Азаматтық заңнаманың түсінігі мен жүйес

Жоспар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАНЫҢ ТҮСІНІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Қазақстан Республикасы азаматтық заңнамасының қалыптасуы және жалпы түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Азаматтық заңнаманың жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10

ІІ. АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАМЕН РЕТТЕЛЕТІН ҚАТЫНАСТАР ... ... ... ...14
2.1 Азаматтық заңнамамен реттелетін қатынастар түсінігі және түрлері ... ...14
2.2 азаматтық құқық қатынастардың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17

ІІІ АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАНЫҢ ЖҮЙЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
КІРІСПЕ

Азаматтық құқық – Қазақстан Республикасының құқық салаларының бірі болғандықтан күнделікті тыныс-тіршілікпен, сондай-ақ азаматтардың, заңды тұлғалар мен мемлекеттің өзімен, оның әкімшілік – аумақтық бөліністерімен тығыз байланысты. Азаматтық заңнама дегенміз — әртүрлі заң күші бар нормативтік құқықтық актілердің жиынтығы. Сонымен қатар, көп жағдайда оларды қамтитын нормативтік актілер тек азаматтық құқықтық нормалардан ғана емес кешенді және салалық табиғаты бар нормаивтік актілер болуы мүмкүн. Азаматтық кодекстің өзі азаматтық заңнаманы құрайтын жария құқық нормаларынан құралған. Заңшығарушылар заматық заңнаманы қалыптастыруда салалық ерекшеліктеріне емес, мазмұндалудың ерекшеліктерін көбірек қарастырған.Мұнымен айтайын дегеніміз- азаматтық құқықтық қатынастар жария құқық пен жеке құқықтың нормаларын пайдалану арқылы қалыптасады. Азаматтық заңнаманың негізгі ерекшеліктеріне онда диспозитивтік нормалардың көбірек қолданылуы. Қатысушылар өздерінің әрекеттерінде басқаша мүмкүндіктерді қарастырмаған жағдайда заңнамалардағы басқа нормалардың өздері күшіне ене алатындай болуы. Бұл нормаларды толықтаушы нормалар деп те атасақ болады. Мұндай нормаларды көбіне мүліктік айналымдағы шарттық қатынастарда жиі кездестіреміз. Диспозитивтік нормалардың ерекшелігіде осында, яғни «егер шартпен қарстырылмаса» деген ережеге сәйкес заң нормалары қажет болғанда өз қызметтерін жүзеге асыра бастайды.Азаматтық заңнамадағы императивті нормалар өзінің қалыпты мазмұнынымен көпшілікке міндетті болып қалыптасады. Мысалы: субьектілердің құқықтық жағдайын анықтағанда, азаматтық құқықтық қатынастардың обьектілерінің режимінде, заттық құқықтың мазмұны императивті нормалардан қалыптасады. Азаматтық заңнаманың құрамына кіретін нормативті актілердің жиынтығы заңнамалардың ішіндегі басымдылығын көруге болады. Қандайда бір азаматтық заңдарға көп мөлшерде өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін болса, оны қайта редакциялап баспадан шығару керек, ал ескісі өзінің күшін жоғалтады. Заңнаманы жүйелеудің бірден бір әдісі, ол заңдарды кодификациялау, бұл жағдайда ескі заңдардың күші жойылады. Кодекстің ерекшелігі, оның белгілі бір жүйе бойынша қолданылатын саланың ерекшелігіне байланысты жалпы ережелер қалыптастырылып, тиісті саланың негізгі заңнамасына айналтындығында. Құқық жүйесі іштей құқық салаларына бөлінетіндігі белгілі. Әдетте құқықтың қандай салаға жататындығын анықтау үшін оның пәні мен құқықтық реттеу әдістемесі қолданылады. Дәл осы пән мен әдістеме арқылы азаматтық құқықты Қазақстан Республикасының басқа құқық салаларынан аражігін айыра отырып, сонымен бірге оның салалық ерекшеліктерін де айқындауға болады.
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Ашеулов А.Т. , Г.А. Жайлин. Гражданско-правовая. Ответственность за вред, причененный преступлением против личности. Алматы, Издательства КазГЮУ 2010 г.
2. Сапарғалиев Ғ. Заң терминдерінің түсіндірме сөздігі. 2005ж.
3. Төлеуғалиев Ғ. І том. ҚР азаматтық құқығы. Алматы 2003 ж.
4. Қазақстан Республикасы Конституциясы. 1995 ж. 30 – тамыз.
5. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың қазақ халқына «Қазақстан – 2030» жолдауы.
6. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі. 2000 жылдың 1 сәуіріне дейінгі өзгерістер мен толықтырулар енгізілген. Алматы ІІ жеті жарғы.
7. Ответственность за нарушение гражданско-правового обязательства. Алматы, «Әділет-Пресс», 2005г.
8. Гражданское право, часть вторая в вопросах и ответах. Москва юрист 2001 г.
9. Гражданский кодекс Р.К толкование и комментирование. Алматы 1997 г.
10. ҚР Азаматтық кодексі (жалпы бөлім 1995ж. 1 - наурыз) (Ерекше бөлім ІІ 1999 ж. 1- шілде)
11. Постановление Пленума Верховного Суда от 5 – сентября 1986 г.
12. ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 6 – қаулысы «Азаматтардың және ұйымдардың ар-намысын және абыройын қорғау» 18-желтоқсан 1992 ж.
13. ҚР тұтынушылардың құқығын қорғау туралы заңы. 1997 ж. 17 - сәуір
14. «Кәсіпкерлік қызмет туралы» ҚР Президентінің Жарлығы. 1996 ж. тамыз
15. Азаматтық құқық. М.К.Сүлейменов. Ю.Г.Басин. – Алматы, 2003.
        
        Азаматтық заңнаманың түсінігі мен жүйесі
Жоспар
КІРІСПЕ....................................................................................................................3
І. АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАНЫҢ ТҮСІНІГІ.................................................6
1.1 ... ... ... ... ... және жалпы түсінігі....................................................................................................6
1.2 Азаматтық заңнаманың жалпы сипаттамасы...............................................10
ІІ. АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАМЕН РЕТТЕЛЕТІН ҚАТЫНАСТАР...............14
2.1 Азаматтық заңнамамен реттелетін ... ... және ... ... ... қатынастардың құрылымы.........................................17
ІІІ АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАНЫҢ ЖҮЙЕСІ...............................................22
ҚОРЫТЫНДЫ.......................................................................................................25
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.................................................................27
КІРІСПЕ ... ... - ... ... құқық салаларының бірі болғандықтан күнделікті тыныс-тіршілікпен, сондай-ақ азаматтардың, заңды тұлғалар мен мемлекеттің ... оның ... - ... бөліністерімен тығыз байланысты. Азаматтық заңнама дегенміз -- әртүрлі заң күші бар нормативтік құқықтық актілердің жиынтығы. ... ... көп ... оларды қамтитын нормативтік актілер тек азаматтық құқықтық нормалардан ғана емес кешенді және салалық табиғаты бар нормаивтік актілер ... ... ... ... өзі ... ... ... жария құқық нормаларынан құралған. Заңшығарушылар заматық заңнаманы қалыптастыруда салалық ерекшеліктеріне емес, мазмұндалудың ерекшеліктерін көбірек ... ... ... ... ... қатынастар жария құқық пен жеке құқықтың нормаларын пайдалану арқылы қалыптасады. Азаматтық заңнаманың негізгі ерекшеліктеріне онда ... ... ... қолданылуы. Қатысушылар өздерінің әрекеттерінде басқаша мүмкүндіктерді қарастырмаған жағдайда заңнамалардағы басқа нормалардың өздері күшіне ене алатындай болуы. Бұл ... ... ... деп те ... болады. Мұндай нормаларды көбіне мүліктік айналымдағы шарттық қатынастарда жиі кездестіреміз. Диспозитивтік нормалардың ерекшелігіде осында, яғни ... ... ... заң ... ... ... өз қызметтерін жүзеге асыра бастайды.Азаматтық заңнамадағы императивті нормалар өзінің қалыпты мазмұнынымен ... ... ... ... ... ... ... жағдайын анықтағанда, азаматтық құқықтық қатынастардың обьектілерінің режимінде, заттық құқықтың мазмұны императивті нормалардан қалыптасады. Азаматтық заңнаманың құрамына кіретін нормативті актілердің жиынтығы ... ... ... көруге болады. Қандайда бір азаматтық заңдарға көп мөлшерде өзгерістер мен ... ... ... оны ... ... ... шығару керек, ал ескісі өзінің күшін жоғалтады. Заңнаманы жүйелеудің бірден бір ... ол ... ... бұл ... ескі заңдардың күші жойылады. Кодекстің ерекшелігі, оның белгілі бір жүйе бойынша қолданылатын саланың ерекшелігіне байланысты жалпы ережелер қалыптастырылып, тиісті саланың ... ... ... Құқық жүйесі іштей құқық салаларына бөлінетіндігі белгілі. Әдетте құқықтың қандай салаға ... ... үшін оның пәні мен ... ... әдістемесі қолданылады. Дәл осы пән мен әдістеме арқылы азаматтық құқықты Қазақстан Республикасының басқа құқық ... ... ... ... ... ... оның ... ерекшеліктерін де айқындауға болады.
Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының пәнін тауар-ақша қатынастары және ... ... ... өзге де ... ... сондай-ақ мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатынастар құрайды. Азаматтық құқық нормаларының талаптарына сәйкес туындайтын және бұл ... ... ... ... арасындағы қатынастар азаматтық құқық қатынастары деп аталады. ... өз ... және ... ... ... ... азаматтық құқық қатынастарға араласып жүргенімен, өздерінің әрекеттерінің заң жөніндегі сипатын көбінесе ескере бермейді. Мысалы, қайсыбір затты болсын сатып алуда ... мен ... ... ... ... туындайды. Азаматтық кодексте көрсетілген сату - сатып алу мәмілесінен туындайтын өте күрделі ... ... ... болады. Бұл мәміле бойынша сатып алушы белгілі бір сомада ақша төлеуге ... ал ... ... затты сатып алушының меншігіне беруге немесе сол затында сапасы жағынан бір кемшілігі немесе сан жағынан кемістігі болса, онда оны ... ... ... толықтыруға, әйтпесе алған ақшасын қайтарып беруге міндетті және т.с.с. Заңды тұлғалардың барлық ... де нақ ... ... құқық қатынасы ретімен жүзеге асады. Өндіріс жабдықтарын тапсыру, өнімдерді сату, банк арқылы есеп ... - ... бәрі де ... ... ... яғни ... бәрінің де заң арқылы белгілі салдары болады. Құқық қытынастарын сөз еткенде, оны талдағанда біз алдымен оның құрамдас элементтерін айқындап ... ... ... ... қатынастарында қатынастың субъектілері деп аталатын қатысушылары болады. Азаматтық құқық қатынастарының субъектілері: жеке тұлға, заңды тұлғалар, әкімшілік - ... ... ... мемлекет болып табылады. Құқық қатынастарына қатысушылардың арасында белгілі бір байланыс орнайды, сол ... осы ... ... ... ... ... ... бір құқықтар мен міндеттер пайда болады. Сол қатынаста құқықтар мен ... не ... ... және жеке ... емес игіліктер) бағытталған болса, сол нәрсе оның объектісі деп ... ... ... ... көздерінің құқықтық мемлекет құруда және заңдылықты қалыптастыруда алатын орыны зор. Қайнар көздердің тиімділігі үшін заңгер ғалымдардың ғылыми ... мен ... ... ... ... оның ... да осы ... қалыптасады. Қоғам дамуына байланысты, Қазақстан Республикасындағы азаматтық заңнамаларды ... және одан әрі ... ... ... ... ... отыр. Бұл үшін, әлемнің дамыған елдерінің заңнамаларын салыстыра отырып зерттеп, заңгер ғалымдардың пікірлерін қарастырған жөн. Барлық азаматтық заңдарды қалыптастыруда ... ... ... ... тиіс ... ... ұстау қажет сияқты. Ал, заңдардағы қарама-қайшы нормаларды шешудің тиімді жолдары көптеп қолданылу ... [9. 9-10]. Осы ... ... ... ... мына төмендегі қағидаларды қалыптасты:
1. жеке шаруашылық қызметке мемлекеттің ... ... ... ... ... жеке ... ... дамыту;
3. азаматтық-құқықтық шарттардың еркіндігі;
4. жеке кәсіпкерлікті дамыту үшін жағдай жасау;
5. азаматтардың мүдделері мен мүліктік құқықтарын ... ... ... жеке өмір мен мүлікке араласпауы.
Азаматтық кодекс Ата заңымыз Конститутция қабылданғанға дейін 8 ай ... ... ... ... ... оның ... ... істеуіне еш кедергі келтірмеді, тек заттық құқыққа байланысты кейбір өзгертулер енгізілді. Азаматтық заңнамаларды дамытуда Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... көптеген азаматтық заңнамаларға өзгерістер мен толықтырулар енгізіліп отырды.Кодификацияланған заңдармен бірге ... ... ... ... азаматтық құқықтың пәні болып табылатын арнайы қоғамдық қатынастарды реттейтін заңдарда ... ... ҚР ... ... заңы ... саласындағы сақтандырушы ұйымдар мен азамттардың, заңды тұлғалардың, олардың өзерінің арасындағы қатынастарды реттейді: ҚР тұрғын үй туралы заңы, ... ... ... ... ... тұрғын үйлер мен тұрғын жайларға деген меншік құқықғы мен пайдалану құқықтарын реттейді. Ал, ҚР тұтынушылар құқығын қорғау туралы заңы: нарық ... ... ... ... Осы және басқада заңдар қоғам үшін маңызды салаларда құқықтық қатынастарды ... ... ... алып ... ... қалыптастыра бастаған кезеңдерде советтік заңнамаларды қатар қолданған кездер болды. Мұндайда азаматтық заңнамалар саяси бағыттарға ... ... ... ... ... өте келе ... ... тәуелсіздік алғаннан кейін азаматтық заңнамаларға көптеп өзгерістер мен ... ... ... ...
І ... ... ...
1.1 Қазақстан Республикасы азаматтық заңнамасының қалыптасуы және жалпы түсінігі.
Азаматтық заңнама ... - ... заң күші бар ... ... актілердің жиынтығы. Сонымен қатар, көп жағдайда оларды қамтитын нормативтік актілер тек азаматтық құқықтық ... ғана емес ... және ... ... бар нормаивтік актілер болуы мүмкүн. Азаматтық кодекстің өзі азаматтық заңнаманы құрайтын жария құқық нормаларынан құралған. Заңшығарушылар ... ... ... ... ерекшеліктеріне емес, мазмұндалудың ерекшеліктерін көбірек қарастырған.Мұнымен айтайын дегеніміз- азаматтық құқықтық ... ... ... пен жеке ... ... ... ... қалыптасады. Азаматтық заңнаманың негізгі ерекшеліктеріне онда диспозитивтік нормалардың ... ... ... ... ... басқаша мүмкүндіктерді қарастырмаған жағдайда заңнамалардағы басқа нормалардың өздері күшіне ене ... ... ... Республикасының азаматтық құқығында оның негiзгi ережелерi құқықтың əртүрлi салаларымен реттелетiн жағдайларда зиян келтiрiлгенде жүзеге асатын толық ... ... ... қалыптаса бастады. Шарттық жəне деликтiлiк жауапкершiлiктi қарастыратын ережелердiң (нормалардың) бiрге əрекет етуi анық көрiнедi, сонымен бiрге келтiрiлген моральдық зиян үшiн ... ... ... ... ... əрекеттермен келтiрiлген зиянды өтеудi қарастыратын нормалар да жетiлдiрiлуде (əрине соңғыларын бiз деликтiлiк ... ... ... ... Өзiнiң азаматтыққұқықтық жауапкершiлiгiн сақтандырған тұлғаларға зиянды өтеу туралы ... ... ... ... ... ... жұмыс пен қызмет көрсетудiң кемiстiктерiнiң əсерiнен келтiрiлген ... ... ... ... одан əрi ... Барлық мемлекеттiк органдар мен лауазымды адамдардың заңсыз ... ... зиян үшiн ... ... ... ... ... сала ретінде елімізде қалыптасып келе жатқан ... ... ... ... десек те болатын шығар. Өйткені, бұл ... ... ... қатынастарының шеңбері өте кең.
Азаматтық құқығымен реттелінетін қатынастардың түсінігін бару үшін құқық теориясында ... ... ... ... ... Яғни ... ... пәні мен реттеу тәсілдері. Осы жоғарыда көрсетілген екі категорияның негізінде азаматтық ... сала ... тек ... ғана ... оның ... ... ... де көрсетуге болады.
Азаматтық кодекстің 1-бабының 1- ... ... ... ... ... қатынастары және қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де ... ... ... мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатынастар реттеледі. Сонымен ... ... ... ... жоқ ... емес жеке ... да азаматтық заңдармен реттеледі, өйткені олар заң құжаттарында өзгеше көзделмеген, не мүліктік емес жеке қатынастар ... ... ... ... азаматтық құқығымен реттелетін қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... қатынастар. Сондықтан да айтып кеткен жөн ... кез ... ... қатынасар емес, қоғамның негізін қалайтын тауар-ақша қатынастары, яғни азаматтық құқық субьектілерінің кез ... ... және ... ... ... ... ... қызмет) байқалатын мүліктік қатынастар.
Мүліктік қатынастарға негізінен, қоғамдағы өндіріс құрал-жабдықтарына, ... ... және ... да ... ... ... ... қоғамдық қатынастар жатады.
Мүліктік емес жеке қатынастар, мүліктік қатынастарға тығыз байланысты мүліктік емес жеке ... және ... ... ... жоқ ... емес жеке ... ... екі топқа бөлінеді. ... ... ... ... қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке ... ... ... жоқ ... ... ... белгілейтін материалдық емес құндылықтар жатады. Мәселен әдеби шығармамен, ғылыми ... ... ... өнертапқыш өзінің авторлығын анықтау туралы мәселе қойса, өзінің ... ... ... бұл ... ... ... ... қатынасқа түседі. Бұл қатынас мүліктік болып табылмаса да, мүлікпен ... ... ... ... ... ... ... үшін онда авторлық сыйақы алу құқығы пайда ... ... ... ... ... ... жоқ мүліктік емес жеке қатынастарға азаматтың ... жеке ... ... жеке ... ... ... үйге қол ... азаматтың немесе заңды тұлғаның абыройына, қадір-қасиетіне, ... ... ... ... құқықтық қатынастарды жатқызуға болады. ... ... ... 9-бабында азаматтың ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғылмаушылық атап ... ... ... ... ... қатынастар жария құқық пен жеке құқықтың нормаларын пайдалану арқылы қалыптасады. Азаматтық заңнаманың негізгі ерекшеліктеріне онда ... ... ... ... Қатысушылар өздерінің әрекеттерінде басқаша мүмкүндіктерді қарастырмаған жағдайда заңнамалардағы ... ... ... күшіне ене алатындай болуы. Бұл нормаларды толықтаушы нормалар деп те ... ... ... ... ... ... ... шарттық қатынастарда жиі кездестіреміз. Диспозитивтік нормалардың ерекшелігіде осында, яғни ... ... ... заң ... ... болғанда өз қызметтерін жүзеге асыра бастайды [1. 8-9].Азаматтық заңнамадағы императивті нормалар өзінің қалыпты мазмұнынымен көпшілікке ... ... ... ... ... ... жағдайын анықтағанда, азаматтық құқықтық қатынастардың обьектілерінің режимінде, заттық құқықтың мазмұны императивті нормалардан ... ... ... ... ... ... актілердің жиынтығы заңнамалардың ішіндегі басымдылығын көруге болады.Қандайда бір азаматтық заңдарға көп ... ... мен ... ... ... оны қайта редакциялап баспадан шығару керек, ал ... ... ... ... ... ... бірден бір әдісі, ол заңдарды кодификациялау, бұл жағдайда ескі заңдардың күші жойылады. ... ... оның ... бір жүйе бойынша қолданылатын саланың ерекшелігіне байланысты жалпы ережелер қалыптастырылып, тиісті саланың негізгі заңнамасына айналтындығында. Азаматтық құқықта кодификация жалпы ... ... жеке ... ... ... ... ... кодексте осы құқық саласының негізгі нормалары мен институттарын қамтиды.Екіншісінде, кодекс түрінде қабылданып, тек кішігірім топтардың ... ... ... ... ... ... ... ҚР еңбек кодексі, орман кодексі, су кодексі және т.б. Азамттық құқықтың нормалары дифференцияланып, баптарда орналасқа, осы ... ... ... ... көзі ... ... Ал, ... орындаушы органдары заңшығарушы бола алмайды, олардың нормативтік актілерінің тек заң күші ... ... ... ... ... ... және заң күші бар нормативтік актілерде қалыптасады. Бұл нормативтік актілердің барлығы өзінің заң күшіне қарап ирархиялық жүйе ... ... ... ... күші көп болса оның жүйедегі орыны жоғары ... ... ... ... ... тек ... емес ... маңызына сәйкес келеді. Азаматтық заңнамының нормативтік актілерінің көптігне орай кейде мір ... әр ... ... ... тура ... жағдайлар болады. Ол кезде заңды күші жоғары тұрған нормалар қолданылады. Мысалы: ... ... ... ... ... мен ... ... жағдайда жауапкершілікте болмаймыз деген бір жақты ескертпесі азаматтық кодексте көрсетілген нормаларға қарама ... ... ... ... ... біз қонақ үйдің ескертпесіне емес, тек азаматтық кодектің нормаларына сүйенуге міндеттіміз [2. 11-12]. Азаматтық заңдарға АК-тің 1-ші бабында көрсетілген қатынастарды ... ... ... Бұл ... 1-ші ... 3-ші тармағында көрсетілгендей тараптар арасындағы қатынастар мүліктік және мүліктік емес сипатта болғанымен, отбасылық, еңбек ... мен ... ... ... және ... ... қорғау жөніндегі қатынастарды арнайы салалық заңдар реттейді. Ал азаматтық заңдар тек сол арнайы заңдармен реттелмеген жағдайларда ғана сол қатынастарға ... ... ... ... ... ... тараптар арасындағы мүліктік және салық жөніндегі мен ... ... заң ... ... ... азаматтық заңдар қолданылмайды [3. 1-2].Азаматтық құқық пен ... заң ... ... ... ... де ... үлкен айырмашылығы бар. Азаматтық құқық азаматтық құқықтық қатынастарды реттейтін нормалардың ... ... ... заңнама - сол нормалар көрсетілген құқықтық актілердің жиынтығы болып табылады.Азаматтық құқықтың дерекнамалары заңдар, басқа да ... ... ... және ... нормалары деп аталатын екі түрге бөлінеді. Сонымен бірге халықаралық шарттар ... да ... ... ... ... ... ... 8-тармағы). Барлық азаматтық заңдар Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында барлық субъектілерге бірдей қолданылады. Қандай да бір ... ... да ... атқарушы органдар мен жергілікті атқарушы органдар өз бастамасымен азаматтық құқықтық қатынастарды реттейтін актілер шығаруға құқы жоқ. Бұл ... тек ... ... ... актілер шығара алады. Азамттық заңнамаға жататын Азамттық құқықтың нормалары диспозитивті және императивті болып бөлінеді:
-Императивті нормаға мазмұны нақты қатаң ... ... және ... ... ... жатпайтын нормалар жатады. Егер қатысушы тараптар өзара келісіп ... ... ... ол ... ... ... табылады.
-Диспозитивтік нормаға тараптардың тиісті мәселе бойынша келісімдері болмаған ретте, оның орнын толтыру үшін қолданылатын ... ... ... көзделген ретте). Яғни диспозитивтік норманың мазмұны тараптардың шарт еркіндігі принципіне негізделген болып табылады.Азаматтық ... ... ... заңдар, басқа да нормативтік құқықтық актілер және әдет-ғұрып нормалары деп ... екі ... ... ... ... ... ... "Нормативтік актілер туралы" заңында барлық нормативтік құқықтық актілер заңдық күштері бойынша айқындалған. Нормативтік ... ... ... ... ең ... күші бар. Оның ... тікелей қолданылады. Конституцияда азаматтық құқықтық қатынастарды да реттейтін нормалар бар. Мәселен оның 6-шы бабында Қазақстанда жеке және ... ... тең ... ... және ... ... Конституцияның 26-шы бабында азаматтардың жеке меншігі туралы мәселелер жан жақты көрсетілген. Сонымен бірге ... ... ... ... ... алысу, құпиялықпен, ар-намыс пен абыройы, оның бостандығы мен оған ешкімнің тиіспеуі құқығы ... ... емес ... ... ... ... мен ауқымдылығы кей жағдайларда азаматтық заңнамалармен реттей алмайтын жағдайларды туындаттырады. Азаматтық шарттармен азаматтық айналымдағы әдет-ғұрып ережелерімен шеше алмайтын заңдардағы олқылықтар ... ... біз ... ... ... ... ... азаматтық заңмен рұқсат берілген. Заңдардың ұқсастығына қарай қолднудың өз ерекше талптары да қалыптасқан.Біріншіден, мүліктік қатынастардағы салт-дәстүрді қосқанда, заң ... ... және ... ... олқылықтар болса;Екіншіден, ұқсас қатынастарды реттейтін заң болатын болса;Үшіншіден, реттелетін қатынастарға қолданылатын заң оның маңызына қарамақайшы келмеу ... ... ... ... ... жеке ... емес ... қолдана алмаймыз. Заңнан сілтеме жасау аналогияға жатпайды. Мысалы, шектеулі жауапкерілігі бар қоғамның ... ... ... қосымша жауакершілігі барына қолдана алмаймыз, өйткені бұл жерде заңдағы олқылықтар ... ... ... әдісі мен ерекше заңи-техникалық тәсіл туралы айтылады [4. 5-6]. Белгелі бір ... үшін ... ... ... ... ... құқықтардың ұқсастығы қолданылады. Оның маңызы құқықтық ретеу қалыптаспағанда, тараптардың құқықтары мен ... ... ... ... бастауларын маңызы мен әділдік, ақылдылық, адамгершілік талаптарына сай болуында. Азаматтық заңнаманың бастаулары ретінде азаматтық-құқықтық реттеудің ... ... ал ... ... ... құқықтың пәні мен әдістерін анықтауда салалық ерекшеліктерді айтамыз. Азаматтық заңнамалардың ұқсастығына байланысты қолданылуы сот тәжірибесінде өте ... ... Заң -- ... қатынастарды реттейтін, Қазақстан Республикасы Конститутциясы 61-бабының 3-тармағында көзделген түбегейлі қағидалар мен нормаларды белгілейтін, Қазақстан Республикасының Парламенті, ал ... ... ... ... 4) ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті қабылдайтын нормативтік құқықтық акті. Ал заңдар-белгіленген тәртіппен қабылданған ... ... ... ... ... ... ... өзінің заң күшіне байланысты заңдар мен заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерге ... ... заң ... ... ... ... Республикасының Конститутциясы мен заң актілерінің негізінде және соларды орындау үшін шығарылған өзгеде нормативтік құқықтық актілер жатады. Конситутциялық заңдардың ішінде жоғарғы заң ... ҚР ... ... Ата ... ... ... ... негізін қалайтын нормалардын тұрады. Олардың ішінде азаматтық құқықтың да нормалары бар [5. 15-16]. ... ... ... ... ... азаматтық құқықтық реттеудің негіздері Конституцияда қалыптастырылған.
1.2 Азаматтық ... ... ... ... Республикасының азамттық заңдарына- Азаматтық кодекстен, Қазақстан Республикасының оған ... ... ... ... ... Президентінің Заң күші бар Жарлықтарынан, Прламенттің қаулыларынан, ... ... мен ... ... (заң ... ... кодекстің 1-бабының 1,2-тармақтарында аталған қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтарынан, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... кодекстің 1-бабының 3-тармағында аталғандарды қоспағанда, азаматтық құқықтың ... ... заң ... ... ... ... кодекстің ережелеріне қайшы келгенде осы кодекстің ережелері қолданылады. Банктер мен ... ... ... ... қайта ұйымдастырылуына, банкроттығына және таратылуына, банк қызметін ... мен оны ... ... асытық қабылдау кәсіпорындарының қызметін бақылауға, банк операцияларының жекелеген түрлерін лицензиялауға, астық қабылдау кәсіпорындарының қойма куәліктерімен операцияларды жүзеге асыруға байланысты қатынастар банк ... және ... ... ... ... реттейтін заң актілеріне қайшы келмейтін бөлігінде Азаматтық кодекспен реттеледі [6. 12-13]. Нарық жағдайында банктер мен оның клиенттері арасындағы қатынастар, ... ... банк ... ... ... ... ... Азаматтық қатынастар, егер әдеттегі құқықтар, оның ішінде іскерлік ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген азаматтық заңдармен реттеледі. Ал министрліктер мен орталық атқарушы органдар, жергілікті өкілді және атқарушы ... ... ... ... ... шығара алады. Шетел азаматтыр мен азаматтығы жоқ азаматтар Азаматтық ... ... ... құқықтарын мен міндеттеріне азаматтық қатынастарға түске кезден бастап ие болады. Егер Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын ... ... ... Республикасының азаматтық заңдарындағыдан өзгеше ережелер белгіленген болса, аталған шарттың ережелері қолданылады. Халықаралық шарттан оны қолдану үшін республика ішінде құжат шығару ... ... ... ... азаматтық қатынастарға Қазақстан Республикасы қатысушысы ьолып табылатын халықаралық шарттар тікелей қолданылады.Қазақстан Республикасының ... ... 1994 жылы 27 ... ... (жалпы бөлімі), 1999 жылы 1 шілдеде №-409-І (ерекше бөлімі) қабылданды. Қазіргі таңда ... ... ... мен ... ... ... ... бастаулары болып-азаматтық заңдар өздері реттейтін қатынастарға қатысушылардың теңдігін, меншікке қол сұқпаушылықты, шарт еркіндігін, жеке істерге ... ... ... ... жол бермеуге болмайтындығын, азаматтық құқықтарды кедергісіз жүзеге асыру, рұқсан ... ... ... ... ... қорғауын қамтамасыз ету қажеттігін тануға негізделген. Азаматтар мен ... ... ... ... құқықтарына өз еркімен және мүддесін көздей отырып ие ... және ... ... ... Олар шарт ... өздерінің құқықтары мен міндеттерін анықтауда және шарттың заңдарға қайшы келмейтін кез келген жағдайларын белгілеуде ерікті. ... ... және ақша ... ... ... ... ... орын аусытырып және айналысқа түсіп отырады. Егер қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ... ... мен ... ... табиғат пен мәдени қазыналады сақтау үшін қажет болса, заң ... ... ... мен ... орын ... шектеулер енгізіледі. Азаматтық заңдарды қолдану үшін ең маңызды азаматтық құқықтық қатынастар туралы толық айтып кетуіміз керек, өйткені осы ... ... ... біз ... ... ... Азаматтық құқықты түсіну үшін азаматтық құқықтық қатынас категориясының маңызы зор. Азаматтық құқықтық ... ... ... құқықпен реттелетін мүліктік, сонымен бірге жеке мүліктік емес қатынастар жатады (қатысушылары субьективті азаматтық құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Конститутциясында бекітілген және нарықтық экономикамен қалыптасқан қағидалардан қалыптасқан ... ... ... нормативтк актілер құрайды.Қазақстан Республикасының Конситиутциясында азаматтық құқықтық реттеудің негіздері ... ... ... ... ... ... ... мен кәсіпкерлік қызметі туралы нормалар қалыптасқан. Азаматтық заңнаманың ішінде Азаматтық кодекстің алатын орыны өте зор. Оның ең ... заң ... ... ... ... ... заңдар бағынуы тиіс [7. 3-4]. Азаматтық кодексті әзірлеу кезінде әлемнің дамыған елдерінің тәжірибесі ... ... ... ... кодекстің жобасын жасауда АҚШ-тың, Германияның, Голландияның және басқада мемлекеттердің ғалымдары мен мамандары қатысты. Әлемдегі көптеген мемлекеттердің ... ... ... өте ... болып келеді, бірақ нәтижесінде айырмашылықтар көп. Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Президентінің шығаратын құқықтық актілері азаматтық заңнамалардың ішінде алатын орыны бар. ... ... ... нормалары бар актілері тек Азаматтық кодекске сәйкес болуын емес, өздерінен жоғары тұратын нормативтік актілерді қамтамасыз ету керек. Азаматтық-құқықтық нормалар ... мен ... және ... атқарушы органдардың нормативтік актілерінде жүзеге асады. Ол тағыда Азаматтық кодекстің шеңберінде болуы тиіс.Қазақстанда ... ... ... көзі ... ... құқық пен Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары да жатады. Азаматтық ... ... көзі ... Халықаралық шарттар Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамаларынан жоғары тұрады [8. 7-8].Қызметтік қарымқатынастар азаматтық құқықтың қайнар көзіне жатпайды. Ал егерде мемлекет ... ... ... ... ол ... ... жүйесіне кіреді. Мінез - құлық нормалары азаматтық құқықтың қайнар көзі бола алмайды. Көрсетілген ережелер кейбір ... ... ол ... заңнаманың жүйесіне жатады. Әдет-ғұрып азаматтық құқықтың қайнар көзі бола алады және ол оның ... ... ... ... ... ... ... қайнар көзі бола алмайды, себебі Қазақстан Республикасының Конститутциялық соты тек ... ... ... ... жоя алады, ал оны қалыптасытру өкілеттілігі жоқ. Сонымен қатар сот пракикасындағы ... ... ... ... ... азаматтық құқықтың қайнар көзі бола алмайды. Азаматтық құқықтың қайнар көздерінің құқықтық мемлекет ... және ... ... ... ... зор. ... көздердің тиімділігі үшін заңгер ғалымдардың ғылыми жұмыстары мен ... ... ... ... оның ... да осы негіздерден қалыптасады. Қоғам дамуына байланысты, ... ... ... ... ... және одан әрі дамыту қазіргі заман талабы болып отыр. Бұл үшін, әлемнің ... ... ... ... ... ... заңгер ғалымдардың пікірлерін қарастырған жөн. Барлық азаматтық заңдарды ... ... ... ... ... тиіс деген қағиданы ұстау қажет сияқты. Ал, заңдардағы қарама-қайшы нормаларды ... ... ... ... ... ... [9. 9-10]. Осы тұста Азаматтық кодекспен негізделетін мына төмендегі қағидаларды қалыптасты:
1. жеке ... ... ... ... бұйыру арқылы араласуын тоқтату;
2. жеке кәсіпкерлікті кеңінен дамыту;
3. азаматтық-құқықтық шарттардың ... жеке ... ... үшін ... ... азаматтардың мүдделері мен мүліктік құқықтарын тиімді қорғау;
6. мемлекеттің жеке өмір мен мүлікке араласпауы. Азаматтық кодекс Ата заңымыз Конститутция ... ... 8 ай ... ... ... Конститутциямен үйлесіп оның әріқарай жұмыс істеуіне еш кедергі келтірмеді, тек ... ... ... кейбір өзгертулер енгізілді.
Азаматтық заңнамаларды дамытуда Қазақстан Республикасының заңгер ғалымдары ... ... ... ... көптеген азаматтық заңнамаларға өзгерістер мен толықтырулар енгізіліп отырды.
ІІ. АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАМЕН РЕТТЕЛЕТІН ҚАТЫНАСТАР
2.1 Азаматтық заңнамамен реттелетін қатынастар түсінігі және ... ... ҚР АК-ң 115 бабы ... ... ... және ... Дәстүрлі заттар мен құқықтармен қатар олармен тең санаттар ретінде оның барлық істің мәні ... ... ... ... меншік құқығы азаматтық құқыққабілеттіліктің элементі болып табылады. Интеллектуалдық меншік құқығының субъективті азаматтық ... ... орны ... ... құқық сала ретінде толық көрінуі үшін оның ... ... ... ... ... ... тұжырымдары бойынша құқықтық қатынастарды реттеу тәсілінің бірнеше түрі бар және ол құқық ... ... ... ... ... мүмкін. Азаматтық - құқықтық қатынастардың ерекшелігіне байланысты азаматтық құқығының ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық құқықтық қатынастарға қатысушылардың ... ... яғни ... ... ... ... айналымға түсу процесінде бір-біріне тәуелсіз. Екіншіден, жеке және ... ... ... ... азаматтық міндетті өз ниеттерінің негізінде жүзеге асыруы, азаматтық-құқықтық қатынастарды жүзеге ... ... ... және заң ... бір текті қорғалуы. Азаматтық құқық, көбінесе диспозитивтік нормаларға негізделген. ... ... ... ... ... туындайтын қатынастарды өздерінің қалауынша, егер заңда өзгеше көзделмесе, реттеу ... Осы ... ... ... ... ... нормалары көрсетілген ережелерге бағынады. Мәселен, Азаматтық ... ... шарт ... мүлік алушыда меншік құқығы ... ... ... ... ... келіп, азаматтық құқыққа сала ретінде төмендегідей ... ... ... ... ... ... азаматтық құқық жеке мүліктік емес қатынастарды, сонымен қатар ... ... ... да ... Осы ... ... жеке ... емес қатынастарды бұзу мүліктік сипатта ... ... ... ... Яғни ол үшін жауапкершілік мүліктік сипатта болмауы тиіс. Алайда, өмірдің өзі ... көп ... ... ... ... жеке ... емес құықтарын бұзу, тиімсіз мүліктік сипаттағы жауапкершілікке әкеп ... ... ... ... ... ... ... жариялау, оған жұмысқа тұруға немес кәсіпкерлік қызметпен ... ... ... мүмкін. Сондықтан жаңа заңдылық ... ... ... ... ... ... ... рухани залалды өтеу құқығына ие ... Ал ... үшін ... қарсы іс-әрекет арқылы келтірілген физикалық кемісітушілікті өтетуге құқылы.
Азаматтық ... ... ... деп ... ... ... ақша ... және қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де мүліктік ... ... ... ... ... ... емес жеке ... реттеледі. Азаматтық заңдармен реттелетін ... ... ... ... ... ... сондай-ақ әкімшілік аумақтақ бөліністер болып табылады.
2.Мүліктік қатынастарға байланысы жоқ ... емес жеке ... ... ... ... ... ... бұзу құқық бұзушыға мүліктік сипаттағы жауапкершілікке әкеп ... ... ... ... ... ... ... Кодексінің 44-бабында көрсетілгендей.меншік иесі қаржыландыратын мекемелер мен қазыналық ... ... ... ... өз міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлікпен жауап береді. Меншік иесі ... ... ... қазыналық кәсіпорын өз міндеттемелері бойынша өз билігіндегі ақшалай қаражатпен ... ... ... ... ... жағдайда оның міндеттемелері бойынша тиісті ... ... ... ... ... тауар иелерінен тәуелсіз және тең құқықты қатынастарды ... ... ... ... міндеттеме бұзылған жағдайда екіншісіне жүктейтін тең құқылы талаптар ... ... ... ... жауапкершілікте болу фактісін көрсетеді.Міндеттеменің ... ... ... ... Өзге де ... қатынастар тәрізді міндеттеменің ... болу ... ... бір ... ... байланысты және сол негізден ... ... өзі ... ... 7- ... ... ... Азаматтық кодекстің 271- бабы осы ... 7- ... ... ... сүене отырып, міндеттемелердің ... ... ... ... түседі. Яғни міндеттеменің пайда болу негіздері шарттан, зиян ... ... өзге де ... пайда болады.Азаматтық кодекстің 7- бабы әртүрлі ... ... ... болу ... ... ... көрсетілген негіздерден басқа да ... ... ... ... бар. Бұл ең ... әкімшілік ... ... біз бұл ... ... ... қатынасқа қатыстысын айтып отырмыз. ... ... ... күші ... ... ... түрде өкімнің жүргізетіңдігінен көрінеді. Сондықтан да ... ... да ... құжат органдар, яғни құжатты шығарушы, атқарушы, оның ... ... ... және т.б. ... ... ... ... туғызады. Сонымен бірге ол адресаттар арасында Азаматтық міндеттемені де ... ... ... ... ... ... ... сирек кездеседі, кәдімгі жоспарлы тапсырманы (немесе ... ... ... ... ... ... бір бөлшегі десе болады. Міндеттеменің пайда болу негізінде шарт әкімшілік ... ... ... ... болу ... құқықққа қайшы нақты әрекеттер де ... ... ... қасақан не кездей соқ иелену, зелел ... ... ... заңмен қорғалатын мүддесін бұзуды мысал етіп ... ... ... ... кодекстің 271-бабында қарыстырылған негіздерде де ... ... ...
Міндеттеме өзінің мазмұнына, обьектілерінің салалы ерекшеліктеріне және субьектілерінің сипатына ... ... ... ... ... ... ... жағымсыз мазмұндағы міндеттеме.
2. Біржақты және ... ... ... Борышқор әрекетін нақты анықтайтын ... және ... ... түрдегі жеке сипаттағы ... (Бұл ... ... ретіндегі жеке сипаттылық міндеттеменің пайда болуына, өзгеруіне ... ... әсер ... және тәуелді міндеттемелер;
6.Шартқа негізделген ... ... тыс ... және бір ... ... ... ... міндеттеме.
Міндеттеме жағымды мазмұндағы және ... ... деп ... ... ... мен ... берушінің әрекет сипатын айқындай түсу.Бұл орайда ... ... бір ... ... ... ал ... ... сол әрекетті орындауды талап ету ... ... ... өзі ... ... ... деп аталады. Мұндай міндеттеме жиі ... ... ... ... ... болады. Жағымсыз мазмұндағы міндеттеме деп борышқордың белгілі бір ... ... бас ... несие берушінің бас тартуды мәжбүр ету құқығын айтамыз ... ... өз ... ... шарт ... ... ... баспаға ұсынбауы тиіс. Міндеттеме бір ... және ... ... та болады. Біржақты міндеттеме ... ... ... ... тек қана ... беріледі де, екіншісінен тек қана ... ... Ал екі ... міндеттеме деп әр жақтың әрқайсысының міндеті де, құқығы да болуын ... Оған ... ... міндеттемесін мысалға келтірген ... бұл ... ... алушының да, сатушының бірқатар құқықтары мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... сәйкес тараптардың әрқайсысы басқа тараптың пайдасына міндет алса, бұл оның ... ... ... ... ... ... және ... бірге оған талап талап ... ... бар оның ... ... ... ... әдетте несие беруші борышқордан белгілі бір әрекетті атқаруды ... ... ... ... ... ... мынадай ақшаны беру және т.б. ... ... ... ету ... ... табылатын міндеттеме де кездеседі, оған ... ... ... бір ... бірнеші әрекет таңдалынады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... міндеттеме балама деп аталады.
Міндеттемелердің бір тобын жеке ... ... ... Оған ... мен ... ... жеке басына қатысты міндеттемелер жатады. (мысалы, мүсіншінің міндеттемесі тапсырыс шартынан ... ... ... ... ... ... несие берішінің қайтыс болумен байланысты ... (АК - тің ... ... ... орай ... ... тыс деп те, сондай-ақ бір ... ... ... ... ... ... Міндеттеменің шартты тобы өте көп кездеседі(сату-сатып алу ... ... және ... тыс міндеттеем әр жақтың келісім ... ... ... ... ... құқықтық кез-келген субьектісінің мүлкіне жасалған зиян нәтижесінде кездеседі. Сондай-ақ ... баю ... ... міндеттемелер, яғни басқаның мүлкіне жинағандарын заңсыз сатып алу және жинау, мәмлемен ... ... ... ... да да ... Бұл ... Е. Баянов былай айтады: "Міндеттеменің пайда болуы заңды тұлғалардың ... және ... ... зиян ... ... туындауы да мүмкін Азаматтық құқық теориясында мұндай міндеттемелерді шарттсыз ... деп те ... ... өндірілетін құқыққ бұзушыға жүктелетін санкциялар ... ... ... ... құқық бұзушы зиян келтіріп қана ... арам ... ... және ... мемлекттік қызығушылықты тудырса, онда заңда белгіленгендей белгілі ... ... ... ... ... ... ұсталатын мүліктік санкциялар қолданылуы мүмкін.
Азаматтық құқықпен ... ... ... эквиваленті өтелетін сипатта ... ... ... ... ... зиян немесе шығынды эквивалентті түрде ... ... ... ... ... оның ... ... болуында. Оның мақсаты - талапкердің мүліктік сферасын қайта қалпына ... ... өз ... ... ... жауапкершіліктің шегін анықтайды. Талапкерге мүліктік сфераны қалпына келтіру тек қана оған ... ... ... ... толығымен өтеген кезде пайда болады. Сондықтан ... ... ... бірі ... зиян немесе шығын мөлшерімен жауапкершілік жауапкершілік мөлшерінің сәкес ... ... ... ... ... ... бар. Егер де ... ... ... ... ... ... жағдайды түсіндіре отырып, азаматтық құқық экономикалық қатынастарды реттеумен қоса ... және ... ... ... үшін ... ... сипатқа ие.
Азаматтық құқық ... ... заң ... ... ... ... юридистикалық жауапкершілікті мойындау қажеттігінен туындайды.
2.2 Азаматтық құқық ... ... ... сөз ... оны талдағанда біз алдымен ... ... ... ... қажет. Әрбір құқық қатынастарында ... ... деп ... ... ... табылады. Азаматтық құқықтық қатынастарының субьектілері: жеке тұлға, ... ... ... ... ... сондай-ақ мемлекет болып табылады.Құқық қатынастарын қатысушылардың арасында ... бір ... ... сол ... бұлардың арасында қатынастарының ... ... ... бір ... мен ... пайда болады.
Сол қатынаста құқықтар мен міндеттер не нәрсеге (мүліктік және жеке ... емес ... ... ... сол ... оның ... деп ... құқық қатынастарына төмендегідей элементтер тән болады: субьектілер (қатысушылар), ... ... мен ... және ... ... мен ... ... бар мүліктік және мүліктік емес ... орай ... ... ... бір ... ... кеткеннің еш артықтығы жоқ. Әдетте "құқық" сөзі бір-бірімен тығыз ... ... шын ... мүлдем бөлек екі мағына білдіретіндігін айтпасқа ... Оның ... ... ... ... нормалары" дегенге қолданамыз. Бұл сөз тіркесіндегі "құқық" дегеніміз мемлекетке ... ... ... ... ... Қажет болған жағдайда оның жүзеге асырылуы ... ... Осы ... қолданылатын "құқықтың обьективті мағынасындағықұқық" деп немесе ... ... деп ... ... өмірде "менің меншік құқығым бар", "сіз ... ... ... жоқ", "оның зейнетақы алуға құқығы бар" ... ... жиі ... ал бұл ... кедесетін "құқық" сөзі заң дегенді емес, тұлғаның, нақті ... ... бір ... ғана ... Бұл ... ... ... субьективтік мағынада немесе басқаша айтқанда, құқықтық ... ... ... ... ... ... ... есептелінеді. Құқық қатынастарының элементті ретінде атқанымыз,біз субьективік құқық туралы да ... ... ... ... беретін екінші мағына.
Құқық қатынасында қатысушының бірінің субьективтіқұқығына ... ... ... ... яғни ... ... алдындаы міндеттілік аясы айқындалады. Мысалы, үйді ... алу- сату ... ... ... мен ... ... үйді алуға құқылы да, сатушы оны ... ... ... ... ... ... ... өздігінен азаматттық құқық қатынастарын тудырмайды. ... да ... ... ... ... қатынастары белгілі бір жағдай болғанда ғана ... ... ... мазмұнының өзгеруі немесе оның қысқартылуы да белгілі бір ... ... ... ... ... ... болуына, өзгеруіне немесе оның қысқартылуына себепкер болатын ... ... ... деп ... ... ... ... мәміленің бүлінуі т.б. ... ... ... ... ... ... алу- сату, жалдау, мұра ... және ... ... ... пайда болатын құқық қатынастарын тәртітейтін баптардың ... сол жеке ... ... ... ... ... өздігінен тудыра алмайды. Белгілі бір азамат пен ... ... ... алу- сату ... АК- баптарында көрсетілген қатынастар пайда болу үшін сол ... ... ... бір ... ... алуы ... яғни ... сатып алу - сату мәмілелеріне кірісуі ... ... ... ... ... ... осы фактілер нәтижесінде туатын құқық ... ... ... ... ... және ниетінен тыс пайда болады. Мұндай заңдылық фактілерді ... деп ... (АК - тің 7 ... 8- ... ... ... ... бір мерзімнің өтіп кетуі фактілері - осылардың бәрі де оқиғалардың ... ... ... ... ... яғни ... бір құқық қатынастарын ... ... ... де заңдылық факті болып табылады ( АК -тің ... ... ... мәміле жасау, ... ... ... әдейілеп зиян келтіру заң әрекеттері деп маңыз бермейді; ... ... көбі ... үшін ... әрекеттер, бұл әрекеттер заңдылық қатынастарды ... да, ... де. Кісі ... ... ... ... оқып отырғанда, жазатын мақласын ойланып отырғанда, кәдуілгі ... оның ... ... ... тыс ... заңдылық салдары бар деп табылатын ... ... ... ... ... және белгілі белсенді бір түрінде-істелген немесе айтылған сөз түрінде, ... ... бой ... ... ... ... түрде- әрекетсіздік түрінде, үн ... ... ... ... және ... ... ... сыйымды және құқыққа сыйымсыз ... Көп ... ... мен ... ... ... ... етілген әрекеттердің нәтижесінде пайда ... ... ... ... ... Заңмен тыйым салынбаған әректтер ... ... ... ... ... табылады. Белгілі бір құқықтық нәтижелер тудыру ниетімен істелген, ерік ... ... ... ... бола алатын,- басқаша айтқанда, ... мен ... ... ... ... мен ... ... өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған әрекеттері мәмілелер деп ... ... ... мен ... ... ... және міндет тусын деген ниетпен ... ... ... ... пайда болуына немесе оның қысқаруына негіз болып табылатын сан ... ... ... ... ... ... ... некелесу, әдеби шығарма жазу, өнертабыс және ... ... ... ... ... ... ... яғни заңсыз болғандықтан құқық қатынастарын тударыды. Мәселен, АК - тің ... ... ... ... біреудің жеке басына не ... ... ... зиян ... сол ... ... өтеуге міндетті. Зиян келтіру (деликт) болып ... ... яғни зиян ... ... ... тарту салдарынан тударатын заңсыз әрекет болғандықтанзиянды өтеу ... зиян ... ... тыс ... болады.
"Жауапкершілік" термині әртүрлі аспектіде қолданылады. Жеке айтатын болсақ: ... ... ... және ... ... ... ... жауапкершілік" түсінігі жалпылама ұқсас. Онымен қоғамдағы болып жатқан ... ... түрі ... Осы ... ... ... ... және юридистикалық жауапкершілік тек әлеуметтік жауапкершіліктің түрі ғана.
Алайда әлеуметтік жауапкершілік ерекше ... ие ... ... ... сипатта болады. Әдебиеттерде осы жауапкершілік түрін юридистикалық жауапкершілік ... ... ... В.А. ... ... бойынша: "өзінің істеген әрекетіне жауап бере отырып міндеттеменің ... ... - ... жауапкершілік", -дейді. Юридистикалық жауапкершіліктің осындай түсінігі жауапкершілік түсінігін шектен тыс үлкейтіп, оның тәрбиелік ... ... ... ... ... категориясы үлкен маңызға ие. Ол ұнамдылықты бұзу ... ... және ... жат ... ... ... түріаен ерешеленеді.
Әдебиеттерде және заңдылықтарда "экономикалық жауапкершілік" түсінігі жиі кездеседі. Бұл ретте байқағанымыздай, ... ... ... екі ... ... ... ... бұрын ол "Мүліктік жауапкершілік" түсінігімен астасып жатады. Және бұнда ешқандай қорқыныш жоқ. Нарықтық экономикаға өтуімізге және әкімшілік ... ... ... ... өту, ... ... құқыққа сыйымды етіп көрсетеді.Яғни нарықтық қатынастарды реттеуде жол ... ... ... ... әдістердің заңмен бекітілуі "экономикалық жауапкершілікті" құқық бұзушыға мүліктік ... ету ... ... ... ... ... жауапкершіліктің бір түріне айналдырады.
Заң әдебиеттерінде "экоеомикалық жаупкершілік" түсінігіне ... ... ... бір түрі ретінде қатыстыруға тырысады.
Бұл жағдайда әкімшілік - ... шара ... сөз ... ал азаматтық құқықтың жауапкершілік түсінігі қарастырылмайды.
Алайда, нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... жауапкершілік юридистикалық жауапкершілікті құрайтын, өзіне тиісті барлық ... ... ... бір ... ... жауапкершілік үшін оған негізгі төрт белгі тән: юридистикалық жауапкершілік құқық нормасын бұзушыға қолданылатын ... ... ... ... шаралардың тек бір түрі; екіншіден, ол құқықтың бұзылуына жол берген тарапқа ғана қолданылады;үшіншіден, құқық бұзушыға тек қана ... ... ... ... орган қолданады; төртіншіден,жауапкершілікті қолдану үшін юридистикалық жауапкершілік болып табылатын құқық бұзушыға қолданатын санкция заңымен блегіленуі керек.
Юридистикалық жауапкершлік құқық бұзушыға ... ... ... ... ету ... ерекше бір түрі ретінде саналады. Сонымен қатар адамдардың іс-әрекетіне әсер ететін басқа да ... ... ... ... ... шара ретіндегі реттеуші сипатқа ие болатын, бірақ юридистикалық жауапкершілік бола ... ... ... ету шаралары болып табылады.
Жоғарыда көрсетілгендей юридистикалық жауапкершілікті азаматтық құқықта ерекшеліктері бар . Бұл ... ... ... ... ... ... пәні және әдісі ретінде, сонымен қатар жалпы құқық жүйесі ретінде азаматтық құқықтың қызметін атқарады.
Азаматтық құқықты реттейтін ерекше қатынастар секілді ... ... ие ... ... ... ... Азаматтық құқық бойынша жауапкершілік құқық бұзушыға қолданылатын экономикалық ... ету ... ... ... ... ... реттейтін экономикалық әдістерінің бірі болып табылады.
Бірақ азаматтық құқық жеке мүліктік емес қатынастарды, сонымен қатар ... ... ... да ... Осы ... дейін жеке мүліктік емес қатынастарды бұзу мүліктік сипатта болады деген пікір қалыптасты. Яғни ол үшін жауапкершілік ... ... ... тиіс. Алайда, өмірдің өзі көрсеткендей, көп жағдайларда азаматтардың немесе ұйымдардың жеке ... емес ... ... ... ... ... жауапкершілікке әкеліп соқтыруы мүмкін.
ІІІ АЗАМАТТЫҚ ЗАҢНАМАНЫҢ ЖҮЙЕСІ
Азаматтық заңнамалар жүйесінің ішінде салалық кодификацияланған салалық нормативтік актілердің түрі ... ... орын ... ... беріледі. Азаматтық кодекс- азаматтық құқықтың негізін қалаушы қайнар көз.Қазақстан Республикасының азамттық заңдарына- Азаматтық кодекстен, Қазақстан Республикасының оған сәйкес қалданған ... ... ... ... Заң күші бар ... ... ... Парламенттің Сенаты мен Мәжілісінің қаулыларынан (заң актілерінен), Азаматтық кодекстің ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің Жарлықтарынан, Қазақстан Республикасының Үкіметінің қаулыларынан тұрады. Азаматтық кодекстің 1-бабының 3-тармағында ... ... ... ... ... ... заң актілернде қамытылған нормаларды Азаматтық кодекстің ережелеріне қайшы келгенде осы ... ... ... ... ... ... заңдар өздері реттейтін қатынастарға қатысушылардың теңдігін, меншікке қол сұқпаушылықты, шарт еркіндігін, жеке істерге кімнің болсада озбырлықпен араласына жол ... ... ... ... ... ... ... рұқсан келтірілген құқықтардың қалпына келтірілуін, оларды қорғауын қамтамасыз ету қажеттігін тануға негізделген. Азаматтар мен заңды тұлғалар ... ... ... өз ... және мүддесін көздей отырып ие болады және оларды жүзеге асырады. Олар шарт негізінде өздерінің құқықтары мен міндеттерін анықтауда және ... ... ... ... кез келген жағдайларын белгілеуде ерікті. Азаматтық заңдылық әрекеті. Азаматтық заңдылық уақыта, ... және ... ... ... арасында әрекет етеді. Азаматтық құқық нормалары азаматтық құқық пәнін құрайтын ... ... ... ... АК ... ... ... кері күштері болмайды. Азаматтық құқықтың уақыт аралығындағы әрекетін деп заңның әрекет ету мерзімін қарастырамыз. Жалпы ... ... ету ... ... ... сипатталады, заңды күшіне ену мерзімі, заңды күшін жою мерзімі және әрекет ету мерзіміне байланысты.Заңды күшіне енуі бойынша мерзімдер ресми басылымға ... ... ... 10 күн ... ... ... сол ... көрсетілген мерзім. Ал заңды күшін жою мерзімдері ... ... ... ... тура ... жаңа ... ... немесе заңның әрекет ету мерзімінің аяқталуы. Кеңістіктегі әрекеті деп нормативтік құқық актінің барлық Қазақстан Республикасы аумағына толығыменен даруын ... ... ... ... ... тек белгілі органдардың немесе ұйымдардың шегінде ғана әрекет ете алады оларды локальді ... деп ... Ал ... ... ... арасындағы әрекеті деп азаматтық қатынасқа түсуші кез-келген тараптарға даруын айтамыз, ... жеке ... ... ... ... ... мен заңды тұлғалары.Азаматтық қатынастарды қарастыру барысында олардың қолданудағы императивтік және диспозетивтік жағдайларға зейін салу керек [9]. Азаматтық заңдармен ... ... ... ... ... бұл ... субьектілерін де атап көрсетуге болады. Оларға жеке ... ... ... азаматтары, шетел азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар), заңды тұлғалар, мемлекет және ... ... 1964 ... ... ... ... 1994 жылы 27-желтоқсанда қабылданған ... ... ... сол, мемлекет азаматтық-құқықтық ... осы ... өзге ... тең ... ... атап ... заңдарда 1994 - жылғы 24 желтоқсанда он ... ... ... ... ... ... 11 ... қабылдаған жаңа Азаматтық кодекс (жалпы бөлім) ... орын ... ... кодекске 1996 жылғы 15 шілдедегі, 1997 жылғы 5 наурыэдағы, 1997 жылғы 2 шілдедегі, 1998 ... 2 ... ... ... ... ... қажет.
Азаматтық кодекстің 3-бабында Қазақстан Республикасы азаматтық заңдарының жүйесі анықталған.ең алдымен ол жалпы республикалық болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... өзге де заңдарынан, Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлықтарынан, Парламенттің қаулыларынан, Парламенттің Сенаты мен Мәжілісінің қаулыларынан (заң актілерінен), ... ... ... ... 1,2 тармақтарында аталған қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... азаматтық құқық нормалары заңдарда, нормативтік құқықтық актілерде және ... ... ... ... бекітілуі мүмкін. Бұл орайда "Нормативтік құқықтық актілер туралы"1998 ... 24 ... ... ... ... ... бұл ... құқықтық актілердің бәрі олардың заң күшіне қарай ... бір ... ... жүйе ... ... ... ... арасында 1995 жылғы Қазақстан Республикасы Конституциясының мейлінше жоғары заң күші бар, оның 4 - бабында Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... өзге де нормативтік ... ... ... халықаралық шарттық және өзге де міндеттемелерінің, сондай-ақ Конституциялық Кеңес пен ... ... ... қаулыларының нормалары деп белгіленген.
Қазақстан Республикасының Конституциясында азаматтық құқықтық нормалары бар. Атап ... ... ... ... ... пен жеке меншік тең дәрежеде қорғалатыны белгіленген. Азаматтардың жеке меншік мәселелері ... ... ... ... баяндалған. Азаматтырдың ар-ожданы, қадір-қасиеті және абыройлы есімі, отбасылық құпия, хат жазысу, ... ... ... почта, телеграф және өзге де хабарлар сияқты рухани қазыналар жөнінде туындайтын жеке ... ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясының 16-18 баптарында жатыр.
Біз бұған ... 1994 ... 27 ... ... заң күші ... азаматтық құқық қатынастарын реттеуде мейлінше маңызды орын алатын Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... атап ... ... ... (Жалпы бөлім) 1995 жылғы 1 наурыздан бастап күшіне енгізілді. Ол ... ... 24- ... ... Оның ... ... оған ... экономика жағдайындағы азаматтық айналымға арналған нормативтік базаның негізі етіп ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес туындайтын және бұл нормаларға тәуелді болатын жақтар арасындағы ... ... ... ... деп ... өз ... және әрекет үстінде үнемі әрқилы азаматтық құқық ... ... ... өздерінің әрекеттерінің заң
ҚОРЫТЫНДЫ
Азаматтық құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастар ... ... ... ... табылады.Азаматтық заңнама дегенміз әртүрлі заң күші бар нормативтік құқықтық актілердің жиынтығы.Сонымен қатар, көп жағдайда оларды қамтитын нормативтік ... тек ... ... ... ғана емес ... және ... табиғаты бар нормаивтік актілер болуы мүмкүн. Материалдық игіліктермен (мүлікпен, жұмыспен, қызмет ... ... ... қағаздар және басқа да мүліктермен) байланысы бар қоғамдық қатынастар мүліктік қатынастар деп аталады. Мұндай қатынастар иемдену немесе мүліктің ... ... ... ... мүліктің бір адамнан екіншісіне ауысуы, өтуі (міндеттемелік қатынас), меншік иесінің қайтыс ... ... ... ... шешу ... ... ... қатынастар тұрғысынан көрінсе, онда олар азаматтық заңмен реттеледі. Бір сөзбен айтқанда, мүліктік қатынас дегеніміз мүліктерді ... алу, ... ... ... беру мен ... жөніндегі қатынас болып табылады.Дейтұрғанмен бұдан азаматтық құқық мүліктік қатынастардың бәрін бірдей реттей береді ... ұғым ... ... ... ... өзі ... сипатта кездеседі. Сайып келгенде, мүліктік (имущественность) дегеніміз заңды белгі болып табылмайды, ол тек экономикалық түсінік. ... да ... ... ... ... оны біріктіретін әрі мән-мағынасын ашатын тұсты бөліп қарауды қажет етеді. Қоғамдық қатынастарды бір-бірінен ... ... ... ... ... атап ... ... бір экономикалық құндылыққа ие болуымен байланысты материалдық объектілер жайында адамдардың арасындағы ... ... оның ерік ... ... ... ... тауар иеленуші ретінде қимылдауы, қатысушылардың өзара келісім және өзара шарт жасауы. Міне, осы ... ... ... ... қатынастарға ең алдымен қатысушылардың құн заңына сүйенетін мүліктік қатынастарының теңдігіне негізделген тауар-ақша қатынастары және өзге де ... ... ... нарықтық экономика жағдайында тауар-ақша қатынасы азаматтық құқықты реттеудің негізгі өзегіне айналады.Мүліктік қатынас ... ... ... ... ол ... емес ... біте ... ұштасып жатады.
Қазақстан Республикасы азаматтық заңдары мүліктік емес қатынастардың екі түрін, атап айтқанда, мүліктік ... ... ... емес жеке ... ... 1- бабының 1- тармағы) мен мүліктік қатынастарға байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастарды (АК-тің 1 - ... 2 - ... ... ... емес жеке ... ... ... мүліктік қатынаспен байланысы бар мүліктік емес жеке ... ... Бұл ... ... сөз жеке ... мүлікке бағыныштылығын көрсетпейді, қайта қоғамдық қатынастардың біртұтас бірлікте ... ... ... ... ... және т.б. қатынастар). Мысалы, бір ұйым басқа бір заңды тұлғаның тауарлық белгісін заңсыз қолданса, онда ол әлгі ... ... ... ... емес ... ... ... шығарманың авторы үшін мүліктік қатынастың мүмкінділігі пайда ... ... ... қатынасқа байланысты мүліктік емес жеке қатынастар азаматтық құқық нормаларымен тәртіптеледі.
Мүлік қатынасына байланысы жоқ ... емес жеке ... ... түрі ... қатынасқа қарағанда өзге фактілерге орай және басқа субъектілер арасында да туындайды. Ол жеке адамдар мен ұйымдарға ғана тән әрі ... ... ... ... ... ... онда мүлік мазмұны болмайды, ақшамен де бағалауға келмейді.
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Ашеулов А.Т. , Г.А. Жайлин. Гражданско-правовая. Ответственность за ... ... ... ... ... Алматы, Издательства КазГЮУ 2010 г.
* Сапарғалиев Ғ. Заң терминдерінің түсіндірме ... ... ... Ғ. І том. ҚР азаматтық құқығы. Алматы 2003 ж.
* ... ... ... 1995 ж. 30 - ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаевтың қазақ халқына жолдауы.
* ... ... ... ... 2000 ... 1 ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізілген. Алматы ІІ жеті жарғы.
* Ответственность за ... ... ... Алматы, , 2005г.
* Гражданское право, часть вторая в вопросах и ответах. Москва ... 2001 ... ... ... Р.К ... и комментирование. Алматы 1997 г.
* ҚР Азаматтық кодексі (жалпы бөлім 1995ж. 1 - наурыз) (Ерекше бөлім ІІ 1999 ж. 1- ... ... ... ... Суда от 5 - сентября 1986 г.
* ҚР ... Соты ... 6 - ... ... 1992 ... ҚР тұтынушылардың құқығын қорғау туралы заңы. 1997 ж. 17 - сәуір
* ҚР Президентінің ... 1996 ж. ... ... құқық. М.К.Сүлейменов. Ю.Г.Басин. - Алматы, 2003.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет
ҚР азаматтық заңнаманы құрайтын заңдар мен нормативтік актілер48 бет
Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес ортақ меншік құқығының түсінігі және негізгі түрлері64 бет
Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасындағы заңды мұрагерліктің негіздері59 бет
XIX ғасырдың екінші жартысындағы АҚШ-тың әлеуметтік, эканомикалық, саяси жағдайы15 бет
Азаматтық істерді сырттай іс жүргізу тәртібімен қараудың сот тәжірибесіне шолу9 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық тәрбие102 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық тәрбие (Ақтау қаласы мен облысы материалдары бойынша)20 бет
Азаматтық құқықтың қайнар көздері түсінігі мен түрлері27 бет
Банкілік қызмет анықтамасы және оның құқықтық жағдайлары66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь