Павлодар облысын геоэкологиялық аудандастыру негізі (Ақсу ауданының мысалында)

Кіріспе
1 Аудандастырудың теориялық негіздері
2 Павлодар облысы аумағының табиғат жағдайлары мен ресурстары
3 Аймақтың әлеуметтік . экономикалық даму ерекшеліктері
4 Ақсу қалалық әкімшілігі аумағының экологиялық жағдайы (ахуалы), экологиялық факторлары
5 Ақсу қалалық әкімшілік аумағын экологиялық . географиялық тұрғыдан аудандау
Қорытынды
Кіріспе

Зерттеудің өзектілігі. Бүгінгі таңда экологиялық дағдарыс жекелеген ел көлемінен асып, бүкіл әлемдік проблемаға айналып отыр. Ал оның ең өзекті мәселелері тек қана мемлекеттік шаралар негізінде шешілуге тиіс. Өйтпейінше адамзат цивилизациясы жасаған бар игіліктің қатып кетуі де ғажап емес.
Қоғам мен табиғат бір - бірімен тығыз байланысты болғандықтан, айналадағы орта мен адамның жекедара тіршілік етуі мүмкін емес. Табиғат байлықтарын тиімді пайдалану, табиғатқа сүйіспеншілікпен қарау қоғамның да алға қарай дамуына негіз болады.Қазақстанның жеке аймақтарының табиғаты, бізді қоршаған табиғат сияқты, өзара тығыз байланыста болатын және өзара әсерлескен табиғат компоненттерінен: – жер бедері, геологиялық құрылысы, ауасы мен суы, топырақ және өсімдік жамылғысы, жануарлар дүниесінен тұрады. Табиғат комплексін көп жағдайда табиғи - территориялық комплекс немесе табиғи ландшафт деп атайды. Республиканың алабында дамыған табиғи - территориялық комплекстер біріне бірі ұқсамайды. Табиғи - территориялық комплекстердің обьективтілігін танитын болсақ, Павлодар облысының экологиялық - географиялық аудандастырылудың үлкен ғылыми -практикалық маңызы бар.
Зерттеудің мақсаты: Ақсу қалалық әкімшілігі аумағының экологиялық жағдайына сипаттама беру негізінде аймақтың экологиялық - географиялық тұрғыдан аудандау мәселесін нақтылау.
Зерттеудің міндеттері: Павлодар облысының экологиялық – географиялық аудандастырудың негізінде Ақсу қалалық әкімшілік аймағының экологиялық - географиялық тұрғыдан аудандастыру мәселесін қарастыру.
- экологиялық - географиялық аудандастырудың ғылыми принциптері мен әдістерін қарастыру;
- аймақ дамуының табиғи - ресурстік алғышарттары мен әлеуметтік -экономикалық ерекшеліктерін сипаттау;
- аймақ территориясының қазіргі аудандастыру сызбалары арқылы Ақсу қалалық әкімшілік аймағының экологиялық аудандастыруын айқындау.
- экологиялық - географиялық аудандастырудың ғылыми принциптері мен әдістерін айқындау;
- аймақ дамуының табиғи – ресурстық алғышарттары мен әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктерін сипаттау;
- аймақ территориясының қазіргі аудандастыру сызбаларын талдау.
Зерттеудің көздері. Өлке - аймақтарды аудандастыру мәселелері өте аз қарастырылған мәселе десек қателеспейміз. Көбінесе ресейлік ғалымдардың еңбектеріне арқау болатыны байқалады. Атап айтқанда: физикалық -географиялық аудандастырудың алғышарттары В.Н. Татищев, А.Н. Радищев, А. Ф. Бишинг, Х.А. Чеботарёв, Е. Н. Зябловский, К.И. Арсеньев еңбектеріне арқау болады. Аудандастырудың аналитикалық кезеңі ғалымдар Р.Э. Траутфеттер, Н. А. Бекетов, Н.А. Северцев, А.И. Воейков, С.Н. Никитин еңбектерінде қарастырылады. Синтетикалық аудандастыру мәселелері – Г.И. Танфильев, П.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1) Чигаркин А.В. Геоэкология Казахстана; учебное пособие, Алматы:
Санат, 1995. – Б. 99 - 136
2) Тазабеков Т., Қалдыбаев С., Тазабекова Е. Павлодар облысының
экономикасы – оқулық, Павлодар : Кереку, 2009. – 208 б.
3) Нысанбек Ү. Павлодар облысының экономикалық жүйесінің қазіргі ахуалы. Қоғам және дәуір // Ғылыми - сараптамалық журнал, №4, 2006, Б.
14 – 20
4) Биебаев А.Ә., Сыздық Б.К. Мемлекет және қоғам. Заң оқу
орындары мен факультеттеріне арналған оқу құралы, Қарағанды : Болашақ - Баспа, 2003. - Б. - 4
5) Уахитов Д. Е. Экономиканы дамыту мәселесі және оны шешу
жолдары. Аймақтық тұрақты даму стратегиясы : Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары, Қарағанды : ҚЭУ, 2005.- Б. - 287 – 289
6) Сапаров Қ. Т. Қазақ шығысының өзен – көл атаулары : география
және туризм, экология мамандықтарының студенттеріне арналған оқу құралы, Павлодар : Кереку, 2012. - Б. – 214
7) Құсайынов С. А. Жалпы геоморфология : оқулық, Алматы : Қазақ
университеті, 2006. - Б. – 292
8) Нысанбаев Ә. Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы, Алматы : Дәнекер,
2001. - Б. 719 – 725
9) География Павлодарской области - под редакцией Царегородцевой А.Г, Павлодар, 1996 . – Б. - 113
10) Жараспай С. Тәуелсіз елдің топонимикасы да тәуелсіз болуы керек // Заман Қазақстан газеті, № 15, 2011. - Б. 4 - 5
11) http://til.vko.gov.kz
12) www.petropavlovsk.kz
13) gorodpavlodar.kz
14) Рахимов И.И., Уленгов Р.А. Антропогенные местообитания в системе «хемероби» // Материалы Всероссийской конференции Иерархия многоуровневых систем, Казань : КГПУ, 2003. - Б. 20 - 24.
15) Уленгов Р.А. Биоэкологическая специфика выделения биотопов в пределах урбанизированных геосистем // Материалы Всероссийской конференции, Экология и научно - технический прогресс, Пермь : ПГТУ, 2004. - Б 47 - 50
16) Уленгов Р.А. Оценка эколого-хозяйственного состояния административных единиц Республики Татарстан // Материалы Всероссийской научно-практической конференции, Современные глобальные и региональные изменения геосистем, Казань : КГУ, 2004. - Б 112 - 116
17) Рахимов И.И., Уленгов Р.А. Изменения в авифауне Среднего Поволжья в связи с созданием водохранилищ Волжско-Камского каскада // С.-Петербург : Русский орнитологический журнал, № 245, 2003, Б. 1352 - 1357
18) Уленгов Р.А. Районирование территории РТ по природным и экономическим показателям // Четвертые международные чтения памяти профессора В.В.Стачинского, Смоленск, 2004. – Б. 87 – 90
19) Уленгов Р.А., Уразметов И.А. Некоторые количественные характеристики врановых в различных местообитаниях// Материалы VII Всероссийской научной конференции по изуче¬нию экологии врановых птиц России, Казань : ТГГПУ, 2005. - Б. 173 – 177
20) Уленгов Р.А. Орнитологическое районирование террито¬рии Республики Татарстан // Материа¬лы регион. науч. - практ. конф., посвященной 85-летию проф. А.С. Тайсина Географические исследования и образование в регионе, Казань : ТГГПУ, 2005. - Б. 73 – 76
21) Уленгов Р.А. Некоторые подходы к оценке эколого - хозяйственного состояния территории// Сборник научных и научно -методических трудов, География и геоэкология в педагогическом вузе; Вып.1 – Казань, 2006. - Б. 35-42
22) Уленгов Р.А. Хорологический аспект в изучении орнитофауны г. Казань // Вестник ТГГПУ. Казань, №7, 2006.- Б. – 152 - 159
23) Уленгов Р.А. Авифауна природно-территориальных комплексов РТ // Журнал экологии и промышленной безопасности (Вестник ТО РЭа). Казань, №3(33), 2007. - Б.- 36
24) Уленгов Р.А. Авиафауна урбанизированных геосистем (на примере г. Казани) // Материалы Всероссийской науч.-прак. конф. посвященной юбилею проф. Мусина А.Г. Природно-ресурсный потенциал РТ и сопредельных территорий, Казань : ТГГПУ, 2007. – Б. 77 – 84
25) Исаченко А.Г. Экологический потенциал ландшафта // Известие Всесоюзного географического общества, выпуск 4, 1991. – Б. – 305 - 316
26) Бельгибаев М.Е. Геоэкология - развитие, структура, методы // Современные проблемы геоэкологии созологии , Алматы, 2001. - Б. 11 – 21
27) Реймерс Н.Ф. Природопользование – М.:Мысль, 1990. - Б. - 40
28) Арманд А.Д, Устойчивость (гамеостатичность) географических систем к различным типам внешних воздействий // Устойчивость геосистем, Москва, 1983. - Б. 14 3 2
29) Белый А.В. О структуре экологических показателей устойчивого развития // Современные проблемы геоэкологии и созологии, Алматы, 2001.- Б. 52 – 55
30) Царегородцева. А.Г. Антропогенная трансформация гидрологического режима, пойменных ландшафтов р. Ертыс // Дисс. на соиск. уч. степ к.г.н., Алматы, 2001. - Б. 114
31) Гродзинский М.Д. Устойчивость геосистем теоретический подход к анализу и методу количественной оценки // Известия АН, ССР. Серия географическая, № 6, 1986. - Б. 5 - 15
32) Голов В. Как повысить эффективность обучения экологии // География в школе, № 3,1996.- Б. 37 – 39
33) Л.; Гидрометоиздат. Ресурсы поверхностных вод целинных и залежных земель, Павлодарская область, 1966.- Б. 223
34) Гельдыева Г.В., Веселова Л.К., Ландшафты Казахстана, Алма-Ата, Ғалым, 1992.- Б. 74
35) Смелов С.А. Освоение и сельскохозяйственное использование пойменных земель, 1956.- Б. 27
36) Достай Ж.Д., Царегородцева А.Г. К вопросу о загрязнении тяжелыми методами озе-ра Мойылды и прилегающих к нему территорий // Гидрометеорология и экология. – Алматы., № 1,1998.- Б. 157 - 163
37) W.W.W. Pavlodar. Kz
38) Агенство Республики Казахстан по статистике
39) Катков В.Л., Зеленков О.В. Вихревой метод выбросов в атмосферу // Инженерная экология №3, 2000.- Б. 41.
        
        Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі. Бүгінгі таңда экологиялық дағдарыс жекелеген ел
көлемінен асып, бүкіл әлемдік проблемаға ... ... Ал оның ең ... тек қана ... ... негізінде шешілуге тиіс. Өйтпейінше
адамзат цивилизациясы жасаған бар игіліктің қатып кетуі де ғажап емес.
Қоғам мен табиғат бір - ... ... ... ... орта мен ... ... тіршілік етуі мүмкін емес. Табиғат
байлықтарын тиімді пайдалану, табиғатқа сүйіспеншілікпен қарау қоғамның да
алға ... ... ... ... жеке аймақтарының табиғаты,
бізді қоршаған табиғат сияқты, өзара тығыз байланыста болатын және ... ... ... – жер бедері, геологиялық құрылысы,
ауасы мен суы, топырақ және ... ... ... ... ... комплексін көп жағдайда табиғи - территориялық ... ... ... деп ... ... ... дамыған табиғи -
территориялық ... ... бірі ... ... - территориялық
комплекстердің обьективтілігін танитын болсақ, ... ... - ... ... ... ... -практикалық
маңызы бар.
Зерттеудің мақсаты: Ақсу қалалық әкімшілігі аумағының экологиялық
жағдайына сипаттама беру негізінде ... ... - ... ... ... ... міндеттері: Павлодар облысының экологиялық – географиялық
аудандастырудың негізінде Ақсу ... ... ... ... ... тұрғыдан аудандастыру мәселесін қарастыру.
- экологиялық - географиялық аудандастырудың ғылыми принциптері мен
әдістерін қарастыру;
- ... ... ... - ... ... мен әлеуметтік
-экономикалық ерекшеліктерін сипаттау;
- аймақ территориясының қазіргі аудандастыру сызбалары арқылы ... ... ... ... аудандастыруын айқындау.
- экологиялық - географиялық аудандастырудың ғылыми принциптері мен
әдістерін айқындау;
- аймақ дамуының табиғи – ... ... мен ... ерекшеліктерін сипаттау;
- аймақ территориясының қазіргі аудандастыру сызбаларын талдау.
Зерттеудің көздері. Өлке - аймақтарды аудандастыру мәселелері өте ... ... ... ... ... ресейлік ғалымдардың
еңбектеріне арқау болатыны байқалады. Атап ... ... ... ... В.Н. ... А.Н. Радищев, А.
Ф. Бишинг, Х.А. Чеботарёв, Е. Н. ... К.И. ... ... ... ... аналитикалық кезеңі ғалымдар Р.Э.
Траутфеттер, Н. А. ... Н.А. ... А.И. ... С.Н. Никитин
еңбектерінде қарастырылады. Синтетикалық ... ...... П. И. Броунов, А.А. Крубер, Л.С. Берг, В.П. ... Тянь ... ... ... алынады. Физикалық - географиялық
аудандастырудың кезеңдері ірі аймақтар ... Л.С. ... В. В. ... ... С. П. ... еңбектеріне арқау болады. Аудандастырудың
қазіргі кезеңі Н.А. Солнцев, Ф.Н. Мильков, Н.И. ... Г.Д. ... ... ... Физикалық - географиялық аудандастыру
шетелдерде Э.Д. Гербертсон, Д.Ф. Анстед, Е. Тейлор, А. Гетнер, Видаль-де-ля-
Бланш, Л. Галлуа, З. ... ... де. ... авторлардың
ғылыми жұмыстары М. Тереник, Р. ... К. ... ... пәні: Павлодар облысының экологиялық - географиялық
аудандастырылуы.
Зерттеудің ... Ақсу ... ... ... экологиялық
жағдайы.
Зерттеудің әдіс-тәсілдері: Зерттеуде дәстүрлі географиялық зерттеу
әдістері мен тәсілдері ... ... - ... статистикалық экспертиза әдістері. ... ... ... ... ... ... тұжырымдалды. Сондай-ақ ... ... ... мен ... ... ... қолданылды
Зерттеу жұмысының ғылыми жаңалығы: Павлодар облысының аудандастырылу
мәселесі хақында жеке зерттеу еңбек жоқ деуге болады. Сол ... ... ... ... нәтижелерін институт, колледж студенттері
қосымша деректер, мәліметтер ретінде пайдалануларына болады.
Зерттеу ... ... ... аудандастыру мәселесі - территорияны белгілі бір жүйелерге бөлуге
қатысты географиялық қағидалардың жиынтығы.
2) Павлодар облысы аумағының ... ... мен ... ... ... ... өркендеуіне қосылатын көрсеткіштер.
3) Ақсу қалалық әкімшілігі аумағының экологиялық жағдайына ықпал ... ... ...... әр тұлғасы ат салысуы тиіс
өзекті ахуал.
4) Ақсу ... ... ... елді ... экологиялық –
географиялық тұрғыдан жағдайларын шешу - ... ... ... ... ... ... ... құрылымымен көлемі: Дипломдық жұмыс бес тараудан, негізгі
және қорытынды бөлімдерден тұрады. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі бар.
1 Аудандастырудың теориялық ...... ... кем дегенде 2 өлшемге бөлінетін
аумақтық ұяшықтың ерекшелік өлшеміне және оларды ... ... ... сай ... ... ... әдіс.
Аудандастыруды жеке және жалпы деп бөледі. Жеке аудандастыруда аумақтың тек
жеке элементтері, ал ... ... ... ...... да бір өзара байланысты белгілерінің және
құбылыстардың жиынтығы бойынша ерекшеленетін ... ... ... және ... қабықтың құрам-бөліктерімен, сондай-ақ
ландшафт немесе қоғамдық өндіріс элементтерінің өзара ... ... ... ... ...... ең ... ол кейбір жағдайларда әдістемелік және ... ... ... ... ... ... сол ... барлық географиялық
пәндерде, сондай - ақ аудандастыру түсінігін қосымша сипат ... ... ... ... ... ... ғылымдарды бір-біріне
жақындатады. Аудандастыру - территорияны белгілі бір ... ... ... жалпы принциптері бар. Географияда географиялық объектілердің пайда
болуы мен ... ... ... ... ... бірі ... - ... аудандастыру ландшафтарды жүйелеудегі бірі,
ландшафтардың неғұрлым жоғары дәрежедегі аумақтық жүйелерге өтуге ... ... ... ... ... секторлар, белдеулер).
Физикалық - географиялық аудандастыру. Республика аумағын табиғат
жағдайларын ... ... жеке ... бөлу ... XIX ... ... жартысынан - ақ орын ала бастайды. Мəселен,
Э.А.Эверсманның «Орынбор өлкесінің табиғи тарихы» (1840) деген ... ... ... 3 ... ... ... ... Орманды жəне
таулы жерлер, Солтүстік жəне ... ... кара ... ... өңірі,
Оңтүстік жəне оңтүстік батыс құнарсыз далалар. Қазіргі ... ... бұл ... ... Оңтүстік Оралдың тау орманы мен орманды
даланың солтүстігіне, екіншісі - орманды дала мен ... ... - ... ... сəйкес келеді. Осы сияқты Қазақстанның жазықтық бөлігі А.И.
Левшин «Қырғыз - ... ... ... ордалары мен далаларының
сипаттамасы» (1832) деген еңбегінде 7 табиғи ... ... ... ... жағдайларының жан-жақты сипаттамасын берді. Бірақ
аудандастырудың негізіне бірыңғай ... ... оның ... ... зона ... ... ... І - өңір), екіншілері
табиғи аудан (мысалы Үстірт) сипатын ... Тап осы ... ... ... негіздеуші И.Г. Борщов Арал - Каспий өлкесінің
ботаникалык ... ... (1865) ... ... ландшафтылық
типологиялық негізде аудандастыру жөнінде тұңғыш қадам жасады. XX ғасырдың
басында Қазақстанның жазықтық ... ... ... бөлуді негіздеу
үшін зоналық топырақ жəне өсімдік типтерімен қатар ... ... ... ... ... ... ... қорытудың
негізінде Б.А.Скалов Батыс Қазақстанды үш табиғат өңіріне ... ... ... ... ... мен ... - шашын мөлшерін
келтіреді (1907). Дегенмен, Қазақстан аумағын шын ... ... ... Л.С.Бергтің еңбегінен басталады «Сібір мен
Түркістанды ландшафтылық жəне морфологиялық ... бөлу ... жылы ... ... бір - ... ... 2 дербес таксономиялык
бірлігін ұсынады. Олар ландшафтылық зоналар жəне ... ... ... ... географиялық аудандастырудағы жаңа кезең
КСРО Ғ. А. Өндіргіш күштерді ... ... ... (СОПС) бүкіл Кеңес
Одағын табиғи - ... ... ... орын ... Бұл схемада
аудандардың ең ірі бірлігі физикалық географиялық аймақ болып белгіленеді.
Аймақ зонаға, өз кезегінде зона провинцияға бөлінеді. ... ... ... ... ... ... Батыс Сібір ойпаты, Қазактың қатпарлы
өлкесі, Тұран ойпаты) жəне екі таулы ... ... - Саян жəне Орта ... ... ... - ... ... көлемі мен шекарасына байланысты көзқарастардың əртүрлілігі
көбіне көп аудандастырудың жоғарыдан төмен карай ... ... ... ұсақ ... бөлу ... ... - аймақ - облыс -
провинция т.с). Шын ... ... ... ... ... ... арқылы əртүрлі типтегі ландшафтарды біріктіру жолымен
жүргізілуі керек ... ұсақ ... ... арқылы физикалық
географиялық аудан - провинция - облыс - аймақ белгіленуі керек) ... ... ... ... ... ... экологиялық - демографиялық қысымның күйзеліс ... ... өмір сүру ... ... ... ... - ... және әлеуметтік - ... ... ... ... ... - ... аудандарды талдап,
бағалауға, ауыл шаруашылық мақсаттағы ... ... ... мен ... жағдайды сауықтыруға мүмкіндік береді, бұл ретте
халықтың өмір сүру ... ... ... ... - ... ел ... ... бірігіп жатқан ірі
бөлігі. Ол өз кезегінде бірнеше әкімшілік - аумақтық бөлініс бірліктерін
қамтиды. Экономикалық ... бір - ... жер ... ... ... ... табиғат және еңбек ресурстарының
шаруашылығының кешенділігі мен оның ... ... ... өзара ауданішілік тұрақты ... ... әрі ... ел ... ... ... ерекшеленеді.
Әдетте халқының еңбек дағдысына және табиғат жағдайына байланысты белгілі
бір аумақтағы шаруашылықтың ... ... ... ... барысында
географиялық еңбек бөлінісі туындайды. Олармен тығыз байланыста басқадай
қосалқы қызмет көрсетуші өндіріс салалары ... ... ... үлкен аумақты
қамтитын экономикалық аудан дүниеге келеді. Кейбір экономикалық аудан бір
бағыттағы ... ... ... көп ... ... Осылайша
экономикалық аудан арасында үнемі қызмет пен өнімдер алмасуы нәтижесінде
ауданаралық экономикалық байланыстар ... Ел ... ... ... сол ... ... ұлттық экономикасын құрайды. Халық
шаруашылығының дамуы барысында экономикалық ауданның ... ... ... ... ... жаңа кен байлықтарының үлкен қорлары ашылуы немесе
ірі өндіріс орындарының салынуларына байланысты. Осы себепті, экономикалық
аудан ... ... ... болып, оның орналасу шекараларының
өзгерісі нәтижесінде жаңа экономикалық аудан ... ... ... кеңдігіне және табиғи ресурстарының молдығына, ... әр ... мен ... - ... ... негізгі белгілеріне қарай 5 ірі ... ... ... ... ... ... бөлінген. Еліміздің жер
аумағын ... ... ... ... ... ... ғалым - географтарға Н.Н.Баранский, Б.Я. Двоскин т.б. жатады. Кез -
келген экономикалық ауданның экономикалық ... ... ... ... ... экономикалық аудан құрамы, оның шекаралары;
-экономикалық-географиялық жағдайлары мен ресурстары, ... ... баға беру және ... пайдалану мүмкіндігі;
- халқы және еңбек ресурстарының орналасу ... ... ... ... ... ... оның ... өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы
салаларының мамандануы мен орналасуы;
-өндірісті орналастыру формалары ... - ... ... ... өндірістің шашыраңқы орталықтары, т.б.);
- ірі қалалары;
- экологиялық жай - күйі;
- сыртқы байланыстары және экономикалық ауданның даму ... ... – жер ... геологиялық және
гидрогеологиялық ерекшеліктерге, жер асты суларының пайда болу, таралу,
алмасу ... ... ... табиғи аудандарға бөлу.
Гидрогеологиялық ... ... және ... гидрогеологиялық
аудандастыру болып екіге бөлінеді. Арнаулы гидрогеологиялық аудандастырудың
түрлері көп: ... ... ... ... ... ... жер асты суын ... немесе
пайдалану қорына қарай аудандастыру, т.б. ... ... жер ... ... алып, оның грунт және
артезиан сулы қабаттарын біріктіріп топтастыру ... ... ... ... жер ... ... ... отырып, жер қабығының тектоникалық құрылымы, гидрогеологиялық
ерекшеліктері, жер асты ... ... мен ағын ... ескеріледі.
Бұл бағытта гидрогеологиялық аудандастыру гидрогеологиялық ... ... ... және ... алап ... тау ... ... Гидрогеологиялық массивтерде кристалдық іргетас жер
бетіне шығып жатады, оның қойнауындағы жер асты суы аса ... ... ... бұл ... ... ... ... пайда болған теңіз, өзен - көл шөгінділерінің астында 10 – 20 км
- ге ... ... ... Оның ... жер асты ... ... қалыптасады да арыны күшті ... ... ... жаңа ... - ... жасалған. Оның негізінде Қазақстан жері 10 гидрогеологиялық
ауданға бөлінеді. ... ... ... ... (Жетісу
Алатауы, Тянь - Шань, Алтай, Тарбағатай, Орталық Қазақстан, Орал ... ... ... ... ...... ... -Арал, Шу – Сарысу, Солтүстік Қазақстан жазықтары, тауалды және
тауаралық жазықтар) қамтиды. Гидрогеологиялық аудандастыру жер асты ... ... оның ... дұрыс анықтауға, тиімді пайдалану шараларын
белгілеуге мүмкіндік ... ... ... ... үшін ... ... мен ... құрылымдық жағдайы, стратиграфиялық және
литологиялық кешендерінің болуы, ... ... ... ... ... (алаңның өзгеруі мен бөлігі бойынша) тұрғысынан оның геологиялық
құрылысы ... ... ... ... алынған мәліметтер
шаруашылықтың негізгі түрлеріне сай аумақты су ... ... ... ... іске ... ... ... тұрғылықты жердің
ағымдағы және перспективалық ... ... ... ... ... ... оның қала ... базасын анықтайтын
аумақтың ағымдық және перспективалық ... ... ... ... ... ... бөлінеді:
- өнеркәсіптік аудандастыру;
- ауыл шаруашылық аудандастыру;
- көліктік аудандастыру;
- рекреациялық аудандастыру;
- ғылыми - ... ... ... аудандастыру.
Өнеркәсіптік аудандастыру өнеркәсіп салалары объектілерінің аумақтық
бөлінісі ескеріліп жүргізіледі.
Ауыл шаруашылық аудандастыру агроөнеркәсіптік өндірістің әр түрлі
факторлары бар ауыл ... ... ... ... ... үшін ... желісі мен олардың түйіндерін
орналастыру орны ретіндегі аумақтардың мәні маңызды болып табылады.
Рекреациялық аудандастыру ... ... ... ескереді.
Ғылыми - технологиялық аудандастыру аумақтар типологиясын олардың
ғылыми - техникалық даму ... ... саны мен ... ... ... ... ... экономикалық дамуда ғылым мен технологиялық
дамудың болуы және аталатын орны ... ... ... ... ... қаржы - банк
саласының, сауда және өзге қызмет көрсетудің даму деңгейі бойынша ... ... ... ... ... ... (қуаттарды)
орналастыруды талдауға арналып бөлінген аумақтық ... ... ... ... ... ... аумағының табиғат жағдайлары мен ресурстары
Павлодар облысы 1938 жылы 15 ... ... ... ... ... ... ... ауданы 124,7 мың км2.
Павлодар облысы Қазақстан Республикасының солтүстік шығыс бөлігінде
(490 55’ – 540 27’ с.е. және 730 16’ – 790 56’ ш. б. ... ... дала және ... зоналарында, Ертіс өзенінің орта ағысы маңында
орналасқан. Солтүстігінде ... ... ... Новосібір және Омбы
облыстарымен) ...... ... және Ақмола облысы және
оңтүстік және оңтүстік - батысында Қарағанды, оңтүстік - ... - ... ... ... бедері. Павлодар облысының бедері, басқа жерлер сияқты ұзақ
жылдар бойындағы ... ішкі және ... ... ... ... Облыс аумағының үлкен бөлігі 110 - 200 м
биіктіктердегі Батыс Сібір жазығының оңтүстігінде (Ертіс маңы ... ол ... ... аздап еншіктеу келген. Облыстың оңтүстік -
батысына Қазақ ұсақ шоқыларының солтүстік - шығыс бөлігі енеді.
Павлодар облысы шегіндегі ... ұсақ ... ... ... ... ... - ... және оңтүстік деп айыруға болады. Сарыарқаның
оңтүстік - батысына Баянауыл, ... ... ... кіреді. Бұл
провинцияға тән ... ұсақ ... ... күшті ыдырауы, ала
таулардың жекеленген ... көп ... ... ... ... - 600 м - ге ... байқалады. Баянауыл аудандарында жеке биік таулы
массивтер мұнарланады. Ақбет тауы ... 1026 м. ... ... ... ... Павлодар облысының ең биік нүктесі - Әулие
тауы (1055 м) орналасқан. Аумақ каледон қатпарлану ... ... ... ... жағдай шөгінді, жанартаулық (құмтас, порфирит, гранит)
жыныстарынан құралған.
Аласа таулы ландшафтың көп бөлігі дала бейнесінде. ... ... ішкі ... ... пайда болған гранитті үйінді болып
көрінеді: Жасыбай, ... ... ... ... ... оңтүстік провинциясы Май ауданының зонасы кіреді. Тау
шоқыларының жер бедері тектоникалық ... ... ... ... жағалау бөлігінің орташа биіктігі 200 - 300 м.
Павлодар облысында орналасқан Батыс - Сібір ... ... ... ... ... бойы, Құлынды, Барабинск және Ертіс.
Ертіс бойы провинциясында Май, Лебяжі, Ақсу, Ақтоғай, ... ... ... ... Бұл ... - ... ... Ертіс аңғарымен қақ
екі бөлікке бөлінген. Жазықтың биіктігі оңтүстік батыстан өзеннің оңтүстік
шығысына қарай 200 м - ден 110 м - ге ... ... ... ірі ... ... (құм, саз, гравий) неогендік кейбір жерлерді тұзды саздар
құрайды. Жердің көп бөлігі тал ... ... ... ... ... ... көп бөлігі Алтай өлкесінде және Павлодар
облысының Успенка, Шарбақты, Лебяжінің бөлігі, ... ... ... ... ... ... жазығының оңтүстік бөлігі - Құлынды жазығы
абсалюттік 100 - 130 м орналасқан. Құлынды ... ... ... ... қабатталған. Оның астында неогендік саз, су ұстағыш қабат
орналасқан ... ... ... ... ... - ... ... алып жатыр. Абсолюттік биіктіктері: 100 - 120 м. Оның үстіңгі қабаты
бөлшектеніп, биік емес жолдарға және ... мен ... ... ... ... Қалың құм - саздың астында қалыңдығы (5 - 10 км) су
ұстағыш тұзды неогендік саз ... ... ... ... батыс бөлігін (барлық Ертіс
ауданы мен Железинка ауданының Ертіске жақын жерлер) алып ... ... тән ... жер бедерінің тегіс ... ... ... ... ... түсуі. Орташа биіктігі 140 - 200 м.
Пайдалы ... ... ... саны мен ... ... ... Қазақстанның алдыңғы қатарларында орын алады. ... ... 12 ... кен орындары ашылған, онда алтын, күміс, мыс,
қорғасын, цинк, молибден, кобальт, ... ... ... ... т.б. сирек
кездесетін элементтер кездеседі. Екі ірі ... ... құм кен ... нен ... ... материал орындары бар Қазақстанда ірі ... кен ... ... онда зерттеу жұмыстары жүргізулерде.
Облыстық пайдалы қазбалары төрт топқа бөлінеді:
1) металл;
2) отын;
3) бейметалл;
4) құрлыс материалдары.
Полиметалл ... ... ... ... ... Бозшакөл мыс рудасы. Бозшакөл мыстан басқа молибден,
алтын, күміс кездеседі.
Отын. Екібастұзда ... ... ... және ... тас ... ... пайда қазбаларға тұз қара металлургияға қосымша шикізат,
цемент шикізаты, әшекей тастар.
Құрлыс материалдар. Облыс ... ... ... ... ... Олар құрлыс тастары, құмдар, ... шыны ... ... ... ... ... шикізат кешенінде жетекші
рөл атқарады. Ертістің Павлодар өңірінің ... ... ... ... жалпы құны 460 миллиард долларға бағаланады. Бұл -
алтыңды құрылыс материалдары мен өзгелерін қоса ... ... мен әр ... Кен ... бір ... ... және ... өндірілуде,
қалғандарында қосымша геологиялық барлау жұмыстары жүргізілуде, ... ... ... ... ... ... Павлодар
облысында Қазақстанның барлық көмір қорының үштен бір бөлігінен ... Ең ірі кен ... - ... және ... ... 10,5 ... және 2,2 ... тонна энергетикалық шикізат
сақталған. Жалпы көмір қоры үш миллиард тоннадай болатын басқа да тоғыз кен
орнын болашақта ... ... ... кен орындарының ерекшелігі көмірдің
тереңде жатпағандығы, ал кей ... ... жер ... ... ... табылады. Сондықтан ол ашық үнемді әдіспен өндіріледі. Екібастұз
бассейнінің ... ... ... ... ... 2 миллиард тонна
көмір өндірілді. Барлау жүргізілген қалған көлемдері ... жүз ... ... мыс - ... ірі кен орны ... дайын. Мұнда
руда жер бетіне жақын орналасқан және өндірістік шоғырлануында тек қана
мыс емес, ... ... ... да ... ... бар. Барлық кен
орындарындағы мыстың жалпы қоры үш жарым миллион тоннаны құрайды. Алтын кен
орнының болжамды қоры ... 150 ... ... онда осы бағалы
металдан басқа күміс, мыс, мырыш, барит бар. ... кен ... 14 ... никельдікі – 251 мың тоннаға, марганецтікі – 70 мың ... ... ... қорлардың маңызды ерекшелігі – ... көп ... ... негізгі аталған металдардан басқа онда
молибден, бериллий, индий, таллий, галлий, кадмий, германий, селен, ... тағы ... бар. ... ... пен ... кен ... Кейбір мамандар техникалық және зергерлік алмастарды табу үшін
нақты алғышарттар бар деп ... ... ... ... ... мен ... ашылған кен орындары жоқ. Бұл ... ... ... аумағын Ертіс өңірі ойпаты алып жатыр, геологтар көмірсутегі
шикізатының мол қоры жағынан оның болашағы зор деп ... ... ... - 315 миллион тоннаға, ал газдікі – 148 миллиард текше
метрге бағаланады. Облыста кең ... деп ... ... ... ... орны бар деп ... бұл – әр түрлі құрылыс материалдарын өндіруге,
өнеркәсіп мұқтаждықтарына және ... да ... ... ... ... құмының Қарасор кен орны – ТМД - дағы ең ... ... ... отқа ... ... Суханов кен орнында шамамен 700 ... ... ... ... ... ... ... Павлодар облысы ... ... пен ... ... құрғақ дала зонасына жатады.
Облыстың климаты ұзақ және тұрақты қатаң қыс пен, ... ... және ... ... ... көтерілетін қысқа көктеммен сипатталады. Тынық
және Атлант мұхиттарынан бірдей ... алыс ... ... ... ... Күн сәулесінің түсу ұзақтығы 2300 -
2400 сағат. Күннің горизонт бойындағы биіктігі 600 (22 ... 120 ... ... ... ... күн ... 17 ... ал желтоқсанда 7
сағат. Күн радиациясы мөлшері облыс бойынша солтүстіктен оңтүстікке қарай
жылына 95 тен 110 ... ... ... ... ... солтүстікте 10, оңтүстікте 20 - ден 30 -
ке дейін. Ең суық қаңтар ... ... ... - 170 - 190 ... ... температурасы 1947 жылы байқалды, ол 470 - қа тең ... ... қыс ... ауа ... 4 - 60 - ... ... жылы ай - маусым, орташа айлық температурасы 190 - дан 220 – дейін.
Ең ыстық күндерде температура күрт көтеріледі. Кейбір кездерде 400 - 420 ... ... Ең ... күн 1931 жылы ... ол 420С ... ... өте ... рөлді Атлант мұхиты атқарады. Батыстан
ауа массалары қоңыржай ендіктеріне кіріп қысқы кездерде күннің жылынуымен
қардың ... ... ... ... - қарсы суы мен жаңбырлы ауа ... ... ... ол ... суық ... ауа ... кіруіне жағдай жасайды. Жазда жылы бетпен
өткенде ол қоңыржай массаға трансформацияланып ... ... ... ... ... ... ... континенталды тропиктік
ауа облыс территориясына кіріп, температураның көтерілуін, ... ... ... ... Ауа райы территориядағы қысымға байланысты.
Қысқы кездерде бүкіл территория батыс Сібір антициклоны ауа райын суық ... ... ... - ... Баянауыл таулары климатқа үлкен әсер етеді. Мысалы:
егер жылдық жауын - шашын мөлшері солтүстіктен оңтүстікке 300 мм - ден ... - ге ... онда ... 300 мм ... ... ... - ... көбісі
жылы кездерде болады [8].
Ішкі сулары. Климаттың құрғақшылығы, зонаның жазық ... ... ... ... гидрографиялық торды сипаттап анықтайды.
Облыста 140 аса өзен, жылға, уақытша су ... 27 ... ... ... жайылымында кіші өзендер бар. Ең ірісіне кіретін ұзындығы
100 км артық өзен – Ертіс, Шідерті, Өлеңті, ... ... ... ... бар, олардың көбі ащы көлдер. Тек облыстың солтүстігінде Ертістің
жайылымында ... ... мен тұщы су ... бар.
Ертіс - Қазақстан мен Сібірдің ірі өзені. Павлодар облысы ... ... ... 750 км ұзындықта ағып, өзіне бірде ... ... ... ... ... Жер ... шығыс тілінде Эртыс, яғни, «жер тес» деген
мағынада. Оның басталар жері - Қытайдағы Моңғол ... ... ... ... аңғарлармен ағады, ені 15-18 км жетеді. Оның арнасы көптеген
аралдарға және құм ... ... ... ... жанама
тармақтарға - Белая, Окуневка, Зубатка, Орловка, ... деп ... т. ... ... ... ескі ... бөлінеді. Облыстың оңтүстік -
шығысында Ертістің жылдамдығы, арнаның орта ... ... ... 1,7 ... Павлодар ауданында ені - 350 м. Жылжу тереңдігі - ... 6,5 м. ... ... ... 2 - 4 м. ... ... ... шығыны
- 920 м3/с. Су аз жерде - 319 м3/с.
Ертіс аралас қоректенеді. Көктемдегі еріген, жер асты және ... ... мен ... қаршықтарының маңызы бар.
Ертіс жайылымында, кең жайылымынды, кең жайылымды 10 - 15 км ... ... ... ... ... ... көлімінде 373,2 мың га.
Қарашаның ортасында Ертіс қатады, ал ... ... көп ... - 115 ... Су тосу ... ... ... метрге 200 г су таралады. Ертіспен Ақсу
ауданында жасанды өзен - Ертіс - Қарағанды ... ... ... ... 1962 жылы ... ... ... ірі өзен болып табылады. Ол басын Қарағанды
облысынан алып, Шығанақ көліне құяды. ... 502 км, ... ... 399 км. Екібастұз, Баянауыл аудандарын кесіп өтеді. Ертіс –
Қарағанды каналының ... ... ... ... орта ... ... пайдаланады. Шығанақ көлінен Жалауды көліне дейін өзен басқа атпен
Қарасу деп аталып ағады. Тасу кезінде өзен суы ... ... ... ... ... ... орында Өлеңті өзені алады. Ол ... ... ... ... ... ... арқылы Павлодар
облысының территориясындағы Әулие ... ... ... Өзен ... ... оның 79 км ... облысында. Су тасыған кезде өзеннің 3м - ... ... - ... ... Облыс аумағы, біршама жерден басқа (Ертіс
жайылмасы, Баянауыл және Майқарағай ... ... ... дала ... ... меридиан бойынша едәуір созылуы топырақ түрлерінің
зоналалық таралуын ... ... - ... ... ... оңтүстігіндеге ашық қоңыр түсті топырақтарға дейін. Ал оның
орталығында қоңыр түсті топырақтар таралған.
Облыстың оңтүстігінде құрғақ дала аз ... - ... ... ... ағын әлсіз және сор процестер жақсы ... ... ... ... және ... тамырлы түрлерден тұрады.
Солтүстікке қарай жауын - шашын мөлшері біраз ... ... ... қара ... ... ... және қою қоңыр түсті ... ... дала ... ... ... ... ... жайылмасында қалыптасқан ландшафтар алады. Ылғалы жеткілікті орманды
шалғынды топырақтарда қалың шалғынды, ... ... ... дамиды.
Орман ландшафттары Баянауыл, Майқарағай маңында шағын аймақтарды
қамтиды. Баянауыл ормандары граниттік ... тау ... ... ... тән. ... ... тәпек тоғайы бар ... ... ... шоқыларында да қарағай басым таралған, ... ... ... ... қалың емес. Барлық ормандар қорының ауданы 451,5
мың га шамасында (3,6 %).
Топырақ. Жерінің ... ... ... жатқанына қарамастан
облыстың барлық жері бірдей - ... ... ... ... ... ... ... (3/4 шамасындай) үлкен бөлігін - қоңыр
топырақты белдеу алып жатыр. ... тек ... ... қара ... ... - ... белдеуінің топырағы ашық қоңыр. Шамамен осындай
бөлікті оңтүстік - батыста тау топырағы құрады, олардың құрылуы тік ... ... ... ... Оң ... ... ... топырағы
төрттік дәуірдің жеңіл механикалық құрылысында - құм, саз бар жыныстардан
құралған. Сарыарқаның аудандарында топырақ ... жоқ, ... ... жыныстар кездеседі.
Жер асты суларының жоғарға атқылап шығуынан тұз жақын жатқан минерал
суларынан топырақтың жоғарғы ... ... ... ... ... ал климаттың қолайлығына байланысты салыстырмалы
өсімдік жамылғысында қарашірік құрылуына себебін ... Қара ... 5 - 7 %. Ол ... горизонтта топыраққа қою бояу береді, қалыңдығы
60 - 80 см. Бұл топырақ біршама жоғарғы өніммен ерекшеленеді.
Оңтүстікке ... қара ... ... ... - қою ... және ашық
қоңыр топыраққа ауысады. Оларға тұздылық қасиет тән. Қою ... ... ... ... ауданды алып жатыр. Қою ... ... ... 3 - 4 % ... ... 18 - 20 см. Ашық ... топырақ онша
үлкен емес, 2 - 3 % гумыстың құрамымен айырмашылық жасайды.
Ерекше топырақтың құрамын құрайтын ... ... ... ... ... 1. ... 2. ... топырақ, 3. шабындық қара
топырақ, 4. жайылымды қара топырақ, 5. шабынды - ... деп ... ... ... 2 - 3 м тереңдікте жатқан жер асты суларының
маңызы бар.
Шабындық жайылым топырағының айырмашылығы жоғарғы горизонт топырағының
лай ... мал ... ... дамыту үшін мүмкіндік жасайды.
Өсімдігі. Павлодар облысының зонасы негізінен дала өсімдіктер
белдеуінде ... Оң ... ... ең шеткі солтүстік - шығыс бөлігі
орманды дала зонасына кіреді. Сол ... ... ... ... және оң жағалықтың оңтүстік - ... ... ... ... ие. ... ... біраз бөлігін шөлейт алып ... ... ... ... ... ... ... жерінде 40 түрлі сүтқоректілер, оның ішінде
кемірушілердің 20 түрлері, балықтардың 16 түрлері, ... ... ... құрт - ... ... ... жорғалаушылар мен
қосмекенділер кездеседі [16].
Облыста жыртқыштардан тарағандары қасқырлар, сирек сілеусіндер.
Қасқырлардың екі ... ... ... ... және дала қасқырлары.
Облыста ерекше көп топты жануарларға кеміргіштер жатады. Оларға
қояндар, сарышұнақтар, суырлар, сұр ... ... су ... алақор жандары, сұр тышқандар барлық ... ... әлі ... ... ... кәмшат кездеседі. Оның терісі өте
жоғары бағаланады. Кәмшатпен қатар сирек кездесетін күзен.
Ертіс өңірінің даласында мекендейтін ... ... ... дала
балшықты құсы, ителгі, бөдене, дала кезкұйрық лашыны, бүркіт, қарлығаш.
Біздің облысқа ұя ... ұшып ... ... үйрек, сұр қаздар, шүрегей,
торғайлар, бұлбұлдар, қарлығаштар.
Сарыарқа аудандарында бұрын көп мөлшерде арқарлар ... ... өте ... ... Олар Баянауыл баурамында ғана бар. Соңғы кездерде
бұл жерлерде сілеусін кездесе бастады. Шыршалы жерлерін ... ... ... ... өсімдік жамылғысы әр түрлігімен ерекшеленеді.
Даланың негізгі түсі құрғақ бетеге, әр ... ... ... ... ... ... шөп, ши, ... шалғын, дала сұлыбасы т. б.
шөптер өседі. Көктемде дала жасыл кілеммен жабылады да аз ... әр ... ие. ... ... көкнәрлар гүлдейді. Әр түрлі шөптерден ұйқы
шөбі, табылғы, жусанның ... ... ... ... қияқ өседі. Сортаң
топырақта шөлге шыдамды өсімдіктер өседі, оларды көбіне «шөлде өсетіндер»
деп атайды. Біздің облыстың дала ... ... ... ... оңтүстік жағалығында шөп салам, арам шөптерге басым.
Ертіс, Шідерті, ... ... ... ... шөптер,
табиғи малға азықтық өсімдіктер өседі. Жазда мол ... соң ... ... бойындай болып көтеріледі, яғни 170 - 180см
Таулы далалы орындарда тікінек, қарағандар, ырғай, итмұрын, қылқанды
қарағай ормандарына қарай тараққа ұқсас ... ... ... ... ... сол ... ... Железинка мен Қашыр
ауданының солтүстік-шығысында ... ... ... ол ... ... ... облыстарынан кірген. Алаңдар мен шағын ормандар арасында шоқтар
мен шөптермен жамылған көде, сібір көктікені, жусан және ... ... ... қоса жабайы алма, тал, шілін ... ... ... ... ... - шығысында шоқтар батпақталғандықтан,
көлдермен жауын-шашымның көп ... ... ... талдар, қайың - қарағай
өседі.
Орман. Баянауыл таулары ... ... ... ... ... ... ... итмұрын, таң құрай, қызыл тал, ... ... ... ... мүктер өседі. Шөптесін жамылғы гибридтің ... ... ... бар. ... итмұрын, алмұрт кездеседі. Қара қандығаш
ескі өсімдіктерге жатады. Олар тек Баянауыл тауларында, өзен аңғарларында,
жылғалар мен кіші ... ... ... жайылымды тоғай негізінен
жапырақты ағаш тұқымды: қара және ақ ... ... ... ... қайыңнан
тұрады. Жер бедерінің төменгі жағында тал тоғайлар ... ... қан – ... ... ... ... ит ... татар ырғайы. Бұл
ормандар Ертістің жағалауын бекітеді және дем ... ... ... ... ... ... шөп ... жерде өрмелеп
өсетін бидайық орал миялоры, қылтақсыз ... ... ... ... ... – мал азығының ең қажетті базасы. Оның жасыл зонасы
қаланың ... деп ... ... Май ... ... ... Оған тән ... жамылғысы [9].
Облыс дәрі – дәрмекті шөптерге бай. Тек ... ... ... ... ... өсімдіктердің 41 түрі табылған. Арам шөптер
арасында дәрілік заттар құрайтын: бақташы ... ... ... жол ... өседі. Дала өсімдіктерінің арасында көптеген талдар,
мия қопасы, атылғаш, ақ ... ақ бос ... ... қан ... ... ... көп мөлшерде сулы бұрыш өседі. Шабындықта бұталарға жақын
жарылған жерлерде валериана, сепай құрай ... ... ... ... ... ... аймағында
саңырауқұлақтардың 6 түрі өседі: ... сары ... ... ... қозы ... ... арыш және ... (майлы
саңырауқұлақ) [16].
3 Аймақтың әлеуметтік – экономикалық даму ерекшеліктері
Павлодар облысы - Қазақстанның басты индустриалдық өңірлерінің ... ... ... ... мен минералдық және ... ... ... ... ... ... бар
ТМД-нің экономикалық кеңістігіндегі аса ірі аумақтық-өндірістік кешен
тарихи қалыптасқан. ... ... зор ... - ... ... ... және әлеуметтік инфрақұрылымының бар болуы, жоғары ... ... оның ... Азия мен ... ... байланыстырушы
рөлі түрлі елдер мен континенттердің өнеркәсіпшілері мен ... ... ... ... қатар, экономикалық деңгейдің осы
көрсеткіштеріне өңірдің өзге де ... ... ... банк ... және орта бизнестің серпінді дамуын, біліктілігі жоғары мамандардың
болуын, ... ... ... - ... ... ... мемлекеттік даму бағдарламаларының бар болуын да қосуға
болады ... ... ... көп ... ... ... Өңірдің өнеркәсіптік әлеуеті ірі экспортқа ... ... ... Олар ... электр және жылу
энергиясын, алюминий тотығын, ферроқорытпаларды өндіреді. Облыс үлесіне
республиканың ... ... 7 % - ы, ... көмір
өндірісінің 70 % - ы, ферроқорытпалар өндірісінің 3/4, электр энергиясы мен
мұнай өнімдері өндірісінің 40 % - ы ... ... ... ... және ... өңдеу салалары кәсіпорындарының дамуына жеткілікті.
Облыста түрлі меншік нысанындағы 5 мыңға жуық ... ... ... ... ... ... ауыл ... өнімдерінің шикізат базасы мен
оларды ... ... ... ... бар. ... жүрегі – аса ірі Екібастұз электр станциялары, Ақсу ГРЭС - ... - ақ ... ... кешенінің энергияны қажетсінетін
кәсіпорындарына қызмет ететін бірқатар ірі жылу станциялары болып табылады.
Осы электр станцияларының ... ... ... ... және ... жылу ... тұтынушыларға жақын орналасқандығы болып табылады
[2].
Өнеркәсібі. Облыс экономикасы Қазан ... ... ... ... ... шағын 242 диірмен (оның ішінде 4 су, 47 ... ... және 191 жел ... мен тоң май, ... және ... Қалқаман мен Тобылжан көлдеріндегі тұз өндіру кәсіпшілігінен
тұрды. Облыс ... кен ... мол ... ... шетелдік
кәсіпкерлер 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың ... тау - кен ... ... Орыс ... ... 1839 жылы ... - ... салды. Онда қорғасын, күміс және мыс балқытылды. Павлодар көпесі
Деров София, Надежда және Царицын-Александровский кеніштерінде мыс ... жылы ... ... тас ... кенін иеленіп, 9 шахта ашты. 1913 жылы
оны ағылшын концессионері Л.Уркварт иеленіп, «Қырғызтау - кен ... ... деп ... ... 24 кокс пеші ... 7 мың тонн ... ... Көмірмен бірге қорғасын және мыс өндіру дами түсті. 1916 жылы
бұл жерде 25 мың тонн ... 13 мың ... ... 1 мың ... мыс, ... күміс және 18 тонна алтын өндірілді. 1917 жылы Павлодар уезінде бумен
істейтін 40 диірмен ... Ол ... 3,5 млн. пұт ұн ... Одан ... ... су көлігінің механикалық шеберханасы, Мочалиннің механика
зауыты, электрикалық станция, темекі ... ... ... ... ... ... ... 1938 жылы Павлодар облысы құрылып, ... ... ... ... Ертіс, Куйбышев, Өрлітөбе, ... ... ... ... және Қарағанды облысынан бөлініп
шыққан Баянауыл ауданы кірді. ... жаңа ... ... ... ең ... – полиметалл кентастарын өндіретін
«Майқайыңалтын» комбинат, ... - тұз» ... және ... ... ... Ауыл ... ... 95,6% шаруа қожалықтарының 465 - і
шаруашылық ... 1940 жылы ... ... ... ... ... Екібастұз көмір алабының жалпы қоры (1 млрд. т - дан ... ... ...... хром , ... ... нан
комбинат, т.б. салынды. 2 - дүниежүзілік соғыс кезінде КСРО - ның ... ... ... ... ... т.б. кәсіпорындар облыс
экономикасының жедел дамуына ықпалын тигізді. 1942 жылы ... 41 цех ... ... орны ... ... 1954 жылы тың және ... ... игеруге
байланысты 1 млн. га - дан астам жер жыртылды. ... 32 ... ... 8 МТС ... ... ... өнеркәсібі де жедел дамыды. ... және ... ... ... ... ұлғая түсті. Павлодар,
Екібастұз және Өрлітөбе ағаш өңдеу кәсіпорындары ... ... ... ... 70 ... ... ... өркендеу кезеңі болды. 1960 жылы ... МАЭС ... ... ... ... материалдары зауыттары,
т.б. ірі кәсіпорындар салына бастады. 1965 жылы машина жасау ... ... - 2 іске ... ... машина жасау зауыты 1966 жылы трактор зауыты
болып қайта құрылды. Нәтижесінде 60 - жылдардың ортасынан бастап ... - ... ... ... ... өсіп ... 1971 ... - Қарағанды каналы іске қосылды. Канал суы 100 мың га - дан ... ... және ... 1974 жылы ... - рубероид зауыты жұмыс
істей бастады. 80 - ... 100 - ге жуық ... мен ... ... ... ... көлемі 28,8% - ға ... 1990 – 94 ... ... болған өндірістік және оны материалдық - техникалық қамтамасыз
ету жүйесінің «бұзылуы» салдарынан өнеркәсіп өнімдерінің ... ... ... ... 90 - жылдардың ортасында мемлекетсіздендіру ... ... ... Нәтижесінде 2001 жылдың басында жекеменшік
формадағы кәсіпорындар жалпы кәсіпорындардың 78,9 % - ын, ... ... 20,8 % - ды, ... ... 0,3 % - ды ... – 03 ... облыстың әлеуметтік - экономикалық негізгі көрсеткіштері
жақсарды. ... ... ... ... 2001 ... ... 30,2 % - ... 143,9 млн. АҚШ долларын құрады. Мұндай өсу негізінен ... қуат ... ... құру және техникалық қайта жабдықтау
нәтижесінде іске асырылды. Облыстың ... өнім ... ... ... ... 18,3 % - ды құраса, өңдеу өнеркәсібі саласында
52,1 %, электр энергиясы, газ және су шаруашылығының үлес ... 29,6 ... (2003) ... ... - Қазақстанның ірі индустриалды орталығы, ол электр
энергия, балшық, ... ... ... ... ... ... тағам
өнеркәсібі және құрылыс материалдарын ... ... көп ... ... ... ... жетекші сала өндірістің 70 ... ... ... ... мен ... ... болып
табылады.
Қара металлургия. Сала облыста Ақсу қаласындағы зауыты арқылы ... Ақсу ... - ТНК ... АҚ ... ... ... ферросилиций, ферросиликомарганец, ферросиликохром секілді
әлемдік нарықта сұранысқа ие жоғары ... ... ... ... ... ... - ... ең ірілердің бірі - пайдалануға
1968 жылы берілген. Жылына 1 млн. тонна өнім өндіреді. Дайын өнімді ... ТМД ... ... ... Грузия, Өзбекстан) мен қиыр
шетелдердің (Люксембург, Жапония, Германия, Австрия, ... ... және т.б.) ... зауыттары мен комбинаттарына жібереді.
Павлодар облысындағы түсті металлургияның даму ... ... ... Бұл ... ... Майқайыңнан алынған полиметаллдық кендер
мен Бозшакөлден алынған мыс ... ... ... ... ... ... - Павлодар ... ... ... жылына 1,5 млн тонна, 1964 жылы ... ... және ... ... ... ... сонымен қатар
керамика, отқа берік материалдар мен электр өнеркәсібі материалдарын өндіру
үшін қажет шикізат болып ... ... ... ... бокситтардан
галлий мен бес тотықты ... ... ... - ... ... ие ... металл. Ол Жапонияға, Германия мен АҚШ-қа экспортталады.
Республикада түсті металлургия кластерін құру мен ... ... ... ... өндіру үшін «Қазақстан электролизді зауыты» АҚ салынып,
іске қосылды. 2009 жылы Павлодар алюминийі ... ... ... ... тіркелді, ол Қазақстандық ... ... ... ... ... ... және ... алюминийді
биржалық бағаға жеткізуге жол ашты. «Кастинг» ЖШС ... ... ... ... мен ... қайыс шарларын, өзектер мен
арматураларды өндіру игерілген. Мұнай - газ ... үшін ... ... ... - құю ... кеңейту бойынша жұмыстар жалғасуда.
«Кастинг» ЖШС - нің ... ... ... ... ... құрылыс
арматуралары, құбыр мен сымдар, сонымен қатар мұнай - газ саласы үшін ... ... ... ... ... ... үздіксіз құю мен
пластикалық деформациялау жаңа технологиясы негізінде тау ... үшін ... ... ... ... ... алтын, күміс,
мыс, цинк полиметаллдық кен орындары бар. Бұл кен ... ... ... – мен ... ... комбинатында кен ошақтары мен байыту фабрикасы
бар. «Майқайың алтын» АҚ ... мыс ... ... ... алтыны бар концентраттарды шығарады.
«Майқайың» кен орны - кешенді алтын - барит - колчеданды-полиметалды
кен орны, 1924 жылы ... ... ... БАҚ РМК - ні 2005 жылы алған.
Қазіргі кезде кәсіпорында «Майқайын В» жер асты кеніші ... ... ... сәуірінен бастап «Алпыс» кен орнында жер асты ... ... ... 500 мың ... ... ... ... байыту фабрикасы
қайта құрылуда [3].
Машинажасау және металл өңдеу өнеркәсібінің даму жағдайлары.
Павлодар Ертіс өңірінің алғашқы ауылшаруашылық ... ... ... зауыты (1942). Бұл техникалық құрал - жабдық ... ... ... ... мен ... ... ... мен жартылай автоматтар, жинау конвейерлері, сынақ стендтері)
мамандандырылған тәжірибелі -экспериментальды кәсіпорын болды. ... ... емес ... ... - ... ... ... - жабдығын
(стеллаждар), металлосайдингтер мен металл ... қол және ... ... Перспективті мұнай - газ машина жасауды дамыту
мақсатында «Құрал - жабдық ... ЖШС - нда ... ... ... алды - алу үшін ... ... - ... бұрғы кілттеріне
арналған қосалқы бөлшектер, жағалай ... ... ... ... ... қосалқы бөлшектер дайындалады. Мұнай - газ секторына
жіберілетін өнімдердің номенклатурасы 60 ... ... ... ... ... пен жүк вагондарын жөндеуге арналған қосалқы бөлшектерді
өндіру де ... ... ... ... ... АҚ - да ... және
айналма жүк көтергіштерін өндіру ұлғайып келеді. Кәсіпорында 55 тоннаға
дейін жүк ... жүк ... ... ... ... өнеркәсіп. Облыстың ... ... ... ... қалдықтары негізінде жұмыс істейді, шикізат ТМД елдерінен, ең
алдымен Ресейден әкелінеді. Шығарылатын өнімнің сұрыпталымы көп: ... сыр мен ... ... ... ... пластмасса
мен полиэтилен бұйымдары, хлор, каустикалық сода. «Реагент -Восток» ЖШС
«Павлодар химиялық ... АҚ – ның ... ... ... бөлу
жолымен 2002 жылдың маусым айында құрылған. ... ...... ... ... ... өнім. Өнімнің негізгі түрлері: натри - ... ДФБ ... ... ... ... ... мен ... тау - байыту комбинаттарына ... ... ... - ... АҚ, ... АҚ, «Майқайыналтын» ЖШС, шетелде — «Норильск - ... ... АҚ ... химиялық зауытының негізінде 2002 жылы тамыз айында
құрылған. Қызметінің негізгі түрі - ... ... ... ... ... ... ... келесі өнімдерді өндіреді: техникалық натрийдің ... ... ... газ тәрізді азот, оттегі, полиэтиленді ... ... ... ... ... ... мұнай өнімін
өңдеу бойынша ірі кәсіпорындардың бірі - ... ... - ... ... ... етеді, ол Омбы арқылы Батыс Сібірден әкелінетін мұнаймен жұмыс
істейді. Зауыт қуаттылығы — 7,5 млн ... ... ... ... ... ... өзге ... таралады, Ресей мен Орта Азия елдеріне
шығарылады. ... ... ... ... ... жетекші
орында моторлы отын (бензин) мен газойлдар тұр.
Отын - энергетикалық кешені. 1954 жылы Екібастұзда ... ... ... ... ... ... бойынша тас көмірінің жалпы
қоры - 12,8 млрд тоннаны ... 2005 жылы 56,9 млн ... ... ... ... ... ... 65 % құрайды. Шығарылатын көмірдің көп
бөлігі ... ... ... экспортталады және Қазақстан өзге облыстарына
жөнелтіледі. Павлодар облысында 8 көмір орындары бар. Олардың ішіндегі ... ... және ... бассейндері. Осы орындардың қорлары шағын
аумақта жерден тереңде емес қабатта ... бұл ... ашық ... мүмкіндік береді. Бұл - көмір ... ... әрі ... ... бассейні аумағында бірнеше разрездер бар, оның ішінде ең ірісі ... Бұл тек ... ғана ... ... әлемдегі ең ірі разрез.
«Богатырь Аксес Комир» ЖШС ... ... және ... ... ... ... ... өндіріс қуаттылығы - 40 млн тонна. «БАК»
ЖШС шығаратын ... ... ... көмір шығаратын компанияларының
арасында 44 % - ды ... ... ... корпорация» АҚ
(«Восточный» разрезі). Көмір шығаратын разрездің өндірістік қуаттылығы ... 20 млн ... тас ... ... көмір - лигнитті шығару ... ... іске ... ... ЖШС) ... ... ... Таралған пайдалы қазбалардың
белсенді игерілуі (күйдіргіш отқа ... ... ... қаптағыш
тастар, габбро, гранит, мрамор және әк) ... ... ... ... ... ... кезде облыста құрылыс
материалдары мен заттарының ... ... ... ... ... өнімдері мен қалдықтары (қасиеті, агрегаттық жағдайы және ... ... әр ... көп. ... ... ... ЖШС 2003 жылдың қыркүйек айында бұрынғы ЖБИ - 4 ... ... ... цех қалпына келтіріліп, іске қосылды. Зауыттың
жоспарлы қуаттылығы - жылына 20 млн дана ... ... ... ... ... әк пен ... құм болып табылады. «Траст -
Элстром» ЖШС. Зауыт импортты алмастыру бағдарламасы шеңберінде 2003 ... ... іске ... және ... кезде Қазақстан Республикасының
жиһаз индустриясы ағаш ... ... ... ... да ... ... өз ... қамтамасыз ету сұранысына ие.
Кәсіпорын Польша технологиясы бойынша көп қабатты, жазық түрде сығымдалған
ағаш ... ... ... Аз ... қызмет еткенінен қарамастан,
«Траст - Элстром» ЖШС «Қазақстанның үздік тауарлары» конкурсына, ... ...... - 2004» V ... Халықаралық көрмесіне
қатысып, «Жыл жаңалығы» дипломының иегері атанды, сонымен қатар ИСО ... ... ... сапа менеджменті жүйесін ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда өз өндірушісінен қажет материалды алуға мүмкіндік
беретін ағаш жоңқалы ... ... ... желі өз ... ... ... картонды-рубероидті зауыт» АҚ - ы 1975 жылы ... 1994 жылы ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі. Жиһаз өнеркәсібін Павлодар жиһаз фабрикасы, «Азимут»
ЖШС фирмасы, «Heaven House» АҚ ЖШС Павлодар ... мен ... ... ... пайдалана отырып ас үй, офистік, жұмсақ жиһаз ... ... ... ... «Heaven House» АҚ. 1966 ... «Арай» жиһаз фабрикасы ретінде қызмет ... 1999 ... ... - ... 2002 жылдан - «Асыл-Ағаш - Павлодар» ЖШС. ... ... - «Heaven House» АҚ ... 2005 жылы ... ... қаржыландыруымен офистік және тұрмыс жиһазын өндіруді
дамыту бойынша жоба іске аса бастады. Инвестициялық қордың қатысу үлесі 650
млн ... (49 %) ... ... ... кен ... мұнайды қайта өндеу, химиялық
өндіріс, қара және түсті металлургия, энергетика ... ... ... ... ... ... қаупі зор. Ластанудың басты
көзі жоғары козолды Екібастұз көмірін ... ... ... жағу
технологиясын пайдаланатын жылу ... ... ... табылады.
Шығарылып тасталынатын негізгі масса Екібастұз (46 %), Ақсу (26,5 %) және
Павлодар (25,5 %) қалаларында орналасқан өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... 2% - на жуығы
тиесілі.
Павлодар облысының ауыл шаруашылығы. Облыста ауыл ... да ... ... ... ... алқаптарының ауданы 11,2 млн. га
құрайды. Облыста ... ... ... - ... ... ... ол ... жартысынан көбінде егіледі. Егіс алқаптарының 15 - 17 % - ... ... ... дақылдарға тиесілі. Бұдан басқа, облыста картоп, көкөніс
және бақша ... ... ... ... ... ... өсімдік шаруашылығы мен мал
шаруашылығымен тең дәрежеде байқалады. Облыстың ... ... - ... бұл ... ... азықтық дақылдар мен көкөністі, сонымен қатар
картоп, күнбағыс, рапс және зығырды өсіру. Басым ауыл ... ... ... күздік қара бидай, қарақұмық, тары, арпа, сұлы, ... ... және ... ... көп жылдық бұршақты шөптер, жабық
топырақты көкөністер болып табылады. Облыста мал шаруашылығы салалары, ет-
сүт өнімдерінің өндірісі, құс ... ... ... ... ... орман шаруашылығы жеткілікті түрде дамыған. Облыста балық шаруашылығы
мен балық аулау үшін ... ... су қоры мен ... ... ... жыл сайынғы балық аулау 120 тоннаны, Қ. Сәтбаев
атындағы су қоймасынан - 90 ... ... ... 268 ... бар,
178 табиғатты пайдаланушылармен, 90 резервті қормен ... ... ... егін ... ... орналасқан, мында ауыл
шаруашылықтың дамуына арналған негізгі лимиттеуші ... ... ... ... ... ... ... суарылмаған жағдайда өсірілген
дақылдар су тапшылығын тартуда, картоп ... ... ... ал ... ... ... ... облысы астық өндіруге, ет - сүт бағытындағы ірі қара, ет ... ... ... ... 2002 жылы ... ауыл ... жердің аумағы 2,67 млн. га болды. Ауыл шаруашылығымен ... ... Олар 2002 жылы 2673 мың ... ... 745,7 мың тонна ет
өндірді. 2002 жылы облыста 242,9 мың бас ірі ... 185,7 мың бас қой ... 48,3 мың бас ... 48,1 мың бас ... 624,1 мың бас үй құсы ... ... өнімдерін қолмен суармай қайта өндеу ... ... ... ... алып отыр, мында ірі қайта өндеу ... ... ЖШС, ... ... ЖШС, «ПХБК» ЖШС, «Сүт» АҚ,
«Павлодармолоко» АҚ, «КЭММИ» АҚ және ... ... ... ... ... бойынша Павлодар қаласының үлестік салмағы 88,6 %, сүт –
84 %,ұн — 95 %, макаронды өнімдер - 96 ... ... ... ... ірі ... Алюминийі» АҚ ТЭЦ. Электр станциясында 350 ... ... мен 1125 ... ... ... 8
котлоагрегат мен 6 турбиналар орнатылған.
1) ТЭЦ - 2 «Павлодарэнерго» АҚ. Электростанцияда 5 котлоарегат пен 3
турбоагрегат ... ... ... ... - 110 МВт, жылу -
392 Гкал/сағ.
2) ТЭЦ - 3 «Павлодарэнерго» АҚ Электр ... 6 ... пен 5 ... ... орнатылған. Белгіленген электр қуаты
- 440 МВт, жылу - 808 ... «AES ... ЖШС. «AES ... ЖШС - ... ең ... ... ... блоктардың қуаты 2500 МВт құрайды.
Электр станцияда жалпы қуаты 1000 МВт 2 ... ... ... ... ... АҚ (Ақсу электростанциясы).
Электростанцияда жалпы қуаты 2100 МВт 7 ... ... ... электроэнергияның көлемі аймақтың электр мұқтаждығынан
анағұрлым жоғары. Павлодар ... ... ... ... ... ... ... электр жеткізуші болып табылады. Облыста электр
беру желілері ... ... ... ... ... іске
асыратын 110 кВ үш энерготүйін қалыптасқан. Қазіргі кезде ... ... ... жабдықтың белгіленген жиынтық электр қуаты 6525 МВт бар 6
электростанциялары жұмыс істейді. Павлодар ... ... ... ... отын ... ... кен ... КСНР-0.300. маркалы
тас көмірін пайдаланады. 220 -500 кВ электр қуатын беру желілері блоктық
электростанцияларды Қазақстанның, ... және ... ... ... ... ... Облыс аумағымен 1150 кВ қуатты ... ...... ... ... ... өтеді. Облыс аумағында 35 кВ
пен одан да жоғары кернеуімен 7687 км электр қуатын беру ... ... асуы үшін ... Екібастұз қаласындағы жүйеаралық электр желілерінің
Солтүстік филиалы құрылған 220 - 1150 кВ ... ... ... ... ... АҚ балансында. 110 кВ мен одан төмен ... ... ... АҚ - ... ... ... ... облысындағы сауда және қызмет атқарудың шеңбері .
Бөлшек сауда. Бөлшек сауданың айналымы 2012 ... ... - ... ... 62,4 млрд теңгені құрады, 2011 жылдың сәйкес ... 13,3 % ... бұл ... көп ... жеке ... ... ... базарлардағы саудасы есебінен құралады, бұл бөлшек
сауданың жалпы ... 62,8 % ... ... ... ... есеп беру кезеңінде алдағы жылдың сәйкес кезеңімен
салыстырғанда 13 % - ке өсті. 2012 жылдың 1 ... ... ... кәсіпорындарының тауар қорының көлемі 6,3 млрд.теңгені құрады. [15].
Көтерме сауда. Ағымдағы жылдың қаңтар - ... ... ... ... 196 млрд ... ... өткен жылдың сәйкес кезеңі деңгейінің
155,5 % құрады. ... ... ... ... ... ... ... айымен
салыстырғанда көтерме сауда 3,7 % -ке ... ... ... ... 195,1 млрд ... ... 99,5 % ... тұлғаларға тиесілі. 2012
жылдың 2 маусымында саудамен айналысатын кәсіпорындардың тауар қоры 18,4
млрд теңгені құрады.
Тамақтану ... мен ... ... ... ... ... азықтары мен сусындарды ұсыну бойынша қызметтердің
көлемі 2012 ... ... ... 1823,8 млн ... ... ... жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 13,4 % - ға жоғары көрсеткішті
көрсетті. 2012 ... 1 ... ШОК ... ... ... жеке ... ... 81 %, шаруа немесе фермалық шаруашылық
үлесі - 9,6 %, орта және шағын кәсіпкерліктің заңды ... ... ... %. 2012 ... 1 - ... ... ... кәсіпорындары мен
ұйымдары 9,6 млрд теңгеге қызмет көрсетті, қызметтің жалпы көлемінің 69,9 ... ... 23,7 % - орта ... және 64 % - ... тиесілі. Көрсетілген қызметтің 5,9 % ауылдық жерлерде
орналасқан кәсіпорындардың еншісінде [10].
2012 ... ... - ... ... Павлодар облысы мен Кедендік одақ
елдерімен өзара саудасы 1261 млн АҚШ ... ... ... ... импорт - 69,1 %, немесе 871,7 млн АҚШ долларын, ал экспорт ... ... 389,3 млн АҚШ ... ... ... ... ... көлемінің
99,5 % Ресейге, 0,5 % - Белоруссия Республикасына ... ... ... ... орналасуы оған ... және ... ... Онтүстік - Сібір және
Ортасібір теміржол магистральдері ... ... ... ... және ... көлік түрлерімен қатынас жасауға
мүмкіндік береді. Облыс жерін солтүстігінде батыстан ... ... ... мен ... ... ... ... ( Маралды - Тұз,
Спутник - Ақсу, Корякова - Сольветка) темір жол басып өтеді. 2002 ...... ... жолы ... ... ... Шар ... ұзартылды. Оңтүстік Сібір темір жолы бойында ... ... ірі ... жол ... өсіп ... ... ұзындығы 800 км-ден астам. Өзен көлік қатынасы (420 км)
Ертіс өз. бойынша іске ... ... ... ... ... ... облысында құрамында теміржол, автомобильді, әуе және өзен
көлігі кіретін ... ... бар. ... барлық түрі бір - ... және ... ... - ... ... құрайды.
Автомобильді көлік. Облыс аумағы арқылы республикалық маңызды жалпы
ұзындығы 1517 км 7 жол ... ... ... ... 5666 км, оның ... 4917 км қатты ... бар ... ... ... ... қатты қапталымы бар автожолдардың
тығыздығы 1000 ш. км - ге 39,4 км ... 2012 ... 2 ... ... ішкі ... бағыттар кызмет етуде. Ауылдық аймақ елді мекендері мен
аудандық орталық ... ... ... қатынасты
қамтамасыз ету үшін 42 ішкі аудандық бағыттар жұмыс істейді.
Теміржол көлігі. Облыстағы теміржол ... ... ... жол бөлімі» ҚТЖ ҰК АҚ болып табылады. Павлодар бөлімінің іске
берілген теміржол ... 1069,2 км, бас ... ашық ... ... км ... Жалпы ұзындығы 893,3 км, оның ішінде 381,8 ... ... ... ... қызмет етуінің қамтамасыз ету
үшін 43 пункт, оның ішінде 35 станция, 5 разъезд, 1 жету ... 2 ... ... ... ... азаматтық авиациясы саласында «Аэропорт
Павлодар» АҚ қызмет атқарады. Әуе ... ... ... 2010 жылы ... пкм құрады.
Өзен көлігі Павлодар облысы өзен ... ... ... ... АҚ ... ... ол облыстың құрылыс обьекттеріне қажет өзен
құмын алу және тасымалдаумен айналысады, сонымен қатар ... ... ... да іске ... Флот ... жылукемелерінен және т.б.
тұрады. Құбыр көлігі магистральді құбырлардың ұзындығы 2010 жылы 2577 ... ... ... жүк айналымы 12,6 млрд км құрады [11].
Трамвай көлігі. Іске қосылған трамвай ... ... 44,6 км ... ... ... ... жолаушы тасымалдау 21,5 млн ... ... 118,2 млн пкм ... ... кезде Павлодар облысында туристтік қызметті іске
асыруға рұқсат қағазы бар 72 туристтік ұйым ... және ... ... ... ... ... ... тұрғын орннын,
қайық, катамаран, экскурсияға арналған автобус, жазғы кезеңге айналған
мәдениет шараларын ұсынумен 35 ... үйі бар, оның ... 28 ... ... 5 - ... ... 2 - Торайғырда және 2 балалар
лагері тіркелген. Қазіргі таңда ұлттық бақ аумағында 37 археологиялық
ескерткіш, табиғат ... мен ... ... бар. ... ... бақ аумағында 208,5 км ... және ... ... ... 11 ... ... ... Облыс өз емдік орындарымен де бай. Павлодар ... - ... ... - ... орны - ... ... ... өзені мен оның сазының емдік қасиеттері туралы
Ертіс өңірінің халқы ... ... ... ... ... ... оң жағалауында «Ертіс орманы» мемлекеттік орман табиғи
резерваты» ММ бар. ... ... 556 км. ... ... МОТР
екі филиалдан тұрады - Шалдай (ауданы 143247 га, орталығы Шарбақты
ауданының Шалдай ауылы), ... ... 134714 га, ... Лебяжі
ауданының Шақа ауылы) және 16 орман шаруашылығы. Аумақ «ерекше бағалы
орман массивтері» сақтаудың бір санатымен ұсынылған. ... ... ... Павлодар облысы - Қазақстан бойынша мұз кезеңінен бері
сақталынған жолақты қарағай ормандары бар ... ... ... ... ... оң жағасында Республикалық маңызды «Қаздар
ұшуы» атты табиғи Палеонтологиялық ескерткіш бар. Осыдан 7 - 10 ... ... өмір ... ... ... ... - ... мүйізтұмсықтың, азу тісті жолбарыстардың және т.б.
көмінділері 6 - 8 м ... ... ... ... ... ... ірі болып табылады. Болашақта ескерткіш
орнында ... бақ пен ... ... құру жоспарланған.
Палеонтологиялық бақ пен қазба павильонын құру ғылым үшін қажет
бірегей ... ... ... ғана емес, ... ... өзге ... мен ... ... ... сол арқылы
аймақтың туристтік және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жеделдетумен
қатар өлкеміздің абырой - беделін арттыруға ... ... ... ... ... жаңа ... ... ықпал
етеді. Қазіргі кезеңде туризм әлемдегі ең табыстылығы жоғары
салалардың бірі ... ... ... аумағында «Қызылтау»
мемлекеттік зоологиялық қаумалы бар Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи
саябағы, Қазақстанның ... ... бірі - ... ... өзенінің жайылмасы, көптеген тарихи археологиялық,
мәдени және этникалық ескерткіштер бар. Бай ... ... - ... ... ... ... аймақ
экономикасының серпінді дамуына ықпал етіп, жергілікті бюджетке елеулі
кіріс қоса ... ... ... - ... ... 2010 ... ... макроэкономикалық көрсеткіштердің тұрақты оң серпінін куәландырады.
Өнеркәсіптік өндірістің оң көрсеткіштері сақталды, негізгі ... ... ... ... өмір сүру ... ... соңғы деректері бойынша облыстың Жалпы өңірлік өнімнің
үлес салмағы (ЖӨӨ) республикалық Жалпы ішкі ... ... 2009 ... % - дан 2010 ... 9 айы ... ... 5,1 % - ға дейін ... ЖӨӨ - гі ... ... ... (49,6 %) ... ... ... 1 - Облыстың ЖӨӨ салалық құрылымы
Барлық деңгейдегі бюджеттерге 137,1 ... ... ... ... ... 112,0 % -ға салық пен алымдар түсті. ... ... ... ... 118,7 %, ... ... 100,8 ... Облыс бюджеттің кіріс бөлігі – 100,4 % - ға, ... ...... - ға ... ... ... өмір сүру ... Тұрғындардың жан
басына шаққандағы орташа кірістер номиналдық ... ... ... – 11,6%-ға) өсті. Нақты ақшалай кіріс 4,7% - ға (4,0%)
ұлғайды.
Кірістің негізгі үлесін жалақы иемденуде, оның ... ... 15,9 % ... ... 62965 ... құрады. Орташа айлық жалақының едәуір мөлшері тау
кен өнеркәсібінде (124,0 %), өңдеу саласында (116,5 %) және ... (118,9 %) ... ... ... ... ... ... жоқ. Облыс
кәсіпорындарының жалақы бойынша берешегі 2011 ... ... 27,9 ... ... (2010 ... ... – 81,2 млн. ... үдерістерді тежеу мақсатында жылдың басынан бастап
өндірушілермен қолданыстағы ... ... және ... ... ... бойынша жұмыс жүргізілді. 20 «әлеуметтік» сауда орны
жұмыс істеп жатыр (17 дүкен және 3 ... ... ... ... және ... жеткізушілер өнімді кәсіпорынның өтімді бағасы
бойынша өткізу жүзеге асырылуда.
Барлық ... ... ... ... ... ... ... өткізілді, онда 645,3 млн. теңгеге ауылшаруашылық ... - ... ... ... ... үнемі бақылау жүргізілуде:
Павлодар қаласының ірі дүкендеріне, Екібастұз қаласының коммуналдық
нарығына, ... ... апта ... ... ... ұн, ... көкөністер.
Облыста тауарлар мен қызметтерге бағаның негізсіз өсуіне жол ... ... ... ... ... ... 2010 жыл ... - ды құрайды, берілген дәлізді асырмай (106 – 108 %) (сурет 2).
Сурет 2 – Тұтынушы баға және ... ... - ... ... ... 2009 ... желтоқсанда күріштің бағасы
1,8 % - ға, нан – 3,4 % - ға ... ... ... - 33,9 % - ға, ... ет ... - 8,9 % - ға, сүт ... - 11,8 % - ға, жеміс 12,3 % ... ... - 29,2 % - ға, қант - 10,0 % - ға, ... - 5,3 % - ... - ... емес ... құрылымында медициналық нысандағы
өнімдердің бағасы төмендеді. Жиһаз, фармацевтикалық өнім және ... ... ... ... ... баға ... ... жылдың
басынан бастап тұрғын үй - коммуналдық қызмет көрсетулердің 10,1 % - ... ... ... - 8,4 % - ға, ... байланысы - 5,5 % - ға,
стоматологиялық қызмет көрсетулері - 16,9 % - ға, ... ... ... - 18,5 % - ға ... әсерін тигізді.
Павлодар облысындағы халықты жұмыспен қамтудың қазіргі жағдайы. Еңбек
нарығы. Жұмыспен қамту қызметтерінде 2195 жұмыссыз адам ... тұр ... ... 79,6%). ... ... тұрғындардың құрамында
тіркелген жұмыссыздардың үлесі 0,5% - ды құрады. 11171 жаңа ... ... ... ... 6407 – тұрақты. Бұған қоса, Жол картасы ... іске ... ... 6413 уақытша жұмыс орны құрылды. ... 5581 ... адам ... 3073 ... адам ... даярлыққа,
қайта даярлыққа және біліктілігін арттыруға жіберілді [13].
Жұмыс орындарын сақтауды, меморгандарды қызметшілердің босатылу
мүмкіндігі ... ... ... етуді, өндіріс ішіндегі дайындық
жүйесін дамытуды қарастыратын 344 ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейін 5,3 % - ға ... (2009 жылы - 6,4 %) ... ... ... ... табысы аз азаматтардың саны 30,3 % - ға
төмендеп, 2555 адамды ... ... ... 3 – Табысы аз азаматтар санының серпіні
Тұрғындардың әлеуметтік осал жіктерін қолдау үшін ... ... ... атаулы әлеуметтік көмек, табысы аз отбасылардан шыққан
балаларға жәрдемақы, ... үй ... Отан ... ... 65 ... ... және
жергілікті бюджеттері қаражаты есебінен ҰОС қатысушылары мен мүгедектерге,
әскери тыл қызметкерлеріне 319,8 млн. ... ... ... ... көрсетілді. ҰОС ардагерлердің тұрғын үйлері 44,2 млн. теңгеге
жөнделді. Соғысқа қатысушы мен ... ... үй ... Қазіргі
уақытта барлық ҰОС ардагерлері мен мүгедектері тұрғын үймен қамтамасыз
етілді.
Облыста 8 ... - ... ... ... ... ... мен
мүгедектерге арналған 587 орындық жалпы типті 4 интернат - үйі, 505 орындық
психохрониктерге арналған арнайы үйі, 60 ... ақыл - ойы кем ... ... - үйі, 100 ... ... үйі» ... санаторийі,
50 орындық мүмкіндіктері шектеулі балаларды оңалту орталығы. 140 орындық
психохрониктерге арналған арнайы ... ... ... құрылысы
басталды. Тұтас алғанда, өткен жылдың қорытындылары бойынша 110 мыңнан
астам адамға әртүрлі әлеуметтік ... алды ... үй ... Тұрғын үй құрылысына салынған инвестицияның көлемі
2010 жылы 3,0 млрд. теңгені құрады. Облыс бойынша барлығы 82,4 мың ... ... үй ... 814 пәтер пайдалануға берілді. Жалпы тұрғын үй
ауданының 1 шаршы метр ... ... ... құны ... ... ... және 56,1 мың теңгені құрайды. (сурет 4).
 
Сурет 4 – тұрғын үй құрлысының көрсеткіштері
Мемлекеттік ... үй ... ... ... 2010 ... ... 107 мен 104 ... екі коммуналдық-тұрғын үйдің және
72 мен 64 пәтерлік екі ипотекалық тұрғын үйдің құрылысы аяқталды.
Бұған қоса, жергілікті ... ... ... Ұлы Отан ... арналған 108 пәтерлік коммуналдық тұрғын үй пайдалануға
берілді. Тұрғын үй ... ... ... ... бар болуы
құрылыс материалдардың нарығын қалыптастыруға негізгі алғышарты болды.
Құрылыс материалдар өндірісінде 2009 ... ... ... ... ... ... ... 2,3 есе, пластмассадан жасалған ... ... - 31,1 % - ға ... ... ... экономикасының дамуына әсері ерекше.
2010 жыл ішінде өнеркәсіпте 852,4 млрд. теңге сомаға өнім ... ... ... ... ... 112,1% - ды ... – 110,0%) құрады (сурет 5).
 
Сурет 5 – Өнеркәсіптік өнім ... және ... ... ... ... ... үлесті
иемденуде, тиісінше 63,7% (2009 жылы – 63,6%) және 74,3% (2009 жылы ... ... ... жылу ... ... ... бойынша облыс
бірінші қатарда.
Ірі инвестициялық жобаларды ... ... және ... қуаттылықтарын іске қосу өнеркәсіптің дамуына оң әсерін тигізеді.
Облыста 768,7 млрд. теңге сомаға 55 инвестициялық жоба іске ... жылы 102,1 ... ... 30 жоба іске ... ... ... ... іске қосу бойынша – 13, жаңарту және ... ... ... – 17 ... 125 ... ... зауытының екінші кезегі, «Таман» ЖШС -
ның базасында жылына 500 ... ... ... жүк ... ... ... ... өндірістік кешен, «Каустик» АҚ -да хлор
және каустикалық сода өндірісі ... ... ... АҚ - да ... ... ... «Төрт Құдық КБК» АҚ байыту комбинатын қайта
жаңарту, агломераттың 300 мың ... ... ... ... ... ... 8500 ... көкөніс сақтау қоймасы, Екібастұз
қаласында ... ... ... ... ... алды құбырлар,
Ақсу полиэтилен құбырларының өндірісі.
Мемлекеттік сатып алуда қазақстандық қамтуды ұлғайту мақсатында ұлттық
компаниялар мен ірі ... 373,9 ... ... ... 4781 ... ... 151 ... 9001, 14001, 22000 және OHSAS 18001
сериясының ИСО сапа менеджментінің 189 жүйесі ... 9 - ... ... [9].
Әкімшілік кедергілерді жою және бизнес - ахуалды ... ... ... жүргізіліп жатқан тиімді саясат нәтижесінде шағын
кәсіпкерліктің белсенді субъектілер саны 0,2% - ға ... 24,4 мың ... ... ... саны 0,1% - ға (115,5 мың ... ... ... және көрсетілетін қызметтер көлемі 0,1% - ға (204,5 млрд.
теңге) ... ... ... ... бизнес субъектілеріне 20,8 млрд. теңге
сомаға кредит берді, бұл өткен жылғы деңгейден 39,6% - ға жоғары (сурет ... 6 - ... және орта ... ... ... жол картасы 2020» бағдарламасы шеңберінде екінші деңгейдегі
банктердің филиалдары 57 жеке меншік кәсіпкерлік субъектіден 13,0 ... ... ... ... ... ... ішінде І бағыт ... ... ... ... 2,6 ... ... 17 жоба, ІІ
бағыт «Кәсіпкерлік секторын сауықтыру» бойынша 10,4 ... ... 40 ... - Өңірлер» облыстық бағдарламасы бойынша қайтарылған қаражаттан
1,8 млрд. теңге сомаға 54 жоба қаржыландырылды. ... ... және ... ... және ауыл ... ... үшін «ҚазАгро»
ҰБХ АҚ-ның еншілес ұйымдарын кредиттеу» бағдарламасы ... 2010 ... ... ... 100,0 млн. ... сомаға 59 жоба қаржыландырылды.
Павлодар облысының ең ірі кәсіпорындарымен әлеуметтік серіктестік
белсенді түрде даму үстінде. Бұл ... ... ... ... ... ... (36 кәсіпорын);
- әлеуметтік серіктестіктің модель - схемасы жасалып, бекітілген;
- өндірістік шеберлердің кәсіпорындарда бір жыл ... ... ... алу ... ... ... пәндердің оқу жоспары мен ... ... ... сыртқы факторларының әсер етуі әлемдік қоғамдастыққа
Қазақстанның ықпал ету дәрежесіне байланысты және ол ... ... ... мен ... ... ... ... (БСҰ)
кіруімен күшейе түседі. Халықаралық еңбек бөлінісіндегі өзгерістер ... ... ... еңбек нарығына онша әсер етпейді. Әлемдік
бағалардың ... ... ... экономика мен әлеуметтік
саланың дамуына тұрақты ... ... ... ... бірінші тарауында толықтай Павлодар облысының
экономикалық, ... ... ... ... Павлодар
облысының өнеркәсіптік кешендерінің даму барысы, ... ... ... білім беру, денсаулық саласы, спорт жағдайы арқау ... ... ... сала дамуының негізгі факторлары - табиғи -
рекреациялық және ... - ... ... ... саласында белсенді түрде
мемлекеттік саясат жүргізу жұмыстары көлік, ... ... ... ... тауарлар өндірісі сияқты экономиканың салаларына оң
әсерін тигізеді, жұмыспен ... ... ... қамтамасыз етуге, халықтың
пайдасының өсуіне мүмкіндік береді.
Халықтың облыс бойынша тұрмыстық ахуалы жақсарған, жұмыспен қамтылу
дәрежесі де ... ... ... ... ... ... өсіп
отыратындығы байқалады. Жан басына шаққандағы кіріс көлемі де ... ... ... ... ... ... де, ... ахуалымен
де Қазақстан Республикасының облыс орталықтарының ішіндегі ерекше ... ... ... ... Ақсу ... ... аумағының экологиялық жағдайы (ахуалы),
экологиялық факторлары
Қоршаған табиғи ортаның ластануы белгілі экологиялық жүйеге тән ... және өлі ... ... құрылымдық өзгерістердің орын алуы,
заттардың айналымдық үдерісін ... ... ... ... ... ... ... ізінше аталмыш жүйе бұзылады, оның
өнімділігі азаяды.
Экологиялық ... деп ... ... ... және ... ... мөлшерде бұзылуын айтамыз, яғни жергілікті экологиялық
жүйелердің деструкциясына әкеледі, жергілікті ... ... ... ... мен ... қауіп төндіреді, елеулі
экономикалық залал келтіреді.
Экологиялық қатерлер болады:
1) шұғыл, аяқ асты, апатты, төтенше ... ... ... өз ... ... топтарға жіктеледі;
2) табиғи апаттар мен стихиялық жағдайлар (жер ... ... су ... ... ... күшті қар көшкіні, эпидемиялар, зиянды
жәндіктердің жаппай көбеюі және т.б.);
3) антропогендік (техногенді) апаттар (өнеркәсіптік және
коммуникационды ... ... ... мен ... бұзылуы,
өрттер).
Ластаушы ретінде кез келген физикалық агент, химиялық зат және
биологиялық түр орын ... ... ... түсе ... онда белгілі
көлемде туындайды, өзінің әдеттегі ... ... ... ... ... ауытқиды немесе қарастырылатын уақыттағы ... ... ... ферроқорытпа зауытынан шығатын улы заттар адамдардың
қан айналым мүшелеріне, жүйке жүйесіне, бауырына әр түрлі әсер ... ... ... ... әр бір ... созылмалы қабынуына, жүйке
жүйесінің өзгеруіне, адам ұрығының дамымауына, жас ... ауру ... ... соғады.
Дәрігерлер адамдардың әр түрлі аллергиялық аурулардың, өкпе демікпесі,
қатерлі ісік ауруларының болуы сол аймақтың экологиялық жағдайымен тығыз
байланысты ... ... ... ... ... хром, никель, бериллий,
бензопирин, асбест, түрлі улы ... ... тағы ... ...... заттар болып табылады. Олардың адамдарда қатерлі
ісік ауруларын туғызатындығы анықталды. Егер ... ... ... ісік аурулары сирек болса, қазір балалардың арасында бұл ауру ... ... ... Ал, ... заттармен ластану нәтижесінде бұрын
кездеспеген ... ... ... ... ... шығатын қара металлургия мен шойын балқыту, оны
құрышқа қайта өңдеу кезінде де ... лас ... көп ... 1 ... ... ... 4,5 кг шаң, 2,7 кг ... газ, 0,5 -0,1 кг
марганец бөлінеді. Онымен қоса қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... сынап парлары, шайырлы ... ... ... ... ... ... ... көзі болып
табылады. Түсті металлургиядан атмосфералық ауаға ... ... ... және т.б. ... бөлінеді. Электролиз арқылы алюминий алу ... ... ... ... ... және ... фтор қосындылары
бөлінеді. 1 тонна ... алу үшін ... түрі мен ... 33 - 47 кг фтор ... оның 65% ... ... ... ошақтары Павлодарда да жетерлік, Осылардың түтіні, ұшатын зиянды
қалдықтардың Ертіс өзені ... ... ... ... ... күшті.
Көмір өнеркәсібінде ластаушы көзі болып терриконниктер - ... ... ұзақ ... бойы ... мен ... жануы жүреді.
Нәтижесінде күкіртті газ, көміртегі оксиді, шайырлы ... ... ... ... ... ... ... шығарылатын зиянды заттармен ластанып отыр.
Ақсу өнеркәсібінде мынадай зиянды элементтер орын алады: көміртек
монооксиді мен диоксиді - ... ... ... өте тез ... ... ... ауру туғызады. Метан - жүйке жүйесінің қабынуы.
Күкірт монооксиді мен диоксиді - тері аурулар, шаштың түсуі, ... ... Азот ... - ... ... қабынуы, бронхит,
ентікпе және өкпе-тыныс жолдарының ауруына алып келеді. Фреондар - адам
баласының ... ... ... ... ... көбейіп кетуіне
жол ашады. Суле ауруына ұшырайды. Азон - қабатының ... ... ... ... ... ... ... аумағының ландшафт құрылымында ең төменгі
сатыны шалғынды және гидроморфты кешендер ... ... Олар ... ... мен ... жүйесімен байланысты. Қою ... ... ... - ... ... ... - сұлылы өсімдіктер
қалыптасқан. ... ... де ... болады, сол сияқты қараған -
бетегелі - қылқанды және ... ... ... аз ... ... да кездеседі. Экологиялық жағдайды жақсарту мәселесі ... ... ... ... жақсы жолға қойылған, осы бағытта орман
алқаптарын қорғау мен оның ресурстарын тиімді ... ... ... ... аумағының кей кеңшарларында су сапасының төмендеуі,
ауылшаруашылық және өнеркәсіп ... ... ... көп ... байланысты болып отыр. Қазіргі ... ... ауыр ... биосферадағы геохимиялық циклі тек табиғи
жағдайда ғана емес, сонымен қоса ... ... де ... Эколог
мамандардың алдына қойылып отырған бірінші мәселе ауыр металдардың қоршаған
ортадағы жалпы және белсенді мөлшерін анықтау. ... ауыр ... ... жоқ ... ... ... келеңсіз әсерлеріне жол бермеу
мақсатында ауыр металдарды ғылыми негізделген түрде ... да ... ... ... ортаның ауыр металдармен ластануы Ақсу
өңірінде де орын ... оның ... ... сияқты өнеркәсіп ошақтары
бар. Олардың қатарына түсті ... ... ... қалдығы, өндіріс
қалдықтары, шектен тыс көбейіп келе ... ... атап ... Сонымен қатар Ақсу қалалық әкімшілік ауданында маңында өсетін
кейбір мәдени өсімдіктерді зиянкес, ауру ... ... ... пайдалану да маңызды. Бұл өңірде де құрамында ауыр металдар
бар фунгицидтерді де пайдалану негізінен топырақтың ... ... ... жинақталуына әкеледі. Ауыр металдар арасында өсімдік тіршілігінде
маңызы жоқ ... ... оның аз ... өте ... де кіреді.
Ақсу қалалық әкімшілік аумағының қатты тұрмыстық ... ... оның ... ... ... әлеуметті
-экономикалық деңгейі елеулі әсер етеді, себебі бір адамға санағанда қатты
тұрмыстық қалдықтардың үлесі халықтың ... ... ... ... ... бірге, қатты тұрмыстық қалдықтардың пайда болу көлеміне
өнеркәсіптің даму ... ... ... ... аумақтың
климатты-географиялық жағдайы да әсер ... Ақсу ... ... жалпы әлуеметті - экономикалық сипаттамасы жыл ... ... ... берілген.
Қатты тұрмыстық қалдықтардың экологиялық мәселесі айрықша өзекті.
Қатты тұрмыстық қалдықтардың экологиялық қауіптілік мәселесі ... ... ... да ... ... ... Бұл қауіптілік
қатты тұрмыстық қалдықтарды пайдалануының барлық кезеңдерін басады. Осы
уақытқа дейін қатты тұрмыстық және ... тең ... ... ... ... қауіптілігінің деңгейімен класы анықталмағаны
белгілі. қалдықтарды тасу кезінде автокөліктің айдауы аздығының қажеттілігі
әрқашан есептеледі.
Ұзаққа созылатын ... ... ... ... сол ... ... апаттардың баяу жалғасу сипатына ие -
апатты химиялық және радиациялық ... ... ... да ... яғни созылмалы техногенді ластану мен экологиялық қателіктердің
ықпалынан біртіндеп ... сол ... жаңа ... ... мен
территориялардың құрылуында кері ықпалын тигізетін.
Ақсу қалалық әкімшілік ... да ... ... ... ... ... қалдықтарды көмуде және полигондарда
ұйымдастырылмаған қоқыс төгетін жерлерге негізделген. Қатты ... жеке ... ... ... қиындап тұр. Өз кезегінде ағын
су қатты тұрмыстық қалдықтар полигонның нәтижесінде көп көлемде ... және ... емес ... ... ... ... ... төгетін жерде микрофмера қалыптасуына әкеп соғады, сонымен
қатар қауіптілігі қоқыс төгетін ... ... ... ... ... ... ... [29].
Аумақтың жеткіліксіздігінен ұйымдастырылған қоқыс, ... ... алыс ... ... алысқа апармас үшін осы мақсатта
белгіленбеген ... ...... ... ...... мекемелердің қалдықтары қатты ... ... ... ... ... ... ескере отыра, Ақсу қалалық әкімшілік аумағында осы қалдықтар түрін
өндеу туралы ... ... беру ... ... 20 ... № 2674 ... ... ережелерге сәйкес
барлық денсаулық сақтау қалдықтар төрт класқа бөлінеді.
- а класқа қауіпті емес қалдықтар;
- б класқа ... ... және ... қауіпті қалдықтар;
- в класқа өнеркәсіптік қалдықтарға жақын ... ... ... г ... ... қалдықтар.
А класқа жататын проф. мекемелердің бөлімшелерінде (инфекциялық,
тері–), әкімшілік–шаруашылық бөлімдер буфеттерінде; ұйымның аумағында ... ... ... ... ... процедуралық, жараны
таңатын бөлшелік және ... да ... және ... үй
жайларда; жұқпалы, тері - венерологиялық, патологоанатомиялық бөлімшелер
мен зертханаларда ... ... ... ... ... ... химиоперациялық
бөлімшелерде; патологоанатомиялық бөлімшелерде, фармацевтикалық цехтерде,
дәріханаларда, қоймаларда; химиялық зертханаларда әкімшілік - шаруашылық үй
жайларда пайда болады.
Г ... ... ... зертханаларда бөлімшелерде,
радиоизотоптық зертханалық және рентгендік кабинеттерде пайда болады.
Облыстық денсаулық сақтау ... ... ... облысында соңғы жылдарда медициналық қалдықтарды залалсыздандыру
бойынша сәтсіз ... ... ... ... ... 4000 кг - ға жуық ... қалдықтар
жойылу керек.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында қатты тұрмыстық қалдықтарды
өңдеу тәртібін регламенттейтін бірыңғай ... жоқ. ... ... ... ... ... ... жобасында көрінеді.
Өндіріс пен тұтыну қалдықтары туралы заң, қалдықтарды өндеумен ... ... ... және ... ... ... нормативтік - құқықтық база қатты тұрмыстық қалдықтарды
өндеу ... ... іс - ... ... асырудың барлық механизмдерін
ашпайды. Осы ... ... ... ... ... ... ... ету бірнеше құрылымдардың әрекеттесулеріне негізделеді, олар:
Облыс әкімі аппаратының ... ... ... ... комуналды
шаруашылық бөлімі, қала әкімі аппаратының баспана - коммуналдық, көлік және
автомобиль жолдарының ... ... ... ... ... мен
пайдалануымен айналасатын кәсіпорындар мен жеке тұлғалар, жеке пәтерлердің
және халықтың кооперативтері, ... ... ... ... ... ... жұмысын тұрмыстық комуналды ... іс ... ... ... және қатты тұрмыстық қалдықтарды уақытша сақтау алаңдарының
болуын қосатын үй ... ... ... бар ... дұрыс іске асыруын
және инженерлік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... барлық жұмыстары ұйымдастыруының жалпы басшылығын
орындайтын ... ... ... баспана құрылысының аудандырынан қатты тұрмыстық
қалдықтарды шығарудың жалпы схемасы көрсетілген (сурет 7).
Сурет 7 - ... ... ... ... қатты
тұрмыстық қалдықтарды шығарудың жалпы схемасы
Тұрмыстық комуналды шаруашылық 1996 жылғы 20 ... N ... ... ... ... ... және ... ұсынылған
коммуналдық қызметтердің аппаттық есебін ұйымдастыру туралы» баға ... ... ... ... ... мемлекеттік
комитетінің қаулысына сәйкес бақылауды қамтамасыз етеді, тиісті санитарлық
жағдайында баспана үйін ... ... ... - ... қоса өз еркімен жеке мердігерлерді және үйге қызмет
көрсету үшін ұйымдастыруын анықтайды.
Коммуналдық ... ... ... ... тұрмыстық комуналды
шаруашылық және үй тұрғындары арасында келісім - шарт ... ... ... ... және ... ... ... үй иелері,
қоқыс салғыш, қоқыс шығару территорияларының санитарлық тазалаудың кешенді
орындауын қосады. Бұдан басқа шағын ... ... ... және ... шығару кезінде пайда болған қалдықтарды тұрмыстық ... жеке ... ... жерлерде қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау және ... ... бар. ... тұрмыстық қалдықтар басқармасының
қабылданған жүйесіне сәйкес территорияны тазалау, бақылау, қатты тұрмыстық
қалдықтарды ... ... - ... шаруашылық бөлімдерімен, табиғат
ресурстарын және табиғатты пайдалануды ... ... ... - ... ... ... ішкі істер органдарының
бірге жүзеге асырылуы керек. Осымен, әр бір ... өз ... ... орындау қажет. Павлодар, Ақсу қаласындағы бар ақпаратқа сәйкес
заманға сай арнайы техникалармен, контейнерлермен қамтамасыз ету бойынша іс
- шаралар ... ... ... әкімшілік аумағында қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауды
ұйымдастыру жөнінде қызметтер сипаттамасы (кесте 1).
Кесте 1 - ҚР СНиП сәйкес қатты тұрмыстық ... ... ... ... ... ... саны |
| |1 ... жылына |
| |Кг |л |
| ... | | ... ... ... |190-225 ... ... ... және | | ... ... ... |300-450 ... ... ... баспана | | ... | | |
| ... ... ... қала |280-300 ... |
|бойынша жалпы саны | | |
| ... ... |- ... |
| ... қатты қаптамалардың, |5-15 |8-20 ... және ... 1м2 смет | | ... | | ... ... ... шығаруының мерзімділігі мен көрсетілетін
қызметтердің құны, өткен он жылда қоғамның әлуметтік–экономикалық дамуында
және азаматтардың ... ... ... бір ... ... болатын қалдықтардың мөлшерінде көрсетілмеуі мүмкін емес.
Ақсу қалалық әкімшілік аумағында ... ... ... ... спецмашиналар» ЖШС кәсіпорны айналысады. Қызметкерлердің
саны мен біліктілігі: әкімшілік - жиырма ... ... цехы - ... ... ... ... - ... үш адам (В,С - санаттағы жүргізушілер),
техниканы қолданылады, ГАЗ 53 ... 7,0 м3 алты ... ЗИЛ 130 ... м3 он төрт ... Қала ... екі мың алты жүз ... оның
ішінде екі мың үш жүз елу жеті тұрғындар секторында орнатылған. Бір ... 33352 м3 ... 6,7 ... ... [29].
Ақсу қаласындағы бар ақпаратқа сәйкес заманға сай ... ... ... ету ... іс - ... өткізу
қажет (сурет 8).
Сурет 8 - Ақсу ... бір ... ... ... ... ... үшін ... алаң
Қалдықтарды жою жүйесі сұранымды. Қатты тұрмыстық қалдықтар шығару
жиілігі айына төрт рет. Қатты тұрмыстық қалдықтарды ... ... ... ... ... артады және қалалық қоқыс таситын жерге
шығарады.
Ақсу қалаларында қалдықтарды жинау және тасу ... ... ... ... ... ... ... жоқ,
болғандықтан, шығарылатын қоқыстың мөлшеріне бақылау жүргізілмейді.
Қатты тұрмыстық қалдықтардың экологиялық-морфологиялық құрамы
Қатты ... ... ... ... ... ... ... өтті, бұл халық – жағу айының өскен ... ... ... ... ...... жұмыстарын белсенді
өткізілуімен түсіндіріледі.
Қалалық тұрмыстық қалдықтардың негізгі компоненттері арасында ... ... ... ... ... ... органикалық
қалдықтарды, құрылыс қоқыстарын көрсетуге болады. 3 ... ... ... ... ... және ... оның көмуін және пайдалануын жоспарлау
үшін Ақсу ... ... ... ... ... ... ... фракциялық құрамы мониторингісінің заманға сай ... ... ... ... пен ... ... ... көбеюі
болғанын байқамау қиын емес. Қатты ... ... ... ... қалдықтарымен тұрғындар ... ... ... ... қағаз бен картонның
үлес салмағы аз, бұлар ... - ... ... ... Азық - ... едәуір аз, бірақ сыпырғы мен бұтақтардың үлесінің салмағы
жоғары. Қалдықтардың жалпы ... көп ... күл ... (сурет 9).
Сурет 9 – Көріктендірілген секторын қатты тұрмыстық қалдықтарының
фракциялық құрамы
Сурет 10 - ... ... ... ... қалдықтарының
фракциялық құрамы
Тұрғын үй фондының құрылысы мен реконструкция масштабтарының
көбеюімен, құрылыс ... ... болу ... ... ... Бұл
тұрғын үй фондынан қатты тұрмыстық қалдықтар ... ... ... ... Осы ... ... ... аула алаңдарының
аумағынан жойылмайды. Ақсу қалалық әкімшілік ... бір ... ... ... ... ... болады (сурет 11).
Сурет 11 – Ақсу қалалық әкімшілік аумағындағы экологиялық көрініс
Қазіргі кезде ірі габариттік қоқысты шығару шешілмеген ... ... бұл ... ... аулаға шығарылып, көпке дейін аумақты
былықтыруы мүмкін. Халықтың жағдайының жақсару есебінде, болашақта ... ... ... болу көлемінің көбеюін көруге болады (сурет 12).
Сурет 12 – Ақсу ... ... ... ... тұрғындар
пункттерінің қатты тұрмыстық қалдықтар қоқыс төгетін жеріне келіп түсетін
қалдықтарының фракциялық құрамы
Ақсу қалалық ... ... үшін ... ... ... негізгі мәселелеріне келесілер жатады:
- қатты тұрмыстық қалдықтар қаттап ... ... бар ... бар ... және ... ... ... қалдықтар қаттап
тастаудың нормативтік талаптарға сәйкес еместігі;
- пайда болатын және ... ... ... ... ... ... ... тұрмыстық қалдықтардың жиі өзіндік жануы;
- санкцияланбаған қоқыс төгетін жерлердің бар болуы (сурет 13).
Сурет 13 - Ақсу ... ... ... ... ... ... жақсарту қондырғысы
Қалдықтарды жинау. Қалдықтардың жинау ... ... ... ... ... ... Ақсу ... әкімшілік ауданының
қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару жөнінде өткізген негізгі бағыттарының
бірі - қалдықтар көлемінің ... ... ... ... ... ... бума өзгеруіне
қарсы бағытталған. ... осы ... ... ... ... ұсыныстар көрінуі керек:
1) керек емес бумадан айырылу керек;
2) бумаға ең аз ерекше ықылас болу керек;
3) бумаға ерекше көңіл болу ... ... ... ... ... қалдықтар көлемдердің
қысқартуы қоқыс төгетін және полигондарда жою компоненттерден алуын, алып
тастау жолымен ... ... ... түрі бар; екі полюспен орналасқан: техникалық және
әлеуметтік. Бірінші жағдайда фабрика ... ... кіре ... ... ... ... бар, ... шығуында нарықтың
қанағаттанарлық талаптары. Екінші нұсқа халық өз ... ... ... ... ... ... әкеледі. Бірінші жол шетелдер мамандарының
бағалары бойынша таза түрде мүмкін емес (сурет 14).
Тамақтын ... Шыны ыдыс ... ... 14 - ... әр ... ... ... қалдықты қоқыстың
жалпы көлемін төмендеу көлемі
Тікелей тиеу ... ... ... жинайтындардан қатты тұрмыстық
қалдықтар бункер-воронка арқылы үлкен жүкті машиналарға ... ... тыс ... ... екі ... жобаланады. Қалдықтармен келген
машиналар, үстіңгі платформасымен үлкен жүкті машиналарға ... ... ... ... ... ... ... Осы әдіс кезінде жинайтын қатты тұрмыстық қалдықтар
тасушылар ... ... ... ыдысқа артады. Стационарлы тығыздалған
механизм ... ... ... ... ... әдісі. Осы әдіс кезінде жиналатын қалдықтарды қоқыс шығарушы
машиналар бункерге артады, ... соң ... ... ... үшін ... типтін краны қолданылады, бұл орайтын машинаға
әкеледі. Содан соң ... ... ... ... ... ... ... кейін үлкен жүкті көліктін ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік-экономикалық
жағдайын назарға ала отырып, ... екі ... ... ... тұрмыстық
қалдықтарды тасу бойынша дамыту мүмкін емес ... ... ... ... ... ... қала ... бірақ машиналар парке ауыстыру мен
модернизацияны талап етеді.
Ақсу қалалық әкімшілігінің экологиялық ... ... ... ... ... ... жаңа ... сұрыптау және
қайта өңдеуін енгізуі;
- қоқыс сұрыптайтын кешендер;
- ескі-құсқы компоненттерді қайта өңдеу жөнінде зауыттар мен шағын
қондырғылар;
- екінші шикізаттың нарығын ... ... және ... ... ... халық арасында қатты тұрмыстық қалдықтарды өндеуге арнайы
бағдарламаларды әзірлеу және іске ... ... ... ... ... жұмыс жүргізу.
Аймақтың территориялдық және климатттық ерекшеліктерінен шыға отыра,
қатты тұрмыстық қалдықтарды ... ... ... ... ... ... орналасқан пунктерінде;
Ақсу сияқты ірі калада қатты тұрмыстық қалдықтарды полигонымен бірге
қоқыс сұрыптайтын кешендер ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын көлемімен байланысты.
Ақсу қаласында төмен комплектациялы бір ... ... ... ... ... ... қайта өңдеу және тыңайтқыштардың өндірісі ... ... ... келе, ешқандай, тіпті ең төмен ... ... ... ... ... істемейді, қаржыландыру және оңалту
әкімшілік шаралардан басқа адамдарда санасы оянбайды. Қатты ... ... ... ... ... ... жаңа ... қалыптаспайды.
Атмосфераның ауасын ластайтын негізгі антропогендік көздер қатарына
өнеркәсіп орындарының кейбір салалары, автокөлік, және жылу ... ... ... ... ... көздерінен атмосфераға
жыл сайын зиянды заттар шығады. Атмосфераға кететін ... ... ... ... ал ... металдар - 22,7%, қара металдар –
15,7% береді. Атмосфераға зиянды заттарды шығаруда ... ... ... ... үлкен қалаларында автокөліктердің зиянды ... ... 60 - 80 ... ... Ал Алматы қаласында - 90 %. Ең көп
тарайтын улы заттар - көмірқышқылының оксиді (СО), күкірттің диоксиді ... ... (МОх) ... (Cn Hm) және ... ... (шаң) [16].
Атмосфераға одан да гөрі улы заттар шығады, ... ... ... ... сынап және бензапирен. Осы күндері атмосфераға 500 - ден
астам улы заттар шығады екен, оның саны ... ... ... ... ... ауа ... бақылау қалаларда ластану
деңгейінің өте жоғары екенін ... ... ... ... ... ... ... фторлық сутегінің, формальдегидтің,
қорғасынның, азот ... және ... ... ... нормадан әлде
қайда артық болып тұр. Мысалы, Шымкент және Лениногорск ... ... ... нормадан 100 есе артып кеткен. Атмосферадағы қоспалардың
және олардың қозғалысы ... ... өте улы ... ... әкеліп соғады (қара түтін(смог), қышқыл (кислота) және олар азон
қабатын бірден - бір қосындылар.
Атмосфераның ... - әр ... ... ... және сұйық заттардың
немесе табиғи булар мен қалдықтардың ұсақ түйіршіктерінің тектес заттар
ауаға қосылуы. Бұлардың ... газ ... ... 90% - ін ... Көп тараған атмосфера ластағыштарына күкіртті
газ (SO2), азот оксидтері (NO2) , көміртек оксидтері (иіс газы СО), ... ... ... - ... , шаң - ... ... ... бір ортада сол жерге тән емес, жаңа физикалық, химиялық және
биологиялық заттардың ... ... бұл ... ... ... көп ... жоғары болуын ластану деп атаймыз. Атмосфераның ластануы табиғи
(жанартаулар атқылауы, орман өрттері, ... ... ... ... ... жылу ... ауыл шаруашылығы) жағдайда
жүруі, жалғасын табуы әбден мүмкін.
Экологияның күрт нашарлап кетуі адамдардың табиғатқа антропогендек әсерінен
болып отыр. ... ... ... концентрациясының артуына
байланысты климат өзгеріп, температураның жоғарылауына әкеліп ... көзі ... ... ... ... ... пайдалану нәтижесінде және
машиналардың көбейіп индустриялық ... ... ... ... тезірек жүреді.
Агробиоценоздар фаунасының түр құрамын өзгерту арқылы. біріншіден
зиянкестердің түр құрамы мен сан ... ... ... оны ... байыту бұл бағытты іске асыруда биологиялық тәсілдердің маңызы
зор. Пайдалы организмдердің жаңа түрлерін көбейтіп, ... ... ... ... ... олардың ариалдарын тарылтып сан
мөлшерін ... ... ... үшін ... ал ... ... үшін қолайлы жағдайлар
жасау. Нәтижесінде зиянкестердің өсіп өніп ... ... ... ... Ақсу қалалық әкімшілік аумағын экологиялық – географиялық тұрғыдан
аудандау
Ақсу қаласының және оған іргелес аудандардың аумағы ... ... - ... ... ... еңістенген, көп бөлігін аккумулятивтік
тегістік (Ертіс өзенінің жайылмасы) және денудациялық тегістік алып жатқан
терассаланған ... ... ... ... ... ... ... белгінің 116 метрден 125 метрге дейін өзгеруімен оңтүстіктен
солтүстікке қарай байқалады [2].
Ақсу қаласы Павлодар облысының ... ... ... - ... бөлігінде орналасқан. Ол материкке ылғалды ауа массасын
жеткізетін - Атлант мұхитынан едәуір алыстатылған. Ол оның ... бір жыл ... ауа райы ... айрықша ауытқуларын
анықтайды. Жаз орташа 4 айға - мамырдың басынан қырқүйектің ортасына ... Ең ... ай ... айы ... табылады, оның орташа температурасы
21,6°. Күндізгі уақытта ол 27,9°-қа ... ... ... ... ... жылдары абсолюттік барынша жоғары температура +41° - қа
жетуі ... ... ұзақ - 5 айға ... ... суық ауа ... ... көп болатын күндермен, жиі қатты желдерімен қарашадан сәуірге дейін
болады. Қысқы ауа ... ... ... ... ... суыққа
жатқызуға болады, оның қаттылығы желдің жылдамдығымен ... Өте ... ... ... ... ... температура мәні - 17,7°.
Түнде ауа тем-пературасы - 22° - ға ... ... ... ... - 43° - қа ... ... Зерделенетін аумақта: геоморфологиялыққа
жататын және геологиялық ... ... ... тау ... ... ... ... (І, ІІ, ІІІ), сондай-ақ ыза суы жатыс
деңгейінің тереңдігі, отырымдылығы жағынан топырақ жағдайының түрі бойынша
учаскелер ... ... ...... ... ... жайылмасы. Геморфологиялық жағынан
төменгі жайылма мен 2 жайылма үсті террассасының беткейін алып жатыр. ... ... ... 1 - 1 - қуаттылығы 0,3 - тен 3,0 м - ге ... ... ... - ... ... ІІІ - 2 – ... м - ге қуат ... қабаттандырумен плиоцен-миоценнан (N pv)
топырағынан жасалған жазық дала; қала аумағының 10% - ға ... алып ... ыза ... жер бетінен 1 - ден 3 м - ге дейінгі тереңдікке төмен
түскен бір учаске ғана ... - ... ... ... тұздануы (6,7% - ға құрылыстың
қымбаттауы), 0 - ден 3 м - ге ... ыза суы ... ... ... (4%
- ға құрылыстың қымбаттауы), отырымдылығы бойынша ыза жағдайының І - ші
түрі (4% - ға ... ... - ақ ... ... ... (4% - ... есебінен құрылыс үшін қолайсыз ауданға (17,7% - ға қымбаттау)
жатқызылады.
ІІ - аудан – денудациялық өзендік-аллювийлік тегістік, ирек ... ... ... аздап аңғарлы. Геморфологиялық жағынан жоғарғы ... ... үсті ... 2 - ші ... алып ... ... төрт кіші
ауданға бөлінеді: ІІ - 1 – қуаттылығы 0,3 - тен 5,0 м - ге ... ... ... ... өзендік-аллювийлік шұңқырлар; ІІ-2 - 5-15 м
қуатымен ... пен ... ... ... ... ... аймақтан тұратын жазық дала; Ақсу қаласының
солтүстік - батыс ... ... ... ІІ - 3 – 0-ден 10 м - ге
дейін болатын қалыңдығы ... ... (N ... тұратын жазық дала; қала аумағының 30%-ға жуығын алып жатыр. ІІ
- В учаскенің аумағы аумақтың ... (6,7% - ға ... 0 - ден 2 м - ге ... ыза суы ... ... ... (4%
- ға қымбаттау), отырымдылығы бойынша ыза жағдайының І түрі (3% - ... ... ... жұмыстарды өткізу (4% - ға қымбаттау)
есебінен құрылыс үшін қолайсыз ... (17,7% - ға ... ... ...... үсті ... және ... өзенінің жоғары
жайылмасы. Балшық жаппасы 1 - ден 5 м - ге ... ... ... ... да ... Аудан төрт кіші ауданға бөлінеді: І – А - 1 – ... ... ... ... үсті терассасы; белсенді аймақта жалпы қуаттылығы 5
м - ге ... ... ... (аQ) жатыр; қала аумағының 15% алып жатыр; І –
А - 2 Ертіс өзенінің жайылма үсті ... ... ... 10 - 12 ... ... ... төрт аллювийлік құмдауыт топырағы мен ... қала ... 70% алып ... І - А - 3 – ... өзенінің
жоғарғы жайылмасы, Ертіс өзенінің солтүстік жағасында орналасқан және ... 3 - 8 м ... ... ... (аQ) ауысатын жоғарғы
бірден төрт аллювийлік құмдауыт топырағы мен саздақтан жасалған. І – А - ... ... үсті ... және ... ... ... жайылмасы белсенді
аймақта 5 м -ге ... ... ... ... қабатшаларымен негізгі құмға
кіреді. 3 -ауданның аумағы ... үшін ... - ... жатады.
Инженерлік іс - шаралар ретінде негізгі ... ... ... ... атмосфералық жауын - шашынды аумақтан нақты шығару
ұсынылады [26].
Ақсу ауданының әкімшілігін ... ... ... біз ... ... өзгеріс коэффициентін анықтадық. Ақсу ауданы
әкімшілігі қоршаған ортасының антропогендік ... баға беру үшін ... ... ... Аөк ... ... коэффициенті)
әдісі арқылы жүргізілді.
Антропогендік өзгеріс коэффициенті
(1)
мұндағы аi – антропогендік ... ... жер ... ... , Si – i - жер ... ауданы, Sn – аумақтың жалпы ауданы. Осы
формулаға негізделе отырып, Ақсу ауданы ... ... ... жер ... классификациясының дәрежесі бойынша
топтастырылдық ( кесте 2).
Кесте 2 - Ақсу ... ... ... өзгеріске ұшыраған
жер топтары классификациясының дәрежесі
|АӨ дәрежесі |Балл |Жер ... ... емес |2 ... және су ... ... ... |3 ... жерлер, пішен жерлер, көпжылдық |
| | ... ... |4 ... ... ... |5 ... ... ... көлік, инфрақұрылым |
| | ... ... Ақсу ... ... ... ... былай
анықталды:
S2 + S3+ S4+ S5/ ... = ... 15 - Ақсу ... ... ... жалпы алғанда, Ақсу ауданы әкімшілігі ауылдық округтерінің
антропогендік өзгеріс ... ... ... ... ... 3 - Ақсу ... ... ауылдық округтерінің антропогендік
өзгеріс коэффициенттері
| Ақсу қаласы | |
| |4,4 |
| ... ... ... |1,4 ... ... округі |2,1 |
| ... ... ... |1,8 |
| ... ... округі |1,4 |
| ... ... ... |0,8 |
| ... ... ... |2,0 |
| ... ... округі |3,0 |
| ... |2,7 |
| ... ... ... |1,7 |
| ... ... ... |3,3 |
| ... ... ... |3,0 |
| ... ... ... |1,9 |
| ... |2,4 |
| ... |4,8 ... ... коэффицентерге сүйене отырып, антропогендік ... ... ... ... ... 4 - ... ... шкаласы
|Өзгеріс жағдайы ... ... ... ... |≤1 ... |1,1 - 2 ... |2,1 - 3 ... |3,1 - 4 ... |4,1 - 5 ... ... - ... ... ... ұшыраған Қалқаман
ауылы (4,8) мен Ақсу қаласы (4,4) мұндай ... ... ... ... ... ... жер ... басқа ауылдық
округтерімен салыстырғанда кішігірім ... және ... ... ... жатқан жер көлемінің көп мөлшерде болуы жатады.
Евгеньевка және ... ... ... ... ... ... малдардың
бос жүрісінен судың да ластанып отырғаны байқалды. Малдардың бағылуын дұрыс
ұйымдастырмау арқасында зиянды қалдықтардың көп орын алуы да ... ... ... ... ... ... М. Омарова,
Пограничный, Үштерек, Алғабас ауылдық округтерінде - жайылымдық жерлер мен
ауылшаруашылық жерлердің көп мөлшерде ... ... ... ... Айнакөл ауылдық
окрутерінде - ормандарды шабу, ауыл ... ... дем алу ... ... қоқыстау, көп мөлшерде ауылшаруашылықтық жерлердің тозуы. Ақжол
ауылдық округі басқа ауылдарға ... жер ... ... ... өзгеріске ұшыраған жерлердің аз ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптер мен кәсіпорындардың жаппай дамуы адамдар
мен табиғат ара қатынасын қатты шиеленістіріп барады. Өнеркәсібі ... ... ... ... нашарлағаны сонша, енді ... ... ... ... жер бетінде экологиялық дағдрыс
басталды. Бұл экологиялық ахуал тек қана қалаға ғана ... ... ... ... ... ... Ақсу ... ауылдары бір - біріне жақын
орналасқан. Ақсу ферроқорытпа зауытының түтіні мен газдары ... ... ... Ақсу ... ... ... ... ауданына қарасты бірнеше ауылдық округтер бар, атап айтқанда:
Жолқұдық ауылдық округі, ... ... ... ... ауылдық округі,
М.Омаров ауылдық округі, Достық ауылдық округі, Ақсу ауылдық (алтыншы ауыл)
округтері. Бұл ауылдардың ... ... тым ... ... ... ... ... зауыты мен МАЭС орналасқан, халықтың улы газбен
тыныс алатыны бірден түсінікті.
Анағұрлым кең таралған зиян келтіруші заттар - күл мен шаң - ... ... ... - ... және қара ... ... әр түрлі
күкірттің, азоттың, фтордың, хлордың, газдың, аэрозольдың ... ... Ақсу ... ... әр ... ... уақытта мал және құс шаруашылықтарының кешендері мен фермалары
ауылдық жерде атмосфералық ауа, топырақ, су ... ең ірі ... ... оны ... мен ... ... ірі ... әбден салыстыруға болады.
Ақсу қалалық әкімшілік аумағын экологиялық - ... ... ... ... қарастырғанды жөн көрдік. Антропогендік -
қоршаған ... ... ... ... факторлар. Бұндай факторлар
Құркөл ауылдық округінде де көп орын ... ... ... ... ... ... орналасқан өңір. Май ауданының экологиясы ... ... ... зардаптарын барша жұрт біледі. Сол ... ... ... басқа округтерге қарағанда тыныс алу, өкпе сырқаттарының
саны көп екендігі дәлелденуде. Мысалы, ормандарды шабу, қала сыртына ... алу ... ... ... қоқыстау, өнеркәсіп орындарынан шығарылатын
пластамассадан, әйнектен жасалынған заттардың қалдықтары, металл өндіретін
зауыттар, электр станцияларынан ... ... ... ... ... өз қолымен қоршаған ортаға залал ... Бұл ... ... орын алуда, көпшілігі қалаға көшу мақсатында үйлерін
бұзып, шаң-тозаңын ... ... ... енді біреулер орман-тоғаймен
алысады. Бұл ... ... ... ... ... ... бажайлай қомайды. Еңбек ауылдық округінде таза суды ... ... ... әлі де орын ... [15].
Қала әкімшілігі бойынша орман - тоғай, көкмайса шабындықтарды қалпына
келтіру жағдайы әлі де ... баяу ... ... ... ... ... ... ластануына мән бермейді. Қаламыздың орталық
базарларындағы барлық қоқыстарды, қағаз ... ... адам ... ... дем алуына кедергі келтіріп отыр. Ондай көк түтін ... ... ісік ... ... ... да мүмкін.
Ауылдық жерлерде, ауыл маңында, шабындық өлкелерде жас ... ... өрт ... тәулік бойы жанып жатады. Оған ауыл
адамдарының шамасы келмейтін уақыттары да бар. ... олар ... ... көмек сұрайды. Ол көмек жеткенше талай жердің шөбі,
орманы «қызыл тажалдың» құрбаны болып кетеді. Одан ... ... ... газы түгелдей атмосферадағы озон қабатының жұқаруына ... Озон ... ... ... ... атмосераның жылынып кету
қаупі бүгінгі таңдағы ең елеулі мәселелердің бірі болып отыр. Бұл жағдайлар
Евгеньевка ауылдық округі мен ... ... ... орын ... ... ... ... Черемушка кенттері үшін сумен жабдықтау ... ... - ... арнасы қалады. Үстіңгі қабаттағы бас ... ... ... ... ... ... орналасқан.
Адамдардың шаруашылық қызметі қазіргі кезде биосфераны ластаушылардың
негізгі көзі болып ... ... ... күн ... ... және ... түсіп отырады. Осы қалдықтардағы әр түрлі химиялық заттар ауаға,
суға және топыраққа түсіп, бір трофикалық тізбектен ... өте ... адам ... ... ... Бүкіл жер шарында деп айтуға
болады. Ол заттар өзінің табиғатына, шоғырлануына және адам ... ету ... ... әр түрлі жағымсыз нәтижелер туғызады. Су тазарту
имараттарының (СТИ) технологиялық және санитарлық сенімділігін арттыру ... бар СТИ - ді ... ... 1 - ... және ... ... жаңа ... маркаларын; белсенді көміртектерді (ОУ-А 11, ... О-В 15, АРА) және ... ... ... болу ... ... ... қосымша орындарын жайғастыру көзделеді.
Ақсу аудандық әкімшілігіне қатысты кеңшарларда да мәселелер жетерлік.
Атап айтқанда ауылдық елді ... ... ... ... ... және техникалық мүмкіндіктері, ауылды ... ... ... ... ... түрде ескерілуі қажет.
Ауылдық жердегі экологиялық жағдай сол ауылдық елді ... мен ... салу ... дұрыс шешуге тікелей байланысты
болады. Мәселен, дәлірек айтсақ, ауылдың өндірістік ... ... ... және ... ... ... - ... аймағын сақтай отырып,
жердің бедері бойынша ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері болады, олар ауылды
тазартудың жағдайына, ... ... және ... ... ... мүмкін. Мысалы, Ақсу ауданыныа қарасты «Еңбек» ауылдық округінде ... ... ... ауыл өте төмен, яғни тым ... ... ... уақытта халыққа қиындау тиіп, жол қатынасы
қиындап, жолдары мүлде ... ... көп ... көреді.
Ең алдымен құрылыстың көбінесе 1 - 2 қабаттық болғаны жөн, оның ... ел ... ... ... қамтамасыз ету мен канализациялау
ерекшеліктеріне тәуелді. Әдетте ... ... ... ету мен ... канализация торабы болмауы жиі
кездеседі. Барлық құрылыс көбінесе жергілікті ... ... ... ... ... бірге жеке көмекші шаруашылық жүргізу
үшін жеке үй жанындағы жер бөлігі алдын ала қарастырылуы керек.
Ауылдық елді мекендер құрылысының бас ... ... мен ... ... ... ... мен экологиялық жағдайын
жақсарту ... ... ала ... ... Бұл, ең ... ... қатысты болады. Ауылдық елді мекендердің 40 % аумағын ... ... және ... алынған жасыл желектер қоршап ... ... ... орындар болуы керек.
Пайдаланудың көп мерзіміне,топырақтың және ыза судың агрессиялығына
байланысты 67 шақырым су ... ... ... ... жатыр.
Қолда бар желілерді қайта жаңғырту, соның ішінде ескі құбырды ... жаңа ... ... ... ... қазып қопармаусыз әдісімен қайта
жаңғырту, сондай - ақ ... және ... ... аудандарда
полиэтиленді құбырлардан, сыртқы жабыны бар шар ... ... ... құбырлардан жасалған жаңа магистраль желілерін төсеу қарастырылған.
Ақсу қаласының СТИ - ден және Беловка кентінің БФС - нан су ... ... қосу ... ... отырып, шаруашылық-ауыз су құбырының
бірыңғай жүйесіне біріктіру көзделеді (төтенше жағдайлар болу ... ... СТИ - ден және БФС - дан ... ... ... істейді [21].
Сыртқы өрт сөндіруге судың шығыны (бір өртке) және елді мекендегі ... ... саны ... есептік санына және ішкі өрт сөндіру
үшін құрылыстың қабаттылығына сәйкес қабылданды.
Ақсу қалалық ... ... ... ... ... ... үшін ... ортаны құруға арналған қоршаған ортаны ... ... іс - ... кешені мынадай болып саналады:
- атмосфера ауасына алюминий, хром, органикалық емес шаңдар, қалқыңқы
заттар жиынтығының шығарылымдарын азайту;
- қаланың өнеркәсіптік кәсіпорындарынан санитарлық - ... ... ... ... ... ... кешендік сұлбасын әзірлеу
және оны іске асыру;
- әртүрлі мақсатқа ... ... ... ... ... орман
қорғау алқабын жайластыру;
- шаңдатушы аумақтардың топырағын ... ... ... аумақтарды
реттеу;
- әкімшілік аудан үшін сапалы ауыз судың баламалы көзін негіздеу.
- Ақсу қаласының аумағында Ертіс өзенінің су ... ... ... ... ... ... (ҚТҚ) полигонын орналастыру үшін учаске
таңдау;
- ... ... ... қалпына келтіру, қалдықтарды жинаудың
іріктемелі әдісі, ҚТҚ өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі зауыт құрылысына көшу;
- өнеркәсіптік қалдықтардағы ластайтын заттардың болуын төмендету,
қалдықтарды шаруашылық ... ... ... ... ... пайдалану;
- уытты қалдықтарды көмуге арналған полигонды ұйымдастыру;
- Ақсу ... ... ... ... ... ... шектеу туралы ережені әзірлеу;
- қоршаған орта мониторингісінің автоматтандырылған басқару ... ... ... ... ... ... ... әзірленген әлеуметтік - экономикалық және экологиялық
бағдарламаларын іске асыру жағдайына жеткізу [22].
Антропогендік ... ... пен ... ... ... ... ... 1км - ге орта есеппен 40г зиянды заттар шығарады, ал Ақсу
бойынша оның мөлшері ... 100 мың ... асып ... ... ... ... заттар шығаратын объектілердің саны 7 мыңнан асады, бірақ
олардың басын ... ұсақ ... ... ... ... ... ... орта есеппен 5 - 10 тонна ... ... ... ... ... ... объектілері Ақсу ферроқорытпа
зауыты мен ... ... Бұл ... ... ... мен
Үштерек, Ақсу кенті, Черемушкаға өте жақын ... ... ... су ... ... аударатын жайлар баршылық. Су
ресурстарының сандық сарқырауы, көбінесе әр түрлі ластаушылар мен ... ... ... ... ... ... төмендетуге бағытталған іс ... ең ... ... мен суды ... ... ... ... Суды тазарту әдістерінің ішіне биологиялық ... ... және ... ... ... Олар ... ... жүйелерді
жұмсауға негізделуі қажет: суарылатын ... сүзу ... ... және т.б. ... ... су әр ... дақылдар өсірілетін
манапқа беріледі. Биогенді элементтердің басым бөлігі сіңіріледі ... ... ... ... ... жағудың нәтижесінде ауаға күл
бөлініп шығады. Ол ауыл шаруашылығы мен орман өсімдіктеріне әсер ... ... ... ... әсер етеді. Әсіресе, көкөніс,
жеміс - жидек өсімдіктеріне де ... ... ... ... ... ... ... физиологиялық өзгерістер
болады [30].
Қорытынды
Соңғы уақыттарда қауіпсіздік пен адамның жақсы тұрмыс кешуі үшін қауіп
- қатерлер қоршаған ортаның ... ... ... Бірінші
кезекте, бұл денсаулық үшін тәуекелдік. Қоршаған ортаның ластануы бірқатар
экологиялық жағдайлардың ушығуы мен ... ... ... соғу ... сол сияқты тұтастай алғанда, адамдардың орташа
өмір сүру ... кері ... ... ... қолайсыз
факторлардың ушығуына әсер беруде. Павлодар облысы өзінің экономикалық және
өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы жағынан басқа ... ... ... ... ... соның ішінде Ақсу әкімшілік ауданында зауыттарды
салынуы, ауыл шаруашылықтың мамандануы эколгогияға ... ... ... Осыған қатысты дипломдық жұмыста Павлодар облысының экологиялық
аудандастырылу мәселелері арқау болды.
Сол сияқты Ақсу әкімшілік ... ... ... ... Ақсу ... ... ... тұрғыдан аудандастырғанда
П.Г.Шищенконың АӨК әдісін қолдана отырып, аталған аймақты өте әлсіз, әлсіз,
орташа, жоғары орташа, қатты аудандарына бөлдік. Мұндай ... ... ... ... Ақсу ... ферроқорытпа зауыты мен МАЭС - тің орналасуы;
2) ... ... ... ;
3) ... ... ... - ... каналының ағып өтуі;
4) тұрғылықты елді – мекендердің салынуы.
Сонымен қатар, осы ауданда ... ... ... бөлігін
атмосфералық жауын - шашын әкеледі. ... ... ... ... ... ... ... су
транспорттарымен ластану үлесі де жоғары.
Сондықтан да Ақсу ауданы әкімшілік ауданында экологияның антропогендік
өзгеріске ұшырауын алдын алу ... ... шешу ... ... ... экологиялық мониторинг, яғни табиғи ортаның өзгерістерін
тұрақты бакылайтын және тексеретін жұмыс ... ... ... көл ... ... жан-жақты баға беру, олардың
арнасын қайта жөндеу, суын тазалау жөнінде Үкіметаралық Бағдарлама
жасау;
- топырақтың ... ... ... радиациялық ауытқу
мөлшеріне сапалы және сандық баға беру;
- жануарлар мен өсімдіктер әлемі ... ... ... өсіп - өну ... ... ... ... облыстардағы табиғат қорғау объектілері жұмыстарын жандандыру;
- экологиялық және экономикалық факторларды есептей отырып, ... ... ... ... залалды заттардан пайда болған ... ... ... ... анықтауды үкіметаралық деңгейде шешу;
- өндірістік қалдықтарды қайта өңдеп, одан өнім алу технологиясын
өндіріске ендіру.
Адамның экологиялық қауіпсіздігінің ... ... ... ... ... ... ... Ортаның сапасының нашарлау
деңгейі ауаның, судың, тағам түрлерінің ... ... ... ластануының мөлшеріне байланысты анықталады, нәтижесінде
лайықты шаралар арқылы бұл мәселені қалпына келтіру жолға қойылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1) Чигаркин А.В. ... ... ... пособие, Алматы:
Санат, 1995. – Б. 99 - 136
2) Тазабеков Т., Қалдыбаев С., Тазабекова Е. ... ...... ... : ... 2009. – 208 б.
3) Нысанбек Ү. Павлодар ... ... ... ... ... және ... // ... - сараптамалық журнал, №4,
2006, Б.
14 – 20
4) Биебаев А.Ә., Сыздық Б.К. Мемлекет және қоғам. Заң оқу
орындары мен ... ... оқу ... Қарағанды : Болашақ -
Баспа, 2003. - Б. - 4
5) Уахитов Д. Е. Экономиканы ... ... және оны ... ... тұрақты даму стратегиясы : ... ... ... ... ... : ҚЭУ, 2005.- Б. - 287 ... ... Қ. Т. Қазақ шығысының өзен – көл атаулары : география
және туризм, ... ... ... арналған оқу құралы,
Павлодар : Кереку, 2012. - Б. – 214
7) Құсайынов С. А. ... ... : ... ... : ... 2006. - Б. – 292
8) Нысанбаев Ә. Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы, ... : ... - Б. 719 – ... ... ... ... - под ... Царегородцевой
А.Г, Павлодар, 1996 . – Б. - 113
10) Жараспай С. Тәуелсіз ... ... да ... ... ... Заман Қазақстан газеті, № 15, 2011. - Б. 4 - 5
11) http://til.vko.gov.kz
12) www.petropavlovsk.kz
13) ... ... И.И., ... Р.А. ... ... ... «хемероби» // Материалы Всероссийской ... ... ... ... : ... 2003. - Б. 20 ... Уленгов Р.А. Биоэкологическая специфика выделения ... ... ... ... // Материалы Всероссийской
конференции, Экология и научно - технический прогресс, Пермь :
ПГТУ, 2004. - Б 47 - ... ... Р.А. ... ... ... ... Республики Татарстан // ... ... ... ... и ... изменения геосистем, Казань : КГУ,
2004. - Б 112 - ... ... И.И., ... Р.А. ... в ... ... в связи с созданием водохранилищ Волжско-Камского
каскада // С.-Петербург : ... ... ... ... 2003, Б. 1352 - ... ... Р.А. Районирование территории РТ по ... ... ... // ... ... чтения
памяти профессора В.В.Стачинского, Смоленск, 2004. – Б. 87 – 90
19) Уленгов Р.А., ... И.А. ... ... врановых в различных местообитаниях// Материалы
VII ... ... ... по ... ... птиц России, Казань : ТГГПУ, 2005. - Б. 173 – 177
20) ... Р.А. ... ... ... Татарстан // Материалы регион. науч. - практ. конф.,
посвященной 85-летию проф. А.С. ... ... и ... в ... Казань : ТГГПУ, 2005. - Б.
73 – 76
21) Уленгов Р.А. Некоторые подходы к оценке эколого - ... ... ... ... и научно -методических
трудов, География и геоэкология в педагогическом вузе; Вып.1 –
Казань, 2006. - Б. ... ... Р.А. ... ... в изучении орнитофауны г.
Казань // Вестник ТГГПУ. Казань, №7, 2006.- Б. – 152 - ... ... Р.А. ... ... комплексов РТ //
Журнал экологии и промышленной безопасности (Вестник ТО РЭа).
Казань, №3(33), 2007. - Б.- 36
24) ... Р.А. ... ... ... (на ... ... // ... Всероссийской науч.-прак. конф. посвященной
юбилею проф. Мусина А.Г. Природно-ресурсный потенциал РТ ... ... ... : ... 2007. – Б. 77 – ... ... А.Г. ... потенциал ландшафта // Известие
Всесоюзного географического общества, выпуск 4, 1991. – Б. – ... ... ... М.Е. ... - ... структура, методы //
Современные проблемы геоэкологии созологии , Алматы, 2001. - Б.
11 – 21
27) Реймерс Н.Ф. ...... 1990. - Б. - ... ... А.Д, ... ... ... к различным типам внешних воздействий // Устойчивость
геосистем, Москва, 1983. - Б. 14 3 ... ... А.В. О ... ... показателей устойчивого
развития // Современные ... ... и ... 2001.- Б. 52 – ... ... А.Г. ... трансформация гидрологического
режима, пойменных ландшафтов р. Ертыс // ... на ... ... ... ... 2001. - Б. ... Гродзинский М.Д. Устойчивость геосистем теоретический подход ... и ... ... оценки // Известия АН, ... ... № 6, 1986. - Б. 5 - ... ... В. Как ... эффективность обучения экологии ... в ... № 3,1996.- Б. 37 – ... Л.; ... ... поверхностных вод целинных и
залежных ... ... ... 1966.- Б. 223
34) Гельдыева Г.В., Веселова Л.К., Ландшафты Казахстана, Алма-Ата,
Ғалым, 1992.- Б. 74
35) Смелов С.А. ... и ... ... ... 1956.- Б. ... ... Ж.Д., ... А.Г. К вопросу о загрязнении тяжелыми
методами озе-ра Мойылды и прилегающих к нему ... ... и ...... № 1,1998.- Б. 157 - 163
37) W.W.W. Pavlodar. Kz
38) Агенство Республики Казахстан по статистике
39) Катков В.Л., ... О.В. ... ... выбросов в атмосферу
// Инженерная экология №3, 2000.- Б. 41.
Қосымша ... 16 - Ақсу ... ірі ... кешендері
Қосымша Б
Сызба үлгілері:
Экологиялық факторлар:
Ағзаға кез - келген өз әсерін тигізетін орта ... ... ... ... ... абиотикалық , антропогендік болып бөлінеді.
Биотикалық факторлар - деп барлық тірі организмдердің, яғни жануарлар,
өсімдіктер, балдырлар, ... ... ... ... ... кейбір жәндіктердің өсімдіктерге ... - ... тірі ... яғни су, ауа, жел, ... күн сәулесі басқа да факторлар. Мысалы, боран, дауыл, озон
қабатының ... ... ... келетін ультра күлгін сәулелер,
қышқыл жауындар, улы тұмандар ... ... ... - ... ... ... ... жүретін факторлар.
Мысалы, ормандарды шабу, қала сыртына шығып дем алу кезінде қоршаған ортаны
қоқыстау, ... ... ... пластамассадан, әйнектен
жасалынған заттардың қалдықтары, металл өндіретін зауыттар, ... ... ... ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жамбыл облысының геоэкологиялық аудандастыруы80 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының жалпы физикалық - географиялық сипаттама46 бет
Қазақстан аумағын физикалық-географиялық және геоэкологиялық тұрғыдан аудандастыруының ерекшеліктері45 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
«Ақмола облысы Шортанды ауданының жер учаскесінің кадастрлық құнын анықтау»41 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
«Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау және бағалау27 бет
«Федоров ауданының ауыл шаруашылығы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің 2010-2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары9 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь