Аймақтық экономика дамуының приоритет

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

I. АЙМАҚТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ПРИОРИТЕТІ ... ...

1.1 Аймақтық экономиканың дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Аймақтық экономиканың мәні, мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Аймақтық экономиканы басқару әдістері мен бағыттары ... ... ... ... ... ...

II. АЙМАҚТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ ОРНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.1 Елдің қайта өндіріс үрдісіндегі аймақтық экономиканың орны ... ... ... .
2.2 Елдің аймақаралық байланысты сипаттайтын көрсеткіштер ... ... ... ... ..
2.3 Біркелкі кешен ретінде аймақ экономикасының қызмет ету сызбасы ...

III.АЙМАҚТЫҚ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАМУЫ МЕН САЯСАТЫ

3.1 Аймақ экономикасы дамуының және жағдайының индикаторлары ... ..
3.2 Аймақтық экономикалық саясаттың мақсаттары жєне міндеттері ... ...

3.3 Аймақтың экономикасын басқару органдарының құрылымы жєне қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Мемлекеттің алдында тұрған негізгі мақсат - халықтың әл-ауқатын ұлттық экономиканы тұрақты дамыту негізінде жоғарылату. Қойылған мақсатқа жету үшін Қазақстан Республикасының атқару өкіметімен бірқатар приоритеттер жиынтығы айқындалған. Солардың бірі - аймақтық басқарудың нәтижелілігін жоғарылату. Тәуелсіздік алғалы ел басшылығымен мемлекеттік басқарудың нәтижелі жүйесін құруда қазіргі заманға сай мемлекеттікті және тәуелсіздікті нығайту, нарықтық қатынастарды дамыту сияқты бірқатар қадамдар қатары жасалды.
Аймақтық экономика өндіргіш күштерді дамыту мен орналастырудың кең ауқымды мәселелерін қарастырады, ірі өндірістік комплекстерді құруға жол ашады. Ол үшін аймақтың энергетикалық, минералды-шикізат, материалдық-техникалық базасы зерттеледі, өндіргіш күштердің дамуына табиғи ортаның, экологияның бұзылмауы негізге алынады. Қазақстан аймақтарындағы мол табиғи ресурстарды ұтымды игеру, өнеркәсіптік шикізат пен отын базасын дұрыс орналастыру еліміздің экономикалық қуатын арттырады. Халық шаруашылығының шикізат және отын ресурстарын пайдаланудың арта түсуі шикізат базасының үлкен торабын жасауды талап етеді. Минералдық шикізат ресурстары экономикалық құрылымдық тұрғыдан қайта құруға қажетті қаржыны жинауға мүмкіндік береді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. Гранберг А.Г. Основы региональной экономики: Учебник для вузов. М.: ГУ ВШЭ, 2000.
2. Колосовский Н.Н. Теория экономического районирования. М.: Мысль, 1969.
3. Орешин В.П., Потапов Л.В. Управление региональной экономикой. М.:ТЕИС, 2003.
4. Региональная экономика / Под ред. Т.Г. Морозовой. М.: ЮНИТИ, 1998.
5. Смағұлова, Г. С. Аймақтық экономиканы басқару мәселелері. Алматы : Экономика, 2005.
6. Жатқанбаев, Е. Б. Аралас экономика негіздері: оқу құралы. Алматы : Қаржы-қаражат, 1996.
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Қарағанды Экономикалық университеті
Экономика және басқару факультеті
Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Аймақтық экономика дамуының приоритеті»
Орындаған: Сериков Д
Қабылдаған: Мусатаева ... ... |
| | |
| | ... |3 ... ... | |
| | |
| | ... ... ... ... ... ....... |4 |
| | ... ... ... ... |4 ... | ... ... экономиканың мәні, мазмұны |6 ... | ... ... ... ... ... мен |8 ... | |
| | ... ... ... |11 ... | |
| | ... ... қайта өндіріс үрдісіндегі аймақтық экономиканың |11 ... | ... ... ... ... сипаттайтын |11 ... | ... ... ... ретінде аймақ экономикасының қызмет ету сызбасы ...|12 |
| | ... ... ... МЕН ... | |
| | ... ... ... дамуының және жағдайының индикаторлары...... |16 |
|3.2 Аймақтық экономикалық саясаттың мақсаттары жєне ... |
| | ... ... ... ... ... құрылымы жєне | ... ... | ... ... | ... әдебиеттер |21 ... ... | ... алдында тұрған негізгі мақсат - халықтың әл-ауқатын ұлттық
экономиканы тұрақты дамыту ... ... ... ... жету
үшін Қазақстан Республикасының атқару өкіметімен бірқатар приоритеттер
жиынтығы айқындалған. Солардың бірі - ... ... ... ... ... ел ... ... басқарудың
нәтижелі жүйесін құруда қазіргі заманға сай ... ... ... нарықтық қатынастарды дамыту ... ... ... ... экономика өндіргіш күштерді дамыту мен орналастырудың кең
ауқымды мәселелерін қарастырады, ірі ... ... ... ... Ол үшін ... ... минералды-шикізат, материалдық-
техникалық базасы зерттеледі, өндіргіш күштердің дамуына табиғи ортаның,
экологияның бұзылмауы негізге алынады. Қазақстан аймақтарындағы мол ... ... ... өнеркәсіптік шикізат пен отын базасын дұрыс
орналастыру ... ... ... арттырады. Халық шаруашылығының
шикізат және отын ресурстарын пайдаланудың арта ... ... ... ... ... ... ... Минералдық шикізат ресурстары
экономикалық құрылымдық тұрғыдан қайта құруға ... ... ... береді.
Мысалы, Қазақстан экономикасының тиімділігін арттыру үшін, ... ... әр ... ... ... ... ... керек. Екібастұз, Майкөбе, Обаған алабын үрдіс
игеру көмір өнеркәсібін орналастырудың ... ... ... есептеуінше, болашақта барлық энергетикалық көмірдің 80%
Солтүстік-Шығыс Қазақстанда өндіріледі. Бұл өңірдің ... ... ... ... ірі ... база Қазақстанда өндірілетін
электр қуатының 70%-ын береді. Осы база негізінде ... ... ... ететін салалары дамиды. Тасуға ... ... ... ... ... ... ... жөнелтіледі.
I. АЙМАҚТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ ДАМУЫНЫҢ ПРИОРИТЕТІ
1.1 Аймақтық экономиканың дамуы
Аймақтық ...... ... өндіріс салалары мен
кәсіпорындарды ел аумағының ... ... ... ... ... ... ... көздейтін бөлімі. Ол материалдық
және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануды, экономиканы басқаруды одан әрі
жетілдіруді, ... ... ... ... ... өрістетуге жағдай жасауды, ... ... ... ... ...... білімдердің маңызды салаларының бірі.
Аймақтық экономиканың бағыттары болып келесілер ... ... ... ... ... ... ... аймақтық әлеуметтік-
экономикалық орналастыру; аймақтардың маңызды ... ... ... ... ... аймақ ішілік және
халықаралық экономикалық байланыстарын оқып меңгеру. Басқаша айтқанда,
аймақтық экономиканың зерттеу объектісін ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Білімнің ғылыми аймағы ретіндегі аймақтық экономика ... ... ... ... ... ... қағидаларын, болжамдау мен талдау, заңдылықтарын зерттеумен
айналысады. Сонымен қатар, сол уақытта аймақтық экономика Қазақстан бойынша
өндірістік күштерді ... мен ... ... яғни ... ... Қазақстанның шаруашылық кешенінің бір бөлігі ретінде
қарастырады.
Аймақтық экономика Қазақстанның және оның ... ... ... ... ресурстары мен қазіргі демографиялық мәселелерін
меңгеруге үйретеді. Нарықтық қатынастардың қалыптасуы мен дамуы ... және оның ... ... ... ... ... өту кезіндегі өндірістік күштерді орналатырудың негізгі факторларын
анықтайды, шаруашылық құрылымын меңгертіп, оның рационализациялау жолдарын,
әлемдік шаруашылық жүйесінде ... ... ... ... және
оның аймақтары экономикасының құрылымдық қайта құру бағыттарын анықтайды.
Қазақстанның қазіргі шаруашылық кешенінде әлеуметтану ... ... ... ... ... жатқан күрделі салалық құрылымы бар.
Тұтынушылар үшін тауар өндіретін ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі, металлургия, химия, машина
құрылысы, агроөндірістік кешеннің салалары, көлік және құрылыс ... ... ... ... оның ... ... ... есебімен, сонымен қатар, аймақтық ... ... ... ... ... ... ... орталығы өндірістік күштерді
орналастыру мәселелерінен суверинитеттік республика мен ... және ... даму ... ауысып, орналасады.
Аймақтық экономика сонымен қатар, елдің аймақтардағы әлеуметтік және
экономикалық процестерінің даму тұжырымдамасын құраумен, аймақтық даму ... ... ... ... ... ... құраумен айналысады.
Аймақтық экономиканың құралы оның ... ... ... сонымен қатар аймақтық нарықтарды құру процестерін
меңгеру есебінен кеңейеді.
Болашақ жоғары білікті ... ... ... ... ... ... ... бұл ғылыми пән экономикалық
білімдер жүйесіндегі нақты аумақпен айналысатын пән.
Осы пәнді оқу ... ... ... ... ... оның ... қаржылық-банктік, есеп айырысушылық-талдамалық
қызметтерді, ... ... ... шаруашылық құрылымы мен
даму деңгейін экономист мұқият түрде білуге меңгеруге міндетті.
Сонымен, аймақтық экономика – ел ... мен оның ... ... байланысқан аймақтарында әлеуметтік-экономикалық
процестерді, өндірістік күштерді оррналастыру мен дамуды ... ... ... Қазіргі нарықтық қатынастарға өту кезінде аймақтық
экономиканың маңызы арта түсті.
Қазақстанда ... ... ... мен ... ... нәтижелері бірінші кезекте, аймақтағы саяси жағдайлардың
қалыпты етілуінен тәуелді.
Аймақтық саясат пен стратегияның басты ... ... ... күйзеліс пен халықты қайта қоныстандырудағы әлеуметтік
қақтығыс, дау-жанжалдарды болдырмау табылады. ... ... ... ... ... ... ... Жамбыл) облыстары және Солтүстік
Қазақстан табылады. Сондықтанда экономикалық ынталандыру жүйесін ... ... ... яғни осы аймақтардың экспорты квоталау, салық төлеу
жөніндегі ерекше құқықтары мен жеңілдіктер, сонымен ... осы ... ... ... ... ... ... табысты жүргізу үшін Қазақстанның барлық
аумағында нарық қызмет етуінің жалпы ... мен ... ... ... қалу ... Осы ... аймақтық саясаттың аса маңызды
бөлігі болып аймақтық басқару ... ... ... ... ... ... бөлік болып сол ... ... ... ... түрде түсіну табылады. Қазақстаннның барлық
аймақтары нарыққа ену кезінде дағдарысқа ұшырады, экономиканың құрылымында
бұзылу процестері жүрді, бұл ... өте ауыр ... ... ... ... ... ... қарсы тұруларын ұстап тұру
үшін әкімшілік және саяси шаралар аса маңызды.
Қазіргі кезеңдегі аймақтық ... ... ...... аймақтар
арасында еңбекті аумақтық тиімді бөлу мен экономикалық кооперация табылады.
Аймақтық дамудың маңызды ... бірі ... ... ... өмір ... ... игерту табылады. Осындай
сипаттағы мәселелерді шешу үшін мемлекеттік бағдарламалардың атқаратын ролі
орасан зор, яғни ол бағдарламаларда ... ... ... ... деңгейі мен ерекшеліктері ескеріледі.Сонымен қатар, табиғи
байлықтар шеңберінде аумақтық-өндірістік кешендерді құрудың да өз ... ... ... зоналарды дамыту қатынасындағы Қазақстанның
аймақтық саясаты елдің ... жаңа ... құру ... ... ... зоналарды құруды алғашқы рет өмір деңгейін,
содан кейін еуропалық ... ... ... ... өте дұрыс
әрі маңызды.
1.2 Аймақтық экономиканың мәні, мазмұны
Аймақтық экономика ... ... ... ... бола ... да ... пәндермен тығыз байланысты. Бірінші кезекте, экономикалық
ілімдер негізімен экономикалық тарихымен, ... ... ... ... және ... әлеуметтанумен, аймақтық
басқарумен, экономикалық жағрафиясымен және т.б. тығыз байланысты. Аймақтық
экономика өзінің дамуы үшін сол ... ... ... мен ... және сол ... осы ... өз білімімен байытады.
Аймақтық экономика өзінің зерттеулерінде ғылыми ... ... оның ... ... болып баланстық әдіс табылады. Салалық
және аймақтық балансты құру негізінде аумақтық ... ... ... ... ... арасындағы қатынасты дұрыс таңдауға
мүмкіндік береді.
Баланстар, сонымен қатар, тиімді аймақ аралық және ... ... ... үшін ... ... құру үшін ... және ... әдістер
қолданылатын алдын-ала үлкен жобалық-іздеу, саяхат жұмыстары жүргізілуі
керек.
Аймақтық және ... ... құру ... ... даму ... оның ... ... дамуын орнатуға мүмкіндік береді.
Аймақтық экономикадағы зерттеудің арнайы (спецификалық) әдісі болып
картографиялық әдіс ... ... ... ... ... – ол ... объектісі емес, сонымен қатар, аймақ экономикасына және өндірістік
күштерді орналастыру бойынша ақпарат алудың көзі ... ... ... – ішкі ... байланыстар мен шаруашылық құрылымдары,
мәселелердің кешендік меңгерілуі ... ... ... ... ... жан – жақты талдау болып табылады, ол ... ... ... ... ... ... нұсқалардың
ерекшеліктерін жан жақты меңгеруге мүмкіндік береді.
Аймақтың ... ... мен ... ... орналастыру
мәселелері аса күрделеніп, қиындай түсуде, салалардың және ... ... ... ... ... ... ... болып бара
жатыр. Сондықтанда, басты және өзекті ... ... ... ... мен ... ... ... экономикалық процестерді экономика-математикалық
моделдеудің келесідей негізгі ... ... ... ... ... ... дамуының аумақтық теңдігін моделдеу;
- Шаруашылық саласы бойынша орналастыруды моделдеу;
- Аймақтардың шаруашылық кешендерін қалыптастыруды моделдеу.
Аймақтық экономикадағы ... ... ... ... ... әсер ... ... меңгеру табылады, оның ішінде: еңбек
бөлінісін жүзеге асыру, аймақ шаруашылығын ... ... ... ... ... ... ... және бөлек
аумақтарда өндірістік күштердің дамуы.
Жаңа жағдайдағы ... ... ... мен ... ... дамыту мен мамандандыру сияқты ... ол тек ... ... мен ... қызмет етуіне өз үлесін
қосып ғана қоймай, ... ... ... ... тұрғындарының
қызығушылықтарын, қажеттіліктерін толықтай қанағаттандыруы тиіс.
Аймақтық зерттеулердің негізгі базалық звеносы болып экономикалық және
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... сызба нұсқа өз мәні Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік
дамуының аумақтық аспектісінің ... ... ... ... ... да жалпы мемлекеттік және аймақаралық сипаттағы
аймақтың мәселелердің негізгі шешілу жолдарын болуы қажет.
Аймақтық ... ... ... 15 жыл мерзіміне дейінгі кезеңді
қамтитын өндірістік күштерді орналастыру мен ... ... ... ... жүргізілуін қарастырады. Мұнда, ... және ... ... есепке алына отырып тұрғындардың өмір
деңгейі мен ... ... ... ... ... ... болып нарықтық маманданудың
аймақтық ресурстардың пайдалану тиімділігі мен аймақтардың ... ... ... зоналар мен жылдамдатылған экономикалық
аумақтарды айқындауға тигізетін ықпалын анықтау табылады.
Аймақтық экономиканың негізгі міндеті болып аймақтар дамуының ... ... ... ... ... ... экономиканы басқару әдістері мен бағыттары
Аймақтық басқару әдістері (менеджменттің) аймақтың нарық шаруашылығы
жүйесімен ескертілген. Аймақтық ... ... ... ... ... ... әсер етуші құралдар жиынтығын түсіну керек.
Аймақтық басқару әдістерінің топтастыруына келесі әдістер ... ... ... - ... ... ... – психологиялық;
- тәрбиелеушілік және т.б.
Басқару қызметі ақылменен әкімшілік әдістерді қолданусыз болмайды
(оларды жиі ... - ... ... ... ... деп ... ... көмегімен тұрақты байланыстар және
арақатынастар, басқару ... ... ... қызметкерлердің
құқықтарын және жауаптылығын ескеретін жайлар түріндегі басқарудың негізгі
жүйелері қалыптасады.
Әкімшілік ... ... ... ... ... тура әсер ету жолымен іске асады. Ол жасалған келісім-
шарттар, әкімшілік бұйрықтар арқылы, әртүрлі ... ... ... ... құжаттар, қарамағындағы адамдардың ұйымдық қызметін ... ... ... және ... ... ... ... жұмысы
негізінде жүзеге аса алады. Әкімшілік әдістердің қолдану ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің мамандығы және ... ... ... ... келтірілсе, соғұрлым әкімшілік ... ... ... ... ... артуы заңды. Себебі, жеке
кәсіпкерлік дамуы шарттарында халықтың артып бара жатқан қажеттіліктерін
қанағаттандыру мақсаттарының күрделі ... ... ... ... шешу мүмкін емес. Экономикалық әдістердің мәні ... ... ... ... ... еңбек ақы төлеу, несие,
пайда, салықтардың және ... ... ... жасауға мүмкіндік
беретін басқа экономикалық рычагтар арқылы әсер ету. ... ... ... ... шешімдерге жауаптылығын ескеретін,
қызметкерлердің қойылған мақсаттарды ... ... ... ... ... ... стимулдарды қолдануға негізделеді.
Экономикалық басқару әдістерінің ерекшеліктері мынада:
- қорлармен маневр жасауға мүмкіндік беруші жалпы ережелерге негізделеді;
- өндірушілерге және ... ... әсер ... ... ... ұжым және бөлек қызметкерлердің назарларын ескереді;
- барлық деңгейлерде оған бір уақытта қабылданушы шешімге және ... ... ... ... болжайды;
- орындаушыларды баламалық шешімдерді дайындауға және олардан ұжым ... ... ... ... ... ... экономика территориялық дамудың дифференцияциаланған
проблемасымен сипатталады , сол себепті ... ... ... ... ету ... ... аумақтардың сүйеуіне, аймақтық
бәсекені жөнге салуға, әлеуметтік - ... ... ... ... ... Осы ... ел үшін жеткілікті ұзақ уақыт
сипатталады, ... ... ... Қазақстанның экономикалық дамуына
нәтижелі аймақтық реформалар өткізуге ... ... ... ... ... ... ... қарастырайық: экономикалық проблемаларды жою, басу, жұмсарту
мақсаттарына бағытталған ... ... ... ... ... өңдіру және өткізу (қатысушыларды, орындаушыларды
тартумен) арқылы шешу тәсілі ... ... - ... жоспарлауға және ... ... ... ... ... табу үшін жету керек мақсаттарды айқын көру және
жүйеге келтіру, ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушы мақсаттар жиынтығынан мақсатты жүзеге асыру
әрекеті, оларды өткізу проблеманың ... ... ... ... жүйесіне көшу;
- берілген мерзімде бағдарламалық шаралардың жүзеге асыруына арналған
құралдарды, ... және ... түсу ... ... ... ... - ... механизмдарын айқындалған
іс-әрекетті орындаумен, олардың орындалуын басқару ... ... және ... ... іске ... - ... әдіс ... ең қысқа түрде «мақсаттар -
жолдар - құралдар – орындалуды ұйымдастыру» логикалық тізім түрінде ұсынуға
болады.
Қазіргі ... ... ... ... өз ... даму стратегияларын өңдеу қажеттілігін ... ... ... ... - ... даму бағдарламасын бастап
жасаушы ... ... ... ал ... таныстырушы құжат
құрылымы мемлекет деңгейіне лайықты құжаттардың құрылымымен сәйкес келеді.
Аймақтық бағдарламаның ... ... ірі ... ... ... ... декомпозицияланады, олардың орындалуы аймақ
әкімшілігінің сәйкес құрылымдық бөлімшелеріне жүктеледі. ... ... ... ... ғана ... ... әкімшілік және мемлекеттің өзі.
Бағдарлама мақсаттары жиірек әкімшілік ... ... асып ... олар ... ... іске ... мүмкін. Бірақ бір факт
еленбейді - заңға сүйінген мемлекетте шаруашылық етуші субъекті ретіндегі
мемлекеттің хабардарлық ... де шек ... ... ... көп
жағдайда бар бағдарламалар аймақтық әкімшіліктің ұсынулары олардың болашақ
туралы көзқарасын қайтарады. Жоғарғы деңгейден қосымша қорлар алу ... ... ... органдарының мақсаттарымен сәйкестендіреді. ... осы ... ... ... ... басқару механизмдарының бірі жоспарлау болуы тиісті. Тарихта
мемлекеттік бағдарламалардың көмегімен, жоспарлы жөнге салу әдістері арқылы
елдердің нарықтық экономикаға ... ... ... бар. ... ... ... ... Н .Ә. жоспарлау қажеттілігін
бірнеше мәрте айтып өткен. Нақтылап ... ... ... ... ... дамудың үшжылдық немесе бесжылдық жоспарлары болмай ... ... ... ... ... индикативті бесжылдық және жылдық
жоспарларын жасау және ол жұмысқа барлық ... ... және ... қажет» екендігін көрсетті.
Аймақтық саясат концепциясында республика аймақтарының дамуын жөнге
салудың ... ... ... ... ... - экономикалық жағдайды тұрақты бақылау ... ... ... ... ... рейтингтік бағалау жүйесі
қолданылады. Рейтингтік бағалау аймақтарда даму жағдайы ... ... ... ... ... жүйе үкіметке жағдайдың өзгеруі кезінде
шапшаң қимылдауға рұқсат ... ... ... ... бағдарламалар әдісін қолдану
бірқатар шек қоюлардан тұрады: қорлардың тапшылығы және оларды таратудағы
мүмкіншіліктердің ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың бағдарламалық шараларын
жалпымемлекеттік әлеуметтік - ... даму ... ... ... көрінеді.
Аймақ приоритеттеріне кейбір құрастырушылармен көрсетілетін оның жұмыс
жасау механизмін ... ... ... нарыққа арналған өнім шығаруының орталықтандырылған тапсырмаларын
орындайтын аймақ кәсіпорындарының территориялық кооперирациясы;
- халыққа қызмет көрсетуге және ... ... ... ... ... ... құралдарының бірге қолдануы;
- әлеуметтік инфражүйенің жұмыс жасау механизмі және т. ... ... ... ОРНЫ
2.1 Елдің қайта өндіріс үрдісіндегі аймақтық экономиканың орны
Аймақтық блоктың құрылымы ... ... ... ... ... ... әкімшілік – жоспарлы экономикалық жүйедегі ... ...... ... ... экономиканың (халық – шаруашылық
кешен) бөлігі ретінде және аз жағдайда – экономикалық кіші жүйе ... ... ... ... ... ... ... жергілікті сұрансты ескермей, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... өту барысында әрбір аймақ өзінің ... ... ... ... ... кіші жүйе ... ... жағдайда аймақтық әлеуметтік ортаның дамуына, тұтыну
мен инвестицияға, өндірісіке ... ... пен ... ... ... өсуі ... - белгілі алаңды географиялық жағдайы және ... да ... ... ... ... ... бөлігі.
Акватория- жердің сулы бөлігінің шектелген аумағы.
Аэротория – жердің қатты материясының аумағына сәйкес ... ... үш ... ... ... ... ... мағынада геотория
деп атайды. Аумақтың әр – түрлі белгілері бойынша ... ... ... бір ... ... ... ... талап етеді. Аймақ
дегеніміз оның ... ... ... байланыстарына, бірқатар
белгілеріне және қандай да бір тұтастығына ... ... ... ... Аймақ термині латын тілінен аударғанда мемлекет, өлке,
облыс деген мағынаны ... ... ... сөз «аудан» Ертеректе аймақ сөзі көп қолданыста
болған. Кейін аудан сөзі ... ... бір ... ... ... қалаішілік аудан, ірі экономикалық аудан.
Жалпы алғанда аймақ обстрактылы ұғым, сондықтан да аймақты типологиялау
жағынан қарастырамыз. Аймақтар аумақтан белгілі бір ... ... ... ... ... ... басқару
2. экономикалық басқару
2.2 Елдің аймақаралық байланысты сипаттайтын көрсеткіштер
Аймақаралық байланысты сипаттау үшін ... ... ... ... өнім және ... ... көрсеткіштері қолданылады.
Аймақтар арасындағы өнімнің негізгі түрлерінің ... ... ... шикізат ресурстары, машиналар мен жабдықтар (салмақ
және бірлік өлшемінде), сонымен қатар ... ... ... негізгі формалары болып тауар мен қызметтерді
айырбастау, тұрғындардың миграциясы, қаржылық және ... ... ... ... ... ... үшін индикаторлардың
2 тобы қолданылады:
1. Натуралдық және құн түріндегі өнімдерді ... ... ... кіргізу және шығару көлемі.
2. Басқа аймақтардың ... ... ... байланысын
сипаттайтын көрсеткіштер.
Экономикалық аймақтар – бұл аумақтық еңбек бөлінісі үрдісінде тарихи
қалыптасқан, өзінің экономикалық және ... ... ... ... шаруашылықтың мамандануымен және ... ... ... ірі ... ... мен ... байланысты ұлттық
жүйені, әкімшілік аумақтық және экономикалық аудандарға транс ұлттық
аймақтардың қалыптастырылуына алып ... Бұл ... ... ... ... ... статистикалық бюросының мәліметтері бойынша
аймақтарды бірнеше ... ... ... өлшем бірлігі номенклатуралық
аумақтық бірігулер статистикалық аумақтарды ... ... ... НАТС 1 ... ... ... ... субъектілер жатады.
Мәселен 15 мемлекетте 77 аймақ бар. Екінші ... ... НАТС ... депортамент, үкіметтік округтар барлығы 206. Үшінші ранг НАТС 3,
Графство және т.б құрылымдар жатады (1031 ... Одан ... ... ... мәселен «сорлот люкс» Еуроаймағына Люксембург
мемлекеті Лотарингио (ФР) СААР (ФРГ) ... ... ... ... да ... онда ... ... бірнеше белгілермен
басқару институттары бойынша жіктеледі. ... ТМД ... ... ... ... ... ... және т.б. Өзгеде ірі
аймақтың бірлестіктер бар алдымен ол Азия, ... ... ... енді ... ... қалыптастыруда. Осылай 1989 жылы «Азия тынық
мұхиты экономикалық қызметтестік одағы» Үкіметаралық форумы құрылуы ... бұл одақ 21 елді ... ... 1998ж оған ... ... Ұлттық аймақтар
арасындағы байланысты дамыту мен ... ... ... ... тауар, еңбек, ... ... ... ... интеграцияланған экономика сияқты.
3. Біркелкі кешен ретінде аймақ экономикасының қызмет ету сызбасы
Аймақ ... ... ... қарастырғандай әр түрлі тұрғыдан
зерттеледі: экономикалық, әлеуметтік, ... ... ... Осы ... ... ұйымның көп болуы аймақтың сапалық
қасиеті болып табылады. Себебі, аймақты тек ... ... да, ... ... ... жүйешіктермен байланысын
ескереміз.
Аймақтың қызметтік сызбасы кем дегенде бір-бірімен өзара байланыстағы
3 блоктан тұрады:
1) Экономика;
2) ... ... ... аймақтық блогы құрылым ұлттық экономикалық жүйені
ұйымастыруына тікелей тәуелді. Мәселен, ССРО кезінде әкімшілік жоспарлық
экономикалық жүйеде, жеке аудан деген – ... ... бір ... ... ... ... халық шаруашылығының ортақ кешенін құрды.
Аймақтар арасындағы ішкі материялдық қаржылық ... ... ... яғни ... мемлекеттік жоспармен реттелетін байланыстарға
қарағанда әлдеқайда әлсіз болады. ... ... ... ... ... салдарынан жұмысшыларды жұмыстан
босату, толық жұмыссыздық көбейді және жұмысшы күшінің бір аймақтан ... ... ... ... ... ... болады.
Қорыта келгенде, ССРО кезінде аймақ экономикасы ... ... ... ... Ал, ... ... жағдайында,
әрбір аудан республиканың немесе ... ... ... ... ... ... ... тығыз өзара байланыс
қалыптасқан. Мәселен, ... ... ... пен төлемқабілетті
сұраныстың әсер етуі тұтыну мен инвестиция әлеуметтік аяны дамыту, ... ... ... пен ... әсер ... ... айырбас нарық заңдары негізінде жүзеге ... ... ... ... ... ... және ... нарықтарының
сыртқы бәсекелестерінің әсерін талқылайды.
Экономиканың функциялану сызбасы аймақта жүзеге асырылатын бірқатар
ұдайы өндірістік процестерді біріктіреді:
1. Аймақтық ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, материялдық және қаржылық ағымдар қозғалысы
арасындағы аймақтық негізгі экономикалық ... де ... үй ... ... ... және ... ағым жағынан нарықтық қатынастардағы аймақтың қалыптасу
механизмі мүлдем басқа: аймақтық және ... ... және ... ... ... ... ... бюджетінің табысы меншікті
және реттеуші салықтардан тұрады, ал бюджеттен тыс қорлардың қалыптасу көзі
болып ... ... ... ету ... үй ... ... ... инвестициялар және т.б. жататы.
Аймақ Ұлттық экономиканың жүйешігі ретінде сыртқы ... ... ... ... ... мен ... орта ... қатынас саудалық болып саналады.
Яғни, А-Т; Т-А. Қаржыландыру көзі бойынша аймақтар ... ... ... ... ... мыналар жатады:
1. Бюджеттен тыс формадағы трансферттер.
2. Бағалы қағаздарды сату-сатып алу.
3. Респуликаның бюджет шығындарын аймақ ... ... ... мақсаттық несие беру т.б.
3.Кәсіпорындардан ұйымдардан алынған алғашқы статистикалық
мәліметтер ... ... ... ... ... ҚР
статистика жөніндегі агенттігіне жіберіліп отырады. Аймақтық статистиканы
жетілдірудің негізгі ... ... ... ... ... ... шот жүйесіне сәйкестендіріп қалыптастыру. Аймақтық шоттар құрамына
Ұлттық шот жүйесіндегідей ... ... ... қажет:
- тауар мен қызет шоты;
- өндіріс шоты;
- кірістің қалыптасу шоты;
- алғашқы кірісті бөлу шоты;
- екіншілік кірісті бөлу шоты;
- ... бар ... бөлу ... капиталмен операциялар шоты.
Статистика жөніндегі агенттік аймақтар үшін ... ... ... Оның ... ... өндірістік тауарлар мен қызметтер,
аралық тұтыну, жалпы қосылған құн және т.б. ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, табиғи-ресурстық, институционалдық және ... ... ету ... кем ... ... бір ... байланысты үш
блокты енгізу ... ... ... ... ... ... болып жатқан үрдістерге ықпал ететін мемлекеттік құрылымын және
сыртқы секторды (аймақ үшін бұл – тек ... ... ғана ... ... ... аймақтың экономикасы) ескеру қажет.
Аймақ экономикасындағы қайта өндірістік цикл – ... ... ... ... және белгілі бір қоғамдық қайта өндірістік
аспектісін сипаттайтын аймақтық жүйелер бөлігі.
Аймақтық қайта ... ... ... еңбек ресурстарының қайта
өндірісі, ақша – несиелік ... ... ... ... ... ... өндірістік және әлеуметтік – тұрмыстық
қызметтердің, ... ... ... ... ... ... өндірісі, табиғи ресурстардың қайта өндірісі.
Аймақ экономикасының кешенді дамуы – табиғи, ... ... және ... ... ... қолдану
негізінде берілген аймақтың абсолютті және қатысты басымдықтарын ... ... ... ... ... ... болуы.
Аймақтық қайта өндірістік пропорцияларға жататындар:
1. Жалпы экономикалық пропорциялар;
2. Макроқұрылымдық пропорциялар;
3. Өндірістік пропорциялардың тізімі;
4. Әлеуметтік – экономикалық пропорциялар;
5. ... ... ... ... Қаржылық пропорциялар.
Аймақтық экономиканың негізгі мәні ... ... ... ... ... ... арасындағы
өзара байланысты зерттейтін ... ... ... ... шаруашылықты игеру рекреациялық аудандар транспорттың және
инженерлік жүйелер. Әр – бір аймақтың ішкі және ... ... ... ... екі ... ... ... экономикалық кеңістік
2. шаруашылықты ұйымдастыру кеңістігі
Экономикалық кеңістікті көптеген белгілері бойынша жіктеуге болады,
солардың ... ең көп ... ... ... ... санының тығыздығы жалпы аймақтық көлемінің тығыздығы
негізгі капитал тығыздығы кеңістіктің бір бір –гі алаңына шапқандағы
тығыздығы және т.б.
2. Орналастыру тепе – ... ... ... көрсеткіштері, халықты
бөлу немесе орналастыру, экономикалық қызмет орналастыру және т.б.
3. Байланыстық кеңістік ... оның ... ... ... интенсивтілігі, тауар, қызмет, капитал және
адамдар арасындағы сондай – ақ транспорттық және ... ... ... ... ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАМУЫ МЕН САЯСАТЫ
1. Аймақ экономикасы дамуының және жағдайының индикаторлары.
Аймақ экономикасының дамуымен қызмет етуінің әртүрлі аспктілерін талдау
объективті ... ... және осы ... объективті диагноз
бекіту үшін жүргізіледі. Осы негізде аймақтық ... ... ... ... ... ... жүйесін жасау- аймақтық статистиканы жетілдірудің басты
бағыты.Аймақтар үшін қазіргі уақытта ұлттық есептер жүргізу ... ... ... ... ... ... тура ... тауар және қызметтер есебі;
• өндіріс есебі;
• табыстарды құру есебі;
• алғашқы табыстарды бөлу есебі;
• табыстарды екіншілік бөлу ... ... ... ... ... ... операциялар есебі.
Аймақ туралы жалпы мағлұматтар.
Мұнда аймақтың географиялық орналасуы көрсетіледі, табиғи ресурстардың
жалпы мазмұны беріледі және ... ... түрі ... ... ... ... бөлінуі баяндалады, оның халқының жалпы
саны, ұлттық құрамы және ... ... ... ... ... ... орны ауыл ... қызметін барлық түрлері бойынша
пайда, ... ... ... ... ... ... бөлшек
тауар айналымының көлемі көрсетіледі.
Аймақтың экономикалық жүйелер үшін макроэкономикалық ... ... пен ... ... ... ... өзгеруін,
жұмысбастылықпен инвестициялық белсенділік деңгейінің ... және ... ... және ... ... басқа да
жақтарын баяндайтын көрсеткіштер кіреді.
Осындай көрсеткіштерге жеке салалар бойынша келесілерді жатқыза алады.
өндіріс саласында:
• ЖАӨ ... Адам ... ... ... өсу ... тұтынудың өсу ырғағы мен негізгі капиталға инвестициялардың
салыстырмасы;
• өндірістік негізгі қорлардың тозуының деңгейі;
• шығынды кәсіпорындардың үлес салмағы;
Қаржы саласында:
• банк ... ... ... ... инвестициялардың өсімінің ырғағы;
• ЖАӨ мен аймақтық бюджетке түсетін түсімдердің ... ... ... деңгейі;
• аймақтың бюджеттік қамсыздандырылуы;
• аймақтың кредиторлық және дебиторлық
қарыздарының жағдайы, соның ішінде салықтар бойынша;
Әлеуметтік салада:
• өмір сүру ... ЖАӨ ... ... төлеу үлесі;
• орташа айлық жалақы мен өмір сүру минимумының айырмасы;
• жалақыны, ... және ... ... бойынша қарыздар
• халықтың жалпы санының ішіндегі өмір сүру минимумынан төмен табыстары
бар тұрғындар ... ... ... бір ... бойынша аймақтық құрылымды
белгілеу мен топтастыру.
Мұнда қиын талаптардың әдістерін басты рөл ... бұл ... ... ... бөлу екі ... одан көп ... ... оңайлатылған жағдайда аймақтардың төрт тобын бөліп көрсетуге болады:
– бұл топқа базистік және ... да ... ... ... жоғары болатын аймақтар;
- индикатор деңгейі базистік ... ... ... ... ол
бақыланған жылдан төмен болған аймақтар;
- индикатор деңгейі базистік ... ... ... ... одан
кейін ортаңғыдан асқан аймақтар;
- Базистік және бақыланған жылда да индикатор ... ... ... ... Аймақтық экономикалық саясаттың мақсаттары жєне міндеттері
Экономикалық саладағы аймақтық саясаттың мақсаты болып ауданаралық еңбек
бөлінісінің объективті ... ... ... ... ... ... ... өмір сапасын және деңгейін арттыру
мақсатындағы әр ... ... ... ресурстарды ұтымды пайдалану
болып табылады.
Аймақтық ... ... ... ... ... табиғи, капиталдық,
еңбек ресурстарын ұтымды пайдаланумен, шаруашылық, әлеуметтік және табиғи-
экологиялық кешендік аймақтық дамудағы ... ... ... ... ... ... саясаттың мақсаты жеткілікті көптүрлі. Солардың
ішінде келесідей ... ... ... ... ... негізін нығайту және
оның тұтастығын сақтау, әскери және экономикалық ... ... ... ... ету;
• ҚР аймақтарының өмір сүру деңгейін арттыру;
• ҚР барлық халқының ... ... ... үшін ... ... жеке ... әлеуметтік топтардың өмір деңгейін әлеуметтік
теңдігін қамсыздандыру және ... ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету, аймақтардағы нарықтық
экономиканы қалыптастыру.
Аймақтық дамуды реттеудің басты ... ... ... қолдану және мамандандыру саласының дамуын ынталандыру
базасындағы негізделген ішкі аумақтық ... ... ... ... жасаудан тұрады.
1. Аймақтың индустриалдық дамуының көрсеткіштері.
2. Аймақтың дамуының әлеуметтік факторлары.
3. Аймақтың қаржылық көрсеткіштері
4. Потенциалдың ресурстың көрсеткіштері.
3.3 ... ... ... ... ... ... ... органдарының құрылымы мен қызметтері ҚР басқа
субъектілерінде әртүрлі болып келеді.
Экономика және ... ... ... негізгі міндеттері:
• аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуының стратегиясын өңдеу,
құрылымдық саясатты өндіру, ... ... ... ... ... әсер ету ... ... экономиканы дамыту және тұрақтандыру бойынша ұсыныстарды тайындау,
өндірістік, ғылыми потенциалды және аймақтың ... ... ... ... және материалдық, еңбектік, табиғи ресурстарды тиімді
қолдану, осы ... ... ... өмір деңгейі арттыру;
• мақсатты әлеуметтік-экономикалық және инвестициялық бағдарламаларды
жасау, олардың ... ... ... ... және ... ... саясатты анықтау және осы қызметті реттеу;
• бюджеттік түсімдердің көздерін зерттеу және олардың көбею ... ... ... қалыптастыруға әсер ету;
• валюталық ресурстарды қолдану және ішкі ... ... ... ... пен ... ... даму стратегиясын өңдеу.
Аймақтың қаржылық сұрақтарымен айналысатын, қаржылық Министрлігінің
негізгі қызметтері:
... ... ... ... ... оның ... басшылық
ету және қаржылық шаралар жүргізу;
• салықтық жүйенің қызметіне талдау, бухгалтерлік ... ... ... осы ... ... ... ... жергілікті бюджет пен аймақтық бюджеттің қаржыларының қатынасын
анықтау және ұсыныстарды жасау;
• аймақтық ... ... ... ... және ... қаржылық бақылау жүргізуді қамсыздандыру.
Транспорт, коммуникация және байланыс ... ... ... ... және ... кәсіпорын және ұйымдар жұмысын
координациялау;
• аймақтың өнеркәсіптік ... әсер ету, ... ... дамыту,
жол шаруашылығын, пошталық, телеграфтық, телефондық және радиобайланыстарды
дамыту;
• өнім өндірісінің динамикасын жоспарлау;
• жаңа ... ... ... ... жұмысын жетілдіру;
• монополизді жаулау және ... үшін ... ... шағын
кәсіпкерліктің, меншік түрлерінің дамуына әсер ету.
Индустрия және ... ... ... ... ... тауар ресурстарының резервтерін құру және мемлекеттік ... ... ... ... ішкі нарықты қорғау бойынша басқа органдармен бірігіп шаралар жүргізу,
орталықтанған ресурстардан тауарларды жүзеге асыру, кәсіпкерлік пен ... ... әсер ... ... ... ... ... байланыста дамиды,
интеграция және еріктілік принциптері сақталады, бірыңғай ... ... ... ... ... стратегиялық маңызы бар табиғат
ресурстарын пайдалануда оған жеңілдіктер беріледі. Аймақтағы халықтың көші-
қон ... ... Ол үшін ... және ... ... Тұтас алғанда, Аймақтық экономика елдің өндіргіш
күштерінің дамуына нақты жағдай жасауы және оған ... ... ... ... ... ... маңызды 
проблема - біртұтас халықшаруашылығы кешенінде әрбір аймақ нәтижелі жұмыс
жасауы тұрады. Қазіргі заманда аймақтық ... ... ... және
әдістері экономикалық, әлеуметтік, ... ... ... ... ... танымал маркетингі жүйелері және мемлекеттің
экономикалық рычагтардың және стимулдар арқылы арқылы ... ... ... ... ... орналасқан және онымен өзара
байланысқан  шекаралас барлық экономикалық субъектілердің нәтижелі ... ету ... ... ... Жүйе ... ... ... экономика өз құрылымымен қайшы. Ол ең алдымен барлық
республиканың пайдасына дамиды. Сонымен қатар ... ... ... және басқа ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... ... ... ... экономика
тек аймақтық экономикалық субъектілердің назарларын қорғап қана емес,
сонымен қатар ... ... ... ... алу механизмінің болуына
жағдай жасауы керек.
Қорытындылай келе, ... ... ... жүйелік талдауды
қолдану зерттеуші инструментарийын кеңейтеді, реалистілік дәрежесін ... ... ... ... ... ... экономикалық кеңістік құруда жаңа мүмкіншіліктер ашады.
Аймақтық экономика Қазақстанның және оның аймақтарының табиғи-ресурстық
әлеуетін, еңбек ресурстары мен қазіргі демографиялық ... ... ... ... ... мен ... ... Қазақстан
және оның аймақтары экономикасының мәрелік деңгейін талдайды, нарыққа өту
кезіндегі өндірістік күштерді ... ... ... ... ... ... оның рационализациялау жолдарын, әлемдік
шаруашылық жүйесінде Қазақстанның алатын ... ... және ... ... құрылымдық қайта құру бағыттарын анықтайды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Гранберг А.Г. Основы региональной экономики: Учебник для ... ... ВШЭ, ... ... Н.Н. Теория экономического районирования. М.: ... ... В.П., ... Л.В. ... ... ... ... Региональная экономика / Под ред. Т.Г. Морозовой. М.: ЮНИТИ, 1998.
5. Смағұлова, Г. С. Аймақтық экономиканы басқару ... ... ... 2005.
6. Жатқанбаев, Е. Б. Аралас экономика негіздері: оқу құралы. ... ... ... ... 1
Республикалық орталық
Аймақ 2

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын қалалардың әлеуметтік-экономикалық даму жағдайлары (Арқалық қ. мысалында)67 бет
Балқаш Алаколь алабының рекреациялық мүмкіншілігі75 бет
Сынау және сертификаттау жөніндегі Еуропалық ұйымның функциялары4 бет
Қазақстан Республикасындағы шет елдер инвестициясы10 бет
1990 жылдан бастап Қазақстанның әкімшілік-аймақтық даму тарихы5 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау16 бет
Адам дамуының аймақтық аспектісі5 бет
Аймақтық басқару – жалпы басқару саласы ретінде10 бет
Аймақтық басқарудың концепциялық негіздері54 бет
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь