Құқық бұзушылық. Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 . Тарау. Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік ... ... ... 5

1.1 Құқық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері ... ... ... ... ..5

1.2 Заңды жауапкершіліктің түсінігі, оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... .21

1.3 Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы ... ... ... ... ... ... . 24

2 .Тарау. Құқыққа сай тәртіп және құқықты бұзу ... ... ... ... ... ... 30

2.1 Құқыққа сай тәртіп және құқықты бұзу түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... 30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
Құқық бұзушылық—заң жүктеген міндетті орындамау, заң тыйым салған әрекетті жасау. Құқық бұзғаны үшін кінәлі адам заң бойынша жауапқа тартылады. Заң бойынша жауаптылық— кінәлі адамға құқық бұзғаны үшін қолданылатын мемлекеттік мәжбүрлеу шаралары. Заң бойынша құкық бұзушылық екіге бөлінеді: 1) қылмыс, 2) теріс қылық.
Қылмыс — құқық бұзудың ең ауыр түрі. Қылмыс жасағаны үшін кінәлі адам қылмыстық жауаптылыққа тартылады. Теріс қылық үшін жауаптылықтың үш түрі бар: әкімшілік жауаптылық (мысалы, көшеде жүру, автокөлік жүргізу тәртібін бұзғаны үшін); тәртіптік жауаптылық (еңбек етуге байланысты міндеттерін орындамағаны үшін); азаматтық кұқықтық (мүліктік) жауаптылық.
Құкық бұзушылық заң бойынша жауаптылықтың негізі ретінде төрт жағымен сипатталады:
1. Субъект (тұлға) — ерекет қабілеттілігі бар занды бұзушы тұлға.
2. Объект (зат) — заң қорғайтын, бұзылған мүліктік немесе мүліктік емес игілік.
3. Объективтік (ақиқаттық) жағы—заңсыз әрекет (әрекетсіздік), оның зиянды салдары және әрекет пен (әрекетсіздікпен) оның салдарының арасындағы себепті байланыс.
4. Субьективтік (көзқарас) жағы—кінә,былай айтқанда, құқық бұзушының өз әрекетіне және оның салдарына қасақаналық немесе абайсыздық түріндегі көзқарасы.
Заң бойынша жауаптылыққа тұлға тек құкық бұзушылықтың төрт жағы түгел болғанда ғана тартылады. Егер аталған төрт жактың біреуі болмаса, тұлға жауапқа тартылмайды. Төрт жағының түгел болуы қылмыстық немесе әкімшілік жауапқа тартылған жағдайда қажет. Азаматтық құқық бұзушылыққа тұлға тікелей кінәсі болмаса да келтірілген зиян үшін жауаптылыққа тартылуы мүмкін. Мысалы, автокөліктің иесі оны жүргізуді басқа біреуге тапсырса, жүргізушінің біртұтас келтірген зиянын көлік иесі
1. Мемлекет және құқық теориясы.Сапарғалиев,А.Ибраева
Алматы 1998ж.[102-103 б.]

2. Мемлекет және құқық теориясы. Қ.Д. Жоламан, А.Қ. Мұхтарова, А.Н.Тәукелев.. Алматы 1999ж. [204-217 б.]

3. Мемлекет және құқық теориясы.Т.Ағдарбеков . Алматы 2003 ж.[266-269б.]
        
        |                                                                             |
| |
| |
| ... |
| |
|1 - ... ... ... және ... ... |
| ... Құқық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері..................5 |
| ... ... ... түсінігі, оның ... |
| ... ... ... өз ... ... 24|
| |
|2 ... ... сай ... және ... ... |
| ... ... сай ... және ... бұзу ... |
| |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... орындамау, заң тыйым салған
әрекетті жасау. Құқық ... үшін ... адам заң ... жауапқа
тартылады. Заң бойынша жауаптылық— кінәлі адамға құқық ... ... ... ... ... Заң ... құкық бұзушылық
екіге бөлінеді: 1) қылмыс, 2) ... ...... ... ең ауыр ... ... ... үшін кінәлі адам
қылмыстық жауаптылыққа тартылады. Теріс қылық үшін ... үш ... ... жауаптылық (мысалы, көшеде жүру, автокөлік жүргізу тәртібін
бұзғаны үшін); тәртіптік ... ... ... байланысты міндеттерін
орындамағаны үшін); азаматтық кұқықтық (мүліктік) жауаптылық.
Құкық бұзушылық заң бойынша жауаптылықтың негізі ... төрт ... ... ...... ... бар занды бұзушы тұлға.
2. Объект (зат) — заң қорғайтын, бұзылған мүліктік немесе ... ... ... ... жағы—заңсыз әрекет (әрекетсіздік), оның зиянды
салдары және ... пен ... оның ... ... ... ... ... жағы—кінә,былай айтқанда, құқық бұзушының өз
әрекетіне және оның ... ... ... ... ... ... ... тұлға тек құкық бұзушылықтың төрт жағы түгел
болғанда ғана тартылады. Егер аталған төрт ... ... ... ... тартылмайды. Төрт жағының түгел болуы қылмыстық немесе әкімшілік
жауапқа тартылған жағдайда қажет. Азаматтық құқық бұзушылыққа ... ... ... да келтірілген зиян үшін жауаптылыққа тартылуы мүмкін.
Мысалы, автокөліктің иесі оны ... ... ... ... біртұтас келтірген зиянын көлік иесі төлеңді. Қаралайтын
мемлекеттік ... ... ... ... ... болжамы
қолданылады. Тұлғаның кінәсі дәлелденбей, ол қылмыстық ... ... ... - ... ... және заңды жауапкершілік
1.1Құқық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері
Қоғам әрқашан тәртіпке ... арқа ... ... ... ... ... болмаса, ол құлдырайды, яғни, келешегі болмайды. Мұны
адамдар ежелден-ақ ... ... ... да ... ... орнатудың
жолдарын карастырған. Дегенмен де, керісінше қоғамдық тәртіпті бұзуға бейім
азаматтар да аз болмаған. Осыдан келіп күқық ... орын ала ... ... - ... ... тән ... Адам баласы өмір сүрген ортада ол
да ... орын ... Бұл ... ... ... - ... оның қағидаларын құқықтық нормалар жүктеген
міндеттерді бұзу, тыйым ... ... ... Ол ... ... қылығы, мінезі немесе әрекетсіздігімен сипатталады. Адам өзінің іс-
әрекеті, қылығы ... ... ... ... ... ... ... Заң бұзушылық адамның мінез-құлқы арқылы ... ... ... реттелмейді. Бірақ қандай да болсын іс-әрекет,
мінез-құлық, ойдың, сана-сезімнің ... ... Олар ... ... ... ... ... дұрыс адамның іс-әрекеті ерік пен
ойдың арқасында жүзеге асырылады. Демек, заңды бұзушылық қоғам мен ... зиян ... және ... нормаларға қарсы әрекет ... ... ... ... — бұл ... нормаларының іс-қимыл жасай
отырып жүзеге асуы, ал әрекетсіздік құқық нормаларының талаптарын ешқандай
іс-қимыл орындалмаса да бұзу арқылы орын ... ... ... ... ... ... ... келтіріп
қоғамның, жеке адамның мүддесіне зиянын тигізеді, белгіленген ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
тәртіп бұзылады, қоғамдық қатынастарға кесел келеді, белгілі бір игілік,
құнды зат ... ... ... ... ... сезіміне зиян
келтіреді.
Азамат өзіне жүктелген міндеттерді орындаса немесе құқықтары ... ... ... мұндай іс-әрекет азаматқа да, қоғамға ... ... ... ... ... белгіленген міндеттерін
бұлжытпай орындаса, қоғамда заңдылық ... ... ... сақталады.
Азаматтар өз құқықтары мен бостандықтарын тиімді пайдалана алса, қоғамның
жан-жақты дамуына, адамдардың тұрмыс ... ... ... ... ... жағдай туады.
Сондықтан әр мемлекет, оның аппараттары мен органдары ... ... ... ... келтірмеуді қамтамасыз етеді. Олар
жеке және заңды тұлғалардың іс- әрекеттерін қатаң бакылап ... ... ... ... ... даму және жойылу заңдылықтарына
ие белгілі бір ... ... ... ... ... құқық
бұзушылықтардан құралады, олардың барлығы да ортақ қасиетке ие болады.
Белгілі бір ... ... ... ... ... мен заңды
нысанын бейнелейтін осындай қасиеттердің жиынтығы құқық ... ... ... - ... ... технологиялық
ерекшеліктерге сай, адамның іс-әрекетінің әлеуметтік көрінісі.
Құқық бұзушылық -құқыққа, оның талаптарына қарсы бағытталған мінез - құлық.
Демек, құқықты ... ... ... ... ... өту ... сөз.
Әрбір құқық бұзушылық - нақтылы құбылыс. Оны нақты адам, ... бір ... ... жасайды. Ол құқық нормаларының қағидасына қайшы келеді
және өзіне тән оның белгілері ... ... ... ... ... тән ... ... де кездеседі.
Құқық бұзушылықтың екі зияны бар:
1.Құқық бұзушылық - қоғамға зиянды әрекеттің объективтік нысандағы
бейнесі, ... ... ... ... Бұл ... ... ... әрекетсіздік заңда құқыққа қайшы сипатта ... ... ... деген мағынаны білдіреді.
2.Құқық бұзушылық - объективтік процесс болып табылады. ... деп ... кез ... ... ... құқықтың қорғайтын
әлеуметтік игіліктері: жалпы мүдде, қоғамдық тәртіпке қауіп төндіреді. Дәл
осы ... ... ... қоғамға қауіптілік және зияндылық мәнге ие
болады.
Формальді — логикалық жағынан бұл ... ... ... ... бәрі де, құқыққа қайшы болып табылады. Тиісінше, құқыққа қайшы,
қоғамға зиянды әрекет - ... деп ... ... ... ... екі ... байкалады:
1. Заңға құқыққа қайшы деп саналғандардың бәрі де, қоғамға зиянды немесе
қауіпті.
2. Қоғамға ... ... ... да, ... ... қайшы деп
тыйым салынбаған.
Құқық бұзушылықтың мәні - оны басқа жүріс-тұрыс ... ... ... ... ғана тән ... ... ... барлық
құқық бұзушылықтың мәні қоғамдық құрылыстың, қоғамдық ... ... ... ... ... тек бір ғана ... ... мен зияндылығы емес, оның таралуы қоғамдық ... ... ... адам ... белгілі бір түрі ескеріледі.
Ал жекелеген әрекет-әрекетсіздік қоғамдық өмірдің бекітілген тәртібін, олар
қоғамда кең ... ... ғана ... ... ... ... жекелеген әрекет-әрекетсіздік қоғамға қауіпті деп бағалануы
мүмкін. Ол және өзі зиян ... ... өзі ... ... көптеп орын алуына байланысты. Олар өз жиынтығында қоғамның
қалыпты өмір сүру ... ... ... ... мен ... ... да ... бұзушылықпен күресудің мемлекеттік ұйымдасқан
қызметін қажет етеді.
Құқық бұзушылықтың ... ... оның ... адам ... жеке және ... ... келтіруінен көрінеді. Яғни, қоғамның
маңызды құндылықтары, оның өмір сүру ... ... ... ... ... ... деңгейі түрлі дәрежеде болуы мүмкін.
Мәселен, адамның өміріне қастандық жасау - өте қауіпті қылмыс. Ал ... ... ... ұрлау оған қарағанда жеңілірек дәрежеленеді. Дегенмен,
осы екі әрекет те қоғам үшін өте қауіпті болып табылады. ... ... ... ... ... өмір сүру ... бұзып, маңызды
қоғамдық қатынастарға әлеуметтік ... ... де ... табады.
Зиян қандай да болсын заң бұзушылықтың теріс зардабы — ажырамас ... ... ... ... түрліше болады.
Әрекет-әрекетсіздіктің қоғамға қауіптілігі, зияндылығының заңды
көрінісі құқыққа қайшылық деп саналады. Ол іс ... ... бір ... ... құқық талаптарының саналы түрде бұзылуын білдіреді. Әрекет-
әрекетсіздік заңды міндетін орындамау немесе құқықты теріс пайдалану, ... оған ... ... салынса және оны жүзеге асырған жағдайда, кұқыктық
нормалардың санкциясы қолданылуға жатса, бұл құқыққа қайшы деген сөз.
Егер де құқықпен тыйым ... ... ... ... ... тұлғалық құқықтарын қолданбауы, оның жеке қалауына ... ... ... жатпайды. Керісінше, адамның қоғамға,
мемлекет және азаматтардың мүддесіне ... ... ... құқықтар мен
бостандықтарды пайдалануы, құқыққа қайшы әрекет деп ... ... ... ... ... - құқықты, оның қағидаларын, құқық жүктеген міндеттерді
бұзу, тыйым салынған әрекеттерді жасау. Яғни бұл ... ... ... әрекетсіздігі. Адам өзінің іс-әрекеті, қылығы арқылы басқа
адамдармен, қоғаммен, мемлекетпен ... ... ... ... ... ... ... байқалады. Мінез-құлқы, іс-әрекеті
арқылы көрінбеген адамның ой-тұлғасы, сезімдері құқық бұзушылық болып
табылмайды. ... адам ... ... ... ... ... ... түсіруі мүмкін. Адамның ой желісі заңмен реттелмейді. Бірақ қандай
да болсын ... ... ... ... ... Олар қашан да ойдың елігінен өтіп, бақылауында болады. Бұл
дегеніміз, ақыл-есі дұрыс ... ... ерік пен ... ... ... ... сөз. Яғни ... бұзушылық саналы түрде жасалатын
ерікті іс-әрекет немесе әрекетсіздік болып ... ... ... нормалары қорғайтын мүддеге нүқсан келтіріп,
қоғамның және адамның мүддесіне ... ... ... ... бұзады. Құқық нормаларының талаптарын орындамау нәтижесінде
құқықтық тәртіп бұзылады, қоғамдық қатынастарға кесел ... ... ... ... зат ... адамның құқықтарына, өміріне, денсаулығына,
рухани сезіміне зиян ... ... ... ... түрлі болуы
мүмкін.
Қоғамдық зиянды анықтаудың мынадай төсілдері ... ... ... адамдардың өміріне, ... ... ... зиян ... анықтау.
2.Зиянның түрін, мөлшерін анықтау.
3.Қылмысты жасаған әдісін, уақытын, орнын анықтау.
4.Қылмысты жасаған адамның өзінен және осы іске ... ... ... ... мінездеме беру.
Қалай болса да заң бұзушылық қоғам үшін ... ... ... жоғарыда
айтылғандай жеке адамға ... ... ... ... мүлікке, қоғамдық тәртіпке нүқсан келеді. Кейбір ... ... ... ... ... болмайды. Мәселен, кісі өлтіру,
мүгедектікке душар ету, жазылмайтын ауруға соқтыру т.б.
5.Құқық ... ... да ... ... талаптарына қайшы
келеді. Сондықтан да оның құқық нормаларымен реттеліп және ... ... ... ... ... әрекет деуге
болады. Құқыкқа келісті және ол рұқсат ... ... ... ... ... бағаланбайды.
Құқық бұзушылық ең алдымен неге қауіп ... ... ... өзге ... ... ... ... барлық мүддесі заңмен
қорғала бермейді, сондықтан да оларға нұқсан келтіру әр уақытта да құқыққа
қайшы болып саналмайды, ... ... ... ... ... ... ... жеке экономикалық мүддесіне залал келтіруі
мүмкін, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... шығарған құқық нормаларына қайшы әрекеттер мен байланысты болады.
6.Құқық бұзушылық кұқық субъекгісінің кінәлі ... ... ... ... ... деп ... үшін ... бұзған адамның ақыл-есі дұрыс
болу керек. Есі дұрыс емес немесе әрекет ... жоқ деп ... ... ... ... ... шешімімен анықталады) құқық
нормаларының талаптарын қалай бұзса да жауапқа тартылмайды, ... ол ... ... ... одан ... зиян келетінін болжай алмайды.
Кінәлі болу үшін адамның есі дұрыс және ... ... ... шартгы жағдай. Әрекет қабілеттіпік деген адамның өз ... ... ... ... сол үшін ... беру мүмкінділігінің болуы. Кінә -
құқық бұзушының ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынасы. Кінәнің екі түрі белгілі:
1. Тікелей немесе жанама ниетпен жасалған қасақаналық. Егер адам ... ... ... ... ... ... оның қоғамдық
қауіпті зардаптары болуының мүмкін екенін немесе болмай қоймайтынын алдын
ала ... және осы ... ... ... ... ... ниетпен
жасалған қасақаналық деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) ... ... ... оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін екенін ... ... осы ... ... тілемесе де оған саналы түрде жол берсе не
бұған немқұрайды қараса, әрекет жанама ниетпен жасалған деп танылады.
2. Абайсыздық. Ол ... және ... ... адам өз ... ... қоғамға қауіп туғызуы мүмкін
екенін алдын-ала білсе, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті ... ... ... ... бұл менменшілдік деп танылады.
Мәселен, жүргізуші көлігінің техникалық ақаулықтарын біле ... ... ... жол апатын болдырмаймын деп ойлайды, ал ... ... ... адам ... ... сақтық болғанда ол зардаптарды болжап
білуге тиіс және ... біле ... бола түра өз ... ... ... ... болуы мүмкін екенін
болжап білмесе, әрекет немқұрайдылықпең сипатталады. Мәселен, ... ... ... ... ... ... тексермейді. Ал ол
көліктің техникалық ақаулығы болған еді. Осының салдарынан жол апаты орын
алады.
Құқық бұзушылық өз ... ... ... өмір сүру ... құрылыстың реттілігі мен тәртібін ... оған ... шара ... ... ... ... жауаптылық үш
-белгісімен сипатталады:
-мемлекеттік мәжбүрлеу;
-құқық бұзушыны жауапқа тарту;
-құқық бұзушының өзіне жағымсыз ... ... ... ... ... ... ... қағидаларын
бір ауыздан қорғау қажет болған жағдайда олардың сақталуы мәжбүрлеу ... ... Егер ... норманың қағидалары бұзылатын болса,
мемлекет органдары тиісті шаралар қолдануға құқылы.
Заң бұзушыны ... ... ... ... ... ... әрекетті
айқындап, әшкерелеу үшін тиісті ... ... - ... ... ... ... ... дәлелдер, құжаттар жинайды. Жиналған
деректердің ... ... ... ... ... ... кез ... бұзушы өзіне лайық жағымсыз қылықты жүзеге асырады. Ол
оның мүлкіне немесе өз басының ... ... ... ... ... ... ... келтіретін зиянды төлейді немесе оның орнын
толтырады. Көп ... шара ... ... жеке ... ... бас ... ... жүріп-түру еркіндігін шектейді. Осы
айтылғандардың құқықтық жауаптылықгың мақсаты:
-кінәлі адамның зұлымдығын бетіне ... оның ... ... ... екенін көрсету;
-қоғамға, жеке адамға істеген қиянат сұраусыз қалмайтынын, кінәлі адамның
өз басына да күн ... ... ... басқа адамдарды сақтандыру болып табылады.
Әрекет-әрекетсіздіктің қоғамға зияндылығы және ... ... оны ... сай ... бөліп қарауға негіз болады. Алайда, ... ... ... ... мүмкіндік бергенмен де, оның
мазмұнды белгілерін нақгылау қажеттілігі туындайды. Осы ... ... ... ... әрекет-әрекетсіздікті құқық бұзушылық ретінде
саралауға негіз болатын ... ... яғни ... ... ... ... ... жағы, объект, субъективтік жағы, субъект.
Құқық бұзушылықтың объективтік жағы құқыққа қайшы деп ... ... ... ... құқық нормаларында көрсетілген күқыққа сай
әрекетті жасамаудан туды. Қай ... ... ... ... әрекет-
әрекетсіздік саналы түрде жасалып, әлеуметтік зиянды ... ... ... Ол ... ... ... қатынастарға тікелей зиян
келтіруі немесе осындай зиян келтіруге байланысты қауіп төндіреді.
Іс жүзінде жүзеге асырылмаған өй-өріс, сезім, болжам заң ... ... Кей ... ... қорғайтын мүддеге әдепсіздік, белсенділік
(балағаттау, жалған сөз) арқылы да зиян келеді.
1.Құқық ... ... ... элементіне әрекет-
әрекетсіздікпен келтіретін зиянның арасындағы ... ... ... ... ... Заң ... себепті байланыс дегеніміз -
келтірілген зиянның басты және ... ... ... ... ... ... табылатын, зиянды әрекет-әрекетсіздікпен пайда ... ... ... ... ... ... Мұнда зиян құқық
бұзушылықтың теріс нәтижелерінің жиынтығы ретінде көрінеді. Қандай да бір
игіліктің ... ... ... оларды пайдалануға шек қою,
азаматтардың ... қол ... ... ... ... бұзу
т.с.с.
Зиян материалдық, физикалық басқа да қасиеттерге ие болып, жеке
мүддеге, сондай-ақ ... ... ... де ... ... Іс-әрекеттің
сипаты және одан келген зиян қоғамға кауіптіліктің деңгейін анықтап, ... ... ... ... ... ... ... негізін
қалайды.
Құқық бұзушылық фактісін ... үшін ... ... ... ... ие бола бермейді. Субъектінің кінәсі оның қоғамға зиянды
салдарын болжаумен байланысты болады. Ал сол ... ... ... ... ғана болжау мүмкін болмақ. ... ... ... ... арасында қажетті себепті байланыс болады. Басқаша
айтқанда, келтірілген зиян жасалған әрекеттің тікелей ... ... ... ... оның ... ... ... немесе кездейсоқ сипаты істің барлық фактілік жағдайын
жан-жақты зерттеудің негізінде ғана бекітіледі.
2.Объект - ... ... ... ... мүліктік немесе мүліктік
емес игілік. Яғни, құқықпен реттеліп және қорғалатын қоғамдық қатынастар.
Құқық бұзушылық өз іс-әрекетінде құқық ... ... ... ... бір зиян ... ... оның субъектілерінің құқықтары мен мүдделері көп түрлі
болуына сәйкес нақтылы құқық бұзушылықтың ... де ... ... ... ... ... адамның құқық бұзушылықты
жасауға жол берген ... ... ... ... ... ... алып қарағанда барлық құқық
бұзушылық, алдымен кінәнің ... ... ... Бұл тұрғыдан
қарағанда құқық бұзушылық - құқық бұзушының еркі және ... ... ... ... ерекет болып табылады.
Субъектінің кінәсінің деңгейі оның өз іс-әрекетіңің әлеуметтік
зиянды нәтижесін ... ала ... ... ... қатысты
анықталадыжәне қасақаналық немесе абайсыздық нысанында бейнеленеді.
Қасақаналықта адам өз іс- ... ... ... ... ұғынып, оның
қоғамдық кдуіпті зардаптары болуының мүмкін екенін ... ... ... ... және осы ... ... ... Ал
абайсыздықта адам өз іс-әрекетінің қоғамға қауіп ... ... ... ... бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз жеңілтектікпен
болғызбау мүмкіндігіне сенеді немесе кджетті ұқыптылық пен ... ... ... ... біле ... бола түра өз ... ... зардаптарының болуы мүмкін екендігін болжай алмайды. Яғни ... ... ... ... ... ... болатын, ішкі
психологиялық жай-күй болып табылмақ.
Дегенмен, мұнда құқық бұзушылыққа жол берген психологиялық факторлар да
ескеріледі. Барлық еріюі ... ... ... және ... бір ... ... ... құқық бұзушылықтың субъективтік жағына әрекет-
әрекетсіздіктің ... мен ... да ... ... ниет деп ... ... ... жасауға түрткі салатын ең басты негіз, ал мақсат - құқық
бұзушы жетуге тырысатын нәтиже. Сондықтан осы ... тани білу ... ... ... ... ашу және ... ... мемлекеттің және азаматтардың мүдделеріне зиян
келтіруші құқық бұзушылықтың субъективтік ... ... ... ... - ... ... бар ... бұзушы тұлға. Егерде субъект
құқық бұзушылық кезінде өзге құқыққа сай жолды таңдау мүмкіндігіне ақыл-
есінің ... ... ... ... немесе психикалық
жетіспеушілігінің салдарынан жол ... ... ... ... соқса да құқық бұзушылық деп саналмайды. ... ... ... ... деп тану үшін заң оның ... ... бір талаптар
қояды. Ең ... ... бір ... толу керек. Айталық, қылмыстың
жауапкершілік 16 жастан басталады, кейбір қылмыс
түрлері үшін 14 жас, ... ... 16 жас, ... 15 ... есептеледі.
Құқық бұзушылықтың субъектісі жайлы мәселелердің барлығы теория мен
практикада біркелкі шешілмеген. Құқық ... ... ... қылмыстық және азаматтық құқықта алшақтық байқалады.
Қылмыстық құқықта қылмыс субъектісі мен жауапкершіліктің субъектісі сәйкес
келеді, ал азаматтық ... ... тек ... ... ... ... қана тартылып қоймайды, құқық бұзушы субъект ... ... тану ... де ... ... ... Қылмыстық құқық
бойынша бұл ... бір ... ... — жауапкершілікке жеке тұлға
тартылады. Қылмыс топ болып жасалса да, оның ... ... ... жеке ... үшін ... ... Өзге ... салаларында, бұл тұрғыда
мамандардың пікірі әр түрлі. ... бір тобы ... ... құқық
бұзушылық субъектісі деп таныса, екіншілері бұлай ... ... ... - ... қабілеттілігі иеленуші субъектінің занды
жауапкершілікке тартылатын қоғамға зиянды немесе ... ... ... ... ... ... ... Барлық құқық бұзушылық қоғамға қауіптілігінің
сипаты мен ... ... екі ... ... Қылмыс. 2) Теріс қылық.
Объектінің құндылығы, құқыққа қайшы әрекеттің мазмұны, жағдайы,
уақыты, әдісі, ... ... ... мең ... ... ... қайшы әрекеттің күшейе түскендігі, оның ... ... ... мінездемесі арқылы анықталатын қоғамға зияндылықтың сипаты мен деңгейі
негіз болады.
Әрекет-әрекетсіздікті құқыққа қайшы деп ... ... ... субъекті фактор
негіз болады.
Қылмыс қоғамға қауіпті және ... ... ... ... салынған
айыпты әрекет-әрекетсіздік. Ол қоғамның қалыпты өмір ... ... ... ... ... және ... ... еңбектік,
мүліктің және басқа да құқықтары? Қылмыстың заңды ... - ... ... ... салу мен жазалау шараларын қолдану болып табылады.Қылмысты
заңда көрсетілген, қылмыстың барлық нысандық ... ... ... ... ... мәнділігіне байланысты қоғамға қауіпті болмаса,
қылмыс болып саналмайды.
Теріс ... ... - ... ... ... ... төмен және қоғамдағы құқықтық тәртіптің жекелеген жақтарына ... ... ... ... ... зиян ... әлеуметтік қауіпті болып
табылады. ... ... ... өмірінің қай саласында жасалуы, келтірген
зиянының сипаты және тиісті ... ... ... ... ... азаматтық құқық бұзушылықтарға
жіктелінеді.
1.Әкімшілік құқық ... - ... ... саласындагы қоғамдық
кдтынастарға зиян келтіретін әкімшілік, қаржылық, жер және баскд ... ... ... ... қауіпті әрекет-
әрекетсіздік.
Мұндай құқық бұзушылықтар ... және ... ... ... ... ... ... қоғамдық тәртіпті бұзады (жол ... ... ... ... бұзу және т.б.), азаматтардың құқықтары
мен заңды мүдделеріне нүқсан келтіреді.
Әкімшілік құқық бұзушылықтар тек ... ... ... және
мемлекеттік басқарудың құқық тәртібіне қарсы бағытталғандығымен ғана ... ... ... ... де ... Мәселен,
ескерту, айыппүл, жүргізу куәлігін алып қою және т.б.
2.Тәртіптік құқық бұзушылық қызметтік қатынас ... ... ... ... ... ... әрекет-әрекетсіздік. Ол
өндірістің қызметтік, әскери және оқу ... ... ... алдында
түрған шаруашылық, әлеуметтік- мәдени, басқару және де мақсаттар мен
міндеттерді ... ... ... Бұл үшін ... ... ... ... сөгіс, жұмыстан шығару, оқу орнынан шығару және
т.б.
3. Азаматтық құқық бұзушылық - азаматтық ... ... ... және ... байланысты жекелеген кдтынастарға зиян келтіретін,
әлеуметтік кдуіпті әрекет- әрекетсіздік. Ол шарттық және ... деп ... ... - ... ... ... ... субъектілерінің
әрекетінен туындаса, шартсыз — азаматтық құқықтың ... ... және ... ... ... ... бұзушылықтың қылмыстық әрекеттерден айырмашылығы,
олардың заңда тізімі берілмеген. ... ... ... ... ... ... мүліктік және мүліктік емес санкциялармен тыйым ... ... ... және ... ... ... ... көзге
түседі: заңға қайшы келетін мәмлені өзгерту, келтірілген мүліктік ... ... және т.б. ... қалпына келтіруші санкциялар ... ... ... ... ... ... және ... мен
ұйымдардың бұзылған құқыктары мен заңды ... ... ... ... ... төңірегінде ежелден осы күнге дейін сан түрлі
пікірлер ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен әлеуметтік және биологиялық жағдайлар әсер
ететінін байқаймыз.
Әлеуметтік жағдайлар — отбасы, мектеп, ... ... ... ... ... ... Бірақ бұлар әр адамға әртүрлі ықпал етеді. Тұрмысы ауыр,
қиын жағдайда тәрбиеленіп, өмір сүретіндер де, ... ... ... ... де заңды бұзуы мүмкін. Бұл жағдайды бабаларымыз ежелден-
ақ байқаған. "Жаманнаң жақсы ... адам ... ... ... жаман
туар, бір ауыз сөзге алғысыз" деген мақал айғағы болса керек.
Биологиялық жағдайлар. Бір отбасында дүниеге келіп, тәрбиеленіп, ... ... ... әртүрлі болатыны белгілі. Біреуі ... ... ... ... ... ... жігерсіз болуы мүмкін.
Әрине балалардың жаратылысынан әр түрлі болуы, бұзақылық, адамның тегіне
байланысты деген сөз емес. ... ... ... ... ... тән жаман мінездерді өсіп-өнетін кезеңге тап болса, ... заң ... ... ... ... бірі заңдар туралы мәліметтердің жеткіліксіз болуы да
олардың талаптарын орындамауға себебін тигізетіні сөзсіз. ... ... ... заңдар қабылданған. Оларда азаматтарға сан алуан
құқықтар беріліп, ... ... ... ... ол ... біле ... Әрине, занды білмей бұзғанмен, біле тұрып қасақана
немесе абайсызда бұзғанның ... ... өте ... айырмашылық бар.
Конституция бойынша қандай да болмасын қабылданған заңды құжаттар баспасөз
бетінде ... ... Егер ... оның күші ... ... ... орындамаған адам жауапқа тартылмайды (ҚР Конституциясы,
39-6).
Құқық бұзушылықтың субъективтік себебі — бұл, ... ... ... мен ... ... ... ... сананың төмен
деңгейлігі.
Ал объективтік себебі - ... ... ... ... ... ... ... бұзушылықты тудырушы объективтік
жағдайға — оның ... және ... ... орнын алуына жол
беретін, ұйымдастырушылық және техникалық тәртіптің жеткіліксіздігін айтуға
болады.
Құқық бұзушылық қашан да ... ... ... Жеке ... және оның ... мақсаты арқылы анықталатын құқыққа қайшы
шешім, құқық бұзушылықтың тікелей ... ... ... ... ... ... ... бір әлеуметтік құбылыс ... ... ... ... ... қоғам тек адамдардан ғана тұрмайды, олардың
ара байланысы мен қарым-қатынасын бейнелейді ( К. ... Ф. ... ... 3-т, З-б.). ... да құқық бұзушылықтың себебін ... ... ... ... ... ... емес.
Ғылыми зерттеу нәтижесі ... ... ... жеке ... оны ... ... ... арасындағы
қайшылықта деп түсіндіреді. Яғни бұл өз кезегінде қоғамдық ... ... ... Бұл ... ... қатынастар жүйесінде:
өндіріс, саясат, ... ... ... ... белгілі бір
орынға ие болу. Ал қалыпты өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... еңбек бөлінісі жүйесіндегі белгілі бір орынды
иелену адамның кәсіпқойлық дәрежесін, білімін және ... ... ... ... ... ... сәйкес келмеуі оны
қоғамдық тәртіпті бұзуға ... Яғни ... ... ... ... сәйкес келмеуі, жеке адамдардың білім
мәртебесіне экономика, мәдениет саласында ... ... ... ... олар ... ... ... Кейбір саяси қызметкер өзінің
жағдайын мемлекеттегі ... ... ... ... теріс мақсатта
пайдаланады. Ең арысы жалданбалы жұмысшы да, сатылмалы жұмыс ... ... ... қажеттігін өтемесе, қолайсыз мүмкіндіктерді пайдалануға бет
бұрады.
Жоғарыда айтып өткен құқық ... ... ... ... ... - занды мінез-құлық, кұқықтық сана, құқықтық мәдениеттің
бұл тұрғыда алатын орны ерекше.
Заңды мінез-құлық құқық нормаларының нұсқауларына ... ... ... ... Ол ... заң ... ... асырылады. Егер
адамдардың мінез-құқықтары құқық нормаларының ... ... ... құқықтық тәртіп нығаяды.
Азаматтар құқық нормаларының талабын белсенділікпен немесе енжарлықпен
орындайды. ... ... ... ... ... ... мінез-құлық лауазымды тұлғалардың, азаматтардың өз
бастамасымен белгілі мақсатқа бейімделген заңды әрекеттері оның түрлері ... ... ... де сан алуан. Азамат өзіне ... ... ... орындамайды, өзінің ... ... ... ... енжарлықпен, немқұрайлықпен қарайды. Әрине мұндай мінез-құлық, құқық
нормаларына қайшы ... де ... ең ... ... зиян ... ... игілігі үшін берілетін заңды мүмкіндіктер іске аспай қалады.
Мұндай мінез-құлықтан қоғам да ештеме ұтпайды. Демек, екі ... ... ... ... ... ... ... мемлекетке зиян келеді.
Азаматтардың енжарлығын, немқұрайлығын пайдаланып, ... ... ... ... ... ... ... бақылауынан тыс қоюға әрекет
жасауы мүмкін.
Міне осындай енжарлықты белсенділікке айналдыру қажет. Оның ... - ... ... Құқық нормаларын адал, ақ ниетпен іс жүзіне асырған
азаматтарға көтермелеу шараларын белгілесе, ол ... ... ... ... ... ... ... оның түрлері
Заңды жауапкершілік - жеке адам, қоғам, ... ... ... жол болып табылады. Ол құқықтық нормалардың ... ... ... құқық бұзуға мемлекеттік күштеу шарасын қолдану нысанымен
сипатталады. Құқық бұзушыға жауапкершіліктің белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... заңды негізі - құқық бұзушылық болып табылады.
Егерде субъектінің іс-әрекеті құқық бұзушылықтың ... ... онда ол ... ... ... ... күрделі әлеуметтік құбылыс. Мұнда кем дегенде екі жақ
қатысады: мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... және екі жақта заң шеңберінде, қолданылып ... ... ... ... санкциясының негізінде жүзеге
асады.
Занды жауапкершілік құқықтық жүйенің құрам ... бола ... ... ... міндет атқарады. Кең мағынада жауапкершіліктің түсінігі —
тұлғаның қоғам мен мемлекетке қатысты өз ... ... оны ... ... Тар ... - мемлекеггің жасалған құқық бұзушылыққа қарсы
жауабы болып саналады.
Заңды жауапкершілік — ... ... ... ... құқықтың
атышулы жазаларының түрлері мен олардың ... ... ... ... ... ... Қылмыстың көпшілік
белгісі танылмай тұрған ... және ол жеке ... оның ... ... деп ... уақытта жаза өзінің сыртқы нысаны бойынша, құқық
бұзушы келтірген зиянның орнын толтыру және оның ... ... ... ... тұрады.
Заңды жауапкершіліктің қай түрі болмасын ол ең алдымен ... ... ... яғни ... ... ... орындау
үшін мемлекеттік күштеу ретінде көрінеді. ... ... мен ... ... екеуі байланысты болады. Заңды жауапкершіліктің бұл
белгісі әр кұқық саласында түрліше сипатталады. ... ... ... ... ... ... ... орындау мүмкіндігін
қарастырады.
Шарттың міңдетін бұзған азамат немесе кәсіпорын өз ... ... ... ... ... қалпына келтіре алады. Ерікті орындау
жүзеге асырылмаған кезде ғана жауапкершілік сот арқылы ... және ... ... мемлекеттік күштеу анағұрлым анық көрінеді
және мемлекеттің арнайы органдарының ... ... ... ... ... — тек ғана ... нормалар бұзылған кезде пайда
болып қоймай, оларды қатаң сақтау арқылы да ... ... ... ... заңды жауапкершілікті(орындауы құқықтық нормалар бойынша
бекітілген белгілі бір процедуралық - іс ... ... ... ... ... ... Сонымен, заңды жауапкершіліктің ... ... ... ... ... ... асады.
2.Кінәліні белгілі бір шектеуге міндеттейді.
3.Тек қана жасалған құқық бұзушылықтың негізінде пайда болады.
Занды жауапкершілік бір қатар ... ... ... ... әрекет үшін ғана жауаптылық қағидасы. Бұл қағида, ... ... ... Оның тек ... ... ... ... мен қоғам
құндылығына қайшы келетін әрекеттерге ғана заңды жауапкершілікті бекітуін
талап етеді. Егер де ... ... ... жол беру кезінде өз еркі болмаса,
іс-әрекетінің нәтижесін болжай алмаса, ... ... ... оның ... және өзін ... ... ол ... негіз бола алмайды.
Заңдылық қағидасы. Бұл қағида бойынша ... ... ... ... ... және де ... ... санкңия шегінде пайда болады.
Сонымен қатар барлық процессуалдық ережелер сақталына отырып бекітілген
құқық ... ... ... ... ғана ... ... ... болып табылады.
Әділетгілік қағидасы. Ол өз мазмұны бойынша келесі талаптарды қояды:
-теріс қылық үшін ... ... ... ... ... жазаны енгізуге жол берілмейді;
-жауапкершілікті бекітуші және оны күшейтуші заңның кері күші болмайды;
-бір ... ... үшін ... ... ... ... ... бұзушылықтың ауырлығына сәйкес
келуі тиіс;
-жауапкершілік бұзылған құқық пен келтірілген зиянның орнын толтыруы тиіс.
Мақсатқа сәйкестілік қағидасы. Ол құқық бұзушыға ... ... ... ... ... ... ... талап етеді:
-Құкық бұзушылықтың ауырлығына байланысты мемлекеттік күштеу шарасын
іріктеу;
-Егер жазалау мақсаты ... ... ... ... ... шартсыз түрде босату;
-Егер заңды жауапкершіліктің мақсаты ... да ... ... заңды
жауапкершілікті өзге жауапкершілікпен ауыстыру.
Жауаптылық қағидасы;
-Бірде-бір құқық бұзушылық мемлекет үшін елеусіз қалмауға тиіс;
-Құқық бұзушы ... ... заң ... ... ... ... қызметкерлерінің жоғары кәсіпқойлығы;[2]
1.3 Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы.
Кері жағдайда ол өзінің мәнін жойып, құқық бұзушылық ... ... ... ... ... жояды.
Жалпы құқық теориясы тұрғысынан құқықтық реттеу ... ... жаңа ... ... ... ... заңды себептің рөлін
атқарады. Бұл жағдайда құқық бұзушы мен ... ... ... ... қорғаушы құқық қатынасы орын алады. Бұл құқық
қатынасының заңды мазмұны оның ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылық фактісін бекіткеннен кейін,
кінәліге күштеу ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылық, әкімшілік немесе тәртіптік теріс қылық деп
бағалайтын ... ... ... ... ... ... ... бұзушы
ресми түрде кінәлі деп табылса, жасалған әрекеті үшін құзыретті ... ... ... және ол ... тиісті құқық нормасының
шегінен шығып кетпеуін талап етуге құқылы.
Мемлекет ... ... ... ... ету ... ... және заңның негізінде әрекет етеді. Заңдылық режимі ... ... олай ... ... ... ... ... реттеудің нәтижесі болып табылады,
Сонымен заңды жауапкершіліктің функциялары:
1.Жазалау - құқық бұзушыға, қоғамның басқа да ... ... ... жол ... ... ... қалпына келтіру — азаматтық құқық пен реттелетін
қоғамдық ... ... ... ... ... азаматтық заңды сактап, өзгелердің құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... тәртіптік, әкімшілік,
материалдық, азаматтық және ... деп ... ... ... ... ... мен ... қолдану тәртібі тән болады.
1. Тәртіптік жауапкершілік. ... ... бұзу ... ... ... Оның үш түрі ... ... тәртібі ережелеріне сәйкес;
-бағыну тәртібіне байланысты салалардағы ережелерге байланысты қорғаныс;
-темір жол, су, әуе транспортының ережелеріне сәйкес.
2. ... және ... ... ... заң ... құқық бұзушылықтар үшін қолданылады, Қылмыстық және ... ... ... ... ... ... жауапкершілік әр
кез жекелік сипатқа ие болады. Яғни қылмыстық жауапкершілікке ... адам ғана ... ... ... ... ... кдтаң сөгіс.
3. Азаматтық құқықтық жауапкершілік құқық бұзушының өзге тұлғаның мүддесіне
байланысты келтірілген шығынды өтеу үшін заңда немесе ... ... ... ... ... ... ... байланысты орындалады.
Азаматтық құқықтық жауапкершіліктің мақсаты — тиісті ... ... ... ... келтіру болып табылады, Бұл жауапкершілікке
келтірілген шығынды толығымен өтеу қағидасы тән.
Жауапкершіліктің қай түрі болмасын ... ... ... азаматтарды
құқық нормаларын өз еріктері мен орындауға тәрбиелеу, олардың құқыққа ... ... ... ... ... ... заңдылық пен
құқық тәртібін қамтамасыз ... ... ...... ... ... ... құқықтары мен міңдеттерінің қамтамасыз
етілгендігі жөнінде сендіре білу ... ... ... ... ... ... алғы шарты -
құқық бұзушыны қоғам, ұжым ... ... ... тек күштеу әдістерінің
орынды үйлесімділігі ғана заңды жауапкершіліктің жоғары деңгейде әрекет
етуін қамтамасыз ... ... ... оның ... ... ... ... керек. Заңды жауапкершілік турлі нысанда жузеге асуы ... ... ... ...... әкімшілік төртіпте
жүзеге асырылады. Ал жауапкершіліктің кейбір түрлері, мәселен, ... ... ... тәртіпте іске асады.
Сонымен, құқық бұзушылықгы - ... ... оның ... ... ... ... ... салынған әрекеттерді жасау және оған жол
берген адам міндетті түрде ... ... ... Тура ... мән — жайлардың да орын алатынын ескерген жөн.
1 Қажетті қорғану. Әркімнің жеке өміріне өзінің және от ... ... ... ... мен ар намысын қорғауына құқығы бар ( ... 10-6). ... ... деп заң ... ... ... ... оған зиян келтіру арқылы қорғануды айтамыз. Қажетті ... ... ... қолданылатын әрекет, Осындай әрекеттің
нәтижесінде ... ... ... ... ... Ол тіпті өлуі де
мүмкін. Адам қылмыскердің зорлығынан қашып ... ... ... объектісі болған адам, қылмыскерден қашпай, оған бар ... бұл ... ... ... ... Ол ... ... үшін
заң қорғайтын мүддеге төнген қауіпті әрекетке тойтарыс беруге ... ... ... арқылы азамат өзінің жеке басын өмірін, денсаулығын,
мүлкін, саяси әлеуметтік баскд да құқықтарын қорғай алады. Қажеттік қорғану
арқылы ... ... ... ... ... ... да ... жол беріледі.
Заңды қызмет міндеттерін атқарып жүрген лауазым иесі өз өміріне қауіп
төнсе ғана ... ... ... ... ... ... қолдануға
болмайды. Егерде лауазым иесінің әрекеті заңсыз болып ... ... ... тұру, т.с.с.) азамат оған қарсыласпай, заңсыз деген әрекетке шағым
бере алады. Лауазым иесінің заң ... ... ... ... ... ғана ... болады, мәселен, милиция қызметкері мас күйінде
бұзақылықжасап, біреудің өміріне, ... ... ... жағдайда
қажетті қорғану мүмкіндігі пайда болады ... ... ... ... ... ... ... Қажетті қорғану болуы үшін
қылмыс басталуы ... ... үра ... ... ... ... тікелей төну
керек. Егер қылмыс жасалып болса, қылмыс қаупі өтіп кетсе, қажеттіқорғануды
қолдануға ... ... ... және қауіптілігіне сәйкес келсе ғана ... ... ... ... қылмыстық әрекетке сәйкестігі туралы мәселені
сот қарап, шешеді. Жәбірленуші қорғану әрекетін қолданғанда оның ... ... ... ... ... ... шегі өте жүқа әрі ... ... ... ... ... төнгенде оны ойлап, білу қиын.
Өйткені шабуылға тап болған адам ... ... ... ол ... әрекетіне сәйкес емес тәсілдер қолданып, оның
қылмысына лайықсыз зиян ... ... ... ... ... шегінен шығуға жол беріледі (абыройына қол сұққан ... ... ... қарсы қару қолдану т.с.с.). Болған жағдайлардың
барлығын жан- жақты тергеп мәселені шешетін ... ... ... ... ... ... заңды және қоғамға ... деп ... ... ... ... заң қорғайтын екі мүдде
бірімен-бірі айқасады. Осы айқасудың нәтижесінде тек ... ... ... ... ... болады. Заң қорғайтын мүддеге қауіп
адамның әрекетінен, сәтсіз ... ... ... құлап, аяқ қолын
мертіктіру), табиғи апаттан (жер сілкіну, су тасу, өрт, ... ... ... ... ... ... нағыз анық болуы керек.
Мәселен, сүзеген сиыр ... тура ... оны атып ... ... ... жануарды өлтіріп, зиян келтіргені үшін мүліктік жауапқа ... ... ... ... ... зиян занды деп танылады:
-Егер төнген қауіптен сол сәтте қорғайтын мүддеге зиян ... ... ... келтірілген зиян бетін қайтарған зияннан әлде қайда кем болса (үлкен
үйді, өртген сақтап қалу үшін ... ... ... ... ... жедел емханаға жеткізу үшін біреудің көлігін рұқсатсыз ... ... ... құқық бұзушылыққа байланысты жауапкершілікті тағайындау
барысында істелген әрекеттің түрі, ауырлығы, жауаптылықгы жеңілдететін ... мән- ... ... ... ... жайында қандай ой қорытуға болады?
Құқық бұзушылықты болдырмаудың бірден-бір шарты - құқыктық және қоғамдық
тәртібінің ... ... ... ... құқықтық тәртібіне негізделіп,
арқа сүйеп қалыптасып, өмір сүре алады деген сөз. Өйткені ... ... ... қатынастың басым көпшілігі құқық арқылы баскдрылып, құқықтық
іс-әрекет арқылы реттеліп ... ... ... ... өз ... ... сәйкес дамытады. Сол арқылы іске асыруға ... ... ... ғана ... ... ... ... нығаяды.
Толығымен құқықгық тәртіп орнайды:
-Жеке адамның бостаңдығы, құқығы толық түрде қорғалғанда.
-Қоғамдағы тәртіптің жағдайы жақсарады, нығаяды.
-Қоғамның ... ... ... мәдени-идеологиялық негізі дамып
нығая түседі.
-Демократия дамып, құқықтық мемлекет, ... ... ... мүмкіндік
туады.
Ендеше, қоғамдық тәртіп орнатудың басты жолы - түрлі ... ... ... ... мінез-құлқын реттейтін
қағидалардың орын алуы. Қоғамдық тәртіптің бір бөлігі бұл — ... ... ... ең ... ... ... болғаны - әдет-
ғұрып, дәстүр қағидалары. Әр халықта олар ежелден-ақ ... ... заң ... күші ... ... ... ... жолы",
Есім ханның "Ескі жолы", Тәуке ханның ... ... ... күшімен қоғамда тәртіп орнатылған.
Әлеуметтік нормалардың маңызды түрі - ... ... Ол ... реттейді. Әдептік нормалардың құқық сипаты болмайды. Олар адамға
құқық бермейді, міндет ... ... ... ар-ұятын, намысын
қалыптастырып, солар арқылы қоғамдық тәртіп орнатуға ұйытқы болады.
Әдептік нормалдр құқықтық нормаларға түрткі-негіз болып отырған. ... ... ... ... ... нәр алады, соларға арқа
сүйейді. Неғұрлым құқық нормаларға ... ... ... ... ... ... ... мәні жоғары болады.
Қоғамдық ұйымдардағы тәртіп те қоғам бірлестіктерінің ... ... ... айтып өткен қоғамдық тәртіптің әрбір бөлігі
өзіне тән ережелермен реттеле келіп, нәтижесінде толыққанды ... ... ... бұзушылықа қарсы үлкен тосқауыл орнатады.[2]
2 -Тарау
Құқыққа сай тәртіп және құқықты бұзу
2.1 Құқыққа сай тәртіптің түсінгі і және оның ... ... ... ... арасындағы қарым-катынастар,
адамдар тәртібінің екі түрінің негізінде құрылады - құқық ... заң ... ... және құқық жағынан талғаусыз, басқа бар
әлеуметтік ... ... ... ... заң ... мәнді
тәртіпті белгілеуші ретінде есептеуге барлық негіз бар, себебі құқық ... ең ... ... ... ... ... ... тәртіппен, құкықтық қатынастардын пайда болуымен,
өзгеруімен, не құкықтық қатынастардың бітуімен байланыстырылады, әз ... ... ... жүйесінің кейпін, заңдылықтын және құқыктық
тәртіптің ... ... ... мәнді тәртіптер, құқыққа сай тәртіп және құқыққа сай
емес тәртіп (құкық бұзушы) ... ... ... дамуының заңдылығына
сәйкес, барлық мемлекеттік және қоғамдық ортада құкыққа сай ... ... ... ... кей ... ... ... бұзушылык болса,
сонымен бірге кылмыс өсіп кетсе де ең бастысы ... ... ... ... ... өте ... ... касиеті ретінде болады.
Құкыкқа сай тәртіп, өзіне ғана тән белгілермен сипатталады. ... ... ... аясында болуы және құқык белгілеген ұйғарымға сай ... Егер ... ... ... ... не жағымсыз әрекеттер
жасалса, онда ол құқықка сай, не құкыққа сай емес ... ... ... оған ... ... ол ... ... аясында және басқа
әлеуметтік нормалар жағынан былай бағалануы мүмкін пайдалы не ... не ... ... Егер ... ... нормаларымен белгіленген болса,
оған тағы да бір талап қойылады - құкықка сай ... ... ... ... сай ... ... ... қамтылған және оның талабына сай
болады.
Екіншіден, кұқықтық тәртіп - ... ... ... ... ... мүдделері үшін істеледі. Құкықтық тәртіпке сай тәртін
арқылы, құқықты ... ... іске ... жоспарланған максаты
орындалады. Баска, құқықты іске ... ... жок. ... сай ... ... ... байланысты жанамалайды, экономикапық, саяси және
әлеуметтік- мәдени қатынастардың құрылуына, сипатына және деңгейіне ... ... ... ... және ... ... белгіленеді.
Құқықтық ұйғарымның сипатымен қамтамасыз етілгсн әлеуметтік-пайдалы
тәртіп екі түрге бөлінеді; ... ... ... және ... ... (мүмкіндік). Міндетті тәртіп, міндеттейтін және тыйым ... ... ... ету — ... ... жанама. Егер заңдар
құқыкка сай келсе, міндетті тәртіптер әр уакытта әлеуметтік ... ... сай ... ... ... ... ... шарт емес, ол тек зиянды болмаса болды. Тіпті, осы жағдайдың да
тысқарылылығы бар. Мысалы, қылмыс заңдары қажетті ... екі ... ... ... ... де ... береді. Ол кезде, тек қажетті қорғану
шегінен шықпауы керек және келтірген зиян, ... ... кем ... сай ... ... құқықты іске асыру нысандарына
байланысты. Онда ... сай ... ... ... орындау, құқық
нормаларын қолдану ретінде қаралады. Құкыкка сай тәртіп актілері, құқықты
сақтауға арналса, ешқандай ... ... ... ... іске ... құқықтық қатынастың сыртында, деген тұжырымның ... ... ... және ... нормаларын қолдану, тек ... ... іске ... және ... ... ... жасауды
болжайды. Сопымен, көбінесе кұқық тәртібіне сай актінің өзі нақты заңды
фактілердің сапасында кәрінеді, себебі олар ... ... ... ... даму ... жүреді.
Құқыққа сай тәртіп, әрекетті не әрекетесіз болуы мүмкін. ... ... ... сай ... референдумға, жиындарға қатынасады.
Себебі, оның ... ... ... да ... ... ... сай ... ретінде қаралады. Егер жеке азаматтар
әр түрлі себептерге байланысты сондай шараларға қатысқысы келмесе, ... де ... сай ... ... ... нормаларында баска
көрсетілмеген, дегенмен ондай әрекетсіздіктің әлеуметтік пайдасы жок болса
да, ... ... ... бұзуға ықпал жасауы мүмкін.
Құкыкка сай тәртіп ерікті белгілеріне сай бөлінеді, ішкі себептер,
субъектілердің психологиялық жағдайлары.
Бірінші және ... ... ... сай ... ... ... дұрыстығына және адалдығына, оны орындаудың қажеттігіне тереп
сеніп, соған негізделген тәртіп. Азаматтар, қоғам ... ... ... ... оның жекелеген бөліктеріне сай құқық
нормаларын колдайды. ... ... ... ... ... ... ... және ондай жағдай мүмкін, егер мемлекет ... ... ... ... жолдарды, яғни олар қабылдамайтын жолдарды ұсынып
қинамаса.
Құкыққа сай тәртіптің екінші ... ... ... ... ... ... ... терен танымай және жан-жақты түсінбей
кабылдау. Мұнда, субъект құкықтық талапты, ... оның ... ... орындамайды. Ондай мәселелер, оны жалпы қызықтырмайды
не болмаса, оның сол құқық нормалары жөнінде ... ... ... өз
бағасы болады. Бірақ, субъект құқық нормаларының жолымен жүреді, ... жол ... ... ... адамдардың ішінен бөлінбеуі үшін.
Осындай құқыққа сай тәртіптің мәнің оятушы, бірінші ... ... ... ... ... өзі, оған ... ... елеуметтік
бағалылығын жоғалтпайды. Әдебиетте ондай тәртіпті, конформистік (жабық) деп
атайды, себебі жеке адамдардын, не ... ... ... ... ... бағынады, ал одан шсгіну құқыққа қарсылық болып есептеледі
және адамгершілік ... ... ... өз ... ... бару
және жұмыстан кетуді дәлелдсудің кажеті жоқ, (азаматт
ардың барлығы емес) ішкі ... ... ... ... тек ... жетуге өндірістің тиімділігін көтеруге талпынады. Олардың
көбісі, көрсетілген уақыттан бұрын жұмыстың бітуін армандайды, бірак ... ... ... ... жасамайды.
Құқыққа сай тәртіптің үшінші түрі - заңды ... ... ... ... мүмкіндігін қолданудың ықпалымен жасалған тәртіп,
жекелеген азаматтар құқыктық тәртіпті ... ... ... еді, егер ... ... ... ... болса. Құқыктык жазалар шараларының
болуы, өзінен- өзі құқыққа сай тәртіп ... ... ... ... ... де ... ... әсер етеді.
Сонымеи құқыққа сай тәртіп - ... ... ... ... ... ... ... сан келетін құкыкқтарды іске
асыру.[3]
Қорытынды
"Заңды ... және ... ... " ... ... ... бір ... болды, себебі оқулықтарда, ғылыми заңи
әдебиеттерде не ... ... ... ... ... ... жоқ.
Сонымен, құқық бұзушылық классификациясына қатысты әр түрлі көзқарастар
бар. Әдетте ... ... үш түрі ... азаматтық, әкімшілік,
тәртіптік теріс қылықтар. Сондай-ақ басқа авторлар өзіндік топ ретінде
конституциялық, іс ... ... және тағы да ... ... атап
өтеді, және құқықбұзушылық пен құқықтық ... ... ... бар. Олар ... ... ... ... негіздері құқық бұзушылықтар болып табылады,
яғни құқықбұзушылық болмаса, ... те ... еді. ... ... үшін ... емес құбылыс болғаннан, қоғам оны болдырмауына
тырысады. Құқық бұзушылықпен күрес үшін оның себептерін білу қажет.
Құқық бұзушылық себептері мен оның шешу ... ... ... ... ... ... жатыр, қазіргі уақытта да бұл ... ... әлі де ... ... тым ... деп ... да ... Құқық бұзушылықтың ең
қауіпті түрі қылмысты зерттейтін жалғыз ғылым криминология.
Криминологияда қылмыстың ... ... ... ... өте көп. ... онда да ғалымдардың көбі қолдайтын бір ортақ көзқарас
жоқ.
Сонымен бірге қылмыс үшін ... ... ... өлім ... шара бар. Оған қатысты көптеген елдерде қалдыру не қалдырмау ... ... ... ... қалдыруға қарсы аргументтері оның қылмыс ... ... ... Сондай-ақ, сот қателігін де түзеу мүмкін емес болады.
Ресейдің өлім жазасын алып тастауы оның ... ... ... ... бұл ... шарттарының бірі болып табылады.
Сонымен, өлім жазасы бұл көптеген уақыт бойы ... ... ... ... қылмыстық жауапкершіліктің түрі. Бұл шара бір ... бір ... ... ... Ал ХХ ғ. соңында бұл өшпейтін дау
тағы да жаңа күшпен жанданды.
Тағы да айта ... ... бұл ... ... ... ... Ол
қоғамды класстарға бөлуінен, мемлекет және құқық ... ... ... ... жеке меншіктің пайда болуынан шыға
бастады.[4]
Пайдаланған әдебиеттер
1. ... және ... ... ... ... Мемлекет және құқық ... Қ.Д. ... А.Қ. ... ... 1999ж. [204-217 ... ... және ... теориясы.Т.Ағдарбеков . Алматы 2003 ж.[266-269б.]
4. http://aleksey-kz.moy.su/load/y_pravo/za_dy_zhauapkershilik_zh_ne
_olardy_t_rleri/4-1-0-251

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құқық бұзушылықтың мазмұны және себептері.10 бет
Құқық бұзушылық және заңды жауапкершілік16 бет
Апаттар кезінде халықты емдеу-көшіруді, жайғастыруды қамтамасыз ету10 бет
Намаз кітабы25 бет
Нуклеопротеидтер алмасуының бұзылуы (несеп қышқылды диатез ,құстар подограсы,төлдің несеп қышқылды инфарктісі) туралы5 бет
ТЖ тұрғындарын қорғау формалары14 бет
Эвакуациялық шараларын ұйымдастыру8 бет
Өмір-тіршілік туралы курстың мақсаты және мазмұны6 бет
Cоғыс уақытындағы қауіптер5 бет
«Қазақстан-2030» стратегиялық бағдарламасының орындалуы51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь