Жұмыссыздықтың түрлері мен формалары, себептері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰЖЫРЫМДАМАЛАРЫ ... ... ... ... ...6
1.1.Жұмыссыздықтың мәні мен объективті негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2.Жұмыссыздықтың түрлері мен формалары, себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.3.Жұмыссыздық деңгейі.Оукен заңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12

II МЕМЛЕКЕТ ПЕН КӘСІПОРЫННЫҢ ЖҰМЫССЫЗДЫҚҚА ҚАРСЫ ӘЛЕУМЕТТІК САЯСАТЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.1.Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық жағдайын талдау, статистикасын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2.Кәсіпорынның жұмыссыздыққа қарсы жүргізетін әлеуметтік саясатын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.3.Жұмыссыздыққа қарсы мемлекеттің әлеуметтік саясатын талдау ... ... ... ...22

III ЕЛІМІЗДЕГІ ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫ АНЫҚТАУ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК САЯСАТТЫ ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
3.1. Қазақстан республикасында жұмыссыздыққа қарсы әлеуметтік саясатты жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3.2.Қазақстандағы өз бетінше жұмыспен қамтылған және жұмыссыз халықтың санын аныктау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
Бұл курстық жұмыстың өзектілігі - жұмыссыздықтың қазіргі жағдайы. Сонда да жұмыссыздық ең өткір мәселелердің бірі болып табылады. Жұмыссыздықтың халық арасында көп таралуы елдің экономикалық дамуына зор нұқсан келтіреді. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары еліміздегі жұмыссыздық жыл өткен сайын азая бастады. Жұмыссыздық кез- келген жағдайда болмасын, халықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуіне алып келеді. Қандай мемлекет болмасын халықтың тұрмысына, әл-ауқатының деңгейінің жоғары болуы сол елдің экономикасының артып, барлық жағынан тез қарқынмен дәйекті дамып келе жатқандығын көрсетеді. Осыған байланысты қазіргі таңда нарықтық экономикамен әлеуметтік әділеттік негізіндегі жоғары өркениетті демократиялық қоғам құру жолында әртүрлі оқиғаларды басынан кешіп отырған республикамыздың бүгінгі тіршілігіміздің негізгі мақсаты мемлекеттегі әрбір азаматтың бақытты өмірін және мұн-мұқтажсыз ауқатты тұрмысын қамтамасыз ету. Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев айтқандай, «Болашағымыз – жастардың қолында» дегендей, жас мамандарды көбірек жұмыспен қамтамасыз етуіміз керек. Бірақ, елімізде бұл мәселе жиі талқыланса да, жұмыссыздық саны азаюы тежелуде. Жұмыссыздықтың көптігінен Қазақстан өзінің жалпы ішкі өнімін жоғалтуда. Ол соңғы санақ бойынша жан басына шаққанда небәрі 12мың доллардан келеді. Халықтың басым көпшілігі жұмыстың сапасына емес, оның жалақысының көптігіне қызығудың нәтижесінде, басқа салаларға мамандар жетіспеуде, ал жанағы адам көп қызығатын мамандықтарда жұмыссыздық етек жаюда.
Олардың қатарына қазіргі заманда экономист, қаржыгер, заңгер, программист және тағы басқалары жатады.
Соның нәтижесінде көптеген адам жұмыссыздыққа душар болуда немесе өз біліміне сай емес ортада жұмыс атқаруда. Сонымен қатар жұмыссыздықтың көбеюі ақша көлемі азаюына да байланысты болады, ал инфляцияның төмендеуі уақытша жұмыссыздықтың пайда болуына әкеледі. Уақытша жұмыссыздық жалдамалы жұмыс істеуге әкелуі әбден мүмкін. Жалдамалы жұмыс уақытша болғандықтан, ол адамның дұрыс өмір сүруіне ешқандай кепілдік бере алмайды. Жұмыссыз адам ақшаның тапшылығынан көп қиындыққа батады, сары уайымға салынады, психологиялық күйзеліске ұшырайды, кейде оңай жолмен ақша табу үшін ірілі – ұсақ қылмыстар жасауға өзін-өзі мәжбүрлейді. Сол себептен оны теқ қана жұмыссыздық деп қарастырмай, бірнеше бақытсыздықтың бастауы ретінде қарастыруымыз керек. Әлемді алаңдатып отырған кедейшілік те осы жұмыссыздықтан да пайда болады. Ендеше еліміз дамыған елдердің қатарына қосылу үшін алдымен осы кемшіліктің орның толтырып, одан құтылудың жолдарын тауып, оған апаратын жолдарды тоқтатуымыз керек.
Сондықтан да бұл курстық жұмыстың маңызы жұмыссыздықтың мәнін түсіну, Қазақстан азаматтарының әл-ауқатын жақсарту үшін нарықтық экономиканың өзекті мәселелерінің бірі - жұмыссыздыққа қарсы мемлекет пен жеке кәсіпорындардың әлеуметтік саясат жүргізуі болып табылады.
Бұл курстық жұмыстың басты мақсаты – Қазақстан Республикасында жұмыссыздыққа қарсы жүргізілетін мемлекет пен кәсіпорынның әлеуметтік саясатын талдау және оны жетілдіру жолдарын іздеу. Жұмыссыздықтың түрлерін, себептерін ашып көрсету, оның мәнің айқындау, пайда болу жолдарын анықтау.
Бұл мақсатқа жетуде қойылған міндеттер:
-жұмыссыздық мәнін ашу және оның негізгі турлері мен формаларын атап көрсету;
-Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық деңгейін талдау және бағалау;
-жұмыссыздық жағдайындағы мемлекет пен кәсіпорынның әлеуметтік саясатын талдау;
-елімізде жұмыссыздыққа қарсы әлеуметтік саясатты жетілдіру жолдарын атап көрсету.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1.Темірбекова А.Б. Экономикалық теория: Оқу құралы - Алматы «Экономика». 2008- 270б.
2.Әкімбеков С., Баймұхаметова А.С., Жанайдаров І.А. Экономикалық теория. Алматы, 2002 жылы, 282 – 288б.
3.Жумабаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы. Алматы, “Қазақ университеті”, 2003 жылы, 144 –157б.
4.Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика. Алматы, “Экономика”, 2003 жылы, 59 – 80б.
5.КарГУ им. Е.А. Букетова, Современная экономика Казахстана, Караганда 2005 жылы, 14 – 16б.
6.Нұрмұхамедова Ш.С. “Жұмыссыздық – кедейшіліктің басты себептерінің бірі”, ҚазҰУ хабаршысы, 2005 жылы, №2, 132 – 134б.
7.Алпысбаева С.Н. “Экономика рынка труда”, Караганда, 2002 жылы, 87 – 100б.
8. 30.12.1998 жылдан №341 – 1 (22.11.1999 жылдан №483 – 1 өзгертулер) “Халықтың жұмысбастылығы туралы”, ҚР – ның заңы.
9.Қатарбаева А.А. “ҚР – да еңбек нарығындағы істің жағдайы туралы”, Справочник кадровика Казахстан, 2006 жылы, №7, 38 – 44б.
10.ҚР – ның халқын жұмыспен қамтудың 2011 – 2012 жылдарға арналған бағдарламасы.
11.Қазақстанның қысқаша статистикалық жылнамалығы. 2010 жылы, 39 – 41б.
12. «Казахстан-2030». Стратегиясы Н.Ә. Назарбаев., Алматы, 1997.
13.ҚР – ның президенті Н. Назарбаевтің Қазақстан халқына жолдауы. Астана 2008
14. Назарбаев Н.А. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру - мемлекеттік саясаттың басты мақсаты», 2006 жылғы Қазақстан халқына жолдауы.
15. Экономикалық теория. Оқулық / Әубәкіров Я. Ә., Байжумаев Б. Б. ж.б. - Алматы, 2000
16.«Қазақстан халқының экономикалық белсенділігі» 2007-2011 жылғы статистика жинағы. Астана – 2012 ж
17.«Егемен Қазақстан » газеті 2012 ж 6 сәуір
18. Қазақстан Республикасының статистикалық көрсеткіштер сайты
www.stat.gov.kz
19. I-news.kz интернет хабарлар сайты.
20. www.newskaz.kz қазақстандық жаңалық таратушы сайт.
        
        |МАЗМҰНЫ                                                                     | |
| | ... ... | |
| | |
|I ... ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰЖЫРЫМДАМАЛАРЫ...................6 | ... мәні мен ... | ... | ... ... мен ... | ... ... | ... ... | ... | |
| | ... МЕМЛЕКЕТ ПЕН КӘСІПОРЫННЫҢ ЖҰМЫССЫЗДЫҚҚА ҚАРСЫ ӘЛЕУМЕТТІК САЯСАТЫН | ... | ... ... ... жағдайын талдау, статистикасын | |
|анықтау.....................................................................| |
|....................... 16 | ... ... ... ... ... саясатын | |
|талдау......................................................................| |
|....................................................19 | ... ... ... ... саясатын | ... | |
| | ... ... ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫ АНЫҚТАУ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК САЯСАТТЫ | ... | ... ... республикасында жұмыссыздыққа қарсы әлеуметтік саясатты | |
|жетілдіру | ... ... | ... өз ... ... ... және жұмыссыз халықтың | |
|санын | ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ӘДЕБИЕТТЕР | ... | |
| | |
| | ... жылы ... ... ... оның ... он бес тәуелсіз ... соң ... ... ... көп ... бойы қалыптасқан
экономикалық қатынастар ... ... Ал ... ... ... ... ... маманданған және қорғаныс ... ... ғана ... ... ғана бар ... бұл үлкен
соққы еді.
Қазақстан осы дағдарыстан шығу үшін нарықтық экономикалық қатынастарға
көшуді жөн көрді. Ал, ... ... ... ... ... ... кеңестік дәуірден кейінгі мемлекеттер
жұмыссыздық мәселелеріне душар еді. Жете ... ... ... бастаған нарықтық экономикаға әсер ететін қаржылық, экономикалық
тұтқалар жағдайында көптеген әлеуметтік мәселелер, атап ... ... ... қамту саласы қауіпті сипат ала бастады. Отандық өндірістің
дамуын ынталандыратын жетерліктей ... ... ... және ... тетіктердің болмауы, жалақының жоқтығы кейбір
аймақтарда әлеуметтік жанжалдың, кедейшіліктің, қайыршылықтың пайда болуына
әкелді.
Алайда 90-шы жылдары ... ... пен ... ... ... айырмашылық бар. 90-шы жылдардағы ... ... ... ... ... ... жұмыстың өзектілігі - жұмыссыздықтың қазіргі жағдайы. Сонда
да жұмыссыздық ең өткір мәселелердің бірі ... ... ... ... көп таралуы елдің экономикалық дамуына зор нұқсан келтіреді.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары еліміздегі ... ... ... азая ... Жұмыссыздық кез- келген жағдайда болмасын,
халықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуіне алып келеді. ... ... ... ... ... деңгейінің жоғары болуы сол елдің
экономикасының артып, барлық жағынан тез қарқынмен дәйекті дамып ... ... ... байланысты қазіргі таңда ... ... ... ... жоғары өркениетті
демократиялық қоғам құру жолында әртүрлі оқиғаларды ... ... ... ... ... ... мақсаты мемлекеттегі әрбір
азаматтың бақытты өмірін және ... ... ... қамтамасыз
ету. Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев айтқандай, «Болашағымыз – жастардың
қолында» дегендей, жас ... ... ... ... ... ... ... бұл мәселе жиі талқыланса да, жұмыссыздық саны ... ... ... Қазақстан өзінің жалпы ішкі өнімін
жоғалтуда. Ол ... ... ... жан ... ... ... 12мың
доллардан келеді. Халықтың басым көпшілігі жұмыстың сапасына ... ... ... ... ... ... ... мамандар
жетіспеуде, ал жанағы адам көп қызығатын мамандықтарда жұмыссыздық ... ... ... заманда экономист, қаржыгер, заңгер,
программист және тағы басқалары жатады.
Соның ... ... адам ... душар болуда немесе өз
біліміне сай емес ортада жұмыс атқаруда. Сонымен қатар ... ақша ... ... да ... ... ал ... төмендеуі
уақытша жұмыссыздықтың пайда болуына әкеледі. Уақытша жұмыссыздық жалдамалы
жұмыс істеуге әкелуі әбден мүмкін. Жалдамалы жұмыс уақытша ... ... ... өмір ... ешқандай кепілдік бере алмайды. Жұмыссыз адам
ақшаның ... көп ... ... сары ... ... ... ұшырайды, кейде оңай жолмен ақша табу үшін ірілі –
ұсақ қылмыстар жасауға өзін-өзі мәжбүрлейді. Сол ... оны теқ ... деп ... ... ... ... ... керек. Әлемді алаңдатып отырған кедейшілік те ... да ... ... ... ... дамыған елдердің қатарына
қосылу үшін алдымен осы кемшіліктің орның ... одан ... ... оған ... жолдарды тоқтатуымыз керек.
Сондықтан да бұл курстық жұмыстың маңызы жұмыссыздықтың мәнін түсіну,
Қазақстан азаматтарының әл-ауқатын ... үшін ... ... ... бірі - ... ... мемлекет пен жеке
кәсіпорындардың әлеуметтік саясат жүргізуі болып табылады.
Бұл курстық жұмыстың ... ...... ... қарсы жүргізілетін мемлекет пен кәсіпорынның әлеуметтік
саясатын ... және оны ... ... ... Жұмыссыздықтың түрлерін,
себептерін ашып көрсету, оның мәнің айқындау, пайда болу ... ... ... жетуде қойылған міндеттер:
-жұмыссыздық мәнін ашу және оның негізгі ... мен ... ... Республикасындағы жұмыссыздық деңгейін талдау және бағалау;
-жұмыссыздық жағдайындағы мемлекет пен кәсіпорынның әлеуметтік саясатын
талдау;
-елімізде жұмыссыздыққа қарсы әлеуметтік саясатты жетілдіру ... ... ... ... - ... ... – еңбек нарығының
бөлінбес элементі болып табылады. Жұмысшы күші бар ... ... ... қатынасуына байланысты, бірнеше категорияларға бөлінеді. Сондықтан
еңбек нарығында белгілі ағымдар қалыптасады: жұмысшы күші ... ... ... бас ... ... ... бітіргендер, жұмыс
тапқандар және т.б. Ендеше курстық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... қатар, осы мәселені зерттеуде өз үлестерін қосқан ғалымдар ... ... ... ... ... түрі ... экономикалық теориялар
қалыптасқан. Классикалық модельде Адам Смитт, Давид Рикардоның пайымдауынша
«Жұмысбастылықтың ... ... ... ... ... Ставка көп болса еңбек ресурстары толық пайдаланбайды. Еңбек
нарығы көрінбейтін қол арқылы әсер етуі ... Ал ... ... монополиялық даму кезінде, оның үстемдігіне байланысты өзін-
өзі реттеу жағдайы іске аспайды. Себебі нарықтық механизм ... ... ... ... ... Жұмыссыздықты анықтау үшін Артур Оукен
заңының да қосқан үлесі зор.
Бұл жұмысты жазуда Отандық ... ... А.Б; ... ... С.; ... А.С.; Жанайдаров І.А; т.б. және шетелдік
әдебиеттерді, мерзімді басылымдар, оқу құралдарын, ... ... ... ... ... ... Қазақстан халқына
жолдауы, ҚР Конституциясының заңдары кеңінен қолданылды.
Курстық жұмысты жазу барысында мен ... ... 3 ... ... Біріншісінде жұмыссыздықтың теориялық ... ... пен ... ... ... ... ... үшіншіде еліміздегі жұмыссыздықты анықтау түрлері
мен жасалып жатқан саясатты жетілдіру ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ.
1.1.Жұмыссыздықтың мәні мен объективті негізі.
Жұмыссыздық – қоғамдық өндірісте жұмыс істегісі келетін ... ... ... жұмыспен қамтамасыз етілмеуі. Жұмыссыздық-еңбек
нарығының бөлінбес элементі болып табылады. ... ... ... ету туралы Заңына сәйкес өздеріне ... ... ... жоқ ... ... және ... ... дайын, қабілетті,
бірақ аталған орган оған сай келетін ... ... ... жоқ ... ... ... ... ету органында тіркелген азаматтар
жұмыссыз деп танылады[1, 211.б.].
Жұмысшы күші бар ... ... ... нарығына қатысуына байланысты
бірнеше негізгі категорияларға бөлінеді:
-еңбекке қабілетті адамдар;
-жасына және денсаулығына қарай еңбек етуге қабілеті бар ... ... ... ... ... экономиканың нарықтық
немесе нарықтық емес секторларында жұмыс істеуіне байланысты жүргізіледі.
Ересек ... ... ... емес ... бейімделген
институционалдық адамдарды бөліп қарау керек. Нарықтық емеске - мемлекеттік
әскер, полиция, мемлекеттік ... деп ... ... жатады.
Жұмыспен айналысатын адамдардың қатарына ... ... ... ... ... ... ... мен жұмыссыздар жатады. Жұмыс
күшінің құрамына кірмейтіндер жеке ... ... ... ... ... ... жұмыс іздеу талабына ... ... ... адамдарға еңбек нарығында жұмыс істеуге бейімділігі жоқ деп болжау
жасалады. Шынында жұмыс істегісі келетін, бірақ ... ... ... бас ... ... ... болады. Бұл былайша айтқанда,
жұмыс табудан күдер үзген адамдар. Адамдардың осы ... ... ... ... ... - бұл ... істеуді қалайтындардың жалпы санының
ішінде жұмысы жоқ азаматтардың статистикалық көрсеткіші (пайыз ... ... ай ... ... ... мен ... ... нарығының жағдайын бағалайды.
Статистикалық деректер үй шаруашылығына ... ... ... ... сұрақтарына байланысты, әрбір адам 3 түрлі санаттың
біреуіне жатады.
Жұмыссыздық жеке адам және ... үшін ... ... ... алып келеді. Жеке адам үшін ол өндірістен кету ... ... ... ... ... айырылып, көтеріңкі психикалық жүк
көтереді. Қоғам үшін ол ... ... ... ... адам капиталы
жойылады, қоғамның әлеуметтік жіктелуі күшейеді, ... ... ... және т.б. ... ... бұл ... кемшіліктерін
біржақты атай берген дұрыс емес. Нарықтық экономикаға жұмыссыздықтың табиғи
деңгейі тән, жұмыс ... ... ... әрқашанда болып тұрады. Табиғи
жұмыссыздықтың болуы нарықтық экономиканың нормальді қызметіне қажеттілігі
бар деуге болады.
Жұмыс ... адам деп - үй ... ... оқумен шұғылданбайтын,
апта бойы жұмыс істейтін адамдарды осы топқа кіргіземіз. Егерде азамат жаңа
жұмысқа шығуды күтіп жұмыс істемесе, яғни ... ... ... ... жүрсе, онда ол - жұмыссыз деп саналады. Алғашқы екі санатқа жатпайтын
азаматтар (мәселен, студентер және үй ... ... ... ... кірмейді: олар жұмыс істемейді, іздемейді және жаңа жұмысқа көшу
кезеңін күтпейді. Жұмыс күші - ... мен ... ... ал ... ... - бұл ... күшінің жалпы санындағы
жұмыссыздардың пайыз түріндегі анықталуы.
Жұмыссыздық мәселелері көптен бері зерттелуде, ... ... ... ... керек, жұмыссыздық көрсеткіштері, жұмыссыздық деңгейіне әсер
ететін факторлар және тағы да ... ... осы ... ... ... ... ... бұл мәселелер шиеленісе ... ... ... және ... ... қатынастары күрт өзгеруіне
байланысты адам қылықтарына елеулі өзгешеліктер енді.
Қазақстан заңдарында кімді жұмыссыз ... ... ... ... Статистикалық жинақтарда да бұл ... ... ... ... ... ... және ... шын күйін бағалау
өте қиын. Мысалы: көптеген адамдар жұмыссыз қатарына ... ... ... келеді, бірақ объективті және субъективті себептермен
жұмыспен қамту жөніндегі қызмет орындарында тіркелмейді Оған себеп - ... ... ... ... ... ... алыс ... азаматтардың өз құқыларын білмеуі және тағы солай сияқты. ... ... ... ... ... ... әртүрлі себеппен
бұрмаланады: олар демалыста ... ... ... жұмысқа көпке дейін
шықпайды, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... және ... Қызметкерлер жұмыс істеушілер қатарында есептелінеді, ал
шынында жұмыссыз болып келеді. Біздің байқауымызша, бұндай адамдар ... ... ... ... ... ... ... Бұл
құбылысты жұмыстан босамаған қызметкерлер жұмыссыздығы деп атауға болады.
Ең ... ... ... ... біраз адамдардың көлеңкелі
секторда істейтіндігі ескерілмейтіндігін айта ... ... ... ... ... ... қорытсақ, оған
келесідей анықтама беруге болады: жұмыссыз - ол қазіргі жалақы мен ... ... жоқ, ... ... істей алады және ... ... ... Ал жұмыссыздықты - экономикалық белсенді халықтың бір ... ... ... ... деп ... еңбек ұйымының анықтамасы бойынша жұмыссыз деп ... ... жоқ, ... ... ... және ... төрт ай ішінде жұмысты
әр жолмен іздеген адам табылады[2, 282.б.].
1.2.Жұмыссыздықтың түрлері мен ... ... әр ... әр ... жіктейді. Солардың біреуі
жұмыссыздықтың амалсыз және еркін ... ... ... жұмыссыздықта
адам берілген жалақы деңгейінде жұмыс істегісі келеді, ... оған ... ... жұмыссыздықта (кейде күту жұмыссыздығы деп аталынады)
адам жұмыс таба алар еді, ... ... ... қалап, айлығы ұсынылған
жалақыдан жоғары жұмыс орнын іздеуді жалғастырады.
Көптеген экономикалық әдебиеттерде жұмыссыздықты мына ... ... ... құрылымдық, маусымдық, циклдық және технологиялық.
Фрикциондық жұмыссыздыққа төмендегіндей сипаттар тән болып ... ... ... ... ... ... бір ... екінші
жерге жылжуымен және бір кәсіпорыннан басқаға жылжуымен байланысты белгілі
бір ... ... ... ... ... ... ... ал
жалдаушылары белгілі квалафикациясы бар жұмысшы күшін табу үшін ... Осы ... ... ... фрикциондық жұмыссыздықтың негізін құрайды.
Фрикциондық жұмыссыздық мына жағдаймен байланысты: бар вакансия ... ... ... осы ... тым ... болғанда,
жұмыскерлер мен бос жұмыс орындарының арасында қашан ... ... Осы ... дәрежесі жаңа жұмыс істеуге кеткен уақыттың жалпы
шығындарымен белгіленеді(1 айдан 3 айға ... ... ... ... өз мамандықтары бойынша қызмет
түрлерін ... ... бар ... ... ... ... жұмыстан шығарып жіберіп, олар басқа ... ... ... ... ... ... ... жоғалтқандықтан уақытша жұмыссыз
болады (мысалы, құрылыстағы қолайсыз ауа райы ... ... ... ... ... рет ... ... жүрген адамдар санаты жатады.
Осы жұмыссыз адамдар жаңа жұмыс орнына немесе уақытша жоғалтқан жұмысқа
қайтып ... ... ... ... ... жұмыссыздар басады. Сондықтан, әр
түрлі себептермен жұмыссыз қалған адамдар санаты ... ... де, ... типі қала ... Жұмыс іздеп жүрген немесе жұмыс орнын алуын
күтіп отырған адамдарға ... ... ... ... ... (Ол жұмыстың қайта жаңғыруымен ңемесе іздеумен байланысты).
Уақытша деген анықтама бұл ... ... ... керсетеді. Еңбек
нарығында жұмыс орны мен жұмыс күші ... ... ... ... ... ... ұсынатын "білімдері бар" деп есептелінеді.
Уақытша жұмыссыздық міндетті және ерікті болып бөлінеді. Жұмысшылардың
көпшілігі жұмысаралық жағдайға өз ... ... олар ... төмен
жалақылы жұмыстарын жоғары төлемақылы жұмысқа ауыстырады. Бұл жұмысшылардың
өздеріне үлкен табыс әкеледі және ... ... ... ... ... ... Яғни, жалпы экономикадағы нақты өндіріс
көлемінің ұлғаюы.
Уақытша жұмыссыздық ақырындап "Құрылымдық жұмыссыздық" деп ... ... ... Экономистер "құрылымдық" терминін құрамдық ... ... ... өте келе ... мен сүраныс құрылымында
өзгерістер болады, олар өз алдына ... ... ... ... ... Осы өзгерістердің нәтижесінде кейбір мамандықтарға деген сұраныс
азаяды ... ... ... Басқа мамандықтарға, соның ішінде жаңаларына
сұраныс көбейеді. Бұл жағдайда еңбек күші еңбек орындарының ... ... ... және толық жауап бере ... ... ... ... ... ... мамандық тәжірибелері нарық
сұранысына сәйкес келмейтініне көздері жетеді. Олардың тәжірибесі ... ... мен ... ... ... ... байланысты
ескіріп, керексіз болып қалады. Сонымен қатар жұмысбастылықтың географиялық
құрылымы әрдайым өзгеріп ... ... ... 10 ... ... ... "қысқы белдеуден" - "жазғы белдеуге" миграциясы мысал бола
алады.
Уақытша және құрылымдық жұмыссыздық арасындағы айырмашылық анық ... ... ... ... тәжірибе бар, ал құрылымдық
жұмыссыздар жаңа жұмыс орнына орналасуы үшін ... оқу ... өтуі ... ... тұрған жерін де ауыстыруы ... ... ... ... ал ... ... ұзақ ... сондықтан ол қауіпті
болып саналады.
Экономикадағы құрылымдық өзгерістердің нәтижесінде бос жұмыс орындары
мен жұмыссыздардың ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың басты себебі болып
табылады. Экономиканың ... ... ... ... отырады: жаңа
технологиялар, жаңа тауарлар пайда болады. Капиталдар нарығында сұраныс
құрылымында өзгерістер орын алып ... ... ... ... ... ... ... пайда
болады, бұл-жұмысшы күшінің тұрақты түрде территориялық және салалық қайта
бөлінуін талап ... ... бір ... ... ... ... ... жұмыскерлер, басқа салаларда
бар бос жұмыс орындарына орналаса ... ... ... ... ... ... салыстырғанда құрылымдық жұмыссыздықтың мерзімі
ұзақ болады ... ... алты ... ... ... ... төмен квалификациялы немесе ескірген мамандығы бар жұмыскерлер
жатады және ол экономикалық жағынан ... ... ... халықтарын
қамтиды.
Маусымдық жұмыссыздық өндірістің кейбір салаларындағы өндіріс көлемінің
маусымдық ... ... ... ауыл ... ... ... бойында еңбекке сұраныс елеулі өзгеріп тұрады.
Циклдық жұмыссыздық негізін экономикалық құлдыраумен және сұраныстың
жетімсіздігімен байланысты, өнімнің ... және ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық жұмыссыздар
санының көбеюіне әкелетін нақты ... ... және ... күшінің бір
бөлшегінің жұмыстан босауымен байланысты болады. ... ... ... яғни ... ... жиынтық шығындардың жетіспеушілігімен
сипатталатын кезеңде пайда болады. Тауарлар мен қызметтерге жиынтық сұраныс
азайғанда, жұмысбастылық төмендейді, жұмыссыздық өседі. Сол себепті ... ... ... ... байланысты жұмыссыздық" деп ... ... ... жұмыс күші құрылымы мен бос жұмыс
орындары ... ... ... үшін ... ... ... жатады. Еңбек нарығының тепе-тендік үлгісі ... бос ... ... ... болжайды, жұмысшы кез-келген
жұмыс орнына лайықты. Егер ол шынында солай болса, еңбек ... ... ... онда ... ... ... ... тудырмайтын еді.
Еңбек нарығына шығарылғандар тез арада нарықта белгіленген жалақысы бар
жаңа ... ... еді. ... ... ... бір деңгейі әрқашан
ауысып тұратын нарықтық экономиканың жағдайында шарасыз. Әр ... ... ... ... ... ал ол осы тауарларды өндіретін
жұмысшылар ... ... ... ... ... ... компьютерді енгізу жазу машиналарына сұранысты қысқартты, ал ол жазу
машинкаларын шығаратын өндірістегі ... ... ... ... ... өнеркәсіптегі еңбекке сұраныс өсті. Одан кейін, әр аймақ
әр түрлі ... ... ... ... бір уақытта елдің бір
бөлігінде өсіп, ал екіншісінде қысқаруы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... жерлерде жұмыс күшіне сұранысты
арттырады. Экономистер осындай аймақтар мен салалар ... ... ... ... ... ... деп атайды.
Құрылымдық ығысу ұдайы болгандықтан және жұмысшыларға жұмыс ауыстыру
үшін белгілі уақыт қажетігінен уақытша жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... босатылуы мен уақытша
жұмыссыздықтың жалғыз себебі ... Одан ... егер ... банкротқа түссе,
егер олардың жұмысының сапасы қанағаттандырмаған жағдайда немесе олардың
нақты мамандығы қажет ... ... аяқ ... ... шығарылады.
Жұмысшылар өздерінің мамандық қызығушылығын өзгерткен жағдайда немесе елдің
басқа ауданына көшкен ... өз ... ... ... Еңбек нарығында
фирмалар арасындағы сұраныс пен ұсыныстың тұрақсыздығынан ... ... ... жұмысбастылық жұмыссыздықтың мүлдем жоқтығы емес. Экономистер
уақытша және құрылымдық жұмыссыздықты болмай қоймайды деп санайды, ... ... ... ... ... ... аз бөлігін қамтитын
жұмысбастылық болып ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейі уақытша және құрылымдық жұмыссыздық
деңгейлерінің қосындысына тең.
Басқа сөзбен ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық нөльге тең болған ... ғана ... ... ... ... ... табиғи (шынайы)
деңгейі" деп те атайды. ... ... ... ... ... нақты көлемі "экономиканың өндірістік әлеуеті" деп аталады. Бұл
толық ... ... ... өндіре алатын өнімнің нақты
(шынайы) көлемі. Толық жұмысбастылық кезіндегі ... ... ... ... деңгейі еңбек күші нарықтары тепе-теңдік жағдайында
болғанда, яғни жұмыс ... мен бос ... ... саны ... ... ... ... деңгейі дегеніміз - оң өлшем, өйткені уақытша
жұмыссыздарға ... бос ... табу үшін ... ... Құрылымдық
жұмыссыздарға да жұмысқа орналасу үшін оқу ... ... ... басқа
жерге көшу үшін уақыт керек. Егер жұмыс іздеп жүрген адамдардың саны ... ... ... көп ... онда еңбек күші нарықтары сәйкес келмейді
деген сөз. ... ... ... ... ... мен ... пайда болады. Басқа жағынан қарағанда, жиынтық сұранысы ... ... ... ... ... ... яғни бос ... саны жұмыс іздеп жүрген адамдар санынан артық болады. Мұндай
жағдайда жұмыссыздықтың нақты деңгейі ... ... ... ... ... ... ... тапшылық инфляциямен қатар болады.
"Табиғи" термині экономика жұмыссыздықтың табиғи ... ... ... ... мүмкіндігін қолданып жатыр деген ұғым бермейді.
Біздің іскерлік циклдарды қысқаша ... ... ... ... ... ... ... деп айтып кеттік. Бірақ кейде
экономикадағы жұмыссыздық деңгейі табиғи деңгейінен төмен де болуы мүмкін.
Осымен қатар, нақты және ... ... ... ... ... ... қабілет және ықыласы болады, бірақ еңбек ... ... ... ол ... таба алмайды. Екінші - әртүрлі себептермен
еңбекпен айналысқысы келмейтін адамдарды сипаттайды. Жұмыссыздық ашық және
жасырынды, ұзақ мерзімді және ... ... ... ... Ұзақ мерзімді -
циклдық және құрылымдық, ал қысқа мерзімдікке маусымдық және ... ... ... ... бір формасына технология және
жаңа жабдықтар енгізуімен байланысты және ол ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық түрін ажыратады. Бұған
берілген уақыт кезінде экономикалық белсенді халық санына кірмейтін ... ... ... егер де ... ... қолайлы келсе, жұмыс күшінің
қатарына қосылуы даяр. Қазақстан жағдайында жасырын жұмыссыздық көкейкесті
мәселе ... ... Оған ... ... ... еңбек қатынасын
кәсіпорынмен ресми түрде үзген (осы ... ... ... ... есептелінеді) және мөлшерленген жұмыс уақытында (күн, апта) жартылай
жұмыс істейтін адамдар жатады. Ал ... ... бұл ... ... ... деп ... Тағы да бұған қоса конверсиялық, экономикалық,
тоқырау, жоспар арасындағы жұмыссыздық ... ... - ... ... ... салаларындағы қысқартуға
байланысты болады.
Экономикалық - нарық коньюктурасының ауытқуына тауар өндірушілердің
бәсекелестік ... ... ... ... және бұл ... ... сипатта болады.
Жоспар арасындағы жұмыссыздық мектеп бітіргеннен кейін оқуға түсе алмай
қалса болады.
Ал тоқырау жұмыс істегісі ... және де ... ... істей
алмайтындарға байланысты. Бұл жұмыссыздық өсу ... ... ... ... ... ... қаншалықты жақсы қолданатынына байланысты
сипатталады. Негізгі ... ... ... ... ... ... – бұл ... саясаттың маңызды мақсаты. Жұмыссыздық
деңгейі – бұл ... ... ... жалпы санының ішінде жұмысы жоқ
азаматтардың статистикалық көрсеткіші ( пайыз түрінде ). ... ай ... ... ... мен экономикалық саясаттағы еңбек
нарығының жағдайын бағалайды.
Жұмыс күші – жұмыссыздар мен жұмыс ... ... ... деңгейі – бұл жұмыс күшінің жалпы ... ... ... анықталуы. Демек,
Жұмыс күші = жұмыс істейтіндер саны + жұмыссыздар саны
Жұмыссыздық деңгейі = жұмыссыздар саны * 100 ... ... ... саны [4,60.б.].
Ол Халықаралық еңбек ұйымының (ХЕҰ) әдісі бойынша және әр ... заң ... ... ХЕҰ ... ... ... қамту органдарынан басқа қызмет орындары халықтық сұрақтану
жүргізеді. Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерде соңғы кезде екі көрсеткіш
есептелініп жүр: жұмыссыздықтың ресми және жалпы деңгейі.
Жұмыссыздықтың масштабын азайту мақсаты ретінде жұмыссыздықтың ... жету ... ... ... ... жою ... емес және
ондай мақсатты қойып керегі де жоқ. ... ... ... ... ... және ... деңгейлерінің қосындысына тең.
Басқа сөзбен айтқанда, толық жұмысбастылық кезінде жұмыссыздық деңгейі
циклдық ... ... тең ... ... ғана ... Толық
жұмысбастылық кезіндегі жұмыссыздықты “жұмыссыздықтың табиғи деңгейі” деп
те атайды. ... ... ... ... ішкі өнімнің нақты
көлемі “экономикалық өндірістік ... деп ... Бұл ... ... жұмыссыздық деңгейі немесе жұмыссыздықтың табиғи
деңгейі еңбек күші ... тепе – ... ... ... яғни ... бос ... орындардың саны сәйкес келген жағдайда орнайды. Еңбек
рыногының бұл ... ...... ... бос ... орны мен
онда жұмыс істегісі келетін адамдар арасында толық ... бар ... ... сан ... ұсыныс пен сұраныс бірдей болуы мүмкін.
Жұмыссыздық нарықты қатынастардан туады, сондықтан ол экономикадағы
өзгеріспен ... ... ... істейтіндер өзгеріс тауарлары мен
көрсетілген қызмет түрлеріне ... ... ... ал ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейінің жоғарылауы нақты ЖҰӨ
көлемінің төмендеуіне әсерін тигізді. Бұл жұмыссыздық деңгейі мен ... ... ... ... ... ... осы тәуелділікті
зерттеуші, экономист Артур Оукеннің есімімен Оукен заңы деп аталды.
Оның есептеуі бойынша, егер ЖҰӨ 2,7% - ға ... ... ... ал ЖҰӨ ... тағы 2%- ға өссе ... ... бір
пайызға азайтады және керісінше, ЖҰӨ - нің ... ... ... ... ... заңы жұмыссыздық деңгейі мен ЖҰӨ ... ... Ол ... ... - ß (u-u*)
Y*
Мұндағы: Y – нақты өнім көлемі;
Y* – потенциалды ...... ... ... - табиғи жұмыссыздық деңгеййі;
ß – эмпирикалық коэффициент.
[9, 78.б.]
Соңғы жылдардағы статистикалық мәліметтер бойынша ... ... пен ... ... ... Республикасындағы 2012 жылғы статистика бойынша соңғы 3 жылда
жұмыссыздық көрсеткіштері:
[ 18 ]
Осымен бірінші ... ... ... ... жұмыссыздықтың
бірнеше түрлері бар екенін білдік. Оның халыққа әкелетін зардаптарын да
қарастырдық. Оған ... ... әсер ... ... ... ... ... деректерге сүйенеміз. Жыл өткен ... ... ... оның ... ... Бұл ... үшін ... МЕМЛЕКЕТ ПЕН КӘСІПОРЫННЫҢ ЖҰМЫССЫЗДЫҚҚА ҚАРСЫ ӘЛЕУМЕТТІК САЯСАТЫН
ТАЛДАУ.
2.1. ... ... ... ... ... ... жылы 15 жас жəне одан ... жастағы экономикалық тұрғыдан
белсенді халықтың саны 8,8 млн. адамға жетті, бұл 2010 ... ... ... (1,9 %-ға) ... ... ... ... халықтың жалпы
саны 4,7 млн. адамды (53,3%) – қалалық халық, 4,1 млн. ... (46,7%) ... ... ... ... ... 71,6%-ға қалыптасты. 2011
жылы Республиканың экономикасында 8,3 млн. адам жұмыспен қамтылды. ... ... 187,5 мың адам (2,3%) ... ... ... ... халықты жұмыспен қамтушылық деңгейі 94,6%-ына, 15 жас жəне одан
жоғары жастағылардың – 67,8%-ына жетті.
Жұмыспен қамтылған ... ... ... қызметкерлер саны 5,6%
млн. адамды немесе 67,2%, өз бетінше жұмыс істейтіндер – 2,7 млн. ... ... ... ... ... ... ... саны 4,3 млн.
адамды немесе жартысынан көбі əйелдер – 4,1 млн. адамды (48,8%) ... ... ... негізгі үлесті – 30,5%-ды 25-34 жастағы
тұлғалар, ал 22,7% – 45-54 жастағылар, 22,7%-ды – 35-44 жастағылар ... – 15-24 ... ... ... жылы ... ... саны 473,0 мың ... құрады, өткен жылға
қарағанда 23,6 мың адамға (5,0 %) азайды. Жұмыссыздық деңгейі ... ... ... ... саны бойынша қалалық халық 270,6 мың
адамды (57,2%), ауылдық халық – 202,4 мың ... (42,8%) ... ... ... ... - ... Тұлғалардың үлесі –
25-34 жастағылар 40,7%, 15-24 жастағылар – 12,2% ... ... ... ... білімді 117,9 мың адам (24,9%), жалпы орта білімді –
174,8 мың адам (36,9%), орта ... ... – 124,8 мың адам ... ... ... кез - ... жұмыстың жоқтығы себебі бойынша
жұмыспен қамтылмаған, 20,4% - өз еркі бойынша жұмыстан босатылғандар, 10,5%
- штаттың ... ... ... босатылғандар, 6,2% – оқу ... ... ... ... 2011 жылы 15 жас жəне одан ... ... тұрғыдан енжар (əрекетсіз) халық саны 3,5 мың адаммен
қалыптасты немесе 2010 жылмен салыстырғанда 10,4 мың адамға (0,3%) ... ... ... ... ... ... 1,3 млн. адамын –
ерлер (38,0%), 2,2 млн. ... (62,0%) - ... ... ... ... ... жынысы және жасы бойынша бөлу.
Жұмыссыз халық жас топтары және жынысы ... |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 ... ... ... |597,2 |557,8 |554,5 |496,5 |473,0 ... | | | | | ... ішінде жасы: ... |0,3 |0,6 |0,6 |1,3 |1,3 ... |35,9 |18,4 |15,6 |8,7 |7,9 ... |90,6 |77,6 |71,5 |56,6 |50,0 ... |119,9 |112,7 |129,3 |105,7 |107,2 ... |90,8 |87,2 |82,7 |73,7 |85,5 ... |57,3 |59,3 |53,1 |52,3 |48,8 ... |56,3 |43,7 |48,6 |49,7 |43,9 ... |60,6 |55,8 |55,2 |54,7 |42,5 ... |47,3 |51,5 |52,9 |49,3 |46,9 ... |32,7 |37,8 |36,0 |34,8 |27,3 ... |5,6 |13,2 |9,5 |9,8 |12,9 ... ... ... ... ... статистикасы |
[16].
Жұмыссыздық деңгейі біліміне қарай ерекше көрінеді. Өткен жылы жоғарғы
білімі бар ... ... ... орта ... ... - ... орта білімі барлар - 10,4%-ті құрады. Жұмыссыздардың жалпы көлемінде
кәсіптік орта және жалпы орта білімі барлар ... ... - ... және ... құрайды. Бұл ретте жұмыссыз әйелдерде білім ... ... ... ... ... жұмыссыздардың ішінде олар 60%,
кәсіптік орта білімі барлары - 66% болып отыр.
2011 жылы 501 мың жұмыссыз немесе 78,2% ... ... ... саласында еңбек қызметі тәжірибесі болды. Олардың негізгі бөлігі
(21,7%) бұрын ауыл шаруашылығында жұмыс істегендер. ... ... ... ... 14%, ... ... ... пен
байланыста-5,4%, білім саласында-5,2% шұғылданған.
Жұмыссыз ерлердің қатары негізінен ... ... ... ... пен ... жұмыс істеген адамдар есебінен, ал әйелдер қатары -
денсаулық ... ... ... ауыл ... ... ... ... толықты.
Жұмыс күшіне сұраныс пен ұсыныстың теңсіздігі, тиісті біліктіліктегі
жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... күрделендіре түседі. Өткен жылы 235,6 мың жұмыссыз
немесе олардың жалпы санының 36,7% ... ... не кез ... ... атап ... ... штаттың қысқаруы немесе жеке ... ... ... байланысты кәсіпорындар мен ұйымдардан жұмыстан
шығып қалған адамдар биылғы жылы 138,2 мың ... ... ... ... құрады. Өз еркімен 85,3 мың адам (13,3%) ... Оқу ... ... ... 82,8 мың адам ... 12,9% ... ... ұзақ мерзімді жұмыссыздық деңгейінің төмендеуі байқалады.
Алайда ұзақ уақыт бойы жұмыс ... ... ... ... ... әлі ... ... жылы 229,4 мыңнан аса адамның жұмысы (кәсібі) болмады. Бұл
олардың жалпы санының 37,3% болады. Бір және одан ұзақ бойы ... ... ... ... ... басымдық танытады - 67%. Ұзақ ... ... ... ... - ... ... айдан 6 айға дейін жұмыс іздеп жүргендер 246,7 мың адам немесе барлық
жұмыссыздардың 38,5%-і болды, 6 айдан 12 айға дейін ... ... ... 116,1 мың ... және ... ... 114,2 ... аса адам бұрын
еш жерде жұмыс істемеген, бұл жұмыссыздардың жалпы санының 18,6%.
Жұмыссыз ... ... ... (48,3%) ... ... ... іздестіруде. Олардың 67,5%-і мемлекеттік ұйымдарда, 24,2% -
мемлекеттік емес ұйымдарда жұмыс істеуді қалайды, 51% кез ... ... ... ... тамызда жұмыссыздар саны, бағалау бойынша, 467,8 мың
адамды, жұмыссыздық деңгейі 5,2% құрады. ... ... ... ... ... ... министрлігінің жұмыспен қамту органдарында 2012
жылғы тамыз айының соңына 61,5 мың адам ... ... ... құрамына енгізілген тұлғалардың есебінсіз) ресми тіркелген.
Тіркелген жұмыссыздар үлесі экономикалық ... ... ... ... (2011ж. ... – 0,8%), - ... ... экономикасында 2012 жылғы тамызда (бағалау бойынша) 8,6 млн.
адам жұмыспен қамтылды. Өткен ... ... ... ... ... ... мың ... немесе 1,7%-ға көбейді. Жалдамалы қызметкерлердің саны
аталған кезеңде 5,8 млн. адамды (жұмыспен ... ... ... ... 19 ... ... ... шағын қалалар мен тоқыраған ауылдық өңірлерде
аса өткір болып отыр. Республикада еңбек нарығының жай күйінің мониторингі
үшін облыстар, қалалар мен ... ... ... ... ... ... ... көрсететін деректер базасы құрылды. Сапа мен ұсыныстың
кәсіптік – ... ... ... және халықтың еңбек
ұтқырлығының төмен болуы ... ... ... ... ... бір ... тапшылығы жағдайында қазіргі уақытта Қазақстанда
оған сұраныстың жеткілікті екенін талдау ... ... ... ... жөніндегі органдардың ай сайынғы бос орындар банкі 15-17 ... ... ... кәсіптік белгісі бойынша жұмыс күшіне сұраныс ... ... ... бір бос ... орнынан есеппен 7-10
жұмыссыз үміттенеді.
2.2 Кәсіпорынның жұмыссыздыққа қарсы жүргізетін ... ... ... және ... төмендетудің негізгі
бағыттары жұмыс күші ... мен ... әсер ету ... ... (3 сурет). Әр бағыт пен шараларды жүзеге асыру аймақтық және
кәсіпорын деңгейінде ... ... ... ... қажет
етеді.
Жұмыс күшіне сұраныстың қалыптасуы жұмыс берушінің қажеттіліктері мен
қызығушылықтарына бағынады. Оның ... ... ...... табу үшін
өзі басқаратын кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету.
Жұмыс күшіне сұранысты қалыптастыру саясатының ... және ...... ... сақтау және модернизациялау, жаңа жұмыс орындарын
құру және ... және ... жою. Бұл ... аймақтық және жергілікті
басқару орындарының қолдауымен әрекет ететін кәсіпорындарда ... ...... ... негізінде жаңа жұмыс орындарын
құру. АҚШ тәжиребесінде шағын кәсіпорындар ... он жаңа ... ... ... құрылады. Жаңа кәсіпорындарды құрумен қатар жұмыс ... ... ... ... ірі ... ішкі ... да әсер етеді.
Үшінші бағыт – ақы төленетін қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру. Бұл ... ... ... ... жергілікті басқару органдарының
иелігіндегі обьектілерде құрылыспен, жөндеу, жинастыру, қызмет көрсетумен
байланысты уақытша жұмыс берумен түсіндіріледі. Бұл ... ... ... ... таралуы есебінен кеңеюі мүмкін. Бұл жағдайда ... ... ... ... жұмыстар шеңберін анықтайды.
Төртінші бағыт – еңбек потенциалын ... ... ... үшін ... ... ... Бұл ... бойынша тапсырыстарды орындау
кезінде жұмыстардың мазмұны мен сипаты жеке ... ... ... ... ... 3
Жұмысбастылық жақсарту және жұмыссыздықты төмендету саясаты
|Жұмысбастылық жақсарту және |
|жұмыссыздықты төмендету саясаты ... ... | ... күші ... мен | ... күші |
|сұранысты | ... ... әсер | ... ... | |ету ... | ... |
|саясаты | | | ... ... ... | ... оқыту |
|кәсіпорындарда жұмыс | ... ... ... |
|орындарын құру және | | ... | | ... ... | ... ... жаңа жұмыс | ... ... құру | ... ... ... ... ... ... ... ... ... реттеу |
|Еңбек потенциалын | ... ... ... | ... ... |
|мүмкіндігімен тұлғалар| | ... ... ... | | ... | | ... ... ... жұмыс күшінің мобильділігі ... ... ... ... мен ... сипаттайды.
Жұмыс күші ұсынысының қалыптасуы жұмысшының қажеттіліктері ... ... Оның ... ... ...... бойынша,
еңбек шарты мен еңбекақы бойынша қанағаттандырылатын жұмысқа орналасу.
Жұмыс күші ұсынысын қалыптастыру ... ... және ... ... ...... ... оның сапасын жақсарту, дамыту және
жетілдіру. Басты назар кәсіпкерлер, менеджерлер, маркетинг бойынша мамандар
және басқа да ... ... ... ... ... ... ... бағыт - өзіндік жұмысбастылықты дамыту. Бұл ... ... ... ... мен ... ... әртүрлі түрлерін
дайындау бойынша жеке еңбек әрекетімен байланысты. Бұл ... ... ... саналады, бұл жерде кәсіпкер мен жұмысшы бір тұлға
болады.
Үшінші бағыт – жұмыс уақыт ұзақтығын ... ... ... ... ұзақтығын қысқарту тенденциясын жұмысшының қосымша жұмыс істеуге
уақыты болатынының куәсі болып табылады.
Төртінші ...... мен ... берушілердің қызығушылықтары мен
қажеттіліктерін максималды үлестіру мақсатында миграциялық үрдістерді
реттеу.
Сонымен қатар, кез ... ... ... ... ... мүмкін.
Жұмыссыздықтың зардаптары:
-Жұмыссыздық (циклдық) жағдайында - өндіріс мүмкіншілігін толық
пайдаланбағандықтан ұлттық байлықтың азаюына ... Бұл ... ... алу ... ... – қор қысқарады;
-инвестицияға сұраныс қысқарады;
-өндіріс құлдырайды;
-ұзақ мерзімде болатын жұмыссыздық жағдайында ... ... ... өсуі ... ... істердің өсуіне және халықтың
әлеуметтік жағдайының төмендеуіне әкеледі.
Қазақстан Республикасының халықты жұмыспен қамту туралы 1998 жылы ... ... ... жұмыс беруші халықты жұмыспен қамтуға белсенді
қатысуы керек. Заң бойынша ... ... ... ... қамту
саясатын іске асыруға:
-еңбек туралы заңдарға сәйкес жеке ... ... мен ... ... ... отырып, жұмысқа орналасуға жәрдем көрсету;
-қызметкерлерді кәсіби даярлау және өндіріс ішінде оқыту жүйесін
дамыту;
-құрылымдық ... ... ... ... кадрлық
әлеуметін сақтау және ұтымды пайдалану;
-қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыруға және жүргізуге жәрдемдесу;
-өз қаражаты есебінен қоғамдық ... ... ... ... бойынша өтініш жасаған адамдарды
ұйымдарда белгіленген ... ... ... бос ... ... ... таратылуына, адам санының немесе ... ... ... ... ... ... ... қызметтері мен кәсіптері, мамандықтары, ... ... ... ... ... босатылуы мүмкін қызметкерлердің саны
мен санаттары туралы және олар ... ... ... ... ... ... бір ай бұрын уәкілетті органға толық көлемде ақпарат
беруге;
-бос ... ... ... ... ... ... үш жұмыс күні ішінде
олар туралы уәкілетті органға мәлімет жіберуге;
-уәкілетті орган ... ... ... ... қою ... жұмысқа
қабылдау немесе жұмысқа қабылдаудан бас тарту себебін көрсете отырып, ... дер ... ... үшін ... орындарының белгіленген квотасын орындауға;
-уәкілетті органға алған мамандығы мен біліктілігін ... ... ... ... ... және ... ... өткен
адамдардың саны туралы мәліметтер беруге міндетті[8].
Қазақстан жұмыссыздарды жұмыспен ... ... ... ... ... ... Республикасының Статистика бойынша агентігінің
мәліметтері бойынша шағын кәсіпорындар қызметкерлерлінің саны 2009 жылы ... ... 2010 жылы – 768640 ... ал 2011 жылы ... саны 1361 ... яғни ... жылы олардың саны 770001 адамға жетті. ... ... көп ... ... – 15.2%, өңдеу – 12.6%, құрылыс –
19.1%, және сауда, автомобильдерді, тұрмыстық бұйымдарды жеке ... ... – 26.3% ... ... ... ... мемлекеттің әлеуметтік саясатын талдау.
Мемлекет азаматтардың жұмыспен нәтижелі әрі ... ... ... ... ... жүргізілуін қамтамасыз етеді. Заң бойынша
жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттік саясат Қазақстан ... ... ... ... ... ... мен
азаматтығы жоқ адамдарға қызмет пен кәсіп түрлерін еркін таңдауға бірдей
мүмкіндіктерді, әділ де ... ... ... ... ... ... ... бағытталған.
Мемлекет жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғаудың мынадай түрлерін
көрсетеді:
-жұмысқа орналасуға ... үшін ... ... ... ... ... даярлау
және қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру;
-қоғамдық жұмыстарда істейтін жұмыссыздықтардыңеңбегіне ақы ... аз ... ... ... заң ... ... атаулы әлеуметтік көмек көрсету.
Жұмыс тапқысы келетін адамдар тұрғылықты жері ... ... ... ... жәрдемдесу туралы өтініш жасай ... ... ... ... жұмыссыз деп тану және оны тіркеу туралы шешімді уәкілетті
орган арнайы құжаттарды ... ... ... ... ... ... орган қойған талап – тәртіптерін орындауға және
сақтауға міндетті.
Әлеуметтік жұмыс орнын құруды жұмыс ... ... ... ... ... ... асырылады. Шартта тараптардың міндеттері, жұмыстың
түрлері, көлемі, ... ... ... мен ... ... ... ... мерзімі мен көздері қамтылуға тиіс. Әлеуметтік
жұмыс орны уақытша жұмыс орындарын беру ... құру ... ... оның мынадай ерекшеліктері болады:
-нысаналы топтарға әдейі арналады;
-жұмыс орындарының саны шектелмейді, жұмыс уақытша ... ... ... ұйымдастыру үшін тұрақты ... ... мен бос ... ... ... ... ұсынатын жұмыс берушілерді
іріктеу тәртібін жергілікті атқарушы орган айқындайды.
Жұмыссыздарда қажетті кәсіби біліктіліктің болмауынан лайықты ... ... ... ... ... ... ... кәсіби даярлықтан
өтуге, біліктілігін арттыруға және қайта даярлауға жібереді. ... ... ... ... ... қайта даярлау Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан ... ... ... ... ... қажеттілігі ескеріле отырып, бюджет
қаражаты есебінен уәкілетті ... ... ... білім беру
ұйымдарында не білім беру қызметіне құқығы бар кәсіпорындарда жүргізіледі.
Кәсіби даярлықтан, біліктілігін ... мен ... ... өтіп ... аз азаматтар қатарындағы жұмыссыздардың Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес мемлекеттік ... ... ... құқығы бар. Нысаналы
топтарға кіретін жұмыссыздар кәсіби даярлықтан, біліктілігін арттыру мен
қайта даярлаудан басым тәртіппен өту ... ие ... ... ... орталық және жергілікті атқарушы органдар
ұйымдастырады және олар бюджет қаражаты және жұмыс берушінің ... ... ... ... ... Азаматтардың қоғамдық
жұмыстарға қатысуы тіркелген ... ... ... ... ... Нысаналы топтарға кірген жұмыссыздардың қоғамдық ... ... ... ... бар. Қоғамдық жұмыстарға қатысуды ... өз ... ... ... ... ... ... күннен бастап үш ай өткеннен кейін ғана ... ... ... ... Қоғамдық жұмыстар уақытша жұмыс орындарын ашу
жолымен ұйымдастырылады және олардың ... ... ... ... ... ... саны іс жүзінде шектелмейді, жұмыс уақытша сипатта
болады және оларды ұйымдастыру үшін тұрақты жұмыс орындары мен бос ... ... ... ... емес ... күні жағдайында және икемді график бойынша
ұйымдастыру ... ... үшін ... ... және ... ... ... білімі жоқ адамдардың уақытша жұмысқа орналасуына мүмкіндік
береді.
Қазақстанда жұмыссыздықпен күрес және тиімді жұмыспен қамту саясатының
басты жолы бағдарлама құру ... ... ... Қазақстан Республикасының халқын жұмыспен қамтудың 2011 –
2012 жылдарға арналған бағдарламасы әзірленді.
Екінші тарауды қорытындылай кететін болсақ, бұл ... ... ... талдап, жұмыссыз және жұмыспен ... ... ... ... ... пен ... осыған жасап отырған
саясатына көңіл бөле отырып, шетелдік кейбір мемлекетпен салыстыра кеттік.
Жұмысбастылықты жақсарту және жұмыссыздықты ... ... да ... ... ... осы ... мәліметтерді қолдана отырып, екінші
тараудың мәселелерін ... аша ... ... ... ... ... АНЫҚТАУ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК САЯСАТТЫ
ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Қазақстан Республикасында жұмыссыздыққа қарсы әлеуметтік саясатты
жетілдіру жолдары.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының халқын жұмыспен қамтудың бағдарламасы
жұмыссыздықтың өсуінің алдын алу, ... ... ... ... ... иновациялық дамуының, аграрлық саланың жоғары
білікті ... ... ... ету, ... – ақ ... ... ... деңгейін төмендету, жұмыс күші сапасының артуы, жұмыс
күші ұсынысыны мен жұмыс орындары ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылуына жәрдемдесу мақсатында
әзірленді. Бағдарламаның негізгі мақсаты өнімді ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бағдарламаның халықты жұмыспен қамту деңгейінің өсуін ынталандыратын
шараларда жаңа жұмыс орындарын құруға жататындар:
-инвестициялық ... ... және ... ... іске ... (902,1 мың жұмыс орны);
-нысаналы топтар үшін әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... ... ... дамыту жолымен қамтамасыз
етілетін болады.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы заңнамаларын, бос жұмыс орындарын
жасыру және ... ... қоса ... ... ... ... бұзушылықтарды анықтау жөніндегі жұмыс жандандырылады.
Жұмыс күшіне сұраныс пен ұсыныс теңгерімділігі болуы үшін кәсіптік
даярлауды еңбек ... ... ... жетілдіру, еңбек
нарығындағы жұмыс күшіне деген сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың және білім беру қызметтері
нарығындағы ... ... ... бейіндері мен болжамдарын болжау;
-жұмыс берушілердің таяудағы 3 жылда жұмыс ... ... ... және ... даярлау жүйесін экономика қажеттіліктерімен сәйкес
келтіру мақсатында жұмыс күшіне сұраныс мониторингін жүзеге асыру;
-жұмыссыздарды ... ... ... ... қайта даярлау
есебінен еңбек рыногындағы бәсекелестік қабілетін арттыру;
-бастауыш, орта және ... ... ... ... ... жіктемелеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізу;
-кәсіпорындардың әрбір есепті жылдың аяғында жыныстық жасы, кәсіптік
және біліктілік белгілері бойынша кадрлар құрамын ... ... ... ... кәсіптік бағдарлауды дамыту, еңбек нарығында талап ететін
кәсіптер, мамандықтар бойынша олардың еңбек ... ... ... әлеуметтік қолдауға мұқтаж нысаналы топтарының ... ... ... ... ... қамтылуына жәрдемдесу
жөніндегі шараларды жүзеге асыру:
-әлеуметтік жұмыс орындарын құру;
-кәсіптік даярлауға біліктілігін арттыруға және қайта даярлауға ... ... ... кезінде басымдықты құқық;
-шағын кәсіпкерлік субъектілеріне жұмысқа орналастыру;
-кәсіптік бағдарлау, хабардар ету, консультациялар беру;
-екі – үш ... ... ... жолымен бәсекелестік қабілетін
арттыру;
-мүгедектерді жергілікті еңбек нарықтарында қалыптасқан ахуалды ескере
отырып, әкелу кестесін, қоныстану аудандарын, ... ... ... ... санын көрсете отырып орналастыру;
-нысаналы топтарды жұмыспен қамту мониторингін жүргізу;
-бос жұмыс орындары туралы мәліметтер ... ... және ... ... жүйесі органдардың өзара әрекет
етуі;
-жазасын өтеп жүрген адамдарды оқытуды ұйымдастыру мақсатында, еңбек
рыногында сұраныс бар ... ... ... ... ... жүйесі органдарға беру есебінен қамтамасыз етіледі.
Қосымша жұмыс орындарын құратын шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау
мен ... ... және орта ... ... мен дамыту:
-жұмыспен қамтудың икемді нысандарын ұйымдастыру және қызметтердің
жекеменшік салаларын ... ... ... ... ... ... ... және шағын қалалардағы тамақ шикізатын қайта өңдеуге арналған үйде
істейтін және кәсіпшілік өндірістерінің жаңғыруына ... ... ... беру ... ... жеке ісін
ұйымдастыруына жәрдемдесу;
-одан әрі өзін өзі жұмыспен қамту мақсатында жұмыссызды ... ... ... асырылатын болады.
Еңбек нарығындағы қажеттілікті ескере отырып, ... ... мен ... ... ... жүйесін құру еңбек ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру мен жетілдіру қоғамдық жұмыстардың
басым ... ... жол ... мен ... ... ағаш ... ... мен өңірлердің санитарлық – ... жай ... ... ... көлік инфрақұрылымын дамытуға
арналған қоғамдық жұмыстарды кеңейту мен қайта ... және ... ... ... ... ... ... шешуде жергілікті атқарушы
органдардың ... ... ... ... ... ... орындар туралы ақпарат жинау жөніндегі жұмысты жандандыру;
-халықты және жұмыс берушілерді ... ... ... ... ... ... жадынашылар, плокаттар тарату арқылы жұмыс іздеуге жәрдемдесу,
сондай – ақ бос жұмыс ... ... ... ... ... ... көретін азаматтарға консультациялар беру;
-лайықты жұмыс таңдауға, оның ішінде бос орындар жәрмеңкелерін, жұмыс
іздеу клубтарының қызметін ұйымдастыру, қоғамдық жұмыстарға ... ... ... бәсекелестік қабілеттілікті арттыру мақсатында
жұмыссыздарды кәсіптік ... ... ... ... ... ... жұмыс күшіне сұрыныс пен ... ... ... ... ... жаңа ... орындарын құру жолымен
іске асыру, нысаналы топтарды қоса алғанда, еңбек ... ... ... ... ... даярлаудың және қайта даярлаудық
сапасын жақсарту, ... және орта ... ... және ... ... түрлерін кеңейту және қайта бағдарлау;
-жұмыс күшін аумақ аралық, оның ... ... ... ... ... ... ... жалғасатын болады.
Жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілетті органның қызметін
жұмыспен қамтуды ... және ... ... ... еңбек делдалдығымен
айналысатын жұмыс берушілерімен, қоғамдық бірлестіктермен, жеке жұмыспен
қамту агенттіктерімен ықпалдастыру. Ол:
-жұмыспен қамту органдарының жеке ... ... ... ... ... ... ... үкіметтік емес ұйымдарымен өзара
іс - әрекеттерімен кеңейту;
-ұйым ... ... ... ... ... жататын
қызметкерлерді, олардың еңбек рыногындағы ... ... ... ... ... ... ... ретінде, ілгерілеп кәсіптік
оқыту жүйесін дамыту;
-жұмыспен қамту мәселелерін жөніндегі органдар, білім беру органдары
мен жұмыс ... ... ... ... беру ... жұмысқа орналастыру туралы келісім ... ... ... ... түлектерін жұмысқа орналастыру ... ... ... ... ету ... жүзеге асырылады;
Білім беру ұйымдарының түлектерін жұмыспен қамтуға жәрдемдесу.
Бұған:
-жоғары оқу орнының шәкірті мен жұмыс ... ... ... шарт жасасу;
-кәсіптік білім беру орындарын бітіргеннен кейін одан әрі ... ... ... ... ... арқылы жоспар
практикасын ұйымдастыру;
-мемлекеттік ұйымдарда немесе жарғылық капиталында мемлекеттің үлесі
елу пайыздан асатын ... ... ... беру ықпал ететін болады.
Білім беру ұйымдарының ... ... ... ... ... ... деңгейлерде де жүзеге асырылатын болады[14].
Қазақстан Республикасының президнеті Н.Назарбаев өзінің 2006 жылғы 1
наурыздағы “Қазақстанның әлемдегі ... ... ... 50 елдің
қатарына кіру стратегиясы” атты жолдауында халықтың неғұрлым ... ... және ... дамуына қолдау көрсететін осы заманғы
әлеуметтік саясат құру керек дейді. Оның ойынша, нағыз пәрменді әлеуметтік
саясат – ол ... ... ... ... саясаты, болып келеді және
болып қала берді. Мемлекет ... шын ... ... ... зәру
мүшелеріне ғана қолдау көрсету жөніндегі толық жауапкершілікті өз мойнына
алуға міндетті деп санайды елбасымыз. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... білікті және кәсіпқой
жұмысшыларды тартудың тетіктерін әзірлеу керек. Бұл ретте біз ... ... ... ... біліктілігі мен кәсіпқойлығы
арттыруды естен шығармауға тиіспіз. Осыған байланысты елбасымыз үкіметке
халықты әлеуметтік ... ... ... ... шешу үшін келесі
талаптар қойды:
«Кәсіби – техникалық және жоғары білім беру ... ... ... ұлттық кадрларды жұмысшы мамандықтары бойынша оқыту және кәсіби
жағынан ... ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесіне ... үшін ... және ... жасау арқылы Қазақстанда жұмыс істейтін ұлттық компаниялар мен
жеке бизнестің әлеуеті іске қосылуы қажет»[14].
Н.Назарбаевтің ... ... ... бұрынғысынша, халықтың
әлеуметтік жағынан “әлжуаз” топтарына колдау көрсету үшін ... ... ... өз ... жұмыспен қамтылған және жұмыссыз халықтың
санын аныктау
2001 ... ... ... ... ... Қазақстанда халықтың жұмыспен
қамтылуын іріктемелі зерттеу жүргізіліп келеді. Зерттеу Республиканың
барлық ... ... ... сайын 21 мың үй шаруашылығы (бас
жиынтықтан 0,5 % ) ... бұл ... ... ... ... ... ... бірліктері үй шаруашылығы және ... 15 және одан ... ... ... ... табылады.
Халық пікірлері үй шаруашылығындағы әрбір мүшені сипаттайтын ақпараттан
тұратын, халықтың ... ... ... ... ... жыл бойы ... ... жүргізіледі. Сауалнама сұрақтардың
логикалық тізбектілік принципі бойынша құрылған, соның негізінде жұмыспен
қамтылғандар экономикалық ... ... ... ... ... енжар денгейлері бойынша жіктеледі. ... ... ... ... адамды жұмыспен қамтылған халыққа жатқызу үшін, әр респондентке
сұрақ қойылады: «Сіз заттай не ақшалай табыс табу үшін ... ... ең ... ... болса да, белгілі бір жұмыс атқардыңыз ба немесе нендей бір
кәсіппен (түрлі ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылғандарды жұмыспен қамтылу жағдайы бойынша
(ЕХӘҚМ) бөлу, мына ... ... ... ... ... ... ... қызметіңіздің (жұмысыңыздың) ... ... ... ... ... ... ... бетінше жұмыспен қамтылу (өз есебінен жұмыс ... ... ... (ақы ... ... ... ... жұмыс.
Жұмыспен қамтылғандардың осы санаттағы негізгі үлесін «өз бетінше
жұмыспен қамтылған қызметкерлер» құрайды. Бұл ... ... ... ... ... әкелетін, жеке кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар.
Ауылдық халық үшін бұл жұмыспен қамтуға жеке ... ... ... ... ... өз бетінше жұмыспен қамтылғандардың санын анықтау үшін
сауалнамада келесі арнайы сауалдар көзделген: «Сіз тауарларды ... ... ... ... ... ... өзге де) байланысты қандай да
бір жұмыс атқардыңыз ба, ең болмағанда аптасына 1 ... ... ... ... кездейсоқ немесе уақытша табыстарыңыз болды ма (жұмыспен ... ... ... ... ауласында өз бетінше жұмыспен қамтылған халықтың санын анықтау
үшін барлық респондентерге арнайы ... «Сіз жеке ... ... ... телімінде), ауыл шаруашылығы өнімін өндіруге ... бір ... ... ба, ең ... ... 1 сағат?», «Сіз
жеке аулаңызда қанша уақыт жұмыс істедіңіз?» қойылады.
Бізге белгілі, жеке ... ... ... тек ... ... ... ... қатар қосымша отбасылық кіріс алу үшін өткізіледі. Сондықтан
жеке ... ... ... қосымша мынадай сұрақ қойылады:
«Жеке ауладан (үй ... ... ... ... ... қайта
өңдеу арқылы алынған өнім пайдаланылды ма?»:
а) тек ... ... ... жартылай тұтыну үшін, сондай-ақ айырбастау (сату) үшін.
Өз бетінше жұмыспен қамтылған халық жөніндегі ақпарат жұмыспен қамтылу
мәртебесі, ... ... жас ... ... ... ... тұрғылықты
жері, жұмыс түрлері және өңірлер бөлінісінде қалыптастырылады.
Жұмыссыздық жөніндегі ... ... үшін ... ... ... берілген:
-Сіз заттай не ақшалай табыс алу үшін аптасына ең кемі 1 ... ... ... да ... атқардыңыз ба немесе бір ... ... ... ... ... ... төрт апта ішінде жұмыс іздедіңіз бе?
-Егер қазір жұмыс тапқан болсаңыз, ... ... 2 апта ... жұмысқа
кірісуге дайынсыз ба?
Яғни, егер де қаралып отырған кезеңде респондент ... ... оны ... ... және ... ... ... екендігі туралы жауап
берген жағдайда онда ол жұмыссыздарға жатады.
Жұмыссыздық бойынша статистикалық деректер жынысы, жасы, ... ... ... ... ... уақытының ұзақтығы мен себебін, және де басқа
белгілері бойынша қалыптастырылады.
Қазіргі таңда жалпы жұмыссыздық ... ... ... ... және ... ... ... есептеледі.
Барлық көрсеткіштер тұтастай ел бойынша және ... ... ... ... ... ... ... болсақ, еліміздегі
жұмыссыздық көбейсе кедейшілік деңгейі де ... ... Осы ... ... ... ... бағдарламаны жетілдіру жолдары
қарастырылады. Сондай-ақ, жұмыссыздар ... ... ... халық арасында
оның дұрыс таралуы тереңінен талданады.
Қорытынды
Берілген курстық жұмысты қорытындыласақ, мынадай тұжырымға ... ...... ... Яғни жұмыссыздар –
бұл тұрақты ... жоқ, ... ... ... ... ... ... түрлерін ажыратуға болады: фрикциондық, құрылымдық,
маусымдық, циклдік, технологиялық, жасырын және коверсиондық. Сонымен ... және ... ... та ... ... ... бірі – ... деңгейі. Жұмыссыздық деңгейі бұл – жұмыс
күшінің жалпы санындағы жұмыссыздардың пайыз ... ... ... кезінде жұмыссыздықтың табиғи деңгейі сақталады. Ол ... ... тең ... яғни ... пен ... қосындысына тең болады. Жұмыссыздық деңгейі мен ЖҰӨ ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының статистика бойынша агентігінің мәліметтеріне сүйене отырып,
еңбек нарығында жыл сайын жұмыссыздық деңгейінің төмендеу үрдісі байқалады
деуге ... ... ... ... 2012 жылы ... деңгейі
алдыңғы жылға қарағанда 0,1% - ға төмендеген, яғни оның деңгейі 2012 жылы
5,3% болды. Еңбек ... ... ... ... ... ... мен ... болып отыр. Жұмыссыздық деңгейі жастар арасында бұл
көрсеткіш – 4,6% - ды ... ... ... ... қамту проблемасы шағын
қалалар мен ауылдық өңірлерде аса ... ... ... байланысты жұмысбастылықты төмендетудің негізгі бағыттары жұмыс
күші ... мен ... әсер ету ... ... ... ... келдім. Қазақстан Республикасының жұмыспен қамту туралы заңына
сәйкес жұмыс беруші, кәсіпорын халықты жұмыспен қамтуға ... ... Заң ... ... ... мемлекеттік жұмыспен қамту саясатын іске
асыруға:
-жұмыссыздарға жұмысқа ... ... ... кәсіби даярлау және оларды оқыту жүйесін дамыту;
-қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыруға және жүргізуге ... ... және тағы сол ... ... ... қатысады.
Ал мемлекет азаматтардың жұмыспен нәтижелі әрі еркін таңдау ... ... ... ... ... етеді. Осыған орай
мемлекет жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғаудың ... ... ... ... ... үшін ... даярлау, біліктілікті арттыру, қайта даярлау
және қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру;
-қоғамдық жұмыстарда істейтін жұмыссыздарға еңбегіне ақы төлеу;
-табысы аз азаматтарға жататын ... ... ... ... ... ... қарсы әлеуметтік саясатты
жетілдіру үшін жұмыспен қамту ... ... Бұл ... ... салаларында жаңа жұмыс орындарын құру;
-жұмыс күшіне сұраныс пен ұсыныс теңгерімділігі жөніндегі шаралар
жүргізу;
-халықты ... ... ... ... топтарының жұмыспен
қамтылуын ұйымдастыру;
-қосымша жұмыс орындарын құратын ... және орта ... ... ... қамтудың өңірлік проблемаларын шешуде жергілікті атқарушы
органдардың ... ... ... ... ... беру ұйымдарының түлектерін жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және
т.б.
Қарап ... ... ... екі түрлі қарама қайшылыққа
кездеседі. Біріншісі кадр ... ... ... белгілі бір салаларда
оның артықтығы. Осы мәселелер ең бір шешім қиын мәселелер, дегенмен, оны ... ... ... ... ... ... елді алып ... болсақ, жұмыссыздық елдің экономикасын артқа
тартумен қатар, жиынтық ішкі өнімнің жоғалуына әкеліп соқтырады. Осыған ... үшін жаңа ... ... ашу, ... ... ... даярлау,
жастарды жұмыспен қамту мәселелерін терең ... ... деп ... ... ... ... шешіп тастамасақ та, одан біртіңдеп
құтылу жолын қарастырған жөн. ... ... ... ... ... ... ... және әлі де бола береді. Оған соңғы жылдары әлемдік
дағдарыс көп әсерін ... Ақша ... ... ... ... ... адам ... қалды, соның нәтижесінде жұмыссыздық
кең етек жайды. Бірақ біздің елде оның деңгейі жыл өткен сайын ... ... ... ... ... ... Президентіміздің
қабылдаған «Қазақстан – 2050» бағдарламасы бойынша әлі де сол жылға дейін
елімізде өте көп жұмыс орындары ... деп ... ... сол ... ... ... ... құтылармыз. Сондықтан сол күнге
бізді жеткізетін білімді де, білікті ... ... ... ... деп
тілейік. Еліміз жұмыссыздық мәселесін шешетін әлемдегі ең бірінші мемлекет
болатынына сенейік!
Бұл курстық жұмысты аяқтай ... ... ... Әбішұлы
Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында айтқан ... ... ... ... ... – ол ... жұмыспен тұрлаулы қамту
саясаты. Мемлекет ... шын ... ... зәру ... ғана ... ... толық жауапкершілікті өз мойнына алуға міндетті”.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1.Темірбекова А.Б. Экономикалық теория: Оқу ... - ... 2008- ... С., ... А.С., ... І.А. Экономикалық
теория. Алматы, 2002 жылы, 282 – 288б.
3.Жумабаев С.К. ... ... ... Алматы, “Қазақ университеті”,
2003 жылы, 144 –157б.
4.Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика. Алматы, “Экономика”,
2003 жылы, 59 – ... им. Е.А. ... ... экономика Казахстана, Караганда
2005 жылы, 14 – 16б.
6.Нұрмұхамедова Ш.С. ...... ... ... ... хабаршысы, 2005 жылы, №2, 132 – 134б.
7.Алпысбаева С.Н. “Экономика рынка труда”, ... 2002 ... 87 ... ... ... №341 – 1 (22.11.1999 жылдан №483 – 1 өзгертулер)
“Халықтың жұмысбастылығы ... ҚР – ның ... А.А. “ҚР – да ... нарығындағы істің жағдайы туралы”,
Справочник кадровика Казахстан, 2006 жылы, №7, 38 – 44б.
10.ҚР – ның ... ... ... 2011 – 2012 ... ... ... статистикалық жылнамалығы. 2010 жылы, 39 – 41б.
12. «Казахстан-2030». Стратегиясы Н.Ә. ... ... ... – ның президенті Н. Назарбаевтің ... ... ... ... ... Н.А. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру - мемлекеттік
саясаттың басты мақсаты», 2006 жылғы Қазақстан халқына жолдауы.
15. Экономикалық ... ... / ... Я. Ә., ... Б. Б. ж.б.
- Алматы, 2000
16.«Қазақстан халқының экономикалық белсенділігі» 2007-2011 ... ... ... – 2012 ... ... » ... 2012 ж 6 сәуір
18. Қазақстан Республикасының статистикалық көрсеткіштер сайты
www.stat.gov.kz
19. I-news.kz интернет хабарлар сайты.
20. www.newskaz.kz қазақстандық жаңалық таратушы сайт.
-----------------------
Жұмысбасты-лықты ... және ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздықтың себептері мен формалары12 бет
Жамбыл облысындағы халықты жұмыспен қамтамасыз ету81 бет
Жұмыссыздықтың әлеуметтік – экономикалық мәні21 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы жұмыссыздық89 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық жағдайы25 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық және оның себептері мен формалары6 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық және оның себептері мен формалары жайлы ақпарат19 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары22 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары жайлы6 бет
Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық себептері және формалары жайлы мәлімет19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь