Несие нарығындағы коммерциялық банктердің кызметі

Мазмұны

Кіріспе

І. Несие нарығының қалыптасуы және дамуы
1.1 Несие нарығына сипаттама
1.2 Қазақстандағы несие нарығының структурасы

ІІ. Қазақстандағы несие нарығындағы коммерциялык банктердің ролі
2.1 Банктік несиенің ерекшеліктері және түрлері
2.2 Қазақстанда ипотекалық несиенің дамуы

ІІІ. Коммерциялық банктердің несиелік қабілеттілікті және тіуекелді бағалауы
3.1 Отандық банктердің несиелік тәуекелді басқару және бағалауы
3.2 Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы шетел тәжірибесі

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Бүгінгі күні Қазақстанның несие нарығы қаржы жүйесінің ең үлкен және тез дамып келе жатқан бөлігі болып табылады. Экономиканың несие жүйесінің дамуы кез келген мемлекеттің басым міндеттерінің бірі болып табылады. Қазақстанда соңғы бірнеше жылда несие жүйесі бөліктерінің тұрақтылығын жетілдіру мен нығайту және несие құралдарына халықтың сенімін арттыру жөнінде белсенді жұмыс жүргізілді. Қаржы жүйесінің негізі бірнеше рет реформалау нәтижесінде оның ең қарқынды дамыған және тұрақты құрамдас бөлігі болған Қазақстан Республикасының несие жүйесі болып табылады. Несие қызметін табысты реформалау барынша тұрақты несие жүйесін құруға мүмкіндік береді.
Кейінгі жылдары несие банктік жүйе арқылы нарықтық экономикада өте маңызды рөл атқарады. Банктердің ресурстық базасы жоғары қарқынмен өсуде бұл көп жағдайда экономиканы несиелеу жөнінде қызметті едәуір жандандыра түсуге мүмкіндік береді. Несие қызметінің қарқын алуына байланысты банктер несиелеудің сан алуан түрлерін игеретін болды. Солардың бірі Ипотекалық несиелеу болды. Бүгінгі таңда ипотекалық несие беруді қаражат қорларын көбірек тартып, жылжымайтын мүлік нарығындағы операцияларды тиімді жүргізуді қамтитын көп бейімді тетік әрі тұтастай бір жүйе десе болады.
Осы жетістіктердің бәрін көрсете келе, осы кезеңде Қазақстанның басқа ТМД елдерінің банктік дамуының көптеген өлшемдерінен оза отырып және Шығыс Еуропаның жетекші елдеріне жақындай отырып, әлемдік экономикалық қоғамдастыққа батыл қадам жасағанын мойындау керек.
Түйіндеп айтқанда, таяу жылдардағы экономикалық, әлеуметтік және саяси жағару жөніндегі менің пайымым мен көзқарасым осындай.
Осы курс жұмысы «Коммерциялық және банктік несие» - атты тақырыбында мен мынадай негізгі аспектілеріне тоқталайын. Негізгі бөлім – несие нарығының қалыптасуы және дамуы, ал екінші бапта – Қазақстандағы несие нарығындағы коммерциялық банктердің рөлі – деген басты бөлімдеріне шолу жасаймын. Қорытындысында – осы жұмыстың негізгі нәтижесіне тоқталамын. Осыдан басқа осы курстық жұмысты жазуға қолданылған әдебиеттер қарастырылады. Бұл тақырыпта Қазақстан Республикасының несие нарығындағы коммерциялық банктердің қызметі, оның несиелік қызметі туралы егжей-тегжейлі мағлұмат бүкіл несие нарығын қамтиды. Бұл тақырыпта зерттелетіні - Қазақстан Республикасының несие нарығының мәні мен маңызы, ал зерттеу мақсаты – республикадағы несие нарығының қалыптасуы мен дамуын оқып білу.
Қолданылған әдебиеттер

1. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» ҚР Президентінің Заң күші бар Жарлығы 1995 жылғы 31 тамыздағы №2444.
2. Н. Назарбаев Қазақстан – 2030; Барлық Қазақстандықтардың өсіп өркендеуі, қауіпсіздігі және әл – ауқатының артуы: Ел президентінің Қазақстан халқына Жолдауы – Алматы; Білім, - 1997. 176 бет
3. Назарбаев Н.Ә. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАЛЫҚ, ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ САЯСИ ЖЕДЕЛ ЖАҢАРУ ЖОЛЫНДА. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтің Қазақстан халқына Жолдауы – Алматы; Атамұра,2005. 48бет
4. Қр Ұлттық банкі.Статистикалық бюллетень №1(110) қаңтар 2004.
5. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы/ Алматы; Экономика 2000 – 328бет
6. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. Оқу құралы./ Алматы: Издат Маркет, 2004 – 246бет
7. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары . Оқу құралы./ Алматы: Издат Маркет, 2004 – 246бет
8. Саниев М.С. Ақша. Несие. Банктер: Оқу құралы Алматы; Алматы экономика және статистика институты, 2001 – 165бет
9. Ақша. Несие. Банктер: Оқклық/ Жалпы редакциясын басқарған Ғ.Сғ Сейітқасымов. Алматы; Экономика, 2001 – 466бет
10. Шаяхметова К:О: Банктік тәуекелдер; Оқу құралы, - Алматы: Қазақ университеті, 2004 ж
11. Банки и банковские операции : Учебник/ Под. Ред Проф. Н.Ф.Жукова
12. Банковское дело / Под. ред. О.М. Ловрушина. М Финансы и статистика,1998-576стр
13. Кудрявцев В.А. Основы организации ипотечного кредитования. Москва:Высшая школа,1998
14. Усоскин В.М. современные комерческие банки.М. 1994 – 320с.
        
        «Несие нарығындағы коммерциялық банктердің кызметі»
Мазмұны
Кіріспе
І. Несие нарығының қалыптасуы және дамуы
1. Несие нарығына сипаттама
2. Қазақстандағы несие нарығының структурасы
ІІ. Қазақстандағы несие ... ... ... ... ... ... ... және түрлері
2.2 Қазақстанда ипотекалық несиенің дамуы
ІІІ. Коммерциялық банктердің несиелік қабілеттілікті және ... ... ... ... ... басқару және бағалауы
3.2 Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы шетел ... ... ... басында
еліміздегі банк жүйесі Қазақстанды
бүкіл Орталық Азия аймағындағы
қаржылық орталыққа ... ... тиіс ... күні ... ... ... ... жүйесінің ең үлкен және
тез дамып келе ... ... ... ... ... несие жүйесінің
дамуы кез келген ... ... ... бірі ... табылады.
Қазақстанда соңғы бірнеше жылда несие жүйесі бөліктерінің ... мен ... және ... ... ... ... арттыру
жөнінде белсенді жұмыс жүргізілді. Қаржы жүйесінің негізі бірнеше ... ... оның ең ... ... және ... ... болған Қазақстан Республикасының несие жүйесі болып табылады. Несие
қызметін табысты реформалау барынша тұрақты несие ... ... ... ... ... банктік жүйе арқылы нарықтық экономикада өте
маңызды рөл атқарады. Банктердің ресурстық базасы жоғары қарқынмен өсуде
бұл көп ... ... ... жөнінде қызметті едәуір жандандыра
түсуге мүмкіндік береді. Несие қызметінің ... ... ... ... сан алуан түрлерін игеретін болды. Солардың бірі ... ... ... ... ... ... ... қаражат қорларын
көбірек тартып, жылжымайтын ... ... ... тиімді
жүргізуді қамтитын көп бейімді тетік әрі ... бір жүйе десе ... ... ... ... ... осы ... Қазақстанның
басқа ТМД елдерінің банктік дамуының көптеген өлшемдерінен оза отырып және
Шығыс Еуропаның ... ... ... ... ... ... батыл қадам жасағанын мойындау керек.
Түйіндеп айтқанда, таяу жылдардағы экономикалық, әлеуметтік және
саяси ... ... ... ... мен көзқарасым осындай.
Осы курс жұмысы «Коммерциялық және банктік несие» - ... мен ... ... ... ... Негізгі бөлім –
несие нарығының қалыптасуы және ... ал ... ...... ... ... банктердің рөлі – деген басты бөлімдеріне
шолу жасаймын. Қорытындысында – осы жұмыстың негізгі нәтижесіне тоқталамын.
Осыдан ... осы ... ... жазуға қолданылған әдебиеттер
қарастырылады. Бұл тақырыпта Қазақстан Республикасының ... ... ... ... оның ... ... туралы егжей-
тегжейлі мағлұмат бүкіл несие нарығын қамтиды. Бұл тақырыпта зерттелетіні ... ... ... нарығының мәні мен маңызы, ал ...... ... ... ... мен ... оқып білу.
І Несие нарығының қалыптасуы және дамуы
1.1 Несие нарығына сипаттама
Несие – ... ... ... ... ... элементін білдіреді. Оның барлық шаруашылық субъектілерімен қатар
мемлекет те, үкімет те, сондай-ақ жеке азаматтар да ... ... ... ... ... ... емес, олардың
айырбас сферасынан ізеуіміз керек.Тауар айырбастау – бұл тауардың бір
қолдан ... ... ... ... ... ... де ... айырбас
кезінде несиеге байланысты қатынас туындайды.
Құнның қозғалысы – бұл несиенің қозғалысының ... ... ... ... болатын экономикалық негізіне капитал
айналымын жатқызуға ... ... ақша ... ... Бір ... қарағанда бұған
негіз де бар сияқты. Себебі, қазіргі шаруашылықта ... ... ақша ... Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің әр түрлі ұғымды білдіріп, әр
түрлі қатынастарды ... ... ... ... ... ... мен қаржы категорияларын бір санайтындар да аз
емес, несие – бұл ... ... екі ... қозғалысын, яғни қаражаттың
уақытша берілуін және уақыт ... соң ... ... ал қаржы – сол
қаражаттың бір ... ... ... яғни ... түрінде берілсе, олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие – бұл ... ... және ... шартына уақытша пайдалануға
(қарызға)берілетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несие ақшалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ... ... ... мен ... алушылар арасындағы несиелік қатынасты
бейнелейді. ... ... ... және жеке ... ... бос
қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе төңірегінде жйнақтала отырып,
уақытша және ... ... ... ... ... капиталға
айналады.
Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылықтар бар.
Несие – бұл ... ... ... көзі ... барлық несиелік
қатынастарды ұйымдастырудің әр түрлі формаларының болуын және сондай-ақ
олардың жұмсалымдарының бір ... ... кең ... сипаттайды.
Ссуда – бұл ссудалық шот ашумен байланысты қалыптасатын ... ... бір ғана ... білдіреді.
Экономикалық категория ретінде, несие – кәсіпорындар, ұйымдар және
бірлестіктер, сондай-ақ халық арасындағы несие қорын құру және ... ... ... ... ... бір ... ... пайдалануға
беру негізінле қалыптасқан өндірістік қатынастар жиынтығы.
Несиенің нарықтық ... ... аса зор ... ... ... ... несие нарығының дамуына себепкер болады.
Ссудалық капиталдың қозғалысы: ақша ... ... ... ... капиталға тікелей айналады. Несие нарығы экономика санаты ретінде
түпкі есебінде оның ... ... құн ... ... – экономикалық қатынасты білдіреді.
Несие нарығы – бұл механизм, оның ... ... ... ... ... ... мен ... өзара қарым-қатынасы
және шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халыққа белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қарым – қатынас
белгіленеді. ... ... ... ақша ... ... ұдайы өндіріс
процесіндегі экономика салалары арасында қарыз капиталының жинақталуы,
бөлінуі және ... ... ... асырылады.Ол оғант нарық арқылы ссудалық
капитал түрінде бағытталады, содан соң несие берушіге ... және ... ... ... ... оралады. Несие нарығының мәнін онда
қандай ақша капиталының, яғни ... ... ... ... ... пайдаланғанына байланысты болмайды, дәлірек айтқанда банкир өз
ісін ... ... ... ... ме ... өз ... ... канпталдың көмегімен жүргізеді ме – мұның еш мәнісі жоқ.
Несие нарығы арқылы қндіріс пен тауар айналымының өсуі ел ... ... ... ... ... ... техникалық революция негізгі капиталдың ... ... ... ... ... ... ... ролі ұсақ әрі
бытыраңқы ақша қаражаты ... әрі ... ... пен ... ... ... береді.Ақша капиталы негізінен
ақшалай ссудалық капитал ... ... ... ... ... ... процесі ретінде жинақтаудың ешқандай маңызы жоқ, жинақтау ең
алдымен өндірістің барысына ықпалын тигізіенде ғана маңызды ... ... ... ... ... нақты жинақтаумен өзара тығыз
байланысты болады. Ақша капиталы ... ... ... ... ... ал ... мөлшері елдің жалпы ұлттық өнімдерінде
капитал салымының үлесін қалыптастыруда үлкен роль ойнайды.
Несие нарығының мәні мен ролі оның ... да ... ... теориясында оның функциясы мен мазмұны мен мөлшеріне қатысты бірыңғай
көз қарастар жоқ. Алайда ... ... ... ... мәні қайта бөлу
функциясында, несие құралын жасаушы функциясында тұрақты түрде пайда ... ... ... ... ... ... ... нарығына тән төрт функцияны бөліп көрсетуге болады:
- Несие арқылы тауар айналымына қызмет ету;
- Шаруашылық жүргізуші субъектілердің, халықтың, мемлекеттің, ... ... ... ... тарту;
- Ақша қорларын ссудалық капиталда тікелей шоғырландыру және оны
өндіріс процесіне қызмет көрсететін капитал салымы ... ... ... және ... ... ... капиталдың көздері
ретінде мемлекет пен халыққа қызмет көрсетуді қамтамасыз ету, сондай-ақ
аса қуатты ... - ... ... ... ... ету.
Несие нарығының құн қозғалысы мен оның ақшалай формасында, әр түрлі
қорлардың несие ресурстары мен бағалы қағаздар түрінде ... мен ... ... ... байланысты болатыны белгілі. Оның
деңгеиі қоғамдық ұдайы өндірісті дамытуға, оны ... ... ... ... ... етуіне кететін ақшалай қордың ... және ... ... анықталады.
Несие нарығының негізгі қатысушылары – несие беруші және қарыз
алушы. Несие беруші (кредитор) ... ... ... ... ... ... ... бұрынғы сатысында несие берушілердің ролін
өсімқорлар орындаған. Оның дамуына қарай ақшалай несиені ... ... ... ... Ал, тауарды ссудаға беруде несие беруде ... ... алға ... Несие беруші ссуда беру үшін белгілі бір
қаражатқа ие болуы ... Бұл ... ... оның (несие берушінің)
өз ... ... өз ... ... ... процесінің басқа
субъектілерінен қайтару негізінде қарызға алынатын қаражат жатуы мүмкін.
Осы заманғы нарықтық қатынастар ... ... ... банк ... тек өз
ресурстары есебінен емес, сонымен бірге, өз ... ... ... ... ... ... жұмылдырылған бағалы қағаздарды
орналастыру арқылы беруі мүмкін.
Қарыз алушы – бұл несие қатынасында несие ... әрі ... ... ... ... міндетті тарап. Өсімқорлық кезеңінде несиені
ұсақ шаруалар, қолөнерші-шеберлер, сондай-ақ, аса ірі жер ... бай ... ... ... ... ... ... қарай
алушылардың шоғырлануы жүзеге асты.ьБұл арада банк ұжымдық несие беруші
ретінде алға шықты. ... ... ... ... ... қарыз
алушының мынадай ерекшелігі болады.
- ол ссудалық қаражаттың иесі болып табылмайды, тек оның уақытша иесі
ғана бола ... әрі ... ... емес ... ... ... ... қарыз алушы ссудалық қаражатты айналыс саласында да, өндіріс
саласында да пайдалана ... ... ... ... ... ... шықпай
ауысу фазасында (в фазе обмена) береді.
- қарыз алушы ссудалық ресурсты өз шаруасына пайдаланғаннан ... ... алшу ... ... үшін ұдайы өндірістік процесті несие
берушімен есеп айырысуға жеткілікті қаражатты босатып алатындай ... ... ... ... ... ... ... құнды ғана пайдаланып
қоймайды, сонымен бірге, оның ссудалық пайызын да төлейді. Бұл арада қарыз
алшының өз ... алға ... ... ... ... ... естен
шығармауымыз керек.
Несие беруші мен қарыз алшы несие қатынасына түсу арқылы қздерінің
мақсаттары мен мүдделерінің біртұтас екенін көрсетеді. Олар ... ... ... ... да ... егер орындарын алмастыратын
болса, несие беруші қарыз алушыға, ал қарыз алушы несие берушіге айналады.
Несие ... ... ... нарығында пайда болатын несие
беруші мен ... ... ... ... толығырақ ұғынуымызға
мүмкіндік береді. Мұны сызба түрінде былайша көрсетуге болады:
2- сызба
Несие қозғалысының сызбасы.
1.2 Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер жатады.
Олар жеке және заңды тұлғалардың бос ақша қаражаттарын ... ... ... ... үшін осы ... ... ресурс базасын
құрайды. Коммерциялық банктер өз кезегінде Қазақстан ... ... есеп ... Ұлттық банк коммерциялық банктерге ломбардтық
несиені, қайта қаржыландырудың несиесін және өз ... ... ... ұйғаратын РЕПО-ны ұсынады. Ұлттық банк қайта қаржыландырудың
мөлшерлемесін белгілейді. Коммерциялық ... ... ... ... мөлшерлемелерін Ұлттық банк белгілеген мөлшерлемелерден төмен
белгілей алмайды.
Несие ... ... ... ... ҚР қаржы нарығын және
қаржылық ұйымдарды қадағалау және реттеу жөніндегі Агенттігі алға ... ... ... кастодиан-банктің, брокер банктің және т.б. банктердің
негізгі тәртіп нормативтерін анықтайды.
Белгілі боғандай, коммерциялық банктер ... ... ... ... коммерциялық банк болуы мүмкін. Бүгінгі таңда отандық
тәжірибеде әмбебап банктердің артықшылықтарға ие болып отырғаны ... ... ... мамандандырылған банктер алға шыға ... ... үй ... ... ... айтуға болады. Оның негізгі бағыты-
халыққа ипотекалық несие беру болып табылады.
Несиені тек коммерциялық ... ғана ... ... ... ... де және т.б. береді. Олар ссуданы аз ғана мерзіге
және аз ғана сомада ... ... ... және ... ... ... ... несие нарығының институтционалдың құрылымын былайша
көрсетуге болады. (3-сызба)
Қазақстан несие ... ... ... ... ... осы ... ... қысқа мерзімді несиелер негізінен аса
ірі тұрақты қарыз алушыларға, заңды тұлғаларға беріліп келгені байқалған,
ал бүгінгі ... ... ... ... түрі ... болып
үлгереді. Оның үстіне, ... ... ... ... ... ... алушы жеке және заңды тұлғалардың да саны өсіп
отыр.
Қаржы мекемелерінің несиелік портфелдеріне қарай несие нарығының
құрылымын былайша ... ... ... тән ... ... ... ... Қазақстанда басқа несие нарығына қарағанда тұтынк
несиесінің нарығы қатты дамып келеді. Ол ... ... ... ... үшін ... Сатып алынған тұрмыстық техниканың, машинаның және басқа
да ... ... ... ... - ... ... ... бүгінгі күнде ең қолайлы нұсқаға айналған.
Құрлыс несиесіне келетін болсақ, елдегі ... ... ... ... оған жұмсалатын қаражатқа қажеттілік артып келеді. Банктерде
ссудалық пайыздардың кемуі, ... беру ... ... несие
нарығының ұлғаюына себепкер болды.
Банк аралық несие нарығы – ... ... ... ... нарықтарында банктер өзгерісінің бәрі қарыз алушыға жатса, мұнда тек
банктердің өздері ғана ... ... де, ... ... да рөлінде
болады. Халықтың баспана қажеттілігімен байланысты ипотекалық несие нарығы
жыцлдам дамып ... ... ... көп ... ... ... ... болмай тұр, сондықтан да жеке тұлғалар үшін ең ... үй ... ... ... етумен алу болып табылады.
ІІ. Қазақстандағы несие нарығындағы коммерциялык банктердің ролі
2.1 Банктік несиенің ерекшеліктері және түрлері
Несие қатынастарының ... ... ... ... ... ... Несиенің мазмұны мен түрі диалектикалық бірлікте
болады. ... ... ... ... ... мен ... түрін өзгертеді. Несиенің негізгі екі формасы: коммерциялық
несие және банктік ... ... Бұл екі ... ... ... құрамы, қарыз объектісі, динамикасы, процент мөлшері ... ету аясы ... ... несиенің банктік несиеден басты ерекшелігі- ол тауар
түрінде берілетін несие.
Банктік несие- ол банкте шоғырланған ... ... ... ... ... ақша ... ... несие. Коммерциялық
несие мен банктік несиенің бір-бірінен бірсыпыра айырмашылықтары ... ... ... ... ... ... ал ... ақша түрінде беріледі. Коммерциялық несиені тауар өндірушілер ... ... ... сатылуын қамтамасыз ету үшін беріледі. Банктік
несие берушіден де, сатушыдан да оқшауланып ... ... ... коммерциялық несие мен банктік несиенің бір-бірінен ,
субъектілері, яғни несие келісіміне ... ... да ... ... ... ... ретінде де, кәсіпкер жүреді.Банктік
несиеді несие беруші – банк, алқарыз алушы кәсіпкер.
Үшіншіден, коммерциялық несиенің ... ... ... ... себебі банктік несиені қолдану өрісі кең. Коммерциялық ... ... ... ... ... банктік несие халықтың барлық топтарының
уақытша бос ақшасын шоғырландырып, оны капиталға айналдырады.
Төртіншіден, бұл екі ... ... ... де бір ... ... ... көлемі өндіріс пен тауар айналымының дамуына және
төмендеуіне ... ... және ... отырады. Өнеркәсіптік даму
кезеңінде оған ұсыныс пен ... өсіп , ... ... ... ... ... мен сату қысқарып, ал
қарызды төлеу үшін ... ... ... ... жанданып
көтерілуі кезінде нақты капиталдың көлемі өсіп, өндірістік мақсатқа ... ... ... ... ... ... банктік несиенің екі жақтылығы
туындайды: қарыз алушы, оны өндірістік ... ... ... ... онда ... ... ал қарыз міндеттемелерін өтеу үшін төлем
құралыретңнде пайдаланса, онда ақша қарызы болады. Банктік несиенің ... ... ... ... ... алған несиені пайдалану мақсатына
байланысты ... Егер ... ... ... ... вексель,
бағалы қағаздарды берәп алса, онда қарыздардың банктен ақша қарызын алғаны.
Егер қарыз алушы ... ... ... ... ... ... онда
қарыздардың банктен ақша қарыздарын алғаны. Егер қарыз алушы банктен
ештеңемен ... ... ... ... онда ... ... ... несиені экономикалық кез – ... ... ... бір ... ... ақша ... оның кез ... саласына берілуі мүмкін (мысалы, ауыл шаруашылығынан өнеркәсіп
өндірісіне).
Несиенің негізгі екі ...... және ... - әрқайсысы ұйымдастыру жағдайларына байланысты бірнеше түрге
бөлінеді: тұтыну, лизинг, ауыл ... ... ... халықаралық және т.б.
Тұтыну несиесі – ол төлемін кейінге қалдырып, тұтыну ... ... ... алшы ... ал ... ... - әр ... өндіріс
орындары, фирмалар, банктер, мекемелер болуы мүмкін. Тұтыну ... ... ... ... ... ... ... орындары арқылы төлем
кейінге қалдырып,тауар сату) және банктік несие формасында яөни ... ... ... ақша беру – ұзақ ... ... ... Қазақстанда басқа несие нарықтарына қарағанда тұтыну
несиесінің нарығы жақсы дамып келеді. Ол ... ... ... үшін беріледі. Сатып алынған тұрмыстық техниканың, машинаның және басқа
да тауарлардың құнын біртіндеп ... ... ... беретіндіктен
бүгінгі күнде ең қолайлы нұсқаға айналған. Оның үстіне, бүгінгі ... ... ... көп ... мұндай несиені алдың рәсімін
оңайлатты. Бұлосы нарықтың даму қарқынын арттыруға әкелді.
Лизинг несиесі – ... ... ... ... деп
маманднған қаржы компаниясының делдалдық етуімен машиналарды, құрал –
жабдықтарды, жылжымайтын ... және ... ... ... да
элементтерін орташа және ұзақ ... ... ... ... ... ... немесе сатушыға лизинг компаниясы оның құнын төлеп, ... ... ... ... ие болады.
Ауыл шаруашылық несиесі – ауыл шаруашылығындағы ... ... ... капиталдың қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... Ауыл ... ... ... капиталдың (қордың)
қалыптасуына және дамуына ... ... ... банк ... ... ... ... береді. Ауыл шаруашылығындағы өндірістік
айналмалы капиталға және ... ... ... ... несие қызмет
етеді.
Ипотекалық несие – жылжымайтын мүліктерді, жерді, өндіріс және
тұрған ... ... ... ... алып ұзақ мерзімге
берілетін ақшалы несие. Мүліктердің кепілдікке алынғаны туралы ипотекалық
банк несие алушыға ... ... ... ... ... ... негізінен, банктер мен коорпорациялардың ... ... ... ... ... ... Халықтың баспана қажеттілігімен
байланысты ипотекалық несие нарығы жылдам өркендеп келеді. Алайда, халықтың
көп бөлігінде баспана ... ... ... ... тұр, ... да ... үшін ең қолайлысы тұрғын үй несиесін ипотекалық ... ... ... ... ... және қазіргі тарихта ақысыз несие берілетін
жағдайлар бар. Қазіргі кезде ақысыз ... ... ... ... ... Достық несиеде – ақысыз несие түрі.
Қорыта айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, ұлттық және шетел валютасымен берілетін
несие, жеке және заңды тұлғаларға ... және тағы ... ... ... несиенің дамуы
Осы заманғы мемлекеттік тұрғын үй саясаты ... ... ... бөлігінің қажеттіліктеріне бағдарланған бұрынғысымен қатар
орташа табысы бар және ... ... ... өз меншігіне
айналдарып алған бас панасы бар халықтың негізгі ... ... ... ... жаңа ... түсіріп отыр.
Халықтың осы бөлігінің мәселелерін шешудің негізгі тәсіліне ұзақ
мерзімді ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... табысының
аздығын, қаржы нарығында пайыздың мөлшерлемелердің жоғары болуын, тұрғын үй
нарығының дамымағандығын және құрылыс бағасының ... ... ... ипотека механизімінің көмегімен шешілуі тиіс ... ... ... тұрғын үй несиесі ҚР азаматтары – жеке тұлғаларға несие
қаражатына біртіндеп бөліп – бөліп немесе толық ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің беретін қарызы. Ипотекалық
тұрғын үй несиесі қарыз алушыға көп пәтерлі үйден жеке пәтер ... алу ... жеке үй ... алу үшін ... ... банк ... ... Ұлттық Банксі лицензия алған банктер береді.
Қазақстан Республикасында ипотекалық несие жүйесі екі деңгейлі
болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... емес ұйымдар түріндегі бастапқы кредиторлар, екішісі осы
кредиторларт ... ... ... ... ... ... ... құқықтарын сатып алуды жүзеге асыратын қайтй қаржыландырушы ... ... ұйым ... Банк 2001 жылы ... ... ... «Қазақстан
ипотекалық компаниясы» АҚ. Қазақстандық модельдің негізін қалау кезінде АҚШ-
тың Fannie Mae және Малайзиялық Berhad ... ... ... ... Қазақстанда алғашқы қадамын жасай бастаған тұрғын үй
құрылысы қаражатының жүйесінде алынатын заемдар бойынша ... ... 5,5-6,0 ... ... ... үй ... банкіне азаматтардың
салатын салымына түсетін сыйақының пайыздық ставкасы жылына 2,5-5,0 пайыз
болып отыр. Соңғы жылдарда ... ... ... үш ... ... Банктердің берген несиелері
- Ипотекалық компаниялардың берілген несиелері бойынша талап ету құқығын
сатып алу
- Ипотекалық облигациялардың шығарылуы.
2003 жылы қараша айында Қазақстан ... ... ... дербес қаржы институты долып ... ол ... ... ипотекалық тұрғын үй несиесі бойынша талап ету ... ... осы ... ... ... ... бағалы қағаздарды
шығарады.
Компанияның негізгі функцияларына мыналар жатады:
- Несие берушілерді белгіленген стандарттар мен талаптардың ... ... ... ... үй ... ... ... етудің
құқықтарын сатып алу жолымен қайта қаржыландыру;
- тікелген ... ... ... ... ипотекалық бағалы
қағаздарды шығару;
- тұрғын үй несиесі саласына инвесторлардың қаражатын тарту
- ҚР Ұлттық Банкпен несие ... ... ... ... ... мен ... ету турасында келісімді бекіту;
- Банктер үшін ипотекалық несиелеу бойынша әдістемелік ұсыныстарды
әзірлеу;
- ... ... үй ... ... консалтингтік қызмет көрсету және
ипотекалық несие опрацияларын жүргізудің тәуекелі төмен әрі оңтайлы
тәжірибесін еңгізу үшін несие ... ... ... несие беруші банктердің ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... ... үй несиесінің
сапасын тексеруді жүзеге асырады және қарыз алушылар жөніндегі ақпараттарды
алу ... ... және ... да органдармен келісімді бекітеді,сондай-
ақ ипотекалық несиелеу ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Бұл қордың негізгі міндеті – ипотекалық несиелер бойынша мерзімнің
өсуі, олардың пайыз ставкаларының төмендеуі, ... ... ... ... ... ең ... қатысушылары «Альянс банк АҚ», «БТА ипотека» АҚ
және «Казкоммерцбанк» АҚ болып табылады.
Коммерциялық «Альянс банк» ипотекалық ... ... ... қатысушысы болып отыр. Бұл-2007 жылға дейінгі тұрғын үй
құрлысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасын меңзейтіндіктен де аса маңызды
болмақ. Ипотекалық ... ... ... – бұл ... кез ... үшін ... алынатын пәтерді кепілге қойып, тұрғын үйді сатып ... ... ... ... Басқаша айтатын болсақ – сіз жаңа
пәтеріңізге қоныстанып, бірте-бірте тұрғын үй үшін несиені өтеп ... ... ... ... ... ... үй мәселелерін
Қазақстанның ипотекалық несиелерге кепілдік беру қоры мен ... ... ... әрі ол банктердің несиелік тәуекелдерін бөлу арқылы берілетін
ипотекалық несиелер бойынша шарттарды жеңілдетеді.
Соңғы жылдарда ипотекалық несиенің көлемі тез өсіп ... 1 – ... көре ... ... ... қоржынын жіктеу.
Мың тенге,кезеңнің соңына
| |12.03 |01.04 |
| ... ... ... ... ... ... |
| | |ған ... ... |
| | ... | ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... |Шетел |Ұлттық |Шетел |
| ... ... ... |валютада |
|Барлығы |3455 |357 |88 |7054 |23957 ... ... |4768 |181 |2 |737 |3848 ... қаласы | | | | | ... ... |15124 |157 |67 |4323 |10578 ... |166 |- |- |70 |96 ... |2616 |1 |- |156 |2459 ... |51 |1 |0 |21 |30 ... |1166 |1 |5 |138 |1022 ... |1419 |1 |0 |350 |1068 ... | | | | | ... |316 |1 |0 |146 |169 ... |782 |13 |1 |57 |712 ... | | | | | ... |1095 |0 |4 |90 |1000 ... |674 |1 |4 |241 |428 ... |85 |- |0 |31 |54 ... |930 |0 |3 |127 |799 ... |763 |0 |0 |183 |580 ... |300 |0 |- |70 |230 ... | | | | | ... |1199 |- |1 |316 |883 ... | | | | | ... өз ... алғашқы кезеңінде негізінен пайыздың
мөлшерлемесі
бар, өтелу мерзімі 3 ... 10 ... ... ... қамтитын несиені
сатып алады. Мұнда несие бойынша сыйақының мөлшері 3 жыл ... ... ... 13,9 ... 10 жыл ... ... ... 18,8 пайызға
дейін құрады.
Несиенің ең аз шамасы 3000 АҚШ ... ... ... ең ... 4,5 млн ... аспауы керек. Айрықша жағдайларда ғана ипотекалық
тұрғын үй ... ең көп ... ... ... ... ... 100
мің долларға дейін жоғарылай алады. Сонымен, пәтердің құны 4300 доллардан
43000 долларға дейін бола алады.
Бүгінгі таңдағы Қазақстан ... ... ... ... ААҚ, «Алматы Сауда – Қаржылық Банкі» ААҚ, «ЦентрКредитБанкі» ААҚ,
«Казкоммерцбанк» ААҚ, «Нұрбанк» ААҚ және ...... ... емес
ұйымы «Аладин», «Хромы – Еstate», «Недвижимость – Алматы», «ЦКН – ... ... ... Бұл ... ... ... Компаниясы
жағдайында ипотака берумен қатар өздерінің ипотакалық несие пакеттеріне ие.
Кейбір банктер компанияның ... ... ... да, ипотекалық
несиені беруді жүзеге асырады. ... ... әр ... бағдарламаларды жүзеге асыруда ең көп тәжірибе жинақтаған банк
«Тұрғын үй құрлыс банкі» АҚ.
ІІІ. Коммерциялық банктердің несиелік ... және ... ... ... ... ... басқару және бағалау
Жалпы банк табысты берген несиесіне байланысты: оның сапасы,
қайтарылымдылық деңгейі, т.б. Несиенің өз ... ... ... ... немесе банкроттыққа алып келеді. Несиелік тәуекелді неғұрлым
төмендету несиелік мекемелер қызметін басқарудағы басты міндет.
Несиелік тәуекел – ... ... ... ... ... ... ... деген өз міндеттемелерін орындамаудың
ықтималдығы, яғни қарыз ... ... ... ... ... ... оған есептелінген сыйақысын өз уақытында қайтара алмауына байланысты
банктің зиян ... ... ... ... ... несиелік тәуекелдің
пайда болу себептері мен проблемаларына тоқталайық:
Пайда мәнінің өсті деп ойлауы. Несиелік портфель ... ... ... ... өсіруге деген құштарлық кей жағдайда тәуекел жоғары
немесе ... ... ... ... беруіне алып келеді, яғни ... ... одан ... ... ... өте ... ... алушы туралы толық емес жіне ... ... ... ... туралы толық емес ақпарат күмәнды несиелерді тудыруы
мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... бүткіл
құжаттарын тексере отырып жасауы тиіс.
Несиелік келісімнің қанағаттандырылмауы. Несиелік келісім құқықтық
жағынан өте жоғары деңгейде толтырылуы тиіс. Банкте несиелік ... ... де ол ... ... ... ... зардап шегуі мүмкін.
Тәуекелмен байланысты проблемалық ссудалар. Проблемалық ... әр банк ... ... мен нормаларынан ауытқып отырады,
сондықтан банк проблеммалық ссудаларды дұрыс таңдауы тиіс.
Нашар ... ... ... ... олар ... ... ... болады. Бұл несие
қызметкерлері тарапынан несиені дұрыс бақылау жасамауынан болатындықтан
олар несиелік ... ... ... ... ... мамандандырылуы
тиіс.
Несиелік тәуекелді басқару – оны ... ... осы ... ... Несиелік тәуекелді бағалау және талдау. Тәуекелді ... ... бірі ... Банк әр ... ақпараттар алуңа қажетті
шығындарға да көңіл бөле отарып, өзінің барып отырған тәуекелін ... ... ... ... Тәуекелді сәйкестендіру мен тәуекел көлемін
өлшеу әдісі тығыз байланысты. Тәуекел ... ... ... ... ... қалыптастыруға және потенциалды шығындар ... ... ... тәуекелді басқару. Тәуекел мөлшерін және ... ... оны ... стратегиясы мен әдістемесін дайындау керек. Бұл процесс
несиелік ... ... ... ескеруге және банктің өтімділігі мен
табыстылығына әсер ететін несиелік тәуекел ... ... ... тиіс.
4. Несиелік тәуекелді басқарудың тиімділігін басқару. Несиелік тәуекелді
басқару бойынша жүргізілетін шаралардың нәтижесі әр дайым бақылануы тиіс.
Бақылау ... ... ... ... ... табуға және
талдауға көмектеседі. Тәуекел мөлшері және ... ... ... өзгеріп
отыратындықтан бақылау немсиелік қатынас кезеңіндегі клиенттің несиелік
қабілетінің нашарлауын және бағасын, кепілін ... ... ... ... екі ... ... ... операция технологиясын басқару;
2 несиелік тәуекелді басқару;
Несиелік операциялар технологиясын басқару несиелік ... ... ... ... ... ... ... яғни банктің
берген әр несиесіне кезеңмен дайындалған басқару саясаты жүргізілуі тиіс.
Несиелік тәуекелді басқаруда нақты несие мне байланысты: несиелік
қабілетті ... ... ... ... ... ... ... т.б.
Несиелік тәуекелді басқару мына көрсеткіштерді басқаруға
негізделеді: ссудалық портфель сапасы;
- несиелік тәуекелді ... ... ... ала ... мөлшері мен салдарын анықтау;
- тәуекелмен байланысты шығындар мөлшерін минимизациялау бойынша
шараларды дайындау және ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын және оның пайда болуын анықтау;
- тәуекел деңгейін бағалауға қажетті ақпараттар ... және ... ... ... ... бағалау әдісін таңдау;
- тәуекелді сақтандыру әдісін дайындау және таңдау;
- тәуекелді басқару нәтижесін талдау;
Әр жүйе белгілі бір ... ... ... несиелік
тәуекелді басқару жүйесі де белгілі бір элементтерден тұрады. (1- ... ... ... ... ... ... ... жүйе, клиенттің несиелік қабілеті, несиелендіру ... ... ... ... құжаттама жасау.
1- сурет Несиелік тәуекелді басқару жүйесінің элементтері
Тәукелді басқару кезінде әрбір несиелік бөлім мына ... ... ... ... ... ... ... анықтау;
3. Тәуекелді бақылау;
4. Мониторинг;
Тәуекелді мөлшерлеу – лимиттер белгілеу, яғни банк жетекшілігінің өз
стратегиясына ... ... ... ... деңгейін анықтау. Бұл
лимиттер көбіне банктің несиелік саясатында көрсетіледі. Несиелік саясат
банктің барлық ... ашық ... ... ... ... ... несиені саралаудан, несиеге баға белгілеуден, тәуекелді
ескере отырып ... ... ... ... ... нақты оепрцияның тәуекел мөлшерін есептеуге
негізделеді ( бір қарыз алушының несиелік қабілеті ).
Тәуекелді ... ... мен ... де ... болып
табылады, яғни олар оперативті басқаруды жүзеге асырады. Жалпы бақылаудың
міндеті жоғары ... ... ... ... ... ... ... асыруда тиімді жұмыс уақытын белгілеу.
Банкте тәуелсіз бақылау механизмінің ... ал оның мәні ... және ... ... ... анықтау,келісім жасау болып
табылады.
Басқару ... ... ... ... ... ... мамандандырылуы, несиелік шешім қабылдау тіуелсіз
жүргізілуі, жалпы несиелік ... ... ... несиелік ақпараттық басқару жүйесі (НАБЖ) нақты ... ... ... және ... ... сапасын басқару үшін несиелік
бөлім қызметкерлеріне ... және ... ... беуі ... қаражат қозғалысын бақылау, яғни барлық ресмилік орындалғанға дейін
авторизация процесі біткеннен кейін қарыз алушының ақшаны алуы.
Тәуекелге мониторинг кері ... ... ... ... ... бақылау мен бағалау. Несиелік мониторинг – клиенттің несиелік
қабілетіне тұрақты бақылау және тексеру. Мониторинг ... ... ... ... аудит, берілген ақпараттың есептілігі, қарыз алшының ... ... және ... ... ... ... ... қарыз
алушының несиелік қабілеті бұзылған жағдайда жүргізіледі.
Несиелік тәуекелді басқарудың ... ... бірі – ... ... ... ... тәуекелді бағалау өзара байланысты
фаторлдадың тәуекелге әсер ... ... ... мен ... ... (2- сурет) Өзара байланысты ... ... ... ... ... ... қарыз алушының қаржылық
тұрақтылығы.
Неиелік тәуекелді бағалауға әсер ететін критерийлерді толығымен ашып
көрсетейік. «Несиенің қамтамасыз ... ... ... ... ... Бұл ... байланысты критерий қамтамасыз етілудің өтімділігі,
жеткіліктілігі, сақтандырылуы. Бұл банктің қамтамасыз етуді қалай жүзеге
асыратындығын ( бағасы,мерзімі,сақтау ... ... ... ... ... ... келісімінің негізділігі мен
нақтылығымен көрінеді, бұл өз кезегінде несиенің мақсатқа сәйкес болуымен,
оның мерзімділігімен, несие ... ... және өтеу ... Ақша ... ... мен ... коэффицентін есептеуге
негізделген.
«Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығы» клиенттің ... ... ... ... сақтануға көмектеседі. Мұның негізгі
критерийі ... ... ... жеткіліктілігі, репутация,
басқару сапасы.
3.2 Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы шетел тәжірибесі.
Шет елде ... ... ... ... ... маманданған және олар туралы анықтамалар беретін арнайы ... ... ... жасайды. Бұл тәуелсіз ... ... ... қызмет көрсетеді. Мысалға, фирма «Дан энд Брэд ... млн жуық ... ... ... фирмалары туралы ақпараттар
жинақтап, ... ... және ... ... бойынша банктердің зиянға ұшырауының өсуіне біршама әсер
ететін факторларға жасалған талдау, ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік банктердің мәліметтеріне
сәйкес, несиелер бойынша банктердің зиян шегуінің ... ... 67% - ... ал 33%-ы ... ... үлесі тиеді. (3-кесте)
Несиелеу барысындағы банктің зиян шегуіне әкелетін факторлар
|Ішкі факторлар |67% ... ... |33% ... ... |22% ... ... |12% ... | | | ... ... ... оқып |21% ... ... ... |11% |
|үйрену барысында ақпаратты | ... етуі | ... ... | | | ... ала ... ... |18% | |6% ... ... бөлу және | ... Отбасы мәселелері | |
|операциялық ... | | | ... | | | ... ... ... |Ұрлық/Алдау |4% ... | | | ... ... ... зиян ... ... ... сыртқы
факторлар қатарына бірінші орында компаниялардың банкроттығының тұруы ... ... кез ... ... ... ... мұндай факторларды басынан
кешуі мүмкін. Сондықтан да қарыз алушының ... ... ... ... ... міндетті түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап
білуге тиіс. Банкроттықтың ... ... ... ... ... ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы
өзгерістер мен бәсекеге ... ... өз ... ... ... ... яғни ... жоқтығына қарамастан компанияның жылдам
кеңеюі, акционерлік капиталдың ... және ... ... ... ... ... сәтсіздікке ұшырауын куәландыратын белгілерге:
шоттағы айналым қаражаттарының қысқаруы, ... ... ... ... ... ... ... өтінуі (екінші реет мерзімі
ұзартылғаннан кейін несие проблемалық несиелер қатарына жатқызылады.) және
басқа ларды ... ... ... ету құнына, барлық несиелік құжаттардың
дұрыстығына байланысты несиелерді мынадай тәуекел кластарына жіктейді:
• ең төменгі ... бар ... ... жатпайтын несиелер);
• ең жоғарғы тәуекелі бар несиелер;
• шектеулі тәуекелі бар несиелер
... шығу ... ... несиелер (стандарты емес
несиелер);
Әр тәуекел кластсрына өтелмеген ... ... ... ... ... ... тәуекелдің төмендетудің ең басты тәсіліне – ... ... ... ... Қарыз алушының қаржылық жағдайын талдау
және оның алған қарызды банке уақытылы қайтаруына байланысты ... ... ... ... ... тәжірибесінде қарыз алшының несиелік қабілетін
жете бағалау несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара болып табылады.
Қарыз алушыға кандидаты бағалау жүйесінде ... ... ... ... келетін әдістердің біріне PARSER немесе
CAMPARI әдістерін жатқызуға болады.
PARSER:
P – Person – потенциалды қарыз ... ... ... оның ... – Amount – ... ... ... негіздемесі;
S – Security – қfvnfvfcsp tne құhfks$
E – Expediency – несиенің мақсаттылығы;
R – Remuneration – ... беру ... үшін ... ... – қарыз алушының беделі;
A – Ability – қарыз алушының бизнесін бағалау;
M – Means – несиеге деген қажеттілігін талдау;
P – Purpous – ... ... – Amount – ... ... ......... қайтару мүмкіндігі;
I – Insurance – несиелік түуекелден сақтандыру әдісі;
Американдық банктер тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... си ережесі» қолданылады:
▪ Character (қарыз алушының сипаты);
▪ Capacity ... ... Cash ... ... Collateral (қамтамасыз етуі)
▪ Conditions (жалпы экономикалық жағдай)
▪ Control (бақылау)
Қарыз алушының сипаты бұл оның беделін, жауапкершілік ... ... ... ... ... ... жағдайы оның несиені қайтару қабілетін
сипаттайды. Ол оның ... мен ... және ... алдағы уақыттардағы
өзгеру переспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражаты. Жалпы қарыз алушының ... ... ... ... болады:
1 Нақты ақшалай тасқыны;
2 Активтерді сату;
3 Қаржыларды тарту;
Көрсетілген көздердің кез-келгені несиеніқайтаруға арналған қаражаттың
қалдық сомасын қамтамасыз ете ... ... та ... ... ... көзі ретінде нақты ақшалар тасқынын маңызды санайды, ... сату ... ... ... ... ... ... деп
санаса, ал қосымша қаражат тарту банктің кредитор ретіндегі позициясын
бәсеңдетеді.
Нақты ақшалардың ... ... ... қаржылық жағдайының
нашарлығын сипаттайтын басты көрсеткіш болып табылады.
Нақты ақшалар тасқыны мынадай түрде анықталады:
Нақты ақшалар = Таза ... + ... ... + ... ...
Тауарлы материалды құндылықтар қоры және дебиторлық қарыз.
Бұл формуланың артықшылығы – онық ... ... ... ... менеджерлерінің біліктілігін және тәжірибесін, сол сияқты
қарыз алшының жұмыс жасайтын нарығының ... ... ... ... ... банк ... ... етілуі, яғни
оның жеткіліктілігіне, сапасына және қарыздың қайтарылмау жағдайында оның
өтімділік дәрежесіне мән ... ... ... ... ... ... ... банк
жалпы шарт негізінде елдегі іскерлік жағдай және оның банк ... ... ... ... ... ... ықпалын сипаттайтын экономикалық
конъюктуралық жағдай, бәсекелестерінің болуы, ... баға ... ... ... ... ... ... соңғы
факторға бақылау жатады. Мұнда өзгерген заңдылықтар, құқықтар, ... ... ... ... ... ... ... әсері болады деген
сұрақтарға жауап іздейді.
Әлемдік банктік тәжірибеде несиелік тәуекелді бағалауда мынадай
көрсеткіштер қолданылыды:
1. Активтер сапасындағы ... к1 – ... ... ... ... қарыздың орташа сомасы;
ә) к2 – несие бойынша зияндар/несиелердің жалпы сомасы;
Екі коэффициентте (к1 және к2) ... ... ... үшін ... ... критериалды деңгейі Солтүстік Американың
банктері үшін 0,5 – 1,0%, ал к2-кі 0,7 – 1,5%. ... ... ... ... бар ... к1 ... ... 1,5 –
2,0%. Солтүстік Америкада 1980 жылдардың басы мен ... ... ... ... дағдарысқа байланысты ипотекалық несиелер
бойынша көптеп шығымдануы кезеңінде к1-дің мәні 1%-ға жуық ... ... ... ... ... к1 шамамен 0,45 – 0,6%-ды құрайды
Таза пайыздық табыс – Несие ... ... ... ... (RAM) ... шағылған маржа (RAM – risk adjusted margin), бұл несиелік
тәуекелге шағылған жалпы паиыздық ... (GIM – gross interest ... ... танылған нормалар қатарында RAM көрсеткіші болмағанмен
де шетелдік банктер оны ... ... ... ... ... Бұл жерде стстистикалық міліметтер, оны оңтайлы мәнінің ... ... ... пайыздық табыс (NII)
Таза пайыздық маржа =
(NIM) Активтер
Таза пайыздық табыс
+ Басқа да табыстар ... ... ... (RAM) =
Активтер
2.Проблемалық несиелер / Несиелердің жалпы сомасы.
3.Бір қарыз алушыға ... ... / ... ... ... ... банктің тәжірибеде банктердің бір ... ... ... ... ... ... ... 25%-нан аспауы тиіс.
Бұл әрине несиенің үлкен мөлшерін білдіреді.
4.Банкпен тығыз ... ... ... ... ... меншікті капиталы.
Банкпен тығыз байланысты қарыз алушыларға банктің құрылтайшыларын,
директорларын, акционерлерін және банкпен тікелей байланысты ... ... ... ... ... басқадай қарыз алушылар жатады.
Несиелерді сапасына қарай топтау және талдадың маңызы бар. Несиенің
сапасы деп сол несиеге тиісті несиелік тәуекелдің дәрежесі ... ... ... ... ... ... деңгейіне кері
пропорционал (несие сапасы ... ... ... ... оның
қайтарылуы күмәнсіз және керсінше) болып келеді. Бұл ... ... ... ... ... немесе банктің несиелік
портфелінің көрсеткіштерінің айырмашылығы бұл ... ... ... ... нақты шамасында. Несиенің сапасының категорияларына
байланысты несиелік портфель құрылымын және несиенің әр ... ... ... ... және ... ) бойынша проблемалық, мерзімі өткен,
үмітсіз несиелерді біле отырып, банк несиелік ... ... ... ... ... қатарын жүзеге асыруға мүмкіндікке қол
жеткізеді.
Несиелік тәуекелді басқару, реттеудің негізгі ... ... ... ... ... Қарыз алшының төлем қабілетін алдын ал талдау;
• Несиелік ... ... ... ... ... Несиелік портфельдің оңтайлы (банк үшін) құрылымын талдау және қолдау;
• Несиелердің қамтамасыз етілуін және олардың ... ... ... қайтарылмауынан зиян шегу - кез-келген банк қызметінің
қашса құтылмайтын үлесі. Оларды ... жою ... ... ... ең ... ... болады. Американдық коммерциялық банктерде проблемалық
несиелердің пайда болу себептерін ... ... сол ... ... ... ... ... жүйе жұмыс жасайды. Бұл жүйеге сәйкес
күмәнді несиелердің пайда болуына әсер ететін ... ... ... емес ... ... ... ... несиелік
процеспен байланысты, яғни несиелік өтінішке, несиелік құжаттарға және т.б.
жасалатын ... ... ... ... ... Екінші факторларға
қолайсыз экономикалық жағдай және төтенше оқиғалар жатады.
Американдық ... ... ... ... ... ... 25 белгіні қолданады: Қарыз алушының тарихына
байланысты белгілер:
• Таяу арадағы қарыз ... ... ... Қарыз алушы туралы ақпараттардағы алшақтық және қарама – қайшылық;
Қарыз ... ... мен ... ... ... ... алушының серіктестерінің тұрақсыздығы;
• Басшыларының моральдық сапасының төмендігі;
• Серіктестер арасында, ... ... ... мүшелері
арасындағы билік үшін күрестің болуы;
• Басшылардың жиі ауысуы;
• Басшылардың салмақсыздық мінезі;
... ... ... ... ... ... банк
қызметкеріне қысым жасауға ынталы болуы;
Қарыз алушының өндірістік қызметін көрсететін «белгілер»:
• Қарыз алушының жабдықтаушылары мен ... ... ... ... Қарыз алушының өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі;
• Қарыз алушы саласының сол уақыттарда проблемалық салаға жатуы;
• Балансты жүргізудің қысқаруы, яғни ... және ... ... ... ... қатысты «белгілер»:
• Қарыз алушының несиені сұраудағы нақты мақсаты болмауы;
• Қарыз алушыда несиені қайтаруда анық ... ... ... ... ... көздерінің болмауы;
• Несие берілетін мақсатына қарыз алушы ... ... ... ... ... ... ... негізсіздігі;
• Қарыз алушы несиені акционерлік капиталын кепілге Бере ... ... ең ... ... ... ... ... бағытталуы;
• Несиенің қайтарылу мерзімі жеткілікті негізделмеуі;
Белгіленген нормалардың ауытқу белгілері:
• Қарыз алушының шаруашылық қызметі туралы есеп беру ... ... Банк ... ... ... ... ... Несиелеу шартының қайта қаралуы; несиенің қайтарылу схемасындағы
өзгерістер; несиенің мерзімінің мерзімін созу ... ... ... алушының шаруашылық – қаржылық көрсеткіштерінің жоспардағыдан
немесе күтілетін көрсеткіштерден ауытқуы,
• Қарыз алушының есеп және бақылау жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... ... өткен
несиелердің алдына алуға немесе олардың пайда болуын ... ... ... Егер де банк ... ... ... білсе, онда
несиелердің өтелуіне бағытталатын әрекет ету бағдарламасын қолданады.
Көптеген жағдайда қарыз ... әлі де ... өз ... ... ... қабілетін жоғалтпаған жағдайда банк несиелік келісімшарттарды өзгерту
туралы сұрақтарды ... Жаңа шарт ... ... кестесіне
бағытталып, банк пен қарыз алушы арасындағы басты мақсат – проблемалық
несиелерді жою ... ... ... ... ... ... американдық коммерциялық банктердің күмәнді несиелерді анықтау және
жою жұмысы әр түрлі ... ... ... банк және ... алшы ... ... ретінде ірекет
етеді. Олар жаңаша келісім жасай отырып,қарыз алушыға ... ... ... ... беріледі.
Егер қосымша жасалған келісім нәтиже бермесе, яғни қарыз алушының
қаржылық жағдайы жақсармаса және несиенің ... көз ... ... онда банк ... ...... ... мүлікті сатға
көшеді. Қамтамасыз етілген мүлікті сату – бұл ... ... ... ... байланысты банктің ол мүлікті нақты ақшаға айналдыру
процесін білдіреді. Қамтамасыз етілген мүлікті аукцион және ... ... сату ... ... ең ... ... ... табылады. Бірақ
бұл жерде ... ... ... ... ... ... ету
мүлкінің сату бағасы нарық жағдайына сәйкес ауытқуы мүмкін.
Бұл жерде оны бағалау нарықтық ... ... ... ... Егер қамтамасыз ету құралы, проблемалық несиені қайтаруға
толық мүмкіндік бермесе, үшінші кезең – несиені сот ... ... ... Сот ... алушының банктік міндеттемелері бойынша жауап беруін
талап ету ... ... ... Сот ... ... ... ... қандай
табыс көздері мен активтері ... ... ... болатынына
көмектеседі.
Сот шешімінің орындалуын банк әр түрлі формада таңдап жүзеге асыра
алады. Бұл ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Сонымен, таңдау жолдары мынадай:
1. Борышқордың мүлкін тіркілеу туралы сот шешімінің орындалу ... ... ... ... баспасөз беттеріндегі аукциондар арқылы сату.
3. Борышқордың үшінші бір ... ... ... ... ... ... ... мүлкін басқарушы тұлға ретінде мәртебе
беріледі.
Мерзімі өткен несиелермен жасалатын банк ... ... ... ... ... Бұл ... кезең. Банкроттық – бұл
күмәнді несиелерге қолданылатын соңғы шешім ... ... ... елде несие жүйесін ұйымдастыру
басты және өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Біздің еліміздің несие
жүйесін ... ... ... ... отырып жасауда. Оған дәлел
ретінде мынадай мысал келтіруге ... ... ... несие орталықтан
қатаң басқарылып, қарыз алушыларға белгілі бір мақсатқа және белгілі бір
шектеулі сома берілетін. Қазір ... ... ... ... ... салып күрделі қаражат алуға мүмкіндік бар.
Терең экономикалық өзгерістер әлемдік қауымдастыққа ену мемлекеттің
несие ... ... ... ... ... жүйесі күрделі, әрі көп буынды құрылым. Егер несие
мекемлерінің клиенттерге көрсететін ... ... ... ... үш элементтен құрылады. Орталық банк, ... ... ... несие – қаржы институттары. Бұл институттардың коммерциялық
банктерден негізгі ...... ... ... ... ... ал ... банктер өз ... ... ... уақытша бос қаражатын тарту ... ... ... ... ... ... және ... қызметі
туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлығы бойынша
банк емес ... ... ... қатаң тиым салынған, сондықтан
Қазақстанда
Тікелей халықтан депозит жинақтайтын, банк емес институттардың кең
таруы мүмкін емес.
Белгілі ... ... ... ... ... ... мамандандырылған коммерциялық болуы мүмкін. Бүгінгі таңда отандық
тәжірибеде әмбебап банктердің артықшылықтарға ие болып отырғаны ... ... ... ... ... алға шыға ... ... әр түрлі ипотекалық бағдарламаларды ... ең көп ... ... банк ... үй ... банкі» АҚ-ын
айтуға болады. Халықтың баспана қажеттілігімен байланысты оның негізгі
бағыты халыққа ипотекалық несие беру ... ... ... жылы Қазақстан
Республикасының Президентінің Қазақстан халқына жолдауында, ... ... 11700 ... ... ... деп айтылды. Бұл ипотекалық
несие ... ... ... ... баяндауы.
2003 жылы қараша айында Қазақстан ипотекалық компаниясының ... Бұл ... ... «БТА - ... ААҚ, «Алматы Сауда –
Қаржылық Банкі» ААҚ, ... ААҚ, ... ... ААҚ, және ... - ... ... емес ұйымы «Аладин», «Хоромы
- Estate », «Недвижимость - Алматы», «ЦКН - Ипотека» ... ... банк ... банктің тиімді жұмыс атқаруы ... ... ... ... ... Бұл өз ... клиенттің
төлем қабілетін бағалау, ... ... ... ... т.б.
шарттарын зерттеп, алдында жіберген қателерді ашу керек. Ол ... ... ... ... және болдырмау, пайда болатын
несиелерді қайтармаудың ... ... ... ... ... ... ... банктердің қызметі ашықтықтың айтулы өнегесі
болуға тиіс. Ең ... ... ... ... мен ... тұлғалар
туралы мәліметтерге қатысы бар. Банк қабылдайтын шешімдерге елеулі ықпалы
бар барлық тұлғалар уәкілеті ... ... ала ... өздерінің
мәртебесін нақтылай түсулері керек.Банктердің инвестициялық қызметіне
қойылатын ... ... ... ретке келтіру қажет. Аффилирленген
тұлғалармен жасалатын мәмәлелер банктерді ... ... ... қадағалау агенттігінің бұл жұмысты батыл ... ... ... ... ... банктер және банк қызметі туралы» ҚР
Президентінің Заң күші бар ... 1995 ... 31 ... №2444.
2. Н. Назарбаев Қазақстан – 2030; ... ... ... ... және әл – ауқатының артуы: Ел президентінің
Қазақстан халқына Жолдауы – ... ... - 1997. 176 ... Назарбаев Н.Ә. ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАЛЫҚ, ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ САЯСИ ... ... ... ... ... Нұрсұлтан
Назарбаевтің Қазақстан халқына Жолдауы – Алматы; Атамұра,2005. 48бет
4. Қр ... ... ... ... ... 2004.
5. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу ... ... 2000 – ... ... С.Б. Ақша ... және несие. Оқу ... ... ... 2004 – ... ... С.Б. ... банктер операциялары . Оқу құралы./ Алматы:
Издат Маркет, 2004 – 246бет
8. Саниев М.С. Ақша. Несие. ... Оқу ... ... ... экономика
және статистика институты, 2001 – 165бет
9. Ақша. Несие. Банктер: ... ... ... ... ... ... ... 2001 – 466бет
10. Шаяхметова К:О: Банктік тәуекелдер; Оқу ... - ... ... 2004 ... ... и ... операции : Учебник/ Под. Ред Проф. Н.Ф.Жукова
12. Банковское дело / Под. ред. О.М. ... М ... ... Кудрявцев В.А. Основы организации ... ... ... ... В.М. ... комерческие банки.М. 1994 – 320с.
-----------------------
Несиелік портфельді
басқару
Несиеге бағаны
қалыптастыру
Несиелік ақпараттық
басқару жүйесі
Лимиттер белгілеу
Күмәнді несиелерді
қалпына ... ... ... талдау және
несие ұсынымын бағалау
Несиелік тәуекелді
басқару жүйесіндегі
элементтері
Несиелік қызметті
қамтамасыз етуді
ұйымдастыру
Несие берушілердің ресурстары
Несиені алу
Несиені пайдалану
Ресурстарды босату
Қарыз алшының қарызды қайтаруы және несие бойынша ... ... ... ... сомасын және бұл сома бойынша пайызды алу
ҚР қаржы нарығы мен ... ... ... және ... ... ... ... банктер
Мамандандырылған несие мекемелері
Ломбардтар
Несие серіктестігі
Несие қоғамы
Әмбебап банктер
«Тұрғын үй құрылыс»
Тұтыну несиесінің нарығы
Ипотекалық несие нарығы
Өнеркәсіп несиесінің нарығы
Сауда-саттық несиесінің ... ... ... ... ... ... шаруашылық несиесінің нарығы

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің бағалы қағаздар нарығындағы қызметтің дамуы мен проблемалары28 бет
«Казкоммерцбанк» АҚ-ның қаржылық экономикалық жағдайын талдау73 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Бaнктердің бaғaлы қaғaздaр нaрығы62 бет
Коммерциялық банктің инвестициялық қызметінің теориялық аспектілері мен маңызыдылықтары86 бет
Коммерциялық банктердің бағалы қағаздармен жүргізетін операциялары42 бет
Коммерциялық банктердің бағалы қағаздарменен операциялары61 бет
Коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары37 бет
Коммерциялық банктердің мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялары29 бет
Коммерциялық банктердің операциялары мен қызметтері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь