Астана мен Алматы қалаларының салыстырмалы сипаттамасы

Кіріспе
1. Ірі қалалар географиясының теориялық негіздері
1.1 Ірі қалалардың қалыптасуы
1.2 Ірі қалалардың кеңістіктік құрылымы
2. Қазақстанда ірі қалалардың салыстырмалы сипаты (Алматы және Астана қалалары мысалында)
2.1 Астананың Алматы қаласынан Астана қаласына көшу себептері
2.2 Астана мен Алматы қалаларының жалпы салыстырмалы әлеуметтік.экономикалық сипаттамасы
2.3 Қалалардың мәселелері мен даму мүмкіндіктері
3 Қалалардың кешенді салыстырмалы сипаттамасына талдау қорытындысы
3.1 Қалалардың артықшылықтары және қолайлы факторлары
3.2 Қалалардың тәуекелдері және шығындаушы факторлары
Пайдаланылған әдебиеттер
ҚОСЫМША А
ҚОСЫМША Б
ҚОСЫМША В
ҚОСЫМША Г
Кіріспе
Өзектілігі: Қазіргі таңда дүние жүзінде халық санының, әсіресе қала халқының саны арта түсуде. Мұның басты себептеріне қаладағы дамыған өнеркәсіптер мен инфрақұрылымдар, өмір сүру жағдайының жоғары болуы және тағы басқаларына қатысты адамдар қалаға көшіп жатыр. Соның ішінде Қазақстандағы халық санының көбеюі және қала тұрғындарының санының артуы нәтижесінде ірі қалалардың даму тенденциясы байқалуда. Әсіресе, Астана және Алматы қалалары әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан елімізде алдыңғы қатарлы қалалар болып табылады. Сондықтан мұндай ірі қалаларды қазіргі таңда зерттеу басты мәселелерге айналып отыр.
Дипломдық жұмыстың жалпы сипаттамасы. Бұл жұмыс ірі қалалардың, Астана мен Алматы қалаларының салыстырмалы сипаттамасын ғылыми түрде зерделеуге арналған.
Дипломдық жұмыстың мақсаты. Ірі қалалардың жалпы сипаттамасына негізделе отырып, Астана мен Алматы қалаларының салыстырмалы талдау жұмыстарын жүргізу болып табылады.
Дипломдық жұмыстың міндеттері:
- ірі қалалардың қалыптасуын қарастыра отырып, олардың кеңістіктік құрылымын анықтау;
- Астана мен Алматы қалаларының жалпы сипаттамасын жасап, олардың даму мүмкіндіктері мен мәселелерін зерделеу;
- алынған сипаттамалар негізінде екі қаланың кешендік салыстырмалы талдау жұмыстарын жүргізу.
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні. Ірі қалалар, Астана мен Алматы қалаларының әлеуметтік-экономикалық жағдайы болып табылады.
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдістемелік негізі.
Қалалар географиясы туралы әртүрлі ғалымдардың ғылыми зерттеу еңбектері болып табылады. Зерттеуді әдістемелік қамтамасыз ету мақсатты бағдарламалық тәсілдер, жүйелік және картографиялық әдістерді, құрылымдық-әрекеттік жолдар әдістемелерін және қазіргі жаңа статистикалық мәліметтерді, талдау әдістерін қамтиды.Дипломдық жұмыстың ғылыми тұжырымдасы:
- ірі қалалардың қалыптасу тарихы сипатталды;
- Астана және Алматы қалаларының әлеуметтік-экономикалық сипаттамалары жинақтастырылды;
- екі қаланың ғылыми түрде салыстырмалы талдау жұмыстары жүргізілді
Дипломдық жұмыстың құрылымы мен көлемі. Дипломдық жұмыс кіріспеден, төрт бөлімнен, қорытынды және қосымшалардан, компьютермен терілген 60 беттік мәтіннен, 5 кестеден, 6 суреттен, 39 пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Алаев Э.Б. Социально-экономическая география: Понятийно-терминологический словарь. - М.: Дашков и К, 1983.
2. Алисов Н.В., Хорев Б.С. Экономическая и социальная география мира (общий обзор). – М.: Наука, 2000.
3. География мирового хозяйства. / Под ред. Н.С.Мироненко. - М.: Страны и города, 2004.
4. Голубчик М.М. География мирового хозяйства. Ч.1-2. – Уфа: Изд-во Морд. Гос. ун-та, 2005.
5. Горелов А.А. Экология. – М.: Юрайт-М, 2002.
6. Дронов В. П., Ром В. Я. География России. Население и хозяйство. – М.: Города и страны, 2002.
7. Каледин Н.В., Ятманова В.В. Политическая и экономическая география мира: политическая карта и география мирового хозяйства. - СПб.: Мир, 1999.
8. Ковалев С.А. Сельское расселение. - М.: Исследователь, 2003.
9. Колосов В.А., Мироненко Н.С. Геополитика и политическая география. - М.: МГУ, 2001.
10. Коробкин В.И., Передельский Л.В. Экология. – Ростов н/Д: Феникс, 2003.
11. Крючков В.Г. Территориальная организация сельского хозяйства. - М.: Мысль, 1998.
12. Кузнецов А. П. Экономическая и социальная география мира. – М.: Просвещение, 1999.
13. Лавров С. Б., Гладкий Ю. Н. Глобальная география. – М.: Академия, 2003.
14. Лаппо Г.М. География городов. - М.: Мир, 2004.
15. Лукьянчиков Н.Н., Потравный И.М. Экономика и организация природопользования. – М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002.
16. Мироненко Н.С. Введение в географию мирового хозяйства. - М.: Мысль, 2000.
17. Перцик Е.Н. Города мира: география мировой урбанизации. - М.: МГУМО, 2003.
18. Петросов Э.В. Экономическая география и региональная экономика. – Владивосток: ДВГУ, 1996.
19. Потапов А.Д. Экология. – М.: Высшая школа, 2000.
20. Социально-экономическая география мира. / Под ред. В.В.Вольского. - М.: Просвещение, 1998.
21. Экономическая и социальная география России: Учебник для вузов. / Под ред. А.Т.Хрущева. - М.: Страны и города, 2001.
22. Казанский Н.Н., Вампилов В.С., Галабурда В.Г. Экономическая география транспорта. – М.: 2005.с. 256.
23. Перцик Е.Н. Города мира: география мировой урбанизации. Учебное пособие для географических специальностей ВУЗов. / Предисловие Г.М.Лаппо. – М.: Международные отношения, 2005. – 384 с.
24. Пивоваров Ю.Л. Глобальная урбанизация и Россия на пороге 21 века: антропокультурный подход. // Изв.РАН. Сер.геогр. – 2006. - №4. – с.64-76
25. Абдиева. К. С. Реионы Қазақстан статистически сборных тоо «Куренов» 2003ж
26. Асанбай. Р.
27. «Қазақстан: табысқа жету тарихы әлемдік қоғамдастық көзімен» Алматы «Таимас» Баспа үйі 2005ж.
28. 3.Аяған Бүркітбой «Көркем суретті Қазақстан тарихы» Қазақстан энциклопедиясы Аламаты 2007ж.
29. Әбсеметов Марат Ертеңі ертедегідей Елорда Егемен Қазақстан 2007 ж – 15 желтоқсан – 6. бет.
30. Браун А.Г. «Алматы «Атамұра» 1995 ж.
31. Әсембекұлы Ерғазы. Астана халықаралық әуежайы Астана 2005 №1 -12 бет.
32. Қосымбаев Н.К, Азубаев Н.Ж. «История Ақмола» Алматы «Жеті жарғы» 1998 ж.
33. Қабдоладанов Н. Молдағұлов Т. Ахметжанов О. Камзанов Д. «Астана 10 жыл» Алматы 24 желтоқсан 2004 ж.
34. Құланбай Ә. Арйбай салынған Астана Егемен Қазақстан 2008ж - 1 қаңтар 3 бет.
35. Қосмамбетов. С. Блашағы ғажап қала Егемен Қазақстан 2005 ж– 10 маусым.
36. Мажитов Марат Ақмола – Астана Ақиқат 1998ж №5 – 3 – 21 бет.
37. Назарьаев Н.А. Евразия жүретінде 2006 ж.
38. 13.Саухат Жұмагүл «Астана» 2006ж №3. 28 – мамыр – 29 бет.
39. Ервинский О.Е.»байтерек» №4 желтоқсан 2003 ж.
40. Астана қаласының статистика басқармасы Астана қаласының әлуметтік экономикалық жағдайы. Астана ақшамы 2002ж. 30 мамыр – 3бет
41. Астана қакласының статитика басқармасы. Өнеркәсіптік іргерлеу даму бағдарламасы. Астана хабары 2006 ж – 4 мамыр
42. Web – site : http : // www Sezastana kz.
        
        Кіріспе
Өзектілігі: Қазіргі таңда дүние жүзінде халық санының, әсіресе қала халқының саны арта түсуде. Мұның басты себептеріне қаладағы дамыған өнеркәсіптер мен инфрақұрылымдар, өмір сүру ... ... ... және тағы ... ... ... қалаға көшіп жатыр. Соның ішінде Қазақстандағы халық санының көбеюі және қала тұрғындарының санының артуы нәтижесінде ірі ... даму ... ... ... ... және Алматы қалалары әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан елімізде алдыңғы қатарлы қалалар болып табылады. Сондықтан мұндай ірі ... ... ... ... басты мәселелерге айналып отыр.
Дипломдық жұмыстың жалпы сипаттамасы. Бұл ... ірі ... ... мен ... қалаларының салыстырмалы сипаттамасын ғылыми түрде зерделеуге арналған.
Дипломдық жұмыстың мақсаты. Ірі қалалардың жалпы сипаттамасына негізделе отырып, Астана мен Алматы қалаларының ... ... ... ... ... табылады.
Дипломдық жұмыстың міндеттері:
- ірі қалалардың қалыптасуын қарастыра отырып, олардың кеңістіктік ... ... ... мен ... ... жалпы сипаттамасын жасап, олардың даму мүмкіндіктері мен мәселелерін зерделеу;
- алынған сипаттамалар ... екі ... ... салыстырмалы талдау жұмыстарын жүргізу.
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні. Ірі қалалар, Астана мен Алматы ... ... ... ... табылады.
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдістемелік негізі.
Қалалар географиясы туралы әртүрлі ғалымдардың ғылыми зерттеу еңбектері болып табылады. Зерттеуді ... ... ету ... ... ... ... және картографиялық әдістерді, құрылымдық-әрекеттік жолдар әдістемелерін және қазіргі жаңа статистикалық мәліметтерді, талдау әдістерін қамтиды.
Дипломдық жұмыстың ғылыми тұжырымдасы:
- ірі ... ... ... ... ... және Алматы қалаларының әлеуметтік-экономикалық сипаттамалары жинақтастырылды;
- екі қаланың ... ... ... ... жұмыстары жүргізілді
Дипломдық жұмыстың құрылымы мен көлемі. Дипломдық жұмыс кіріспеден, төрт ... ... және ... ... ... 60 беттік мәтіннен, 5 кестеден, 6 суреттен, 39 пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. Ірі ... ... ... ... Ірі ... ... формаларының тарихи эволюциясы барысында қоңыстану орындарының дәстүрлі типтері - қалалық және ауыл мекендерінің ... жаңа ... ... Бұл ... ... ... деңгейі артылған сайын мекендердің жақын орналасып, олардың арасында белсенді қарым-қатынастардың қалыптасуы нәтижесінде қалалар агломерациясы қалыптасады.
Жалпы алғанда, қала -- ... ... пен ... ... және ғылыми, мәдени, басқару мекемелерінде еңбек ететін ірі елді мекенді айтамыз.
Қала орталық коныстандырылған пункт, кішкене қала мен ауылдардан айырмашылығы шекара ... ... ... ... және мәдени қызметтің жүзеге асырылу деңгейімен және үлкен көлемімен ерекшеленеді. Осы әрекеттер жиынтығы қоршаған ... ... ... ... ... ... өз атырабының әкімшілік және мәдени орталығы болып табылады. Елді мекенді қала дәрежесіне көтеретін басты межелер -- ... ... саны және ... ... ... (өнеркәсіп, мәдени, саяси-әкімшілік орталықтары).
Дүниежүзіндегі ірі қалалардың пайда болуына үлкен септігін тигізген бұл ... ... ... ... осының салдарынан қаладағы халық саны артты, мұның басты себептеріне ауылдардан қалаға ... ... ... мен ... ... ... көзі үшін ... болатын.
XIX ғасырда өнеркәсіптік қалалар санының өсуі байқалғанымен, урбанизация ғасырын ХХ ғасыр деп айтады. ... ... ... ... ... ... 1900 жылы ... 13 % адам тұрса, осы ғасырдың аяғында халық саны 47 % жеткен екен (кесте - 1). ... ... ... әлем ... тең ... ... - 1 Дүние жүзіндегі қала халқы
Жыл
Қала халқының саны (млн.адам)
Жалпы жер шарының қала халқының пайыздық үлесі
1900
220
13 ... ... ... ... %
1970
1 331,783
36 %
1980
1 740,551
39,1 %
1990
2 274,554
43 ... 853,909 ... ... 164,635 ... ... жылы 1 миллион халқы бар83қала тіркеуге алынған. Ал 2000 жылы бұл көрсеткіш 411-ге жеткен.2010 -- 800 ... жылы ... ... ... бар 18 қала ... ... -- 20 (22 қала 5 -- 10 ... 370 -- 1 -- 5 млн, 433 -- 500 -- 1 ... ... ... айындағы мәліметтер бойынша23-ке жетті.
Қазіргі таңда келесідей ірі қалалардың топтамасын көруге болады.

Қала атауы
Мемлекеті
Халық саны
1
Токио
Жапония
31 480 498
2
Бейжің
Қытай
14 933 ... ...
14 608 ... ...
13 076 ...
Үндістан
12 692 717
6
Карачи
Пәкістан
11 627 378
7
Стамбұл
Түркия
11 581 707 ... ...
11 285 654 ...
Үндістан
10 928 270
10
Манила
Филиппин
10 443 877
Ғалымдардың ... ... ... ... ... ... әр 38 жыл ... қала халқының саны екі есе өсе береді.
Еуропада қала халқының 50 % кішігірім қалаларда (5 -- 10 мың ... 25 % - 10 -- 250 мың ... бар ... және ... 250 мың адам бар ... тұрады екен.
Қазіргі таңда жер шарындағы бүкіл қалалар құрлықтың 1 % ... алып ... ... ... ... ... арада дамып келе жатқан мекенді жерлердің жиынтығы ретінде ондаған және жүздеген мекендерден құралады. ұғымымен қатар ... , ... ... ... ... ... ... географы М. Руже алғаш рет қолданды. Оның пікірінше, қалалық қызметтің түрлері қаланың әкімшілік шекараларынан асып ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Ресейлік әдебиетте қала агломерациясы түсінігі ХХ ғасырдың 10-20 жылдарында кеңінен қолданылса да басқаша аталған, А.А. ... бұл ... , М.Г. ... , В.П. Семенов-Тян-Шанскийдің терминдері қолданылды.
Қазіргі кезде агломерация терминіне қатысты бірнеше анықтамалар беріледі.
Н.В. Петров бойынша агломерация деп қалалар мен басқа да ... ... ... ... ... барысында шаруашылық, еңбек, мәдени-тұрмыстық өзара байланыстары күшейген кешенді жиынтығы аталады.
Е.Н. Перцик басқа ... ... ол ... қала агломерациясы территориясы жағынан жақындасқан экономикалық тұрақты байланысы бар және еңбек, мәдени-тұрмыстық және ... ... ... ... ... әлеуметтік және техникалық инфрақұрылымы бар мекендердің жүйесі- қоныстанудың сапасы жағынан жаңа формасы, ол қаланың ... ... оның ... ... ... болып қазіргі замаңғы урбандалудың өнімі болып табылады.
Сонымен қатар тағы бір деректерде агломерация, елді мекендер агломерациясы - экономикалық, мәдени және ... ... ... ... байланысты елді мекендердің (әсіресе қалалардың) шағын аумаққа топтануы, ... ... бірі және ... ... ... ғана тән ... Агломерация көбінесе жеке ірі қаланың (ядроның) төңірегінде қалыптасады; кейде бірнеше ядролы Агломерация да ... ... ... ... мен ... ... аумақтық шоғырлануын сипаттайды, яғни мұнда өнеркәсіп, инфрақұрылым, ғылым және білім беру ісінің салалары ... ... ... ... ... ... ... Агломерация өзінің төңірегіндегі аймақтың экономикалық және әлеуметтік жағынан өркендеуіне үлкен ықпалын ... ... ... негізінен экономикалық география тұрғысынан жүргізілді. Аталмыш ғылым саласының ... оны ... ... ... жинақтады. Агломерациялық мәселелерді әр қырынан қарастырған ресейлік ғалымдар Н.Н. Баранскийдің, Г.М. Лаппоның, Ф.М. ... Ю.Л. ... О.С. ... Г.Н. Фоминнің, Д.Г. Ходжаевтың, Б.С. Хоревтің және т.б. еңбектері зерттеушілерге кеңінен ... Бұл ... ... ... проблемаларын зерттеуге мұрындық болады. Мәселен, Г.М. Лаппоның атты еңбегі қалалық ... ... ... ... орны мен ... тануда аса маңызды. Кеңестік кезеңде марксистік-лениндік методология шеңберінде жазылғандығына қарамастан еңбек ... ... ... ... ... ... ... Өйткені іргелі зерттеуде қалалық агломерациялардың дамуына әсер ететін факторлар, қала маңының қалыптасуының алғы шарттары, ірі агломерация және оның ... ... т.б. ... ... тапқан. Г.М. Лаппоның еңбегі агломерацияның теориялық-методологиялық негіздері көрсететін бірегей зерттеу болып табылады [4].
Біз зерттеп отырған мәселенің мәнін ... ... ... ғалым Ю.Г. ... В.Г. ... ... жариялаған еңбегінің деген тарауының мазмұны құнды болып табылады. Авторлар Мәскеу агломерациясының ... ... ... қала ... ... ... қаласының облыс елді мекендерінің мәдени-тұрмыстық байланыстарын, мәскеуліктердің қысқа ... ... қала ... ... ... ... ... тығыздығын, ірі мегаполис маңының экономикалық жағдайын ғаламдағы ірі ... ... ... ... ... ... мен оның айналасындағы маятниктік миграцияның сипаты мен салдарын зерделеуге атты топтама септігін тигізеді. Жинақ ... ... ... не, маятниктік мигранттарға кімдер жатады, олардың жас мөлшері, әлеуметтік жағдайы қандай, маятниктік миграция қаланың еңбек ресурстарына қалай әсер етеді, маятниктік ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, маятниктік миграция туралы толық түсінік беріп, осы мәселе ... ... жол ... Осы ... ... ... ... болып табылады [6].
Ірі мегаполистер, олардың жай-күйі мен болашағы кез-келген мемлекетті ойландыратын күрделі ... ... Қала ... ... ... қиын мәселелердің қатары көбейетіндігі түсінікті. Сондықтан да ірі қалалар қашан да үкімет ... ... жиі ... тиек ... Осы ... Б.С. ... деп ... еңбегін атаған жөн. Өйткені зерттеу ірі қалалардың алдында тұратын түйіткілдерді нақ басып көрсетуімен ерекшеленеді [7]. ... ... ... ... оның ... ... орын алған проблемалардың шешімін табуда бұл еңбек маңызды болып табылады.
Алматы агломерациясы және оның дамуы проблемалары отандық ... ... ... тиіс ... қатарына енетіндіктен аталмыш тақырыпқа қатысты тарихи зерттеулер жоқтың қасы. Дегенмен агломерациядағы тұрғындардың санын, этникалық құрамын, көші-қон мәселелерін зерттеуге М.Х. Асылбеков мен Ә.Б. ... ... ... мұрындық болды. Бұл сүбелі зерттеуде Қазақстан халқының демографиялық даму мәселелері жаңа қырынан қарастырылып, көші-қон үрдістері тарихи демографиялық бағытта ... ... [8]. ... өзге М.Х. ... В.В. ... ... ... еңбектерінде XX ғасырдың 80-90 жылдарындағы Қазақстандағы демографиялық өзгерістер нақты статистикалық мәліметтердің негізінде көрсетілген. Тарихи демографиялық зерттеу тақырыбының жалғасы ретінде М.Х. ... пен В.В. ... ... ... 80-90-х ... [9] атты ... зерттеулерінде тәуелсіз Қазақстанның ұлттық құрамын зерттеп, қазақтар санының өзге ұлт өкілдерімен салыстырғандағы үлесіне тоқтала отырып мемлекетте жүргізілген экономикалық өзгерістердің қазақ ... ... ... ... тоқталған. Біз зерттеп отырған мәселенің, соның ішінде атап айтар болсақ, Алматы ... ... және ... ... ... Қ.С. Алдажұманов пен Е.Қ. Алдажұмановтың салиқалы еңбегі өз үлесін ... [10]. ... ... Қазақстандағы қуғын-сүргінге ұшыраған халықтардың депортациялану мәселелері көптеген тың деректер негізінде өз шешімін тапқан. ... ... мен оның ... өмір ... ... ... ... түрік, корей, т.б. диаспора өкілдерінің осы өңірге келуінің тарихи себептері ... ,-деп ... ... ... ... ... этнодемографиялық дамуын, түрлі ұлт және конфессия өкілдерінің қала маңына қоныстануын көрсетуге септігін тигізді. Корей, неміс, поляк және т.б. диаспора өкілдерінің ірі ... пен оның ... ... ... ... бұл ... деректер қомақты үлес қосты.
Қазақстанға Кеңестік қуғын-сүргін саясатының нәтижесінде жер ... ... ... және Еділ бойы ... ... көшірудің түрлі әдістері, депортация себептері Т. Омарбековтың зерттеулерінде жан-жақты талданып, дәйекті мәліметтермен ... [11]. ... ... ... ... тұрақтанып қалған корей ұлты өкілдерінің халық шаруашылығына, өлкенің ... ... ... ... үлестері Г.В. Кан, Г. Хан, Г.Н. Ким және Д. Мен еңбектерінде көрсетілген.
Алматы агломерациясындағы халықтың санын, ... ... ... ... т.б. талдауда М.Б. Тәтімовтің еңбектерін басшылыққа алдық. Ғалымның еңбектерінде ... ... ... ... ... ... зерттелген. Республикаға танымал ғалым, демограф М. Тәтімов ... ... ... ахуалға әсерін және оның ұтымды тұстарын қарастырып, ... ... ... Бұл ... ... ... урбандалу процесін сөз ете отырып, Алматы қаласының әлеуметтік-демографиялық жетістіктеріне тоқталады, оның бірқатар шешімін табуға ... ... атап ... [12].
Алматы агломерациясындағы тұрғындар динамикасын қарастыруда Т.Ж. ... ... ... ... рөл ... . ... өзінің еңбегінде тәуелсіз Қазақстан кезеңіндегі республика халқының санын, оның әртүрлі аймақтарда ... ... ... ... ... ... ... отырып дәйекті түрде баяндаған. М.А. ... ... ... ... даму мәселесіне арналған зерттеулерінен Алматы мегаполисіндегі ... ... ... салыстырмалы түрде көрсетуге пайдаландық [13]. Ғалымдар Н.В. Алексеенко және А.Н. Алексеенконың 1897-1997 ж.ж. ... ... ... ... ... бірқатар еңбектері Қазақстанның қала халқының демографиялық даму тарихын зерттеуде маңызды болып саналады [14]. ... ... ... даму ... ... ... диссертациялар қорғалды. Атап айтқанда, Н.З. Тәкіжбаеваның , С. Айымбетовтың , Қ.К ... , А.И. ... атты ... атап ... ... А.И. ... зерттеу жұмысында 1939-1959 ж.ж. аралығындағы республикадағы этнодемографиялық процестер, халықтың жастық, жыныстық, ұлттық және әлеуметтік құрамындағы өзгерістер тарихы қарастырылған. ... ... ... ... ... көші-қон процестерінің табиғаты ашылған.
Жеке аймақтың этнодемографиялық жағдайы, халық санының өсу динамикасы Қазақстан халқының қалыптасуы мен дамуына тигізетін әсері сөзсіз, сондықтан М.Н. ... ... ... орны ... ... ... ... даму тарихы мұрағаттық құжаттар мен статистикалық халық санағының материалдары, өзге де демографиялық дәйектер арқылы жан-жақты ... ... ... ... ... ... мәліметтер беретін Н.В. Алексеенконың еңбектері, О.Д. Табылдиеваның XX ғасырдағы ... ... ... ... Қазақстан аймағындағы халқының динамикасы туралы Ә.А. Какенованың еңбектерінде талданды. Еліміздің басқа аймақтарына арналған ғылыми зерттеулердің ... Г.К. ... және М.К. ... атты ... атап ... ... [15]. ... жұмыстарында Жетісу өңірінің этнодемографиялық жағдайы мұқият қарастырылып, кешенді түрде талданған. Бірақ Алматы агломерациясындағы этнодемографиялық және миграциялық өзгерістер арнайы зерттеу ... ... Осы ... ... өзге аймақтары сияқты әлеуметтік-экономикалық дамуындағы ерекшеліктері мол. Бұл ... ... ... аймақтардың бірі болғанын ұмытпауымыз керек. Өңірдің этнодемографиялық жағдайы қоғамның даму кезеңіне қатысты үнемі ... ... ... орай ... ... ... құрамы, жынысы мен жасы және білім деңгейі қалыпты өзгеріп отырды. Ол саяси, экономикалық және әлеуметтік жағдайларына байланысты өзгеріп ... Бұл ... ... ... ... әсер еткен көп факторлардың бірі - әр түрлі ... ... ... ... ... халықтар үнемі қозғалыста болды, яғни халықтың табиғи және ... ... өсуі ... қарқынды жүргізілді. Ол осы жердің табиғи жағдайының ел қоныстануы үшін өте қолайлы болуынан туындайды. Алматы қаласы ... ... және ... ... ... аталмыш зерттеулер елеулі түрде септеседі
Ірі қала агломерациясы - ол ... ... ... ... онда өнеркәсіптің прогрессивті түрлері, әкімшілік-шаруашылық, ғылыми, жоба-құрылыстық ұйымдар, мәдениет пен өнердің ерекше мекемелері, ... ... ... ... ... ... ... кеңістігі бойынша жылжымалы болып табылады, себебі тұрғындардың еңбек ету орындарынан алшақ орналасып, олардың кеңістікте өзара ұйымдасуына сай ара ... ... ... жлдамдығына сай өседі, ал уақыт шығындары шамалы болып табылады.
Қала агломерациясының дамуына келесі ерекшеліктер тән:
* ірі қала ... ... онда ... ... ... ... оның ... жаңа территориялар еніп, тұрғындар саны тұрақты түрде артады;
* қала маңындағы мекендер тез арада дамып тұрғындардың ... қала мен қала ... ... ... ... байқалады;
* ауыл тұрғындарының ауыл шаруашылығына қатысы жоқ еңбекке тартылуы, әсіресе қала мекеніне қатысты;
* маятник ... ... және ... агломерация шеңберінде жүйелі түрде жұмыс орындарына, лқу орындарына, мәдени-тұрмыстық және демалыс орындарына жылжып ... бұл ... ... жоқ көлемге ие болады.
Е.Н. Перцик қала агломерацияның әр түрлі критерийлерін ұсынады:
* қала тұрғындарының қалындығы және құрылыстардың ... ірі қала ... бар ... ... 100 мың ... кем ... еңбек, мәдени-тұрмыстық сапарлардың қашықтығы мен белсенділігі;
* ауыл шаруашылығына қатысы жоқ жұмыскерлер санының үстемдігі;
* тұрғылықты жерінен тыс ... ... ... ... ... ... саны және олардың орталық қаламен байланысының белсенділігі;
* орталықпен ... ... ... ... және ... инфрақұрылыммен байланыстар (сумен жабдықтау, электрэнергиямен жабдықтау, канализация, көлік, т.с.с ортақ инженерлік құрылыстар).
Кейбір жағдайда критерий ретінде белгілердің комбинациясын таңдайды, басқа ... ... ... ... ғана ... алады, мысалы агломерация шекараларын 1,5 немесе 2 сағаттық орталық қаладан еңбек мақсатында жылжулардң изохроналары таңдалады.
Қалалар тұрақты түрде дамып қалыптасады. Кейбір ... ... кіші ... ... қалалардан мегақалалар құрылып тұрғындар саны 8 миллионнан ... ... ... өндірістің дамуы және шоғырлануы процесстерінің ықпалымен іске асып агломерациялардың қосылуына әкеп соқтырады, нәтижесінде мегалополистер пайда ... ... ол ... ... ... урбанладған зоналар, онң құрамына кеңейтілген территориялар кіреді (қала - агломерация - урбандалған зона - ... ... - ... ... ... бес ... ... тұрғында бір біріне тәуелді урбандалудың қоңыстанудың формаларын анықтайды (Ю.Л. ... ... қала ... ... формасында) - мемлекеттің немесе ауданың урбандалу процессінің бастапқы кезеңіне тән элемент. бойынша қала ... . ... қала ... 250 ... бар ... ... Жапонияда - 30 мың, Ресей және Қазақстанда 5-12 мың ... бар ... қала ... ... - (лат. сөзі ... - қосамын, жинақтаймын) топтық қоныстанудың элементарлы формасы.
Ол орталық немесе ірі қала маңында белсенді және ... ... бар қала және ауыл ... ... ... ... ... қоныстанудың неғұрлым күрделі формасына өту барысында дамудың зор жігері бар ... ... ... ... ... - ... қоныстанудың негізгі құрылымдық элементі болып табылады. Мұнда ірі ареал ретінде ядросында айналадағы қоныстары бар бірнеше агломерациядан құралған ортақ бірнеше ... және ... ... бар ... болып табылады. Оның құрамында агломерацияның өзі және кең астаналық аймақ болып табылады.
Урбандалған зона - мемлекеттің ... ... ірі буын ... ... Бұл ... қала ... ... қалын орналасып қала тұрғындарының саны үстемдік етеді. Урбандалған зонада қала ... саны емес даму ... ... ... ... сөзі megalu - ірі, polis - қала) - қоныстанудың неғұрлым ірі формасы. Бұл кең ... ... желі ... ... ... әр ... деңгейлі көршілес агломерацияның қосылуы нәтижесінде пайда болады. Сол сияқты урбандалған желілер ірі ... ... және ... ... ... - ... өндірістік, мәдениетті-тұрмыстық және өзге байланыстармен бір-бірімен біріккен, сондай-ақ аумақтық араласып кетуге бейім бір (моноорталықты) немесе бірнеше (көп орталықты) ... ... ... елді мекендердің урбанизациялық жинақталуы.
Апаттық қалыптасқан агломерацияларды перспективалы дамыту экономикалық, инфрақұрылымдық және өзге процестерді үйлестіретін қала құрылыс шешімдерінің негізінде ... ... ... ... ... жасау негізінде реттелуі тиіс.
Қала агломерацияларын бөлудің (сәйкестендіру) жалпыға танымал атрибуттарына (белгілеріне) жанамалас ... және ... ... ортасы бар жеке ірі қалалар арасындағы функционалдық байланыстар жатады, оның ішінде:
1) агломерация ... ... ... ... мен ... ... түрлері арасындағы экономикалық байланыспен білдірілген бірыңғай экономикалық нарықтың болуы және экономикалық маманданудың тұтастығы;
2) агломерациялардың жеке бөліктерінің арасындағы халықтың тұрақты еңбек, оқу, ... ... және ... ... ... ... көші ... болуы;
3) жоғары көліктік қолжетімдік (автомобиль және темір жолдар арқылы 1,5 ... жету ... ... ... ... және ... қала маңы ... болуы;
4) үлкен орталық қаланың және онымен экономикалық тығыз байланыстағы қоныстардың болуы;
5) инфрақұрылымның ортақтығы;
6) халықтың тығыз қоныстануы.
Ірі қала ... ... ... ... барлық тұрғындары пайдалана алатын өзара байланысты оң әсерлерге мыналар жатады:
1) сараланған және саны ... ... ... ... ... ... - бұл аумақты автоматты түрде әртүрлі инвестициялық салымдар үшін неғұрлым тартымды етеді, өйткені инвестор қажетті біліктілігі бар мамандарды іздеуге аз ... ... ... ... ... ... да ... ресурстар бағалылығы жағынан бірінші орынға шықты, бұл жалпы экономикалық өсуге оң септігін ... ... ... ... ... және ... ... нарығы ретінде күрт арту әсері. Мұндай қызметтер көрсететін компаниялар өз жұмысын жергілікті тұтыну нарығының сыйымдылығына бағдарлана ... ... ... экономикалық өсудің жеделдеуімен қоса қызмет көрсетуді тұтынушылардың әлеуетті класының едәуір ұлғаюы қалаларды халық саны ... ... - ... ... ... өңірлік орталықтарға қарағанда неғұрлым тартымды етеді;
3) туындату - жаңа энергия қуаттарын, қуатты ... ... ... ... ... коммуникацияларды, мәдениет, білім беру және инновациялық инфрақұрылым құрылысы саласындағы аса ірі ... іске ... ... ірі ... ... болу ... - агломерацияның барлық тұрғындары үшін еңбек, білім, сауда, мәдени және агломерацияның әртүрлі аймақтарындағы басқа да ... ... ... қол ... ... өсу, халық әл-ауқатының өсуі, шағын және орта қалалық кеңістікте тұру артықшылықтарын сақтай отырып, білім алу және ... ... ... таныту мүмкіндіктерінің жоғарылауы дәстүрлі ірі индустриялық қаламен салыстырғанда, агломерацияда тұрудың ... ... ... ... бұл тиісінше халықтың көші-қон ағынын азайтады.
Жалпы урбанизация процестері сияқты, қалалық агломерацияларды ... ... тән, яғни ... ... ... ... ауысулардан тұрады. Агломерациялардың пайда болуының өзі агломерациялық орналастыру әсері рөлінің артуы есебінен қалалық агломерацияларға негізгі экономикалық функциялар келе ... ... ... (немесе ірі қалалық) урбанизация сатысында белсенді индустрияландыру нәтижесінде қалалардың тез өсуінен кейін мүмкін болды. Урбанизацияның осы ... ... ... ... ... қала ... ... дамиды және орталыққа бағытталған көші-қон ағындары басым болады.
Индустрияланудан кейінгі экономикаға ауысудың басталуымен сәйкес келетін кеш урбанизацияның ... ... ... ... ... ... орталықтарымен салыстырғанда қала маңындағы кенттердің ілгерілеп өсуімен байланыстырылады, ол ... ірі ... ... ... азаюына және тұрғындардың бір бөлігінің қала маңындағы кенттерге көшуіне ауысады.
Контр- немесе дезурбанизация сатысы барлық агломерацияның және оның ... ... ... санының азаюымен байланыстырылады. Өсу, егер ол болған жағдайда, шеткі, яғни агломерациядан тыс ... ... Бұл ... ... жерлерде, шағын және орташа қалаларда) экономикалық белсенділіктің ... өсуі орын ... ... ... ... ... ... қамтылуы мен өмір сүру салты өзгереді, яғни ауылдық-қалалық континуумның (шағын кеңістіктің) қалыптасу процесі орын ... Ірі ... ... құрылымы
Берілген зерттеудің негізгі міндеті болып тек демографиялық көрсеткіштерді сипаттаудан ғана тұрмай, халықты қоныстандыру жүйесін ... ... ... халықты орналастыруда кеңістіктік заңдылықтарды анықтауға, ел және оның аудандарын дамыту мақсатында оны ... ... ... ... ... - күрделі және көпөлшемді, яғни қала дамуы қала ... ... ... ... ... ... факторлар қатарымен (әлеуметтік - экономикалық, демографиялық және т.б.) анықталады. Бұл ... ... ... қала ... ... мен олардың ерекшеліктері ие. Бұл мәселенің ... ... бірі ... урбандалудың аймақтық ерекшеліктерін зерттеу табылады. Қала қалыптасуы мен дамуы негізінде жатқан экономикалық, әлеуметтік және демографиялық, экологиялық және әкімшілік ... ... ... және уақытша болуы мүмкін.
Үнемі әрекет әртүрлі көріну деңгейі ... ... пен ... ... ал уақытша жағдай әрекеті қаладағы өмір сүру үдерісіне қатынасы бойынша нақты бір кезеңмен немесе тіпті бір ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы, өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылым қала мен ондағы халыққа қатынасы бойынша үнемі қызметтерді орындайды.
Уақытша жағдайлар ... қала үшін ... ... ие ... ... Қала ... дамуының жағдайлары мен үдерістері үздіксіз өзгере отырып, қалаға қатынасы ... ... және кері ... ... ... ... жүйешелерден яғни, өнеркәсіп, өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылым, халық, географиялық және экологиялық орта және т.б. тұратын жүйе ... ... ... ... ... ... олар оның ... белгілі бір жағдайлар ретінде көрініс береді. Сонымен, халық өсімі қала өсуінің негізгі жағдайларының бірі бола отырып, жұмыс орындары ... ... ... ... Осыған байланысты өндірістің материалды қсаласы, инфрақұрылым, қосалқы аумақтардың кеңеюі, яғни қаланың сапалық және сандық сипаттамалары, соңында бір ... ... бір ... - ... ... ... әкеледі.
Өз кезегінде қолайлы табиғи жағдайлар, жылдамдатылған экономикалық және ... даму ... тез ... ... ... ... жағдайлар кешені дамудың қандай да бір шегіне жеткенде, яғни экономикалық, әлеуметтік, ... ... және ... шеңбермен шектелгенде, дамудың салыстырмалы түрде.тұрақтануы болған жағдайда қала масштабымен жеткен негізінде сақталған жағдайлар тек ... жа ... ғана ... ... оңтайлылықтың белгілі шегін бұзған жағдайда қала дамудың қалыптан тыс ұлғайған жолаққа түседі, ол адамның өмір сүру ... ... ... ... ... ... жағдайда, тұрақтанудан жағдайдың кері дамуына ... өтуі ... ... ... өндірісі қысқарады, қала халқы санын шектеу бойынша шаралар қабылданады. Қаланың өмір сүру іс - әрекетіне ... ... ... яғни ... ... ... аспаған, бірақ жүйе ішіндегі жағдайлар арасындағы пропорциональдылық жоқ ... ... ... ... ... ... байланысты бұзады.
Жағдайлар арасындағы өзара байланыс пен урбандалу үдерісін қарастыру кезінде тек қана өзарабайланыстың ортақтылығын ғана емес, ... ... ... пен ... көріну ерекшелігін ескеру керек. Барлық қоғамдық категория ретінде, урбандалу үрдісіне орны мен ... ... ... ... ... мен ... тән.
Қалалар урбандалу үрдісін тасымалдаушы ретінде объективті заңдар бойынша дамып, олардың ... ... мен ... өз заңдылықтарына ие. Қаланың қызметтері жылдан жылға барлық қоғамдағы жалпы әлеуметтік - экономикалық міндеттеріне сәйкес кеңейіп жетілуде. ... ... ... өмір сүру іс - ... ... ... ... әсері айтарлықтай маңызға ие.
Қызметтік көріну бағыттылығы мен өзіндік ерекшелігі қала кескініне негізделген (маманданған, кешенді), сәйкесінше осы ... ... ... ... демографиялық және экологиялық міндеттерін шешуде белгілі бір орын алады.
Қазақстандағы қалалар қызметтерін ма қсатқа сай ел ... ... - ... ... ... ... сырт қы, ал ... ауданға қатысты бойынша ішкі деп бөлінеді. Табиғи ресурстарды игеру негізінде пайда болған қалалар (Қазақстанда ... ... ... ... қтай маманданған сыртқы қызметтерді орындайды.
Қала кешендеріне барынша әртүрлі үйлескен сыртқы және ішкі ... ... тән. Осы ... ... олардың әлеуметтік - экономикалық міндеттерді орындаудағы рөлі де әртүрлі. ... қала ... ... ішінде, олармен белгілі бір қызметтерді орындаумен байланысты келесілерді атауға ... а) ел мен ... ... ... ... бөлінісіндегі қаланың орны мен рөлі; ә) қала қызметін орындайтын өлшем мен ... ... және ... ресурстары, рухани құндылықтар, білімнің шоғырлануы; б) ... ... ... ... қала қызметтерінің әсері; в) қаланың сыртқы келбеті және оның кеңістіктік орналасуы; г) қаладағы өндіріс тиімділігінің ... ... ... үдерісінің заңдылықтарын анықтау ауданға немесе қаланың ... ... ... ерекшеліктерді орнату табылады. Қазақстандағы урбандалу үдерісіне, әрине аймақтық демографиялық ерекшеліктер өзіндік із ... ... ... әрбір облыстарында қала халқының үлесі барлық халықтар боынша басым емес Ғылым, техника және қоғамдық ... ... ... ... ... өзгерістер болады, сонымен бірге урбандалу үдерісімен байланысты кешенді және күрделі мәселелер шеңбері өседі.
Урбандалудың ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптің түзілуімен халық шоғырлануы үдерісінің заңдылығымен ... яғни ... ... күштердің дамуы мен халықты қоныстандыру арасында тікелей тәуелділік бар, ... ... ... ... - басты өндіргіш күш. Өндіргіш күштердің өсуі бойынша ... ... яғни ... ... ретінде қоныстануы үнемі ұлғайып отыратын және олар қала тобы мен қала елді ... ... ... ... елдімекендер пайда болады.
Ф.Энгельс атап өткендей, өмірдегі өндіріс және ұдайы өсуі екі ... ... ... ... өмірге деген өндіріс құралы және адам өндірісі. ... ... ... ... екі ... өсіп - ... ... айырмашылыққа қарамастан, оларда әрқашан белгілі бір өлшем мен өзара әрекеттесу бар. Материлды ққұндылықтарды адамсыз жасау ... ... ... ... еңбекке жарамды халықтарды ескеретін болсақ.
Еңбек ресурстарының негізгі сипаттамаларының бірі болып ... ... және ... ... ... ... санының өсуі еңбек ресурстары санының өсуімен түсіндіріледі, бірақ бұл үдерістер параллель түрде ... ... туу ... ... ... бірнеше өзгерістерді басынан кешіреді. Халықты қоныстандыру негізгі тірегі болып ірі қала агломерациялары - ... ... ... шоғырын құрайтын және әлеуметтік экономикалық қайта құрылулардың қайнар көзі ретінде инновациялық және ... ... ... ... ... ... ... - капитал ұтқырлығының өсуі мен капиатлды таратумен байланысты ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асады - капиталдың, ... ... ... ... ... трансшекаралық ағындары, бірақ ол жеке мемлекеттер арасында ... ... ... дамыды.
Халықаралық экономикалық жүйе енді ғана бастады. Ол ... ... мен ... ... ... ... енуі ... онжылдықта түбегейлі өзгертті. Қазақстан үшін Жапонияның тәжірибесі үлкен практикалық мәнге ие, мұнда барлық өнеркәсіптік тасымалдардың 50 % ... ... мен ... маңындағы аймақтарға сәйкес келеді. Жапонияда тиімді экономикалық урбандалудың іздері байқалады және оған урбандалу әсері мен ... ... ... ... ... байланысты Астана қаласының шекарасын ұлғайту, сонымен қатар бұл аймаққа елді мекендерді шоғырландыру, жергілікті жол желілерін ... ... ... ... - ... ... үшін ... маңыздылыққа ие. Болашақта Астана және Қарағанды қалалары спутник қалалармен елдегі ірі қала агломерация негізін ... ... ... аймақтық дамудың әлеуметтік экономикалық терең үдерістерді толық зерттелмегендігі және дәлелгендігі келесі ... ... кері ... тигізеді.
Бірақ та, агломерация құрамында қала және қалалық елдімекеннің шектен тыс өсуіне негізделуі қиын түрде ... ... - ... және ... мәселелер кешенін тудыратын теріс жақтарға ие. Жоғары дамыған елдер аумағын кеңістіктік ұйымдастыру әдістемесі ... ... ... қала ... мен ... әлеуметтік - демографиялық мәселелері ел аумағындағы урбандалған аймақтар мен қала агломерациясында барлық халықтың өмір сүру сапасын ... ... ... санын шексіз көрсеткіштерге дейін жеткізбеу керек.
Жоғары дамыған, дамушы және бұрынғы Кеңес Одағындағы елдердің ... ... ... ХХ ... ... ... ... - экономикалық түзілу типіне әлемдегі көптеген елдерде халықты қоныстандырудың бірыңғай типтері қалыптасты. ... ... ... ... ... урбандалған аумақтар пайда болып, қалаға жылжу бағыттары күшейді. Әрине, бұл үдерістер Қазақстанға өз әсерін ... ... та, ... ... ... ... ... қатар қойғанда, біршама басқаша болғанымен, бағыттары соңғы жылдары айтарлықтай күшейіп, жалпы дүниежүзілік ... ие. ... ... ... ... және ... қалыптасқан қоныс желілерінің күрделенуі келесі сызбан ұсқада жүзеге асатын: көшпенді - ауыл - ... қала - ... қала - ... - мегалополис теориясы дамуда.
В.В. Покшишевский бұл теориялық бағытты тұжырымдамасы ретінде анықтады. Әрбір түзілім ... ... ... ... ... келеді.
І тип - бұл - алғашқы тайпалы қауым ... ... ... ... болып, тұрақты қоныстар кеңінен таралды.
ІІ тип - қаласы - жағалауларда орналасқан, халықтар қозғалысы, яғни көші қон ... ... ... ... ... саны 1 ... ... тұрғыны бар қала мемлекеттер.
ІІІ тип - ұсақ ауыл қоныстарының басым болуы, шағын қалалар . ... аз ... ... ... діни ... және т.б ... ... емес негізінен экономикаға негізделген көші қон ).
IV тип - ... ... ... ... ( әсіресе қала - ауыл) қоныс, ірі қалалардың болуымен сипатталып, жоғары стадиясында агломерациялар, мегалополистер, халықтың ... ... тән. ... деконцентрация үдерісіне өтуі халықтың жоғарғы ... ... ... табылады.
Жаңа V тип - болашақта қоныстандыру қоныстандыру ... түзу ... ... білдіреді, яғни өмір сүру жағдайы теңдігі қалыптасып, халықтың өте жоғары қозғалысы кезінде қызметтік тип ... ... ... ... қол ... ... француз қала зерттеушілері, Ж.Божье Гарнье және Ж.Шабо атап өткендей, урбандалу құбылысы заманауи өркениеттің ең керемет сипатының ... Бір ... ... ... өтуі мен жан - ... қамту сипаты, алпауытты қайта түзуші әлеуеті, екінші жағынан географиялық негізділігі және кеңістікте көрініс беруі урбандалу туралы жаһандық жаңа ... бірі ... ... рұқсат береді. Болашақта айтарлықтай күрделі және жан - жақты әлеум еттік - экономикалық, ... және ... ... ... ... ХХ ... деп аталатын дүниежүзілік шаруашылы қтың дамуында көптеген жаңалықтар әкелді.
Сандық өзгерістердің талдау мен қала ... ... - ... ... және экономикалық ландшафтта сапалы өзгерістерді зерттеу жолындағы алғашқы ... . ... ... ... заманауи кезеңінде мемлекеттің міндеті Қазақстан Республикасының 2015 жыл ға дейінгі Қазақстан Республикасы аумақтық даму ... ... ... ... бар ... мен ... тіршілік ортасы үшін табиғи климаттық зоналарда экономикалық және ... ... ... тұрақтандыру болып табылады.
Сонымен қатар, дүниежүзілік ... ... ... ... нары ... ... ... белсенділігін өсімі үшін және бірыңғай ішкі экономикалық кеңістіктік ... ... ... тиіс.
Аталған Стратегия елдің аумақтық дамудың стратегиялық бағытын, соның ішінде экономикалық кеңістіктік түзілуі және геодемография, ... ... ... ... ... ... ету және ол сәйкес келетін мемлекеттік, ... қ және ... ... ... ... ... үшін ... болып қызмет атқарады. Бұдан басқа, аталған құжат респу ... ... және ... ... ... энергетикалық, инженерлік, көлік - байланыстық және әлеуметтік инфрақұрылымын дамытуға бағытталған мемлекеттік инвестицияның негізгі ... ... ... ... ... ... ... береді.
ХХ ғасырдың ортасында батыс ғалымдарымен ... ... ... ал ғаш зерттеліп, үлкен қалалар өсуінің алып қалаларға айналуы нарықты ... ... ... ... тереңдеуіне әкелетінін бірінші болып көрсетіп, назар аударды.
Агломерация тұжырымдамасы кеңістікте ... ... ... ... ... ... аймақтық теорияда бірінші және жетекші орын алған және бүгінгі ... ... ... ... ... ... жоспарда бұл тұжырымдама нарықтық шаруашылығы жағдайында өндіргіш күштердің аумақтық шоғырын түсіндіру міндеті қызметін атқарған. Дегенмен, оның мәні ... ... ... ... өз ... ... күштердің географиялық шоғыры арқылы даму үдерісін қарапайым түсіндіруден айырмашылығы болып, агломерация тұжырымдамасын ... ... ... ... ... ... ол дегеніміз . Осы аталған тұжырымдама шаруашылықтың аумақтық құрылымын дамыту үдерістерінің кумулятивтік маңыздылығын түсіндіру үшін шынайы негізін ... ... ... тұжырымдамасының пайда болуы А. Вебердің еңбектеріне бастау алады. Өткен жүз жылдың басында ол қоғамның өндіргіш күштерінің даму ... ... ... күшеюімен байланыстырды. Оның көзқарасына сәйкес, өнеркәсіп өндірістің ... ... ... артуы, сонымен қатар көліктің арзан болуы әкеледі.
Капиталистік индустрияландыруға назар ... ... ол деп ... ХХ ... ... ... аймақтанушылардың назары дамыған елдердің шаруашылығын барлық кеңістіктік ... ... ... қарастырылған ұлттық және аудандық қала жүйелеріне ауысты. Заманауи жағдайда және урбандалудың төтенше жоғарғы деңгейі барлық дамыған елдерге тән ... ... өсу ... ... ... айтарлықтай шектеулі. Урбандалу үдерісінің іріктелуі қалада қалыптасқан жүйенің қайта құрылуына, қоғам өндіргіш күштерін әртүрлі ... ... мен ... қалалық жүйелер (макроамал тұрғысынан алатын болсақ) арасындағы қайта бөлінуіне әкеледі. Міне сондықтан, заманауи урбандалу ... ... ... ... бұл тек ... өсім ғана ... ол құрылымдық қайта құрылу, яғни аса сапалы сипаттағы үдеріс.
Кеңестік геоурбанистика қала қалыптасуының экономикалық себептері мен ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы байланыстарына басты назар аудара бастады. Аймақтық қалалық жүйелер мен жеке ... ... ... амал ... ... ... жаңа тың ... болатын.
Алғашқы жылдары аталған жұмыстардың кемшіліктері болып, әлсіз жақтары сезілді. Халы қтар ... және ... ... ... ... ... міндеттерді шешуде кезінде ол анық байқала басталды. Жоспардың түпнұсқасынан өзгермей, соңғы ... ... ... ... ... бастамаға ие бола отырып, халық шаруашылығының практикалық мәселелеріне қалалар географиясының ... ... ... ... ... көлемде эконом - географ В.Г.Давидовичтің еңбектерінде ... ... яғни ... ... ... ... ... ғылымның негізгі байланыстарының бірігіуі туралы сұрақ ... ... ... ... ... ... саласында жұмыс істейтін географтардың басты назарында болды, дегенмен бірнеше ондаған жылдар бойы аталған мәселенің өңделуінің толық жетілмегенін айтуға ... 60 - шы ... ... ... қала ... ... және ... жіктеу кезінде басты екі критерия болды: халықтың саны және әкімшілік орналасуы. ... ... ... ... ... негізделген бірінші типологиясын ХХ ғасырдың басында В.П. СеменовТянь - Шаньский ұсынды. 50 - 60 жж. ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер пайда болды.
Басты назар шаруашылық пен қоныстандыру арасындағы өзарабайланыстың ашылуына ... ... ... ... сатысы туралы алғашқы сұрақтар В.В. Покшишевский, А .А.Минц, Б.С.Хорев сынды ғалымдар зерттеді.
Иерархиялық сатыларды өңдеу әрі қарай ... ... ... амалдардың дамуы үшін үлкен маңызға ие болды. ... ... ... амал аумақтық еңбек бөлінісі үдерісіндегі қалалар жүйесінің дамуынан шыға отырып, Ю.Г. Саушкинмен дәлелденді. Бұл амал өз жалғасын Н.И. ... әрі ... ... ... жергілікті жүйедегі рөлі анықталды. Н.И. Блажко, С.М. Воскобойникова және ... ... ... ... ... ... ... қалалық елді мекендерді құрастыру әдісін ұсынды. Л.Л. Трубе, В.Г. Давидович, Ю.А. Авдеевтің жұмыстарында қалалардың тарихи ... ... ...
Тарихи аспектідегі қалалық елді мекендердің типтері В.В. Воробьевтің жұмыстарында қарастырылды. Халықтың, еңбек ресурстарының қалыптасу мәселесі ... ... ... аса үлкен емес аумақтарды экономикалық - географиялық зерттеу негізінде әлеуметтік - экономикалық ... ... ... ... ... ... үлкен жоспарлы және қала құрылыс жұмыстары ... ішкі ... ... ... ... деңгейдегі халық шоғыры, өндірістік және өндірістік емес кәсіпорындар мен мекемелердің, көліктің және ... ... ... ... ... ... Ю.Г. ... В.В. Покшишевский, И.М. Майергойз және т.б ғалымдардың еңбектерінде ... ішкі ... ... ... ... ... ... ішкі қалалық кеңістіктік жүйесі мен ... жеке ... ... ... ірі ... ... даму заңдылықтары орнатылды.
Әдістемелік сипаттағы ең ... ... ... ... ... - ... ... сұрақтарына арналған жұмыстарды атауға болады.
1960 жылдардың екінші жартысында халықты қоныстандыруда бірыңғай аумақтық жүйесінде қала және ауыл ... ... ... ... ... ... қадамдар жасалды.
Мұнда В.Г. Давидович, Б.С. Хоревтің еңбектерін атауға болады. ... ... П.И. ... Г.М. ... М.О. Хауке, В.Я. Моргулев, Э.И. Вайнберг және басқа да ғалымдар зерттеді. Бірақ та, қалалардың кешенді міндеттерін шешу үшін ... ... ... ... ... яғни қаланың біртұтастылығын бейнелеу, олардың қызмет етуіндегі критерияларды та ңдау сияқты жаңа әдістемелік бағыттар қатарын жүргізу ... ... ... ... әкелді. Салыстырмалы түрде бір немесе сол нысанның оның әртүрлі жүйелік көріністері құрастырылды, осының негізінде сол бір ... ... ... ... қаланы тұтас түзілім ретінде басқару.
Сондықтан, геоурбанистика практикалық маңызға ие болып, айтарлықтай деңгейде конструктивтік бола бастады, экономикалық географияның ... ... ... ... ... ... ... Елді мекендерді типологиялау (типтендіру) үнемі критерияларды күрделендіру жолдары бойынша және белгілер санының ... ... ... ... ... даму мәселесін зерттеумен қатар, қала агломерациялар және қала ... ... мен өсу ... ... аспектіде өңдеумен қатар, қала мен ауыл арасындағы айырмашылықты жою мақсатында экономикалық - географиялық ... ... ... шағын қалалардың мәселесіне көңіл бөлінді.
Бұдан байқайтынымыз, қоныстандыру жүйесінде шағын қалаларды зерттеуде басым амалдар ... ... ... және ... ... ... ... түйінге келу мақсатында талдау болып табылады. Урбанистік ... ... ... үдемелі өсуіне және үлкен, ірі және аса ірі ... ... ... болды; қоныстану елдімекеніне негізінен автономды елдімекен ретінде қарастыра отырып, осыдан адам, материалдық және қаржылық ресурстарды ... ... ... мен ... даму мүддесіне қатыссыз есебінде нәтижесінде пайда болған оның экономикалық және демографиялық әлеуетін барлық өлшемді өсуге ... ... ... ... ... ... ... және оларды белсендіру бойынша шараларды өз деңгейінде бағаламау, аталған елді ... ... ... ... - ... және ... - ... маңыздылығын шынайы дүрыс бағаламау негізінде шағын қалаларды өнеркәсіптік жолында дамытуға бағдарлау, қала мен ауылдардың оқшау дамуы ... ... ... ... ... Н.Т. ... С.Б. Лавров, О.П. Литовкалардың еңбектерінде қаланың оңтайлы өлшемі туралы сұраққа талқылау жасалынады. қала ... ... ... ... жалпы қабылданған жүйесі бойынша қалыптасқан капитал салымдарының тұрғын және ... ... су ... ... ... және т.с.с ... кететін тұрғынның аз мөлшерлі шығындары. Дегенмен, шоғырлануы бойынша өндіріс тиімділігін арттыруды жоғарлату, ... ... ... оң ... не ... ... ... басты назарға алынбады.
Егер өндірісті орналастыру кезінде оның жеке құрамдас ... ... ... ... ... болсақ, шағын және орташа қалалар алдында ірі қала ... ... ... олар әсіресе бедерлі түрінде көрініс береді.
Б.Я. Двоскин және В.М. Макалкиннің пікірлері бойынша, мұндай құрамдас ... үшке ... ... қарапайым агломерациядан әсер, өндіріс кешенділігінен, өнеркәсіптік өн дірісті топтық ... ... және орта ... оқшауландыруға бағдарлау өндірісті дешоғырландыруға әкеледі, тек тиімді эксплуатациялау ... ... ... және ... біршама деңгейде өндірістік инфрақұрылымның экономикалық әсерін қамтамасыз етеді.
Шағын қалаларды ірі қалалармен қарама - қарсы қою, ... ... ... тырысу дұрыс деп есептеуге болмайды. Ірі қалалар мен агломерациялардың дамуы - қайтымсыз үдеріс, дегенмен ... ... толы және ... бір жағдай - шағын қалаларды оқшау дамуы қоныстандырудың негізгі мәселесін шешпейді.
Міне сондықтан, осы ... ... ... ... ... ... ... бағытталған барлық түбегейлі жұмыстардың әдіснамалық қатесі болып тек іс жүзінде қоныстандыру құрылымын бір ... - ... алын ған ... ... ... бірлік ретінде, яғни тұтас алғанда қоныстандыру шеңберінен тыс деңгейде қарастыру болды. Шағын қалаларды дамыту бойынша жобалы - қала ... ... ... ... ... және ... даму сұрақтарын зерттеумен қатар жүрді. Мұндай жағдайлар көптеген жобалық ұсыныстарды өмірлік қажетсіз болып табылды. Шағын елдімекендердің перспективалы даму ... ірі ... ... ... ... ... әдіс пен тәсілдерінің таза түрде механикалық ауысуын қолданды. Шағын қалалардың шамасы ... ... ... ... ... ... туындайтыны сирек емес.
Мұндай амалдағы қателіктің ... ... - ... эталоны, базасы, есептеу нүктесі үлкен қала болып табылады, ал кіші ... - ... ... не бары ... ... ... жағдайда, шағын қала шамасына қарамастан, күрделі әлеуметтік - экономикалық ағза екені естен ... ... және оның ... ... ... ... қызметтік үдерістердің қажетті алуант үрлілігін қамтамасыз етуге шақырады.
ХХ ... ... ... қала ... ... көп ... олардың әрі қарай даму болашағын болжаудағы әлеуметтік - ... ... ... ... және де ... ... және ... дамуын басқару сұрақтарын зерттеуге бағытталған ғылыми еңбектер саны көбейді. Зерттеулер аумақтық аспектіде (аймақтар, топтар) жүргізіледі, аймақтық деңгейде қалалық ... даму ... ... ... қоныстандырудың қосылмалы үдерістерінің маңыздылығы (халықтың ... ... ... даму деңгейі және т.с.с.) бойынша талдау жүргізіледі.
Соңғы онжылдықта геоурбанистика қалалар географиясы, математикалық үлгілеу, қала ... ... ... білімдермен толығуы жалғасуда. Қалалар бір уақытта ... ... ... даму және ... факторының салдары болып табылады және әлеуметтік - экономикалық байланыстардың шоғырлануымен қатар, қоныстандыру мен шаруашылықтың ... ... ... орынды алады.
КСРО кезінде қала құрылысы практикасында қала елдімекенін адамдар ... ... ... шкала ең көп қолданысқа ие болды: қала типтес кенттер мен шағын ... - 50 мың ... ... ... - 50 - 100 мың ... үлкен - 100 - 250 мың тұрғын, ірі - 250 - 500 мың ... аса ірі - 500 - 1 млн. ... ... - 1 млн. ... ... ... қалаларды бөлу критериясына Л.А.Велиховтің пікірі бойынша, әлеуметтік - ... ... ... ... қала халық санына қатысты, яғни қалалардың жалпы ... көп ... аз ... ... ... шектелген аумаққа адамдардың үнемі жиналуы. Іс жүзінде қаланың үш типі жиі ... ... ... және ірі қалалар.
Халық саны 10 мың адам болатын ... қала деп ... ... ... ... ... европалық практика мен заманауи жағдайларды ескерсек, Л.А. Велиховпен 5 мың адамы бар елдімекенді қала және қалалық ... бар ... деп ... ... ... үлкен емес және орташа, орташа және ірі қалалар арасындағы шекараларды ... ... және ... практиканы ескере отырып, олармен адам саны бойынша қалалардың келесі жіктемесі беріледі:
1. 5 - 20 мың ... бар ... емес ... ұсақ) қалалар;
2. 20 - 100 мың тұрғыны бар орташа қалалар;
3. 100 мың тұрғыннан астам ірі ... ... ...
5 мыңнан аз халқы бар, тіпті сауда - өнеркәсіппен шұғылданатын қалаларды ресми қалалар деп, ал миллионнан астам ... бар ... - алып ... ... дүниежүзілік қалалар деп атауды ұсынды.
Б.С. Хорев (1972) 50 мың тұрғыны бар шегінде шағын қалалардың жоғарғы ... ... ... емес екендігін атап өтті. Ресейлік демографиялық статистикада, қалалардың шетелдік жіктемесінде, белгілі кеңестік ... ... ... О. А.Константиновтің және т.б еңбектерінде шағын қалаларға халық саны 20 ... ... ... ... ... ...
Неміс жіктемесінде қала елдімекенін шағын қалалар қатынасында айтарлықтай бөлшектік бөлу (ірі қалалар - 100 ... ... ... - 20 - 10 0 мың, ұсақ - 5 - 20 мың, ... қалалар - 2 - 5 мың, ергежейлі - 2 ... аз) ... ... ... ... ретінде сипаттамасы К.К. Хачатрянцпен берілді, яғни ол елдімекеннің әлеуметтік типін анықтау үшін критерия ... ... ауыл ... ... рұқсат беретін жалпы белгілеріне адам саны мен шамасы; экономикалық өндірістегі (жартылай қызметтік, өнеркәсіптік, аграрлы, курорттық және ... ... ... ... ... ... - ... бірлік орталығы, қатардағы елдімекен); даму қарқыны мен бағыттылығы (тез өсуші, өсуші, баяу); шығу тегі ... ... және ... ... ... ... ... отандық ғылыми әдебиеттерде айтарлықтай шағын қалалардағы адам өмір сүру ... ... ... аударылмай келді. Халық саны 20 мыңға дейін елдіме кенді Ф.М.Листенгурт, В.Г.Давидович және басқа да ... ... ... ... қатарына жатқызады, сонымен қатар берілген жұмыс автордың экспедициялық материалымен дәлелденеді.
Шағын қала аса үлкен қалалардан шаруашылық құрылымымен, ... ... ... ... және ең ... ... ... атмосферасымен, яғни тіршілік ету ортасының сипатымен ерекшеленеді. ... ... ... қала ... ... ең нақты анықтаманы қажет етеді. Шағын қаланы ... ... ... ... тәртіп бойынша тек тұрғындар санымен және олардың белгілі бір әлеуметтік құрамымен шектелмейді.
Шағын қаланы басқару нысаны ретінде, ... есеп беру және ... өмір сүру іс - ... ... ... ... бір аумақта халықтың ұдайы өсуі ретінде қарастыру керек.
Осыдан ... ... ... қала деп кем ... ... ... бар, яғни ... аймаққа немесе қоғамға тән халық саны мен әлеуметтік құрамы, қажетті әлеуметтік және ... да ... ... ... ... мүмкіндіктерімен сипатталады.
Қоныстандыру құрылымында шағын қалалардың аралық орналасуы бұл ... ... ... ... ... ала анықтайды. Өнеркәсіптік өндіріс дамуымен шағын қалалардың табиғи байланысы елдімекеннің бұл категориясын үлкен ... ... ... ... ... урбандалу үдерісінің белсенді қатысушысы. Осыған қоса, ауыл шаруашылығымен алуантүрлі байланыстары, шағын елдімекеннің көп ... тек ... азық - ... ... қамтамасыздығы ғана емес, сонымен қатар, ауыл халқының өмір сүру сапасы мен жағдайы тәуелді ... ... ... ... ... ... даму деңгейінен тәуелді.
Сондықтан да, олармен дүниежүзінде ғалымдар тұрақты айналысып, зерттеп келеді. ... ... мен ... ... ... ... шағын қалаларды зерттелуін басқаруда конструктивтік амалдар өңдеуде, бағыттар мен мәселелерді түсіну үшін ерекше маңыздылықты сақтайды. Бүгінде шағын ... ... ... ... үдемелі қайта құрастыруда маңызды рөл ойнайтыны анық, олардың осы рөлін ескермей, ... ... кез ... ... тиімсіз болар еді.
Сонымен қатар көптеген шағын ... ... ... - ... ... қиындататын әртүрлі сипаттағы бірнеше мәселелер қатарын басынан ... ... ... ... қалып отыр. Г.М. Лаппо атап өткендей, әрбір қала техникалық және әлеуметтік инфрақұрылым, ... ... қала ... ... ... ... түзеді. Осыған байланысты, қаланы зерттеудің әртүрлі аспектілері болуы (экономикалық, техникалық, әлеуметтік, демографиялық және т.с.с) мүмкін, ... ... ... кешенді әлеуметтік - экономикалық даму ... мен ... ... кезінде ескерілуі тиіс.
Ю.Р. Архипов, Г.М. Лаппо қаланы зерттеуде екі негізгі бағытын бөліп көрсетеді, яғни ... даму ... ... ... ... ... тиіс: экономикалық - географилық және географиялық - демографиялық. Экономикалық - ... ... ... ... ... кешені (қала түзуші база, инфрақұрылым) қарастырылады, ал халық - еңбек ресурстары мен тұтынушы ретінде.
Екінші ... Ю.Р. ... ... ... және қала ... ... салалары еңбекті қолдану орны мен халықты белгілі бір өмір сүру жағдайымен қамтамасыз ... орын ... ... ал халық демографиялық көзқарас тұрғысында зерттеледі. Шағын ... ... ... шетелдік тәжірибесін талдау зерттеуді талап ететін мәселелер кешенін, соның ішінде: несиелеу, қала бюджетін түзу, мемлекеттік субсидиялау, яғни ... ... ... ... ... асып ... ... бола алады. Үлкен қалалар демографиялық үдерістер дамуының болашақ эталоны болып табылады, яғни демографиялық өзгерістер тәртіп бойынша үлкен қалаларда ... ала ... ... ... ... ... ... тарала отырып, соңында - ауыл халқына да өз әсерін тигізеді. Мұндайда халықтың ... ... ... ... ... Осы зерттеу жұмысында халықтың табиғи және механикалық қозғалысы, халықтың қартаюы талданып, халықтың ұдайы өсіп - өнуінің ... ... ... ... ... бастапқыда үлкен қалаларда көрініс алса, содан кейін басқа қалған халы ққа ... ... ... ... қ ... ... ... алғанда, оны ел бойынша (сәйкесінше, демографиялық үдерістер ағымында айтарлықтай ... ... ... ... бір ... болжауға рұқсат береді. Шамасы және қызметтік типі ... ... ... ... ... ...
Ең қолайлы демографиялық үдерістер қызметті дамыған орташа қалалар (50 мыңнан 100 мыңға дейін адам) мен белгілі бір ... ... ... үшін (100 ... 250 мың ... ... тән. Ең қолайсыз демографиялық жағдай (халықтың жастық - жыныстық құрылымының ... ... ... аса ірі (халқы 20 мыңға дейін, әсіресе 10 мың ... ... ... ... қалыптасады.
Үлкен қалалар қатардағы демографиялық жағдайлар үшін тән ... ... ... және демографиялық даму тұрғысынан алғанда тікелей маңызға ие. Елдің өспелі экономикалық әлеуеті өндіріс құралдары ... ... мен тірі ... - ... ... ... талап етеді.
Жоғарыда атап өткендей, жұмыс күшінің өткір тапшылығы әсіресе қала елдімекендерінде, яғни қала өлшемінің өсуімен тапшылық қатты ... ... ... қала ... саны ... өседі, ал бұл тұтас алғанда ел, аудан, облыс және республика, ауыл және қала ... ... ... көші - қон үдерістерімен өзара байланысқан демографиялық үдерістерді зерттеуге ерекше талаптарды ұсынады, яғни аталған ... ... ... шаруашылығы кешенінің дамуына тікелей немесе жанама түрде әсер етеді.
Урбандалған ортада экономикалық және демографиялық ... ... ... ... ... әлеуметтік - сипаттама ерекшеліктерін ескермей, ... ... ... демографиялық даму бағыттары мен болашағын ғылыми негіздемесінің болмауы халық шаруашылығын жоспарлау деңгейін ... ... ... ... ... ... қарамастан, қалада қалыптасқан демографиялық жағдайдың қаланың әлеуметтік - ... ... және ... арналған сұрақтар бойынша еңбектер аз және айтарлықтай шектеулі.
Зерттеу мәселесі ... емес ... мен ... ... ... ... назарымыз, қалалардың демографиялық даму талдауына аймақтық - желілік деңгейде шоғырланған.
Қаланың әлеуметтік - ... ... ... ... яғни бір ... оның ... ... және негізгі бағытын көрсетсе, ал екінші жағынан - берілген қаланың ... ... ... тән ... ... ... ... жалпы заңдылықтарын іздеу қалалардың дамуының ортақ заңдылықтарын іздестіру бойынша жалпы даму шарттары ғана ... ... ... ... ... дамуы ескерілмейді. Жекелеген қалалардың дамуын анықтау өзіндік ерекшелігі бар ретінде көрініс ... ... ... ... - ... ... ... сипаттамасында алдымен демографиялық үрдістердің даму бағытын көрсететін сол мекендегі тұрғындардың саны көрсетіледі.
Негізінен қала ... өсуі екі ... ... ... көші - қонлық және табиғи қозғалысы. Басты назар көші - қонлық қозғалыстарға аударылады, көші - қон ... ... ... сол ... ... мен дамып қалыптасу шарттарына сәйкестігін де көрсетеді, жалпы бұл көші - қон демография айнасы ... ... ... - ... құрылымы табиғи және көші - қон қозғалыстар нәтижесінен қалыптасып, сонымен қатар қала дамуының әлеуметтік - экономикалық даму ... ... және ... ... ... өзіндік орын алады. Әр түрлі қала типтері мен ауқымына сәйкес халықтың көші - қон қозғалыстары мен ... - ... ... ара қатынасы ортаквадраттық өлшемдері белгіленген. Бұндағы көрсеткіштер қаланың типі мен одан әрі ... ... ... шамаларын анықтайды және бұл шама көрсеткіштерінен гөрі белгілі бір қаланың ... ... ... де ... ... айқындалып отырады.
2. Қазақстанда ірі қалалардың ... ... ... және ... ... мысалында)
2.1 Астананың Алматы қаласынан Астана қаласына көшу себептері
1994 жылы 6 ... ... ... қиыр ... ... ... қаласынан солтүстікке, 1000 шақырымнан астам жерде жатқан, далалық ... ... ... ... Ал 1997 жылы ... ресми түрде Астанаға ауысқан болатын. Ақмола Алматымен салыстырғанда Қазақстанның орталығында болатын. Қала ірі магистральдік көлік бойында - ... ... ... ... және ... ... орналасқан. Астана Республикасының барлық үлкен қалалармен бұл жолдар және басқа Астана - Павлодар, Астана - Қытай - ... - ... ... торабында орналасқан. Бұдан басқа қала Қазақстан үшін көптеген шетелге шығудың мейлінше төте жолы ... ... таяу ... астананың Алматы қаласынан Астана қаласына ауысуының нақты себептерін ... ... ... ... еліміздің оңтүстік-шығысында орналасқан, өзінің тауалды орналасынан, одан ары даму ... ... және ... жағдайы мен экологиясы бойынша мәселелер туғыздыра бастады;
-демографиялық: ... КСРО ... өз ... ... ... орыс және орыс ... халықтар эммиграция үрдісін ұлғайта бастады. Эмиграция үрдісі қазақ қоғамдастығындағы ұлтаралық шиеліністерді шеше бастағанымен, орыс ... ... ... ... ... ... тұрған, ал Алматы қаласы мигранттаушы халықты қабылдауға мүмкіндігі азая бастағанын физикалық ... сол ... ... ... қатар басқа да себептерді айтып кетуге болады: сыртқы саяси фактор да өз ... ... ... ... ... және Қытайдағы Синьцзян-Ұйғыр автономды ауданымен шекараласуы.
Одан басқа еліміздің оңтүстік ауданы жақсы игерілген болғандықтан, еліміздің солтүстігінде жаңадан ғылыми, ... ... ... іске ... ... ... ал ... қаласы бұл жобаларды асыруға ең тиімді қала ретінде шешімін тапқан.
2.2 Астана мен Алматы қалаларының жалпы салыстырмалы әлеуметтік-экономикалық сипаттамасы
Ең ... ... ... ... ... бұрын, сипаттама қандай жоспар арқылы жүргізілетінін анықтап алайық, ол ... ... ...
* ... ... Қаланың қысқаша тарихы: қалыптасу уақыты, қала өміріндегі негізгі оқиғалар.
* Қаланың қызметтік типі.
* Қалалардың əкімшілік-аумақтық бөлінуі
* Қала ... ... ... жас-жыныстық ерекшелігі, ұлттық және діни құрамы, еңбек ресурстарының сипаты.
* Өнеркәсіп салаларының мамандануы, маңызды өнеркәсіптік кәсіпорындар.
* Көлік: ... ... және ... ... ерекшеліктері.
* Қала дамуының мәселелері мен даму мүмкіндіктері.
Географиялық орналасуы. ... ... ... материгінің орталығында орналасқан. Егеменді Қазақстан Республикасының астанасы. Ол ... ... ... ... Есіл ... екі жақ ... жоғарғы ағымында орналасқан. Оның территориясы Ақмола обылысының ... ... Жеке ... ... бөлінуі болып табылады.Астана қаласы 5-ші сағаттық белдеуде орналасқан, аумағы 722 шаршы ... ... ... географиялық коррдинаттары 530 се 72 0 ш.б.
Ал, Алматы -- Қазақстанның ең үлкен қаласы. Бейресми түрде Қазақстанның ... ... - ... ... Іле бойы ... оңтүстігін ала, Тянь-Шань тау селімдерінің солтүстігінде орналасқан. Республика жерінің ... ... Іле ... ... беткей баурайында, теңіз деңгейінен 700-900 м жоғары Үлкен және Кіші Алматы өзендері аңғарларында орналасқан. Солтүстік жағында қала ... сәл ... ... ... Атырабының 600 метрден жоғары орналасқан өңірі - қалың ағаш ... ... ... ... ... сипаттағы тау массиві - Іле Алатау антиклинорийінің солтүстік қанаты етегінде.
Қысқаша тарихы. ... 1830 ж. Есіл ... ... ... әскерлері негізін қалаған бекіністен бастау алады. 1862 ж. Ақмола қала мәртебесін алды. 1962 ж. ... ... ... ... ж. ... ... ... Н. Назарбаев Жарлығымен елорданы АлматыданАқмолаға көшіру туралы шешім қабылдады. 1998 ж. 6 мамыр жаңа елорданың атау Астана ... ... ж. 10 ... жаңа ... -- ... ... тұсауы кесілді.1998 ж. ЮНЕСКО-ның шешімі бойынша Астана қаласына жоғары атағы ... ... ... Бұл атақ ... ... ... әлеуметтік-экономикалық, саяси және мәдени дамуда неғұрлым әсерлі әрі қуатты өсуге, тұрақты этникааралық қатынасты орнықтыруға қол жеткізе алған ғаламшардың жас ... ... жылы ескі қала ... ... ... пайда болды. 1959 жылдың соңында облыс құрамынан Алматы қаласы бөлінді.Кеңес Одағы жылдары қала атауы Алма-Ата болып өзгертілді, 1929 ... 1997 ... ... ... ... астанасы болды. 1993 жылы тәуелсіздік туралы Атазаң қабылданған сәттен бастап, бұрынғы Верный, одан кейінгі Алма-ата Алматы деп өзгертілді. 1998 жылдың 1 ... ... ... ... туралы жаңа заң қабылданды. Бұл заң бойынша Алматы ғылыми, мәдени, тарихи, қаржылық және өндірістік орталық болады.
Қызметі. Астана қаласының басты функциясы ең ... ... ... ... ... ... кейін қала қаржы, мәдени және ғылыми орталық санатында.
Алматы - Қазақстан ... ірі ... ... мəдени, қаражат жəне өнеркəсіп орталығы.
Қалалардың əкімшілік-аумақтық бөлінуі
Астана мен Алматы қалаларының ... ... ... ... ... 3, ал Алматы қаласы 7 ауданға бөлінеді.
Қалалар
Аудандар
Ауданның қысқаша сипаттамасы
Астана қаласы
Сарыарқа ауданы
Сарыарқа ... 1998 жылы 6 ... ... Территориясы 19 202 га. Халық саны - 296 364 адам.
Алматы ауданы
Аудан 1998 жылдың 6 ... ... Жаңа ... ... жалпы аумағы - 21054 га құрайды. Халық саны - 364 мың 900 ... ... ... 5 ... алап ... ... ... Интернациональный, Мичурино, Куйгенжар). Аудан аумағында 43 жалпы ... беру ... ... Оның ... жеке ... ... саны - ... тыс мекемелер: кітапхана жүйесінің 10 филиалы;2 балалар музыка мектебі және 2 өнер ... 25 ... ... және ... ... ... істейтін - 21 және мемлекеттік тапсырыссыз жұмыс атқаратын 11 жеке ... ... ... 14 колледж және 5 жоғары оқу орны орналасқан. Денсаулық сақтау саласында 14 аурухана мен 7 емхана халыққа қызмет ... ... ... 5 ... Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен құрылды. Жалпы аумағы - 31,2 мың ... ... ... саны -- 180 мың ... ... ... саны - 20 854 ... Өнеркәсіп мекемесі (минералды су өндірісі) - 1. Шағын және орта бизнес субъектілері-180. 1 балабақша (90 бала). 4 жалпы ... ... ... (4200 оқушы). 2 ЖОО, 1 ООО (7177 студент). 6 банк мекемесі. 1 Халыққа қызмет көрсету орталығы. 10 ірі мәдениет және ... ... ... 2008 жылы 138 951 м2 ... ... 21 799 м2 кіріктірілген кеңселер пайдалануға берілді.
Алматы қаласы
Алмалы ауданы
Алмалы ... - ... ... ... ... ... бірі болып табылатын ірі әкімшілік, өндірістік және мәдени орталық. Ауданның негізі 1936 жылы қаланған, ауданның ескі ... ... ... 1995 жылы ... ... ... өзгертілген. Аудан аумағында бірегей сәулеттік кешендер және ғимараттар салынған. Алматы ... ... 133 ... және ... ескерткіштерінің 54-і ауданда орналасқан. Олардың бәрі мәдени құндылықты құрайды және сақталып қалуды қажет етеді. ... ... ... ... ... ірі ... бұқаралық іс-шаралардың орны болып табылады. Бұл алаңда барлық мемлекеттік және қалалық мейрамдар өтеді.
Алатау ауданы
Бүгінгі күні аудан ... 15 ірі ... ... - ЖШҚ, ЖШҚ, ЖШҚ, ЖШҚ, ЖШҚ, ЖШҚ, ЖШҚ, ЖШҚ өз ... ... ... көлемін арттыру мақсатында бұл компаниялар барлық қалалық пен республикалық іс ... және ... ... алу ... ... белсенді қатысады.
Әуезов ауданы
Алматы қаласы Әуезов ауданы Қазақ СРО Кеңесі Президиумының жарлығымен 1972 жылдың 10-шы наурызында құрылды. Территориясы 77,2 ... ... ... ... тығыздығы 1 текше км-ге - 4 533 адам. Үлкен және орта өнеркәсіп ... саны - 23. ... ... ... осы ... 10 ай ... 23443 млн. теңгені құрайды. Ауданда көлік жолдарының ұзындығы 208,908 км-ді құрайды, барлығыда қатты ... ... ... ... ... ... ұзындығы ауданда 299,7 км-ді құрайды (7645 жарық орындары). 3 саябақ бұзылған, 1 парк қызмет етуде. Ауданда 8 жоғарғы оқу ... 9 орта ... оқу ... 39 орта оқу орындары, 35 мектепке дейінгі мекеме, 3 түзету мектеп- ... 2 ... ... 2 ... мектеп, 2 спорт мектебі бар. Ауданда 3 аурухана, 2 перзентхана, ... аса ... 4 ... 1 ... 3 ... ... ... 2 медициналық орталық, 2 сәби үйі, 9 стоматологиялық емханалар орналасқан.
Бостандық ... 2 777 га. ... саны 280,4 мың ... Табиғи өсімі 3 209 адам. Аудан бюджеті 2006 жылы 57,8 млрд. теңгені құрады. Ауданда 309 ірі және орташа ... ... ... ... ... өнімі 2006жылы 23 089 млн. теңге. 14 265 кіші ... ... ... ... ... 189 км. Ауданда 5 абат және3 бақ орналасқан. 20 ЖОО, 28 мектеп, 26 ... ... ... 5 түзету мектеп-интернаты бар. Ауданда 14 мемлекеттік және 58 жеке ... 4 ... ... бар. ... ... жылы 14 қыркүйекте қаланы аудандарға бөлу туралы ... ... ... ... ... ... ал 1995 жылы 12 ... Алматының аудандары қайта аталып, Ленин ауданы Жетісу болып өзгертілді. 1998 жылдың 1 қаңтарында Алматы қаласының аумағы 23 300 ... ... 1998 жылы 2 ... ҚР ... 1998 жылы 29 ... ... сәйкес, Жетісу ауданының аумағына Іле ауданынан 445 гектар жер қосылды. 2003 жылдың 1 қаңтарына Жетісу ауданының аумағы 53 мың шаршы ... ... ... саны 141,4 ... ... Бүгінде Жетісу ауданы өз келбетін өзгерткен, онда қазіргі заманғы модерн элементтері басым. Қала салушылардың ... ... ... ... ... ... ... араластыра, сәулеттік ойдың ең соңғы жетістіктерін батыл енгізетін болып жүр. уданның мәдени инфрақұрылымында қоғамдық-саяси ... ... ... ... мейрамдарды қажетті деңгейде өткізуге мүмкіндік беретін дамыған желілер де жеткілікті. Жаппай шаралар өткізетін, ... ... ... - ... жолы ... болып табылады.
Медеу ауданы
Жалпы Медеу ауданы 1936 жылы құрылған. Оның құрамына Алматы қаласының оңтүстік-шығыс жақ шетіндегі Іле Алатауы Ұлттық ... ... ... әсем ... өңір де ... ... , , , , , . мұз ... тау-шаңғы курорты, сияқты оңтүстік астананың көрікті жерлері, жыл сайын ... ... көз ... Сонымен қоса мемлекетіміздің белгісіне айналған Алматының аса көрнекті орны - 371 метр биіктігі бар радиотелевизиялық мұнара да ... ... ... ... ... ... бар бұл аудан ірге тасын сонау 1938 жылдары Қағандық болып құрған. 1957 жылы Октябрь ауданы ... 1995 жылы ... ... ... ... ... өзгертілген. Қазіргі кезде Түрксіб ауданы оңтүстік астананың әуежай мен темір жолының қақпасы ... ... ... ... аумағы Іле ауданының солтүстік батысы, Талғар ауданының солтүстік - ... ... - ... және ... ауданының батысымен шектесіп жатыр.Ауданның жалпы аумағы 66 500 шаршы метр болса, ... саны 183,01 мың ... ... ... ... ... ... көп орналасқан. Атап айтатын болсақ, мұнда қырық жылдан бері халыққа қызмет көрсетіп келе жатқан ... ... ... ... ... 400-ге жуық ... мамандықтағы қызметкерлер еңбек етеді.
Халқы.
Елорданы Астана қаласына көшіру қала халқының екпінді өсуіне әкелді. Жаңа астана жарияланған күннен ... ... ... ... Н. ... 1997 жылғы 20 қазандағы жарлығы) қала халқы 2,4 есе өсті. 20 жылда қала ... саны 403,3 мың ... ... 1991 ... ... 293,8 мың адамнан 2011 жылдың басына 697,1 мың адамға дейін көбейді. 2011 жылғы 1 қаңтардағы жай-күй ... ... ... ... 1 ... ... 965,6 ... құрады.
Астана қаласы халқының табиғи қозғалысының оң факторы бала туу мен неке қию ... ... ... ... 2005 жылы ... 8,8 мың бала ... ... ол 2000 жылы туылғандармен салыстырғанда 4,3 мыңға көп. 2005 жылы бала ... ... 1 мың ... ... 6,3, өлім -- 6,7 ... ... кеткендерден асып түсуі негізінен азаматтардың республиканың ішіндегі көші-қон есебінен қамтамасыз етілді. Алайда ... ... оның ... ... ... ... (2002 ж. -- 6,8 мың, 2003 ж.- 5,4 мың, 2004 ж. -- 14,2 мың, 2005 ж. -- 15,7 мың ... Халықтың табиғи өсімі осы кезеңде 2000 жылғы 1513 адамнан 2005 жылы 5,2 адамға дейін көбейді.
Елорданың демографиялық жай-күйінде оң ... ... ... ... туу ... ... 2010 жылы ... 17505 адам туылып, 3287 адам өлді, ал халықтың табиғи өсімі 14218 адамды ... бұл 1990 ... ... 4,7 есе көп. ... жылы туылғандардың санынан ер баланың үлесі 9046 (51,7%), қыз ... ... 8459 (48,3%) ... ал 1990 жылы ер ... ... 2660 (52,2%), ал ... 2433 (47,8%) құраған болатын.
Астана қаласы халқы санының серпіні
Ағымдық есеп деректері бойынша 1990-2010 жылдары елордаға 545 335 адам ... 235 453 адам ... ... оң ... (309 882 ... ... ішкі көші-қон есебінен алынды. Сонымен бірге, сыртқы көші-қон бойынша теріс айырым байқалады (-57809 ... ... ... теріс айырымының ең төменгі көрсеткіші соңғы 20 жылда 2006 жылы қалыптасып, 233 адамды құрады.
2010 жылы Астана халқының ... ... ... ... ... үлесі - 27,9%, Оңтүстік Қазақстан облысынан -17,3%, Алматы қ. -14,1%, Қарағанды облысынан -10,2%, Қостанай ... - 9,8%, ... ... - 9,4%, ... облыстардан - 11,3% құрады.
Көші-қон өсімінде қазақтардың үлесі - 87,7%, ... - 5,8%, ... -0,8%, ... - 0,8%, ... - 0,8%, ... - 0,7%, ... ұлт ... - 3,4% құрады.
Астана қаласы халқының жынысы жəне жасы бойынша құрылымы
Астана қаласының аудандары бойынша ... ... ... ... ... ... ...
649 139
318 011
68 677
262 451
2011
697 129
341 836
80 306
274 987
2012
742 918
361 ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Қазақтардан басқа орыстар, ұйғырлар, татарлар, украиндар және т.б. тұрады. Шетелдіктердің ішінде ең көбі түріктер. Бейресми ... ... ... саны 2 миллионды, ал ресми дерек бойынша Алматыда 1,3 миллионды құрайды. Алматы ... ... 1 404,3 мың ... ... Оның 54 ... ... 46 ... - ерлер. Соңғы бес жыл бедерінде төрт ... ... ... саны 50 пайыздан астам көрсеткішке ... ... ... ... ... ... ішіндегі мәртебесіне ие. Этникалық жағын ескерсек, бұл қалада 100-ден астам ұлт өкілдері тұрады. Қазіргі ... ... 51,1 ... ... 33 ... ... 5,7 пайыз ұйғырлар, 2 пайызға жуық корейлер және дәл осы ... ... мен 0,5 ... ... ... сондай-ақ 0,4 пайызға дейін түріктер тұрады. Қалада сонымен қатар, 0,5 немістер де тұрып жатыр.
2012 жылдың басында Алматы қаласының ... 1 450,3 мың ... ... оның ... 789,0 мың әйел адам ... 661,3 мың ер ... (45,6%) ... деп мәлімдейді қаланың статистикалық департаменті.
Алдыңғы 2011 жылмен салыстырғанда қаланың табиғи өсімі 2,6% құрады. Ең көп халық ... (20,8% ... ... және ... (19,4%) ... ... Әйел ... ең үлкен көрсеткіші Алмалы (59,0%), ал ең аз Алатау (50,5%) аудандарында ... ... ... ... ең көп ... 17 жастағы ерлер саны басымдылығын танытады (бұл жастағы әйелдер саны 50% төменірек), с 17 жастан жоғары әйел саны 51 ден 81% ... ... енді ... ... ... ... ... жасайық:
Астана және Алматы қалаларының ерлер мен әйелдердің орташа жасы келесідей тұрақтаған:
Кесте Ерлер мен әйелдердің орташа ... ... ... ресурстары
Қалалар
Еңбекке жарамды жастан төмен жəне асқандар
Еңбекке жарамды жастан ... ... ... ...
385
400
415
300
313
326
85
87
89
Алматы
443
452
455
281
288
290
164
162
165
2012 жыл басына Астана мен Алматы қалалары халқының жекелеген этностары бойынша саны
этностар
Астана қаласы
Алматы қаласы
Саны, адам
Үлесі, пайызбен
Саны, адам
Үлесі, пайызбен
Барлық ... ... ... %
Қазақтар
540 815
72,8
717050
51,06
Орыстар
128 928
17,4
463749
33,02
Украиндар
13 453
1,8
17397
1,24
Татарлар
9 937
1,3
25619
1,82
Немістер
7 ... ... ... ... ...
Өзбектер
8 166
1,1
6853
0,49
Поляктар
2 412
0,3
-
-
Ингуштар
2 311
0,3
3018
0,21
Əзірбайжандар
2 978
0,4
9779
0,70
Қырғыздар
3 400
0,5
3993
0,28
Шешендер
1 063
0,1
3055
0,22 ... ...
1 ...
Молдавандар
696
0,1
-
-
Ұйғырлар
881
0,1
80529
5,73
Дүнгендер
-
-
6535
0,47
Түріктер
-
-
5194
0,37
Күрдтер
-
-
2251
0,16
Басқалар
9 099
1,2
19701
1,40
Экономикасы. Экономикаларына келетін болсақ, Астананың ... ... ... 10 жыл ... қала ... ... ... қала ішіндегі жағдайлар жақсара түсті, соның ішінде, демографиялық жағдай оң бағыт ... ... ... елеулі өзгеріс болды, жаңа құрылымдар қалыптасты, халықты ... ... ету ... ... және ... ... артты. Қаланың даму барысын сипаттайтын әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерден экономиканың нақты секторындағы қарқынды өсуі бойынша қалыптасып отырған жағдайларды нарықтың сегменттеріндегі инвестициялар көлемінің ... мен ... даму ... ... ... ... Осылайша салыстырмалы түрде алғанда, 1997 жылмен салыстырғанда 2007 жылдың 1 каңтарындағы ... ... жан ... ... аймақтық жалпы өнім 17 есе өсіп, 1,45 млн теңгені құрады; ... пен ... ... қала ... ... 32 есе өсіп, 205,4 млрд теңгеге жетті; барлық сату каналдары бойынша бөлшек саудадағы тауар айналымының көлемі 13,4 есе өсіп, 126,4 млрд ... ... ... ... ... ... саны 5 ... артты; инвестициялар ағымы 17,96 есе өсіп, 346085,7 млн теңгеге жетті, ал халықтың ... ... 9,33 есе ... 475,5 млн теңгені құрады. Аймақтық жиынтық өнімнің өсімі байқалуда: 1997 жылғы көрсеткіш 25,7 млрд ... ... 2007 ... 1 ... ол 830,7 млрд ... ... 1997 жылғы 1,7%-дан 2007 жылғы 9,1%-ға дейін көтерілген жалпы республикалық жиынтық ішкі өнімнің құрамында Астана қаласы ішкі ... ... өсуі ... Қала экономикасы қазіргі уақытта аралық тұтыну тауарларын өндіруге, тұрғындарды өнімнің негізгі түрлерімен қамтамасыз етуге, әкімшілік, тұрғын үй мен ... ... ... үйлер, демалыс нысандарын салуға, ескірген және тозығы жеткен коммуникацияларды қайта жөндеуге, жолдар мен көпірлерді, жол айрықтарын салуға бағытталған.
Қалалық ... ... ... ... Астананың аймақтық ішкі жалпы өнімінің үлесі республика көлемінде 9 пайызды құрайды. Бұл Алматы ... (18,7%) және ... ... (10,3%) ... үшінші орындағы көрсеткіш. , - делінген хабарламада.
Бұл ретте аймақтық жалпы ішкі өнім жан басына шаққанда елордада 3 573 мың ... ... Бұл ... ... ... ... орын. Астанадан тек Атырау облысы (5 655,4 мың ... мен ... ... (3 856,1 мың теңге) ғана озып тұр.
2010 жылы ... ... ... ... түсімінің жалпы көлемі 204,7 млрд. теңгені құрады.
Оның ішінде салықтық, салықтық емес және ... ... ... ... ... ... қалыптастырылған жеке кірістер 74,9 млрд. теңгені құрады.
Астана қаласының бюджетіне кірістер бойынша нақты ... ... ... ... қала ... ... жеке ... көлемі бюджеттің жалпы көлеміне қарағанда (даму трансферттерін есепке алғанда) 2009-2010 жылдар аралығында жыл ... ... ... ... болады. Осылайша, жеке кірістер қаланың тұтас бюджетінде ең аз ... ие. ... ... ... ... Жеке кірістер өсімінің қарқыны төмен болуынан:
- 2009 жылы ставканың төмендеуі салдарынан әлеуметтік салық түсімдерінің азаюы ... Бұл ... осы ... түрі ... ... ... ... рөл атқарады - орта есеппен 30-35%;
- жер сатудан түсетін түсімдердің қысқаруы
* Республикалық бюджеттен нысаналы даму трансферттерінің алдыңғы өсу ... ... ... ... ... көлемінің өсімі:
- қаланың желілік инфрақұрылымын жаңғырту қажеттілігінен;
- әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін көптеп салудан;
- энергия жинақтайтын көздердің қуатын ... ... ... жеке кірісінің өсу қарқынының артта қалуы Астана қаласының ағымдық бюджеті мен даму ... ... ... әкеп соқтырды.
Бұл ретте жедел қарқынмен іске қосылып жатқан әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым объектілерін ұстау ... ... ... ... ... ... бюджетті бірдей қаржыландыру қажеттілігі жыл
Астана қаласының 2010 жылғы бюджеті, ... ... 260 254,1 ... ... 269 998,5 ... ... болжамға қарағанда 96,4% құрады, оның ішінде жеке кірістер 66 480,3 млн.теңгені немесе 76 241,4 ... ... ... қарағанда 87,2% құрады. Жергілікті бюджеттің жеке кірісінің жалпы сомасы кірістердің үш санат ... ... -1 ... бюджеттің жеке кірісінің жалпы сомасы ... ... ... ... бюджет
2009 жыл бойынша нақты
% орындалуы
Ескерту
Жеке кірістер, барлығы:
76 241,4
66 480,3
87,2
Салықтық түсімдер
60 ... ... емес ... ... АҚ ... мемлекеттік пакетін Астана қаласының коммуналдық меншігінен республикалық меншікке беруге байланысты, Орнықты даму қоры АҚ ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 12.102007 жылғы №937 Қаулысына және АҚ акцияларының мемлекеттік пакетін Астана қаласының коммуналдық меншігінен республикалық ... беру ... ... қаласы әкімдігінің 20.06.2007 жылғы №16-523қ қаулысына сәйкес
Негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер
14 ... ... ... және ... мүлік сатып алуға екінші деңгейлі банктердің несие лимиттерін қысқартуына байланысты жер телімдерін сатудан түсетін түсімдердің күрт қысқаруы байқалып ... ... ... ... ... ұлғайту мақсатында мынадай шаралар өткізілуде:
- Аумақтық уәкілетті органдар мен жергілікті атқару органдардың 2009 жылға арналған жергілікті бюджеттің атқарылуы жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... Астана қаласының дәрменсіз кәсіпорындарымен жұмыс жөніндегі ведомствоаралық комиссияның отырысы өткізіледі, салық және еңбекақы төлеу басқа міндетті бюджетке ... ... ... ... бар ... ... басшылары шақырылады.
Қала экономикасына инвестициялар тартуға жәрдемдесетін Джон Дир (ГЛТТА), (Германия), (Түркия) және т.б. ... ... ... ... ... заман кәсіпорындарының қызметі экономикалық әріптестіктің бір түрі болып табылады. Құрылысқа қаражат ... ... ... ... әр ... ... ... түрлі формалары, соның ішінде, гранттық тәсілі жүзеге асырылды. Соның арқасында ... ... ... ... Үкіметінің Гранты есебінен жеткізу, дәлірек айтқанда, балалар емханаларына, Астана қаласының тұрғындарына ... ... және ... ... көрсету қызметіне қажетті медициналық құралдар және арнайы көліктер әкелінді. № 1 ... ҚХР ... ... ... көрсетілді. Астана - халықаралық әріптестіктің және өндірістік қызмет пен капиталды интернационалдандырудың жемісі болып табылады. Астана ... ... ... ... ... ... және т.б. ... фирмалары белсенділік көрсетті. Соңғы жылдары шетел инвесторларының көмегімен Халыкаралық әуежай, Ислам мәдени орталығы, Астана қаласы әкімдігінің ғимараты, Астананың сол ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Парламентінің жаңа ғимараттары және дипломатиялық қалашықтың нысандары салынды. Қалада қолайлы тұрғын үй аудандары және баска да ... ... ... ғимараттары мен кешендері бой көтерді. Ескірген және әбден тозығы жеткен үйлерді ... ... мен ... ... жүргізілді. Қаланың ертеден келе жатқан тарихи бөлігі қайта жаңғыртылды. Бұл ... ... ... , , , , т.б. сияқты отандық фирмалар белсенділік көрсетті. Кейінгі ... ... ... ... ... жаңа ... тұрғызылды. Энергия куат көлемі өсуімен қатар жаңа жолдар мен қолданыстағы жолдарды жаңашаландырудың, әуежайдың, телекоммуникация желілерінің құрылыстары, осы ... ... ... ... үшін аса ... көпірлер, жолайрықтар, жол тораптарын салуға баса назар аударылды.
Алматы қаласын халықаралық ... ... ... ... үшін ... ... көп, ол ... күшейту, бәсекелестік орта қалыптастыру. Жекелеген компаниялардан, жеке тұлғалардан бағалы қағаздар рыногін дамытуға қаржы көздерін тарту, Алматы қаласының қаржы орталығы ... үшін ... ... және ... ... қаржымен жұмыс жасау жөніндегі мәдениетін арттыру, қолайлы инвестициялық жағдай жасауды жалғастыру, қор нарығына жаңа эмитенттер ... қор ... ... үшін ... ... жалғастыру, бағалы қағаздар нарығын дамыту, Қазақстанда іскерлік белсенділікті арттыру және т.б. ... ... ... ... Бұл ... мәселелер Қазақстан Республикасы Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының қызметін ... ... ... ... ... ... стратегиялық жоспарында кеңінен айтылып кеткен. Үлкен жобаны іске асыру жолында ең үлкен мәселелердің қатарына елде белең ... ... ... ... сот жүйесінің ашықтығын, тәуелсіздігін арттыру жұмыстарын кеңейту, сапалы мамандарды дайындау секілді түйткілді мәселелерді шешуіміз керек. Ұлттық қор ... ... ... ... үшін ішкі қаржыландыру көздерін табудың үлкен балама шешімі болмақ.
2010 жыл нәтижесі бойынша Алматы бюджеті 5 млрд АҚШ долларынан асқан.
2005 ж. 1 ... ... ... қала ... 1668 ... кәсіпорын тіркелген. Олардың 168 -- ірі және орта (қызметкер саны 50 адамнан асады), ... ... ... ... -- 77,7%. Жалпы алғанда, қала ... ірі және орта ... өнім ... 2004 ж. алдыңғы жылға қарағанда 10,2% ұлғайтты.
2004 жылы ... ... құны 169563,2 млн. ... ... ... ... бұл 2003 ... деңгейімен салыстырғанда 113,4% құрады, ал қаржылық емес сектор ... 168274,7 млн. ... ... ... ... қала ... өсуін өңдеу өнеркәсібінің кәсіпорындары қамтамасыз етеді. Осы сала бойынша өндірілген өнімнің көлемі есеп беру кезеңіне 156311,8 млн. ... ... ... ... ... 116,6% құрады, ал өндірілген өнімнің жалпы салмағынан үлесі 92,2% құрады. Тау -- кен ... ... ал ... ... ... мен ... газ және су ... −7,7%.
Өңдеу өнеркәсібінде өнім үлесі ең көп салалар:
* Азық-түлік өнеркәсібі-38,0%;
* Көлік жасау-15,4%;
* Целлюлозды-қағаздық өнеркәсіп және баспа ісі-10,3%;
* Кен өнеркәсібі-10,3%;
* Құрылыс заттарын ... қала ... ... 63,7% азық-түлік саласына, целлюлозды-қағаздық өнеркәсіп пен баспа ісі, көлік жасау салаларына келеді.
2004 ж. өнеркәсіп орындарындағы жұмысшылардың саны 48750 адам ... Орта ... ... 2003 жылмен салыстырғанда 19,9% өсіп, 36,1 мың теңгені құрады.
2004 жылы қаланың өнеркәсіп орындарында өндірістің ... ... жаңа ... жаңа ... алу үшін және ... жаңа түрін өндіруге 15,0 млрд. теңге инвестиция салынды.
2004 жылы полиграфилық өнім, темірден, ағаштан және ... ... ... ... ... сүт ... және т.б. ... 44 жаңа өндірісі енгізілді.
35 кәсіпорындарында жаңа технология ... ... және ... жаңа ... ... ... барлығы 2004 жылы 2837 жаңа жұмыс орындарын құруға ... ... да ... ... ішкі немесе халықаралық нарығында жетістігін қамтамасыз етудегі негізгі әдіс ИСО 9000 және т.б. сапасындағы менеджмент жүйесін енгізу болып ... ... күні 54 ... ... ... ... сапа менеджменті жүйесін енгізді.
2004 жылғы тауар айналымы (қоғамдық тамақтандыруды санамағанда) 428,9 млрд. теңге құрады және 2003 жылға ... 22,2% ... ... ... айналымы жалпы тауар айналымының 34,4% (130,9млрд. теңге) құрады. Осы кәсіпорындардың физикалық көлемінің индексі оның алдындағы жылмен салыстырғанда 7,2% ... ... ... көп ... орта және шағын кәсіпорындардың үлесіне тиеді.
Жекеменшік кәсіпорындар арқылы сатылған тауар айналымы және киім, аралас, азық-түлік ... ... ... ... 419,9 млрд. теңге (97,9%) алынды, заңды тұлға және шет ел мемлекеттер азаматтарының қызметінен -- 8973,1 млн. теңге (2,09%), ... ... ... -- 47,2 млн. ... (0,01%) алынды.
Есеп беру кезеңінде қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарымен 6754,7 млн. теңге көлемінде өнім өткізілген. Бұл салыстырмалы ... ... 25,0% ... ... көп ... шағын және орта кәсіпорындармен қамтамасыз етіледі. Олардың үлесі тиісінше 45,6 және ... ... ... 2004 жылы 522,7 млн. ... құрады. Бұл қазіргі бағада 2003 жылмен салыстырғанда 23,3% артық. Шағын және орта ... ... ... ... ... сәйкесінше -- 57,6 және 41,5%.
2005 ж. 01 қаңтарына қарағандағы мәлімет бойынша Алматы қаласында 5140 ... ... ... және қамтамасыз ету кәсіпорындары бар:
* Өнеркәсіп және азық-түлік тобы-2922;
* Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары-1119;
* Тұрмыстық қызмет көрсету-1021;
* Базарлар-76.
Сауда, қоғамдық тамақтандыру мен ... ету ... ... 69484 адам ... ... ... ... дамуы тұрақты. Әсіресе, тамақ және жеңіл өнеркәсібінің өр - кен - деуі ерекше байқалады. Қала - лық ... 2013 жылы 202,7 млрд ... ... өнім ... ... ... ... са - лыстырғанда 14,5% өсім көр - сетіп отыр. Әсіресе, тағам өндірісі - 111,2%, ... ... - 111,7 %, ... ... - 114%-ға өсім берді. Электр энергиясы, газ - ды өндіру мен тарату көлемі - 20,9%, ... ... - ... ... Қала ... 2011-2015 жылдарға арналған бағ - дар - ламасы бойынша 28 ин - дуст - - - ... бағ - - дар - ... ... ... жос - пар - ... Олардың ішінде құны 200 млрд теңгені құрайтын 13 жоба осы уақытқа дейін жүзеге асырылған болса, 2012 жылы тағы 7 жоба ... ... ... ... көлік, сауда қызметтерін, дәрілік заттар, құ - рылыс материалдары өндірісін дамытуға бағытталған.
Қалалардың жан басына шаққанда жалпы ішкі өнімдері (2013 жыл, ... ... ... Астана қаласы көлік кешені келесі қатынасу түрлерімен ұсынылған : автомобиль, әуе, қалалық электр көлігі.
Соңғы ... қала ... ... ... қызметі көрсеткіштерінің өсуі байқалады: жүк және жолаушы тасымалдау айналымы ұлғайды. 2006 жыл бойында қаланың көлік кәсіпорындары (көліктік емес ... мен ... ... ... ... қоса ... 47,1 млн. тонна жүкті тасымалдады, бұл өткен жыл ... 24,4 % ... ... ... ... 1014,5 млн. ... тасымалдады (11,6 % өсті), 2007 жылы 1166,6 млн. жолаушы тасымалданады деп болжануда. Әуе көлігімен 2006 жылы 1,5 млн. дам ... ... ... түрі ... ... ... 6 920,1 млн. құрады, соның ішінде автомобиль көлігі - 3 932,7 млн. жолаушы ... әуе - ... 2 987,4 млн. ... ... ... ... жыл ... әуежайда 6,7 тыс. тонн жүк өңделді, жүк айналымы 19,2 млн. тонна километрді ... 2005 ... ... өсу - 17,7 %, ... ... 29,4 % ... және 2987,4 млн. ... километрін құрады.
Қоғамдық көлік инфрақұрылымы 680 аялдамадан, сондай-ақ 34 ... ... ... Күн ... ... ... мен қонақтарына 55 бағдар, 950 астам автобустар қызмет көрсетеді. Қоғамдық ... ... ... ... 1844,4 км ... және ... негізге және шет аудандарын қамтиды. Қала көшелеріндегі автокөлік көлемі соңғы 3 жылда 2,3 есеге ... және 2007 жыл ... 161,8 мың ... ... ... уақытта Астана қаласында ұзындығы 657,5 км 647 ... мен ... ... ... бар, ... 31% жақсы жағдайда, 48% - қанағаттандырарлық және 21% - ... ... ... ішінде: 1) ... ... : 41 км ... ... және 115,5 км ... ... ... маңызы бар магистралды көшелер (берілген саннатағы үздіксіз қозғалысы бар жолдар жоқ), 72 км аудандық маңызы бар магистралды көшелер, 429 км ... ... ... мен ... 2) жабыны бойынша: асфальттықбетонды - 397,5 км; ұсақ тас жабыны бар - 210 км; ... жоқ - 50 км. ... ... ... және ... ... ... жүйелерді дамыту мақсатында Астана қаласының жолаушылар көлігі департаменті ... іске ... жаңа ... ... және жалпы тартымдықтың өзгеруі ескеріле отырып бағдарлы желі оңтайландырылды және кеңейтілді, қозғалмалы ... ... жаңа ... орталық пен қала шетіне жаңа бағлардарлар ашылды, қала шетінде оқушыларды мектепке ... және алып келу ... ... іске ... ... ... жобасы іске асырылды. Сондай-ақ қала шеті және қалааралық қатынастар жолаушыларының қосымша ыңғайлығы үшін қаланың негізгі бағыттары ... 2 ... авто ... ... ... Осы мақсатта Қырқыншы станциясы ауданындағы жаңа темір жол ... ... ... жаңа авто ... ... техникалық тапсырмасы бекітілген.
2007 жылы қала көлігімен (коммерциялық жүк тасымалымен айналысатын жүк ... бар ... және жүк ... ... ... ... мен жеке ... тасымалдаған жүк көлемін қосқанда) 53976,9 мың тонна жүк тасымалданды, соның ішінде, жалпы жүк ... 2770,5 млн т/км ... ... жол ... жүк тасымалдау кәсіпорындары 1148,5 мың тонна жүк тасымалдады, соның ішінде, осы ... жүк ... 58,6 млн т/км. Жүк және жүк ... ... ... ... ... көлік катынасы кәсіпорындары бойынша 1 267,5 млн теңгені құрады. Жеке кәсіпкерлер тасымалын қосқанда, каланың барлық көлік ... 1095,85 млн ... ... ... ... ... қолданысқа ие қалалық көлікпен - 141,0 млн адам, ... ... 137,2 млн ... (97,3%) ... және ... ал 3,8 млн адам (2,7%) троллейбуспен тасымалданған. Көліктің барлық түрлері ... ... ... ... 7188,9 млн ж/км құрады. Жолаушыларды тасымалдаудан көлік қатынасы кәсіпорындарына түскен пайда 4 755,2 млн ... ... және ... ... ... - 116,0 млн теңге, көлік ... ... ... 273,1 млн ... табыс кірді. 2007 жылы әуе көлігімен 2144,0 мың адам тасымалданды, ... ... ... жолаушылар тасымалы айналымы бойынша 4 403,3 млн ж/км құрады. Жолаушылар тасымалы айналымының көлемі 58,1 ... ... 2007 жылы 7612,1 млн ... ... ... шолу мәліметтері бойынша 2007 жылы қала кәсіпорындары 12183,8 млн ... ... ... ... 3945,2 млн теңгенің қызметін көрсеткен.
Қазіргі кезде Астана каласында ұзындығы 675 км болатын жалпы қолданыстағы ұзындығы 647 көше ... бар. ... ... ... ... - 41 км ... ... жол, 133 км қалалық мәні бар реттелетін қозғалыстағы магистральды жолдар, 72 км аудандық мәні бар ... ... 429 км ... ... ... мен ... төселу типі бойынша асфальтты-бетон (415 км), кесекті-гравильді 210 км, төселмегені 50 км. ... ... ... кейін қаланың сол жағалауындағы инфрақұрылым жедел дамытыла бастады, астананың жаңа әкімшілік ... құру ... ... ... ... бастауға түрткі болды. Одан басқа, астананы қалыптастырудың соңғы онжылдық кезеңінде қолданыстағы көлік саны 4 есеге ұлғайды. Осыған байланысты сервистік қызмет ... ... ... ... аз ... ... және жүк ... қамтамасыз ететін, қала тұрғындары мен экономиканың барлық субъектілеріне кол жетімді ... ... мен ... ... тиімді желілерін құру үшін 2005 жылы асфальтты бетон төселген 70 км көлеміндегі көлік жолдары қолданысқа берілді, 33 км ... ... ... ... келтірілді, ұзындығы 346 км көлік жолдарында жөндеу жұмыстары жүргізілді, 9 автожол көпірлері, 5 көлікжол айрығы және 5 жол құбырлары ... ... ... ... ... көрсеткіші - 1039 автобус және 26 троллейбус, ... ... күн ... жолға шығатындарының саны - 721. Автобустар паркінің маркалық құрамы мынадай: МАН Лайонс классик, ... ... ... ... Аэро ... ... Каунти, Богдан-Исудзу. Қоғамдық көлікпен жолаушыларды тасымалдау көлемі 2007 жылы 160 млн адамды ... және бұл ... ... ... Қалалық қоғамдық көліктегі жолаушылар желісі 56 бағыттан тұрады және қаланың барлық негізгі ... ... ... шет ... да (Өндіріс тұрғын массиві, Спецавтоматика, Көктал-1, Көктал-2, Агроқалашық, Кирпичный, Өнеркәсіптік, Темір жол, Интернациональный, ... ... ... ... ... Үркер шағын ауданы) қамтиды. Маршруттық желінің ұзындығы - 2013 км. Астана құрылысы мен жолаушылар ағымының артуына байланысты, оңтайландыру ... ... желі ... сол ... ... қатар оңтүстік-шығыс ықшам ауданына (сол және оң жак) және ... ... ... ... ... қарай дамытыла бастады. Маршруттар қатарының қозғалыс сызбанұсқасы ұзартылады, маршруттық желі ... ... ... инфрақұрылымына 768 аялдама бекеті, сонымен бірге 45 соңғы аялдама мен технологиялық кідіру орындары кіреді. Қаланың жолаушы тасымалдау кәсіпорындары жаңа автобустарды ... алу ... ... түрде көлік құрамын жаңартып отырады. 2005 жылы 29 автобус, 2006 жылы 53 ... 2007 жылы 153 ... ... ... Бұл ... ... ... коғамдық көліктің жұмысын реттеуге, жақсартып отыруға мүмкіндік берді. Сондай-ақ жылжымалы құрамды сыйымдылығы үлкен автобустар бойынша ауыстыру мақсатында да ... ... ... 2006 ... ... 3 ... ауыстырылды: № 33 (114), 34 (113), 40 (108). Астана қаласы қоғамдық көліктерінің автобус паркі ... ... ... іші мен ... ... ... ... мен жүргізушілердің киіміне бірыңғай форма енгізілді. Астана қаласының ІІД Жол полициясы басқармасы, Көлік бақылау инспекциясы, Қоршаған ортаны қорғау басқармасымен бірлесе ... ... ... ... ... ... ... рейдтік іс-шаралар, жол козғалысының Қауіпсіздігі бойынша жедел-профилактикалық іс-шаралар (, секілді) жүзеге асырылады.
Тұрақты қалалық маршруттармен ... ... ... ие ... да ... ... қаланың жеке аймақтарынан (ЛПУ-10 тұрғын үй кешендері, Көктал-2, Автоматика, Өндіріс, Үркер-Қараөткел-2 және Достық шағын аудандары) мектеп оқушыларын ... ... ... ... әуежайы халықаралық стандарттарға сай жасалып, жабдықталған біртұтас казіргі заман инфрақұрылымы болып ... ... әуе ... ... 21 ... ішінде Астана әуежайы 2-орынды иеленеді: 15% рейстер жіберу, 20%-ға дейін жолаушылар ұшыру, игерілетін жүк, пошта, багаж 6%.
Инвестициялык қызмет ... ... ... жасанды ұшу-қону жолағын (ЖҮҚЖ) кайта қалпына келтіру жобасы іске ... ... ... ... ... ... жолаушы ұшағын екі бағытта қондыру жолағымен және финнің фирмасының қазіргі заманғы ... ИКАО ІІІ ... ... ... ... ... беруші құралмен жабдықталған Қазақстандағы бірден-бір әуе айлағы болып табылады. Бұл ауа райының қолайсыздығына қарамай, кез келген ... ... ... әуе ... ... ... береді. 2007 жылы Астана қаласы әуежайында атқарылған қызмет: игерілген жүк - 4,7 мың ... жүк ... - 21,1 млн т/км; ... көрсетілген жолаушылар - 1,2 млн адам, жолаушылар айналымы - 4403,3 млн ж/км. 2008 ... ... ИКАО III ... ... алды, ол әуе кемелерінің барлық түрлерін, жердегі көлік құралдарын және қызметкерлерін басқаруға, бақылауға, реттеуге мүмкіндік береді. ИКАО III категориялы метеоминимумын ... ... ... ... көріну қашықтығы 200 метр шамасымен шектелгеннің өзінде әуе кемелерін қабылдауға мүмкіндік береді.
2007 жылғы байланыс ... ... ... ... ... ... ... - 42,4%, жергілікті телефон байланысы - 11,6%, ... - 10,0%, ... ... ... - 4,6%, ... ... - 4,6%, өзге ... түрлері - 26,8%. Жалпы пайда көлемінің 32,4%-ы тұрғындарға байланыс қызметтерін көрсетуден ... ... 2007 жылы ... байланыс қызметін көрсетудің жалпы пайда сомасының 52,1%-ын қалааралық, халықаралық қызмет көрсету пайдасы, 17,8%-ын ... ... ... ... өзге байланыс түрлері құрады.
Алматы қаласында 111 автобустық, 9 троллейбустық және 2 трамвайлық ... ... ... ... жылы ... қоғамдық көлік үлкен даму тапты: 371 жаңа автобус алынды. Сонымен өткен жылы қалалық жолаушылар ... ... 23 % ... ... ... ... дейін тағы да 200 жаңа троллейбустар алу жоспарлануда.
Қоғамдық көлікті дамыту үшін Басқарма тарапынан экологиялық жағдайды жақсарту және қала ... ... ... көлік жүктемесін азайту, халыққа қызмет көрсету сапасын жақсарту мақсатында жұмыстар жүргізілуде.Аталған мақсаттар негізінде 2011 жылы табиғи газбен жүретін 200 автобусы бар ... парк ... ... ... ол ... 9 көлік бағытында, күн сайын желіге 180 автобус шығарып қызмет көрсетеді.
Қоғамдық көліктің басқа да балама түрлерін дамыту жұмыстары ... ... ... желтоқсан айында Алматы метрополитені іске қосылып, қолданылуға берілді. Аталған желі қашықтығы 8,2 км, ... ... ... орталығын жалғайтын 7 жолаушылар бекеті бар. Қалалық көлік бағыттарын дамытудың ... ... ... ... ... ... мақсатында көлік бағыттары зерттелуде. Аталған жұмыстар нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... жақсарады деп күтілуде.
Ағымдағы жылы жолаушылар көлігі инфрақұрылымын дамыту туралы мәселе бірінші орынға шықты.1 наурыздан бастап троллейбустар мен трамвай, ... ... ... ... ... жүйе ... істейді. Оның ішінде 1823 қоғамдық көлік бағыты бірлігі ... ... ... 1554 ... әр ... және әр ... ... жұмысын бөлек уақыт бойынша бақылау құрылғысы орнатылды.Ол тасымалдаушылармен тығыз қарым-қатынас жасауға, жолаушылар көлігі сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.Жыл ... ... ... және қала маңы көлік бағыттарының айналма жолы үшін 5 диспечерлік бөлім салынатын болады. Бұл ... 21 ... ... ... тартып, 414 жүргізушімен қызмет көрсету мәдениеттілігін арттырып, 45 қала маңы ... ... ... ... ... ... ... жолаушыларды және жүкті таксимен таксомоторлы тасымалдау бойынша 500 ... 10 ... ... ... ... 105 ... ... ауыстырылып, барлық 500 такси де бекітілген түс гаммасына боялды. 30 астам жолаушылар көп жерлерде такси тұрақтары орналасқан. Қазіргі таңда ... ... ... ... мәселе қарастырылуда.
Жүк айналымы бойынша талдау жасау
Қалалар
Жүк автомобильдердің нақты бары
Жеке иеленушілердегі жүк автомобильдердің нақты бары
Жылдар
2010
2011
2012
2010
2011
2012
Астана
19883
19 076
20 547
9518
7 499
8 779
Алматы
35541
33 ... ... ... ... ... жүк ... көлігінің жүк айналымы
Жылдар
2010
2011
2012
2010
2011
2012
Астана
66,7
97,2
112,6
3562,4
5826,6
6 122,1
Алматы
142,4
155,6
168,3
11387,7
16038,8
17 899,7
Автобус көлігі
Қалалар
Автобус көлігінің нақты бары
Жеке иеленушілердегі автобустардыңнақты бары
Жылдар
2010
2011
2012
2010
2011
2012
Астана
5 ... ... ... ... 425
2 796
Алматы
12 153
11 434
10 753
5 264
4 958
4 620
қалалар
Автобус көлігімен жүк тасымалдау
Автобус көлігінің жолаушылар айналымы
Жылдар
2010
2011
2012
2010
2011
2012
Астана
1325,6
1492,5
1510,7
8733,9
10585,5
12578,8
Алматы
1899,5
2466,6
2940,7
11643,2
14882,1
16920,3
Өзен көлігінің қатынасына талдау
Қалалар
Жалпы ... ішкі су кеме ... ... ұзақтығы
Жылдар
2010
2011
2012
Астана
330
330
330
Алматы
9,4
9,4
9,4
Әуе көлігі
Қалалар
Жалпы пайдаланудағы әуе көлігімен жүк тасымалдау
Жалпы ... әуе ... жүк ... ... әуе ... жолаушыларды тасымалдау
Жалпы пайдаланудағы әуе көлігінің жолаушылар айналымы
Жылдар
2010
2011
2012
2010
2011
2012
Астана
14,8
24,2
5,5
31,0
49,8
10,6
Алматы
2623,1
3124,3
3308,3
5187,8
5987,3
6539,0
Троллейбус көлігінің қатынасы
Қалалар
Пайдаланудағы троллейбус жолдарының екі жолды есептегендегі ұзақтығы
Троллейбус паркі жылжымалы ... ... ... ... жүк ... көлігінің жолаушылар айналымы
Жылдар
2010
2011
2012
2010
2011
2012
Астана
-
-
-
-
Алматы
11,3
11,7
10,2
61,2
55,6
48,1
2.3 Қалалардың мәселелері мен даму мүмкіндіктері
Мемлекет басшысы 1994 жылы ҚР ... ... жаңа ... ... ойын ... ... оның Бас жоспарын әзірлеу өте маңызды болды ... ?, ... 1, ... Қала ... ... ... ел ... болашақтағы тұрақты дамуы мен сапасын белгілейді. Осыған байланысты, Қазақстан Республикңасының Президенті ҚР ... ... мен ҚР ... ... бас ... дайындауға ашық республикалық байқау жариялауды тапсырды. Байқауға қатысуға Қазақстанның түкпір-түкпірінен 17 шығармашылық ұжым ниет білдірді. Сарапшылар ұранымен қатысқан сәулетшілердің ... ... деп ... Екінші орынды қарағандылық ұжым иеленді.
Байқау қорытындысы бойынша Үкімет қаулысымен Бас жоспарды дайындаумен айналысатын сәулетшілер тобы тағайындалды. Топтың құрамында ... ... ... ... ... Досмағамбетовтың жетекшілігімен Сәрсен Жүнісов, Серік Рүстембеков, Тоқтар Ералиев, Қалдыбай Монтахаев, Сұлтан Баймағамбетов ... ... ... ... ... байқау жобасының негізінде шұғыл түрде және қысқа мерзімде 2005 жылға дейінгі бірінші кезектегі ... ... қала ... ... ... тапсырды, өйткені қаланы салу мен инфрақұрылымды орналастыру жөніндегі жоспарлар халықтың болжамды санына негізделеді. Сол ... есеп ... ... саны 350 мың адам болатын.
Сонымен, екі жыл ішінде астананың орталық бөлігі, тұрғын ауданы (бұрынғы Оңтүстік-Шығыс), ... ... ... сондай-ақ, теміржол көлігін, жылумен, электрмен, газбен және ... ... ... ... қала аумағының дренажын дамыту жобасы дайындалды.
ҚР Президентінің ұсынысы ... бір ... ... ... ... кейін халықаралық байқау ұйымдастырылды. Бұл жолы заманауи қала құрылысының ... ... ... ... жаңа ... ... Бас ... тұжырымдамасын әзірлеуге жарияланды. Бұған жетекші өңірлік және әлемдік сәулет орталықтары қызығушылық білдірді. Байқауға Еуропа, Азия, Америка және Австралияның сәулетшілері, ... ТМД ... мен ... ... ... қатысты.
Байқау шарттары бойынша барлық жобаларға техникалық сараптама жүргізу үшін, үкіметтік ... ... ... ... және алыс ... ең беделді сәулетшілерінен Сарапшылар кеңесін құрды. Онда жұмыс істеуге Нильс Холл ... ... ... (Ресей), Бехруз Чиниджи (Түркия) және басқа да әйгілі сәулетшілер ... ... ... ... ... ... сәулетші, Халықаралық сәулет академиясының корреспондент мүшесі Анатолий Виноградов басқарды. Олардың қарауына ұсынылған елуге ... ... ... ... ... ең ... 27 жоба ... алынды. Нәтижесінде әлемнің әйгілі сәулетшілерінің бірі Кисе Курокаваның тұжырымдамасы үздік деп танылды. Екінші орынды қазақстандық, үшінші ... ... ... ... ... ... өзі ұсынған қала құрылысы тұжырымдамасы негізінде Астананы дамытудың 2030 жылға дейінгі Бас жоспарының жобасын әзірлеу ұсынылды. Бұл ... ... ... ... жөніндегі агенттігі (ЖХЫА) мен ҚР Астананы дамыту корпорациясы арасындағы келісім аясында жапон үкіметінің ... ... Кисе ... ... ... топ ... ... ҚР Үкіметі 2001 жылдың 15 тамызында бекітті. Шебер атты қала ... жаңа ... ... Оның ... салу ... ... қала құрылысының қоршаған ортамен үйлесім табуында, ХХІ ғасырдың талаптарына толығымен ... ... ... ... жерден керемет болғанымен, ол өз жобасында Астананың қарқынды дамитындығын ескермеген болуы керек. Көп уақыт ... оның Бас ... ... керек болды. Бұған себеп зерттеу тобының қала тіршілігінің нақты қажеттіліктерін, атап айтқанда, ... ... даму ... мен астанада халық санының арту қарқынын болжауында қайшылықтар туындауы. Жалпы, ЖХЫА мамандарының ... ... 2010 жылы ... ... 490 ... ал 2030 жылы 800 ... ... тиіс болатын. Алайда, 2003 жылы тұрғындар саны 500 мыңнан асып ... Бас ... ... ... есептерінің қателіктері себеп болғандығын ескере отырып, қажетті ... ... ... және ... ұзақ ... болжамды жасау отандық мамандандырылған ұйымдарға тапсырылды.
2005 жылдың ... ... ... ... ... ... ... тобының есептеріне жүгіне отырып, Астананы салудың және жоспарлы құрылымын одан әрі дамытудың тұжырымдамасын әзірлеуге ... ... ... ... бойынша, 2030 жылы Астана тұрғындарының саны 1 миллион 200 мыңға жетеді. Қазылар алқасы ... ... ... мықты көлік-коммуникациялық эстакадасын (шеңберін) салуға негізделген жаңа идеяның тұжырымдамасын таңдады. Алайда, отандық сәулетшілердің көзқарастары бір ... ... ... ... Бас ... ... ... әлем мойындаған сәулет шеберлерінің сараптамасына жіберуге тапсырма берді.
Францияның, Италияның, Малайзияның және ... ... ... ұсынысқа теріс қорытынды берді және жобаны жүзеге асыру мүмкін емес деді. Астананың қала құрылысының нақты проблемалары мен жағдайларын толықтай білмейтін ... ... ... ... нәтижесіз аяқталды. Сондықтан, заманауи шетелдік тәжірибе негізінде астананың құрылысын реттейтін құжаттарды әзірлейтін, сондай-ақ, жаңа ... ... ... беретін жобалаудың нормативтік базасын дайындайтын мамандандырылған ғылыми-зерттеу институтын құру шешімі қабылданды.
Биыл қазан ... 2007 жылы ... ... қаласының бас жоспарының ғылыми-зерттеу жобалау институты (ҒЗЖИ) ҚР Үкіметінің қарауына және бекітуіне Бас жоспарды түзетудің бірінші ... ... ... ... ... ... ... іскерлік, ғылыми-білім беру, мәдени-спорттық, индустриалдық-инновациялық өңірлік орталық ретінде дамыту ұсынылды. Бұл үшін жаңа инфрақұрылымды орналастыру қажет, бұл ... ... ... ... Құжаттың маңызды принциптері арасында - астананың тұрғындары мен қонақтарына қауіпсіз әрі қолайлы ... ... ... беретін, құрылыстың ықшамдылығы және кешенділігі қарастырылған.
Астана қоршаған орта мен ғимараттарды, жаңа мен ... ... мен ... ... қала ... Астананы Шығыс пен Батысқа бөлетін Есіл өзенінің жағалауын бойлай ағаш, гүл бақтары отырғызылады, ... ... ... леп қала ... әр береді. Автомагистральдер, үлкен көшелер және жаяужолдар көптеген алаңдармен және қала құрылысы тораптарымен түйіседі. Қаланың негізгі ... сол ... ... және ... ... ... ... жатқан жаңа әкімшілік орталық.
Тұрғын үйлер желілік аймақ нобайына сәйкес Есілдің қос жағалауында тізіліп жатыр, бұл болашақта мегаполис аумағының ... ... ... береді. Бас жоспар бойынша ірі көлік тораптарында 5 жоспарлау ауданын дамыту қарастырылған. Сонымен бірге инженерлік және ... ... ... ... бөлінген. Тек 2009 жылдан бастап 2011 жылға дейін 23 жол ... 2 ... асты ... 4 ... ... жаяу жүргіншілердің 25 жерасты жолын салу, ұзындығы 26,7 ... ... ... ... ... беру жоспарланған.
Тұрғындарды ыңғайлы әрі үздіксіз сумен, жылумен және электр қуатымен жабдықтау үшін ЖЭО-2 ... құру және ... ЖЭО-3 ... жалпы ұзындығы 98 шақырымдық жаңа магистральдік және ауданаралық жылу желілерін салу және қолданыстағыларын қайта құру ескерілген. Бұған ... ... ... ... және шығыс бөліктерінде қуаты 220/110/10 кВ қосалқы 3 станса салу жоспарланған.
Тәулігіне 120 мың текше метр қуат ... №3 ... ... ... ... диаметрі 1200 мм және ұзындығы 90,7 шақырым су таратқышының бірінші кезегін салу, 168 шақырымдық магистралдық сумен жабдықтау желілерін салу және ... құру ... ... іске ... үш жылға созылатын бірінші кезеңінде 30 мектеп, 60 балабақша және алдыңғы қатарлы медициналық жабдықтармен жабдықталған 32 ... ... ... ... ... ... шеберлерінің жобасымен салынған бірегей сәулет ғимараттары бой көтереді. Жалпы, жоғары технология стилінің көшбасшысы, әйгілі британдық сәулетші ... ... ... бойынша жер бетінен 382 метр биік, теңдессіз ... ... ... салынады.
Астананы дамытудың Бас жоспарын іске асырудың бірінші кезеңіне белгіленген, Астана қаласының құрылысы мен ... ... ... ... ... ... осындай.
Елімізді жаңа деңгейге көтеру үшін астана Ақмолаға көшірілгенде1996 жылы қаланың Бас жоспарын қайта ... ... Осы ... ... ... ... өткен байқауда КСРО халық сәулетшісі Қалдыбай Монтақаевтың бастамасымен әзірленген Бас жоспар үздік деп ... еді. ... күн ... ... Астананың алға қойған мақсаттары да ұлғайып, бас жоспарға қайтадан халықаралық байқау жариялау туралы шешім ... ... 1998 жылы ... ... ... сәулет өнерінің шебері Кисе Курокова үздік атанып, оның жобасы мемлекеттік ... ... ... ... Бас ... ... қаланың перспективалық дамуы таңдай қақтырады. Көліктік инфрақұрылым, абаттандырылған кешендер, ... ... ... орталықтар, туризм және демалыс нысандары Астананың келісті келбетін одан әрі айшықтайды. Еуразия ... ... ... және ... ... орталықтарының бірі ретінде қалыптастыруды мақсат еткен жоспарда Астананың сәні мен ... ... ... ... ... аспанмен таласа бой көтерген әсем ғимараттар мен пайдалануға ... өзге де ... саны ... ... Ал бас жоспарды байыптасақ, бұл қаланың 30 ... ғана ... Ал ... бүгінгі күннің және болашақтың еншісінде.
Астана болашақта Асан қайғы бабамыз армандап кеткен құтты мекенге, электр ... мен ауыз суды ... ... ... ... өркендеген қаласына айналмақ(ҚОСЫМША ?, 2 сурет).
-40 градус ... ... күн ... ... өмір ... ... ... Жабық шар секілді дөңгелектің астында екі шақырымды алатын бұл қала он мың адамға лайықталған. Оның ... ... ... ... бір-бірімен жалғаспақ. Кешен орталығында балабақша, мектеп, аурухана, ... ... ... ... ... ... ... сарайы, SPA-салондары және кинотеатр орналасады. Жыл бойы жаз болып тұратын ... ... ... бар ... ... істесе, маңайындағы экзотикалық пальмалар көпшіліктің көзайымына айналмақ. Осылайша шұғыл континентальді суық ауа райына төтеп беретін ... ... ... ... ... ... деп күтілуде.
Жабық қаланың жоғарғы жағынан көз тастасақ, ұшып бара ... ... ... қазақтың ұлттық ою-өрнегін еске түсіреді. Сәулетшілер басты назарды ... ... ... әрі ... ... ... ... қиял-ғажайыпқа толы ақылды қаланың күмбезі өте берік, төзімді, жылу өткізбейтін текслоннан жасалса, қала төбесінің бес пайызы ғана жабық болатын көрінеді. ... таза қала ... ... ... ... барлығы электр зарядымен жүретін болады. Жаяу жүргіншілер мен ... ... ... ... ... ... қызметі дайын. Қалталылар мен атақты адамдардың емес, Қазақстандағы зияткер жастар мен талантты жеткіншектердің, ақын-жазушылардың ... ... ... ... жоба деп баға ... ... ... жабық қалаға көршілес шағын аудан деп ... ... ... ғимараттар арасына жасанды су арналары тартылып, ескекті қайықтар қатынайды. Тап Венециядан кем ... ... ... ... бұл ... ... алдағы жылдардан күтетін қуанышы.
Астананың тағы бір таңғажайыбы - Абу Даби ... ... Жоба ... - ... Фостер(ҚОСЫМША ?, 3 сурет). Кешен 88 қабат мұнарадан, қонақ үй, дәстүрлі қазақ ... мен ... ... ... алып ... ... бақтан тұрады.
Сондай-ақ, жеңіл метро стансасы мен аумағына қоғамдық алаң енеді. Тұтас кешен 24 сағат бойы ... ... ... ... ... етіп ... ... керектің бәрі бар кешеннің конструкциясы суықты жібермей, күннің жылуын ... мол ... ... Ең биік ... ... ... ... және даладан соғатын суық желге беріп тұр, ал күн ... ... ... су ... арналған энергия жинайды. Бір сөзбен айтқанда, бұл нысан - эко дизайн концепциясының мінсіз ... ... ... дамудың үздік жетістігі десек те артық емес.
Демографиялық дамудың нәтижесіне сәйкес Бас жоспарда қала халқының саны 1 млн 500 мың адам деп ... ... ... ... аумақтары, орталық аудандар, қоғамдық тораптар және жоғарғы қарқынмен пайдаланылатын ... ... ... алдын ала есептелген екен. Бұрын қаланың мамандандырылған саласы өнеркәсіп пен көлік болса, бүгінде мемлекеттік басқару, ғылыми және білім беру ... ... ... бар мәдениет, денсаулық сақтау қызметтері басты рөл атқарады. Бас жоспардың стратегиясында көлік- логистикалық орталығы, шағын және орта бизнесті, туризм және ... ... ... ... ... ... қаласының қайталанбас сәулеттік құрылысы, тарихи-мәдени мұралар мен табиғи аймақтар 8 құрылымдық кіндік нүкте бойында қалыптаспақ. Оның бойында орталықтан шетке ... ... ... ... ... сатылана бой көтереді.
Бүгінде ескі қаладағы көнерген үйлері көп Тілендиев, Сарыарқа, Бейсекова, Асан қайғы көшелеріне, , оңтүстік шығыс ... ... ... ... ... ... ішінде биік нысандар салу Бас жоспарда көзделген. Есіл өзенінің алқабы мен Ақбұлақ пен Сарыбұлақ салаларында , , , , ... ... ... ... ... ... ... мен желек жолдар салынады. Сондай-ақ, 2030 жылға дейін жылына 7 миллион жолаушыға ... ... ... әуежай пайдалануға берілмек. Біреуі жүк, екіншісі жолаушыларға арналған екі ... салу ... бар. ... бірі ... ... ... ... 9-шағын аудандағы Мүсірепов көшесінде орын теппек. Ал бізді қуантқаны - жер үсті ... салу ... 2014 жылы ... ... 2020 ... ... ... дамытудың Бас жоспары қалада қолайлы тіршілік ортасын құру мен тұрақты ... ... ... ... ету, ... пен ... мұраны сақтау мақсатында Алматының қала құрылысын дамытуды жоспарлайтын негізгі құжат болып табылады.
Бас жоспар Алматы қаласының Қазақстан ... ... ... функциясын, Алматы мен Алматы агломерациясы дамуының өзара байланыстылығын іске асыру ескеріле отырып әзірленген.
Бас жоспар қала ... ... және ... кезектегі бағдарламаларын әзірлеу мен іске асыру, табиғи кешендер аумағын сақтау мен дамыту, тұрғын ... ... мен ... ... қайта ұйымдастыру, қоғамдық, іскерлік және мәдени орталықтарды, туризм және демалыс нысандарын дамыту, жан-жақты ретке келтіру және қала ... ... ... ұйымдастыру, Алматының әкімшілік аудандары мен басқа да ... ... қала ... ... ... мен іске ... ... жоспарлау мен құрылыс жүргізу жобалары үшін негіз болып табылады.
Алматы қаласын дамытудың Бас ... ... ... - экологиялық жағынан қолайлы, қауіпсіз және әлеуметтік жағынан ыңғайлы тіршілік ету ортасын құруға бағытталған кешенді қала ... ... ...
Бас жоспардың негізгі архитектуралық-қала құрылысы идеясы: Алматы қаласының бейнесін сақтау және қалыптастыру.
2. ... даму ... ... ... ... 2020 ... ... қоғамдық дамудың бүкіл құрамдас бөліктерінің өзара әрекетімен анықталады. Бұларға бұрыннан қалыптасқан дәстүрлі, сол сияқты қоғам өмірінде өсіп келе жатқан ... ... ... ... жаңа ... ...
Алматы қаласының демографиялық даму сипаты халықтың табиғи және миграциялық қозғалысымен анықталады. Олардың ... мен ... ... ... ... ... байланысты:
* қаланың экономикалық әлеуетінің дамуы;
* тұрғын үй нарығының дамуы;
* жұмыспен қамтылу мен ... ...
* ... және ... әлеуметтік саясат және басқалары.
Тұрғындардың болашақ санын болжау нұсқалары бала туудың кезеңдік төмендеуі мен артуы болжамы (1000 тұрғынға ... 7,8-ге ... және 15,2), ... өсуі мен ... (1000 ... ... ... дейін және 8,2), тұрғындар өмірінің ұзақтығының өсуі мен миграциялық өсім ескеріле отырып есептелген. Миграцияның оң сальдосына 1998-2000 жылдардың өзінде қол ... Енді ... ... соңына дейін осындай болып қалады деп болжануда.
Алматы халқының 2020 жылға дейінгі кезеңге болжамды саны ... ... ... және жалпы Қазақстан Республикасындағы демографиялық үрдістің тұрақтылығымен және инерциясымен анықталады. Бұның ішінде барынша тұрақтысы Алматы халқының жиынтық ... ... ... ... ... ... ... өзінің тұрақты тұрғындары және уақытша мекендейтін халқы жатады. Алматының жиынтық халқының болашақ саны барынша ықтимал болжам нұсқасы бойынша 1500 мың ... ... оның ... ... ... - 1300 мың адам, уақытша ... - 200 мың ... ... ... ... құрылымының есептік көрсеткіштері 2020 жылға қарай тұрғындардың қаланы түзуші топтары 189,5 мыңнан 327,6 мың адам, ал ... ... ... экономиканың салалары бойынша жұмыспен қамтылғандардың жалпы санында 354,1 ... ... ... жетеді деп болжануда.
Қаланы әлеуметтік және қала құрылысы тұрғысынан дамытудың басты мақсаты - әлеуметтік-психологиялық жайлылық пен халықты қарастырылып отырған аумақта ... ... ... ... ... жасау.
Алматының қала құрылысы дамуының негізгі бағыттары тиімділігнің экономикалық көрсеткіштері 2020 жылға дейін 2000 жылмен салыстырғанда төмендегілерді ұлғайту болып ...
* ... ... өнім өндірісі көлемін 3 есе арттыру;
* салыстырмалы ... ... ... ... 2,5 есе;
* жан ... ... табысты 2 есе.
Тұрғылықты ортаны жан-жақты қалыптастырудың негізгі бағыттары орташа алғанда 1 адамды 22 м2 ... ... ... ... ... ... көздейді. Сөйтіп қаланың бүкіл тұрғын үй қорын 27,5 млн. м2-қа дейін ұлғайту көзделуде. ... 1,1 мың га ... ... 2,42 млн. м2) бос ... ... да, сол ... тозығы жеткен тұрғын үйлерді сүру және құрылыс алаңдарын барынша ... ... ... ... 1,8 мың га ... ... 5,27 млн. м2) ... да жүргізілетін болады. Жеке тұрғын үй құрылысының үлесі бүкіл кезеңде тұрғын үй құрылысының жалпы көлемінің 37%-ын құрайды.
Алматының тұрғын үй ... ... мен ... ... ... ... ... бөлігі құрылымындағы жүргізіліп жатқан құрылыстардағы тығыздығы төмен аудандарды жоғары қарқынды пайдалана отырып, реконструкциялау (магистралдар бойындағы, орталықтағы, қала тораптарындағы және басқа ... ... ... алаңы 0,2 млн. м2 бір қабатты құрылыстарды сүру және осы аумақта ... ... 1,47 млн. м2 ... жаңа көп ... ... нысандарын салуға тұрғын үйден шығаруға өтемақы қосылады;
аяқталмаған құрылыс ... ... ... және жүргізіліп жатқан құрылыс шегінен тыс 4,2 млн. м2 тұрғын үй қорын енгізе ... ... үй ... қалыптастыру, оның ішінде 0,7 млн. м2 өндірістік мақсаттағы аумақты қайта ұйымдастыру және қолданыстағы қоғамдық құрылысты ықшамдау есебінен;
байланыс ... ... ... және ... ... ... және ... үлгідегі 1,02 млн. м2 тұрғын үй қорына дейінгі көлемде аз қабатты тұрғын үй құрылыстары кешендерін қалыптастыру;
тарихи-мәдени құндылығы бар, ХІХ ... соңы мен ХХ ... ... ХХ ... ... қала құрылысының үлгілері болып табылатын тұрғын үй кварталдары мен кешендерін реставрациялау, реконструкциялау және көріктендіру; тұрғын үй аумақтарын сақтау, Алматының орталық ... ... ... аясын реабилитациялау және көріктендіру;
60-80-жылдарда және кейінгі жылдарда ... ... ... ... ... ... ... реконструкциялау. Бұған күрделі жөндеу, қайта жобалау, реконструкцияланатын қорға құрылыс жүргізу, 115 млн. м2 амортизацияланған қорды сүру және ... ... 1,41 млн. м2 ... ... жер ... ... жан-жақты жабдықталған жаңа биік (12-16 қабат) үйлер тұрғызу, қоғамдық аймақтардың және осы аймақтардың орталықтары жүйелерін архитектуралық-кеңістік тұрғысынан аяқтау және қалыптастыру ... ... ... ... үй қоры қалыптасып отырған тұрғын үй нарығындағы маңызды элементтердің бірі. Халықтың әлеуметтік қорғалатын және соларға ... ... үшін ... ... ... ... экономикасы дамыған елдердің тәжірибесі бойынша, құрылыстың жалпы көлемінің 20-25%-ін құрауы тиіс. Бұл ... ең ... және көп ... ... ... арқылы салынып, тұрғындарды заңда кепілдік берілген тұрғын үйлермен қамтамасыз ету ... ... ... бар көп ... ... ... муниципалдық тұрғын үйлер құрылысының көлемі 2020 жылға дейін салу көзделген тұрғын үйлерді енгізудің жалпы көлемінің 1,9 млн. м2 ... ... ... жылына 90 мың м2 болады.
Бас жоспарда жаңа әлеуметтік-экономикалық және қала ... ... ... ... ... әлеуметтік-кепілдік берілген қызмет көрсетудің ең төменгі мөлшерінің нормативтік көрсеткіштеріне және қалалық маңызы бар нысандарды дамытудың 2020 ... ... ... көрсеткіштеріне жету бағытында әлеуметтік саланы дамыту көзделген.
Бұл ретте жаңадан ... ... және ... ... 4,77 млн. шаршы м қызмет көрсету нысандарын реконструкциялау есебінен қаладағы қызмет көрсету қорын жалпы алаңы 7,97 млн. ... м ... ... отырып, әлеуметтік салаға енгізу болжануда.
Алматы аумағында эконмоикалық қызметтің саларалық құрылымдарын қайта ұйымдастыру ұсынылады. Оның ішінде: ғылымның, білімнің, мәдениеттің және ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуды, қызмет көрсету, туризм және рекреация саласын ... ... ... және ... ... өндірістерді қайта ұйымдастыру.
Материалдық өндіріс салаларына қайта құрылымдауды жүзеге асыру ғылымды ... ... және ... ... ... ... ...
Алматы қаласының Қазақстан Республикасының бас қаласы мәртебесін сақтау болжанып, ғылыми-техникалық, білім беру, мәдени, әлеуметтік, өндірістік және инфрақұрылымдық әлеуетті, ... және ... ... бар ... ... ... ... дамыту болжануда.
Экономиканың мемлекеттік және жеке секторларының бұдан арғы тиімді үйлесуі мен өзара әрекет етуі ... ... ... ... ... ... ... ұсынылған. Бұл олардың экологиялық қауіпсіздігін артыру және осы аумақтарың қаланы дамытуда қала құрылысы әлеуетін барынша тиімді пайдалану ... ... ... туризмі экономикалық қызметтің жаңа саласына қызмет көрсету үшін ... ... ... ... ... қалалық бағдарлама қала экономикасының жаңа тиімді секторын құруды мақсат тұтады. Бұл ретте Алматының тарихи-мәдени мұрасы мен керемет табиғат ... ... ... мұра мен ... ... ... ... және жаңғырту істерінің қаржылық мәселелерін шешу көзделген.
Бағдарлама жыл ... ... ... 253,5 мың адамға дейін ұлғайтуды, оның ішінде отандық туристер ағынын 138,5 мың адамға және ... ... ... 115 мың адамға жеткізуді көздейді. Мұнда туристік мекемелерге деген жиынтық сұраныс 24,6 мың орын, оның ішінде 14,71 мың орын ... ... үшін ... және 9,9 мың орын ... ... ... ... және туристер барып көретін нысандарды көріктендіру, төмендегілерді көздейтін кешенді туризм инфрақұрылымын құру: ... ... ... ... ... ... тораптық кешені ретінде Алматының және Алматы аймағының туристік кешенін дамыту; Ұлы Жібек жолының ... ... ... ... ... ... 25 мың ... дейін арттыру, оның ішінде қаланың қонақүйлер желісін 5,8 мыңнан 7,8 мың орынға ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, бұл туристер баратын және көретін орындар шегінде жаяу жүріп қарайтын ... ... ... ... орналастыру орындарын, қызмет көрсетуді және бос уақытын қамтамасыз етуді, туристік аймақтарды көлік ... ... ... көздейді;
туристер баратын және көретін нысандарды дамыту, оның ішінде ... ... ... және ... ... ... мүмкіндігін ұлғайту, халықаралық туристік орталық, конгрестер, көрмелер, жәрмеңкелер салу;
қонақүй желісін, сауда-тұрмыстық нысандар желісін және ақпараттық қызмет көрсетуді, ... бюро мен ... ... ...
әуежайда, теміржол вокзалдарында көліктік туристік қызмет көрсету жүйесін дамыту, арнайы автокөліктер ... және ... ... ... және автомобиль прокатын дамыту, туристік аймақтарда автотұрақтардың сыйымдылығын ... ... қала ... ... ... ... - ... тұрақты дамыту және алматылықтардың қазіргі және болашақ буындары үшін өмір сүруге қолайлы орта қалыптастыру. Осы мақсатқа қол жеткізу ... ...
* ... ету ... экологиялық қауіпсіздігі және табиғи кешеннің тұрақтылығы;
* Қазақстан Республикасының ірі әрі әсем қаласын қала-бақ ретінде қалыптастыру;
* қала ... ... ... ... кеңістіктік тұтастық, эстетикалық шешімі, қаланың өмір сүру ортасының үйлесімі мен әр алуандығы;
* көлік және ... ... ... мен ... ... үй проблемасын жан-жақты шешу, тұрғын үй аумақтарын реконструкциялау және ... өмір сүру ... ...
* ... ... пайдалану тиімділігі;
* қоғамдық орталықтар жүйесінің дамуы мен қол жетімділігі;
Көрсетілген мақсаттарға қол жеткізу Алматы аумағын ... ... мен ... ... ... өмір сүру ... сапалық сипаттарын көтеру арқылы жүзеге асырылуы тиіс. ... ... қала ... ... ... қойылатын экологиялық талаптар:
тұрақты экологиялық қолайсыз аймақтарында өмір сүру ... ... ... ең ... ... ... қаланың оңтүстік-шығыс, шығыс және оңтүстік бөліктерінде;
табиғи кешеннің қолданыстағы аумағын қолайсыз антропогенді әсерлерден қорғау, ... ... ... ... ... өзендер арналарын қайта қалпына келтіру, сондай-ақ резервтік аумақтардағы жаңа жасыл желектерді қалыптастыру бойынша іс-шараларды іске асыру;
өмір сүру ортасының жайлылығын ... оның ... ... көгалдандыру және қаладағы тұрғын үй және қоғамдық аймақтарда мезоклиматтық және микроклиматтық жағдайды жақсарту арқылы.
Алматыны қала ... ... ... ... ... төмендегілер:
* халықтың денсаулығына елеулі қауіп төндіретін экологиялық ... ... жою;
* ... техногенді ауыртпалыққа ұшыраған аумақтарды санациялау, реабилитациялау, қайта ұйымдастыру бойынша іс-шараларды іске асыру (рұқсат етілмеген қоқыс төгу аумақтары, магистральды ... ... ... мен шуы мол ... және с.с.);
* ... ... ... ошағы болып отырған өндірістерді жою; экологиялық таза қалдығы аз және қалдықсыз технологияны, лас сусыз ... ... ... өнеркәсіп, энергетика, қала шаруашылығы нысандарын заманауи газды тазартатын, шаң ұстағыш және су ... ... 100% ...
* ... және нығыздалған газбен жұмыс істейтін автомобильдер санын арттыру есебінен қолданыстағы мотор майларының түрлерінің құрылымын өзгерту;
* ауыз судың сапа ... ... және ... және ... ағын ... және жер үсті ... ... қамтамасыз ету;
* үздіксіз қозғалатын автомагистралдар салу;
* негізінен жүк көліктері және басқа да көліктер жүретін айналма автомагистральдер салу;
* ... және ... ... қалдықтарды толықтай қайта өңдеу және залалсыздандыру.
Алматы қала құрылысы тұрғысынан дамытудың негізгі бағыттары ... ... ... ... және регенерациялауға қойылатын төмендегідей талаптардың орындалуын қамтамасыз етуі тиіс:
* қала құрылысы және ... ... ... бүкіл тарихи табиғи-ландшафты, жобалау, композициялық, археологиялық және орталық негізін сақтау, анықтау және мән беру ... ... ету. ... ... тарихи белгілері, қалалық және табиғи ландшаф, көшелердің тарихи ... ... мен ... қала ... ансамблдерін салудың тарихи жүйесі, көрнекі доминант, қала кеңістігін көз алдыңа келтіретін аймақтарға мән беру, жылжымайтын мәдени ескеткіштер, құрылыстар мен ... ... ... ...
* ... тарихи сипаттарын барынша толығырақ сақтаған көшелер мен кварталдарға мәртебесін беру;
* аумақтағы жылжымайтын мәдени ескерткіштер аймақтары үшін ... ... ... ... қала ... ... және көрсетілген аумақтар мен аймақтар шекараларында қала құрылысы қызметін реттеу режимін орнату және сақтау;
* ... ... ... қорғау аймақтары үшін көрсетілген аймақтар шекараларын анықтайтын құқықтық қала құрылысы регламенттерін және осы ... ... ... ... көрнекі келбетін қорғауды және қолайлы жағдайды қамтамасыз ететін қала құрылысы ... ... ... ... және ...
* жылжымайтын мәдениет ескерткіштерін реставрациялау және қалпына келтіру, ... ... алу, ... ... ... ... бойынша жұмыс көлемін ұлғайту.
Алматының табиғи кешені негізінен табиғатты қорғау, рекреациялық, сауықтыру және ландшафт түзуші және ... ... ... ... ... ... ... мен (немесе) су нысандарынан тұратын аумақтар жиынтығын білдіреді. Табиғи кешен аумағына мыналар ... ... ... - ... және орман бағы массивтері (Баум бағы), табиғи ... мен ... ... жүргізілмеген жазықтары; көгалдандырылған аумақтар - парктер, бақтар, гүлзарлар мен скверлер, бақ-парк өнері және ландшафтылық архитектура ескерткіштері, сондай-ақ тұрғын ... ... ... қоғамдық, өндірістік және коммуналдық мақсаттағы нысандар; резервтік аумақтар - бұзылған және табиғи аумақтарды қалпына келтіру және ... құру ... жаңа ... ... ... үшін резервтелген аумақтар.
Табиғи кешен аумақтарын сақтау мен дамытудың негізгі ... ... ...
* ... ... қала маңындағы аймақтың және Алматы агломерациясының табиғи кешенінің тұтастығын ...
* ... ... ... рекеациялық аймақты қалыптастыру;
* жобалауды экологиялау және табиғи кешеннің нақты аумақтарын ұстап тұру; табиғи ... ... ... 4-тен 14,2 мың ... ... ұлғайту.
Бас жоспарда қаланы бұдан ары дамыту қала ішіндегі аумақтарды қарқынды пайдалана отырып, қала шегін қамтиды.
Қала аумақты ... ... ... ... ... бос аумақтарды игеру есебінен алады: батыс, шығыс, солтүстік және оңтүстік бағыттарда (тау етегі - ... ... ... жоспарда жаңа тұрғын үй құрылысын көп қабатты, сол сияқты аз қабатты үйлер салу ... ... ... Көп ... ... дәстүрлі түрде батыс бағытта Райымбек даңғылы мен Төле би көшесі аралығындағы аумақта, Абай даңғылы бойымен, сондай-ақ қаланың оңтүстік ... ... ... және ... орталық бөлігінде іріктеп реконстукциялау есебінен жүреді.
Қаланың негізгі магистралдарын қалыптастыру мақсатында жол ... мен ... ... ... ... негізгі қала құрылысы тораптарын дамыту Сейфуллин, Достық, Райымбек, Абай, Төле би даңғылдары, Жансүгіров, ... ... ... жартылай шеңбер, Фурманов көшелері бойындағы аз қабатты тұрғын үй қорын сүруді көздейді және т.б. Аз қабатты ... ... ... бағытта Рысқұлов даңғылының солтүстік аумағында Қарғалы және Боралдай өзендерінің аралығында, шығысында - ... ... мен Кіші ... ... ... ... тоғаны аумағында, солтүстігінде - Бірінші май мұнай базасы ауданында, сондай-ақ басталған құрылыстың аяқталуы қажет аз қабатты үйлер ... ... ... ... перспективті жоспарлау құрылымын қалыптастырудың негізі табиғи-экологиялық және көлік каркасы болып табылады. Табиғи-экологиялық каркас қала арқылы ... ... ағып ... тау өзендерін, парктерді, скверлерді, бульварларды және басқа да қала болып отырған көгалдандырылған аумақтарды қалыптастырады.
Сыртқы ортаны оның қаладағы элементтерімен ... ... ... шек ... ... ... және ... Үлкен және Кіші Алматы және т.б.) кең көгалдандырылған алаңдар құрылады.
Жалпы экологиялық каркастың құрылымы тау-жазық және жазықтағы ауа ... ... ... үшін ... және көлбеу бағытта өзара айқасатын көгалды дәліздерден тұратын ірі ұялы сетканы білдіреді. Жазықтағы желді ... үшін ... ... ... ... ҮАӨ ... ... аймақ болып табылатын кең бағыттағы демалыс аймақтары өзіне алады.
Қаланың урбандалған каркасының ... ... ... ... жүйесі болып табылады. Бас жоспар қолданыстағыларға қосымша көлбеу және енді магистарльдар, айналма автомобиль жолдарын, көлік құралдарына ... ... ... ... ... жол өткелдерін, эстакадалар және т.б. салу арқылы қаланың ... ... ... және ... көздейді. Көше-жол желілерін дамыту негізіне қалалық біртұтас жүрдек жолдар ... және ... ... бар ... салу ... ... қозғалысы үздіксіз және реттелетін магстральдарға айналдыру көзделген.
Қала орталығынан көліктердің транзиттік ағынын сейілту үшін бас жоспарда қаланың негізгі ... мен оның ... ... орап ... қозғалыс жасауға мүмкіндік беретін шеңбер жолдар жүйесі ... ... ... ... транзиттік ағыннан оқшаулауды Үлкен Алматы Шеңберлі Автожолы (ҮАША) қамтамасыз ... Ол ... ... - ... ... ... ... шеңбер жасай отырып, ал батысында - ... ... ... орап ... ... ... жақсарту мақсатында Бас жоспарда көше-жол желісін жетілдіу, метрополитенді енгізу, электр көліктер үлесін ұлғайту, автосервис желісін ... және т.б. ... ... ... арғы өсуі ... қала ... ... тармақталуымен қоса жүреді. Қаланың негізгі өсу бағыттары бойынша ірі ... ... Бас ... қаланың негізгі орталығының қосалқы орталықтарын ұйымдастыруды көздейді.
Қаланың батыс бағытта өсуіне орай ... ... ... және Абай ... ... ... болашақ қалалық магистраль қиылысында жалпы қалалық орталықтың көп функциялы қосалқы орталығы болады. Қаланың ... ... ... ... ... ... вокзалы маңындағы алаң болып табылады.
Орталық ядроның үшінші қосалқы ... ... ... ... ... және Талғар трассаларының қиылысында туристік кешені ретінде ұйымдастырылады.
Орталық ... ... ... ... және ... ... ... тарихи типтері құрылымын сақтау және дамыту, жаяу жүргіншілер гүлзарлары, бульварлар, ... ... ... ... табиғи-ландшафты қаңқаның жоғалған элементтерін қайта жасау көзделген.
Бас жоспарда тарихи-мәдени қорды тарихи және археологиялық ескерткіштер базасында ары қарай ... ... ... ... сақ ... ауданында) және Ұлы Жібек жолының бас трассасы - Құлжа трассасында орталықтарын құру ... ... ... ...
Қызмет көрсету, мәдениет, бос уақыт, туризм. білім беру саласында, әкімшілік және ... ... ... мен ... ... негізгі бөлігін шоғырландыратын қоғамдық аумақтар қала аумағының урбандалған каркасының функционалдық және архитектуралық-кеңістіктік негізін құрайды.
Қоғамдық аумақтарды дамытудың негізгі бағыттары мыналарды ... ... ... ... ... ... ... жүйесін дамыту, ірі тұрғын үй массивтеріне көп функционалды қызмет көрсету орталықтарының желісін дамыту.
Жалпықалалық қоғамдық орталықтар аумағының біртұтас жүйесін дамыту ... ... ... ... ... 2,60 ... дейін аумақтық өсуі, қоғамдық құрылыс қоры алаңын 2,5 есе ұлайту - жалпы алаңы 3,21-ден 7,94 млн. шаршы м-ге ... ... оның ... ... ... 2,7 есе - ... ... 1,53-тен 4,06 млн. шаршы м-ге дейін және ... ... 2,3 есе - ... ... ... 3,88 млн. шаршы м-ге дейін.
билік органдарының, шет мемлекеттер өкілдіктерінің, дипломатиялық ... ... ... арнайы аймақтар қалыптастыру;
қаланың орталық аудандарының өкілдік, мәдени, бос уақыт фукциясын дамыту;
қаланың орталық бөлігіндегі қоғамдық аумақтарды (орталықтар, тораптар, көп ... ... және ... ... ... қарқынды дамыту, іскерлік, әкімшілік және сауда саласында жұмыс орындары функциясының ... ... және ... ... ... ... ... және адам аяғы көп баратын тарихи және орталық белдеудегі табиғи парктер және перифериялық аудандар қалыптастырған қаланың урбандалған және ... ... ... ... ... спорттық, бос уақыт, мәдени орталықтарын қарқынды дамыту.
Жергілікті көп ... ... ... ... шеткері аймақтарындағы тұрғын үй массивтерінде осы аудандардың тұрғындары үшін барынша жайлы, оның ішінде жаяу бара ... ... ... ... ... мен ... ... демалыс орындарын, көпшілікке арналған жұмыс орындарын құру мақсатын көздейді.
Алматы қаласын дамытудың Бас ... ... қала ... тұрғысынан аймақтарға бөлу 2.07.01-89 ҚНжЕ-не және ҚР ҚНжЕ ... ... ... Бас ... қала ... ... сектор аумағы деңгейінде функционалдық пайдалануға (функционалдық мақсаты) қойылатын талаптарды белгілейді. Қала құрылысы кадастрлық ... ... ... құрайды. Бұл магистральды көшелердің қызыл сызықтарын, табиғи кешен аумағының шекарасын, өзге де шекараларды есере отырып, қаланың шекара ... ... ... қала ... ... ... қала құрылысы кадастрлық секторы бар. Олардың орташа алаңы 60- 70 га болады.
Қала құрылысы кадастрлық секторының функционалдық мақсаты өз ... ... үй, ... ... табиғи нысандар учаскелері алаңдарының рұқсат етілген ара қатынасын белгілейді.
Қала құрылысы кадастрлық секторларында аумақтардың ... ... ... ... ... қала ... тұрғысынан дамыту мақсатына, талаптарына және негізгі бағыттарына сәйкес қала құрылысы ... ... ... ... қала ... пайдалануды қамтамасыз етудің заңды құралы болып табылады.
Қала ... ... ... ... функционалдық мақсатын белгілеу қала құрылысы және жер учаскелерін пайдалану саласында шешімдер ... ... ... ... үшін ... ... ... Қала құрылысы кадастрлық секторында белгіленген функционалдық мақсатқа қайшы келетін қала құрылысы қызметі 2.01-89 ... ... ... ... жоспар аясында қала құрылысы кадастрлық секторларында аумақтардың функционалдық мақсаты Алматы аумағын функционалдық аймаққа ... Бас ... ...
Бас функционалдық аймақтарға бөлу сұлбасы Алматыны қала құрылысы ... ... ... ... және Бірінші кезектегі қала құрылысы шаралары бағдарламасында көзделген қала аумағын пайдалануға енгізілген өзгерістерді ... ... ... ... сұлба аумақты функционалдық пайдаланудың төмендегідей негізгі үрдістерін бейнелейді:
қаланың ... ... ... және тұрғын үй аумақтарының үлесін бір мезгілде өндірістік ... ... ... ұлғайту;
қоғамдық мақсаттағы аумақтарды қарқынды ұлғайту;
арнайы ... ... ... ... ... мақсаты аралас аумақтар үлесін ұлғайту.
Көлік инфрақұрылымын дамыту.
Қала атмосферасын ... ... ... ... ... ... ... 80%-ға жуығы) болып табылады. Сондықтан, бас жоспарда жол-көше желілерін жақсарту, метрополитенді енгізу, электр көліктер үлесін арттыру, ... ... ... ... құю ... мен ... қызмет көрсету желілерін оңтайлы дамыту ұсынылады.
Алматы қаласының қалалық қоғамдық көліктерінің ... ... ... ... - ... ... трамвай, маршруттық такси.
Бас жоспарда Алматы қаласында метрополитеннің 3 желісінің құрылысын аяқтап, кезең-кезеңмен пайдалануға беру ұсынылады.
Бірінші желі Райымбек атындағы ... ... ... мен ... ... солтүстік қиылысы) Фурманов көшесінің астымен Абай даңғылына ... және Абай ... ... Сайн ... ... созылып жатыр. Бірінші желінің бірінші кезегі станциясымен (Гагарин көшесінің шығысы) аяқталады. Ол осыдан басқа желіге қайта отыратын бекет ... ... ... ... 10 станция көзделген. Желінің жалпы ұзындығы 13,3 км, бірінші ... - 8,5 км. ... желі ... ... ... ... ... жолы көшесінің астымен Гоголь көшесіне қосылып, Әуезов көшесіне қарай бұрылыс жасап, содан кейін Абай даңғылы бойымен бірінші желіні кесіп өте ... ( ... ... ... ... үшін) және бұдан ары Розыбакиев көшесінің бойымен (батыс жағында) Торайғыров көшесіне дейін созылып, Орбита ... ... ... ... - 9. Бірінші желідегі қайта отыру бекеті - ... ... ... - 14 км. ... желі ... желінің жалғасы болып табылады) Райымбек атындағы станциядан басталып, солтүстікке қарай Алматы І темір жол ... ... ... Ол қолданыстағы Алматы-І станциясы мен Алматы-ІІ станциясын жалғастыратын темір жол бойына орналастырылады. Желінің жалғасы ішінара жер ... - ... 3,5 км. Бұл ... ... ... 8,5 км. ... барлығы - 4.
Электр депо екі алаңда орналастырылады: біріншісі - Алматы-ІІ станциясының солтүстік ... ... ... - Сайн мен ... ... батыс қиылысында.
Бас жоспарда аудандық деңгейдегі жаңа ... ... ... ... салу және ... ... (жалпы ұзындығы 207 км )ғ сондай-ақ үш негізгі жүрдек көлік шеңбер жолын ұйымдастыру көзделген: ... ... жол ... 103 км ):
ҮАША (Үлкен Алматы шеңберлі автожолы) - шығысында Талғар трассасынан басталып, солтүстігінде әуежайды, Энергетика кентін, Ынтымақ ... ... ... ... ТЭЦ-2 ... ... ... жартылай орап, сыртта Алматы-Ұзынағаш автожолымен қиылыса отырып, сонымен Жандосов көшесіне дейін, бұдан ары ... ... ... даңғылымен, Оңтүстік-шығыс шеңбержол бойымен Талғар трассасына дейін және трасса бойымен тұйықталған жеріне дейін созылады.
Орташа шеңбер жол (ұзақтығы 61 км ): - ... ... ... ... ... ... ... көшесіне едйін, Бемаханов көшесімен мұнай базасына дейін, Боралдай шоссесіне, жолдың жарып ... ... ... ... ... ... ... Сайн көшесі, Әл-Фараби даңғылы, Оңтүстік-шығыс жартылай шеңбер жол, талғар трасасынан тұйықталған жерге дейін созылады. ... ... жол ... 32 км ): - ... ... ... даңғылы, Бөкейханов, Мұқанов, Байзақов көшелерімен, жолдың жаңа учаскесі ҚазМҰУ-дің батыс аумағындағы эстакада, Оңтүстік-шығыс жартылай шеңбер.
Магистралді көшелер мен жолдар ... ... ... ... салу ... ... 51 ... салу көзделген, оның ішінде 2020 жылға дейін төмендегі көлік автошеңберлерінде: Үлкен шеңбержол - 7, Орташа ... жол - 11, ... ... жол - 7, сондай-ақ автосервис нысандарын дамыту (жанармай құю бееттері, автопаркингтер, гараждар, автомобильдер қоятын тұрақтар мен ... ... ... станциялары).
Электр көліктері бұдан әрі дамытылады - Медеу мұз айдынына дейін, Әл-Фараби даңғылымен, Сайын даңғылымен ... ... ... ... батыс және орталық бөліктерінде трамвай маршруттары ұлғаяды.
Бас жоспар қаланы сумен қамтамасыз ету ... ... ... бағыттарын көздейді:
қолданыстағы су құбырларының зональды жүйесін сақтау және дамыту. Бұл ретте оның өнімділігін 1081 мың м3/тәулікке дейін ұлғайту, ... су және ... ... су құбырларын дамыту көзделген;
су қоймалары ғимараттарын реконструкциялау және жаңасын салу есебінен сумен қамтамасыз ету жүйесінің сенімділігін нығайту, қаланың ... ... ... ... ... су ... ... реконструкциялау және жаңасын салу;
аз қабатты үйлері бар аудандарды (Шаңырақ 1-6, Әйгерім, Ұлжан, Школьник 1,2, ... ... ... Қалқаман 2,3, Думан 1,2 және басқалары), сондай-ақ қала шегіне кіретін кенттерді (Киров, Трудовик, Өжет, Ақбұлақ, Дружба, Қарасу және басқалары), жаңадан ... ... қала ... ... (шығысында Алғабас кенті, батысында Первомайка кенті, Мамыр тұрғын үйлер ауданы) жаңа су құбырларын сала отырып, қолданыстағы сумен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... сумен қамтамасыз етуді ұйымдастыру;
қаладағы сумен қамтамасыз етудің қолданыстағы көздерін сақтау және дамыту (Үлкен Алматы және Шағын Алматы өзендерінің жерүсті суы, ... және ... ... ... ... қоршаған ортаны сауықтыру есебінен судың сапасын жақсарту және сумен қамтамасыз ... ... ... ... суды ... жағдайын жақсарту, сол сияқты барлық қолданыстағы су өткізу станцияларын су тазартудың жаңа технологиясына көшіре отырып, біртіндеп реконструкциялау мен түрлендіру ... ... ... ... ... ... ... мыналар көзделген: кәріз жүйесінің жұмыс істеу сенімділігін ... ... ... ... тазарту ғимаратын дамыту және ағын суларды тазартуды көздейтін биотоғандар салу, ағын суларды апатты жағдайда Іле өзеніне ... және қала ... ... үш ... салу ... оның ... ... 626 мың м3/тәулікке дейін жеткізу; кәріз желісін дамыту, жаңа магистральды коллекторлар салу, жарамсыз болып қалған желілерді ... ... су ... жаңа су ... ... салу (2 дана), қуатты айдағыш су құбырларын ( 37 км ), Үлкен ... ... су ... ( 4 км ) ... ... тоғандары арқылы өту ( 1 км );
зиянды заттардың қалалық кәріздерге түсіп кетуінің алдын алу мақсатында кәсіпорындарда технологиялық ... ... ... ағын ... ... технологиясы мен сапасын жақсарту, аэрация станциясына жаңа биологиялық тазарту технологиясын енгізу.
Алматы қаласында жылумен қамтамасыз ету жүйесін ... ... ... бас ... былайша көрсетілген:
заманауи технологиялар мен жабдықтар базасында жылумен қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру, техникалық ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз етуге деген сұранысы үшін (орталықтандырылмаған жылумен қамтамасыз ету ... ... жылу ... 10%-на жуық) жылумен қамтамасыз ету орталықтандырылмаған аймақтарда заманауи, жоғары сапалы және жылу мен ... ... ... емес ... енгізу.
Жылу беру жүйесінде:
* АТЭЦ-1 жабдығын біртіндеп жаңа ... ... ... ... 1300 ... ... отыны ретінде газды пайдаланатын жабдыққа ауыстыру;
* АТЭЦ-2-ні екі энергетика қазандығымен және бір ... ... ... ... отын ... сапасы жақсартылған көмірді пайдалану ұсынылады. Табиғи газ буферлік ретінде пайдаланылады. Белгіленген қуаттылығы 1700 Гкал?ас;
* АТЭЦ-2-ден Батыс жылу ауданына қарай ... ... 30 ... жаңа жылу ... ... ұзындығы 13 км болатын насосты-бөлгіш станциясы бар АТЭЦ-2 мен ... ... жылу ... ... жылу беру аймағында орын алған жылу магистралінің жекелеген учаскелерін салу және күшейту;
* Батыс ... жаңа көп ... ... ... жұмыс істейтін жаңа қазандық салу есебінен немесе электр ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
* Солтүстік жылу аймағында (первомайка ... ... ... ... істейтін жаңа солтүстік қазандық (ИСК) салу;
* оңтүстік аудандық қазандықтарда заманауи жабдықты ... ... ... ... және ...
* жаңа жылу ... салу және қолданыстағыларын заманауи технологияларды пайдалана отырып, ... ... ... реконструкциялау.
Бас жоспарда электрмен қамтамасыз етуді дамытудың екі нұсқасы ... ... ... ... ... ... ... отырып, қалалық электр станцияларының шығаратын қуатын шегере отырып, минимальды нұсқа. ... ... ... ... және ... Республикасының энергетикалық тәуелсіздігін қамтамасыз ету бойынша 2005 жылға ... ... ... ... ... ...
Қуаттың анықталған тапшылығын жабуды төмендегі көздер арқылы кезең-кезеңмен ... ... ... ... ... 10-15 жылда Екібастұз ГРЭС-інен, оны қолданыстағы 500 МВт болатын желі ... ал ... желі ... 500 кВ - 800 МВт-қа дамыа отырып алуға болады.
Қазақстанның үш оңтүстік облысындағы қуат тапшылығын жабу үшін біршама ұзақ ... ... ... ... электр станциясын салу ұсынылады.
Қаланы электрмен қамтаасыз ету жүйесін дамытудың ... ... ... ... жүргізіліп жатқан аймақтағы электр желілері мен ғимараттарын болашағын ... ... ... және ... ... әуе ... біртіндеп кабельдіге ауыстыру;
желілердегі жоғалған қуатты 35-110 ке қалалық желі арқылы транзиттік артық ток есебінен төмендету; ... ... ... ... ... ету үшін жабық типтегі жаңа ПС 110/10кв салу;
220 кВ және одан да жоғары кернеулі сыртқы жүйе құраушы желілерді дамыту, екі ПС ... салу және қала ... 220 кВ ... ... электр өткізу желілері шеңберін қалыптастыруды аяқтау;
электр энергиясын пайдаланғаны үшін дифференцияланған тарифтер енгізе отырып, барлық тұтыну салаларында ... ... ... ...
Бас жоспар арқылы тұтынушылардың барлық санатын табиғи газбен ... ету ... ... ... ... ... ... шешіледі. Болжамды тұтынылатын газды қамтамасыз ету үшін газбен қамту жүйесінің нысандары мен ғимараттарын орналастыру бойынша нормативтік құжаттар талаптарын сақтай ... ... ... ... ... ... 690 мың ... және 550 мың м3/сағат болатын и екі газбөлу станциясын салу;
ГРС-1 мен ... ... ... газ ... пункттерінің жұмыс режиміне көшіру үшін реконструкциялау;
мен екі бас газ реттеу пункттерінің құрылысы;
жаңадан құрылыс ... ... ... ГРП мен ШРП салу және монтаждау;
жобаланатын және ... ... ... ... және ... ... газ құбырларын салу.
Бас жоспарда газ шығынының есебі 2 нұсқада орындалған: энергия көздерін толық көлемде ... ... ... газдың максималды шығысы (1-нұсқа) 1085,0 мың куб.м/сағат, АТЭЦ-2 және солтүстік қазандықтың тұтынуын есепке ... ... ... ... 785,8 мың куб м/сағат болады.
Алматы қаласын дамытудың Бас жоспарын іске ... және ... ... ... және заң шығарушы билік органдары қамтамасыз етеді.
3 ... ... ... ... ... ... және ... қалаларының даму артықшылықтары мен мүмкіндіктердің негізгі мәселелерін, қауіпін, шығындаушы факторларын кешендік сипаттамасын жүргізу мақсатында, оның әлеуметтік ... ... ... мен ... ... арқылы анықталды.
3.1 Қалалардың артықшылықтары және қолайлы факторлары
Табиғи-географиялық:
* Астана және Алматы қалалары дамыған, қолайлы табиғи-климатикалық жағдайлармен көпсалалы ... ... ... ... қаласы Қазақстанның солтүстік аймағында Ресей мемлекетіне жақын орналасуы, ал Алматы қаласы Қытайға және Ортаазия ... ... ... барлық басқа жол тораптарының қиылысында көлік магистралдарында қолайлы жағдай және көлік дәліздерін құру үшін маңызды әлеуеттің болуы және трансшекаралық көтерме ... ... ... қаласы, оның кедергісіз дамуы үшін масштабты жер ресурстарына ие болу;
* Астана қаласынан Есіл өзенінің, ал Алматы қаласынан Кіші ... ... ағып ... ... шаруашылықтың дамуына мүмкіндігі.
Әлеуметтік-экономикалық және көлік:
* қалалардағы қолайлы демографиялық жағдай, көші-қонның оң сальдосы, еңбекке қабілетті жастағы халықтың ағылып ... ... ... ... деңгейі және қала тұрғындарының дамыған мәдени қажеттіліктері;
* халықтың әлеуметтік қақтығыс деңгейінің төмендігі, қаладағы және жалпы ... ... және дін ... ... ... ... неке және туу санының жыл сайынғы өсуі
* екі ... да ... ... ... өсуі
* қала халқының жоғары тығыздығы;
* ішкіелдік миграциялық ағымына байланысты қалалардың халық ... ... ... Астана мен Алматы қаласында орташа айлық еңбек ақының тұрақты өсуіне ... жан ... ... ЖІӨ өсу ... ... қаласының түрғын үй қор жайлығының жоғары деңгейі;
* Астана қаласындағы агломерациялық аймағының салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... - құрылыс материалдарын және тағамдық өнімдерін шығару;
* қала экономикасында ... және орта ... ... ... ... мен Алматы қалаларындағы Қазақстанның барлық ірі банктерінің филиалдары бар, банк ... ... ... және дербес банктердің бар болуы;
* қаланың жылумен жабдықтау жүйесінде қазіргі заманғы предизолиронған құбырларын пайдалануымен артықшылығы қамтамасыз ететін жылу ... жыл ... ... қалалардағы дамыған сауда мен қызметтерінің саласы;
* қалалардағы көлік инфрақұрылымның нысандарын ... ... беру және ... ... ... ортамен тұрақты байытылып тұратын дамыған білім беру базасы, біліктілігі жоғары кадрлардың болуы; ғылыми-өндірістік топтама тізбесіне (фундаменталдық ... ... ... ... және ... ... ... жасап тұрған өндірістің) енгізілген Ғылым Академиясының және ... ... ... Астана мен Алматы қалалары инновациялық білім беру қызметінің халықаралық орталығы болып табылады;
* қалаларда тез жаңарып ... ... ... ... ... ... және ... жаңа технологияларды пайдалану.
Инвестициялық-инфрақұрылымдық:
* қалаларда инвестициялық жобаларды табысты іске асыруға мүмкіндік ... ... ... ... ... және ... ... болуы;
* қалаларда өндірілетін өнімге және көрсетілетін қызметтерге өсіп ... ішкі ... ... болуы;
* Астана және Алматы қалаларына халықаралық рейтингілік агенттілікпен берілген салыстырмалы түрде жоғары инвестициялық деңгейдегі несие рейтингілері, ... ... және ... ... ... Екі ... аумағында шет ел қаржы компанияларының қызмет істеуінің оң тәжірибесі және шет ел инвесторлары үшін құрылған қолайлы инвестициялық климат;
* ... ... және ... ... ... жаңа өндірістерді даму үшін инфрақұрылымдық қамтамасыз ететін арнай экономикалық аймағының бар болуы
* офистердің және іскерлік туризм орталығының шет ел қаржы ... ... ... ... ретінде, қалалардың тартымдылығын көтеретін өндірістік, нарықтық және мәдени-бос уақыт сипатындағы елдің басқа өңірлеріне және көрші мемлекеттермен салыстырғанда барынша дамыған инфрақұрылымның ... ... ... ... жасайды.
Қаржылық:
* екі қаланың аумағында қаржы қызметінің барлық саласын ... ... ... ірі ... құрылымдарының шоғырлануы, сондай-ақ қаржы нарықтарының кәсіби қатысушыларының ... ... ... ... ... ... шешуші мемлекеттік органдардың шоғырлануы - Ұлттық Банктің, Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау жөніндегі ... ... ... ... ... реттеу жөніндегі ҚР агенттігі, ол мемлекет пен жеке меншік бизнесінің қаржы саласында жедел бірлескен іс-қимыл мүмкіндіктерін ... ... үшін мына ... Алматы қаласының маңындағы демалыс орындарының жақындығы, бірегей табиғат ресурстары және мәдени мұра;
* Алматы қаласының маңы аймағында ойын бизнесін ... ... ... ... сәйкес келетін туристік инфрақұрылымды құрумен құқықтық базаның және жағдайдың болуы;
* ... ... ... ... ... ... ... даму мүмкіндігі;
* Астана және Алматы қалаларының 2011 жылғы Азия ойындарын өткізу орны етіп анықтау, ол көп жылдық кезеңге спорт ... ... ... импульс берді.
3.2 Қалалардың тәуекелдері және шығындаушы факторлары
Әлеуметтік-еңбек:
* қалалардағы жасырын жұмыссыздықтың жоғары деңгейі;
* екі қаладағы халықтың үлкен мүліктік саралануы және кедейліктің ... ... ... үй ... ... қажет ететін қалалықтар санының көптігі;
* мектеп мекемелерінде ... ... ... ... ... нашар материалдық техникалық базасы түрғын ұйге қол жеткізудің төмен деңгейі;
* оқу орындарына тапшлылық және мектептердің ... ... ... ... Алматыға қарағанда Астанада емханалардың жетіспеушелігі;
* Астанаға қарағанда Алматы қаласында төменгі ... ... және ескі ... ... маңызды үлесі.
Экономикалық және инвестициялық:
* өндірістің көптеген салаларының ішкі, сондай-ақ сыртқы нарықтағы бәсекеге қабілетсіздігі;
* өнеркәсіптік кәсіпорындағы еңбек өнімділігінің төмен ... ... ... ... ... ... ... жүктелуі
* Астана мен Алматы қалаларының ірі және шағын кәсіпорындарындағы өндірістің тиімділігі жыл ... ... ... ... ... несие ресурстарына қол жеткізудің төмен деңгейі (банк ... ... ... беру кезінде жоғар талабына байланысты);
* кейбір кәсіпорындардың ескірген технологияларды пайдалануы, құрал-жабдықтардың және машиналардың жоғары моралдық және физикалық тозуы;
* ірі масштабты ... ... ... кедергі жасайтын қазақстан нарығының шектеулілігі және сыйымдылығының төмендігі (тұрмыстық техника, автомобилдер және т.б.) және шет ел ... ... ... ... ... ... ... төмендігі;
* шикізатқа және материалдарға, электр және жылу энергиясына, суға бағаның өсуі, өзіндік құнды көтеру және өңдеу өнеркәсібінде ... ... ... ... ... ... бюджетіне салық түсімдердің төмен үлесі;
* Қазақстанда жоқ арнайы бәсекелестік артықшылығы бар көрші елдер жағынан инвестициялық ресурстар үшін бәсекелестіктің жоғары ... ... ... күші ... ... ... ішкі нарықтың үлкен сыйымдылығы және т.б);
* өнеркәсіптік және сауды ... ... ... қызмет көрсету саласындағы компаниялардың қазіргі уақытта құлдырауды байқалған құырылыс секторына және жылжымайтын мүлік нарығына бағыттандырудың жоғары деңгейі;
* алдыңғы технологиялар мен ... ... ішкі ... ... ... ... ... өнімдерін сырттан жеткізуден жоғары тәуелі;
* ғылымның өндіріспен тиімді байланысы болмағаны;
* қаланың ... ... ... ... ... қалалық кәспорындардың инновация саласындағы төмен деңгейі
* қалалардағы ҒЗТКЖ (ғылыми зерттеу және ... ... ... ... ... ... ... пайдаланушылардың еркін қол жетімділігінің жоқтығы, ол жеке сектордың зерттеуді қаржыландыруға қызығушылығын қамтамасыз етпейді;
* мемлекет тарапынан, сол ... және де жеке ... ... ... ... жеткіліксіз қаржыландыру;
* инновациялық жүйені дамытудың бар шешуші құраушыларының арасында бірлескен іс-қимылдың жоқтығы.
Қаржылық:
* екі қалада да елдің, қаржылық нарық қатысушыларының және ... ... ... ... ... әлеуетті тұрақсыздығымен ескертілетін әлемдік нарықтардың конъюнктурасына тәуелділігі;
* бағалы қағаздардың ұлттық нарығында сұраныстың және ұсыныстар деңгейінің төмендігі, ол халықаралық қаржы ... ... ... ірі ... ... кең етек алуын қиындатады;
* ұйымдастырылған қор нарығында отандық компаниялардың бағалы ... ... ... ол ... ... өтімділіктің төменділігі және ұсыныстардың шектеулілігі мәселелерін және Астана мен Алматы қаласына шет елдік портфелдік инвесторларды тартуды ... ... мен ... ... электр беруші көздердің негізгі және көмекші құрал-жабдықтарының тозу жоғарылығы (80% дейін), электр станциясының бар қуаттылығын төмендетуді ... ... ... тапшылығының өсуі байқалады;
* электр желілерінің және трансформаторлық подстанциялардың едәуір тозуы (35% шамасында) және осымен байланысты электр желілерінде нормадан тыс ... ... ... ... қаласында 20-23% жетеді;
* моралдық және физикалық тозу, жылумен жабдықтау және жылу желілерінің негізгі және көмекші құрал-жабдықтарының үнемділігінің төмендігі;
* қалалардағы су және ... ... ... ... мен ... ... ... өндірілген және жіберілген жылу энергиясын есептеу құралдарымен, өнімді беруді автоматтық басқару және режімдерін бақылау құралдарымен жарақтандыру ... ... жол ... ... нашарлығы және өткізу қабілеттілігінің шектеулілігі, жоғары жылдамдықты магистралдардың және жоғары жылдамдықты жолаушылар көлігінің қалаларда жоқтығы;
* Астана мен Алматы ... ... ... жүк және ... ... ... ... (үздіксіз қозғалыс магистралының, айналмалы жолдың болмауы);
* кеңістіктің бөліктері мен элементтерін экономикалық байлайтын қарқындылығын төмендетін қаланың орталық бөлігінде көлік желілерінің төмен ... ... ... ... ... ... ... альтернативалық түрлерінің боламауы;
* көлік шешімдерінің, кең автомобиль жолдарының және жерасты өтпе жолдардың жетімсіз;
* тура шығатын және ... ... ... ... ... ... және ... көліктің саны араларындағы үзілуінің ұлғаюы;
* электр көлігінің нашар дамуы және тұрақтар жүйесінің ... даму ... екі ... ... ... ... ... және тасталған игерілмеген алаңдарды құру және жинақтау;
* қатты ... ... ... ... ... ... санитарлық аймақтарын сақтамай селитеб аймақтарында өнеркәсіптік кісіпорындарының бөлігін орналастыру, бұл ... ... ... ... ... ... әуе бассейнінің ластану деңгейінің жоғарылығы;
* ластайтын заттарды тастайтын нысан-көздерінің тазарту құрылыстармен төмен жабдықталуы;
* қатты ... ... ... ... деңгейі.
Мүмкіндіктер:
* инвесторларды тарту үшін геосаяси және географиялық жағдайды, ... ... және ... мен Алматы қалаларының жоғары несиелік рейтингін тиімді пайдалану;
* Астана мен Алматының экономикалық мамандану ... үшін ... ... ... қала ... шығаратын өнімге халықтың және корпоративтік сектор тарапынан сұраныстың өсуіне және ішкі нарықтың дамуына байланысты алдыңғы қатарлы шет ... ... ... отырып, жаңа өндірістерді құру;
* қалаларда ғылыми әлеуетті және венчурлік ... ... ... ... ... үшін қаржы институттарын тарту, ғылымның, бизнестің және билік органдарының тиімді бірлескен іс-әрекеті, жаңа ... ... ... ретінде ақпараттық технологиялар паркінің құрылуы;
* қалалардың неғұрлым болашағы бар салаларында және ... ... ... ... іске асырудың жоғары әлеуетін - жоғары технологиялық өндірістерде, қаржыда, саудада, ... ... ... ... мәдениетте, ғылымда, білім беруде пайдалану;
* қала ұйымдарының және халқының инвестициялық әлеуетін олардың қаражатын қор нарығының ... және ... ... қағаздарды шығару арқылы пайдалану, оларды сатудан түсетін қаражат басым жобаларды жедел дамытуға бағытталуы мүмкін;
* қалаларды Орта-Азиялық қаржы орталығы ... ... ... алаңдарына ТМД елдерінен инвесторларды және эмитенттерді тарту, Қазақстан капиталын жақын шет елдер нарығына экспансиялау үдерістерін оңтайландыру негізінде ... ... және ... бар кадрлық потенциалының негізінде инновациялық технологияларды және өндірісті дамыту ... және оны әлем ... ... ашу үшін ... ... жол желісін жетілдіру және дамыту;
* энергияны сақтауға көшу, энергия салмағы жоқөндірісті дамыту, таза, және жаңартылған ... ... ... ... астаналық потенциялына байланысты елдің бүкіл солтүстігі үшін қазіргі заманғы қызметтерді көрсету орталығы ... АЭА ... ... ... ... және ... туризмді дамыту мүмкіндігі ретінде Астананың және Алматының халықаралық имиджін құрастыру;
* мәдениеттік және спорт инфрақұрылымын ... ұшін қал ... ... психологиялық көңілін жоғарлату;
* қаланың сумен жабдықтау және кәріз жүйесінің сенімді қызмет етуді жоғарлату;
* қаладағы тұрғын үй ... ... ... ... ... ... Астана және Алматықалаларының маңындағы аймағын кеңейту (тағам өндірісін, құрылыс материалдарын өндіру);
* Еуразияныңқазіргі заманғы, ғылым-білімдік, мәдениетті, туристік орталығы ретінде жақсы имиджін құру және ... ... ... қала ... ... Алматы облысының ресурстарын қосу, муниципалдық меншіктегі аумақтық ресурстарды тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ... Астана мен Алматы қалаларында бар интелектуалдық және технологиялық әлеуетке сұраныстың жеткіліксіздігі және құлдырау ... ... ... ... өндірісті дамыту үшін талап етілетін мамандарды жалпыға білім ... ... ... ... әлемдегі инновацияны дамытудың жоғары қарқыны, дамыған елдерден ... және ... ... ... шет ел ... өнімдері жағынан өсіп отырған бәсекелестік, тиісті отандық өндірістерді сату құрылымында және тұқыртуда импорт ... ... ... халықаралық қаржы орталықтарының рөлдеріне үміттенуші қалалар арасында жаһандық нарықта бәсекелестік деңгейінің жоғарылығы, олардың көбінде Астана және Алматымен ... ... ... ... ... ... ішкі қаржы нарығындағы бәсекелестіктің шиеленесу мүмкіндігі және отандық қаржы институттарының әлеуетті ... ... ... және ... ... ... көп есе асып ... шет елдік компаниялармен бәсекелестікке түсу қажет болады;
* электр, жылу және газбен жабдықтау нысандарын қайта жаңалауға, техникалық қайта жарақтандыруға және жаңа ... ... үшін ... жетіспеуі бірталай тозған жүйелердің авариясына және қатардан ... әкеп ... ... ... және инженерлік инфрақұрылымның тозуына байланысты техногендік апаттардың қауіптілігі;
* автомобилдеу деңгейінің қарқынды өсуіне көлік инфрақұрылымының ... ... ... және оның ... ... және ... ... жағдай;
* Алматы қаласындағы Алматы ауданының сейсмикалық кауіптілігі және жер сілкіну мүмкіндігі;
* Алматы қаласынан ағып ... Кіші ... ... Іле ... мұздықтарынан бастау алатындықтан, су тасуы деңгейінің көтерілуі;
* табысы төмен тұрғындар үлесінің көптігі, жұмыссыздық пен ... ... ... ... ... ... және ... мүмкіндігі және әлеуметтік шиеленістердің туындауы;
* өнімге төлем қабілеттігінің төмендеуіне, инвестициялар көлемінің ... ... ... ... байланысты қаланың нақты экономикасы секторының бұдан әрі құлдырауы;
* қалалардағы бюджеттік қаржыландыруға жоғары тәуелділік;
* қаладағы тұтынушылық сұранымның ... жеке ... ЖОО ... ... ... ... энергия сақтауға және жаңару энергия көздерін дамуға және пайдалануға бағытталған жұмыстарды қолдау бойынша белсенді көшу үшін ынталығының жоқтығы.
* ... ... ... ... ... ... үйлерді пайдалануға беру көлемін қысқарту (Үкіметтің дағдарысқа қарсы шаралары);
* табыстар мен шығыстар қарқынына сәйкес келмеуіне байланысты халықтың ... ... ... орта ... беру ... білім сапасының төмендеуі;
* мемлекеттік қолдану саласында құқықтық олқылықтардың болуы;
* нормативтік құқықтық актілердің жетілдірілмеген формасы салдарынан, балалар мен ... ... ... жаттықтырушыларды әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету мақсатында, осы бағытта жоғары білікті ... ... ... болуы байқалады;
* қаланың экономикалық дамуының құлдырауына байланысты құрылыс және ... ... ... ... ... модернизациялаудың, қаланың тұрғын үй қорын жаңарту қарқынының бесеңдетуі.
* көші-қон ағымына байланысты әлеуметтік қауырттылығы;
* көп еңбекті нарыққызметтері секторының дамуынан қала ... ... әрі өсу ... Астана қаласының агломерациялық даму үшін қаланың шеткі аймақтарында адами ресурстардың тапшылығы;
* табиғи-климат жағдайларының табиғи-мәдени мұралар объектілеріне келеңсіз әсері;
* мұрагерлер мен ... ... ... алу ... өнер ... қайтарылусыз жоғалу мүмкіндігі, оларды жеке коллекцияға немесе басқа мұражайларға беру жолымен.
Пайдаланылған әдебиеттер
* ... Э.Б. ... ... ... ... - М.: ... и К, ... Алисов Н.В., Хорев Б.С. Экономическая и социальная география мира (общий обзор). - М.: ... ... ... ... хозяйства. / Под ред. Н.С.Мироненко. - М.: Страны и города, 2004.
* Голубчик М.М. География мирового хозяйства. Ч.1-2. - Уфа: ... ... Гос. ... ... ... А.А. Экология. - М.: Юрайт-М, 2002.
* Дронов В. П., Ром В. Я. ... ... ... и ... - М.: ... и ... ... Каледин Н.В., Ятманова В.В. Политическая и экономическая география мира: политическая карта и география мирового хозяйства. - СПб.: Мир, 1999.
* ... С.А. ... ... - М.: ... ... ... В.А., ... Н.С. Геополитика и политическая география. - М.: МГУ, 2001.
* Коробкин В.И., ... Л.В. ... - ... н/Д: Феникс, 2003.
* Крючков В.Г. Территориальная организация сельского хозяйства. - М.: Мысль, 1998.
* Кузнецов А. П. ... и ... ... мира. - М.: Просвещение, 1999.
* Лавров С. Б., Гладкий Ю. Н. ... ... - М.: ... 2003.
* Лаппо Г.М. География городов. - М.: Мир, ... ... Н.Н., ... И.М. ... и ... природопользования. - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002.
* Мироненко Н.С. Введение в географию мирового ... - М.: ... ... ... Е.Н. ... мира: география мировой урбанизации. - М.: МГУМО, 2003.
* ... Э.В. ... ... и ... ... - Владивосток: ДВГУ, 1996.
* Потапов А.Д. Экология. - М.: Высшая школа, 2000.
* ... ... ... / Под ред. ... - М.: ... 1998.
* Экономическая и социальная география России: Учебник для вузов. / Под ред. ... - М.: ... и ... 2001.
* Казанский Н.Н., Вампилов В.С., Галабурда В.Г. Экономическая география транспорта. - М.: 2005.с. 256.
* Перцик Е.Н. ... ... ... мировой урбанизации. Учебное пособие для географических специальностей ВУЗов. / Предисловие Г.М.Лаппо. - М.: ... ... 2005. - 384 ... ... Ю.Л. ... ... и Россия на пороге 21 века: антропокультурный подход. // Изв.РАН. Сер.геогр. - 2006. - №4. - ... ... К. С. ... ... ... ... тоо 2003ж
* Асанбай. Р.
* Алматы Баспа үйі 2005ж.
* 3.Аяған Бүркітбой Қазақстан энциклопедиясы ... 2007ж.
* ... ... ... ... ... ... Қазақстан 2007 ж - 15 ... - 6. ... ... А.Г. байтерек>> №4 желтоқсан 2003 ж.
* Астана қаласының статистика басқармасы Астана ... ... ... ... ... ... 2002ж. 30 ... - 3бет
* Астана қакласының статитика басқармасы. Өнеркәсіптік іргерлеу даму бағдарламасы. Астана хабары 2006 ж - 4 ... Web - site : http : // www ... ... ... ... ... бас ... (сурет 1)
- мәңгі жаз жобасы (сурет 2)
Аспанмен таласқан - Абу-Даби Плаза жобасы (сурет ... ... ... ... ...
Пішіндегі сурет
Жасылдандыру
Көлік схемасы
Көше-жол торабының даму концепциясы
ҚОСЫМША Г
Жас Қанат ықшам аудынының ЖТҚ жобасы
Алматы қаласының орталығын дамыту концепциясы
Алматы қаласы ... ... ... ... ... ... уақыттағы пайдалануының тірек жобасы
Көк-төбе 1, Көк-төбе 2 аудандарының жеке ... ... ... ... 2,3,4 ... жеке ... ... жобасы
"Қалқаман" тұрғын ауданының жобасы
Шаңырақ 1,2,3, Дархан, Ұлжан ЖТҚ жобалауының жобасы ықшам ауданы

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 89 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы және Астана қалаларының физика географиялық сипаттамасы19 бет
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
Алматы және Астана қалаларының жел режимі18 бет
Алматы және Астана қалаларының жел режимі жайлы29 бет
Алматы және астана қалаларының термикалық режимі26 бет
Астана қаласы Алматы ауданының №2 аудандық соты20 бет
«алматы қаласы кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаменті» туралы жалпы сипаттамасы18 бет
Автономны энергияны үнемдеуші экоүй жобасы16 бет
Алматы қаласы кедендік бақылау департаменті бойынша кедендік әкімшіліктендіру қызметін ұйымдастыру мен жетiлдiру тұжырымдамасы жинақталған тәжiрибенi жүйелеу250 бет
Алматы қаласына шолу экскурсиясы» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь