Негізгі құралдардың есебін ұйымдастыру ерекшеліктері

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ

І.БӨЛІМ. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1.1. Негізгі құралдар, оларды жіктеу және бағалау
1.2. Негізгі құралдың тозуын және амортизациясын есептеу
1.3. Келіп түскен негізгі құралдардың есебін және
оның аналитикалық есебін ұйымдастыру

ІІ.БӨЛІМ. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРҒА АУДИТ ЖҮРГІЗУДІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1. Негізгі құралдардың аудиторлық тексерудің бағдарламасы
2.2. Негізгі құралдардың қозғалысын тексеру
2.3. Амортизация есептеудің дұрыстығын тексеру

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасында жүріп жатқан түбегейлі саяси және әлеуметтік-эконимикалық қайта құрулар есеп жүйесіне күрделі өзгерістер енгізіп, орталық басқару мен қатаң жоспарлау жағдайдарында қалыптасқан бухгалтерлік есеп нарықтық экономикаға сәйкеспеуге айналды. Осыған орай нарықтық экономикаға ену әрбір кәсіпорынның ерекшеліктеріне қарай, оның материалдық өндірістік ресурстарына негізделетін салада жан-жақты зерттеу негіздерін талап етті.
Халықаралық байланыстардың кеңеюі және Қазақстан Республикасының әлемдік қауымдастыққа енуі есеп әдістемесін жетілдірудің, бухгалтерлік есеп пен аудит тұжырымдамаларын дамытудың объективті қажеттілігін туындатты. Аталмыш тұжырымдамаларға бухгалтерлік есеп стандарттары және есепті компьютерлендіру сұрақтары, ішкі бақылау мен тәуелсіз аудиттің даму мәселері кіреді.
Осыған байланысты әрбір мекемедегі бухгалтерлік есепті әрі қарай зерттеу мен жетілдірудің қажеттілігі мен маңыздылығы арта түседі.
Курстық жұмыстың мақсаттары мен міндеттері. Жұмыстың негізгі мақсаты нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындардағы негізгі құралдарды есепке алу, оның пайдалануына талдау жасау мен аудитті жетілдіру болып табылады.
Көрсетілген мақсатқа жету үшін курстық жұмыс барысында төмендегідей міндеттер қойылды:
- нарықтық экономика жағдайында мекемелердің бухгалтерлік есебінің ерекшеліктерін анықтау;
- шаруашылық жүргізуші субъектілеріндегі негізгі құралдардың есебін қарап, оның ерекшеліктері мен кемшіліктерін анықтау;
- субъектілердегі негізгі құралдар аудитін жетілдіру жолдарын ұсыну.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Бухгалтерлік есеп стандарты. ҚР Ұлттық комиссиясы. -Алматы,1996ж.
2. Методикалық кеңес берулер мен стандарттау және ҚР-ның бухгалтерлік есебі. -1997ж.
3. 1993ж. 24.08. Министрлер комитеті шешімі негізінде шығарылған ҚР-ның ұйымдары мен кәсіпорындары және мемлекеттік бірлестік жұмысшыларының іс-сапарлық қызметі жөнінде нұсқамасы.
4. 8. Т. Әбдіқалықов «Бухгалтерлік есеп және аудит» Алматы 2000ж.
5. К.Ш. Дүйсембаев, Э.Т. Төлегенов «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау», Алматы: «Экономика» 2001ж.
6. К.Ш. Дуйсембаев, С.К. Егембердиева, З.К. Дуйсембаева «Аудит и анализ финансовой отчетности» А:1998г.
7. В.К. Радостовец, Т.Ғ.Ғабдулин «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Алматы 2003ж.
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ
І-БӨЛІМ. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1.1. ... ... ... ... және ... ... құралдың тозуын және амортизациясын есептеу
1.3. Келіп түскен негізгі құралдардың есебін ... ... ... ... ... ҚҰРАЛДАРҒА АУДИТ ЖҮРГІЗУДІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1. Негізгі құралдардың аудиторлық ... ... ... ... қозғалысын тексеру
2.3. Амортизация есептеудің дұрыстығын тексеру
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасында жүріп жатқан ... ... және ... қайта құрулар есеп жүйесіне күрделі өзгерістер енгізіп,
орталық басқару мен қатаң ... ... ... бухгалтерлік
есеп нарықтық экономикаға сәйкеспеуге ... ... орай ... ену ... ... ... ... оның материалдық
өндірістік ресурстарына негізделетін салада жан-жақты зерттеу негіздерін
талап етті.
Халықаралық байланыстардың ... және ... ... ... енуі есеп ... ... ... есеп
пен аудит тұжырымдамаларын дамытудың объективті қажеттілігін туындатты.
Аталмыш тұжырымдамаларға бухгалтерлік есеп ... және ... ... ішкі ... мен ... ... даму
мәселері кіреді.
Осыған байланысты әрбір мекемедегі ... ... әрі ... мен ... ... мен маңыздылығы арта түседі.
Курстық жұмыстың мақсаттары мен міндеттері. Жұмыстың негізгі мақсаты
нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындардағы ... ... ... оның ... ... ... мен ... жетілдіру болып табылады.
Көрсетілген мақсатқа жету үшін курстық жұмыс барысында төмендегідей
міндеттер қойылды:
- нарықтық экономика ... ... ... есебінің
ерекшеліктерін анықтау;
- шаруашылық жүргізуші субъектілеріндегі негізгі құралдардың есебін
қарап, оның ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... аудитін жетілдіру жолдарын ұсыну.
І-БӨЛІМ. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1.1.Негізгі құралдар, оларды жіктеу және бағалау
Негізгі ... ... ... ... да, ... ... салада да ұзақ уақыт бойы (бір жылдан астам) қызмет етеді.
Негізгі құралдар келесідей болып жіктелінеді: жер; ... ... ... екпе ... машиналар және құрал-жабдықтар (соның ішінде
автоматты машиналар және құрал-жабдық); машиналар және ... ... ... ... және ... мен лабораториялық жабдықтар;
есептеу техникасы; басқа машиналар мен құрал-жабдық; көлік құралдары; құрал-
сайман; өндірістік ... және ... ... ... ... ... беретін мал; көп жылдық екпе ағаштар; жерді жақсартуға (ғимараттарсыз)
шыққан күрделі шығын; басқа да негізгі ... ... ... ... ... мекемелердегі бухгалтерлік есепті
ұйымдастыру ережесіне сәйкес ұйымдастырылады. Осы ережеде негізгі құралдың
есебін ... ... ... ... ... шаруашылық пен
оперативтік басқару жүйесін ... ... ... әрі жай ... ... Негізгі құралдың
есебін дұрыс ұйымдастырудың басты шарты оны ... ... ... процесіне қатысу сипатына байланысты негізгі құралдар
өндірістік және ... емес ... ... бөлінеді.
Өндірістік негізгі құралдарына өндіріс процесіне тікелей қатысатын
объектілер жатады, ... ... ... ... ... еңбек
құралдарына (машина, құрал-жабдық, құрал-саймандар т.б.) әсер ету ... ... ... ... үшін ... ... ... жасайды
(ғимараттар, құрал-жабдықтар, өткізгіш қондырғылар). Негізгі өндірістік
құралдардың пайдалануын сипаттайтын ... ... ...... ... табылады, ол негізгі құралдардың бір өлшеміне шаққандағы
өндірілетін заттай немесе ақшалай түріндегі ... ... емес ... ...... ... ... Олар ұжымның мәдени-тұрмыстық (ғимараттар, тұрғын-үй коммуналдық
шаруашылық, денсаулық сақтау мүлкі, т.б.) қажеттіліктерін ұзақ мерзім бойы
өтеуге арналған.
Иелігіне ... ... ... ... және жалға алынған болып
бөлінеді.
Меншікті дегеніміз – субъектіге тиесілі және оның ... ... ... ... ... ... шарт ... басқа
субъектіден алынған негізгі құралдар, жалға алынған құралдар ... ... ... берушінің балансында есептейді, жалға алушы 01-ші
„Жалға алынған негізгі құралдар” баланстан тыс шотында есептейді. Жалға алу
мерзімі ... соң ... ол ... ... ... ... ... сатып алуына болады.
Пайдалану сипатына қарай негізгі құралдар жұмыс істеп ... ... ... ... және қор ... тұрған болып бөлінеді.
Қолданыстағы жұмыс ... ... ... ... ... етіп ... саналады. Жұмыс істемей тұрғандар – бұл жұмысы ... ... ... ... уақытша пайдаланбайтын негізгі ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды
жоспарлы түрде олардың запас бөлшектерін ... үшін ... ... құрамына қарай негізгі құралдар мүліктік және ... ... ... ... ... ... бар, яғни ... және өлшеуге
болатындар (үйлер, ғимараттар, машиналар, жабдықтар) жатады. Мүліктік
еместерге ... жер, ... ... су ресурстары (ғимараттардан
басқа күрделі қаржы салымы, яғни заттық нысаны жоқ ... ... ... үшін ... ... ... жалға алынған негізгі
құралдарға күрделі қаржы жұмсау, т.б.) жатады.
Негізгі құралдар пайдалану мақсатына және атқаратын қызметтеріне қарай
мынадай түрлерге ... ... жер; ... ... ... ... және ... (соның ішінде автоматты машиналар
және құрал-жабдық); күш беретін машиналар және ... ... ... жабдықтар; өлшеу және реттеу аспаптары және ... ... ... ... ... басқа машиналар мен құрал-
жабдық; көлік ... ... ... мүлік және жабдықтар;
шаруашылық мүлкі; жүмысшы және өнім беретін мал; көп жылдық екпе ағаштар;
жерді жақсартуға ... ... ... ... ... да негізгі
құралдар.
Келтірілген негізгі құралдардың әрқайсысының құрамына енетіндер:
жер - ... ... ... ... ... ... мен ... Жерге
меншік құқығы бар болса, онда олар құқық ... ... ... ... берілген болса, онда ондай жер ... ... ... болып
саналады;
үйлер – халыққа еңбек етуге, тұруға, әлеуметтік-мәдени қызмет көрсетуге
жағдай жасауға және материалдық құндылықтарды сақтауға арналған әлеуметті-
құрылыс объектілері. ... ... үй ... объект болып табылады;
ғимараттар – еңбек заттарын ... ... жоқ ... ... ... жолымен өндіріс процесін жүзеге ... ... ... ... ... мұнай мұнарасы, бөгет, көпір,
автомобиль жолы). Барлық жағдайлары бар ... жеке ... ... ... ... ... (қондырғылар) – электр, жылу ... ... ... ... ... өткізу желілері, трансмиссиялар,
құбырлар). Электр желілері бойынша, ... ... ... ... ... ... ... клеммаларынан бөлу қондырғыларына
дейін, қабылдау подстанцияларынан және ... ... ... ... ... бола ... мен ... – күш беретін машиналар және жабдықтар; жұмысшы
машиналар және жабдықтар; өлшеу және реттеу аспаптары және қондырғылар ... ... ... ... егер ол басқа мүліктік объектінің
бөлшегі ... оған ... ... ... ... ... аспаптарды, қоршауды, фундаментті қоса алғанда, мүліктік объекті
болып саналады. Негізгі құралдардың бұл тобы бес топтан тұрады;
күш беретін ... және ... – жылу және ... ... ... ... энергияны механикалық энергияға, яғни
қозғалыс энергиясына ... ... ... мен
өздігінен жүретін шассилер, бу двигательдері, турбиналар, іштей жану
двигательдері, электрлік двигательдер);
жұмыс ... мен ...... ... ... процесінде еңбек
затына механикалық, жылу және химиялық әсер ... ... ... және құрал-жабдық (токарьлық бұранда кесетін станоктар, ағаш
кесетін аралар);
өлшеу және ... ... ... және ... ... ... ... процестерді реттеуге ... ... ... ... лабораторияларда пайдаланылатын приборлар ... ... ... ... техникасы – процестерді жылдамдату және автоматтандыруға
арналған машиналар, ... ... ... ... ... ... ... машиналар мен жабдықтар – машиналар, аппараттар және басқа
құрал-жабдық (телефон станцияларының, радио ... ... ... ... ...... мен ... тасымалдауға арналған қозғалыс
құралдары (автомобиль, темір жол және су көлігінің ... ... ... ... объект өзіне тиісті барлық бейімдегіш құралдары мен заттарын
қоса ... ... ... ... ... – қол еңбегінің ... ... ... ... ... ... және т.б. өндеу
үшін машиналарға бекітілген заттар (кесетін, соғатын және нығыздайтын еңбек
құралдары). ... ... ... ... ... заттар ғана
мүліктік объект болып табылады;
өндірістік мүлік және соған жататын заттар - өндірістік ... ... ... үшін ... ететін өндірістік заттар; еңбекті
қорғауға көмектесетін жабдықтар; сұйық, сусымалы және басқа материалдарды
сақтауға ... ... ... ... арналымы бар басқа да заттар.
Басқа мүліктік ... ... ... табылмайтын және дербес мәні ... ... ... бола ... ...... және шаруашылық мекемелерінің заттары
(орындықтар, шкафтар, кілемдер). Дербес мәні бар ... ...... бола ... ... және өнім ... мал – ат, өгіз, түйе және
басқа жұмысқа пайдаланылатын ... өнім ... мал – ... ірі ... асыл тұқымды айғылар мен биелер, буралар мен інгерлер; бұғылар,
маралдар, еркек шошқалар мен ... ... ... қой мен ... ... мал мүліктік объект болып табылады;
көп жылдық өсімдіктер – қолдан егілген, көп жылдық өсімдіктер (жеміс
және жидек ... ... ... көп ... ... ... өсімдіктен жасалған қоршаулар, жерді қорғайтын өсімдіктер).
Жас өсімдіктер даму деңгейі толық жетілген (жеміс-жидек бере ... ... ... алынады;
жерді жақсартуға байланысты күрделі шығындар (ғимаратсыз) – ... ... ... үшін ауыл ... пайдалану үшін жер
қыртысын жақсартудың шараларына жұмсалған мүліктік емес сипаттағы шығындар
(жер учаскелерін ... ... егін егу үшін ... егіс даласын
тастардан тазарту);
басқа да негізгі құралдар – кітапхана қорлары, спорт мүлкі және басқа
да салымдар.
Негізгі ... ... ... ... ... ... тозу және қалдық құндары болады.
Бастапқы (тарихи) құны – негізгі құралды ... ... ... ... ... ... шығындарынан, соған қоса өтелмеген салық пен
алымдардан (мысалға, ҚҚС, ... ... ... алу ... ... салығы т.б.), сондай-ақ орнату, жеткізіп беру, монтаждау, пайдалануға
қосу шығындары, несие үшін пайыздар, және т.б. шығындарынан тұрады.
Негізгі құралдардың ... құны ... ... ... учаскілері бойынша меншік немесе тұрақты пайдалану құқығы – ... ... алу ... ... мүліктер бойынша агенттерге
берілетін сыйақы, сатып алу-сату ... ... ... ... төлемі, жерді мақсатты пайдалануға дайындау бойынша (ескі
үйлерді бұзу, тазалау, тегістеу, т.б. ... ... ... ... табыстың шегерілімінен басқа) жұмсалатын шығыстар;
Құрастыруды және орналастыруды қажет ететін немесе қажет етпейтін сатып
алынған машиналар мен құрал-жабдықтар бойынша – сатып алу ... ... ... ... ... ... машиналар мен құрал-
жабдықтардың пайдалануға жарамдылығын, т.б. тексеру мақсатымен өткізілетін
санықтарға жұмсалатын ... ... мен ... құрастыру
кезінде олардың бұзылғандарына кеткен ... ... ... жөндеу құны. Егер негізгі құралдар несие арқылы ... ... онда ... проценттер ағымдағы шығыстар болып табылады да
объектінің бастапқы құнына қосылады,
Үйлер мен ғимараттарды ... ... салу ... ... ... құрылыс машиналары мен механизмдерінің
жұмысы, жұмысшылардың ... ... ... шығысының тиесілі үлесі,
сәулетшілер, заңгерлер көрсеткен ... ... ... салу
кезеңіндегі бойынша проценттер, құрылыс салу үшін рұқсат алуға жұмсалатын
шығыстар, ... ... ... т.б. – құрылыс бойынша
жұмсалған шығыстардың барлығы да бастапқы құнға қосылады;
Жерді, ... ... ... ... мүлік ретінде иеленген
кезде өз орнымен ... ... ... ... ... бұл
объектілердің бастапқы құнын шектеулі әрі олар ... Ал ... ... ... ... олар ... Егер
пайдалануға тек жер ғана арналған болса, үйлер мен ... ... т.б. ... ... ... ... жатады, демек кұнға шектеулер
қолданылмайды, ал жер сатып алынған ... ... ... ... үйлерді
бұзуға байланысты жұмсалған шығыстан, объектіні бөлшектеу барысында алынған
құндылықтарды ... ... ... ... соң, ... ... ... әдіспен тұрғызылған үйлер мен ғимараттар бойынша –
объектіні тұрғызу бойынша жүргізілген жұмыстардың ... ... ... ... алуға жұмсалған шығыстар қосылады, егер де оның құны
тапсырыс беруші тарапынан төленген болса;
Құрылтайшылардың ... ... ... ... ... ... келісілген бағасы бойынша;
Субъектінің өзі дайындаған немесе төлем арқылы сатып ... ... ...... ... ... шығындардың нақты сомасы бойынша,
жеткізу және сатып ... ... ... ... ... шығындарын қоса есептегенде) тозу сомасын қоса
есептелген басқа да ... ... ... жұмсалған шығыстар;
Тегін алынған негізгі құралдардың объектілері бойынша – құжаттарда
көрсетілген құны ... ... ... ... ... ... қоса ... операциясы нәтижесінде алынған объектілердің – бастапқы құны
негізгі құралдардың алынған ағымдағы құны бойынша ... ал ол ... ... ағымдағы құнына түзетулердің көмегімен алынған
(берілген) ақша ... ... тең ... ... ... ... объектілер де әртүрлі мақсатқа арналған объектілер
де ... ... ... ... ... құралдар: тракторды жүк
автомобиліне айырбастау кезінде алынған объект ... ... ... ... бірақ ол кезде тауардай немесе ақшалай ... ... ... ... ... - өсімдіктерді еккен сәттен пайдалануға бергенге
дейінгі егу, күтіп-баптау, ... ... ... ... ... ... сату ... алып тастағаннан кейінгі) нақты шығындар;
Толық төленген және ұзақ мерзімге жалға алынған негізгі ...... ұзақ ... ... алу ... көрсетілген құны;
Жерді жақсартуға жұмсалған күрделі шығындар бойынша – жүргізілген
жұмыс бойынша шыққан нақты шығындар.
Негізгі құралдардың ... құны ... ... ... ... ... немесе негізгі құралдардың жарым-жартылай жойылуы,
объектіні демонтаждау ... ... ... әсер ... ... ... ... пайдалы қызмет ету мерзімі қысқартылуы немесе
ұзартылуы мүмкін.
Ағымды құн – бұл негізгі құралдардың белгілі бір ... ... ... ... ... құн – бұл ... есепте және қаржылық есеп беруде
көрсетілетін жинақталған тозу ... алып ... ... бастапқы немесе ағымдық құны.
Сату (өткізу) құны – бірін-бірі жақсы білетін және мәлімеге ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін құн.
Жою құны – тиімді қызмет ету мерзімі біткен негізгі құралдарды жою
кезінде пайдалану мүмкіндігі бар ... ... ... ... ... және басқа да материалдық құндылықтардың құны.
Амортизацияланған құн – негізгі құралдардың бастапқы және болжанған жою
құндарының арасындағы айырмашылығы, ал ол ... ... ... нормативтік қызметіне немесе барлық пайдалы кезеңіне субъектінің
шығысы ретінде таратылады, бұл кезде:
- пайдалы кезең ... – бұл ... ... ... ... экономикалық олжа алуды кәсіпорын топшылайды;
- нормативтік қызмет кезеңі – бұл кезең ... ... ... ... ... ... ... есептейді.
Негізгі құралдардың бухгалтерлік есебі: негізгі ... ... ... ... орын ауыстыруын және шығуын, ... ... және ... ... ... көрсетілуін: олардың
материалдық жауапты адамдарға бекітілуін және ... мен ... ... ... ... ... ... мен
тозу сомасының есепте дұрыс көрсетілуін, негізгі құралдардың қор қайтарымын
анықтауды, жаңа ... және оны ... жаңа ... ... ... ... бойынша шығындардың сенімді есебін;
негізгі құралдарды түгелдеуді және ... ... ... ... ... нәтижесін есепте көрсетілуін; негізгі құралдарды сату және олардың
басқаша шығу нәтижелерін есепте нақты ... ... етуі ... ... ... ... және ... есептеу
Негізгі құралдардың тозуын есептеу негізгі құрал өндіріс процесіне
қатысумен, жылдар мерзімінің ... ... ... әсер етуімен
пайдалану процесінде біртіндеп тозады. ... екі түрі ... ... және сапалық (заман талабына сай келмеуі).
Негізгі қорлардың табиғи ... ... ... ... қатысу
нәтижесінен және негізгі құралдардың пайдаланұға тікелей қатыспай-ақ, ... ... ... ... атмосфералық құбылыстар
нәтижесінен, металдардың тот басуынан, ... ... ... ... болады.
Негізгі құралдардың сапалық (моральдық) тозуы техникалық прогреске,
өндіріс әдістерін жетілдіруге және ... ... ... ... мен технологияны жетілдіру жұмыс істеп тұрған негізгі ... ... ... ықпал етеді. Осыған орай, пайдаланылудағы
негізгі құралдар өздерінің құнының бөлігін ... ... ... жабдықтардың, үйлер мен ғимараттардың барынша ... ... және ... түрлерін, малдардаң жаңа ... ... ... ... ... ... мен
сорттарын өндіріске енгізуге байланысты пайдаланылып жүрген ... ... әрі ... экономикалық жағынан тиімсіз болып қалады.
Негізгі құралдардың сапалық (моральдық) тозуын мынадай факторлар арқылы
анықтайды: өндірісте ... ... ... ... ... жаңа, неғұрлым өнімді машиналармен ауыстыру); технологиялық
процесті жетілдіру - жаңа ... ... ... пайдаланудағы
машиналар мен жабдықтар жарамайды; шығарылатын ... ... және ... ... ... мен ... жарамсыз
болып танылады); жұмысшы күшінің еңбекке қамтылуындағы, ... ... ... ... ... және ... ... мен жабдықтар санының азайтылуын
талап етуі мүмкін; ... ... ... ... ... ... ... шикізат құрамындағы өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Моральдық тозудың әсері нәтижесінде табиғи тозу мерзімі келгенге дейін
негізгі құрал-жабдықтар объектілері жаңасына, әрі неғұрлым пайдалы ... ... ... ... болдырмау мақсатында негізгі құрал-
жабдықтар объектілерін қайта құрып, жаңарту жұмыстарын жүргізеді. ... ... ... ... ... ... фильм қорлары, сәулет
және өнер көрсеткіштері болып табылатын үйлер мен ... және ... ... ... моральдық тозуға ұшырайды.
Амортизация (латынның „өтеу” деген сөзінен) – тозудың құндық көрінісін
білдіреді.
Амортизацияланған құн бастапқы құны мен жою ... ... ... ... ... ... ... шығысы ретінде танылады.
Толығымен амортизацияланған негізгі құралдар ... ... ... құны ... ... ... құнына толықтай
ауысқан айдан кейін туатын айдың бірінші күні тоқтатылады.
Тоқтап ... ... ... ... ... ... ... барысында, консервацияға ауыстырылған кезінде амортизация
есептелінбейді.
Жалға ... ... ... ... ... ... ... беру
шартының немесе шарт талаптарына сай ... ... ... ... ... ... мына ... негізгі құралдар бойынша амортизация
есептелінбейді: жер, өнім ... ... ... ... мұражай
құндылықтары, ескерткіш архитектурасы мен өнері, ... ... ... ... жалға алынған негізгі құралдар бойынша амортизациялық
аударымдарды жалға алушы жасайды.
Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандартына сәйкес дербес
тұрғыда, өздерінің есеп саясатында амортизацияны есептеудің тәсілі бойынша
жасалынады, олар:
- құнын бірқалыпты (түзу сызықты) ... ... ... ... ... ... ... пропорционалды (немесе пара-пар)
етіп есептен шығару (өндірістік әдіс);
- ... ... ... қалдығын азайту жолымен есептен шығару;
- құнын сандардың жиынтығы ... ... ... ... құралдардың түрлері бойынша амортизацияны есептеудің әрқилы
әдістері пайдаланады. Бұл кезде ... ... бір түрі ... бір ... ... ... ... есептеу әдісі субъектінің есептік саясатымен
анықталуы тиіс және ол бір есептік жылдан екінші бір есептік жылға ... Егер де ... ... ... өзгермейтін болса, онда оның
себебін ашу керек.
Ал бюджеттік мекемелер бойынша тозудың есептеу әдісін ... ... ... ... ... ... құны ... амортизацияны бірқалыпты (түзу
сызықты) ... ... яғни ... ... оның ... ету ... өндіріс шығындарына біркелкі норма бойынша жатқызылады. Бұл әдіс
негізгі құралдардың тозуына, оның ... ету ... ... ... ... ... амортизациялық соманы аудару үшін:
- қызмет етудің ... ... Бұл ... ... ... ... ... және күтіп ұстау жағдайына да
байланысты болып келеді (жөндеу мәселесіне және ... ... ... оған ... ... т.б.)
- Қазақстан Республикасының салық заңдылықтарының ... ... ... ... ... ... нормалар, салық заңдылығының нормасынан
аспауы тиіс. Мысалы, жүк автокөлігінің бастапқы құны – 100000
теңге, 5 жыл ... ... ... оның ... құны 10000 ... ... Мұндай жағдайда жыл сайынғы ... ... ... 20%-ін құрайды немесе бірқалыпты тәсілге
сәйкес 18000 теңге ... ... ... ... әдісі мына формула
бойынша есептеленеді.
Осыған сәйкес ай ... ... ... 150 мың ... тең болады
(18000:12).
Төменгі негізгі құралдардың амортизациясын (тозуын) бірқалыпты (түзу
сызықты) әдіс бойынша есептеу жолы көрсетілген.
Негізгі ... ... ... ... ... алынатын болып
топшыланса ғана, бірқалыпты әдіс пайдаланылады, яғни ол ... ... ... ... ... ... жұмыстардың көлеміне пропорционалды
түрде есептеу әдісі ... ... ... құралдардың тозуы
(амортизациясы) тек олардың пайдалану нәтижесі болып ... және ... ... ... ... ... роль атқармайды. Жоғарыда сөз
болған автокөлік белгілі бір операцияларды (жұмыстарды) орындады делік, ... ... жолы 900000 ... ... Одна ... ... ... шығындар сомасы ... ... ... ... ... автокөлік 200000 шақырым (км) жол
жүрсе, екінші жылы – 300000 шақырым жол ... ... жылы – ... төртінші жылы – 200000 шақырым және бесінші жылы – 100000 ... ... деп ...... жарнасын есептеу төмендегідей жолмен
есептелінеді.
Негізгі құралдардың амортизациясын (тозуын) өндірістік тәсіл ... ... ... ... ... мен ... жұмыстың өндіріс
процесінде тікелей пайдалануымен байланысты екенін ... ... ... жыл ... ... ... ... немесе пайдалануға
тікелей байланысты өсіп отырады, ал қалдық құн ... ... ... ... бір ... бірлігіне тікелей пропорционалды түрде азайып
отырады.
Өндірістік әдіс бойынша амортизацияны ... ... ... ... әдіс болып саналады. Аталған өндірісте амортизацияны есептеу тонна
мөлшерлемесі бойынша ... Бұл әдіс ... ... пайдалану
мерзімі ішінде объектінің қайтарымы барынша дұрыс есептелінсе ғана
пайдаланады.
Амортизацияны ... ... ... ... Бұл ... ... ... негізгі құралдардың көптеген түрлері
бойынша пайдаланылады, бірақ ол оның алғашқы ... ... ... ... ... құрт ... ... оны іс жүзінде пайдаланудың
өзі екіталай. Дегенмен де, теоретиктер, оның екі түрін ұсынады:
а) Кумулятивтік әдісі
б) Азайып отыратын ... ... әдіс – ... тілінен аударғанда - өсі, жиналу деген
мағынаны ... яғни ... ... ... ... ... ... объектінің қызмет ету мерзіміндегі жылдар санын қосу
арқылы анықталады. Мысалы, автокөліктің болжамды қызмет ету мерзімі 5 ... жылы ... ... ... 5:15 ... амортизация
есептелінеді. Екінші жылы 4:15 бөлігіне, үшінші жылы 3:15, ... ... ... жылы 1:15 бөлігіне.
Жыл сайынғы амортизациялау нормасы: бөлімінде жылдар санының қосындысы,
ал алымында: бірінші жыл үшін – 5, ... жыл үшін – 4, ... жыл ұшін ... төртінші жыл үшін – 2, бесінші жыл үшін – 1 ... ... саны ... Әрбір бөлшек санды амортизацияланушы құнға (90000 теңге) көбейту
арқылы жыл сайыеғы амортизациялық соманы анықтайды.
Төменде негізгі құралдардың ... ... ... ... ... жолы ... ... амортизациясын (тозуын) кумулятивтік әдіс бойынша
есептеу
Кестенің мәліметтерінен кумулятивтік әдіс ... ... ... ... ... ... жылында құрт өсіп, соңғы
жылдарында азайғанын көреміз.
Азайып отыратын ... ... Бұл әдіс те ... ... ... Оны екі еселенген амортизациялау нормасын
қолдану арқылы азайып отырған қалдық әдісі деп те ... ... ... ... ... ету ... мерзімі 5 жыл. Бірқалыпты
үлестіру әдісінде амортизациялау нормасы 20% болады (100%:5).
Екі еселенген нормасымен ... ... ... ... ... нормасы мынаған тең 40% (20%х2) болады. Бұл белгіленген
ставка (40%) қалдық құнға әрбір ... ... ... құнды азайту үшін қажетті шамамен шектелетін соңғы жылды
қоспағанда, тозуды ... ... ... құеы ... ... деп
саналады. Автокөліктің бастапқы құны 100000 ... Бес жыл бойы ... ... ... баяу ... деп аталатын әдіс бар, мысалға,
күрделі пайыздық әдіс, бірақ оны тек қана ... ... ғана ... әдістің мәні мына жағдайдан тұрады: онда негізгі құралды пайдаланудың
бірінші жылында тозу ... аз ... ... ... ал ... ол біртіндеп арта бастайды. Амортизациялық әдіс өзгертудің нәтижесі
ағымдағы және ... есеп беру ... ... ... ... түскен негізгі құралдардың есебін және
оның аналитикалық есебін ... ... ... ... ... және ... салудан; машиналар, жабдықтар, көлік құралдарын сатып алудан;
өз күшімен құрал-саймандар дайындаудан; малдардың төлдерін ... ... жас ... көп ... ... ... ... мен жеке тұлғалардан ақысыз (тегін) алынған негізгі ... ... ... ұзақ ... ... алудан (келісімді құнын
толық төлегеннен кейін); жарғылық қорға қосқан үлес ... ... ... ... ... түсуі мынадай құжаттармен
рәсімделеді.
Негізгі құралдарды қабылдау-тапсыру (орнын ... ... ... ... ... ... еңгізу үшін; қолданылып
жүрген заңға сәйкес олардың енгізілуі ерекше тәртіппен рәсімделуге ... ... ... ... ... ... ... негізгі
құрал-жабдықтардың бір цехтан (бөлімнен, учаскеден) екіншісіне орын
ауыстыруын рәсімдеу үшін; ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ басқа да субъектілерге берілген кезінде
(жарғылық капиталға қосқан үлестерді, сатуды, сыйларды) оларды ... ... ... үшін ... ... ... рәсімдеу кезінде кәсіпорын жетекшісінің
өкімімен тағайындалған қабылдау комиссиясы әрбір жекелеген объектіге ... акт ... ... ... ... ... қабылдау-
тапсыру актісін жасауға тек ... ... ... және т.б. ... есебін жүргізген кезде, егер ... бір ... ... ... бірдей болып, бір календарлық ай ішінде
қабылданған болса ғана жол ... ... ... осы ... ... құжаттама қоса тіркеліп акт бухгалтерияға беріледі, бас
бухгалтер қол қойып, субъект жетекшісі ... ... ... ... (орын ауыстыру) актісінде міндетті реквизиттермен қоса,
комиссия қызмет ету мерзімін және болжамдық жою құнын көрсетеді. ... ... ... ... ... дербес анықтай алады, яғни ол
негізгі құралдың техникалық ... ... және ... да
көрсеткінтерінен шығады. Ал, болжамдық жою құны ... ... ... ... ... ... табуы керек, болмаса оны
қабылдау ... көп ... ... (визуально) анықтайды, не болмаса
бастапқы ... ... ... ... ... алынады.
Негізгі құралдардың кәсіпорын ішіндегі орын ауыстыруын рәсімдеу ... екі дана етіп ... цех ... қызметкері толтырады. Алушының
және тапсырушының қолдары ... ... ... ... ал ... тапсырушы цехта қалады.
Негізгі құралдарды ақысыз беру (сыйлау) кезінде акт ... ... ... ... екі дана етіп жасалынады.
Негізгі құралдарды басқа субъектіге сату кезінде актінің үш данасы
жазылады: ... ... ... ... ... ... бірінші дана
негізгі құралдардың нақты бары, қозғалысы туралы есеп беруге, екіншісі –
есеп-айырысу төлем ... ... ... дана ... ... адамға беріледі. Негізгі құралдардың алыс-беріс (орнын ауыстыру)
актісі келесі бетте келтіріледі.
Негізгі құралдар бірдей өндірістік немесе ... ... ... сипаттамасы және құны бірдей шаруашылық мүліктің бір
типті заттармен, құрал-сайманнан ... олар ... бір ... жүргізіледі.
Бухгалтерия келіп түскен объектіні материалдық жауапты адамға бекітіп,
мүліктік карточка ашады, объектіге мүліктік тізімдеу ... ... ... ... алынады, негізгі құралдарды алу туралы жазбасы жасалады.
Бұл карточка бухгалтерияға келіп түскен ... ... ... ... және ... ... негізінде толтырылады.
Карточкада объектілердің және ... ... ... ... техникалық сипаттамасы беріледі, бірақ сол техникалық құжаттамадағы
мәліметтері қайталанбайды. Негізгі құралды басқа субъектіге тапсыру ... ... ... ... туралы белгі соғуға, сондай-ақ негізгі
құрал объектілерінің субъект ішінде орын ... ... ... ... ... ... актісі”, ескіру және ... ... ... ... есептен шығаруға „Негізгі құралдар
объектілерін есептен шығару актісі” негіз бола алады. Құрылысы ... ... ... ... ... біткен объектілер туралы
жазбаларды карточкаға жазу үшін „Жөнделген, қайта ... және ... ... ... ... жазылады.
Егер де объектінің сандық та және сапалық та көрсеткіштері айтарлықтай
өзгерсе, онда ... жаңа ... ... мүмкін, ал ескі мүліктік карточка
анықтама құжаты ретінде сақталады.
Бухгалтериядағы толтырылған Мүліктік карточкалардың негізінде негізгі
құралдардың есебі бойынша ... ... ... ... ол ... ... құралдардың жіктемесі бойынша данада
жасалады.
Тіркеу кезінде ... ... ... ... ... ... топтары бойынша сақтайды, ал бұл топтар ішінде – ... ... ... ... адамдар және негізгі құралдар түрлері бойынша
көрсетіледі. Картотека, әдетте мынадай бөлімдерден ... ... ... ... „Ғимараттар”, „Өткізгіш тетіктер” және ... ... ... ... „Ағымдағы айда келіп түскені”, „Ағымдағы
айда шығып кеткені”, „Ішкі орын ауыстырғандағы”, „Жөндеудегі”, „Қордағы”,
„Тоқтап тұрғаны ... ... ... ... құралдар”,
„Ұзақ мерзімге жалға берілген негізгі құралдар”, „Жалға алынған негізгі
құралдар”, „Архив”.
Ай ішінде ... ... ... және ... ... ... ... 01-„Активтер” бөлімшесінің
шоттарында есептелген айналымдармен салыстырғаннан кейін, картотеканың
тиісті бөлімдеріне орналастырылады. Негізгі ... ... ... ... ... ... тоқтап тұруы біткеннен кейін, қордан
қолданысқа ... ... ... бұл объектілердің карточкалары
картотеканың тиісті бөлімдеріне салынады. ... ... ... ... ... ... ... орналастырады. Картотеканың
дұрыс жүргізілуі негізгі құралдардың ... мен ... ... және ... бақылау жасалуына септігін тигізеді. ... ... ... ... адамын бекітілген негізгі құралдардың
барлығы бөлімдер (цехтар) бойынша ... ... ... ... ... ... жауапты адамдарда
сақталады және жедел мақсаттар үшін қолданылады. ... ... ... ... және мүліктік карточкалардағы мәліметтер сәйкес келуі
керек. Пайдалану (қолданылатын) орны ... ... ... есебі
мүліктік карточкалардың бухгалтериядан жазылып (көшіріліп) алынған екінші
данасы бойынша жүргізіледі. Бухгалтерияның ... ... ... ... жердегі мәліметтермен бірдей болулары керек.
ІІ-БӨЛІМ. НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРҒА АУДИТ ЖҮРГІЗУДІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1. Негізгі құралдардың аудиторлық тексерудің бағдарламасы
Кез келген кәсіпорын негізгі ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді қамту керектігін анықтап алу
қажет. Негiзгi ... ... ... ... ... тексерулер
жүргiзу мәселесiне тоқталайық:
• негiзгi құралдардың объектiлерi кәсiпорынның есебiне жазылғандығы
немесе жалға алғандығын;
... ... ... ... ... ... олардың есептен шығуы
дұрыс есептелiнгендігін;
• сатып алу құны мен ... ... ... ... бойынша
алғашқы жазулардың, олардың дұрыс толтырылуын;
• барлық негiзгi құралдар объектiлерi бойынша амортизация есептеудiң
әдiсi қолданылғандығын және ... ... ... ... негiзгi құралдарды сатып алғаннан кейiн негiзгi құралдардың есебiнiң
дұрыс жүргiзiлетіндiгін;
• қосымша қамтамасыз ету бойынша ... ... құны ... ... ... ... iшкi және ... болуы мүмкiн. Iшкi аудит басшының
шешiмiмен жүргiзiлсе, сыртқы аудит жүргізуге лицензиясы бар тәуелсіз
аудитор көмегімен жүзеге ... ... ... ... /сырқы аудит үшiн/ барлық негiзгi құралдарға қатысты ақпарат
көздерiмен ... ... етуi ... Ол ... ... жасай алмайды.
Негiзгi құралдарға аудит жүргiзудiң бiрнеше кезеңін қарастырумызға
болады, аудитор тексерiлетiн кәсiпорын бойынша ... ... ... ... есеп ... ... негiзгi құралдар
бойынша екi кезең мәлiметтерiмен танысу;
- негiзгi құралдар бойынша соңғы ... ... ... қорытындымен танысу;
- негiзгi құралдар бағалау материалдарымен танысу және олардың
есебiн тексеру;
- негiзгi құралдарды жою бойынша кәсiпорын үшiн де ... ... ... ... ... ... алу ... арнайы материалдық жауапкершiлiк туралы келiсiм бары
мен жоғын тексеру;
- негiзгi құралдарды жалға беру ... ... ... келiсiм-шарт құру;
- бухгалтерияның негiзгi ... ... ... ... ... ... ... компьютерлiк және қол
жазбамен жүргiзiлгендiгiн анықтау, оларға қатысты материалды
жауапты тұлғалардың тiзiмiн ... және де ол ... ... ... бар ... ... ... қандай құжаттармен қамтамасыз етiлгендiгiн
тексеру.
Негiзгi құралдар бойынша мәлiметтері, негiзгi құралдар ... ... ... көп ... ... Осы ... ... тексеру барысында туындаған сұрақтарға жауап бере алады.
Бас кiтапта көрсетiлген ... ... ... ... ... ... бойынша негiзгi құралдардың есебiнiң жүргiзiлуi,
олардың тозуын, аяқталмаған құрылыстың, барлығының ... ... ... ... барлық көрсетiлген мәлiметтер бiр-
бiрiне сәйкес келуi керек, ай ... ... ... ... ... қалдықтың дұрыс болуын тексеру қажет.
Егер де сәйкесiздiк табылса, онда оны анықтау қажет, оның пайда ... ... ... ... ... ... бойынша iшкi
бақылау жүйесiн енгiзудi ұсынуы қажет:
- негiзгi құралдар бойынша олардың ... ... ... дер ... ... ... ... жасау
мүмкiндiгiн жiбермеу;
- негiзгi құралдардың сақталуына бақылау жасап ... ... ... мен ... бар- ... ... ... кәсiпорын басшысының бұйрығының бар-
жоғын анықтау;
- негiзгi құралдар ... ... ... олардың
кносстың және топтық бөлiмшелерге бүлiнуi мен олардың
өндiрiсте ... ... ... ... ... ... дұрыс бағалануын тексеру;
- негiзгi құралдардың келiп түсуi мен ... ... ... ... мен оларға қатысты құжаттардың дұрыс
толтырылуын тексеру;
- ... ... ... есептелiнген қаражаттардың дұрыс
аударылғандығы мен олардың есебiн тексеру.
Аудитор бiрiншi кезекте негiзгi ... қай ... ... ... ... ... құрамына келiсілерді жатқызамыз:
• ұзақ мерзiм бойы қызмет ... ... ... ... ... ... негiзгi құралдардың келiп түсуi, техникалық құжатын, негiзгi
құралдар есебiнде көрсетiлген карточкалар, алғашқы құжаттар, осы құжаттар
негiзiне ... ... ... келесiлердi анықтап тексередi:
• негiзгi құралдар классификациясының дұрыстығын;
• негiзгi құралдардың бөлiнуiн тексеру, егер де ... ... ... құралдардың амортизациясын есептеуде қиыншылықтар
туындауы ... ... ... ... ... бойынша жiктеу, өндiрiс
процесiнде iстеп ... және ... ... негiзгi құралдарды бөлiп
қарастыру, iстеп тұрған ... ... ... ... ... дұрыс болмаған жағдайда, негiзгi құралдарға амортизация
есептеу дұрыс жүргізілмейді (запаста, жөндеуде тұрған негiзгі құралдар
үшiн амортизация есептелiнбейдi).
Сонымен қатар, аудитор ... ... ... ... ... ... нәтижесi келесiлер үшiн маңызы болып табылады:
• қаржы мәлiметтерiнiң дұрыс көрсетiлуінде;
... және ... ... ... ... және статистикалық есептi дұрыс ұйымдастыруда;
• алғашқы құжаттар ... ... ... ... ... бойынша алғашқы құнын анықтауда.
Алғашқы құнды анықтауда келесiлердi алдымен ... ... ... негiзiнде, кәсiпорынның дайындалуына байланысты ... және ... ... ... ... бойынша шығындар,
монтаждау орналастыру;
• құрылтайшылардың қосқан үлестерiне байланысты объектiлер (келiсiм-шарт
негiзiнде);
• басқа да тұлғалардан субсидия негiзiнде түскен ... ... ... ... алғашқы құнымен кезең құнының арасында
ауытқулар болған жағдайда, нарықтық жағдайларға байланысты негiзгi ... осы ... ... ... бухгалтерлiк есеп мәлiметтерiне ... ... ... ... субъектiнiң бұйрығымен негiзгi құралдарды қабылдау бойынша ... ... ... жеке ... ... құралдарды сату немесе сатып алу келiсiм-
шартының бары мен жоғын тексеру;
... ... ... ... ... ... тексеру;
• жалға беру келiсiм-шартында негiзгi құралдар ... ... ... ... ... ... қозғалысын тексеру
Кәсіпорындар қазіргі кезде өз меншігіндегі негізгі құралдардың бары мен
жоғына және олардың сақталуын тексеру үшін аудиторлық ... ... ... негізгі құралдарға байланысты операциялардың барлығын
тексереді. Аудитор барлық көңілін негізгі құралдардың бухгалтерлік
есепте дұрыс көрініс табуына ... ол ең ... ... ... бірі болып саналады.
Негізгі құралдар есебі негізгі құралдар құрамына келесілерді кіргізеді:
• ұзақ мерзім бойынша қызмет ететін ... ... ... ... ... ... бойынша жалға алынған және жеке болып
келеді. Негізгі құралдар келесідей жіктеледі:
• жерлер, үйлер, ғимараттар, машиналар және ... ... ... ... ... мен лабораториялық
жабдықтар, есептеу техникасы, көлік құралдары, құрал-
сайман, ... ... және ... ... мүлік
және басқа да негізгі құралдар.
Аудитор кәсіпорын бойынша негізгі құралдардың келіп түсуі, техникалық
құжаты, негізгі құралдар ... ... ... ... ... барлығын тексереді.
Аудитор осы құжаттар негізінде келесілерді анықтауы қажет:
• негізгі ... ... өз ... ... ... ... бойынша бөлінуін тексеру,
егер де дұрыс бөлінбеген ... ... ... ... ... дұрыс болмайтындығын;
• негізгі құралдарды өндіріске қатысуы бойынша жіктеу
өндіріс процесінде жұмыс істеп тұрған және ... ... ... ... ... керектігін;
Егер де негізгі құралдарға есептеу кезінде дұрыс жіктемеген жағдайда,
оларға амортизация есептеу дұрыс жүргізілмейді ... және ... ... ... үшін ... сомасы есептелінбейді).
Аудитордың негізгі тексеру жұмыстарының бірі негізгі құралдарға бағалау
жұмыстарының дұрыс жүргізілуін тексеру болып табылады. ... ... үшін ... ... ... ... ... дұрыс көрсетілуі;
• бюджет пен салық міндеттемелерімен есептесудің дұрыстығы;
• негізгі құралдар бойынша статистикалық және бухгалтерлік есеп берудің
дұрыстығы;
• алғашқы құжаттарға сүйеен ... ... ... ... ... анықтау қажет.
• Негізгі құралдардың алғашқы құнын анықтаудан бұрын келесілерді анықтап
алу қажет:
• кәсіпорын салу барысында, сатып алуда ... ... ... ... ... ... құрылтайшыларының қосқан үлес негізіндегі объектілері
келісім-шарт негізінде;
• басқа да тұлғалардан субсидия негізінде келіп ... ... ... ... ... ... алғашқы құн мен кезең құнының арасында
ауытқулар болған немесе туындаған жағдайда, ... ... ... ... құны осы кезең бойынша анықталады.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... керек:
▪ субъект басшысының бұйрығы мен негізгі құралдарды қабылдау комиссия
құрамының құрылуын тексеру;
▪ Жеке тұлғалар мен ... ... сату және ... алу ... ... ... ... құралдардың келісім баға бойынша хаттама тізімінің құрылуы
мен толтырылуын тексеру;
▪ жалға беру келісім-шартында негізгі ... ... ... ... ... келіп түскен кезде алғашқы құжаттарға сүйене отырып,
олардың құнының дұрыс және алғашқы бағалануын тексеріп алу қажет. ... ... құны ... ... ... ... бойынша кәсіпорынның өзінде жасалынған және де басқа
да ... ... ... ... ... қаражаттарға
жатқызылған объектілер, орнату, ... ... ... қоса ... ... және ... ... және
басқа да шығындар;
▪ объектілері ... екі ... ... ... ... ... үлес ... объектілері бойынша басқа мекемелермен және ... ... ... ... ... ... немесе күрделі шығындар жасағанда аудитор тексереді,
арнайы жасалынған шығындар есесінің қамтамасыз етілуі, негізгі құралдардың
алғашқы құнының және ... да ... ... табуы, олар негізгі
құралдар құнының өсуіне өз септігін тигізбейді, керісінше олар есеп беру
кезеңі ... ... ... ... Мұндай шығындар түрлері (негізгі
құралдар құнына өз септігін тигізбейтін) жататындар:
• құрылыс ... ... ... қарастырылатын шығындар;
• құрылып жатқан кәсіпорындардағы негізгі ... ... ... ... салу ... ... геологиялық және іздестіру, зерттеу
жұмыстарына жұмсалған шығындар;
• бизнестік қатысу ретінде басқа мекемелердің объектілерін салып, ... ... ... жұмсалған құралдар;
• құрылыс салуға алынған жерлерді таңдау, түзетуге ... ... ... ... ... ... ... жөндеу бойынша шығындар;
• объектілерді жерден сыру, демонтаждау және ... ... ... ... ... ... ретінде берілген жағдайда
олардың тізімі көрсетілуі керек, сонымен қатар келісім құны ... құн ... ол ... ... ... ... жеке ... негізгі құралдарды сатып алған кезде олардың арасында
келісім-шарт ... ... ... ... алу құны ... егер де ... ... комплект (жиһаз ретінде) алынса, онда негізгі
құралдардың мүліктік карточкасында негізгі құралдар есебі ... ... ... тізімі көрсетіледі;
• егер де негізгі құралдар объектісі шет валютасымен сатып алынса, ... ... ... құралдардың сатып алу құны ... ... ... ... ... ... ... объектісі уақытша қолданысқа берілген, тұрақты қолданысқа
берілуге дейін ол ... ... ... қатарына
жатқызылмайды, бірақ ол кәсіпорнының аяқталмаған ... ... ... ... объектісі жалға алынған, негізгі құралдар ретінде
қолданысқа берілген, олар бухгалтерлік баланста ескерілмейді. ... ... тыс ... ... ... құралдардың жарамсыздығына, жөндеу ... ... және ... ... ... ... дайындауға арнайы комиссия құрылады;
• егер құырғыны кәсіпорын жаңа құрылыс жұмыстары мен оларды кеңейту
жұмыстарынң нәтижесінде ... ... онда бұл ... ... ... құрамында көрсетілуі тиіс.
Негізгі құралдарды жалға берген кезде жалға ... ... ... ... ... осыған байланысты ... ... ... негізгі құралдар қаржыландыру көздеріне жатқызылады, жалға алушы
тұлғаға көбінесе табыс көзі мен ... пен ... жеке ... ... негізгі құралдарды жалға алу актісі тексеріледі. Жалға алу келісім-
шарты негізінде ... ... және ... ... Келісім-шарт мазмұнында жалға берілген объектінің жалға
беру мерзімі және жал ... ... ... есепте алдыңғы және қаржыландырылатын жал есепке ... ... ... ... ... ... ... табатын
болғандықтан, олар бойынша есептелген тозу сомасының дұрыс есептелуі мен
дұрыс көрініс ... ... Жал ... келіп түскен жағдайда тиесілі
ақша қаражаттарының шоттары дебеттеліп, қай ... ... ... жал мерзімінің ішінде жалға берілген мүлік баланста
бір ғана баға бойынша көрініс табуы қажет, мұны да ... ... ... ... ... ... ... және дисконтталған құн
бойынша есептелуі мүмкін, мұны да тексеру процесінен ... ... ... ... өсіп ... ... мөлшерлемесінің дұрыс
көрініс табуын тексереді.
2.3. Амортизация есептеудің дұрыстығын тексеру
Аудиттің негізгі жұмыстарының бірі кез келген ... ... ... бірі ... ... тозуын есептеу болып табылады.
Негізгі құралдарға алғашқы амортизациялық ... ... ... ... ... әдістеріне байланысты болып келеді. Бұл
амортизация есептеу әдістері кәсіпорынның есеп саясатында ... ... бір ... ... ... ... өзгертілмейді. Көп жағдайларда қандай
да бір негізгі құралдар объектісіне амортизациялық аударым есептеу және
оларды ... тест ... және ... ... ... ... Кейбір жағдайларда аудиторлар мүліктің қызмет ету мерзіміне
байланысты ... ... ... алмайды, ондай жағдайларда олар арнайы
эксперттердің көмегіне ... ... ... ... ... құралдың тозу сомасының аударымы
бойынша ... ... ... ... ол ... ... бірі болып есептелінеді. Тозу сомасы кез келген
негізгі құралдар объектісінің техникалық жағдайын анықтау ... ... ... ... ... ... есептеу тиімді
болып табылады, ол коэффициент тозу деп аталады. Тозу коэффициентін анықтау
үшін біз негізгі тозу қорының сомасын, ... ... ... бөлу ... ... ... коэффициентін анықтау үшін біз бір жыл тозу
сомасы көлемін орташа жылдық көрсеткіш ... ... бөлу ... ... ... ... амортизация есептеу әдістерін өздері
таңдап алғандарына байланысты олар ол таңдалған амортизация есептеу әдісін
кәсіпорынның есеп саясатында белгілеп ... ... ... өз есеп ... ... есептеудің бір әдісін көрсетіп,
ал шын негізінде амортизация есептеуде өзгеше басқа әдісті ... ... ... ... ... амортизациясын есептеу операцияларын
тексеруде барлық жағдайларға көңіл бөліп, барлық операцияларды ... ... ... құралдарды жөндеу жұмыстарына жұмсалынған
қаржы-қаражаттарға да тексеру жұмыстарын жүргізеді.
Осы операцияларға қатысты барлық құжаттар тексеріледі.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... өз құқықтарына байланысты ... ... ... жөндеу
жұмыстарын жүргізуі және олардың тиімді жүргізу әдістерін қолдана ... ... ... өз ... ... жұмсауларынан болады.
Кәсіпорындар арнайы ... ... ... ... және ... ... ... және заңды жүргізуі тиіс және де ... ... ... және ... тозған негізгі құралдар үшін
жөндеу жұмыстарын ... ... өте ... ... ... ... қаржы көздері қажет, сондықтан да кәсіпорындар арнайы жөндеу
қорын ұйымдастырса болады, бұл қор арқылы ... ... ... ... ... қор ... ұзақ ... нормативтері мен ай сайын өндірістік
шығындар ретінде ... ... ... ... ... қорының мөлшері азайтылады. Егер де ... ... ... жаба ... онда ... ... бөлігі ендігі кезеңге
жатқызылады.
Негізгі құралдардың текникалық жағдайын жақсарту барысында жұмсалынған
жөндеу және іске қосу ... ... ... ... ... құнына
әсерін тигізбейді, олар тек қана алғашқы шығындар ретінде қалад ... ... ... ... құралдар бойынша оларға күрделі немесе
ағымды жөндеу жұмыстарының ... ... ... ... атқарылған
жұмыс түрлерінің барлығын тексеруі қажет.
Күрделі жөндеуден өткен негізгі құралдарды қабылдап алу ... ... ... ... және жаңартылған негізгі құралдарды
қабылдау-тапсыру актісі» бойынша ... ... ... ... өкілетті қызметкерлері және қайта құрастырулар немесе
жаңарту жұмыстарын жүргізген субъект өкілдерінің қол ... ... ... тапсырылады. Актіге бас бухгалтер қол қояды,
оны субъект басшысы немесе оған ... ... ... Осы ... ... дұрыстығын және тапсырылғандылығын ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, техникалық төл құжатын қайта құрастыруға ... ... ... ... мүмкін. Осылардың барлығын
аудитор тексеруі ...... ... ... ... ... келісілген шарт
жағдайына сай етіп көрсетеді, жөндеу жұмысының аяқталуына ... ... ... ... ... ... егер де келісім-шарт жағдайы бойынша жалға ... ... ... ... ... егер де келісім-шарт жағдайы бойынша бұл ... ... ... ... егер де ... ... ... жалға беруші кәсіпорынға алдағы
кезеңдегі берешегінен өтесе.
Кәсіпорындағы жалға ... ... ... ... ... ... көп аудитор осы жалға байланысты жасалынған операциялардың әр біріне
жеке-жеке тоқталып, ... ... ... және де бұл ... бойынша құжаттар толтырылады, осы құжаттардың бухгалтерлік
есепте дұрыс көрініс табуын және ... мен ... ... ... ... өткізуі қажет.
Негізгі құралдардың аудитын жүргізгенде негізгі құралдардың тиімділігі
тексеріледі. ... ... ... ... қор болып табылады, ал оған
қарсы көрсеткіш қор көлемі. Арнайы қор есепті жылы сатылған ... ... ... ... ... ... ... түрде тексеруі керек: бұл жоғарыда
көрсетілген көрсеткіштер ... бойы ... ... қор ... жасалған шараларды тексеруі керек, кәсіпорын меншігіндегі көлік
құралдарының дұрыс пайдалануын, ... ... және ... негізгі
құралдардың дұрыс пайдалануын, олардың есебінің дұрыс жүргізілуін, көлік
құралдарының жеке мұқтаждықтарға ... ... ... анықтау қажет.
Сонымен қатар, аудитор қордың дұрыс және қарқыны мен қолданылуы,
олардың мүмкіншілктері мен ... ... ... Кәсіпорын
қызметкерлері мен жұмысшыларының кәсіпорын мүлкін өз жеке ... ... ... де ... ... ... тиімділік көрсеткіштерінің өсуін тексереді.
Негізгі құралдардың тиімділік көрсеткіштерінің қарқынды өсуінің экстенсивті
және интенсивті түрлері бар.
Экстенсивті жүктеу коэффициент
КЭ=
КЭ - ... ... ... - ... ... ... ... қызмет ету мерзімі (декада,
смена)
Тк/р – кезеңге берілген календарлық және режимдік қор уақыты.
Интенсивті жүктеу коэффиценті
Ки=
Ки – ... ... ...... ... ... – тауар өндірісінің паспорттық мүмкіншілігі
Нарықтық экономика жағдайында құрылғыларды экстенсивті тұрғыдан
пайдалану тиімді болып ... ... ... қатар, структуралық және
динамикалық тұрғыдан негізгі құралдарды, олардың ... ... ... ... ... құралдардың техникалық жағдайын көрсететін
көрсеткіш жаңару коэффициенті болып ... ... ... ... ... шығу ... динамикасы қарастырылады, ол істен
шыққан негізгі құралдардың құнының негізгі құралдардың бастапқы ... ... ... ... ... объектілері үшін жұмсалынған
қаражат ... ... ... ... ... құндар
арасындағы айырмашылықтар мен тозу сомалары кәсіпорынның шығындары жатады.
Сонымен қатар, аудитор тексеру барысында келесілерді анықтауы керек:
• негізгі құралдардың ... ... ... іс-шаралардың
орныдалуын;
• негізгі құралдардың есептен шығуының рәсімделуін, актілердің
толтырылғандығын;
• барлық берілген ... ... ... тозу ... ... негізгі құралдарды жойған кезде жарамды ... ... ... мен кіріске алынуын.
Аудитор негізгі құралдардың тозу коэффициенті мен олардың жарамдылығын
саралап ... ... ... жағдайын тексереді. Келітірілген
мәліметтерге сүйене отырып, негізгі құралдардың техникалық ... ... ... ... ... өзінің қорытындысын жасайды,
жетіспеушіліктерін көрсетеді, қателіктерін анықтап, қордың көлемін арттыру
үшін кеңес береді.
Аудитор кәсіпорынның негізгі ... ... ... есеп ... ... керек, негізгі құралдардың жылжуы бойынша ... ... ... ... ... ... ... келесідей құжаттардың
бары мен жоғын, олардың мекемелердегі бухгалтерлік есеп бойынша ... ... ... ... ... ... қабылдау-беру актісі ОС-1;
• жөндеуден, модернизациялаудан өткен және қайта өңдеуден негізгі
құралдарды қабылдау беру-актісі ОС-2;
... ... ... ... ... ... көлік құралдарын есептен шығару актісі ОС-04;
• негізгі құралдар есебінің түгендеу карточкасы ... ... ... ... ... түгендеу карточкалар описі ОС-10;
• негізгі құралдар есебінің карточкасы ОС-12;
• жалға алынған және ұзақ мерзімге алынған негізгі ... ... ... негізгі құралдардың түгендеу тізімі ОС-13.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Бухгалтерлік есеп стандарты. ҚР Ұлттық комиссиясы. -Алматы,1996ж.
2. Методикалық кеңес берулер мен ... және ... ... ... 1993ж. 24.08. ... ... шешімі негізінде шығарылған ҚР-ның
ұйымдары мен кәсіпорындары және мемлекеттік бірлестік ... ... ... ... 8. Т. ... ... есеп және ... Алматы 2000ж.
5. К.Ш. Дүйсембаев, Э.Т. ... ... ... ... ... ... ... К.Ш. Дуйсембаев, С.К. Егембердиева, З.К. Дуйсембаева «Аудит и анализ
финансовой отчетности» А:1998г.
7. В.К. ... ... ... ... ... 2003ж.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі құралдардың бухгалтерлік есебін ұйымдастыру15 бет
Негізгі құралдардың есебін аудиттеу41 бет
Негізгі құралдардың есебінің аудиті79 бет
Негізгі-құралдардың-есебін-ұйымдастыру-және-оны-талдау79 бет
«Сервир Компании» ЖШС-нің негізгі құралдарының есебі және оның тиімділі пайдалануын талдау53 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Банктің негізгі құралдары мен операцияларды ұйымдастыру және олардың есебі28 бет
Бухгалтерлік есептегі негізгі куралдар23 бет
Жалға алынған негізгі құралдардың есебі72 бет
Күрделі қаржының есебі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь