Несие беру, қайтару және пайыздарды есептеу есебі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.4

I ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НЕСИЕ САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.16
1.1. Несие жүйесінің қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5.6

1.2. Несие тұралы ұғым және оның пайда болуы ... ... ... ... ... ... 6.14

1.3. Несиелік пайыздарды есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15.16

II ТАРАУ. НЕСИЕНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ҚАЖЕТТІЛІГІ ... ...17.26

2.1. Несие беру және оның қайтарылуын қамтамасыз ету ... ... ..17.19

2.2. Қазақстан Республикасындағы банктердің несиелік қызметінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19.21

2.3. ҚР.дағы екінші дәрежелі банкттермен кіші бизнес субъектілерін несиелендіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21.26

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27.28

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
КІРІСПЕ

Нарықтық экономикада несие банк жүйесінде маңызды рөл атқарады. Несиенің экономикадағы алатын орны елеулі екендігіне ешбір күмән жоқ. Олай болса, бұл тақырыптың өзекті екеніне көз жеткізуге болады. Жұмыстың мақсаты капиталдың, яғни қарызға берілген ақша капиталының жүру формасын несие, ақша капиталының ақша айналуын және несие берушінің қарыз алушы арасындағы қатынастарды көрсетеді. Оның көмегі арқылы жеке және заңды тұлғалардың мемлекеттің бос ақша қаражаттарын шоғырландырып, қарыз капиталына айналуы және белгілі уақытқа қолдануға ақылы түрде беріледі.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы елдің экономикалық жағдайына байланысты үнемі өзгеріп тұрады. Айталық, экономиканы орталықтанған жоспарлы түрде басқарудан нарықтық экономикаға өтуге байланысты біздің елімізде коммерциялық және ипотекалық, лизингтік, трастылық қаржылық банктік операцияларды пайдалану жаңғыртылады, сонымен бірге несие қатынастары мен несиенің көлемі, несие ставкасы да өзгереді.
Сонымен қатар, несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары мен түрлері сипаттайды. Несиенің негізгі екі формасы: коммерциялық және банктік несие болады. Бұл екі несие бір-бірінен несие субъектілері, құрамы, қарыз объектісі, динамикасы, пайыз мөлшері және қызмет ету аясы бойынша ажыратылады. Несиенің түрлері бұл белгілі бір түрдегі экономикалық қатынас ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, оның ішінде несиелі ақша жүйесінде үлкен өзгерістер болып отыр. Несие толығымен экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да бүгінгі таңда Қазақстанда күрделі өзгерістер болуда, яғни елдің экономикасының дамуы мемлекеттің несие саясатымен тікелей байланысты. Осы жерден байқайтынымыз несие қазіргі уақыттағы экономиканың тірегі болып табылады. “Несие” деген сөздің өзі, латын тілінен аударғанда “сенім” деген мағынада, ол белгілі - бір тұлғаның мойнына алған міндетін орындауға сенім көрсетуге дегенді білдірсе, екінші жағынан, несие, банктердің филиалдарымен несиелік мекемелердің қанат жаюымен ұштасып, сол арқылы қазақ даласының қойнауының капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Осы жұмысымда несиенің мәні мен қажеттілігін, формалары мен түрлерін, жеке және заңды тұлғалар үшін несиенің өте қажеттігін, олардың төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ ауыл шаруашылығына берілетін несиенің мемлекет үшін қажеттілігі, мәні мен маңызы және шет ел тәжірибелері салыстырылып ұсынылып қарастырылған.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. « Ақша, несие, банктер »: оқу құралы/ Сейтқасымов Г.С. – екінші басылым.- Алматы: « Экономика », 1999.- 432 бет.

2. Бикеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « Кәсіби экономика тілі », оқулық./ - Астана: « Таным », 2003.- 272 бет.

3. « Жас қазақ » ақпаратты – сараптамалық апталық газеті, № 17 (17) 26 – ақпан 2004 ж. 7 - бет, таратылымы - 10000 дана.

4. Қазақстанның « Өмір » атты қоғамдық журналы, № 4 (5), сәуір 2004 , 6 – бет, 2.1., таратылымы 12000 дана.

5. Көшенова Б.А. « Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары »: оқу құралы./ - Алматы: « Экономика », 2000. – 328 бет.

6. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие» : оқу құралы./ - Алматы: « Экономика », 2004.- 268 бет.

7. Саниев М.С. «Ақша, несие, банктер» : оқу құралы./ - Алматы, 2001.-324 бет.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫның БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ТАҚЫРЫБЫ: Несие беру, қайтару және пайыздарды есептеу есебі ... ... ... ... ... ... жүйесінің
қалыптасуы...................................................5-6
1.2. Несие тұралы ұғым және оның пайда болуы........................6-14
1.3. Несиелік пайыздарды
есептеу..............................................15-16
II ТАРАУ. НЕСИЕНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ҚАЖЕТТІЛІГІ.......17-26
2.1. Несие беру және оның ... ... ... Қазақстан Республикасындағы банктердің несиелік қызметінің
дамуы.......................................................................
.......................19-21
2.3. ҚР-дағы екінші дәрежелі банкттермен кіші бизнес субъектілерін
несиелендіру.........................................................21-26
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.........27-28
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР................................................29
КІРІСПЕ
Нарықтық ... ... банк ... ... рөл ... экономикадағы алатын орны елеулі екендігіне ешбір күмән жоқ. Олай
болса, бұл тақырыптың өзекті екеніне көз жеткізуге болады. ... ... яғни ... ... ақша капиталының жүру формасын несие,
ақша капиталының ақша айналуын және ... ... ... ... ... ... Оның ... арқылы жеке және ... ... бос ақша ... ... қарыз капиталына айналуы
және белгілі уақытқа қолдануға ақылы түрде беріледі.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы ... ... ... ... ... тұрады. Айталық, экономиканы
орталықтанған жоспарлы түрде басқарудан ... ... ... ... ... ... және ... лизингтік,
трастылық қаржылық банктік операцияларды ... ... ... ... ... мен несиенің көлемі, несие ставкасы да өзгереді.
Сонымен қатар, несие қатынастарының ... ... ... ... түрлері сипаттайды. Несиенің негізгі екі формасы: ... ... ... ... Бұл екі ... ... несие субъектілері, құрамы,
қарыз объектісі, динамикасы, пайыз ... және ... ету аясы ... ... ... бұл ... бір түрдегі экономикалық қатынас
ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, ... ... ақша ... ... ... болып отыр. Несие толығымен
экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да
бүгінгі таңда ... ... ... ... яғни ... дамуы мемлекеттің несие саясатымен тікелей байланысты. Осы
жерден байқайтынымыз несие қазіргі ... ... ... ... ... деген сөздің өзі, латын тілінен аударғанда “сенім” деген
мағынада, ол белгілі - бір тұлғаның мойнына алған міндетін ... ... ... білдірсе, екінші жағынан, несие, банктердің филиалдарымен
несиелік мекемелердің қанат жаюымен ... сол ... ... ... ... ... ... береді.
Осы жұмысымда несиенің мәні мен қажеттілігін, формалары мен түрлерін,
жеке және заңды тұлғалар үшін ... өте ... ... ... ... тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ ауыл
шаруашылығына берілетін несиенің мемлекет үшін қажеттілігі, мәні мен ... шет ел ... ... ... ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ НЕСИЕ САЯСАТЫ.
1.1. Несие жүйесінің қалыптасуы.
Несие жүйесі – ... ... және ... ... түрлерін жүзеге асыратын ... емес ... ... ... банк ... ... ... яғни мұнда
өзге де несиелік мекемелер қамтылады. Әр елдің өзіндік ... ... ... банк ... құрлымы қалыптасады.
Қазақстан Республикасындағы несиелік жүйе екі ... ... ... екіншісі-парабанктік жүйе. . Қазақстан Республикасындағы
соғы жылдарындағы ... ... ... мәлеметтер 1- ... ... ... |12.2001 |12.2002 |12.2003 ... денгейдегі банк-ң | 48 | 44 | 38 | 35 ... оның ... | | | | |
| ... | 1 | 2 | 2 | 2 |
| ... | 1 | 1 | - | - ... ... | 16 | 16 | 17 | 16 ... оның ішінде: | | | | ... ... ... ... |9/6 |9/6 |10/4 ... ... ... |12 |11 |11 |10 |
| 2 ... ... | 8 | 19 | 29 | 37 |
| 3 ... | 42 | 45 | 52 | 35 |
| 4 ... компаниялар | - | 2 | 2 | 2 |
| 5 ... да ... | 53 | 41 | 42 | 46 ... көріп отырғандай, ... саны ... 90-ж. ... олардың саны 200-ден асты,сөйтіп банк жүйесін
реформалау ... ... саны 35-ке ... ... ... ... ... 2.Қазақстанның банкттік секторында
шетел капиталының саны ... ... ... яғни ... жартысына жуығын алды. Ал ... емес ... өсіп келе ... ... жүйе экономикамыздың нарықтық қатнастарға ... ... ... енді ғана ... келе ... ... ... мекемелерінің немесе ... ... ... ... ... бір түріне
ғана қызмет етсе, екіншісі,банктік оперпциялардың ... ... ... көрсетеді [8;117]
1.2. Несие тұралы ұғым және оның пайда болуы.
Тарихтың қай кезеңінде болса да, ... ... ... ... және
қоғамдық ойшылдардың назарын аудартатын. Экономика ғылымы, өзінің пайда
болған ... ... ... ... ... ... Ал, қазіргі
нарық кезіңде несиеге, экономикалық санат ретінде, аса көп ... ... ... нарық кезінде несиелік қарым – қатынас ең ... ... ... ... төңірегіндегі алуан түрлі практикалық
және теориялық сауалдардың шиеленіскен түйініне ... ... ... ... ... ... болған кезінде жатыр.
Содан кейінгі экономикалық даму сатыларының әрқайсысында да ... ... ... ... ... ... ... де дамытпалы несие, барлық
қоғамдық қарым – ... ... және ... революциялық
қозғаушы күші болды. Ол жеке тауар өндірушілер ... ... ... ... ... мүдделерін қосып бекітті және қоғамдық өндіргіш
күштерін ... ... ... әдісі болды.
Осыған байланысты болашақ экономисттерге несиенің арғы негізін,
қазіргі жағдайда оны ... ... неде ... ... ... Оның
үстіне, әр түрлі деректерде несиенің экономикадағы маңызы әр ... ... ... ... ... ... ... көбейтіп
( әңгіме төленетін процент жөнінде ), өндіргіш күштердің дамуына кедергі
келтіреді, нарықтық экономикаға тән ...... ... ... ... ... жоймайды, керісінше, оны
тереңдетіп, оған тікелей себепші болады ... ... ... Басқалары,
керісінше, несие экономиканың тұрақты, үздіксіз дамуына мүмкіншілік ... ... ...... ... орын алған жағдайда істің жәйін
түсіну үшін алдымен ... ... ... ... ... ... ... қажет.[1] Бұл сауалдың жауабын жұмысымның келесі бабында толығымен
талқылаймын.
Ақшадан кейін несиені ойлап ...... ... ... несиені пайдаланудың нәтижесінде шаруашылық қажетін және жеке
қажеттілікті өтеу ... ... ... ... ... ... алу
арқылы өз өндірісін кеңейтуге, ал жеке тұлғаның өз ісін ұлғайтуға, ... ... ... болашақта емес, қазір алуға мүмкіндік туады. Мен
осы пікірмен толығымен келісемін. Себебі, қол жеткізе ... ... ... ... да болмасын тауарларды сатып алуға немесе ісіңді алға ... ... ... ... үлкен жәрдем көрсетіліп жатыр.
Әзірше, қазақстандықтардың бәрі бірдей несие алып оны өтеуге қол ... ... ... ... жүрген әр адам несие көмегімен қажеттіліктерін
қанағаттандыратын уақыт та көп кешікпей келетін болады деген сенімдемін.
Несие қатынастары алғашқы ... ... ... жіктеліп
ыдырауы нәтижесінде бір қауымның бай ... және ... ... ... ... артық қалған өнімнен оны кейін қайтарып беруге ... өз ... ... алуынан пайда болды. Бұл кейінірек өсімқорлық
несие деп аталды.
Өсімқорлық несиеге тән белгілер: несие ...... ... ... ... иелері мен үлкен діни ордалар, ал
қарыздар – ұсақ өнім өндірушілер, құл иеленушілер мен ... ... ... ... ... тұтыну мұқтажын өтеуге ғана алса, ... ... ... іс - ... ... Бұл ... үшін өсім
ақының деңгеінің өте жоғарылығы ұсақ өнім өндірушілер мен кәсіпкерлерді ... ... ... ... ... тұсындағы Германияның әр түрлі қалаларында
өсімқорлық несие үшін төленетін ... ... 21 %- дан 43 %- ға ... ал кей ... 100 - 200 % -ға ... рұқсат етілді. Ескі
өндіріс әдістері ыдырап, жаңа әдістер пайда болуына негіз дайындалды.
Сөйтіп, ... ... ... ... құрылыстың ыдырауы
кезінде пайда болып, капиталисттік тауарлы ... ... ... ... жетті. [2] Сонымен,
Несие – нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың
ажырамас элементі.
Оны барлық шаруашылық субъектілерімен ... ... те, ... те,
сондай – ақ жеке азаматтар да пайдаланады.
Несиенің пайда ... ... ... ... ... олардың
айырбас сферасыннан іздеу керек.
Тауар айырбастау – бұл тауардың бір қолдан екінші ... ... ... шынымен де осындай айырбас кезінде несиеге байланысты
қатынас туындайды.
Құнның қозғалысы – бұл ... ... ... ... ... ... ... экономикалық негізіне капитал
айналымын жатқызуға болады.
Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. Бір жағынан ... ... ... бар ... Себебі, қазіргі шаруашылықта қарыз көбінесе ақшалай түрде
берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің әр түрлі ұғымды ... ... ... ... естен шығармайық. Сонымен қатар, несие
мен ... ... бір ... да аз ... ... – бұл ... екі ... қозғалысын, яғни қаражаттың уақытша ... ... ... соң ... ... ал қаржы – сол қаражаттың бір жақты
қозғалысын бейнелейді, яғни қаржы: дотация, ... ... ... олар ... сипатқа ие.
Несие – бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға,
яғни ... ... ... ... ... ... ... ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете
отырып, несие берушілер мен қарыз алушылар ... ... ... ... ... ... және жеке ... уақытша бос
қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе ... ... ... және ... ... ... ... ссудалық капиталға
айналады. Несие мен ссуданың арасында да ... ... ... – бұл ... ... ... көзі ретінде барлық несиелік
қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және сондай – ... ... бір ... ... кең ... ... – бұл ... шот ашумен байланысты қалыптасатын несиелік
қатынастарды ұйымдастырудың бір ғана ... ... ... ... ...... ұйымдар және
бірлестіктер, сондай – ақ халық ... ... ... құру және ... ... төлеу шартында белгілі – бір мерзімге уақытша пайдалануға
беру негізінде қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығы.
Зерттеу заты сияқты несие құрылымы бір – ... ... ... ... ... элементтерге ең алдымен несиелік ... ... ... ... бойынша несиелік қатынастар
субъектісіне ... ... және ... ... ... ... – қарызды беретін несиелік қатынастың бір жағы. Қарыз
беруші – бұл ... ... ... ... ... болып табылады.
Қарыз берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, мемлекет, шаруашылық
субъектілері және де халық ... ... – бұл ... ... және оны ... ... несиелік
қатынастың екінші жағы.
Борышқор және қарыз алушы бір – бірімен жақын сөздер болғанымен дағы,
олардың түсініктері екі түрлі. ... ... ... жеке ... ... ... т.б. байланысты төлемдері кешігуі мүмкін,
бірақ бұл жерде ... да ... ... ... ... тек ... ... емес, сондай – ақ адамзаттық қатынастар жағдайын
сипаттайды. ... – бұл тек ... ... Ал ... ... – бұл қосымша
қаражатқа деген сұранысы бар тұлға.
Қарыз беруші және қарыз ... ... ... құрылымының элементіне
берілетін объекті де жатады. Беру объектісі – бұл құнның ерекше ... ... ... ... ... ... ... түрлері – бұл белгілі – бір түрдегі экономикалық қатынас ретінде
несиеден келіп шығатын белгілі – бір қасиеттерге ие оның бір ... ... ... – түр диалектика категориясы болып табылмайды,
ол несиені ерекше ... ... ... ... ... ... категориясы болады.
Осыған байланысты несие түрлері төмендегідей жіктеледі:
1. ... ... ... ... ( 1 ... ... );
ә) орта мерзімді ( 1 жылдан 3-5 жылға дейін );
б) ұзақ мерзімді ( 3-5 жылдан жоғары );
2. несиелеу ... ... ... ... берілетін несие;
ә) айналым қорларына берілетін несие;
3. несиелеу әдістері бойынша:
а) қалдық бойынша несиелеу;
ә) айналым ... ... ... сауда және жабдықтаушы - өткізуші ұйымдар несиеленеді, ал
қалғандарында айналым бойынша да, қалдық ... да ... ... тұтыну несиесінің түрлері тауарлы және ақшалай ... ... ... несиені төмендегідей жіктеуге болады:
1) несиелеу объектісі бойынша: тауарлы және қаржылық несиелер;
2) экономикалық ... ... ... ... ... ... және қаржылық, кез – келген мақсат үшін
пайдаланылады ( қарызды өтеуге, бағалы ... ... ... ... ... бойынша: жеке, үкіметтік және халықаралық
қаржылық ұйымдар беретін;
4) ... ... ... ... орта ... ұзақ мерзімді.
Шетелдік әдебиеттрде несиелердің келесі жіктеулері кездеседі:
Несиелердің категориялары:
а) қарызалушының типі бойынша:
• тұтыну
• бөлшек ( көтерме ... ауыл ... ... ( өнеркәсіптік )
• қозғалмайтын мүлік
• энергия
• үкімет - ... ... ... тұтыну ( мысалы, тұтыну тауарлары, көлік т.с.с.
• айналым капиталы
... ... ... ... ... әрекет ету мерзімі бойынша:
• қысқа мерзімді ( 1 жылға дейін )
• орта мерзімді ( 1 жылдан 4 жылға дейін )
• ұзақ ... ( 5 ... ... ... өтелу кестесі бойынша:
• бірдей төлемдермен ( тұтыну несиесі үшін ай сайын )
• кезеңді ... ( ... ... ... жыл ... ... ... жеңілдіксіз кезеңді, модификацияланған несие – «
шар », яғни өтелуі ... ... ... төлемдерге
қарағанда анағұрлым көп төлемді талап ететін несие )
• бір рет ... ( ... орта және ұзақ ... ... – « ... қамтамасыз етілуі бойынша:
• қамтамасыз етілмеген
• кепілмен қамтамасыз етілген ( қолма – қол ... ... ... ... ... ... мен ... )
• кепілдендірілген
• басқа да қамтамасыз етілулер ( міндеттеме, келісім, міндеттемесі
бар хат )[4]
Қазақстанда несиелердің келесі түрлері дамыған:
1) Ұлттық банктің ... ... - ... ... ақша – ... ... ... болып табылатын және екінші деңгейдегі банктерге
аукциондық негізде, республика банктерінің 1 ... 3 ... ... ... ... деген қажеттіліктерін
қанағаттандыру мақсатындағы берілетін несие
- ломбардтық - Ұлттық банктің мемлекеттік бағалы ... ала ... ... ... ... ... беретін
несиесі
- бюджеттік - Ұлттық банк Қазақстан Республикасы ... ... ( ... ) ... беретін
несиесі
Ұлттық банктің республикалық бюджетті несиелеуі қысқарып және бұл 1998
жылдан бастап бюджет тапшылығын ... емес ... ... ... Екінші деңгейдегі банктердің несиелері:
- өз айналым қаражаттарының жеткіліксіздігін ... ... ... ... импорттық бойынша контрактілерді төлеу үшін берілетін
импорт
- ипотекалық
- несиелік желі негізінде – ... ... ... ... етуі
бойынша және белгілі – бір кезең бойында келісілген лимит
шегінде оған несие беру туралы банктің ... ... ...... ... немесе басқа да банктік
операцияларды бірігіп жүзеге ... үшін ... да бір ... ... уақытша бірлескен екі немесе одан да
көп ... ... ... бұл ... бір ... қандай да бір себептерге байланысты бұл
функцияларды дербес ... ... ... ... ... банкаралық
Банкаралық несиелердің негізгі көлемі ұйымдастырылған ... ... сату ... ... Негізгі кредиторлар ретінде ірі
банктер ( Халықтық банк, Казкоммерцбанк ) болады.
4. ... ... ... және ... деңгейдегі банктердің несиелік
қызметінен келетін шығындарды жабу үшін ... ( ... ) ... туралы Ережеге сәйкес Ұлттық банк қарыздардың сапалары бойынша
олардың келесі бөлінулерін белгіледі: ... ... ... ... ... Несиелік пайыздарды есептеу.
« Соңғы кездері тұрғын үй құрылысы проблемаларының ... ... көп ... ... ... тұрғын үй салудың идеясы әлі
күнге ... ... ... Бар ... ... атаймын, кейбір
жекеленген топтар болмаса, тұрғын үйді тегін беру деген ... ... ...... ... ... демек, адамның өзінің жауапкершілігінде деген
сөз. Бүгін де ... ... үй ... жеке – ... ... үлесі 97 %-
ға жуық. Бұл бұдан әрі төмендемейді.Осымен қатар тұрғын үй проблемасы ең
басты болып қалып ... 2003 жылы ... 2 млн. – нан ... ... ... үй ... Бұл 2002 жылы пайдалануға берілген үй санынан 30 %- ... ... бұл ... өзі ... қанағаттандырмайды. Есептеулер
көрсеткендей, жыл сайын кем дегенде 4 млн. ... метр үй салу ... ... саланы біздің экономикалық дамуымыздың ... ... ... ... көптен айтып келемін. Сіздер түсінесіздер ме, ... ... салу ... бірге құрылыс материалдар өнеркәсібін, жихаз
өнеркәсібін, ... ... ... ... ... ... 2005 ... бастап тұрғын үй құрылысында жаңа ... ... ... ... ... қанағаттанған сезіммен айта кеткім
келеді. Бұл саясаттың мән – мағынасы оның ... ... ... үйді
несиеге алудың мерзімінің ұзаруы, алғашқы төлемдік жарнасының және ... ... ... ... ... ... қолы ... үймен қамтылуына жағдай жасау.
Сонымен, ипотекалық несиелер үшін қайтарым мерзімі бүгінгі 10 жылдан
20 жылға дейін арттырылады. ... ... ... үй ... 20% - ... %- ға ... төмендетіледі, бұл жағдайда несие ставкасы 13 – тен 10 %- ... ... ... үй ... ... ... туралы айтсақ, онда
алғашқы төлемақы жарнасы 50 – ден 25 %-ға ... ... ... ... ... сома ... 15 – тен 25 – ке дейін ұлғайтылады. Бұл
жағдайда ... ... аз ... өрлеу жұмыстарымен жақсартылған
жобадағы тұрғын жайдың бір шаршы метрінің құны ... әр ... ... ... ... 350 ... ... төмендетіледі. Тұрғын үй құрылысы
бағдарламасын ... ... ... ... ... жобаланып отырған ЖІӨ
өсімі 2 %- ға жуық өседі деп күтілуде...»[5].
II ТАРАУ. НЕСИЕНІҢ МӘНІ ЖӘНЕ ... ... беру және оның ... қамтамасыз ету.
Жоғарыда айтылғандай, несиенің түбірін тауарлы өндірістің пайда болған
кезінен іздеу керек. ... ... ... ... оның бір ... қолға ауысуы, несиелік қатынастың дәл шыққан жері деуге болады.
Қоғам ... ... ... ... ... ... ... өркендетілуінің, нақты экономикалық негізін, капиталдың айналымы мен
ауыспалы айналымы құрайды.
Өндіріс құрал – ... ... ... дәл бір уақытта ақшалық,
өндіргіш күштері және тауарлық нысанында бола ... ... пен ... олар бір ... ... ... ... отырады, яғни үзбей
ауыспалы айналымда жүреді. Осы ... ... 3 ... ...... құнның ақшалай нысаны өндіргіш күші нысанына ауысады, яғни
ақшаға өндіріс құрал – жабдықтары сатылып алынады.
ІІ – саты: адамның, өндіріс ...... ... ... нәтижесінде дайын өнім пайда болады. Енді өндіргіш күштің
нысанындағы құн тауарлық нысанға ауысады. Осы ... ... ... адам ... ... яғни ... пайда болған құн қосылады.
ІІІ – саты: дайындалған өнім ақшаға сатылады. Сөйтіп, құнның тауарлық
нысаны қайтадан, өзінің ... ... – ақша ... ... ... өскен мөлшерде ( өндірушінің таза пайдасы қосылады ).
Сонымен қатар, ... мен ... ... ... да, ... ... ... кездейсоқ қозғаушы күштер пайда болады.
Мысалы:
- шикізаттар мен материалдардың түсуінің бір қалыпты ... ... ... қиындылығынан дайын өнімді өткізудің
кідіруі;
- өткізілген өнім үшін немесе көрсетілген қызмет үшін, уақытында
төленбеушілік т.с.с.
осы ... ... ... ... ... ... мен ... процесінің
әр шаруашылықта бір кезден басталып, бір кезде аяқталмайтындығынан ... ... бос ... ... болады, ал кебіреуіне өндірісті
үздіксіз жалғастыру үшін, қосымша қаржы керек болады.
Дәлірек айтқанда, ... бос ақша ... ... ... ... ... жұмысшы – қызметкерлерге еңбек ақыны екі рет,
өткен 15(30) ... ... ал ... – қызметкерлер
материалды құндылықты күн сайын ... ... да ... ақы ... ... ... ... төлем күнге дейін
шаруашылықта 15(30) күн ... күн ... өсіп ... ... ... болады;
- шаруашылық, өткізген өнімнен түскен таза пайдасын бір ... ... Ол ... кезіне дейін уақытша бос қаржы
болады;
- өткізілген ... ... ... ... ... ... – жабдықтарының тозығының орнын толықтыру үшін жұмсауға
арналған ақша бар – ... Сол ақша да ... ... ... кезге дейін бос қаржы ... есеп ... ... әрбір шаруашылықта, жоғарыда айтылған себептерге байланысты
уақытша бос ақшаның пайда болу кезі мен оны ... мен ... ... ... ... ... ... арасында салыстырмалы қарама –
қайшылықтар туып отырады. Осындай қарама – ... ... ... бірден – бір экономикалық құрал осы несие болып табылады.
Сөйтіп, несие тауарлы өндірістің сөзсіз ... ... Кез – ... біріншіден, босаған ақшаның бекер, пайда түсірмей « өлі капитал »
болып жатқанына ... ... ... ... ... ... ... ауқымда дамуына ынталы.[6]
2.2. Қазақстан Республикасындағы банктердің несиелік қызметінің дамуы.
Қазақстанның экономикасында несиенің әр түрлі ... және ... даму ... ... ... ... ... пен
тұтыну салалары банк операциясын тиімді пайдалануда. ... ... ақша ... көп бөлігін жинақтаған ірі банктер
қарыз ... ... ... ... Бұл ... ... ... ірі клиенттерді және жинақ
салушыларды өзіне ... ... ... табыс табудан өсті.
Несие жүйесінде ірі ... ... өсуі тек ... ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Қазіргі Қазақстандағы
несие жүйесі ... әрі көп ... ... Егер ... ... ... ... түрлерін негізге алғанда
несие жүйесі үш ... ... ... ... ... және маманданған несие-қаржы институттары.
Шаруашылық ... ... ... ... мөлшеріне және олардың ... ... ... ... ... ... ... ал несие институттарының
жұмысын ... ... ...... банк ... ... ... екі элементі: Орталық және ... ... ... банк – мемлекеттің банк ... ... ... ... ... эмиссиялық банк. Ол – “банктердің банкісі”. Ол
заңды және жеке ... ... ... оның ... ... ... мен басқа несие институттары, сонымен қатар
үкімет ... ... – банк ... ... ... ... кез ... мемлекеттің несие ... ... ... ... негізгі қызметі – кәсіпкерлерге, кәсіпорындарға,
халыққа ... ... ... ... ... ... реттеуші ұйым ролін атқара отырып,
орталық
банк экономикамызда басты орын ... ... ... ... ... реттеудің негізгі объектісіне экономикамыздағы жалпы қолма-
қол және қолма-қолсыз ақша ... ... Іс ... ... ... ... резервтердің шоғырлануы және олардың
шаруашылық ... ... ... банктер мекемелерінің коммерциялық
банктер ... ... ... ... ... ... ... есеп айрысуларды Ұлттық банк мекемелері ... ... ... ... Ұлттық банктен несие ала алады.
Ұлттық банктің несиелік ресурсы мынадай ... ... ... ... ... ... ... тартылған және ұлттақ банк шарты ... ... ... ... ҚР ... тартылған қаражаттар
- Арнайы мемлекеттік қорлар мен бюджеттің ... бос ... ... ... ... ... кіші бизнес субъектілерін
несиелендіру (1999-2003ж.ж.) млрд. тенге.
Көрсеткіштер 1999 2000 ... ... 148,8 276,2 ... 825,6
несиелердің жалпы
көлемі млрд. теңге
Оның ішінде КОБ 39,9 74,2 ... ... ... 26,9 26,9 ... 22,6
үлесінде ҚОБ
несиелерінің үлесі
Кестеден көріп отырғандай, кіші және орта ... ... ... ... ... ... үлесінде 1999 жылға қарағанда 2003 жылы
төмендеген, ал ақшалай қатынаста бұл ... ... яғни 39,9 ... ... ... Бұл ... экономикамызды несиелендірудің жылдан жылға
жақсы қарқынмен өсіп келе ... ... ... та, оған қарамастан үлес
салмағы түсіп кеткен. Бұл ... ... кіші және орта ... ... ... ... ... салаларда өскенін
көрсетеді.
Қазақстанда 1997 жылы құрылған АҚ «Кіші ... ... ... ЕБРР ... ... кіші және орта бизнесті несиелендіру жүзеге
асуда. ЕБРР өз қызметі барысында 23 мың дана несие берілген. Олардың ... 160 млн. ... ... ЕБРР мен ... ... тағы ... жұмыс істеуде. Бұл Азичлық даму банкінің несиелік линиясы. АРР ... беру ... ауыл ... ... ... құралдар мен
техниканы сатып алуға және ... ... ... және ... ... ... ... Сонымен қатар, Қарағанды
облысында «Кәсіпкерлікті дамытуы мен қолдаудың қоғамдық ... ... ... кіші және орта ... несиелендірудің мұндай жолдары
болғанымен кестеде (1) көрсетіп отырғандай бұл жолдар ... ... Бұл ... ... ... ... нақты экономиканың дамуына
жергілікті емес. Бұл көрсеткіш негізінен 3-4 есеге үлкен болып ЖІӨ-нің 50-
70%-ын ... ... Ал ... ... кіші және орта ... ұзақ және
қысқа мерзімді несиелер 10,2% құрайды.
1. Банк несиелерінің қымбаттығы (20-23%)
2. Несиені берудің ұзақ мерзімі
3. Банктерде ұзақ мерзімді несиелік ... ... ... ... ... ... ... қойылуы
5. Банктердің жоғары өндірістік тәуекелдерімен жұмыс істемеуі.
Бұл жағдай әрине кіші бизнесті несиелендіруде ... өте ... ... ... ... Кіші және орта бизнесті несиелендіру аз
уақытқа және ... ету ... ... тез ... ... және
тәжірибеде несиелік ресурстардың құнсыздануын банк пайыз ... ... ... ... ... ... ... Бұл мәселені шешу
үшін ең алдымен банктердің тәуекелдерін төмендету жолдарын қарастыру керек:
- Бар қаржылық институттарды тарту ... ... ...... ... (Кіші кәсіпкерлікті қолдау қоры және Қазақстан даму банкі)
Әрине, бұл құқықтық жағынан ... ... ... қажет етеді.
Ортақ несиелік – кепілдеме ... ... ... ... жауапкершілігі
шектелген серіктестік ретінде құру ұсынылады. Алайда, Даму банк немесе ККҚҚ
арқылы қамтамасыз етілген мемлекет үлесі жарғылық ... 51% ... ... ... ... көзделген регтоналды кіші кәсіпкерлікті
қолдаудың ұйымдары ... ... мен ... ... ... ... барлығы 16. Бұл ұйымдар экономикалыцқ бірлестіктер, шаруашылық
кәсіпорындар, банктер, сақтандыру ... ... ... Қазақстанда жарғылық капиталы 6 млн. евро (1 млрд. теңге) болатын
несиелік ... ... ... ... ... 4 млн. ... пайыссыз, қайтарымсыз салымдары құрайды. Бұл қаражат
кепілдеме ... ... ... ... бір ... ... ... («кепілдемелік қорлар» - банктер, ... ... ... ... өз ... ... немесе несие
линиясы бойынша алынған қаражаттар есебінен қысқа, орта, ұзақ мерзімді
несиелерді беру ... ... ... Бір ... бес ... ... ... несие алушыға берілген несие көлемі 150 000 ... ... Бар ... ... ... ... кейінгі несиені
қайтармау тәуекелінің 80%-ын несиелік кепілдемелік қоғам 20%-ын депо
банктер ... ... ... ... ... ... қоғамның
кепілдемелік міндеттемесі 100%- ға банктердің негізгі пайыздық тәуекелін
жабу керек. Нәтижесінде, кіші және орта ... ... ... ... ... ... жатқан әріптестік несиелендіруді банктерге енгізу. Ол
өзі 3 ... ... ... ... ... ... ... несие беріледі.
Екінші рет бергенде несие пайыызы түсіріледі.
2. Позитивті несиелендіру. Аз ... аз ... ... ... ... ... қайтарылатын болса,несие мөлшері мен мерзімі артады.
3. Несие қайтарылу барлық топқа ... ... ... ... .
4. Банк ... ... ... өзара байланысқан ұсақ кіші
кәсіпорындар мен ірі өнеркәсіптің ... ... ... ... банк ... ... оның ... қолданылуын қадағалайды. Ірі
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... топтың барлық мүшелерімен несиені уақытында қайтаруға
мүдделі. Өйткені несиенің қайтарылуынан банктің осы топтармен әрі ... ... ... ... Кіші және орта ... несиелендірудің бір жолы ретінде
микронесиелік ұйымдарды қарастыруға болады. Артықшылықтары:
несие алуға минимум құжаттар, ... ... ... ... ... бұл жолдың кемшілігі кейбір банктерде
пайыздық мөлшердің 24-36%-і мөлшерінде ... ... ... моделін ұсынамыз. Оны негізгі ерекшелігі батыс
қаржылық жүйесінің негізінен яғни ссудал пайыздан бас тарту.
Атап айтсақ, ... ... ... осы жолдар кіші және орта ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы кіші бизнесі бойынша жалпы ішкі өнімі неше %-ын құрайды?
17%
2) Мемлекеттік бюджеттің неше %-ы кәсіпкердің ... ... ... 2005 жылы ... кіші ... жылдамдату үшін неше %-ға мақсат
қойылған? 30%
4) ҚР-ның сауда және ... ... ... ... кіші ... бизнеспен өндірілген өнім неше %-з құрайды? 3%
5) Бір жылдан бес жылға дейін мерзімде ... ... ... ... несие
көлемі неше евродан аспауы керек? 150 000 €
6) Статистика бойынша неше кәсіпорындар тіркелген және неше %-ы ... ... 135,1 ... ... ... ұзақ ... ... Шетелде қолданып жатқан әріптестік несиелендіру банктерге енгізуі неше
жолдан тұрады? 3
9) Экономика дегеніміз не?
10) ЖІӨ дегеніміз не?
11) ... ... ... Қоғамды қанағаттандыру үшін не қажет? Өндіріс
13) Жеке өндіріс дегеніміз не?
14) Кәсіпорын шығыны дегеніміз не?
15) ЖҰӨ дегеніміз не?
16) Инфляция дегеніміз не, және неше ... ... ... ... кіші және орта ... берілетін несиенің үлессалмағы жалпы
несие үлесінде 1999-ға қарағанда 2003 төмендеген, ал ... ... ... яғни 39,9 млрд-тан неше млрд-қа өскен? 67,5 млрд.
18) Қай елдің Ұлттық ғылыми ... ... ... ірі ... ... ... 2,5 есе көп ... ашады, өнеркәсіптегі
инновациялардың 30%-ы шағын кәсіпкерлік саласымен жасалынған, ал соңғы
өнеркәсіпке енгізу процесі шағын кәсіпкерлікке ... ... ... ... ... ... ... не?
Глоссари!
1) Инвестиция – бұл кәс-ға пайда табу мақсатында ұзақ мерзімге салынған
капитал.
2) Экономика – шек-лі ресурстар мен қоғамдық ... ... ... ... ... ... – қағаз ақшаның құнсыздығына байланысты болған әлеуметтік
экономикалық ... ... заңы – баға ... ... ... ... ал баға
төмендесе, ұсыныс азаяды.
5) Сұраныс заңы – баға ... ... ... ... ... ... ал баға қаншалықты төмен болса, сұраныс жоғары болады.
6) Баяу инфляция – баға жай ... де ... өз ... ... ... әсер ете қоймайды.
7) Қарқынды инфляция – баға жылына 20%-200% ... ... ... еңбек ақы өсіп ол бағаның өсуіне әкеп соғады.
8) Гипер инфляция - ... ... баға өте ... ... тез өседі
5000% - дан жоғары болады.
9) Сұраныс инфляция – бұл ... ... өте көп ... ... аулайды
10) Ұлттық табыс – жалпы ұлттық өнімді өндірген кезде шыққан еңбек ақы.
ҚОРЫТЫНДЫ
Несиенің нарықтық экономикадағы мәні мен мазмұнын, оның ... мен ... ... ... жан – ... ... мынадай түсініктер қалыптасады:
Несиенің қажеттілігі ұдайы өндіріс процесі фазаларының ... ... ... ... ететін тауар-ақша қатынастарының, құнының тауарлай
және ақшалай формаларының бар болуымен түсіндіріледі.
Құнының тауарлай және ақшалай формасына ... ... екі ... қарастырылады – коммерциялық және банктік. Егер коммерциялық
несие тауарлық формада берілетін болса, онда банктік несие ... ... ... несие әмбебап болып табылады, өйткені банк арқылы
қайтарымдылық, төлемділік шарттарымен ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Несиенің түрлері - бұл белгілі - бір түрдегі ... ... ... ... шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Төлем қабілеттілігін талдау деп қарыздық ... ... ... ... ... ... ... қаржылық мүмкіндіктерін
талдау.
Несие жүйесі кең мағынада – бұл несиелік ... ... ... ... ... ... ал тар ... – елдегі несиелік есеп
айырысу қатынастарын ... ақша ... ... және басқа
қаржылық қызмет көрсетуші несиелік мекемелер торабы.
Банктік ұйымды қызықтыру үшін және ... ... ... ... ... ... ... және банктің тағайындалған пайыздық ставкасының
деңгейі, қайтару ... және ... да ... ... Айта ... ... ... болады:
– банктің негізгі несиелік қызметі болып несиелік саясат ... ... ... салада ғана беріледі;
– несие беру банк ресурстарына ғана тәуелді ... ... ... ... де ... несиелеу жүйесі несиелеу қағидаларына негізделеді (қайтару,
төлеу және қамтамасыз ету);
– несие қабілеттілігі нақты дұрыс нәтиже береді;
– бүгінгі таңда клиенттердің ... ол ... ... ... ... ... келе ... ұсынысым келесідей:
1. жеке заңды тұлғаларға несие берген кезде банктер пайыздық ... ... ... оған ... ... туады;
2. заңды және жеке тұлғаларға берілетін ... ... ... үлес ... ... ... даму заңдылықтарын халықаралық стандарттарға
сәйкестердіру;
4. кәсіби коммерциялық банктерге мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығына
белгілі - бір ... ... ... ... ету;
5. мемлекет тарапынан өз қаржылық деңгейімен нық тұра ... ... ... банктер арқылы ұзақ мерзімді несиелендіру жүйесі
ұйымдастырылса;
Қазіргі таңда несиенің маңызы қай сала үшін ... өте зор ... ... да несие арқылы заңды және жеке тұлғалардың материалдық
жағдайы ... ... ... ... жоғарлайды деген
сенімім мол.
Қолданылған әдебиеттер:
1. « Ақша, несие, банктер »: оқу құралы/ Сейтқасымов Г.С. – ... ... « ... », 1999.- 432 ... ... Н.Ж., ... Қ.И. « Кәсіби экономика тілі », оқулық./ -
Астана: « Таным », 2003.- 272 ... « Жас ... » ...... апталық газеті, № 17 (17) 26 –
ақпан 2004 ж. 7 - бет, ... - 10000 ... ... « Өмір » атты ... журналы, № 4 (5), сәуір 2004 , 6 –
бет, 2.1., таратылымы 12000 ... ... Б.А. « ... ... ... валюта қатынастары »: оқу
құралы./ - Алматы: « Экономика », 2000. – 328 бет.
6. Мақыш С.Б. «Ақша ... және ... : оқу ... - ... «
Экономика », 2004.- 268 бет.
7. Саниев М.С. «Ақша, несие, банктер» : оқу құралы./ - Алматы, 2001.-324
бет.
-----------------------
[1]

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша қаражаттарының есебі туралы22 бет
Банк мекемесіндегі кассалық операциялардың есебі мен ұйымдастырылуы13 бет
Банк несиелері мен қарызға алынған қаражаттардың есебі мен аудиті95 бет
Банктің депозиттік операциялары31 бет
Банктегі бухгалтерлік есеп50 бет
Депозиттік операциялар есебі12 бет
Депозиттік операциялар туралы түсінік24 бет
Казкоммерцбанк АҚ-дағы қарыз алушының несиелік қабілетін талдау31 бет
Несие операцияларының есебі және талдауын жүргізу77 бет
Несиенің есебі60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь