Әлеуметтік философиянық мәні

Жоспар:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Қоғам туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2. Қоғамның негізгі салалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
Кіріспе
Адамның барлық объективті мүмкіндіктері (дүниені тану, түсіну, ұғыну т.б.) және одан қисынды туындайтын шығармашылық, жасампаздық іс-әрекеттері нақты тарихи дәуірде, қолайлы жағдайларда ғана іске асырылады. Адамның басқа адамсыз күні жоқ, о бастан-ақ ол өз болмысын басқаларсыз қарастырмаған.
Адамның дүниеге қарым-қатынасының мәнін ашу негізгі міндеті болып табылатын философия қоғамды жан-жақты зерттеп, оның түпкі заңдылықтарына ерекше көңіл аударып отырған.
Философияның қоғамды ерекше құбылыс ретінде қарастырып, оның мәнін ашатын бөлімі - әлеуметтік философия деп аталады. Ол қоғамды біртұтас динамикалық жүйе ретінде ала отырып, оның негізгі және қозғаушы күштерін анықтап, өмір сүруі мен дамуының тетіктерін айқындайды. Әлеуметтік процестердің қисынын түсіндіреді.
ХІХ ғасыр философиясында әлеуметтік философия онтологияны, гносеологияны, философиялық антропологияны, этиканы толықтырып отыратын қосалқы пән ретінде дамыған.
Дүрбелеңге толы ХХ ғасырда әлеуметтік философияның қоғамдық маңызы аса түскенін атап айтуымыз қажет.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Алтаев Ж., Қасабек А., Мұқамбетәлі Қ. Философия тарихи – Аоматы, 2000.
2. Абай. Шығ.жинағы. Алматы,1995
3. Әбішев Қ. Философия. Алматы: Ақыл кітабы, 2001.
4. Введение в филосфию. Учебник для вузов 2-е издание М., 1997
5. Әлемдік филосфиялық мұра. 1-20 тт-Т.1-Алматы: Мектеп, 2005-2007
        
        Жоспар:
Кіріспе.................................................................................................................3
* Қоғам туралы түсінік................................................................................4
* Қоғамның негізгі салалары......................................................................7
Қорытынды....................................................................................................19
Пайдаланылған әдебиеттер..........................................................................20
Кіріспе
Адамның барлық объективті мүмкіндіктері (дүниені тану, түсіну, ұғыну т.б.) және одан ... ... ... ... іс-әрекеттері нақты тарихи дәуірде, қолайлы жағдайларда ғана іске асырылады. Адамның басқа адамсыз күні жоқ, о бастан-ақ ол өз ... ... ... ... ... мәнін ашу негізгі міндеті болып табылатын философия қоғамды жан-жақты зерттеп, оның түпкі заңдылықтарына ерекше көңіл аударып отырған.
Философияның қоғамды ... ... ... ... оның ... ашатын бөлімі - әлеуметтік философия деп аталады. Ол қоғамды біртұтас динамикалық жүйе ретінде ала ... оның ... және ... ... ... өмір ... мен дамуының тетіктерін айқындайды. Әлеуметтік процестердің қисынын түсіндіреді.
ХІХ ғасыр философиясында әлеуметтік философия ... ... ... ... ... ... ... қосалқы пән ретінде дамыған.
Дүрбелеңге толы ХХ ғасырда әлеуметтік ... ... ... аса ... атап айтуымыз қажет.
1. Қоғам туралы түсінік
Өмірдегі ең дана нәрсе ... - ... ... ... ... ... ... емес. Мұны қоғамның күрделі, қат-қабат болмысы айқын дәлелдейді. Қоғам дамуының маңызды заңдылықтары ХІХ-ХХ ғасырларда ғана алып ... ... ... ... ... ... Қоғам дегеніміз-табиғаттан салыстырмалы тәуелсіз, рухани-материалдық жүйе, материя эволюциясының нәтижесі. Оның мәні адам ... ... ... ... Ол ... ... мен ... қарым-қатынастарының қисынынан туындайды.
Қоғам - материя қозғалысының жоғарғы деңгейі. Оның қалыптасуының негізгі факторы еңбек болып табылады. Еңбек ете отырып, адам табиғаттан тыс, одан ... ... ... ... келтірді. Осы жаңа болмыс, адамның еңбегімен жасалған болмыс қоғам - деп ... ... өте ... құбылыс. Қоғамдық өмірдің әртүрлі көріністерінің иесі-адам. Ол-қоғамды, оның тарихын жасаушы, қоғамдық өмір кеңістігінің күре тамыры.
Адам тарихта екі түрлі ... ... ... өмір ... Ол, бір жағынан, тарихтың алғы шарты, екінші ... оның ... ... ... ... ... иесі - пенде. Әрине, ол өзінің қалыптасуы, тәрбиеленуі тұрғысынан белгілі бір таптың, қоғамның өкілі. Оны іс-әрекетке итермелейтін ... ... ... өз ... ... ... жалғастыру, тағы басқа қажеттіліктер, Оның терең тамыры өмір сүру мен дамуға жұмсалған қуаттың орнын толтыруда ... Жер ... ... ... ... ... маңызды секіріс адамның қоршаған дүниені жаңғыртуға бағытталған ... ... ... оған тән ... ... ... десек артық айтқандық болмас еді.
Адам жетілген сайын оның қажеттіліктері де көбейеді, тереңдейді. ... ... ... ... ... ... құштарлықтық, ақиқатқа, мейірімділікке, сұлулыққа ұмтылуының оның тіршілігіндегі аса зор қажеттілікке айналғанына таң қаласың. Қажеттіліктердің табиғаты ... ... ... ... ... ... қара дүрсін шаруашылық шеңберінен шыға алмаған орта ғасырлық адамның ... ... ... ... ... мен ... жұмыс істейтін қуатты демократиялық қозғалыстар, информация тасқыны дүниесінде өмір сүретін осы заманғы адамдар тіршілігінен сапалық айырмашылығы бар.
Әлеуметік философиядан ... ... ... ... ... белсенді іс-әрекетке итермелейтін негізгі қажеттіліктерді төрт топқа бөлген. Ең алдымен, ... және ... ... Материалдық қажеттіліктер рухани қажеттіліктерден бұрын пайда болған. Өйткені адам шығармашылық, сүйіспеншілік, бостандық, еңбек пен бағыт, қайғы мен ... ... ... ... алу үшін өзін ... ... ... қамтамасыз етуі қажет болды. Яғни, өзін тамақтандырырып, киіндіріп, қозғалыс құралдарымен қаруландыруы бірден-бір қажеттілік болды.
Екіншіден, қоғамдық және жеке адам ... Бұл ... бір - ... тең болмайды, тіпті олардың арасында қайшылықтар жиі туындап отырады. Тарихи процестің әрбір субъектісі өз ... ... ... ... ... ... өз іс-әрекетін бейімдейді деу тарихи аңқаулық болар еді.
Екіншіден, түпкі, стратегиялық көп уақытқа бағытталған, сонымен қатар, кезеңдік, сәттік ... Адам да, ... өз ... ... ... етеді. Жоспарлау дегеніміз-ауқымды және қосалқы, жеке және жалпы міндеттерді анықтау ... сөз. ... ... ... қоғамның болашағын ғылыми түрде бағдарлай отырып, оның өркениет жолында ... ... ... мүдделерді анықтап отыру жатады. Сонымен қатар, қоғамда кезек күттірмейтін ... ... ... керек ететін мүдделер де бар.
Төртіншіден, адам мен қоғамның дамуынан тікелей туындамайтын, бірақ оған қажет кейбір ... ... ... ... көпжақты болатыны соншалықты, кейбіреулері оның өмір сүруіне кері әсер етуі мүмкін. Мұндай жағдайдың мысалы ... ... ... сияқты әлеуметтік ауруларды атауға болады.
Қоғамдық практиканың бастапқы түрі-материалдық өндірістік іс-әрекет. Бұл ... әлі де ... ... ... ... болып келеді. Бірақ, оның мүмкіндігі бұрынғыдан әлдеқайда жоғары. Байырғы еңбек құралдарын жетілдіре, дамыта отырып, соған сүйене отырып, адам өз талабына сай ... ... ... ... оны ... ... этикалық талғамдарына сәйкес етіп ұйымдастырды. Материалдық құндылықтарды өндіруші ретінде адамның өзі де ... ... ... оның ... ... артып, жалпы білімдік деңгейіне қойылатын талаптар да кеңейе түсті, жалпы мәдениет өрісі кеми бастады. ... ... ... ... ... процесінде әлеуметтік практика қалыптасып, дамыды.
Әлеуметтік философияда қоғам материяның бізге белгілі қозғалысының ең жоғарғы түрі болып сипатталады.
2.Қоғамның құрылымы және негізгі ... өте ... ... ... ... барлық тынысының иесі адам болып табылады. Адам-қоғамның және оның тарихының жаратушысы‚ қоғамдық өмір кеңістігіндегі ... ... ... ... ... ... ... бұл-экономикалық сфера немесе материалдық өндіріс әлемі, адамға қажетті материалдық игіліктерді білім мен арнайы еңбек құралдары, техниканың ... ... ... ... ... қозғаушы күші, қоғамдық өмірдің негізгі шарты.
Екіншіден, бұл-әлеуметтік сфера немесе әлеуметтік топтар әлемі. Ол нақты ... ... ... ... ... бұл ... ... басқару сферасы. Бұл адамдардың мемлекетті, басқа да әлеуметтік институтты басқару жолындағы іс-әрекеттері.
Төртіншіден, қоғамда рухани сфера, яғни сезімдер мен ... ... бар. Ол ... ... ... факторына ықпал ете отырып, қоғамда аса маңызды роль атқарады.
Қоғамдық дамудың заңдары - табиғат ... ... ... өмір ... ... олар ... ... тыс қалыптасады, дамиды, өрістейді және өз уақыты келген жағдайда тарих арнасынан өтіп отырады немесе ығысады.
Қандай заңдылықтардың қай ... ... ... алғы ... ... болады. Кезінде құл иеленушілерге, сонан кейін феодалдарға өз ыңғайына сай келетін қоғамдық қатынастарды сақтап қалу мүмкіндігі болмады. Өзі пісіп-жеткен жағдайда кез ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастарға орын беріп отырады. Бұл тарих көшінің бұлжымас заңдылығы.
Сөйтіп, табиғат пен қоғамдық қатынастардың ... бір ... бар. Бұл өте ... ... ... Өйткені, олардың заңдылықтары адамнан, оның іс-әрекетінен, еркінен тыс өмір сүреді. Мысалы, өз еркімізге сүйеніп, зат пен денелердің еркін ... ... ... ... алып ... алмаймыз, сол сияқты біз қоғамның дамуындағы материалдық қатынастардың шешуші ролі туралы, құн туралы ... ... ... ... сонан соң жойып жібере алмаймыз.
Материалдық игіліктер өндіру адамзат қоғамының өмір сүруі мен дамуының ... ... ... ... пен ... ... ... өте маңызды бір айырмашылығы бар: ол - олардың іске асу ... ... ... ... заңдары адамның іс-әрекетінен тыс іске асырыла береді. Ал қоғамдық заңдылықтарда өзіндік ерекшелік бар. Өйткені біз жоғарыда атап өткеніміздей, қоғамдық ... ... тек қана ... ... ... іске ...
Егер адам немесе адамдар арасындағы қарым-қатынастар болмаса, ешқандай да социологиялық заңдар, іске ... ... ... алмайды. Табиғат пен социологияның заңдарының осы бір ұқсастығын еске ала ... ... ... ... ... ... деп ... Қоғамның дамуы, бір жағынан, табиғи процесс, өйткені ол табиғат сияқты қажетті және объективті. ... ... ... ... ... процесс, өйткені‚ ол - адамдардың іс-әрекетінің жемісі. Адамдар ... деп ... ... ... авторы да, актері де болып табылады.
Социологиялық заңдардың ерекшелігін ... ... ... одан әрі тереңдей түсуге мәжбүр етеді. Басқа сөзбен айтсақ, әрбір тарихи оқиғаның объективті жағдайлары және оларды іске асырудың ... ... ... ... және субъективті факторлары-қоғамдық дамудың екі түрлі шарты. Адамдардан тәуелсіз және олардың қызметінің бағыты мен ауқымын көрсететін шарттар объективті фактор болып ... ... ... ... өндірістің дәрежесі, материалдық, саяси және рухани дамудың тарихи пісіп жетілген міндеттері мен қажеттіліктері осы шарттарға ... ... ... ... ... партиялардың, мемлекеттің, жеке адамдардың белгілі бір мақсатқа бағытталған іс-әрекеттері, олардың санасы, еркі, іс-қимылға бейімділігі жатады. Объективті факторлар әр уақытта негізгі ... ... ... ... әрекеті субъективті фактордың әрекеті түрінде ғана көрінеді. Субъективті ... ... ... ... ... туғанда ғана шешуші роль атқара алады. Өзінің ... ... ... ... ... консервативтік немесе реакциялық болуы мүмкін. Объективтік жағдайлар мен субъективтік факторлардың ... ... ... адамдардың өздері жасайтындығын айқын көрсетеді, бірақ қалай болса солай өз еркіне сүйеніп емес, керісінше ... ... ... заңдылығына иек артып отырады. Субъективті фактордың құрамында ұйымдастыру және ... ... ... ... өз ... ... және жан-жақты ұйымдастырған сайын, олар өз алдарына қойған мақсаттарын айқын түсіне алады. Мұның өзі оларға ... ... ... дәл тауып, дұрыс пайдалануына жол ашады. Еркіндік дегеніміз-қажеттілікті жан-жақты тану. Тарихи процестің осы маңызды екі жағын ... еске алып ... ... оңай ... ... да біржақтылыққа ұрынып отыру жиі кездесіп отырады. Сондай біржақтылықтың бір ... - ... ... ... ... ... ... негізі ерік деп танитын философиялық бағыт. Қоғамдық дамудағы объективті заңдарды мүлдем ... ... Шын ... ... идеалистік бағыт. Олар адамның еркін абсолютке айналдырып, оның іс-әрекетінің объективті заңдылықтарға тәуелділігін жоққа шығарады. Революциялық қозғалыстар ... ... ... ... ... ... батыстағы кейбір анархистер волюнтаристерге жатады. Біздің еліміздің тарихында волюнтаризм элементтері көп ... ... ... ... ... ... ... Шыңғыс Айтматовтың "Жан пида" романынан көруге болады. Тарихқа волюнтаристік көзқарастардың терең тарихи тамырлары бар. Оны антикалық, орта ғасырлық дәуірлерден көруге ... ... ... де ... ... ... ХІХ ... екінші жартысында позитивизмнің ықпалы нәтижесінде тарихтағы объективті заңдылықтарын теріске шығаратын бірқатар мектептер қалыптасты. ... ... ... ... ... ... ... Америкада-Д.Дьюи, Э.Богардус, Г.Беккер-Челз. Мысалы: Арнольд Тойнби тарихи заңдар - осы уақытқа дейін дәлелденіп ... ... деп ... ... ... себеп-салдарлық қатынастардың объективті табиғатын теріске шығаратын теориясын қайталайды. Тарихи заңдылықтарды мүлдем ... ... өте ... ... ... тарихтың өткен жолындағы бұрынғы тәжірибелеріне көбірек көңіл бөліп, оларды болашақта түсіндіруге пайдалануға көңіл бөледі. Тарихи заңдылықты теріске шығару, тарихтағы аналогияны ... ... ... ... ... ... - деп аталады. Фатализм-адам іс-әрекітінің еркіндігін жоққа шығарады, дүниеде болатын барлық процестер бостандыққа, шығармашылыққа орын қалдырмайтын қажеттіліктің үстемдігіне бағындырылады. ... ... - ... ... мен адам ... ... ... анықталытынын негізгі алады. Фатализм-өте көп дамыған құбылыс, оны философия ... ... жиі ... ... Мысалы, атақты ойшыл-жазушы Л.Н.Толстой фаталистік нанымдарды уағыздаған.
Историграфияда және әлеуметтік философияда, тарихтағы кездейсоқтықтық рөлі ... ... ... қалыптасқан. Мысалы, Демокрит, Спиноза, Гоббс, ХҚІІІ ғасырдың материалистері оны ... ... ... ал ... ... ... тарихты кездейсоқтықтық ойыны - деп қарастырды. Тарихи тәжірибе көрсеткендей, ... ... ... пен кездейсоқтық өзара диалектикалық қарым-қатынаста өмір сүріп отырады. Кездейсоқтық тарихи ... ... ... ... ... шығармаларында мынандай мысал бар. Теңізге шығу Россияның одан әрі дамуы қажеттілігінен тікелей туындаған. Ал І-Петрдің Балтық ... Нева ... бас ... ... ... ... ... Егер ол Балтық теңізінің басқа жағынан шыға алса, онда басқа қала салынуы мүлдем ықтимал еді.
Қоғамның экономикалық болмысы
Қоғам басқа да ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық және басқадай байланыстардағы өзгерістердің әсерімен, сондай-ақ бүкіл әлемнің, геосаяси қалыптың, әсіресе көрші елдердің әсерімен дамиды.
Қоғам көпжақты, ... ... ... Олар ... тығыз байланысты, бірінен-бірі туындап отырады. Дегенмен, қоғамдық қатынастар өзінің маңызына, атқаратын рөліне қарай бірдей немесе бір қатарда бола ... ... әр адам ... ... ұйымдастыруда материалдық жағдайы мен басқа да мүмкіндіктерін есепке ала ... ең ... ... ... қанағаттандыру керектігін анықтайды. Әрине, тіршілікті қамтамасыз ететін ... ... ... киетін киім болмаса, басқа құндылықтар туралы ойлау қиын болатыны сөзсіз.
"Материалистік түсінік ... ... ... ... ... ... тіршіліктің өзін өндіру және ұдайы өндіріп отыру болады, - дейді Ф.Энгельс. - Ал оның өзі, тағы да екі ... ... Бір ... ... ... ... ... және осыған керекті құралдарды өндіру; екінші жағынан-адамның өзін өндіру, тұқым жая беру түрінде ... ... ... ... ... Адамдар материалдық игіліктерді өндіру үшін белгілі бір өндірістік қатынастарды тудырады.
Адам баласы басынан әртүрлі ... ... ... ... ... даму ... бейнелейтін бір ортақ көрсеткіш бар. Ол еңбек құралы. Еңбек-күрделі процесс, ... ... ... бола алатын кез келген зат еңбек құралы бола бермейді. Ол зат, ең ... ... ... өтеуге жарамды болуға тиіс, яғни ол заттың өзі ... ... ... еңбектенуге қолайлы құралға айналуы керек. Ертедегі тас дәуірі - жабайы адамдар тастан жасаған балта, балға, пышақ тектес ... қару ... ... ... еді. ... ... ... қажеттіліктер жан-жақты дамып, күрделене түсті. Адамдар ешқашан қол жеткенге қанағаттанып, тоқырап қалған ... ... ... ... жаңартып, алған білімін, ашқан жаңалығын, тапқан тәжірибеде пайдаланумен келеді. Жаңадан пайда болған өндіріс құралдары адамнан білім мен ... ... ... ... Күнделікті тұрмысқа, өндіріске енген электроника адамдардан едәуір дәрежедегі дайындықты керек ... ... ... маңызды элементі еңбек құралдары туралы айттық.
Еңбек құралдарының дамуы нәтижесінде техника пайда ... ... ... жүйесі, оған адам өзінің көптеген функцияларын сеніп тапсырады. Қазіргі замандағы техника адамға таусылмас энергия мен шексіз мүмкіндік ... ... ... ... құралдары мен техника өндірістің құралдары болып табылады. Оларды ... ... ... бөлшегі деп қарастыруға болады.
Өндіріс тәсілінің құрылымында адам ... ... ие. ... ... еңбегі, қажымас қайраты, кәсіптік шеберлігі, ұйымдастыру қабілеті кез-келген материалдық өндірістің дамуындағы аса маңызды фактор. Адам-өндіріс тәсілінің тұлғалық бөлшегі. Өндіріс ... ... ... ... ... ете беру ... мүлгіген мәндік күштерін, яғни қабілетін, білімдерін және дағдыларын оятып, іске ... ... ... тарихы-бұл адамның шығармашылық жолымен өзін-өзі дамуының маңызды көрсеткіші еңбектің өндіргіштігі. Өндіріс тәсілінің маңызды элементі-өндірістік қатынастар. Олар материалдық өндіріс ... ... ... ... ... байланыстар мен қатынастарды білдіреді.
Әрбір тарихи дәуірде адамдар әртүрлі өндіріс тәсілін ... ... ... ... өркениетінде материалдық өндірістің қарапайым түрі дамыды, еркектер аң немесе ... ... ... табады, еңбек құралдарын дайындайды, ал әйелдер үй шаруашылығын басқарады.
Аграрлы өркениеттің материалдық өндірісінің негізі жер өңдеу мен мал өсіру болды. Жер ... ... ... ... Қосымша өнім пайда болып, сауда-саттық орын ала бастады, саудагерлер әлеуметтік топқа айналды.
ХҚІІІ ғасырдың ортасынан ... ... ... ... Осы дәуірде ағылшын ғалымы Дж.Уатт алғашқы бу машинасын ойлап тапты. Табиғатты игеруге мүмкіндік беретін көптеген машиналар пайда болды. Темір ... ... ... ... ... нығайа түсті. Газеттер мен телефон бірыңғай ақпараттық және рухани кеңістіктің қалыптасуына ықпал етті. Өндірістік ... ... ... ... ... Бұл ... ... партиялар, профсоюз, парламентарий сияқты қоғамдық өмірдің маңызды институттарын тудырды.
ХХ ғасырдың 60-70 жылдарында материалдық өндірістің жаңа бағыттары дами ... Олар ... ... жаңа ... яғни ... өркениетке көтерілгендігін дәлелдейді. Оған дейін индустриялдық қоғам дамыды. Көрнекті батыс ғалымы Р.Арон өзінің "Тарих философиясы" деген ... ... ... ... ... атап ... ... ғылыми түрде ұйымдастыру;
2) материалдық молшылықтарға жету;
3) ұлттық өнімде өндірістің ... ... және ... ... ауыл ... ... ... баюдың көзі ретінде соғысты жою;
5) "индустриалдық қоғамда" өндіріс құралдарына деген меншік формаларының еш маңызы жоқ. Р.Арон постиндустриалды қоғам туралы ... ... ... ... саласы.
Әлеуметтік философия көп уақытқа дейін социумның негізгі элементін ... ... ... айналысып, әртүрлі пікірлерді салыстырумен болды. Мысалы, социумның негізгі элементі, индивид немесе отбасы деп қарастырылды. ... жеке ... ... те, семья да әлеуметтік құбылыс бола алмайды. ХІХ ғасырдың ортасында және ХХ ғасырда ақиқатқа жақын екі бағыт қалыптасты. Ол Карл ... және ... ... мектептері еді. Оның біріншісі қоғамдық байланыс пен соның нәтижесінде қалыптасатын адамдар арасындағы қатынасқа ерекше көңіл бөлді. Кейбір айырмашылықтарына назар ... тоқ ... ... Питирим Сорокин да осындай пікірге келеді. "Индивид тек физикалық, биологиялық немесе психологиялық феномен, ал әлеуметтік қасиет адамның маңызды қарым-қатынасын қажет ... - деп ... ... ... Екі ғалымның ізденістері бір ғана ойды дәлелдейді. Қоғамның негізгі бөлігі, өзегі қоғамдық ... ... Адам өзі ... тарихи дамудың негізгі субъектісіне айнала бастағаннан бері көпжақты және көп мәнді қарым-қатынастарға түсе бастады. Адамдардық кез-келген өзара қарым-қатынасы ... ... ие ... отырады. Қоғамдық қатынастар-адамдардың бірлескен практикалық және рухани қызметі процесінде олардың арасында қалыптасқан қатынастар. Адам өз ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан, ол әмбебап субъект болып табылады. Адамның іс-әрекеті оның қоғамдық қарым-қатынастарының негізі. Барлық ... ... екі ... ... ... ... және рухани қарым-қатынастар. Материалдық қарым-қатынастар сияқты рухани қатынастар да объективті. Объективтілік дегеніміз - ... ... өмір сүру ... ... ... материалдық қарым-қатынастарда заттық белгі жоқ. Объективтілік дегеніміз-кез келген зат, ... ... ... ... ... одан тыс өмір ... білдіреді. Сондықтан да әр дәуірге лайық өмір сүретін рухани қарым-қатынастар біздің сана сезіміміз үшін объективтілік болып табылады, өйткені олар бізден, ... ... ... тыс өмір сүреді. Қоғамдық қатынастардың негізі қоғамдық сана және оның ... ... ... ... ... да қоғамда моральдік, саясаттық, құқықтық, көркем өнер, ... діни ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің субъектісі болып табылатын таптық, ұлттық қозғалыстардың, партияның, мемлекеттің көзқарастары мен идеяларын бейнелейді, сондықтан олар рухани қарым-қатынас болып ... ... ... олар ... ... іс-әрекет нәтижесінде қалыптасып отырады. Сөйтіп бір қарым-қатынастың өзі екі ... ... ... ... әрі ... ... адамдар арасындағы өзара қарым-қатынас жалпы қоғамдық қарым-қатынастарды ерекше қарастырады. ... ... ... ... ... ... ... негізін этикалық өлшемдер құрайды, өйткені адамдар өзінің жеке өміріндегі қарым-қатынастарын ... ... ... ... өзінің көңілі жақын адамдардың ұлтына, кәсібіне, әлеуметтік статусына онша мән бермейді. ... ... ... ... мен ... ... өткізу мүмкіндігі қызықтырады. Бұл жағдайда адамдардың рухани-мәдени деңгейлер маңызды роль атқарады.
Қоғам деңгейінде бір-бірімен ... ... саны әр ... ... ... Мысалы, П.Сорокин осы белгілеріне сүйеніп, қоғамда төмендегідей адам аралық қарым-қатынастар болады деп пайымдаған: а) екі пенде арасында (ері мен ... ... мен ... екі дос); б) үш ... ... (әке, шеше және ... ері, әйелі және ашына); бес және одан да көп ... ... ... ... ... оның ... ... көппен көптің арасында (мысалы, ұйымдаспаған топтың арасындағы).
П.Сорокин тарихта жіктелуге, әсіресе әлеуметтік жіктелуге тап болмаған қоғамның болмағандығын, олай болады деп ... миф ... ... ... Оның ... кез ... ... әлеуметтік стратификацияның үш түрі бар.
Бірінші-кәсіптік, яғни адамдар технологиялық белгі бойынша бөлінеді.
Екінші-адамдардың экономикалық жіктелуі, ... ... ... ... ... ... ... жіктелу-саяси стратификация деп аталады, өйткені кез келген қоғамда оны басқаратын элита және оған бағынышты бұқара өмір сүреді. ... ... ... ... адамдардың теңдігі жазылған демократиялық қоғамдар да орын алған. Жіктелу отбасында, шіркеуде де, тіпті кез келген әлеуметтік топ та ... ... ... бөлінуі табиғи және заңды құбылыс. Бұл тұрғыдан алғанда әлеуметтік біркелкілікті орнатуға бағытталған коммунистік идея ешуақытта практикада орындалмас еді.
П.Сорокин кез келген ... ... ... ... мен ... ... бір-бірімен жақындастыруға тырысқан күштердің арасында әрдайым күрес жүріп отырады деп пайымдаған. Бірінші күш ұдайы және тұрақты жұмыс істейді, ал ... өз ... ... ... кейде бір сезімге берілумен жүргізеді. Мысалы, кеңес өкіметі ... ... ... ... ... белгілі бір күш қолдану арқылы іске асырылды, не болмаса селоны қаланың деңгейіне көтеру үшін адамдардың дәстүрлі өмір сүру ... ... ... жою т.б. ... ... халықтың табиғи, қалыпты жіктерге (топтарға) бөлінуі. Әртүрлі топтар арасында құқық пен артықшылықтар (привилегии), міндеттер мен жауапкершіліктер ... ... ... ... ... Л.Сорокиннің ілімінің үлкен танымдық мүмкіндігі бар, өйткені ол қоғамды оның ішкі әртүрлігі мен көпжақтылығы тұрғысынан қарастырады. Бұл идеяның методологиялық ... өте ... ... ол ... ... ... ... оның көпжақты көріністерін бейнелейтін күрделі біртұтастық ретінде түсінуге жол ашады.
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... та ... роль атқарады. Әлеуметтік саланың объективті негізі қоғамның материалдық өмірі болып ... ... ... ... көрнекті еңбегінде адамдар өздерінің жүріп өткен тарихи жолында басынан кешірген алғашқы топтар төңірегіндегі бірқатар терминдерді анықтап ... Ол өз ... ... ... топ" ... ... бастаған.
Адамдардың антропологиялық жалпы белгілері бойынша топтасқан бірлестігі - нәсіл деп ... ... ... және ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты бірлескен - адамдар тобы.
Ру - алғашқы қауымның экономикалық қатынасының барысында туыстық ... ... ... ... ... ... экономикалық негізі жерге деген қоғамдық меншіктік қатынас.
Алғашқы қауымдық құрылыстың маңызды қауымдастың түрі тайпа болды. Ол-белгілі бір ... ... ... ... ... әдет-ғұрпы бар рулар мен рулық қауымдастықтың одағы. Тайпаның ыдырауына мүліктік оқшаулану мен ... ... ... ... артуы себеп болды. Рулық қатынастардың товарлық қатынастармен алмасуына байланысты тайпалар халққа біріге бастады.
А.Айталиев халық ұғымының әдебиетте үш мағынасы бар ... ... ... ... бір елде ... ... өмір ... адамдар тобы халық деп аталады. Мысалы, Қазақстан халқы, Ресей халқы "Халық" осы мағынада территориялық, мемлекеттік ұғымды білдіреді.
Екіншіден, халық ұғымы ... ... ... ... ... еврейлер т.б. құрамы біркелкі елдерде ұлт, мемлекет, халық ... ... ... халық деп - көпұлтты мемлекеттің сан жағынан аз ... ... ... деп жер, тіл, ... қатынастар, мәдени ерекшеліктер мен психологиялық ортақтығы негізінде қалыптасқан адамдардың тарихи-әлеуметтік этникалық ... ... ... ... ... ... бар. Біріншіден, территорияның ортақтығы. Бірақ тек қана белгілі территория емес, сол территорияда өрбіген шаруашылық кәсібі маңызды болған. Мысалы, ... ... ... өмір ... ... ... талғамы, мінез-құлқы, әдет-ғұрыпы көшпелі мал шаруашылығының адам өмірі мен психологиясына тигізген әсерінен ... ... ... ... тілдің де ортақтығы қосылады. Ұлттық тіл-әдебиетте бекіген осы ... ... ... тән ... "Тіл - ... ... бір халықтың жинаған рухани қазынасының жиынтығы, соның бәрін сақтайтын қоймасы сияқты. Үшіншіден, экономикалық өмірдің ортақтығы. Ол елдің әр түрлі ... ... бір ... ... мен ... арасындағы сауда-саттық қатынасының нығаюымен тығыз байланысты болады.
Қоғамның әлеуметтік құрылымы күрделеніп, одан ... ... ... Онда жаңа ... ... ... бола ... Мысалы, менеджерлер, программистер, космонавтар т.б. қала халқының саны өсіп, ал ... саны күрт ... ... ... ... ... ... әлеуметтік болмысымен қатар руханилық та аса маңызды қажеттілік. Шын мәніндегі руханилық-адам жетістігінің биік шыңы ... ... ... дегеніміз не? Ол қандай негіздерден тұрады? Бұл тарихи тамырлары терең, қиын да қызықты мәселелердің бірі. Адам, ... ... ... ... ... әруақытта назарын аударып отырған.
Руханилықтың түпкі мәні "рух" сөзінен өрбитіні ... анық ... Рух ... ... ... тілінің түсіндірме сөздігінде" табиғи материалдық бастамалардан өзгеше, затсыз, ... ... ... ... білдіретіндігі анықталған. Жалпы осы анықтаманы қабылдай отырып, "затсыз, идеалды бастама" деген не сөз деп ойланып көрейік. Әрине, зат, ... ... ... дербес өмір сүреді, өзіне тән табиғи заңдылықтар аясында өзгеріске ұшырап, дамып отырады. Олардың әрқайсысында адамдар іс-әрекеті шеңберіне кіріп, өзінің мәндік, ... ... ... ... ... ... қажеттілік бар. Адамдар өзінің өмір сүруіне сәйкес белгілі бір ... ... ... ... ... жан бітіріп, оларды қозғалысқа келтіріп, іс-әрекет аясына ендіреді.
Мүлгіген табиғи процестерге жан бітіру-ақыл-ойдың нәтижесінде ғана іске ... ... ... деген Гегель анықтамасы осындай түп төркіннен туындайды. Гегельдің ойынша, рух ақиқаттың тікелей өзі, сондықтан ол адамдардың ... ... Ал ол жеке ... ... өмірі. Мұның өзі дүниеде, объективтік шындықта зат, ... ... ... ... тыс, ... ... ... тынысын қамтамасыз етіп тұратын жан-жақты, сан алуанды ... бар ... ... ... ... бастама дегеніміз сол байланыстар әлемінің адам санасында бейнеленуі. Бейнелеудің өзі әртүрлі деңгейде, әр түрлі формада ... Рух ... ... мен ... ... ... Сол себепті де оның мағыналық потенциалы әлдеқайда терең.
Қоғамдық сана - қоғамдық болмыстың бейнесі болғандықтан, ол қоғамдық болмыспен бірге дамып ... ... ... оның ... дербестігі де бар. Ол оның әлеуметтік функцияларынан көрінеді. Салыстырмалы дербестік - қоғамдық сана заңдылықтарының кейбір ерекшеліктерімен де ... ... ... сана - ... болып жатқан өзгерістерге сүйене отырып, оның болашағы туралы болжам жасайды, ... ... ... оның ... ... ... ... түсіндіреді. Мұны қоғамдық сананың алдын ала бейнелеу мүмкіндігі білдіреді. Қоғамдық сана қоғамдық болмыс ... ... ... қоюы да ... Бұл оның ... ... ... сананың белсенділігі оның тарихи процеске әсер ету мүмкіндігінен көрінеді. Қоғамдық сананың құрылымы өте күрделі. Ол көптеген, өзара бір-бірімен байланысқан элементтерден ... ... ... ең ... бұл жеке ... ... ... әрбір жеке адам өзінің қажеттілігі мен өмір сүру мүмкіндігіне байланысты қоғамдық ... ... ... ... ... қоғамдық сана жеке сананың жиынтығы деген ұғым туындамайды. Жеке адам санасы қоғамдық санамен тығыз байланыста. Ол ... ... ... ... ... идеалдардың, ұстанымдардың ықпалын сезінеді. Сонымен бірге жеке адам қоғамдық санаға сын көзімен қарап, оның ұтымды, ұтымсыз жақтарын анықтап отырады. Сондықтан жеке адам ... мен ... сана ... ... ... бар. Қоғамдық сананың қоғамдық өмірді бейнелеуінің әртүрлі деңгейі бар. Оны қарапайым сана және теориялық сана деп ... ... ... сана ... өмір сүру ... ... туындайды. Оған адамдардың өзі және қоршаған орта, әртүрлі оқиғалар ... ... ... ... ... негізін шындықты тура бейнелейтін дұрыс мағына құрайды. Қарапайым сананың ... ... ... ... ... ... оқиғалар мен қатынастарды түсіндіруге тырысты. Теориялық сана ғылыми білімнің құралдарымен жасалған идеялар мен ... ... ... Ол жеке ... ... жасалады. Адамзат тарихында қоғамдық өмір туралы экономикалық, саяси, құқықтық ілімдерді ... ... ... сана өзінің мәні жағынан қоғамдық болмыстың түпкі байланыстарын, ... ... ... ... ... санада әр түрлі формада бейнеленеді. Бұл қоғамдық өмірдің күрделілігімен, жан-жақтылығымен түсіндіріледі. Қоғамдық ... әр ... ... ... ... ... ... Сондықтан олардың мағынасы ғана емес, тану тәсілі де әртүрлі болады. ... ... ... бір ... пайда болмаған. Олар қоғамдық болмыстың күрделеніп, сонымен қатар, адамның танымдық мүмкіндіктерінің жетіле, кеңейе ... ... ... ... сананың тарихи, бірінші формасы-моральдық сана. Моральдық сана ... ... ... ... ... ... бір тәртіп ережелеріне, қалыптарына сүйенбейтін әлеуметтік ұжым болуы мүмкін емес.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай ... ... ... ... ... ... заңдылықтарын түсіндіретін теория. Ол социологиямен тығыз байланысты. Егер әлеуметтік философия қоғам туралы ... ... ... ... ... топтастырылуы десек, онда социология осы білімдердің орта дәрежедегі ... ... ... Социология қоғамдағы жеке жүйелердің өмір сүріп, даму заңдылықтарын зерттейді. Мысалы, отбасы социологиясы, білім беру ... ... ... философия мен социология бірін-бірі толықтырады. Ғылыми білімнің ... ... ... ... сияқты салаларымен біріге отырып, қоғамның толық сипатын бере алады. Дегенмен‚ қоғамды философиялық зерттеудің өзіндік ерекшеліктері бар. ... ... ... бар адам жасайды. Сондықтан қоғамдық өмір әртүрлі, шым-шытырық, тіпті шатасылған, онда күтпегендік жиі ... ... Ол ... ... өте бай, оның ... ... ... бойлай отырып, ондағы заңдылықтарды анықтау оңай жұмыс емес. Қоғамдық болмысты тануға ең жетілген эксперименттік база ... ... Бұл ... ... ... жинақтап, талдап, түсіндіретін ақыл-ойдың ғаламат күші мен біліктілігі қажет. Әлеуметтік философияда ... ... мен ... ... ... тікелей дәлелдеу қиын, олардың дұрыс-бұрыстығына көз жеткізу үшін уақыт керек.
Пайдаланылған әдебиеттер
* Алтаев Ж., Қасабек А., Мұқамбетәлі Қ. Философия тарихи - ... ... ... ... ... ... Қ. ... Алматы: Ақыл кітабы, 2001.
* Введение в филосфию. Учебник для вузов 2-е издание М., 1997
* Әлемдік ... ... 1-20 ... ... ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әл – Фарабидің қоғам туралы философиялық, әлеуметтік - саяси тұжырымдамалары49 бет
Әлеуметтік коммуникацияның журналистік, психологиялық, философиялық, семиотикалық табиғаты16 бет
Әлеуметтік философия20 бет
Әлеуметтік философия пәні327 бет
Әлеуметтік философиядағы қазақ ұлттық менталитетке көзқарасы72 бет
"абай шығармашылығына әсер еткен үш арна"6 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
"Қазақ философиясы және Абай"12 бет
"Қорқыт Ата."6 бет
І. Жансүгіровтың шығармашылығы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь