ҚР-ның еңбек сұранысы, артық жұмысбастылық, еңбекақы бойынша төлем қабілетсіздік

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕККЕ СҰРАНЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ҚАЛЫПТАСУ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Еңбекке сұраныс ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Еңбекке сұраныстың қалыпты факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУ МӘСЕЛЕЛЕРІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
2.1 Еңбек ақы мен оның төлену жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.2 Еңбекақы төлем қабілетсіздігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.3 Артық жұмысбастылық пен еңбекақы төлеудің көрсеткіштерін талдау...15

ІІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕККЕ СҰРАНЫСТЫ АРТТЫРУ МЕН ЕҢБЕКАҚЫҒА ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТСІЗІГІН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
3.1 Еңбекақыны төлеуді мемлекеттік жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
3.2 Еңбекке сұранысты арттырудағы мемлекеттік шаралар қортындысы ... ..19

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Адамзат тарихының тәжірибесі, адамның еңбекке деген ең жақсы ынтасы, яғни талаптануы тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана іске асырылатындығын көрсетті. Еңбек нарығы дегеніміз ең алдымен жұмыс күшіне сұраным. Әрине, бұл тым ерекше, өзгеше нарық. Еңбек аясы қоғамның экономикалық және әлеуметтік өмірінің маңызды және көп қырлы саласы.
Ол жұмыс күші нарығында және оның қоғамдық өндірісте пайдалануын да қамтиды. Еңбек нарығында жұмыс күші өзінің құнын айқындайды, сонымен қатар оның жалдану шарттары, соның ішінде еңбек ақы көлемі, еңбек жағдайлары, білім алу мүмкіндігі, кәсіпқойлық өсу айқындалады.
Бүгінгі еңбек мәселесіне келетін болсақ, біздің Республи-камызда еңбек нарығы әлі де күрделі және толық жетілмеген нарық түрі болып саналады. Сондықтан да бұл мәселеге аса көңіл аударылады. Еңбек нарығының толық шешілмеген басты мәселесі деп жұмыссыздықты атап айту қажет.
Ғылыми жаңашылдығы мен қолданбалық маңызы. Осы мәселе туралы Қазақстан Республикасының заңына сәйкес, жұмыстан босап қалып, жұмыссыз деп тіркелген азаматтарға бұрынғы жұмыс орнындағы негізгі жалақының 50% кем емес мөлшердегі, бірақ республикада қалыптасқан орташа жалақы мөлшерден жоғары және өмр сүру минимумынан төмен болмайтын, жәрдем ақша беруге кепілдік береді.
Олармен бірге мемлекет, жұмыс күшінің ұсынымын азайту үшін иммиграцияны шектеу, шетел жұмысшыларының репартациясын ынталандыру, жұмыс аптасының ұзақтығын қысқарту, жұмыс орнын бөлу және мерзімнен бұрын құрметті демалысқа шығару сияқты жұмыс қамту саясатын жүргізеді.
Мемлекет қосымша жұмыс орындарын жасау үшін қаржы бөлу бағдарламасын жүзеге асырады, сөйтіп, жұмыссыздықтан мейлінше жапа шеккен, бірінші кезекте жастар жұмыссыз болатындарға үнемі жәрдем көрсетеді.
Еңбек нарығын реттеудің құқықтық механизмі жұмыспен қамту және әлеуметік-экономикалық қатынастарды реттеу бойынша заң және нормативтік актілерді шығару жүзеге асырып келеді.
Зерттелу деңгейі. Еңбек нарығы - бұл өте икемді құрылымдық-функционалдық құрамы бар динамикалық нарық.
Сондықтан, еңбек нарығында белгілі ағымдар қалыптасады: жұмысшы күші құрамынан шығушылар, жұмысшы күші құрамына кірушілер; жұмыс іздеуден бас тартқандар; жұмыс іздеуді бітіргендер; жұмыс тапқандар және т.б. Осы адамдардың бейімділігі қоғамдағы жұмысшы күшінін нарықтық динамикасын сипаттайды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. А. Попова, М.Қ. Жұматов, Д.М. Нұрғалиев, А.Б. Омалиева. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. Оқу құралы. – Карағанды: ҚарМУ баспасы, 1998 ж.
2. Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаева, Н.А. Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп принциптері: Оқу құралы-Алматы: Экономик С, 2003 ж.
3. Финансы. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Алматы: Қаржы-қаражат, 2001. 311-бет
4. Қаржы, Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаева С., Алматы, 2003 жыл. 276-бет
5. «Егеменді Қазақстан» газеті, № 5, 2012 жыл қаңтар айы, 13-бет.
6. Қаржының жалпы курсы. Мельников А.И. Алматы, 2003.
7. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі сайты http://www.enbek.gov.kz
8. Қазақстан Республикасы Экономика және Бюджеттік Жоспарлау Министрлігі сайты http://www.minplan.gov.kz
9. Қазақстан Республикасы статистика агенттігі www.stat.kz
10. ҚР-ның Ұлттық банк статистикалық-есептемелер жинағы 2013 ж.
11. «Қазақстаның қазіргі жағдайы» Л.А . Разакулова // Жетісу, 2012 жыл 25 қаңтар.
12.Киреев А.П. « Междунородная экономика». Часть1. – М., 2006. С325.
13.Матлин И.С. « Моделирование размещения населения». – М., 2007. С221.
14.С.К Джумамбаева, « Рынок труда в Казахстанской экономике», - Алматы «ғылым» 200. С129.
15. Мауленов С.С, Бекмолдин С.Қ, Құдайбергенов Е.Қ., «Экономикалык теория», Алматы, 2006. 136-139 б
16. «Экономикалық теория негіздері» Оқулық, Алматы, 2007. 112 б

Қосымша-7
Барлығы соның ішінде
ерлер әйелдер
мың адам үлес салмағы, % мың адам үлес салмағы, % мың адам үлес салмағы, %
Жұмыспен қамтылған халық, барлығы 8607,7 100,0 4400,6 100,0 4207,1 100,0
олардан білімі барлар:
жоғары 2627,7 30,5 1174,8 26,7 1452,9 34,5
аяқталмаған жоғары 309,8 3,6 148,9 3,4 160,9 3,8
орта кәсіптік (арнаулы) 2782,7 32,3 1425,6 32,4 1357,1 32,3
бастауыш кәсіптік 653,7 7,6 404,1 9,2 249,6 5,9
жалпы орта 2112,5 24,6 1182,2 26,8 930,3 22,1
жалпы негізгі 111,1 1,3 61,7 1,4 49,4 1,2
жалпы бастауыш 10,2 0,1 3,3 0,1 6,9 0,2
        
        ҚР-ның еңбек сұранысы, артық жұмысбастылық, еңбекақы бойынша төлем қабілетсіздік
ЖОСПАР
КІРІСПЕ....................................................................................................................3
І ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕККЕ СҰРАНЫСТЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ҚАЛЫПТАСУ НЕГІЗДЕРІ............................................................51.1. ... ... ... ... ... қалыпты факторлары...................................................6
ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕКАҚЫ ТӨЛЕУ МӘСЕЛЕЛЕРІН ТАЛДАУ..................................................................................11
2.1 Еңбек ақы мен оның ... ... ... ... ... ... ... жұмысбастылық пен еңбекақы төлеудің көрсеткіштерін талдау...15
ІІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕККЕ СҰРАНЫСТЫ ... МЕН ... ... ... ЖЕТІЛДІРУ...........................................................................................................18
3.1 Еңбекақыны төлеуді мемлекеттік жетілдіру................................................18 3.2 Еңбекке сұранысты арттырудағы мемлекеттік шаралар қортындысы......19
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................................................................22
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР..................................................................23
ҚОСЫМША...........................................................................................................24
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. ... ... ... ... еңбекке деген ең жақсы ынтасы, яғни талаптануы тек нарық, оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана іске асырылатындығын көрсетті. Еңбек ... ... ең ... ... ... сұраным. Әрине, бұл тым ерекше, өзгеше нарық. Еңбек аясы қоғамның экономикалық және әлеуметтік өмірінің ... және көп ... ...
Ол жұмыс күші нарығында және оның қоғамдық өндірісте пайдалануын да ... ... ... ... күші өзінің құнын айқындайды, сонымен қатар оның жалдану шарттары, соның ішінде еңбек ақы көлемі, еңбек жағдайлары, білім алу ... ... өсу ... ... еңбек мәселесіне келетін болсақ, біздің Республи-камызда еңбек нарығы әлі де күрделі және толық жетілмеген нарық түрі ... ... ... да бұл ... аса ... аударылады. Еңбек нарығының толық шешілмеген басты мәселесі деп жұмыссыздықты атап айту қажет.
Ғылыми ... мен ... ... Осы ... ... ... ... заңына сәйкес, жұмыстан босап қалып, жұмыссыз деп тіркелген азаматтарға бұрынғы жұмыс орнындағы негізгі ... 50% кем емес ... ... республикада қалыптасқан орташа жалақы мөлшерден жоғары және өмр сүру минимумынан төмен болмайтын, жәрдем ақша ... ... ...
Олармен бірге мемлекет, жұмыс күшінің ұсынымын азайту үшін иммиграцияны шектеу, шетел жұмысшыларының ... ... ... аптасының ұзақтығын қысқарту, жұмыс орнын бөлу және мерзімнен бұрын құрметті демалысқа шығару сияқты жұмыс қамту ... ... ... ... ... ... үшін ... бөлу бағдарламасын жүзеге асырады, сөйтіп, жұмыссыздықтан мейлінше жапа шеккен, бірінші кезекте ... ... ... ... ... көрсетеді.
Еңбек нарығын реттеудің құқықтық механизмі жұмыспен қамту және әлеуметік-экономикалық қатынастарды реттеу бойынша заң және ... ... ... ... асырып келеді.
Зерттелу деңгейі. Еңбек нарығы - бұл өте икемді құрылымдық-функционалдық құрамы бар динамикалық нарық. Сондықтан, еңбек ... ... ... қалыптасады: жұмысшы күші құрамынан шығушылар, жұмысшы күші құрамына кірушілер; жұмыс іздеуден бас тартқандар; жұмыс іздеуді бітіргендер; жұмыс ... және т.б. Осы ... ... қоғамдағы жұмысшы күшінін нарықтық динамикасын сипаттайды.
Қазіргі заманғы еңбек нарығында ... әр ... ... бар. 70 ... еңбек - міндет ретінде қаралды, бірақ егер адам бұл жұмысты ... ол үшін оны ... жоқ. ... ... орай ... ... және үй ... айналасуы, ол мәртебесіз шаруашылық ретінде қарастырылады. Ал оған керісінше ... ... ... және ауыр қол еңбегі бағалы болды. Ауыр және әскери өнеркәсіп салаларға қарағанда жеңіл өнеркәсіп, ауылшаруашылығы және қызмет ... ... ... ... ... ... төмен болған.
Қазіргі кезде еңбек нарығында ұсыныс пен сұраныс арасында теңдестік жоқ. Еңбек орнында керек емес жерлер де құрылады. ... ... ... жалғыз салалары және ерлер еңбегіне бағытталған өңдірістік те еңбек нарығына өз ... ... ... теориясы мен еңбек нарығының тетігі талдауда концептуалдық көзқарастар белгілі қызығушылық тудырады (еңбек нарығының ... ... ... ... ... ... күні ... нарығы, еңбеақы төлену деңгейі, оның ішінде жұмыссыздық мәселесі ең өзекті болып отырғандықтан, курстық жұмыстың тақырыбы етіп ... ... ... ... ... ...
Зерттеудің міндеттері:
* еңбек нарығын жаңа экономикалық жағдайда мойындау сипатын ашу;
* еңбек нарығына ... ... оның ... ... ... ашып ... еліміздегі жұмыспен қамту саясатын талдау.
Зерттеу объектісі ретінде қоғамдағы мәселелердің бірі еңбекақы, еңбек нарығын алып отырмын. ... ... және ... ...
І Қазақстан Республикасындағы еңбекке сұраныстың теориялық қалыптасу негіздері
1.1. Еңбекке сұраныс ұғымы
Еңбек нарығы кез келген ... ... ... ... және ... ... Осы жағдайда сұраныс жұмысты орындауға және бос жұмыс орынды алуға талап мөлшерінде алға шығады, ал ұсыныс - жұмыс ... ... ... ... ... күші бар. Сұраныс - бұл капитал нарығында және азық-түлік нарығында, еңбек нарығының ... ... ... ... ... ... шешім қабылдайтын жұмыс берушілер.
Сондықтан қатынаста сұраныс кәсіпорын және ұйым жағынан, меншіктің әртүрлігі, еңбектің өнімділік ... және осы ... ... кезінде ваканттық жұмыс орынды толтыру мақсатында жұмысшылардың талаптарының құрылымын және көлемін бейнелейді.
Сұраныстың нақты шамасы анықталған ... ... (ай, ... жыл) кәсіпорын жалдаған жұмысшылар санымен анықталады.
Сұраныс - бұл жұмыс күшіне іске асырылған немесе қанағатталған ... ... ... ... бос ... ... орындарының саны қанағатты емес немесе резервті сұранысты ұсынады.
Қанағатты емес ... ... ... бір жағынан және жұмыс орнының қалуы кезінде жалданғандардың жазып қойылған саналық негізінде құрастырылады.
Бірақ кәсіпорынның және экономиканың орташа ... ... ... ... қажеттілігін ұсынады.
Потенциалды сұраныс - бұл ... даму ... ... ... күшіне сұраныс, өндірістің кеңейуі, өнім шығарудың ұлғаюы.
Жұмыс күшіне сұраныстың құрылымы өндірістік профильге ... ... ... ... ... ... ... анықталады, яғни жұмыс күшіне арналған сұраныс сандық және кәсіби белгілері бойынша қатаң дифференцияланған.
Сұраныс құрылымындағы жұмыс күшіне сұраныс жалданған біліктіленген кәсіби ... көз ... ... ... келесі негізгі топтар бойынша бөледі:
1) жоғары біліктіленген жұмыс күшіне сұраныс;
2) орташа біліктіленген сұраныс;
3) төмен біліктіленген сұраныс;
4) біліктіленбеген жұмыс ... ... ... деңгейде басталады. Кәсіпорынның нарықтық экономикасында өздігінен өндірістік және өтімдік ... ... ... ... өнім жасауды қамтамасыздандырады. Содан соң тұтас сұраныстың құрылымы және көлемі микро деңгейге ... ... ... келесі сатысы бұл сала. Нақты саладағы сұраныстың шамасы барлық жеке кәсіпорын сұранысының құны ретіндегідей ... ... сала ... ... ... ескертілген үдерісі болады. Одан соң тұтастық сұранысты анықтау кезінде капиталдың және еңбектің сала аралық қозғалысы тұтас ... ... ... әсер ... ... жеке ... ... басқа жұмыс күшіне мемлекеттік сұраныс бөледі, материалдық өндіріс саласындағы жұмыс күшіне сұраныс, материалды емес саладағы жұмыс күшіне ... ... ... ... ... ... ... құрастырылғандардан құралады:
1) жеке меншік;
2) салалы;
3) мемлекеттік;
Жұмыс күшіне сапалы жоспарлы тұтасқан сұраныс - бұл ... ... ... ... ... бойынша қоғамдық қатынасты көрсететін экономикалық категория [1].
1.2. Еңбекке сұраныстың қалыпты факторлары
Жұмыс күші сұранысына әсер ететін ... ... ... өзгерісіне әсер ететін факторлардың санына келтіруге болады:
1) Еңбек ақы төлеміндегі өзгерістер. Біз өзіміздің еңбек ақымызды өзгерте ... ... ал ... ... және ... деңгейі, капиталды беру шарты, өнім және сұраныс арасындағы баға өзгермейді. Жоғарырақ еңбек ақы өндірістің жоғары құнын және жоғары бағаны ... ... ... ... төмендейді, шығару көлемі төмендейді, жұмыс бастылығы төмендейді. Осындай жұмыс бастылығының қысқартылуы - масштаб тиімділігі деп аталады.
Бұдан басқа еңбек ... өсуі ... ... ... ... емес ... ... сүйенетін технологияларды қолданатын жолмен өндірістің құнын қысқартуға тырысады, яғни жұмыс бастылығы деңгейі төмендейді. Бұл әрекет орнын ... ... деп ... ... ... ... ... ауыстырады.
Жұмыс бастылығы деңгейіне еңбек ақы төлеудің әртүрлі ставкасының әсері сұраныспен қисығы ұсынылуы мүмкін.
Сұраныстың икімділігі ... ... ақы ... ... өзгертуіне әсер ету иілімді (эластичность) деп аталады. Тура иілімділік еңбек ақы төлемі деңгейінің бір айыздық өзгеруімен шақырылған ... ... ... өзгеруі ретіндегідей анықталады. Егер иілімділік 1 көп болса, жұмыс бастылығы деңгейінің бір пайыздық ұлғаюы ... ... ... ... ... сұраныс иілімді болса онда еңбек ақы төлемі деңгейінің шарасы бойынша жұмыскерлердің тұтас еңбектері төмендейді, сондықтан еңбек ақы ... ... ... ... ... ... (1-сурет).
Сурет 1 - Әр түрлі иілімділіктегі сұраныс қисығы
Сұраныстың қисығы иілімділігі әртүрлі нүктеде өзгеруі мүмкін. Мысалды ... ... ... ... алайық. Тура сызықты сұраныс қисығының ерекшелігі болып жұмыс бастылығы деңгейінің бірлігінде біріңғай өзгерістерге еңбек ақы ... ... бір ... ... ... ... ақы төлеу деңгейінің төмендеуі жұмыс бастылығын 2 ... ... 10 ... ... ... ... ара қатынастарда біз келесілерді көреміз: базалық ставка кезінде 12 доллар 17%-ды құрайды, еңбек ақы төлемінің 2 ... ... ал ... ... 10 ... 10 адам ... сандық кезінде 100 % сұраныстың өсуін береді.
Осылайша осы ... ... ... ... ... ... еңбек ақы төлемі деңгейінің 2 долларға қысқартылуы, базалық ставка кезінде 4 ... 50 % ... ал ... ... 10 ... басты санында 50, 20 % өсуі, яғни сұраныс икемді емес.
Осының күшімен ... ... ... ... ... сұраныс бір бәсекелестік категорияға басқа категориялардың бағасы өзгерулері жағынан әсер етеді. Мысалы, балашылардың еңбек ақы төлеуінің өсуі кезінде ... ... ... ... ... ... бағдар алады.
Сондықтан, тасшыларға сұраныс өседі. Басқа жағынан балташылардың еңбек ақы төлемінің өсуі толық үй қалау көлеміне, және су құбыршыға ... ... ... ... k ... ... j ... сұраныстың иілімділігі, k факторы бағасының бір пайыздық өзгерілуімен шақырылған, j факторына сұраныстың пайыздық ... ... ... ... k ... бағасының есебімен j факторына дұрыс болса, яғни бағаның ... ... ... ... онда екі фактор толық ауыстырушы деп аталады.
Егер иілігі нөлден төмен болса, яғни біреуінің бағасының өсуі басқа сұранысқа қысқарады, онда бұл ... ... ... деп ... ... ... және ауыстыру еңектің сұраныс шартына байланысты екенін белгілейміз. Мысалы ересек және жас ... ... ... факторы болып саналады. Жас өспірімдердің еңбек ақы төлеуінің түсуі келесі тиімділікке келеді:
* орнын басу тиімділігі;
* масштаб тиімділігі;
Төмен еңбек ақы ... ... ... ... ... ... ... көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Егер масштаб тиімділігінің орнын басудың ... аз ... онда жас ... еңбек ақы төлемдері деңгейінің өзгерістерімен бір бағыттағы ересек халықтың жұмыс бастылығының деңгейі қозғалады және 2 топ толық ауысады. Егер масштаб ... орын ... ... көп ... онда ересек және жас өспірімдердің еңбек ақы төлемдерінің деңгейі әр түрлі бағыттарда қозғалады және осы ... екі ... ... ... ... ... ... сұранысқа әсер ететін басқа факторлары:
а) өнімге сұраныс
Сұранысты ұлғайту кезінде ... ... ... ... ... ... ... және масштаб тиімділігі еңбек ақы төлеудің кез келген ... ... ... ... ... ... ... өседі. Әзірше капиталға және еңбекке салыстырмалы бағалар өзгермейтін ауыстыру тиімділігі болып қалады, пайда болмайды.
Сұраныстың ұлғаюы еңбек ақы төлеудің кез ... ... ... ... сұранысының өсуіне келтіреді, яғни сұраныс қисығының қозғалысын келтіреді. (сурет 2).
б) Капитал бағасының ... ... ... төмендесе, онда өндіріс шығындары сол сияқты төмендейді. Шығындарды қысқарту өндірістің өсуімен ынталандырады.
Сондықтан, жұмыс бастылығының деңгейі еңбек ақы ... кез ... ... ... өседі. Солайша, капитал бағасының төмендеуі кезінде масштаб тиімділігі еңбек ақы төлеу ... кез ... ... ... еңбек сұраныстың өсуіне енгізеді.
Осы компаниядан басқа арзан капиталды сезіне капитал көлемді технологиялардың құрал-жабдықтарына алады. Сондықтан, фирмалар жұмыс күшінің аз ... ... ... ... ... ... сұраныс қисығы солға жылжиды.
Яғни капитал бағасының өзгерісі сұраныстағы еңбекке 2 қарсылық етуші тиімділікті ... ... ... ... ... ... ... олардың ішіндегі кез келгені жоғарыда тұра алады [3].
Сұранысты анықтау кезінде пайданы максималдау шарты:
Пайданың максимизациялауына жету үшін фирма жұмыс ... ... осы ... еңбек ақы төлеуіне (MCL) шекті шығындарына тең болмағанына дейін (MRPL) ұлғайту ... ... ... ... тең, егер шекті табыс шекті шығыннан көп болса, жалпы пайда жұмыс бастылығы өсуімен өсуі мүмкін.
Осыған ... егер ... ... ... ... аз ... онда ... соңғы қабылданған әр қабылданғандар мен пайда төмендей бастайды. Сондықтан, жұмыс ... ... ... пайданы ұлғайтуға болады. Қорытындысында шекті табыс шекті шығынға тең болса, максималды пайда болуы ... ... ... шығындар бұл ақшалай еңбек ақы төлеу. Шекті табыс қосымша өндірілген өнімге тең яғни қосымша табысқа көбейтілген өнім ... (MR) ... ... тең (MPL). ... ... нарықта өнім шығарады деп алайық, онда өнім бірлігіне қосымша табыс - бұл ... ... ... ... ... табыс еңбектің қосымша бірлігіне жолдамасынан шекті өнімге көбейтілген өнім бағасына тең [4].
Еңбектің шекті өнімі шығындарға тең, ал ... ... ... ақшалай еңбек ақы төлеуге тең шекті ақшалы өнім нүктеде алынуы мүмкін.
P x MPL= W
Мұндағы MPL - ... ... - ... ақы төлемі.
Шекті өнімді табу мысалы, өнімнің шекті табыстылығы, өнім бірлігіне ... ... 1 ... ... 1 - ... өнімді табу
ІІ Қазақстан Республикасындағы еңбекақы төлеу мәселелерін ... ... ақы мен оның ... ... талдау
Жалақы -- еңбектің күрделілігіне, саны мен сапасына сәйкес төленетін сыйлық (табыс). Еңбекақы -- ... ... ... , ... ... ... түрде еңбекке төленетін ақылардың барлық түрі, сондай-ақ, әр алуан сыйақылар, қосымша төлемдер, үстеме ақылар мен әлеуметтік жеңілдіктер. ... ... ... заңға сәйкес қызметкерлерге жұмыс істемеген уақыты (жыл сайынғы еңбек ... ... ... т.б.) үшін ... ақша ... да ... Е-ны нормалау негізгі екі әдіс: орталықтық және келісімшарттық реттеу арқылы жүзеге ... ақы ... ... реттеу дегеніміз Е. тарифтерін, қызметкерлердің барлық категорияларына Е. төлеуге арналған бірегей тарифтік кесте ... ... ... ... ... ... бойынша сараланған разрядаралық кесімді коэффициенттерді, т.б. мемлекеттің тағайындауын білдіреді. Яғни Е-ны орталықтан реттеу мемл. нормалау тәсілі болып саналады. ... Е-ны ... ... ... ... де қолданылады. Нарықтық қарым-қатынастардың, еңбек нарығының қалыптасу жағдайында Е. мөлшерін ұжымдық-келісімшарттық және жекеше-келісімшарттық реттеудің (ұжымдық және жеке еңбек келісімшарттары, ... үлес ... ... ... ... ... ... тәртібі, негізінен, мемл. бюджет есебінен қаржыландырылатын мекемелер мен ұйымдар қызметкерлерінің еңбегіне қатысты қолданылады.
Жалақының ең аз ... - ... ... ... ... ... ... түрлеріне қарамастан, ұйымдарда жалданып жұмыс істейтін адамдарға төленетін ақшалай төлемдердің ең аз ... ... ең аз ... ... ... Парламенті жыл сайынғы республика бюджеті бойынша анықтайды.
Мемлекет жалақының ең аз ... ... ... ... ... бұл ереже олардың қызмет саласы мен ведомстволық бағыныштылығына қарамастан, экономиканың мемлекеттік секторының барлық кәсіпорындары мен ұйымдарының қызметкерлеріне, сондай-ақ жекеменшік ... ... ... ... қызметкерлерге де қатысты.
Еңбекақынын ең аз мөлшері жылға тиісті бюджет туралы Қазақстан Республикасының Заңы ... және жыл ... ... ...
Жалақыны нормалау мемлекет орталықтандырған және шарттық деп аталатын негізгі екі әдіс бойынша жүзеге ... ... ... ... мемлекеттік нормалау әдісін білдіреді.
Ол мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырылатын мекемелердің, ұйымдардың қызметкерлеріне қатысты.
Жалақыны шарттық әдіспен реттеу ұжымдық және жеке еңбек ... ... ... ... ... мен ... ақылар еңбекке ақы төлеу саласындағы мемлекеттік тарифтер болып табылады.
Қазақстан Республикасында бірыңғай тарифтік ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлердің тарифтік коэффициенттері мен бірыңғай тарифтік біліктілік анықтамасынан тұратын республикалық ... ... ... тарифтік сеткінің 21 тарифтік ралриды болады және олар экономикалық барлық салаларында жұмыс істеушілерге қатысты. Белгілі ... ... ... ... ... анықтамасына (БТ-БА) сәйкес қызметкерлердің екі санаты -- ... және ... ... ... ... ... құжаттар әзірлеу және толтырумен, есеп және бақылаумен айналысатын
техникалық орындаушылар
* экономиканың өндірістік және өндірістік емес салаларының мамандары
* ... ... ... ... ... кәсіпорындардың (мекемлердің, ұйымдардың) және өзге де құрылымдық
бөлімшелердің (қызметтік және ... ... ... Еңбек кодексіне (бұдан әрі - Кодекс) сәйкес жалақы қызметкердiң ... ... ... ... ... ... және жағдайына қарай төленедi, сондай-ақ ол өтемақы және ынталандыру сипатындағы төлемдерді қамтиды.
Сонымен қатар, Кодексте қызметкерлердiң еңбегiне ақы ... ... ... кепiлдiктер көзделген, олар:
айлық жалақының ең төменгi мөлшерiн;
Кодекстің 122-бабына ... ... ... ... ең ... ... ... ақы төлеудiң ең төменгi стандарттарын;
- үстеме жұмыс үшiн ақы төлеудi;
- мереке және ... ... ... үшiн ақы ... ... ... ... үшiн ақы төлеудi;
- жұмыскердiң жалақысынан ұстап қалулардың мөлшерiн шектеудi;
- ... ... және ... ... және ... ақы төлеу саласындағы мемлекеттiк кепiлдiктердiң iске асырылуын мемлекеттiк бақылауды;
- жалақы төлеудiң тәртiбi мен мерзiмдерiн қамтиды.
Қазақстан Республикасында Қазақстан Республикасының Конституциясына ... ... ең ... ... ... ... ... береді (28-бап).
Кодекстің 121-бабына сәйкес қызметкердiң айлық жалақысының мөлшерi қызметкердiң бiлiктiлiгiне, орындалатын жұмыстың ... ... және ... ... еңбек жағдайларына қарай сараланып белгiленедi.
Бұл ретте, осы кезеңге белгiленген жұмыс уақытының ... ... ... және ... нормаларын (еңбек мiндеттерiн) орындаған қызметкердiң айлық жалақысының мөлшерi Қазақстан Республикасының заңында белгiленген айлық жалақының ең ... ... кем ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасының заңымен жыл сайын белгiленетiн айлық ... ең ... ... ең ... ... ... кем ... тиiс және ол қосымша ақылар мен үстеме ақыларды, өтемақы төлемдерi мен әлеуметтiк төлемдердi, сыйлықақылар мен басқа да ынталандыратын ... ... және ... ... ... ... ... (Кодекстің 122-бабының 1-тармағы).
Осыған орай, республиканың барлық аумағында белгіленетін жалақының ең төменгі мөлшері мемлекеттік кепілдіктердің бірі ... ... ... ... ... одан төмен төлеуге құқығы жоқ.
Ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше ... ... ... ... ... үшiн ... ... разрядты қызметкердiң еңбек шартының, ұжымдық шарттың талаптарында және (немесе) жұмыс берушiнiң актiлерiнде көзделген айлық жалақысының ең төменгi мөлшерi ... ... ... ... ... ... ақы ... ең төменгi стандартынан кем болмауға тиiс, ол еңбекке ақы төлеудiң ең төменгi стандарты тиiстi қаржы жылына ... ... ... ... ... ... заңында белгiленген айлық жалақының ең төменгi мөлшерiн және салалық келiсiмдерде анықталып, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... (Кодекстің 122-бабы).
Сонымен бірге, Кодекстің 204-бабына сәйкес ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды), қауiптi жұмыстарда ... ... ... ақы төлеу қалыпты еңбек жағдайлары бар жұмыстарда iстейтiн қызметкерлердiң еңбегiне ақы төлеумен салыстырғанда жоғарылатылған лауазымдық ... ... ... қосымша ақылар белгiлеу жолымен жоғарылатылған мөлшерде, бiрақ Қазақстан Республикасының заңнамасында, салалық келiсiмдерде немесе ұжымдық шарттарда еңбекке ақы ... ең ... ... ... ... ... емес мөлшерде белгiленедi.
Мемлекеттік қызметшілерге еңбекақы төлеу Қазақстан Республикасы ... 2004 ... 17 ... № 1284 ... ... ... 238-бабына сәйкес мемлекеттiк бюджет есебiнен ұсталатын азаматтық қызметшiлердiң еңбегiне ақы төлеу жүйесiн Қазақстан Республикасының Үкiметi ... ... күні ... ... мен қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу Қазақстан Республикасы ... 2007 ... 29 ... № 1400 ... реттеледі.
Шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорын қызметкерлеріне еңбекақы төлеу ... ... ... 2011 ... 1 ... № 413-IV ... реттеледі.
Мемлекеттік бюджеттен тыс ұйымдарда Кодекстің 126-бабына сәйкес қызметкерлердiң еңбегiне ақы төлеу және еңбекке ынталандыру жүйелерi ұжымдық шарттың, еңбек ... ... және ... ... ... ... ... ретте, еңбек шартында, ұжымдық шартта, келiсiмдерде, жұмыс берушiнiң актiлерiнде айқындалған еңбекке ақы ... ... ... және ... Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнде белгiленген талаптармен салыстырғанда нашар бола алмайды.
Кодекстің 9-бабына сәйкес Кодекс ... оның ... ... ... ... ... немесе акционерлерi шетелдiк жеке немесе заңды тұлғалар болып табылатын, Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан ұйымдардың қызметкерлерiне және ... ... оның ... ... меншiк иелерi, қатысушылары немесе акционерлерi шетелдiк жеке немесе заңды тұлғалар болып табылатын, Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан ... ... атап өту ... ... ... ... ... ақы төлеу жүйесі тиісті нормативтік құқықтық актілермен айқындалады, бұл ретте жалақыны белгілеудің қағидалары қызметкерлердің барлық ... ... ... ... яғни ... қызметкердiң бiлiктiлiгiне, орындалатын жұмыстың күрделiлiгiне, санына, сапасына және ... ... ... ... Кодекстің нормаларын бұзған жағдайда қызметкерлер өтінішпен жергілікті мемлекеттік еңбек инспекторларына немесе сотқа шағымданулары ... ... ... ... қабілетсіздігін талдау
Нарықтық экономиканың талаптарында қаржы - шаруашылық ... ... ... тап ... ... мен ... төлемқабілетсіз және дәрменсіз болуы мүмкін.
Банкроттық туралы заңнама төлемсіздік дағдарысын, кәсіпорындардың мерзімі өткен қарыздарының өсуін болдырмау мақсатында және осы процестермен ... ... ... ... ... ... осындай төлемқабілетсіз борышкерлерге банкроттық рәсімдерін қолданудың құралы болып табылады.
Борышкерді сот ... ... деп ... оның ... ... ... болып табылады, ал борышкердiң төлемге қабiлетсiздiгi кредитордың борышкердi банкрот деп тану ... ... ... жүгінуіне негiз болып табылады.
Дәрменсіздік - ол ақшалай міндеттемелер бойынша кредиторлардың ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін тұлғалармен еңбекақы төлеу бойынша есеп ... ... ... және ... ... ... да ... төлемдерді, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдарды, ... ... ... жарналарын төлеуді қамтамасыз етуге борышкердің сот белгілеген қабілетсіздігі.
Еңбекақы бойынша төлем қабілетсіздік - ол борышкердің ... ... және өзге де ... сипаттағы талаптарды орындау мерзімі басталған кезден бастап үш ай ішінде ... ... ... [11].
Сонымен қазіргі таңдағы Қазақстан Республикасының еңбек нарығындағы төлемқабілетсіздік ... ... ... 2013 жылдың 15 қараша жағдайы бойынша еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... еліміздің мекемелері:қаралған еңбек дауларының саны, себептері мен қабылданған шаралары туралы (Қосымша-2).
2013 жылдың бірінші жартыжылдық қорытындысы бойынша еңбек заңнамасының бұзылуы туралы ... ... ... саны (Қосымша-3).
2.3 Артық жұмысбастылық пен еңбекақы төлеудің көрсеткіштерін талдау
Тұрғындар жұмысбастылығы дегеніміз - ... ҚР ... ... мен өзге де ... құқықтық актілерге қайшы келмейтін жеке қажеттіліктерін қанағаттандыруға байланысты және оларға табыс немесе кіріс әкелетін қызметі деп, ҚР жұмыспен қамту туралы ... атап ... ... ... анықтап алу үшін жұмысбастылықтың әлеуметтік және экономикалық тұрғыдағы мәнін анықтап алу керек.
Экономикалық тұрғыдан жұмысбастылық - тұрғындардың қоғамдық ... ... ... ... ... қызметі, ал қоғамдық өндірісте жұмыс істеуге жарамды немесе ынталы ... ... ... беру ... ... алып ... ... жұмысбастылықтың мынандай түрлері бар: жалры білім беретін ... оқу ... оқу, ... ... ... үй ... ... тәрбиелеу, қарттар мен ауруларды бағып-қағу, қоғамдық ұйымдардың жұмысына қатысу.
Қоғамның дамуы тұрғысынан алғанда қоғамдақ өндірістегі ... ... ... ... Ол ... ... потенциалымен қатар, тұтастай тұрғындардың өмір сапасы мен денгеиін және жеке азаматтардың жақсы тұрмысын сипаттайды.
Еңбек нарығындағы бұл түсініктер:
Біріншіден, олар ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым дәл анықтауға мүмкінлік береді;
Екіншіден, олар еңбек потенциалының көлемін және оның ... және оның ... ... ... дәл ... мүмкіндік береді;
Үшіншіден, әлеуметтік саясатты жасауға, басымдықтарды анықтауға, әлеуметтік бағдарламаны қалыптастыруға, оны қаржыландыру көздерін ... және ... ... ... ... жағдай жасалады.
Басқа сөзбен айтқанда, жұмысбастылық кезінде жұмыссыздық деңгейі цикілдік жұмыссыздық ... тең ... ... ғана ... ... ... деңгейімен қосарланған ішкі өнімнің нақты көлемі ... ... ... деп ... . Бұл ... ... кезіндегі экономика өндіре алатын өнімнің ... ... ... ... ... ... жүрген адамдардың саны бос жұмыс орындар санынан көп ... онда ... күші ... ... ... ... сөз; мұндай жағдайда жиынтық сұраныс тапшылығы мен циклдік жұмыссыздық пайда болады. ... ... ... ... ... ... ... жағдайда, жұмыс күшінің жетіспеушілігі байқалады, яғни бос жұмыс орындардың саны ... ... ... ... ... артық болады, мұндай жағдайды - Артық ... деп ... ... ... ... ... деңгейі табиғи деңгейінен ... ... ... күші ... ... тапшылық инфляциямен қатар болады .
"Табиғи" термині ... ... ... ... ... ... ... өндірістік мүмкіндігін қолданып жатыр деген ұғым бермейді. Біздің іскерлік циклдары ... ... ... ... ... табиғи деңгейінен жоғары ... деп ... ... ... ... экономикадағы жұмыссыздық деңгейінен төмен де болуы мүмкін [4].
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... 1 күніне Еңбек нарығының негізгі көрсеткіштері
Облыстық және Алматы, Астана қалалық жұмыспен қамту және ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша 2013 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында еңбек ... 264,4 мың адам ... Осы ... 48,5 ... ... 128,1 мың адам ауыл ... жылдың қазан айының 1 күніне жұмыспен қамту мекемелерінде тіркелгендің саны 51,7 мың адамды құрайды, соның ішінде 44,7 пайызы немесе 23,1 мың адам ауыл ... ... ... 66,5 ... немесе 34,4 мың адам - әйелдер, 35,5 пайызы немесе 18,4 мың адам 16-29 аралығындағы жастар.
Жұмыспен ... ... ... ... 143,5 мың адам ... ... немесе оның үлесі барлық хабарласқан азаматтардың санының 69,1 пайызын кұрайды. Осы санның әлеуметтік жұмыс ... - 7,3 мың ... ... 4,8 мың оқу ... ... ... ... Жұмыспен қамтылғандардың 55,2 пайызы
2013 жылдың бірінші жартыжылдығында 80,4 мың ... яғни ... ... ... ... ... ... азаматтардың 30,4 пайызы, қоғамдық жұмыстарға қатынасты.
Соның ішінде ауыл тұрғындары 49,8 мың ... ... ... ... ... ... 33 ... елді мекендер, қалалар, кәсіпорындар аймақ жерін жинастыру үшін тұрғынүй коммуналдық шаруашылықтарына көмекке жіберілді. 20 пайыздан көбі ... ... ... ... ... ... жылдың 3 тоқсанында жұмыссыздардың саны 468,3 мың адам, жұмыссыздық деңгейі - 5,2% құрады, 2012 ... 3 ... ... ... осы көрсеткіш 4,5 адамға азайып, ал жұмыссыздық деңгейі ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша экономикалық белсенді халықтың саны 2012 жылдың 3 ... ... ... 2013 ... 3 ... 9076 мың ... яғни 62,9 мың ... (0,7%), көбейген, жұмыспен қамтылғандар саны 8607,7 мың адам немесе 0,8 % пайызға өскен [8].
2013 жылдың қазан айының 1 ... ... ... ... ... (аймақтық жұмыспен қамту басқармаларының мәліметтері бойынша) (Қосымша-4)
ІІІ Қазақстан Республикасындағы еңбекке сұранысты арттыру мен ... ... ... ... төлеуді мемлекеттік жетілдіру
Еңбекақы төлеудің шетелдік тәжірибесі:
Классикалық нарық елдері аталған (Франция, Германия, Швеция, Жапония және т.б.) шетел тәжірибелерінен ... ... өте көп. Бұл ... жалақыны реттеудің мынадай негізгі формалары қолданылады:
-мемлекеттік реттеу - жалақының ең төменгі мөлшерін белгілеу, салық саясаты;
-жалпы ұлттық және сала ... ... ... реттеу;
-үкімет, сала басшылары және кәсіподақ - ... ... ... ... ... ... мен жүйелері жайлы,
әлеуметтік төлемдер мен жеңілдіктер ( оның ... ... ... да бар) ... ... жасасады;
-фирмалық ұжымдық келісім - шарттар - фирмалардың ... ... мен ... ... ... ... ... жүйесін бекітеді және т.б.
Жұмыс күші нарығы - ... ... ... және т.б. ... экономикасы жақсы дамыған елдерде жалақыны реттеудің екі ... ... ... мемлекеттік және орталықтандырылмаған.
Жалақыны реттеудің мемлекеттік жұйесі - жалақы қорларының құрылуына, жоспарлануына және реттелуіне жанама тәсілдермен әсер ... ... ең ... ... ... ол ... ... жасалады, әр мемлекеттің жұмысшысының және оның отбасының өмір сүруінің физиологиялық минимумының, яғни өмір сүруге қажетті азық-түлік, өнеркәсіп тауарларының, көрсетілетін ... ... ... ... - бір ... ... белгілеген жалақының ең төменгі мөлшерінен төмен жалақы төлеуге құқығы жоқ.
Көптеген елдерде нашар қамтамасыз етілген тұрғындарға ... ... ... әлеуметтік төлем ақылардың мөлшерін, оны беру тәртібін
белгілейді; орташа жалақыны есептеудің бірыңғай тәртібін ендіреді; еңбекті қорғау және қаіпсіздендіру саласында нормативтік - ... ... ... шет ... ... ... елге ... тәртібін белгілейді; көтерілетін салалық коэффициенттерді бекітеді .
Еңбекақыны ұйымдастыруды жетілдіру:
Бірінші тапсырма болып, еңбек ақы жүйесін ... ... ... күші ... ... меншік иесіне белгілі бір нәтижені алып келетін кепілдіктің болуы, жұмысшының әлеуметтік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, еңбек ақының мөлшерін, жүйесін, нысанын ... ... пен ... ... ... ... біріншіден кепілдігі бар тарифтік ақылардан және қызмет айлық-тардан бас ... ... ... олар еңбек ақы мөлшеріне, бар мүмкіншіліктерді әрі қарай дамытуға және ... ... ... ... шектеу салады. Айлықтар мен ақыларды есептеу реттілігі қазіргі уақытта жұмысшылардың белгілі бір ... ... ... ... ... бар.
Жұмысшының білім деңгейі, жұмыс тәжірибесі, білім мен тәжірибені жұмыста ... ... ... есепке алу керек .
Құрастырылған және қазіргі жағдайда жұмыс істейтін еңбек ақы жүйесіндегі қазіргі нарықтық шарттарға ең сай ... ... ... ақы жүйесі болып табылады. Ол еңбек ақыға ... ... ... ... негізделген.
Еңбекті ынталандыру тиімділігін жоғарылату әсіресе өтпелі экономика жағдайында маңызды.
Еңбек ақы төлеуді ұйымдастырудың қарастырылған шетелдік тәжірибесінің негізінде Франция кәсіпорындарында ... ... ... ... атап ... болады. Француз еңбек мамандары еңбекті мотивациялау үшін оптималды жағдайлар жасау мақсатымен ... ... ... ... ... жетілдіріп отыруға тырысады. Ұзақ уақыт бойы бұл идеяға ең жоғары дәрежеде ... ... ... ... сәйкес келеді деп саналды.
Кәсіпорында еңбекақы төлеуді жетілдіру үшін кәсіпорының табысы, тиімділігі жоғары болу керек. Содан кейін ғана ... ... деп айта ... ... ... ... шетелдік тәжірибесін талқылай отырып, оның Қазақстандағы еңбек ақының жүйесімен салыстырулар ... ... ... Еңбекке сұранысты арттырудағы мемлекеттік шаралар қортындысы
2013 жылғы III ... 15 және одан ... ... ... тұрғыдан белсенді халықтың саны 9,1 млн. адамды құрады, бұл 2012 жылғы тиісті кезеңге қарағанда 0,7%-ға көп. ... ... 8,6 млн. адам ... ... немесе 15 және одан жоғары жастағы халықтың 68,3%. 2012 ... III ... ... ... саны 67,4 мың ... ... артты [11].
2011-2013 жылдардың III тоқсанында Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығының негізгі индикаторлары (Қосымша-5)
Жалданып жұмыс ... ... ... ... ... ... ... - 82,9% (5,0 млн.адам). Өз бетінше жұмыспен ... саны 2,6 млн. ... ... Өз ... ... ... негізгі бөлігі өз қызметін ауыл шаруашылығында (54,2%), сондай-ақ сауда саласында (25,3%), ... ... ... (6,5%) және ... (6,1%) ... ... ... жылғы III тоқсандағы жұмыспен қамтылу мәртебесі мен жынысы бойынша жұмыспен қамтылған халық (Қосымша-6).
Жоғары және орта ... ... ... ... 5,7 мың ... бұл ... ... халықтың 66,5% құрайды. Ерлермен салыстырғандағы жоғары және орта ... ... бар ... ... әйелдердің үлесі жоғары.
2013 жылғы III тоқсандағы білім деңгейі және жынысы бойынша жұмыспен қамтылған халық (Қосымша-7).
2013 жылғы III тоқсанда жұмыссыздар саны ... ... ... оны үздіксіз іздеген және оған кірісуге дайын болған 15 және одан жоғары жастағы адамдар) 468,3 мың адамды ... және 2012 ... ... ... ... 4,5 мың ... немесе 1,0% қысқарды. Жұмыссыздық деңгейі 5,2% (2012 жылғы III тоқсанда - 5,2%) құрады.
2011-2013 жылдардағы жұмыссыздық деңгейлері ... ... ... III тоқсанда жұмыссыз ерлердің үлесі 44,7% (209,3 мың адамды), ... ... - 55,3% (259,0 мың ... құрады.
2013 жылғы III тоқсандағы жынысы және жасы бойынша жұмыссыз халық (Қосымша-8)
2013 жылғы III тоқсанда ... ... ... 15-24 ... ... ... 9,6% немесе 44,9 мың адамды, 15-28 жастағы жастардың үлесі 32,9% немесе 154,0 мың адамды құрады. 15-24 жастағы ... ... ... 3,9% (2012 жылғы III тоқсанда - 3,8%), 15-28 ... - 5,4% (2012 ... III ... - 5,2%) ... ... нарығының тек өзіне тән қасиеттері, яғни ерекшеліктері бар. Еңбек ... бұл ... ... ... да өндіріс факторларының, еңбекақы сияқты жалпы ұқсастығы мен айырмашылығы бар.
Еңбек нарығының басқа да ресурстар нарығынан ең негізгі ... ... ... ... ( ... ... кәсіби одақтар )болуы. Еңбекті ынталандыру тиімділігін жоғарылату әсіресе ... ... ... ... ақы ... ... қарастырылған шетелдік тәжірибесінің негізінде Франция кәсіпорындарында қолданылатын еңбекақы ... ... атап ... болады. Француз еңбек мамандары еңбекті мотивациялау үшін оптималды жағдайлар жасау мақсатымен еңбекақы төлеу ... ... ... ... отыруға тырысады. Ұзақ уақыт бойы бұл идеяға ең жоғары дәрежеде кесімді еңбекақы төлеудің қағидалары сәйкес келеді деп саналды.
Кәсіпорында еңбекақы төлеуді ... үшін ... ... ... жоғары болу керек. Осы институттарды ескермей еңбек нарығында ұсыныс пен сұранысқа анализ жасай алмаймыз.
Еңбек ресурс, өндіріс ... ... ... факторлардан, яғни жер мен капиталдан айырмашылығы , еңбек адамның қызмет, әрекет етуі. Сол себептен нарықта ... ... ... ... ... сұрнысты білдіріп, шешім қабылдайтын тек фирма ғана емес, сонымен қатар ойлау қабілеті, ырқы бар экономикалық субъекттер. Жұмыс бастылығы деңгейіне ... ақы ... ... ... ... ... ... ұсынылуы мүмкін. Субъекттер еңбек нарығында ұсынысты қалыптастырады Бұдан басқа ... ... өсуі ... ... ... күшіне емес көбінесе капиталға сүйенетін технологияларды қолданатын жолмен өндірістің құнын қысқартуға тырысады, яғни жұмыс бастылығы деңгейі төмендейді. Бұл ... ... ... ... деп ... ... ... жұмыс күшін ауыстырады.
Еңбек нарығының құрылуы, оның ерекшеліктерінің өту кезеңіндегі маңызы зор, өйткені бул кезеңге өндірістің кенет төмендеуі мен қарқынның тез ... көп бос ... ... ... ... ... ... ету өрісіне өтуі және жекешелендіру мен мемлекетті тарау басқаруына шығарумен байланысты мэселелері тэн болады.
Осыған байланысты жаңа эдістермен жұмыс ... ... ... ... керек, сонымен қатар, Қазақстан еңбек нарығының даму мэселесін және негізгі тенденциясын табу керек.
Қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... өту кезеңінде ерекше, инфляциялық жұмыс бастылықтың қолдауының түрі, ол кезде жұмыссыздық жасырынды болады.
Сонымен курстық ... ... ... ... ... және ... еңбек нарығы жағдайын талдау ретінде көрсеттім.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. А. Попова, М.Қ. Жұматов, Д.М. ... А.Б. ... ... ... ... Оқу ... - ... ҚарМУ баспасы, 1998 ж.
2. Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаева, Н.А. Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп ... Оқу ... ... С, 2003 ж.
3. Финансы. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Алматы: Қаржы-қаражат, 2001. ... ... ... Қ.Қ., Құлпыбаева С., Алматы, 2003 жыл. 276-бет
5. газеті, № 5, 2012 жыл қаңтар айы, ... ... ... ... ... А.И. ... ... ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі сайты http://www.enbek.gov.kz
8. Қазақстан Республикасы ... және ... ... Министрлігі сайты http://www.minplan.gov.kz
9. Қазақстан Республикасы статистика агенттігі www.stat.kz
10. ҚР-ның Ұлттық банк ... ... 2013 ... Л.А . ... // ... 2012 жыл 25 ... А.П. >. Часть1. - М., 2006. С325.
13.Матлин И.С. >. - М., 2007. ... ... >, - ... 200. ... ... С.С, ... С.Қ, Құдайбергенов Е.Қ., , Алматы, 2006. 136-139 ... ... ... 2007. 112 ... мен ... ... және Астана, Алматы қалалары бойынша әкімдіктердің жанынан құрылған аймақтық дағдарысқа қарсы штабтардың мәліметтері бойынша кешіктірілген еңбекақы ... ... ... (млн. теңге)
1.
Ақмола
4
99,1
2.
Ақтөбе
0
0,0
3.
Алматы
1
3,5
4.
Атырау
2
19,3
5.
Шығыс Қазақстан
0
0,0
6.
Жамбыл
7
18,3
7.
Батыс Қазақстан
5
13,3
8.
Қарағанды
3
304,5
9.
Қостанай
10
60,1
10.
Қызылорда
9
59,6
11.
Маңғыстау
2
14,6
12.
Павлодар
2
2,6
13.
Солтүстік Қазақстан
5
39,2
14.
Оңтүстік Қазақстан
19
25,8
15.
Алматы қаласы
11
314,2
16.
Астана ... ... ... саны
Кәсіпорындардың атауы
Акцияның пайда болу себептері
1.
Ақмола
1
ЖШС
Еңбекақының төленбеуі
2.
Қарағанды
4

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындардың банкротқа ұшырауы, төлем қабілетсіз болу себептері, оның салдары және оның алдын алу бағыттарын анықтау, банкроттыққа қарсы басқарудың рөлі мен кәсіпорын үшін маңызын зерттеу80 бет
Кіші мектеп жасындағы балалардың үлгермеушілігін түзеу49 бет
Кредиторлық қарыздардың теориялық негіздері59 бет
Қазақстан Республикасындағы ормандар. Орман экономикалық ресурсы5 бет
Ақша нарығы жайлы22 бет
Ақша тауардың жалпы эквиваленті 28 бет
Ақша ұсынысының үрдісі27 бет
Еңбек рыногынындағы жұмыс күші сұранысы мен ұсынысы4 бет
Еңбек рыногының жалпы сипаттамасы18 бет
Қоғамдық игіліктер9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь