Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй қатынастары азаматтық құқықтық қатынастар түрі ретінде

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ ҰҒЫМЫНА ШОЛУ ... ... ... .5
1.1 Азаматтық құқық және оны реттеу тетіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Азаматтық құқық қатынастарының элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
1.3 Азаматтық.құқықтық қатынастар шеңберіндегі тұрғын үй құықығы ... ...25
ІІ Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй қатынастары азаматтық құқықтық қатынастар түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.1 Тұрғын үй қатынастарын реттеудің құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... 32
2.2 Тұрғын үй қатынастарын жүзеге асырудағы мемлекеттің негізгі құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46
2.3 Тұрғын үй саласын мемлекеттік реттеу тетіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
КІРІСПЕ

Азаматтық құқық – Қазақстан Республикасының құқық салаларының бірі болғандықтан күнделікті тыныс-тіршілікпен, сондай-ақ азаматтардың, заңды тұлғалар мен мемлекеттің өзімен, оның әкімшілік – аумақтық бөліністерімен тығыз байланысты.
Азаматтық құқықты зерттемес бұрын азаматтық құқық пәнін анықтап, басқаша айтқанда, мұның пәні не екенін белгілеп алуға тиістіміз. Ал азаматтық құқықтың пәнін анықтаудың өзі оңай шаруа емес. Өйткені, азаматтық құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастар ауқымы өте кең де сан қырлы.
Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының пәнін тауар-ақша қатынастары және қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де мүліктік қатынастар, сондай-ақ мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатынастар құрайды.
Азаматтық құқық нормаларының талаптарына сәйкес туындайтын және бұл нормаларға тәуелді болатын жақтар арасындағы қатынастар азаматтық құқық қатынастары деп аталады.
Тақырыптың өзектілігі. Адам өмірінің басты материалдық жағдайларының бірі тұрғын үй болып табылады. Адамның тұрғын үйге деген сұранысы ол туғаннан бастап пайда болады және оның өмірінің барлық кезінде сақталады, яғни, тұрақты сипатта болып, жасы ұлғайған саыйн, отбасының пайда болуымен түрі өзгереді.
Адамдар өз өмірінде және әрекет үстінде үнемі әрқилы азаматтық құқық қатынастарға араласып жүргенімен, өздерінің әрекеттерінің заң жөніндегі сипатын көбінесе ескере бермейді. Мысалы, қайсыбір затты болсын сатып алуда сатушы мен алушының арасында осындай қатынас туындайды. Азаматтық кодексте көрсетілген сату – сатып алу мәмілесінен туындайтын өте күрделі құқықтық қатынастар пайда болады. Бұл мәміле бойынша сатып алушы белгілі бір сомада ақша төлеуге міндетті, ал сатушы сатқан затты сатып алушының меншігіне беруге немесе сол затында сапасы жағынан бір кемшілігі немесе сан жағынан кемістігі болса, онда оны басқа затпен ауыстыруға, толықтыруға, әйтпесе алған ақшасын қайтарып беруге міндетті және т.с.с.
Заңды тұлғалардың барлық істері де нақ жаңағыдай азаматтық құқық қатынасы ретімен жүзеге асады. Өндіріс жабдықтарын тапсыру, өнімдерді сату, банк арқылы есеп айыру – осылардың бәрі де құқық қатынасын тудырады, яғни осылардың бәрінің де заң арқылы белгілі салдары болады.
Құқық қатынастарын сөз еткенде, оны талдағанда біз алдымен оның құрамдас элементтерін айқындап алуымыз қажет. Әрбір құқық қатынастарында қатынастың субъектілері деп аталатын қатысушылары болады. Азаматтық құқық қатынастарының субъектілері: жеке тұлға, заңды тұлғалар, әкімшілік – аумақтық бөліністер, сондай-ақ мемлекет болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. Алексеев С.С. Проблемы теории права. М. 1972 г.
2. Ашеулов А.Т. , Г.А. Жайлин. Гражданско-правовая. Ответственность за вред, причененный преступлением против личности. Алматы, Издательства КазГЮУ 2000 г.
3. Басик М.Г. , Сулейменов М.К. Гражданский Кодекс РК коментарии. Общая часть. Алматы.
4. Братусь С.Н. Юридическая ответственность и законность. Москва, 1976 г.
5. Белякова М.А. Гражданская правовая ответственность за пречинение вреда. Теория и практика 1986 г.
6. Бризиский. О возмещение ущерба гражданам. 1989 г.
7. Васькин В.В, Овчиников И.Н. Гражданско-правовая ответственность.1998 г.
8. Варул В.А. Вина как субъективное основание гражданско-правовой ответственности. Учебник 1986 г.
9. Грибанов В.П. Ответственность за нарушение гражданских прав и обязанностей. Москва 1973 г.
10. Егоров Н.Д. Причинная связь как условие юридической ответственности . Москва 1981 г.
11. Комаров А.С. Ответственность в коммерческом обороте. Москва 1991 г.
12. Маркова М.Г. Основы гражданского права
13. Майлин Н.С. Правонарушение, понятие, причины, ответственность. Москва 1985 г.
14. Пугинский Б.И. , Сафиуллин Д.Н. Правовая экономика, проблемы становления. 1991г.
15. Сергеева А.П. Гражданское право. Под ред. Доктора профессор юридических наук. Санкт-Петербург. 1996 г.
16. Суханов Е.А. Гражданское право
17. Сергеева А.П., Толстого Ю.К. Гражданское право. Учебник / Под ред. 1997 г.
18. Сапарғалиев Ғ. Заң терминдерінің түсіндірме сөздігі. 1995 ж.
19. Төлеуғалиев Ғ. І том. ҚР азаматтық құқығы. Алматы 2001 ж.
20. Қазақстан Республикасы Конституциясы. 1995 ж. 30 – тамыз.
21. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың қазақ халқына «Қазақстан – 2030» жолдауы.
22. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі. 2000 жылдың 1 сәуіріне дейінгі өзгерістер мен толықтырулар енгізілген. Алматы ІІ жеті жарғы.
23. Ответственность за нарушение гражданско-правового обязательства. Алматы, «Әділет-Пресс», 1997 г.
24. Гражданское право, часть вторая в вопросах и ответах. Москва юрист 2001 г.
25. Гражданский кодекс Р.К толкование и комментирование. Алматы 1997 г.
26. ҚР Азаматтық кодексі (жалпы бөлім 1995ж. 1 - наурыз) (Ерекше бөлім ІІ 1999 ж. 1- шілде)
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
І АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ ҰҒЫМЫНА ШОЛУ.............5
1.1 Азаматтық құқық және оны реттеу
тетіктері..................................................5
1.2 Азаматтық ... ... ... ... ... ... үй құықығы.......25
ІІ Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй қатынастары азаматтық құқықтық
қатынастар түрі
ретінде.................................................................32
2.1 Тұрғын үй қатынастарын реттеудің құқықтық
негіздері............................32
2.2 ... үй ... ... ... ... негізгі
құралдары...................................................................
............................................46
2.3 Тұрғын үй саласын мемлекеттік реттеу
тетіктері........................................55
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................66
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................68
КІРІСПЕ
Азаматтық құқық – Қазақстан Республикасының құқық ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттің өзімен, оның әкімшілік – аумақтық бөліністерімен
тығыз байланысты.
Азаматтық құқықты зерттемес бұрын ... ... ... ... айтқанда, мұның пәні не екенін ... ... ... ... ... ... ... өзі оңай шаруа емес. Өйткені, азаматтық
құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастар ауқымы өте кең де сан ... ... ... ... ... ... және ... теңдігіне негізделген өзге де мүліктік
қатынастар, сондай-ақ мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес ... ... ... ... ... сәйкес туындайтын және бұл
нормаларға тәуелді болатын жақтар арасындағы қатынастар азаматтық құқық
қатынастары деп ... ... Адам ... ... ... ... ... үй болып табылады. Адамның тұрғын үйге деген сұранысы ... ... ... ... және оның ... ... ... сақталады,
яғни, тұрақты сипатта болып, жасы ұлғайған саыйн, отбасының ... ... ... өз ... және әрекет үстінде үнемі әрқилы азаматтық құқық
қатынастарға ... ... ... ... заң ... ... ... бермейді. Мысалы, қайсыбір затты болсын сатып алуда
сатушы мен алушының арасында осындай қатынас туындайды. Азаматтық кодексте
көрсетілген сату – ... алу ... ... өте ... ... ... ... Бұл мәміле бойынша сатып алушы белгілі бір сомада
ақша төлеуге міндетті, ал сатушы ... ... ... алушының меншігіне
беруге немесе сол затында сапасы ... бір ... ... сан жағынан
кемістігі болса, онда оны басқа затпен ауыстыруға, толықтыруға, ... ... ... ... ... және ... тұлғалардың барлық істері де нақ ... ... ... ... ... ... ... жабдықтарын тапсыру, өнімдерді сату,
банк арқылы есеп ...... бәрі де ... ... ... яғни
осылардың бәрінің де заң арқылы белгілі салдары болады.
Құқық қатынастарын сөз ... оны ... біз ... оның
құрамдас элементтерін айқындап алуымыз қажет. Әрбір құқық ... ... деп ... ... ... ... ... субъектілері: жеке тұлға, заңды ... ... ... ... сондай-ақ мемлекет болып табылады.
Тұрғын үй қатынастарында қатаң заңдылық пен әділеттілікті жүзеге
асырудың қажетті талабы – бұл ... ... үй ... мен ... ... және ... қолдану. Тұрғын үй қатынастарын реттеу ... ... және ең ... тұрғын үй және азаматтық заңнама қағидаттарының
үйлесімділігі негізінде жүзеге асады. Бұның барлығы тұрғын үй ... ... ... ... үй – ... және өзге де құқықтық
санаттарды терең зерттеу мен меңгерудің қажеттілігі артады.  
Соңғы уақытқа дейін тұрғын үй сұрақтары ... ... ... еді. Енді ... үй ... оқытудың дербес пәні болып, барлық
қажетті заңнамалық және құқықтық ... ... ... айта ... құқық жүйесінде тұрғын үй құқығының орны мен рөлі туралы вторлар
арасындағы пікір біртекті емес. 
Зерттеудің ... ... Кей ... ... тұрғын үй құқығы құқық саласының дербес саласы емес және
азаматтық құқықтың ... ... ... ... ал кей
авторлардың (Корнеев С.М., Седугин П.И.) пайымдауынша заңнамалық актілердің
дамуы ... ... үй ... тұрғы үй құқытық материалдарды
жүйелеп баяндау, ... ... ... ... ... ... олқылықтарды толықтыру жүреді,  заңнамаға жаңа ерекше жүйелі
нормативтік құқықтық қорытындыларды (оның ішінде ... үй ... ... дербес кешенді құқықтық құбылысты қалыптастыруға мүмкіндік
берді.  
Оған айрықша реттеу пәні, қағидаттары, ... ... ... мен ... тән, ... ... механизмнің болуы, осы арқылы
тұрғын үй құқығы аралас құқық салаларынан ... ... ... мақсаты – тұрғын үй қатынастарын азаматтық
құқық қатынастарының бір түрі ретінде қарастыру.
Диплом ... ... ... ... ... шолу;
- азаматтық құқық қатынастарының элементтері мен ... ... ... үй ... реттеу мәселелерін қарастыру;
- тұрғын үй қатынастарын жетілдіру тәсілдерін ұсыну.
Тақырыптың зерттеу пәні:
- азаматтық-құқықтық қатынастар.
Зерттеу нысаны:
- азаматтық құқықтық ... ... ... үй қатынастары.
Зерттеу әдістері:
- сараптау;
- талдау;
- тұжырымдау.
Диплом жұмысы ... екі ... ... ... ... ... тізімінен тұрады.
І АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ҚАТЫНАСТАРЫ ҰҒЫМЫНА ШОЛУ
1.1 Азаматтық құқық және оны реттеу тетіктері
Қазақстан Республикасының біртұтас ... ... ... ... бәрімізге мәлім. Сол салалардың бірі болып табылатын ... ... ... ... сала ... ... ... келе
жатқан нарықтық экономиканың бірден-бір негізі десек те ... ... бұл ... реттелінетін құқық қатынастарының шеңбері өте кең.
Азаматтық құқығымен реттелінетін ... ... бару ... ... ... ... ережелерге сүйенуіміз қажет. Яғни
айтқанда, реттеу пәні мен реттеу тәсілдері. Осы жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... сала ... тек ... ... оның басқа құқық салаларынанерекшіліктерін де көрсетуге болады.
Азаматтық кодекстің ... 1- ... ... ... ... қатынастары және қатысушылардың теңдігіне негізделген
өзге де мүліктік қатынастар, сондай-ақ ... ... ... емес жеке ... ... Сонымен қатар, ... ... жоқ ... емес жеке ... да азаматтық
заңдармен реттеледі, өйткені олар заң құжаттарында өзгеше көзделмеген, ... емес жеке ... ... ... көріп отырғанымыздай, азаматтық құқығымен реттелетін қоғамдық
қатынастардың негізгісі болып табылатыны- мүліктік қатынастар. Сондықтан
да айтып кеткен жөн ... кез ... ... ... ... ... ... тауар-ақша қатынастары, яғни ... ... кез ... ... және ... көріністерде (мүлік
беру, жұмыс, қызмет) байқалатын мүліктік қатынастар.
Мүліктік қатынастарға негізінен, қоғамдағы өндіріс құрал-жабдықтарына,
мүліктік иеліктерге және ... да ... ... ... ... қатынастар жатады.
Мүліктік емес жеке қатынастар, мүліктік қатынастарға тығыз байланысты
мүліктік емес жеке қатынастар және мүліктік қатынастарға ... ... емес жеке ... болып екі топқа бөлінеді. Азаматтық заңдармен
реттелетін мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатынастарға
құндық маңызы жоқ қатысушылардың қоғамдық ... ... ... құндылықтар жатады. Мәселен әдеби шығармамен, ғылыми еңбекпен
айналасушылар ... ... ... ... ... ... мәселе
қойса, өзінің жекелігін қорғай отырып, бұл мәселе бойынша ... ... ... Бұл ... ... болып табылмаса да, мүлікпен ... ... ... ... ... ... үшін онда
авторлық сыйақы алу құқығы пайда болады.
Азаматтық заңдармен реттелетін мүліктік ... ... ... емес жеке ... ... есімі, жеке келбет құқығы, жеке
өмірдің ... ... үйге қол ... ... немесе заңды
тұлғаның абыройына, қадір-қасиетіне, іскерлік беделіне ... ... ... ... ... ... Конституциясының 9-бабында азаматтың ар-намысы мен қадір-
қасиетіне қол сұғылмаушылық атап көрсетілген.
Сондай-ақ Ата Заңның 33-бабы ... жеке ... қол ... атай келе, “азаматтың жеке өміріне араласуға, оның ... мен ... қол ... ... салынады” десе, осы баптың
келесі тармағында “тұрғын үйге қол ... ... атап ... ... мүліктік қатынастармен байланысы жоқ жеке қатынастар,
мүліктік емес жеке қатынастардың екінші тобын құрайды.
Азаматтық заңдармен реттелетін қатынастар ... ... ... ... ... де атап ... ... Оларға жеке тұлғалар
(Қазақстан Республикасының азаматтары, шетел азаматтары, азаматтығы жоқ
адамдар), заңды тұлғалар, мемлекет және ... ... ... ... кодекспен салыстырғанда 1994 жылы ... ... ... ... сол, ... ... қатынастарға осы қатынастарға өзге қатысушылармен тең негізде
түсетіндігі атап ... ... ... 1994 ... 24 ... он ... ... Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 11 сессиясы ... ... ... ... ... ... орын алады. Азаматтық кодекске 1996
жылғы 15 шілдедегі, 1997 жылғы 5 наурыэдағы, 1997 ... 2 ... ... 2 ... ... ... ... ескеру қажет.
Азаматтық кодекстің 3-бабында Қазақстан Республикасы азаматтық
заңдарының жүйесі ... ... ол ... ... болып
табылады және азаматтық кодекстен, ... ... ... ... өзге де ... ... ... Президентінің
заң күші бар жарлықтарынан, Парламенттің қаулыларынан, Парламенттің Сенаты
мен ... ... (заң ... ... ... 1-бабының 1,2 тармақтарында аталған қатынастарды ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің қаулыларынан тұрады.
Сонымен, азаматтық құқық нормалары заңдарда, нормативтік құқықтық
актілерде және ... ... ... ... ... ... Бұл
орайда “Нормативтік құқықтық актілер туралы”1998 ... 24 ... ... ... сәйкес бұл нормативтік құқықтық актілердің
бәрі олардың заң күшіне қарай белгілі бір қатаң ... жүйе ... Заң ... ... ... 1995 жылғы Қазақстан Республикасы
Конституциясының мейлінше жоғары заң күші бар, оның 4 –бабында Қазақстан
Республикасында ... ... ... ... ... өзге де ... құқықтық актілердің, республиканың
халықаралық ... және өзге де ... ... Кеңес пен Жоғарғы Сотының нормативтік ... деп ... ... ... азаматтық құқықтық
нормалары бар. Атап айтқанда, ... ... ... ... пен
жеке меншік тең дәрежеде қорғалатыны белгіленген. Азаматтардың жеке меншік
мәселелері Конституцияның 26-бабында ... ... ... ... ... және ... есімі, отбасылық құпия,
хат жазысу, телефон арқылы сөйлесу, почта, телеграф және өзге де ... ... ... жөнінде туындайтын жеке мүліктік қатыныстарды
азаматтық-құқықтық ... ... ... ... 16-18 ... ... бұған дейін 1994 жылғы 27 желтоқсанда қабылданған, заң күші
жағынан ... ... ... ... мейлінше маңызды орын алатын
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы бөлім) атап өткенбіз.
Азаматтық кодекс ... ... 1995 ... 1 ... бастап күшіне
енгізілді. Ол 405-бапты біріктіретін 24- тараудан тұрады. Оның ... оған ... ... ... ... ... ... базаның негізі етіп алынғаны болып табылады.
Азаматтық құқық нормаларынаң талаптарына сәйкес туындайтын және бұл
нормаларға тәуелді ... ... ... ... азаматтық құқық
қатынастары деп аталды.
Адамдар өз өмірінде және әрекет үстінде ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерінің заң жөніндегі
сипатын көбінесе ескере бермейді. Мысалы, қайсыбір ... ... ... ... мен алушының арасында Азаматтық кодексте көрсетілген сату-сатып алу
мәмілесінен туындайтын өте күрделі құқықтық ... ... ... ... ... сатып алушы белгілі бір сомада ақша төлеуге міндетті, ... ... ... ... ... ... беруге, немесе затында сапасы
жағынан немесе сан жағынан бір кемшілігі болса, онда оны ... ... ... әйтпесе алған ақшасын қайтарып беруге міндетті
және т.с.с
Заңды тұлғалардың барлық істері де нақ ... ... ... ... жүзеге асады. Өндіріс жабдықтарын тапсыру, өнімдерді сату,
банк арқылы есеп айыру- осылардың бәрі де құқықтық қатынасты тудырады, ... ... де заң ... белгілі салдары болады.
Азаматтық құқық сала ретінде толық көрінуі үшін оның реттеу тәсілдерін
анықтау қажет. Көптеген ... ... ... құқықтық
қатынастарды реттеу тәсілінің бірнеше түрі бар және ол ... ... ... ... болуы мүмкін. Азаматтық –құқықтық
қатынастардың ерекшелігіне байланысты ... ... ... тәсілі
төмендегі ережелерге байланысты анықталады. Біріншіден, Азаматтық ... ... ... теңдігі, яғни азаматтық құқығының
субьектілері ... ... түсу ... ... ... жеке және заңды тұлғалар азаматтық құқықпен азаматтық міндетті
өз ... ... ... ... ... қатынастарды
жүзеге асыру мүмкіншілігінің теңдігі және заң алдында бір текті қорғалуы.
Азаматтық құқық, көбінесе диспозитивтік ... ... ... ...... араларында туындайтын
қатынастарды өздерінің қалауынша, егер заңда өзгеше көзделмесе, реттеу
мүмкін. Осы ... ... ... ... ... ... ережелерге бағынады. Мәселен, Азаматтық кодекстің 238-бабы,
яғни шарт ... ... ... ... ... пайда болатын кезеңі.
Жоғарыда көрсетілгендерді қорыта келіп, азаматтық құқыққа сала ретінде
төмендегідей анықтама беруге болады. Азаматтық құқық Бірақ ... ... ... емес ... ... ... ... қатынастарды да реттейді. Осы уақытқа дейін жеке мүліктік
емес қатынастарды бұзу ... ... ... ... ... ... ол үшін ... мүліктік сипатта болмауы тиіс. Алайда, өмірдің
өзі көрсеткендей, көп жағдайларда ... ... ... ... емес ... ... тиімсіз мүліктік сипаттағы жауапкершілікке
әкеп соқтыруы мүмкін.
Сонымен, азамат туралы жалған мәлімет жариялау, оған ... ... ... ... айналысуға қиындық тудыруы мүмкін. Сондықтан
жаңа заңдылық бойынша ... ... ... ... ... рухани залалды өтеу құқығына ие болды. Ал азаматтар ... ... ... арқылы келтірілген физикалық кемісітушілікті
өтетуге құқылы.
Азаматтық кодекстің ... ... деп ... ... заңдармен тауар- ақша қатынастары және қатысушылардың
теңдігіне негізделген өзге де ... ... ... ... ... ... емес жеке қатынастар ... ... ... ... ... ... заңды
тұлғалар, мемлекет сондай-ақ әкімшілік аумақтақ бөліністер болып табылады.
2. Мүліктік қатынастарға байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастар
азаматтық ... ... ... ... бұзу ... ... ... жауапкершілікке әкеп соғады.
Ал заңды тұлғалар Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 44-
бабында ... иесі ... ... мен ... ... ... тұлғалар өз міндеттемелері бойынша өзіне
тиесілі ... ... ... ... иесі ... ... немесе қазыналық кәсіпорын өз
міндеттемелері бойынша өз билігіндегі ақшалай қаражатпен ... ... ... ... ... оның ... ... тиісті
мүлікті меншіктенуші жауапты болады.
Азаматтық құқық тауар иелерінен тәуелсіз және тең құқықты қатынастарды
реттейді. Азаматтық құқық қатынас міндеттеме ... ... ... тең ... ... ... құрылады. Азаматтық талап
жауапкершілікте болу фактісін көрсетеді.
Міндеттеменің пайда болуының құқықтық негіздері.
Өзге де ... ... ... ... пайда болу
негіздері ... бір ... ... ... және сол негізден
көрінеді, мұның өзі ... ... 7- ... көрінс тапқан.
Азаматтық кодекстің 271- бабы осы ... 7- ... ... ... ... міндеттемелердің қалай пайда болатыны айқындай
түседі. Яғни міндеттеменің пайда болу негіздері ... зиян ... өзге де ... ... ... ... 7- бабы әртүрлі құқықтық қатынастарының мүмкіндік
болу негіздерін тізбелеп келтірген.
Жоғарыда көрсетілген негіздерден ... да ... ... ... бар. Бұл ең ... ... құжаттары, әрине, біз
бұл арада ... ... ... ... ... отырмыз.
Әкімшілік құжатының заңды күші бағынышты органға ... ... ... ... ... да ... жағдайда да әкімшілік
құжат органдар, яғни құжатты шығарушы, атқарушы, оның орындалуын бақылаушы
органдар және т.б. ... ... ... қатынастарды туғызады.
Сонымен бірге ол адресаттар арасында Азаматтық міндеттемені де дүниеген
әкеледі.
Алайда, мұндай жағдайлар ... ... ... ... ... тапсырманы (немесе басқалай әкімшілік құжат) күрделі ... бір ... десе ... ... ... болу негізінде шарт
әкімшілік құжатқа келіп қосылады.
Міндеттеменің пайда болу ... ... ... ... ... ... Бұған-біреудің мүлкін қасақан не кездей соқ иелену, зелел келтіру
арқылы өзгенің заңмен ... ... ... мысал етіп алуға болады.
Міндеттеме азаматтық кодекстің 271-бабында қарыстырылған ... ... ... ... ... ... обьектілерінің салалы ерекшеліктеріне
және субьектілерінің сипатына ... ... ... ... ... ... ... жағымсыз мазмұндағы міндеттеме.
2. Біржақты және өзара ортақ ... ... ... ... ... ... және балама
міндеттеме;
4. Қатаң түрдегі жеке ... ... (Бұл ... ... жеке ... ... ... болуына, өзгеруіне немесе
толықталуына әсер етпейді);
5. Басты және ... ... ... ... ... ... тыс ... және
бір жақты еркін құжат түріндегі міндеттеме.
Міндеттеме жағымды мазмұндағы және ... ... ... ... ... мен ... ... әрекет сипатын ... ... ... ... бір ... ... жүктеледі, ал несие
берушіге сол әрекетті орындауды талап ету құқығы ... ... ... ... ... деп аталады. Мұндай міндеттеме жиі
кездеседі, мәселен, саянсай ... ... ... ... мазмұндағы
міндеттеме деп борышқордың белгілі бір әрекет жасаудан бас тартуын, ... бас ... ... ету ... ... ... автор өз
шығармасын жасалған шарт мерзімі ... ... ... ... тиіс.
Міндеттеме бір жақты және өзара ортақ та ... ... ... ... қатысушының біріне тек қана ... ... ... тек қана ... ... Ал екі ... міндеттеме деп әр
жақтың әрқайсысының міндеті де, ... да ... ... Оған ... ... ... мысалға келтірген дұрыс, бұл міндеттемеде сатып
алушының да, ... ... ... мен ... ... жағдайда Азаматтық кодекстің ... ... ... ... басқа тараптың пайдасына міндет ... бұл ... ... ... ... тараптың барышқоры және сонымен бірге
оған талап талап қоюға құқығы бар оның несие берушісі болвып есептеледі.
Міндеттемеде ... ... ... борышқордан белгілі бір әрекетті
атқаруды талап етеді. Мысалы, мынадай затты қайтару, мынадай ақшаны беру
және т.б. ... ... ... ету ... ... ... ... де
кездеседі, оған тиісті міндеттемеге сәйкес бір немесе бірнеші әрекет
таңдалынады. Бұл ... ... ... міндеттемені атқаруды
білдіреді. Мұнадай ... ... деп ... бір ... жеке ... ... ... борышқор мен несие берушінің жеке басына ... ... ... ... міндеттемесі тапсырыс шартынан келіп шығады).
Мұндай міндеттеме борышқордың немесе несие берішінің ... ... ... (АК –тің 376-бабы).
Міндеттеменің туындауына орай шартты, шарттан тыс деп те, ... ... ... ... ... ... бөледі. Міндеттеменің шартты
тобы өте көп кездеседі(сату-сатып алу тасымалдау, сақтандыру және ... тыс ... әр ... ... бойынша пайда болмайды,
керісінше азаматтық құқықтық кез-келген субьектісінің мүлкіне жасалған
зиян ... ... ... ... баю салдарынан туындайтын
міндеттемелер, яғни басқаның мүлкіне жинағандарын заңсыз сатып алу ... ... ... ... ... жағдайын да да көрінеді.
Бұл ... Е. ... ... ... “Міндеттеменің пайда болуы заңды
тұлғалардың мүлкіне және олардың өздеріне зиян ... ... да ... ... құқық теориясында мұндай міндеттемелерді
шарттсыз міндеттемелер деп те айтады”
Талапкердің пайдасына ... ... ... ... қолданылады. Алайда кейбір жағдайларда құқық бұзушы ... қана ... арам ... ... және қоғамдық, мемлекттік
қызығушылықты тудырса, онда заңда белгіленгендей белгілі мөлшерде ... ... ... кірісіне ұсталатын мүліктік санкциялар қолданылуы
мүмкін.
Азаматтық құқықпен реттелетін тауар-ақша қатынастары эквиваленті
өтелетін ... ... ... ... ... ... зиян немесе
шығынды эквивалентті түрде ... ... ... ... оның ... ... болуында. Оның мақсаты
–талапкердің мүліктік ... ... ... ... ... өз ... ... құқықтық жауапкершіліктің
шегін анықтайды. Талапкерге мүліктік сфераны қалпына келтіру тек қана ... ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Сондықтан азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің ерекшеліктерінің ... зиян ... ... мөлшерімен жауапкершілік жауапкершілік
мөлшерінің сәкес келуі.
Бұл жалпы ереженің кейбір қолданылмайтын ... бар. Егер ... ... ... ... ... берілген жағдайды
түсіндіре отырып, азаматтық құқық экономикалық қатынастарды ... ... және ... ... орындату үшін ықпал
етуші сипатқа ие.
Азаматтық құқық қатынастағы тараптардың заң бойынша теңдігі азаматтық
айналымдағы ... ... ... ... ... ... бойынша бір-біріне ... ... ... ... қолданыла бермеді. Бұл жерде негізгі
қатысушы шаруашылық іс-әрекеттер жеңілділіктермен ... ... ... ... ... ... ... құрылыс, транспорт,
кәсіпорындарда және басқа да ұйымдарда етек алды. Үкімет ... жыл ... ... міндеттемені бұзған кәсіпорындарды және
ұйымдарды жеңіл ... ... ... ... босатып жіберіп
отырды. Нарықтық экономикаға өтуге байланысты осындай жағдайлар ... ... ... әкеп ... мысалдан бір шешімге келетін болсақ, азаматтық- құқықтық
жауапкершілік мүліктік сипатағы санкция қолданумен ... ... ... және ... ... ... тең ... тұрғыда әсер ететінмәселе, сондай-ақ мүліктік қатынастарға
байланысты (байланысты емес) ... емес жеке ... ... ... нормалар жиынтығы.
1.2 Азаматтық құқық қатынастарының элементтері
Құқық қатынастарын сөз еткенде, оны талдағанда біз алдымен ... ... ... қажет. Әрбір құқық қатынастарында қатынастың
субьектілері деп аталатын қатысушылар болып табылады. Азаматтық ... ... жеке ... заңды тұлғалар, әкімшілік-
аумақтық бөліністер, сондай-ақ мемлекет болып табылады.
Құқық қатынастарын ... ... ... бір ... сол ... ... арасында қатынастарының мазмұнын құрайтын
белгілі бір құқықтар мен міндеттер пайда болады.
Сол қатынаста құқықтар мен міндеттер не ... ... және ... емес ... ... болса, сол нәрсе оның обьектісі деп
аталады.
Сөйтіп, құқық қатынастарына төмендегідей элементтер тән ... ... ... ... мен міндеттер) және
обьектілер (құқықтар мен міндеттердің қатынасы бар мүліктік және ... ... орай ... жалпы теориясының бір мәселесіне тоқтала
кеткеннің еш артықтығы жоқ. ... ... сөзі ... тығыз
байланысты, бірақ шын мәнінде мүлдем бөлек екі ... ... ... Оның ... “Азаматтық құқық” “құқық нормалары”
дегенге қолданамыз. Бұл сөз ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы. Қажет болған жағдайда оның
жүзеге ... ... ... Осы мағынада қолданылатын
“құқықтың обьективті мағынасындағықұқық” деп немесе “обьективті құқық” деп
атайды.
Бұл күнделікті өмірде ... ... ... ... “сіз бұлай істеуге
құқығыңыз жоқ”, “оның зейнетақы алуға ... ... ... сөздерді жиі
айтамыз, ал бұл ... ... ... сөзі заң ... ... нақті адамның белгілі бір ... ғана ... ... ... ... ... мағынада немесе басқаша айтқанда,
құқықтық нормалардың құқық тұлғаларына ... ... ... ... Құқық қатынастарының элементті ... ... ... ... да ... “құқтық” деген сөзге беретін екінші
мағына .
Әрбір ... ... ... ... субьективтіқұқығына
екіншісінің заңдық міндеттілігі сәйкестендіріледі, яғни ... ... ... аясы ... ... үйді ... алу-
сату шартына сәйкес сатушы мен сатып алушы үйді ... ... ... оны ... ... ... ... Азаматтық құқық нормалары ... ... ... ... Қандай да болсын нақтылы
азаматтық құқық ... ... бір ... болғанда ғана пайда
болады. Мұның мазмұнының өзгеруі немесе оның қысқартылуы да ... ... ... ... ... ... ... болуына,
өзгеруіне немесе оның қысқартылуына себепкер болатын ... ... деп ... ... баланың тууы, мәміленің бүлінуі т.б.
заңдылық фактілер болып табылады.
Азаматтық кодексте ... алу- ... ... мұра ... ... тағылардың кезінде пайда болатын құқық қатынастарын тәртітейтін
баптардың болуы сол жеке тұлғалардың арасында нақтылы ... ... ... ... ... бір азамат пен дүкен араларында сатып
алу- сату туралы АК- баптарында ... ... ... болу ... азамат дүкенге барып бір нәрсе сатып алуы керек, яғни ... ... ... мәмілелеріне кірісуі керек.
Заңдылық оқиғалар. Кейбір заңдылық фактілер осы ... ... ... ... ... ... өздерінің
қалауы және ниетінен тыс пайда болады. ... ... ... ... атайды. (АК –тің 7 бабы, 8- тармағы). Адамның қлуі, белгілі ... өтіп ... ... - ... бәрі де оқиғалардың қатарына
жатады.
Заңдылық әрекеттер. Заңдылық ... яғни ... бір ... ... тұлғалардың әрекеттері де заңдылық факті ... ( АК -тің ... ... ... ... жасау, ерлі-
зайыптылардың айырылысуы, біреуге әдейілеп зиян келтіру заң ... ... ... ... әркеттеріміздің көбі құқық үшін бейтарап
әрекеттер, бұл ... ... ... ... да, ... Кісі ... ... отырғанда, кітап оқып отырғанда, жазатын
мақласын ойланып отырғанда, кәдуілгі жағдайдағы оның ... ... тыс ... ... ... бар деп табылатын әрекеттердің мазмұны
бірнеше түрде кездеседі және белгілі белсенді бір түрінде-істелген ... сөз ... ... ... бой ... ... ұстап
қалған) түрде- әрекетсіздік түрінде, үн қатпай қалғандық түрінде кездеседі:
Заңды және ... ... ... ... және ... сыйымсыз).
Көп жағдайларда құқықтар мен міндеттер ... ... ... етілген
әрекеттердің нәтижесінде пайда болып өзгеріп ... ... ... ... ... ... заңды әрекеттер заңды әрекеттер болып
табылады. Белгілі бір құқықтық ... ... ... істелген, ерік
берілген, заңды әрекеттерге ... бола ... ... ... мен ... тұлғалардың азаматтық құқықтары мен міндеттерін
белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға ... ... ... ... ... ... мен ... тікелей құқық және міндет тусын деген ниетпен
істелмеген, бірақ ... ... ... ... ... ... негіз болып табылатын сан түрлі әрекеттер болады. Мұндай
әрекеттерге ... ... ... ... ... ... ... және
т.с.с.
Кейбір әрекеттер құқық тәртібінде тыйым салынғандықтан ғана,, яғни
заңсыз ... ... ... тударыды. Мәселен, АК –тің ... ... ... ... ... жеке ... не ... заңды
тұлғаға зиян келтіруші сол зиянды толық өтеуге міндетті. Зиян келтіру
(деликт) болып ... ... яғни зиян ... ... ... ... тударатын заңсыз әрекет болғандықтанзиянды өтеу
міндеті зиян ... ... тыс ... болады.
Зиян келтірушінің жауаптылық мөлшері.
“Жауапкершілік” термині әртүрлі аспектіде қолданылады. Жеке айтатын
болсақ: әлеуметтік, рухани, экономикалық және ... ... ... ... түсінігі жалпылама ұқсас. Онымен қоғамдағы
болып жатқан жауапкершіліктің барлық түрі қамтылады. Осы тұрғыдан қарағанда
рухани, экономикалық және ... ... тек ... түрі ... әлеуметтік жауапкершілік ерекше мағынаға ие болып, әлеуметтік
психологиялық сипатта болады. Әдебиеттерде осы ... ... ... түсігіне ұқсастыруға тырысады. В.А. Тархованың
пікірі ... ... ... ... ... бере отырып міндеттеменің
реттелу құқығы –юридистикалық жауапкершілік”, ... ... ... ... жауапкершілік түсінігін шектен тыс
үлкейтіп, оның тәрбиелік ... ... ... ... ... категориясы үлкен маңызға ие.
Ол ұнамдылықты бұзу нормасымен байланысқан және ... жат ... ... ... ерешеленеді.
Әдебиеттерде және заңдылықтарда “экономикалық жауапкершілік” түсінігі
жиі кездеседі. Бұл ... ... ... ... екі түрлі мағынада қолданылады. Барлығынан бұрын ол “Мүліктік
жауапкершілік” түсінігімен астасып жатады. Және ... ... ... Нарықтық экономикаға өтуімізге және ... ... ... ... өту, ... ... құқыққа сыйымды етіп көрсетеді.
Яғни нарықтық қатынастарды реттеуде жол ашады. ... ... ... ... ... “экономикалық жауапкершілікті”
құқық бұзушыға мүліктік ықпал ету шарасы ... ... ... жауапкершіліктің бір түріне айналдырады.
Заң әдебиеттерінде “экоеомикалық ... ... ... ... бір түрі ... ... жағдайда әкімшілік –құқықтық шара туралы сөз болып, ал ... ... ... ... нарықтық экономика жағдайында “экономикалық ... ... ... ... ... жауапкершілікті
құрайтын, өзіне тиісті барлық белгісімен юридистикалық жауапкершіліктің бір
түрін құрайды.
Юридистикалық жауапкершілік үшін оған ... төрт ... ... ... ... ... бұзушыға қолданылатын
мемлекеттік мәжбүрлеуге ықпал ... ... тек бір ... ... ол
құқықтың бұзылуына жол берген тарапқа ғана қолданылады;үшіншіден, ... тек қана ... ... басқа құзіретті орган қолданады;
төртіншіден,жауапкершілікті қолдану үшін ... ... ... ... ... ... ... заңымен блегіленуі керек.
Юридистикалық жауапкершлік құқық бұзушыға қолданатын мемлекеттік
мәжбүрге ықпал ету шараларының ерекше бір түрі ... ... ... ... ... әсер ететін басқа да тәсілдермен
ерекшеленеді. Мысалы, ... ... шара ... ... ие болатын, бірақ юридистикалық жауапкершілік бола алмайтын
оперативті ықпал ету ... ... ... ... юридистикалық жауапкершілікті азаматтық
құқықта ерекшеліктері бар . Бұл қасиеттер ... ... ... ... пәні және ... ретінде, сонымен қатар жалпы құқық
жүйесі ретінде азаматтық құқықтың ... ... ... ... ... қатынастар секілді мүліктік сипатқа
ие болып, мүліктік қатынастарды құрайды. ... ... ... ... ... ... ... ықпал ету қызметін
орындай отырып, қоғамдық қатынастарды реттейтін экономикалық әдістерінің
бірі болып табылады.
Бірақ азаматтық ... жеке ... емес ... ... ... мүліктік қатынастарды да реттейді. Осы уақытқа дейін жеке мүліктік
емес ... бұзу ... ... болады деген пікір қалыптасты. Яғни
ол үшін жауапкершілік мүліктік ... ... ... Алайда, өмірдің өзі
көрсеткендей, көп жағдайларда азаматтардың немесе ұйымдардың жеке мүліктік
емес құқықтарын бұзу, тиімсіз ... ... ... ... ... ... туралы жалған мәлімет жариялау, оған жұмысқа тұруға
немесе ... ... ... ... ... ... ... заңдылық бойынша жәбірленушіге жалған ... ... ... ... ... өтеу ... ие ... Ал азаматтар үшін
құқыққа қарсы ... ... ... ... кемсітушілікті өтетуге
құқылы.
Азаматтық кодекстің 1-ші бабында былай деп көрсетілген:
1. Азаматтық ... ... ... және ... ... ... мүліктік қатынастар, сондай-ақ
мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатынастар
реттеледі. ... ... ... қатынастардың
қатысушылары азаматтар, заңды тұлағалар, мемлекет, ... ... ... ... ... ... ... байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастар
азаматтық заңдармен реттеледі, өйткені оларды бұзу ... ... ... ... әкеп ... ... тұлғалар Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... меншік иесі қаржыландыратын мекемелер мен қазыналық
кәсіпорындардан басқа заңды тұлғалар өз ... ... ... ... ... ... береді.
Меншік иесі қаржыландыратын мекеме немесе ... ... ... өз ... ... ... жауап береді. Қаражат
жеткіліксіз болған жағдайда оның міндеттемелері ... ... ... ... ... ... ... иелерінен тәуелсіз және тең құқықты қатынастарды
реттейді. Азаматтық құқық қатынас міндеттеме бұзылған жағдайда екіншісіне
жүктейтін тең құқылы ... ... ... ... ... болу ... ... пайдасына өндірілетін құқық бұзушыға жүктелетін мүліктік
санкциялар ... ... ... ... ... ... ... қана қоймай арам ниетпен ... және ... ... ... онда ... ... белгілі мөлшерде немесе
толық мөлшерде мемлекет кірісіне ұсталатын мүліктік санкциялар қолданылуы
мүмкін.
Азаматтық құқықпен ... ... ... ... сипатта болады. Бұдан шығатын қорытынды, талапкерге зиян ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктің
ерекшелігі оның конпенсациялық сипатта болуында. Оның мақсаты ... ... ... ... келтіру.
Көрсетілген жағдай өз кезінде азаматтық құқықтың жауапкершіліктің
шегін анықтайды. Талапкерге мүліктік сфераны ... ... тек қана ... ... ... ... ... өтеген кезде пайда ... ... ... жауапкершіліктің ерекшеліктерінің бірі
келтірілген зиян немесе шығын мөлшерімен жауапкершілік мөлшерінің сәйкес
келуі.
Бұл ... ... ... ... ... бар. ... ... заңмен шектелмеген болса, берілген жағдайды түсіндіре
отырып, азаматтық ... ... ... реттеумен қоса
тәрбиеленуші және контрагентке ... ... үшін ... ... ие.
Азаматтық құқық қатынастағы тараптардың заң бойынша теңдігі азаматтық
айналымдағы юридистикалық жауапкершілікті ... ... ... ... бойынша бір-біріне теңдей жауапкершіліктер
әрқашан қатал қолданыла бермеді. Бұл ... ... ... шаруашылық іс-
әректтер жеңілдіктермен артықшылықтарды пайдалана білді. Осыған ұқсас
жауапкершілік мөлшерінің ... ... ... ... басқа ұйымдарда етек алды. Үкімет мүліктік жауапкершіліктен жыл сайын
шарттағы міндеттемені бұзған кәсіпорындар және ... және ... ... ... шараларын босатып жіберіп ... ... ... ... ... жағдайлар заңның кейбір тұстарының
өзгертулеріне әкеп соқты.
Жоғарыдағы мысалден бір шешімге келетін ... ... ... ... ... ... қолдануымен байланысқан, бұзылған
құқықтарды реттейтін және азаматтық айналымға қатысушылардың тең ... ... әсер ... ... ... түрлерінің бірі.
Ал зиян келтіргені үшін жауаптылықтың жалпы негіздері Қазақстан
Республикасы Азаматтық Кодексінің ... ... ... Азаматтар мен заңда тұлғалардың мүліктік немесе мүліктік емес
тгіліктері мен құқықтарына заңсыз ... мен ... ... ... және ... ... зиянды, оны
келтірген тұлға толық көлемінде өтеуге тиіс.
Заң актілерінде зиянды өтеу міндеті зиян ... ... ... ... сондай-ақ өтеудің неғұрлым жоғары
мөлшері белгіленуі мүмкін.
2. зиян ... осы ... ... ... қоспағанда, егер
зиян өзінің кінәсімен келтірмегендігін дәлелдесе, оны өтеуден
босатылады.
3. Заңды іс-әрекеттерінң келтірілген зиян осы ... және ... ... ... жағдыайларды өтелуге тиіс
Зиян келтірудің алдын алу мәселесі Қазақстан Республикасы Азаматтық
Кодексінің 918-бабында көрсетілген:
1. Болашақта зиян келтіру ... ... ... тудыратын іс-әректтерге
тыйым салу туралы талап қоюға негіз болады.
2. Егер келтірілген зиян оны ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды, ғимаратты пайдаланудың
не өзге де өндірістік қызметтің салдарынан болса, сот зиянды өтеуден басқа,
жауапкерге тиісті қызметін тоқтатуды ... ... ... ... ... ... мүдделерге қайшы келсе, сот
оны тоқтату туралы ... бас ... ... Мұндай қызметті тоқтатудан бас
тарту жәбірленушілерді осы қызметтен келтірілген зиянды өтеттіру құқығынана
айырмайды.
Анықтау, алдын ала тергеу, ... және сот ... ... іс-
әрекеттерімен келтірілген зиян үшін жауапкершілік Қазақстан ... ... ... ... ... ... соттау, заңсыз қылмыстық жауапқа тарту, бұлтартпау
шарасы ретінде заңсыз қамауға алу, үйде қамауда ұстау, ... ... ... ... ... ... ... мекемесіне немесе басқа емдеу мекемесіне заңсыз ... ... ... зиянды анықтау, алдын-ала тергеу,
прокуратура және сот органдары ... ... ... заң ... ... ... ... көлемде
мемлекет өтейді.
2. Анықтау, алдан ала тергеу прокуратура органдарының өзге де
заңсыз іс-әрекеттерініңсалдарынан азаматқы немесе заңды ... зиян осы ... ... көзделген негіздер мен
тәртіп бойынша өтеледі.
3. Судьялардың және басқа сот қызметкерлерінің ... ... ... сот ... ... ... кезінде
келтірілген зиян, осы баптың 1-тармағындакөзделгеннен басқа ретте,
осы ... ... 3- ... ... негіздер мен
тәртіп бойынша өтеледі.
Өзінің жауаптылығын ... ... ... ... мәселесі
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодекстің 924-бабында
қарастырылғандай, ... ... ... ... сақтандыру
тәртібімен өзінің жауатылығын сақтандырған ... ... ... ... ... толық өтеу үшін сақтандыру сомасы
жеткіліксіз болған жағдайда ... ... мен ... ... ... өтейді.
14-жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар келтірілген зиян үшін
жауапкершілік ... ... ... ... ... ... мен тәртіп бойынша қарастырылады. Олар:
1. Жасы 14 ке жетпеген ... ... ... зиян ... егер зиян ... ... ... оның ата-анасы (асырап ... ... ... Егер ... ... жас бала ... тәрбиелеу, емдеу
мекемесінде, халықты әлекуметтік қорғау мекемесінде немесе ... ... ... ... ... осы сияқты басқа мекемеде
болса,егер зиян өзінің кінәсімен болмағанын дәлелдемесе, жас бала
келтірген зиянды сол мекеме өтеуге ... Егер жас бала оқу ... ... ... ... оны ... асыруға міндетті өзге мекеменің, сондай-ақ шарттың негізінде
қадағалауды жүзеге ... ... ... ... болған
уақытта зиян келтірсе, зиян олардың қадағалауды жүзеге асыраудағы
кінәсінен ... ... ... зиян үшін ... мен ... жауап береді.
4. Ата-аналардың (асырап алушылардың), қорғаншылардың, оқу
орындарының, тәрбиелеу, емдеу және өзге де мекемелердің зиянды өтеу
жөніндегі міндеті жас баланың кәмелетке толуымен ... оның ... үшін ... мүлік алуымен тоқтатылмайды.
Егер ата-аналары (асырап алушылары), қорғаншылары қайтыс болса немесе
олардың сондай-ақ осы баптың 3-тармағында аталған ... да ... ... мен ... келтірілген зиянды өтеу үшін
жеткілікті ... ... ал ... әрекет қабілеттілігі болған зиян
келтірушінің өзінде мұндай қаражат болса, сот жәбірленуші мен ... ... ... ... ... ... басқа да мән жайларды
ескере отырып, зиянды зиян келтірушінің ... ... ... ... ... өтеу ... ... қабылдауға құқылы.
Қазақстан Респіубликасы Азаматтық Кодекстің 926-бабында он төрт жастан
он сегіз жасқа дейінгі ... ... ... зиян ... ... анықталған:
1. он төрт жастан ое сегіз жасқа дейінгі кәмелетке томағандар өздері
келтірген зиян үшін жалпы негіздер бойынша дербес жауап береді.
2. он төрт ... он ... ... ... ... ... зиянды
өтеу жеткілікті мүлкі немесе өзге кіріс көздері балмаған жағдайда,
егер олар зиянның өз кінәсінен болмағанын дәлелдемесе, зиянды толық
немесе оның ... ... ... ... ... ... ... өтеуге тиіс. Егер он төрт жастан он сегіз жасқа
дейінгі қамқоршылыққа мұқтаж кәмелетке ... адам ... ... ... ... заңға орай оның қамқоршысы
болып табылатын сол сияқты ... да ... ... зиян ... болмағанын дәлелдемесе, зиянды толық немесе оның жетіспей
тұрған бөлігін сол мекемелер өтеуге міндетті.
3. Ата –аналардың (асырап алушылардың), қамқоршының және тиісті
мекеменің ... өтеу ... ... зиян ... ... бойынша немесе онда кәмелетке толғанға дейінгі зиянды өтеуге
жеткілікті мүлік немесе кіріс көздері ... ... не ол ... дейін әрекет қабілеттілігіне ие болса тоқтатылады ... ... 2- ... ... ... ... ... толмағандар келтірген зиян үшін
жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... ата-ана құқықтарынан айырылған ата-анаға,
егер баланың зиян келтіруге әкеп ... ... ... ... тәрбиелеу жөніндегі міндеттерін дұрыс жүзеге асырмауының
салдары болып ... деп ... сот ... ... ... үш жыл бойы оның ... ... балалары
келтірген зиян үшін жауаптылқ жүктеуі мүмкін.
Өкіметке қабілетсіз деп ... ... ... зиян үшін
жауапкершілік Қазақстан Республикасы Кодексінің ... ... ... қабілетсіз деп танылаған азамат келтірген зиянды (осы
Кодекстің 26-бабы), егер олар зиян өздерінің кінәсінен болмағанын
дәлелдемесе, оның қорғаншысы немесе оны ... ... ... ұйым ... ... ... ұйымның әрекетке қабілетсіз деп
танылғаназамат келтірген зиянды өтеу ... ... ... ... ... ... жағдайда да тоқтатылмайды.
3. Егер қорғаншы қайтыс болса не оның зиянды өтеу үшін жеткілікті
қаражаты болмаса, ал зиян келтірушінің өзінде ... ... ... ... мен зиян ... ... ... сондай-ақ
басқа да мән жайларды, атап айтқанда, зиян келтірушінің ... ... ... ескере отырып, жәбірленушінің
өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды сол зиян келтірушіні
мүлкі есебінен толық немесе ішінара өтеу ... ... ... қабілеттілігі шектеулі деп танылған азамат келтірген зиян
үшін ... ... ... ... ... Кодекстің 929-
бабында көрсетілгендей, әрекетке қабілеттілігі шектеулі деп танылағн
азаматтың ... ... ... ... ... жөнсіз пайдалануы
салдарынан келтірілген зиянды (осы Кодекстің 27-бабы) зиян келтірушінің өзі
жалпы негіздерде өтейді.
Қазақстан ... ... ... ... өз ... ... ... қабілетсіз азамат
келтірілген зиян үшін жауапкершілік мәселесі мына ... ... Өз ... ... ... ... ... өзіне-өзі ие бола
алмайтын жағдайда зиян келтірген әрекетке қабілетті азамат, сондай-
ақ 14 жастан 18 ... ... ... ... ... зиян үшін жауап бермейді. Егер жәбірленушінің өміріне
немесе ... зиян ... сот ... мен ... ... ... ... басқа да мән ... ... ... өтеу ... ... зиян келтірушіге
толық немесе ішінара жүктей алады.
2. Егер спиртті ішімдіктерді, ... ... ... ... ... өзін ... жағдайға келтірсе, зиян келтіруші
жауаптылықтан ... Егер ... ... ауруы және ақыл-ойының кемістігі салдарынан өз іс-
әрекетінің мәнін түсіне алмайтын немесе өзіне-өзі ие бола ... ... сот ... өтеу ... осы ... ... ... зиян келтірушінің осындай жағдайын білген, бірақ
оны әрекетке қабілетсіз деп тану және оған ... ... ... ... жұбайына, ата-анасына, кәмелетке толған балаларына
жүктеуі мүмкін.
Айналасындағыларға жоғары қауіп туғызатын қызмет (жоғары қауіптілік
көздері) арқылы ... зиян үшін ... ... Республикасы
Азаматтық Кодексінің 931- бабында толық көрсетілген:
1. Қызметі айналасындағылар үшін жоғары ... ... ... мен ... ... ұйымдары, өнеркәсіп орындары, құрылыстар,
көлік құралдарының иелері және т.б.), егер зиян ... ... ... ... ... ... пайда болғанын дәлелдемесе,
жоғары қауіптілік көздерікелтірген зиянды өтеуге ... өтеу ... ... ... ... ... ... жедел басқару құқығымен немесе кез келген басқа да заңды негізбен
(мүліктік жлдау шарты, көлік құралын ... ... ... ... беру туралы құзіретті органның өкімі ... және т.б.) ... ... ... заңды тұлғаға немесе азаматқа жүктеледі.
2. Жоғары қауіптілік көздерінің иелері қауіптілік көздерінің өзара іс-
қимылының (көлік құралдарының соқтығысуы ... ... ... ... зиян үшін осы ... 1-тармағында көзделген негіздер
бойынша ортақ жауапты болады.
Жоғарыда қауіптілік көздерінің өзара іс-қимылы салдарынан ... ... зиян ... ... ... Бұл орайда:
1) бір тараптың кінәсінен келтірілген зиянды осы тарап ... ... екі ... бірнеше тараптың кінәсінен келтірілген зиян олардың
әрқайсысының кінәсінің дәрежесіне сай өтеледі.
Тараптардың әрқайсысының кінәсінің ... ... ... ... ... олардың арасында тең бөлінеді.
Зиян келтіруде тараптардың кінәсі болмаған кезде олардың бірде-
біреуінің ... ... ... етуге құқығы жоқ. Тараптардың әрқайсысы
мұндай жағдайда өзі шеккен шығындар тәуекелін көтереді.
3. Жоғары қауіптілік ... ... егер ... көзі басқа
тұлағалардың заңға қарсы әрекеттері салдарынан иеленушінің ... ... осы көз ... зиян үшін ... ... Мұндай
жағдайларда жоғары қауіптілік көзі келтірілген зиян үшін ондай көзді заңға
қайшы ... ... ... ... ... көзін оның иелігінен
заңға қайшы алуда иеленушінің кінәсі болған жағдайда жауаптылық иеленушіге
де, жоғары қауіптілік көзін иеленген ... да ... ... ... ... Кодексінің 932-бабында бірлесіп
келтірілген зиян үшін ... ... зиян ... ... жәбірленушінің алдында ортақтасып
жауап береді.
Сот жәбірленушінің арызы бойынша және оның ... үшін ... ... ... ... ... ... құқылы.
4. Заттар – азаматтық құқық қатынастарынаң обьектілері. ... ... ... деп ... ... және ... ... пен қызметті, ақпаратты, материалдық деп есептелмейтін игіліктер
(мәселен атау) мен ... ... яғни ... ... ... тағы ... айтамыз. Дәл осы обьектілерде құқық қатынастарына
қатысушылардың мүдделері тоғысады және де бұл ... ... ... ... ... ... құқық обьектілерінің
шеңбері айнымалы келеді. Мысалы, күні кешеге дейін ақпарат оның ... ... ... ... құқық қатынастарынаң обьектілерінің
негізгі бөлігін заттар құрайды . Зат деп материалдық әлемнің кез ... ... ... ... тағдырына оның сапасы мен құқылық
мәртебесі елеулі орын алады. Сондықтан да ... ... ... ... ... түрі ... ... айналымдағы қатынасына орай шектеулі ... ... ... ... ... шығарылмаған және
азаматтық айналымнан шығарылған деп ... ... ... заттарды олардың иелері өзгеге еркін түрде бере алады, сөйтіп,
ол ешқашан шектеусіз ... ... өте ... ... ... ... ... айналымға емін еркін қатысады. Айналым қабілеттілігі
шектелген заттар азаматтық айналымға ... бір ... ... ... ерекше тәртіппен жүзеге асады. Осы ... ... ... Оған у, қару-жарақ, оқ-дәрі, қымбат бағалы
металдар мен тастар, мәдени және тарихи ... тағы ... ... ... заң ... ... азаматтық айналымнан шығарып
тастайды. Өткені, оны өзі ... ... ... ... ... болмайтын жеке дара меншігі болып табылады. Қазіргі кезде оған ... ... су және ... ... ... ... ... бөлінетін және бөлінбейтін деп жіктейді. Бөлінетін заттар
бөлінген ... ... ... ... ... ... Мысалы, бір бөлке нанды алайықшы, оны қанша жерден бөлсеңіз де
нан күйінде қалады емес пе. Ал бөлінбейтін ... ... ... ... Егер ... ... екіге жарып кесіп тастаңызшы, онда ол тұтыну
қасиетінен айырылып қалады ғой. Саралаудың мұндай заттық мәні мүлікті бөлу
кезінде ... ... ... ... жекеше белгіленген және ... ... ... ... ... деп ... Заттар
жеке белгілеріне қарап, немесе бүтін бір ... ... ... ... ... ... ... белгіленген заттар деп, екінші
жағдайда тектес қасиеттеріне қарай белгіленген заттар дпе атайды. ... тек ... ... тек сол ... өзіне ғана тән. Мысалы, оған
суретшінің суреттегі қолтаңбасы немесе көйлектің өзіндік үлгісі жатады. Зат
сол ... ... ғана бір ... ... ... ... ал ... ретте даралық сипатқа ие. Айталық, тігін ... 48 ... ... ... 100 ... әкеліп сатуға шарт жасасты
делік. Бұл құжат бойынша аталған тауар тектес белгілермен ... ... ... әлгі жүз ... ... бере ... ... және қозғалмайтын болып екіге бөлінеді. ... ... ... ... бар жер ... учаске қойнауы,
көпжылдық өсімдіктер, ғимарат және құралыстар ... олар ... ... асуына орай жерге елеулі залал келтірмей бөліне алмайды. Сондай-ақ
азаматтық кодекс қозғалмайтын заттар қатарына әуе және теңіз ... ... ... де ... ... олар ... дәстүр мен
халықаралық төрелік жасау арқылы қолданылады. Осындай аса қымбат саналатын
обьектілерді пайдалану белгілі бір ... ... ... та ... ... ... қозғалмайтын мүлік жөніндегі жалпы ережемен
сыласпайтындығын да ... тура ... ... ... ... ... тіркеуден міндетті
түрде өтуі тиіс. Дәл сол сияқты мемлекеттік тіркеуге қозғалмайтын мүлікке
жасалған келісім де жатады. Алайда біз бұл ... ... ... ... ... де ... Мәселен, автокәсіпорын қазғалатын мүлік
болып есептелгенмен тіркеуге жатқызылады.
Кәсіпкерлікке пайдаланылатын кәсіпорын ... ... ... ... ерекше түрі болып табылады. Ал ... ... ... ... ... ... кешен ретінде кәсіпорынға оның
қызметіне керекті ... ... түрі ... Ол тек ... ... қамтып қана қоймай, жер учаскесі, ғимарат, құрылыстар ... ... ... ... ... ... тіпті жеке дара
күйінде қозғалмалы мүлік болып табылатын керек ... ... ... ... ... ету құқы да, ... атауы, туралы және фирмалық
белгілер, бәрі-бәрі одан іргесін аулақ сала алмайды. Демек, егер кәсіпорын
сатылатын болса, онда оның иесі ... ... ... ... ... ... тиіс. Тек сатып алушымен келісім арқылы мүліктің бір ... ... ... ... ... ... жекелей түрде сатуына
болады.
Қосалқы зат және ... зат. ... ... келмейтін, тек басқа
затпен (басты) ғана ... ... ... ... қосалқы заттар деп
аталады. Жалпы ережеге сәйкес қосалқа зат ... ... ... ... ... Енді ... зат пен ... заттарға мысалдар келтірейік: құлып
пен кілт, есік пен құлып, үй мен ... Егер сіз үйді ... алу сату ... ... онда оған үйді есігімен, құлпымен, сондай-ақ кілтімен
сатылады деп жатудың қажеті жоқ. ... ол ... зат пен ... ... ... ... ... құлпын алып қойса, онда сатып алушы
оны орнына қоюды талап етуге құқылы. Кей жағдайда сатушы мен ... ... ... ... шарт ... ... ... басты заттан бөлуге
мәмлеге келе алады.
Жаңа ... ... ... ... ... ... да қосады. Егер заңда өзгеше көзделмесе, оған мүлік жөніндегі
жалпы ... ... ... ... ... кезінде жануарлармен ізгілік
принциптеріне қайшы келетін қатал да аямаушылық әрекеттердің орын ... ... ... ... қосымша түсіндірме жасауды қажетсінеді.
Біріншіден, бұл арада әңгіме жан-жануарлардың бәріне ... ма, әлде ... ... туралы ғана ма? Қоян мен қасқырды орман мүлкіне жатқыза
аламыз ба? Солай болған күнде ... иесі ... ... ... ... ... ... “қатал қарау-аямаушылық” дегенге орай оған әдейі
зардап шектіру шегі қалай айқындалады, бұл да оңай ... ... ... тәжірібиеге байланысты жануарлады азаптауға, ... ... ... онда ... ... Бұл ... ... тек соттың белгілі ... ... ... ... ғана ... бере ... ... валюталық құндылықтар, сондай-ақ құнды қағаздар жатады.
Әдетте ақша тектес белгілермен анықталған зат болып ... Тек ... ... ғана оған ... ... ... аумағында
теңге заңды төлем құралы болып ... Ол ... ... теңге, 500 теңге және т.с.с. бағаланады. Шетелдік валютамен
есеп айырысу тек заңда көзделген ретте ... ... ... ... бағалы металдар, шетелдік, банктік кірістер,
акциялар, шетелдік облигациялар ... ... ... ... 1996 жылы ... қабылданған Қазақстан Республикасының “Валюталық реттеу туралы”
заңымен жүзеге асады. Бірақ валюталық ... ... ... басқа
мүліктер тәрізді жалпы негізде қорғалады.
Құнды қағаздар да зат ... ... ... ... ... мен міндетті реквизиттерді сақтай отырып, қайсібір мүліктік құқықты
орнататын, оны куәландыратын, өзін көрсеткендей ғана құқықты іске ... ... ... ... құнды қағаз жоғалса, онымен жасалған мүліктік
құқық та қоса жойылады. Құнды ... осы ... ... ... ... ... ... түседі. Оның соңғысы мүліктік ... ... ... ал оны ... ... ... ... басқа куәларды
алға тартуға кедергі жасамайды. Құнды қағаз өзінде көрсетілгендей, мүліктік
құқықты анықтайтын ... бір ... ... ... ... және ... ... (реквизиттерді) сақтай отырып
жасалады. Мәселен, жалпы ережеге сәйкес коносамент жарамды болу үшін оның
белгіленген өлшемі болуы шарт. Онда ... ... ... бір соманы
төлеуге деген ұсыныс, оны кімнің төлейтіндігі, атауы, төлемді төлеу мерзімі
мен орны, кімге немесе ... ... ... ... ... жасалған уақыты мен орнын көрсету, коносаментті берушінің
қолы тәрізді талаптар ... ... ... болмаған жағдайда
коносамент жарамсыз болып ... ... бір ... ... ... ... Бұл ... қағазда қамтылған құқықтардың бәрі соның қарауына өтеді.
Қазіргі кезде ... ... ... ... деп ... ... ... акцияны жинақ және депозитивті сертификаттарды айтамыз.
Құнды қағаз ретінде облигация оны ... ... көп ... ... иесі белгілі бір тәртіппен есептелген оның номиналды бағасы
мен пайзының сомасын ала ... ... ұтыс ... ... ... ... ... қоғам түсірген пайданың ... ... алу ... ... ... оған бұл ... ... қатысу құқығы беріледі, ал акционерлік қоғам таратылған кезде оның
пайдасының бір ... ... ... ие ... ... ... ... сертфикаты банкке ақша салушының белгілі бір мерзім өткен соң
оны ... ... ... ... қағаздар мынандай үш түрге бөлінеді: атаулы, ордерлік және
ұсынбалы. Оның атаулысы белгілі бір адамға беріледі әрі ... ... ... ғана ... асырады. Оған мәселен жинақ және депозитивті сертификаттар
жатады. Ордерлік түрі де белгілі бір тұлғаға беріледі, бірақ ол бұл ... ... ... ... ... оған ... (индосамент). Ал ол өз
кезгінде бұл қағазды үшінші ... бере ... ... Ұсынбалы түрі оны
көрсетушіге беріледі, яғни оны көрсеткен адам ... ... ие ... ... және ... ... қағаздар шығару (эмиссия) тәртібі мен оны ... ... ... ... реттеледі.
1.3 Азаматтық-құқықтық қатынастар шеңберіндегі тұрғын үй құықығы
Тұрғын үй құқығы бұл  тұрғын үй қатынастарын ... ... ... ... пән ретінде қандайда бір обьектіге ... ... ... ... үй ... реттеу пәні ретінде заңнамада және зани
әдибиеттерде тұрғын үй ... ... ... қатынастардың
белгілі бір жиынтығы болып табылады.
Тұрғын үй қатынастары  - үй жайларды пайдалану бойынша, ... ... ... беру ... ... үй ... басқару және
пайдалану  бойынша тұрғын үй ... әр ... ... ... үй ... ... ... үйді пайдаланумен байланысты қоғамдық
қатынастардың кең көлемін қамтиды.
Тұрғын үй қатынастар келесі топтарға бөлінеді:
- жалға алу шарты ... ... үйді ... алу ... қатынастар;
- «коммуналдық қатынастар», азаматтарға тұрғын үй коммуналдық қызмет
көрсетумен байланысты ... ... үйді ... ... басқару, пайдалану, оны сақтау мен жөндеу
жүргізуді ... ету ... ... болған тұрғын үй қатынастары;
- қызметтік үй жайларды, ... ... ... ... ... ... үй ... тұрғын үйдің құрылысымен және меншікке сатып алумен байланысты
туындаған қатынастар;
- азаматтарды тұрғын үйлермен ... ету ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастарға құқықтық әсер ету тәсілдері ұғынылады. ... үй ... – бұл ... ... ... ... үй ... әсер етудің айрықша тәсілі.
Кешенді құқық саласы ретінде тұрғын үй құқығы басқа да негізгі ... ... ... ... ... қолданады. Мәселен, тұрғын
жайларды пайдаланумен байланысты қатынастарға құқықтық ... ... ... ... ... ... табылады, әкімшілік-құқықтық әдістер тұрғын үйлерді
бөлу, тұрғын үй ... ... және ... ... ... да ... ... яғни, құқықтық ... ... ... ... ... ... беру, тыйым
салуларды бекітуді білдіреді. 
Азаматтық-құқықтық қатынастарда олардың қатысушылары бір ... тең ... ... ретінде болады. Олар өздерінің құқықтары
мен міндеттерін өздері айқындайды және ол заңға сәйкес келіп, оның ... ... ... ... ... қатысушылары арасында билік
пен бағыныштылық қатынастары қалыптасады, ... бір ... ... ... ... ... табылады, сондықтан тараптар тең жағдайда
болмайды.
Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... құқықтық реттеудің маңызды ережелері түсіндіріледі:
1) ең бастысы тұрғын үйге қолсұқпайшылықтың конституциялық қағидаты
(ҚР Конституциясының 25-б.). оған сәйкес тұрғын үйге ... ... ... және ... ... белгіленген реттер мен тәртіп
бойынша ғана жол беріледі;
2) тұрғын үйден айыруға жол берілмеу ... (ҚР ... ... Оған ... ... ... ... үйден айыруға жолберілмейді;
3) тұрғын үйлерді жалға алу жағдайы азаматтар үшін қол ... ... 25-б.). Оған ... ... тұрғын үйге
өз құқықтарын әр түрлі тәсілдер арқылы іске асуы мүмкін;
4) тұрғын үй ... ... ... ... сәйкес тұрғын үй тек
азаматтардың тұруы үшін арналған. Оның үстіне тұрғын үйлерде өнеркәсіптік
өндірістерді қоюға жол ... ... ... ... ... ... ... ұйымды, мекемені орналастыру, оны тұрғын емеске ауыстырғанда
ғана орын алуы мүмкін;
5) тұрғын жердің ... ... ... ... аумағында заңды түрде болған кез келген адамның еркін жүріп
тұруға,тұрғылықты жерді тандауға құқығы ... ... ... ... бір ... ... елді ... тұруға мәжбүрленуге
жатпайды.
 Тұрғын үй заңнамасының негізгі бөлігі 70-жылдарға дейін азаматтық
заңнамасының ... ... ... ... ... ... ... үй
заңдары дайындау және қабылдау орынды деп танылғанға дейін. 1983 жылы Қазақ
КСР ... үй ... ... ... КСР Тұрғын үй кодексі 1983 жылғы 30
маусымдағы Қазақ КСР-нің заңымен бекітілді), ... үй ... ... жеке ... дами бастады.
Тұрғын үй заңнамасының дербес болуы ҚР Конституциясынан туындайды және
оған сәйкес азаматтық және тұрғын үй ... жеке ... ... ҚР АК ... саласын ретінде жеке тұрғын үй заңнамасының
болуын ... ... ... ... деп ... ... ... және көріну
тәсілдерін айтамыз. «Құқықтың қайнар көзі» - заңи ... ... ... белгілеу үшін қолданылатын арнайы құқықтық термин.
Тұрғын үй құқығының қайнар көздері ретінде тұрғын үй ... ... ... ... және ... да ... құқықтық
актілер болып табылады:
1) негізгі заң және тұрғын үй ... ... ... көзі Қазақстан
Республикасының Конституциясы болып табылады. Ата Заң адамның негізгі
құқықтары мен ... ... ... ... ... құқықтарының ең маңыздысы – азаматтың тұрғын үйге
құқығы, өйткені ол адам өмірінің ең негізгісін ... ... ... ... ... Республикасында
азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін жағдайлар жасалады.Заңда көрсет
ілген санаттағы мұқтаж азаматтарға тұрғын үй заңмен белгіленген нормаларға с
әйкес мемлекеттік тұрғын үй қорларынан олардың шама-
шарқы көтеретін ақыға беріледі».
Тұрғын үйге құқық туралы конституциялық ереже ... үй ... ... үй ... ... жүйесін дамыту мен жетілдіру үшін заңи
база болып табылады;     
2) маңызы бойынша тұрғын үй ... ... ... көзі 1983 ... ... ... КСР-нің Тұрғын үй Кодексі орнына қабылданған 1997 жылғы 16
сәуірдегі «Тұрғын үй ... ... ... ... ... заңда әралуан тұрғын үй және онымен байланысты қоғамдық
қатынастарды құқықтық реттеуді қамтиды және олар жер, ... ... өзге де ... ... ... ... Заң тұрғын үй
қорын топтастырады, оның үстіне тұрғын үй қорының ... ... ... ... үй ... атайды, ал бұл өз ... ... үй ... аталған қордың рөлінің өсуін растайды.
Жеке тұрғын үй қоры – мемлекеттік емес ... ... және ... ... ... ... ... тұрғын үй қоры – меншік ... ... ... және ... ... органдарға (мемлекеттік коммуналды тұрғын
үй қоры) басқаруындағы немесе мемлекеттік кәсіпорындардың (мемлекеттік
кәсіпорындардың ... үй ... ... ... үйі. ... ... тұрғын үйлердегі тұрғын емес бөлмелер кірмейді. 
«Тұрғын үй қатынастары ... ... ... ... атты ... үйге азаматтарын құқықтарын бекітетін, нормалардан тұрады,
тұрғын үй заңнамасының негізгі міндеттері анықталады, тұрғын үй, ... ... ... және жеке ... үй қорына анықтама беріледі. Белгілі бір
тәртіппен тұрғын үй ... ... ... ... атап
айтқанда азаматтарды тұрғын үймен және оны ... ... ... үй ... ... тұрғын үйқорын пайдалану, кондоминимум, азаматтарға
тұрғын үйді ... ... және ... тыс ... құқық, тұрғын үй
заңнамасын бұзғаны үшін жауапкершілік;
3) ҚР Азаматтық кодекс тұрғын үйге құқықтық жүзеге асырумен байланысты
ең маңызды ... ... және оған ... ... иесі ... ... үйді өз мақсатына сай иеленеді, пайдаланады және билік етеді. ҚР ... ... ... үйді ... беруді жалпы реттеуге арналған «Тұрған үйді
жалға беру» атты 30-тараудан тұрады. Сонымен қатар АК 602-бабына ... үйді беру ... ... ... мен ... ... үй қоры үйлерінен тұрғын үйді жалға алу шартын өзгерту және тоқтату
негізі ... үй ... ... деп ... АК ... да ... егер ... үй заңнамасымен көзделмеген
жағдайларда қолданылады (ҚР АК 603-б. ... ... үй ... ... көзі ... «Тұрғын үй қатынастары
туралы» ҚР ... ... үшін ... ... ... қаулылары да болып табылады.
Қазақстан Республикасының Конституциясына және «Тұрғын үй қатынастары
туралы» ҚР Заңына сәйкес жергілікті ... және ... ... сондай-
ақ министрліктер мен ведомстволар тұрғын үй қатынастарын реттейтін ... ... ие. ... олар ... ... шешімдер,
өкімдер заңнамаға қайшы келмесе тұрғын үй құқығының қайнар көзі болып
табылады.
Азаматтар өздерінің түрңын үй ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бір азаматтың немесе заңды тұлғаның меншігіндегі
тұрығын үйді саны мен көлемі шектелмейді. Заңнамаға сәйкес ... ... оның бір ... ... ... негіздер бойынша пайда
болады:
- үй құрылысы (үйдің бір бөлігінің құрылыс);
-  сатып алу ... ... ... ... өмір бойы ... ... және ... қайшы келмейтін басқа да азаматтық-құқықтық мәмілелерді
жасау;
- мұра бойынша тұрғын үйді алу;
- жекешелендіру;
Тұтыну (тұрғын үй, ... ... ... гараж немесе өзге)
кооперативiнiң мүшелерi, жарна жинақтауға құқығы бар, ... ... ... ... осы ... ... ... өзге де үй-жай үшiн
өзiнiң үлестiк жарнасын толық төлеген ... да ... ... ... ... ие болады
- тұрғын жай үшін пай жарналарының барлық сомасын тұрғын үй (тұрғын үй
– құрылыс) кооперативінің ... ... ... ... міндеттемелер күшімен, сондай-ақ үйді салуға қатысқан немесе
азаматтардың өзінің ... ... ... шарт ... ... меншікке беру;
- мемлекеттік емес меншік нысанындағы заңды тұлғаларға, өзінің
қызметкеріне немесе қайтарымысыз ... не сату ... ... тұлғаға
тұрғын жай беру;
- мемлекеттік меншік нысанына негізделген, мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... басқа тұлғаға тұрғын үй беру.
Тұрғын үймен мәміле жасаудың кең таралған түрі сатып алу сату болып
табылады және ол ... алу сату ... ... ... үйді сатып алу-
сату шарты бойынша бiр тарап (сатушы) ... үйді ... ... ... ... ... ... шаруашылыє жүргiзуiне немесе жедел
басқаруына беруге мiндеттенедi, ал ... ... бұл ... үйді немесе
пәтерді қабылдауға және ол үшiн белгiлi бiр ақша сомасын (бағасын) төлеуге
мiндеттенедi. ... үйді ... алу ... шарты мемлекеттік тіркеуге жатады
және тіркелгеннен кейін жасалды деп танылады.
Шарттың кең таралған түрлерінің бірі айырбас шарты болып табылады.
Айырбас шарты ... ... ... ... ... ... басқа тараптың меншiгiне тұрғын .йді немесе пәтерді ... ... ... ҚР АК ... ... ... ... сатып алу-сату шартының ережелерi єолданылады, өйткенi ол айырбас
мәнiне қайшы келмейдi. Бұл орайда тараптардың ... ... үйді ... сатушы деп және айырбастап ... ... ... ... ... ... шартының ерекшеленеді, атап
айтқанда айырбас шарты кезінде екі ... ... ... ... иесі ... ал айырбастау шартында олай емес, айырбас кезінде тараптар ҚР
Азаматтық кодексін, ал айырбастауда тұрғын үй ... ... ... ... бiр ... ... тартушы) басқа
тараптың (сыйды алушының) ... ... ... ... ... (талапты) тегiн бередi немесе беруге мiндеттенедi
не оны өзiнiң немесе үшiншi ... ... ... ... ... (ҚР АК ... үйді немесе құқықты қарсы беру не қарсы мiндеттеме болған кезде
шарт сыйға тарту шарты деп танылмайды. Шарт нотариалдық тәртіппен ... ... бірі ... ... ... ... ... тарту шарты ... ... тиiс. ... ... ... түрі ... АК 516-бабына
сәйкес жалпы пайдалану мақсатында ... ... ... Қайырмалдық азаматтарға, емдеу, тәрбие беру
мекемелерiне, әлеуметтiк қорғау мекемелерiне және басқа да сол ... ... ... және оқу ... мен басқа да мәдениет ... ... ... ... да субъектiлерiне жасалуы
мүмкiн. Қайырмалдықты алуға ... ... ... ... ... мүлiк қайырмалдыққа берілуге тиiс, ал ... осы ... ... бiр ... ... ... мұмкiн. Мұндай талап болмаған жағдайда азаматқа
мүлiктi қайырмалдыққа беру жай ... ... ... есептеледi, ал басқа
жағдайлардақайырмалдыққа берiлген мүлiктi сый ... ... ... ... ... бiр ... ... алушы) екiншi тараптың (рента
төлеушiге) меншiгiне тұрғын үйді немесе ... ал ... ... үйге немесе пәтерге айырбас ретiнде рента алушыға белгiлi бiр
ақша сомасы ... ... ... де ... беру
түрiнде мезгiл-мезгiл рента төлеп отыруға мiндеттенедi. Рента шарты бойынша
рента алушыға рентаны мерзiмсiз (тұрақты рента) ... бойы ... ... бекiтуге жол берiледi (ҚР АК 535-б.).
Мұрагерлік бойынша тұрғын үйді алу мүра негізінде ... ... ... ... ... ... ... -
мұрагерге (мұрагерлерге) ауысуы (ҚР АК 1038-б.).
Жекешелендіру деп ерікті негізде азаматтардың меншігіне мемлекеттік
тұрғын үй қорынан өздері тұрған ... үйді ... ... ... бір жағынан тұрғын үйдің азамат-меншік иесі пәтердің
иесі ретінде өзін сезінеді, оған осы ... ... және ... ... кең мүмкіншіліктер береді, ал екінші жағынан пәтерді, тұрғын үйді
ұстаумен, тиісті жағдайда ұстаумен, оған ... ... ... ... ... ал ... үй ... аталған міндеттерден
босатып, тек бақылау мен басқару ... ... ... ... жекешелендірудің ерікті сипаты;
2) қайтарымсыздығы;
3) берудің бір жақты сипаты.
Тұрғын үйді жекешелендірудің субъектілері ретінде бір тарабынан ... және ... ... ... ... ... ... жағынан
азаматтың меншігіне тұрғын үйді беруге ... ... ... органдары мен ұйымдары болып табылады.
Тұрғын үйге меншік құқығының тоқтатылуы.
Меншiк ... ... иесi ... ... ... ... иесi меншiк құқығынан бас тартқан, тұрғын ... ... ... ... ... ... ... заң құжаттарында
көзделген өзге де реттерде мүлiкке меншiк құқығынан ... ... ... ... ... ... ... Заңмен көзделген
мына жағдайларда жол беріледі:
- меншiк иесiнiң мiндеттемелерi бойынша тұрғын үйге өндiрiлiп алынған
ақы айналымға түскен;
- реквизицияланған - дүлей ... ... ... ... және ... ... өзге де ... болған ретте тұрғын үй
қоғам мүддесi үшiн мемлекеттiк ... ... ... заң ... ... пен ... меншiк иесiнен оған тұрғын үйдің құны
төлене отырып алып қойылуы мүмкiн;
3) тәркiлеген;
4) жер учаскесiн алып қоюға ... ... ... иелiктен
айырған.
Мемлекет мұқтаждықтары үшін реквизиция және үй ... ... ... ... тұрғын үйге меншік құқығын мәжбүрлеп
тоқтатқан жағдайда меншік иесінің тандауы бойынша оған ... ... жер ... ... және ала айлай қалған табыс ... ... үй ... тұратын  меншік құқығы тоқтағанға дейін меншік ... ... ... ... ... ... үйді) алу;
3) дүлей апаттар, авариялар, жұқпалы аурулар, iндеттер және төтенше
сипаттағы өзге де жағдайлар тоқтаған ... ... ... ... шығынды
толық өтей отырып, реквизицияланған тұрғын үйді қайтару.
Меншік иесінің борыштары ... жер ... ... ... артумен және тәркілеумен байланысты тұрғын үйге меншік
құқығы тоқтаған кезде ... иесі және ... ... тұратын отбасы мүшелері
басқа тұрғын үйді берусіз шығарылуға жатады.
Ортақ бірлескен меншіктегі тұрғын үйді алып қою ... ... ... ғана жүреді. Егер мәміле кәмелетке толмаған
балалардың мүдделеріне қатысты болса, онда ... және ... ... ... ... Республикасындағы тұрғын үй қатынастары ... ... түрі ... Тұрғын үй қатынастарын реттеудің құқықтық негіздері
Қазақстан Республикасында  ... үй ... үй ... ... ... ... шығарылатын өзге де заңдармен реттеледі.
Тұрғын үй - тұрақты  ... ... және ... пайдаланылатын,
белгiленген техникалық, санитариялық және басқа да мiндеттi талаптарға ... жеке ... жай ... ... үй, ... ... ... үй қоры - Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... Республикасының  тұрғын үй заңдары:
1. тұрғын үйлерге меншiк құқығының және ... ... ... болуы мен тоқтатылу негiздерiне;
- тұрғын үйлердi пайдалану құқығының жүзеге асырылуына;
- тұрғын үйлерге қойылатын талаптарға;
- тұрғын үй қорларының сақталуы мен ... ... ... азаматтардың тұрғын үй саласындағы ... ... ... үй ... пайдаланылуын мемлекеттiк органдардың бақылауына
байланысты қатынастарды реттейдi.
2. ... ... ... үй ... ... кодекс нормаларымен және соларға сәйкес шығарылатын
өзге де заңдармен реттеледi.
3. Тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға, тұрғын үй ... ... ... ... ... Заңда белгiленген
талаптарды ескере отырып, тиiстi заңдармен реттеледi.
4. ... ... ... басқа да үй-жайларда тұру
заңдарымен реттеледi [14].
Қазақстан Республикасының тұрғын үй қоры:
1. Қазақстан  Республикасының тұрғын үй қоры  мыналарды қамтиды: 
- жеке ... үй қоры - ... мен ... ... меншiк
құқығымен тиесiлi, мемлекеттiк емес меншiк нысанына негiзделген тұрғын
үйлер;
- мемлекеттiк тұрғын үй қоры - ... ... ... ... ... ... органдардың қарамағындағы (мемлекеттiк коммуналдық
тұрғын үй қоры) не мемлекеттiк ... ... ... ... үй қоры) тұрғын үйлер.
2. Тұрғын үй қорына тұрғын үйдегi тұрғын емес үй-жайлар кiрмейдi.
3.Жеке тұрғын үй қорының және мемлекеттiк кәсiпорындардың тұрғын
үй қорының  үйлерiндегi тұрғын үй-жайларды жергiлiктi өкiлдi және ... ... өзге де ... ... етiп ... ... және басқа
заң актiлерiнде көзделгендегiден басқа жағдайларда тыйым салынады[9].
Тұрғын үйлердi пайдалану:
1. Тұрғын үйдi (тұрғын үй-жайды) немесе оның бiр бөлiгiн тұрғын ... ... ... көзделген жағдайларда жол берiледi.
2. Тұрғын үйдi пайдалану оның бұзылуына немесе бүлiнуiне ... ... ... ... ... Тұрғын үйдегi  тұрғын үй-жайлар мен тұрғын емес үй-жайларды қайта
жабдықтау мен қайта жоспарлауды үй-жай ... ... және ... ... мен ... сәйкес келуiне жауап беретiн заңды немесе
жеке тұлға орындаған жоба болған жағдайда жүзеге асыруға болады. ... ... ... ... ... ... ... сәулет, қала құрылысы және құрылыс iстерi жөнiндегi
уәкiлеттi мемлекеттiк орган растайды[13].
Тұрғын үй қорын басқаруды меншiк иесi ... не өзi ... ... сондай-ақ сенiм бiлдiрiлген адамдар арқылы жүзеге асырады. 
Қазақстан Республикасының тұрғын үй қорын мемлекеттiк есепке алу, оның
кiмге тиесiлi екенiне ... ... ... үшiн бiрыңғай жүйе бойынша
жүзеге асырылады[13].
Қазақстан Республикасының  тұрғын үй қоры мыналарды қамтиды: 
• жеке ... үй қоры - ... мен ... ... ... ... мемлекеттiк емес меншiк нысанына негiзделген
тұрғын үйлер;
• мемлекеттiк тұрғын үй қоры - меншiк ... ... ... ... ... ... қарамағындағы (мемлекеттiк
коммуналдық тұрғын үй қоры) не мемлекеттiк кәсiпорын қарамағындағы
(мемлекеттiк кәсiпорынның тұрғын үй қоры) тұрғын 
үйлер[14]. 
Қазақстан ... ... үй ... ... есепке алу, оның
кiмге тиесiлi ... ... ... ... ... Республикасы үшiн бiрыңғай жүйе
бойынша жүзеге асырылады. 
Тұрғын үй қатынастары  жағдайында ... ... ... ... ... құзыретінде:
• тұрғын үйге құқықтық қатынастардан туындайтын дауларды сот шешедi;
• азаматтарды және заңды тұлғаларды ... ... ... ... тек ... ... ... бойынша, сот
тәртiбiмен ғана шығаруға болад;
Тұрғын үй иесiнiң  негiзгi құқықтары мен мiндеттерiне келетін ... ... ... ... салынып бiтпеген тұрғын үйдiң иесi оны,
сату шартын белгiлей отырып, өз қалауы бойынша еркiн сатуға, сыйға
тартуға, ... ... ... мұраға қалдыруға, кепiлге
беруге, осы бапта көзделген ерекшелiктердi ... ... ... ... ... өзге де ... оған ... етуге
құқылы[10].
• ипотекалық тұрғын үй қарызы қаражатының есебiнен толық нeмece
iшiнара сатып алынған ... үйдi ... ... ... бастап меншiк иесiнiң ипотекалық тұрғын ... ... ... ... ... осы ... ... етуге құқығы жоқ.
Қазақстан Республикасындағы  мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй
беру шарттары келесідей:
• мемлекеттiк ... үй ... ... үй ... жеке тұрғын үй
қорынан жергiлiктi атқарушы орган ... ... үй оған ... елдi мекенде тұрақты тұратын (тұру мерзiмiне қарамастан) 
және халықтың әлеуметтiк жағынан қорғалатын табысы аз ... ... ... ... пайдалануына берiледi;
• мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке ... ... ... ... орган жалдаған тұрғын үй сондай-ақ
тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... қызметшiлерге және сайланбалы 
мемлекеттiк қызмет атқаратын адамдарға берiледi. Оларға берiлетiн
тұрғын үй, жергiлiктi атқарушы ... ... ... ... ... ... үйге ... мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй өздерiнiң жалғыз тұрғын үйi
ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша ... ... ... және ... Республикасының тұрғын үй қатынастары 
туралы заңдарына мемлекттік орган ... ... ... ... ... ... ... үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан
жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй ... ... ... алу ... ... ... ... Мемлекеттiк  тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын ... ... ... орган жалдаған тұрғын үй беруге болатын
азаматтарды есепке алу ... жерi ... ... ... бар ... ... маңызы бар қаланың, астананың жергiлiктi
атқарушы органдарында жүзеге асырылады.  
 2. Есепке алу үшiн ... ... ... мен ... ... ... ... Азаматтардың қандай да болсын қосымша
құжаттар беруiн талап етуге тыйым салынады. 
3. Азаматтардың  өздерiн және өздерiнiң отбасы мүшелерiн ... үй ... ... үй ... жеке ... үй ... жергiлiктi
атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беруге мұқтаждар есебiне қою туралы
арыздары тұрғылықты жерi ... ... ... ... ... бiр ... қаралады. Арыз берушiлерге қабылданған шешiм туралы аталған мерзiм
аяқталғанға дейiн жазбаша түрде хабарланады[13]. 
Азаматтарға мемлекеттiк  тұрғын үй қорынан ... үй ... ... үй ... тұрғын үй беру кезегi:
1. Мұқтаждар  есебiнде тұратын азаматтарға мемлекеттiк тұрғын үй
қорынан тұрғын үй ... жеке ... үй ... ... ... ... ... үй, барлық қажеттi құжаттармен
бiрге өтiнiш берiлген 
кезден бастап ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың), республикалық маңызы
бар қаланың, астананың жергiлiктi атқарушы ... ... үй ... ... үй немесе жеке тұрғын үй қорынан
жергiлiктi атқарушы ... ... ... үй ... ... ... былайша бөлек жүргiзедi: 
• әлеуметтiк  жағынан қорғалатын табысы аз  азаматтар;
• мемлекеттiк қызметшiлер, өзге де бюджеттiк ұйымдардың
қызметкерлерi мен әскери  ... ... ... ... ... ... осы Заңда  өзгеше көзделмесе, мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй
немесе жеке ... үй ... ... үй ... бұл ... енгiзiлген
басқалар алдында ешкiмнiң де басымдық құқығы болмайды.
Мемлекеттiк  тұрғын үй ... үй ... жеке ... үй ... үй беру ... ... немесе жеке тұрғын үй
қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған  тұрғын үй әр адамға
кемiнде он бес шаршы метр және көп ... он ... ... метр
пайдалы алаң, бiрақ кемiнде бiр бөлмелi ... ... ... тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй
қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған  ... ... ... ... атқармайтын, сондай-ақ
бюджеттiк ұйымдарда (мекемелерде) жұмыс iстемейтiн әлеуметтiк
жағынан қорғалатын ... аз ... ... ... белгiлейтiн мөлшерде, бiрақ Республикада
бiр адамға қолданылатын санитариялық нормадан кем емес тұрғын
алаң және кемiнде бiр бөлме ... ... ... ... ... бекiтiлген мүгедектердiң
жекелеген ... және ... ... ... ... аурулардың ауыр түрлерiмен ауыратын азаматтарға бөлек
қосымша бөлме берiледi. Аталған қосымша алаң ... ... ... ... ... тұрғын үй мөлшерiн
анықтаған кезде отбасында жүктi болғанына жиырма аптадан асқан
әйелдiң болуы ескерiледi.
5. ... ... ... ... үй қорынан тұрғын үй
беру жөнiндегi қатынастарға қолданылмайды[15].
Мемлекеттiк  тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру ... ... ... жеке ... үй
қорынан ... осы  ... ... ... және халықтың әлеуметтiк жағынан
қорғалатын табысы аз топтарына ... ... ... ... берiледi.
2. Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй  немесе жеке тұрғын үй
қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй ... үйге ... ... қызметшiлерге, бюджеттiк
ұйымдардың қызметкерлерiне, әскери қызметшiлерге және сайланбалы
мемлекеттiк қызмет атқаратын ... ... ... ... үй, ... ... ... жалдаған тұрғын
үйді қоспағанда, қызметтiк тұрғын үйге ... ... ... үй ... ... үй ... жалғыз тұрғын
үйi ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша ипотека нысанасы болған
және оны Қазақстан  Республикасының тұрғын үй қатынастары ... ... ... ... ... ... алған Қазақстан
Республикасының азаматтарына берiледi[8].
Халықтың әлеуметтiк  жағынан қорғалатын топтарына жататын азаматтар:
1. Ұлы Отан ... ... мен ... ... ... адамдар.
2. I және II топтағы мүгедектер ... ... ... салдарынан
мүгедек болған адамдарды қоспағанда).
3. Мүгедек балалары бар немесе оларды тәрбиелеушi отбасылары.
4. Заңдарда белгiленген ... ... ... ... ... ... аурулардың ауыр түрлерiмен ауыратын
адамдар.
5. Жасына қарай зейнет демалысына ... ... ... ... ... ... айырылған жиырма жасқа
жетпеген жетiм балалар жатады.
7. Оралмандар.
8. Экологиялық зiлзалалар, табиғи және ... ... ... ... ... ... айырылған адамдар.
9. Көп балалы отбасылар.
10. Мемлекеттiк немесе ... ... ... ... ... адам өмiрiн құтқару кезiнде, құқық тәртiбiн қорғау кезiнде
қаза тапқан адамдардың отбасылары.
11. Толық емес ... ... егер ... үйге ... деп ... Қазақстан Республикасының аумағында меншiк құқығымен өздерiнiң
тұрғын үйi ... осы елдi ... ... ... үй ... ... ... емес нысанына негiзделген заңды ... ... ... ... ... үй (тұрғын үй-құрылыс)
кооперативтерiнiң үйлерiнде ... ... ... үйлерi
болмаса;
3. отбасы тұрып жатқан тұрғын үй ... ... ... талаптарға сай келмесе;
4. оқшауланбаған, шектес тұрғын үй-жайларда екi және одан да ... ... ... ... ... ... ... аурулардың ауыр түрлерiмен
ауыратын науқастар болып (заңдарда белгiленген тәртiппен ... ... ... бiр ... ... ... ... мүмкiн болмаса[8].
  Азаматтардың мемлекеттiк  тұрғын үй қорынан тұрғын үй ... ... үй ... ... ... ... үй ... әрқайсысында некеге тұрғанға дейiн осындай тұрғын үйi
болған жағдайларды қоспағанда, азамат ... және ... ... ... осы елдi ... ... ... үй қорынан бiр
тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй ... ... ... ... ... үй ... құқылы болып табылады [13].
Елімізде қала құрылысы дамып, ... ... ... ... ... көш ... бұрған кезде тұрғын үй проблемасы төтенше сипат
алды. ... ... ... үй ... және ... қалаларында тұрғын үй рыногын жандандыру үшін “Самұрық-Қазына”
ұлттық әл-ауқат қоры арқылы ... ... ... және ... ... дамытудың арнайы бағдарламасы әзірленіп оны ... 3 ... ... қаржы қарастырылды. Бұл қаржының бір бөлігі
Ұлттық қордан және жинақтаушы ... ... ... ... ... осы ... жүзеге асыру барысында Мемлекеттік тұрғын үй құрылыс
жинақ банкі және ... ... ... арқылы Алматы және ... ... ... ... үй кешендерін аяқтауға қарыз беру
мәселесі шешімін ... ... ... ... мен ... үйді ... ... дайындығын білдірген құрылыс салушы компаниялар осы
бағдарламаға қатысу мүмкіндігіне ие болды. Жұмыстың ... ... ... “Самұрық-Қазына” қоры қазірдің өзінде 95 миллиард ... ... ... Бұл ... 48,8 ... ... 46,2 ... Алматыдағы
аяқталмаған құрылыстарды іске қосу үшін жұмсалуда. Индустрия және ... ... ... ... ... жылы ... банктер “Самұрық-Қазына” қорынан келіп түскен қаржының 63,9
миллиард теңгесін ... үй ... ... ... ... ... үш жыл ішінде қаржыландырудың барлық
көздері есебінен жалпы алаңы 28 млн. шаршы метрге жуық, оның ... ... 2009 жылы – 9,2 млн. ... ... үй салу жоспарлануда. ... ... ... ... бойынша 1 861 403 шаршы метр
қолданысқа берілді. Бұл жалпы ... ... ... ... ... үй ... 20 %
Бағдарламаны жүзеге асыруда  Астана құрылысы алда ... ... 40,8 ... ... 40,3 ... ... ... игерілді.
Мұның өзі қазіргі күні 37 тұрғын үйдің 12 мың үлескері таяудағы уақыттардың
ішінде өз ... ... ... сөз. Ал ... ... ... 17
үйге 23,1 миллиард теңгенің қаржысы бөлініп, мұның 22,6 ... ... ... 3 мыңнан астам үлескер таяудағы уақытта өздерінің көптен
күткен пәтерлеріне ие болуы тиіс. Атап ... ... қоры ... ... ... ... арасынан Астанада 8 тұрғын үй кешені
(3086 үлескер), Алматыда 3 тұрғын үй ... (481 ... ... ... ... ... Ал қаңтар айының басында Астанада 5 ... 7 ... ... ... ... тағы да 1300-ден астам үлескер
үйлі болатын болады. Жалпылай айтатын болсақ, ... ... ... 11 ... ... ... 15069 үлескер өздерінің пәтерлеріне ие
болған. ... 8,8 мыңы ... ... 3,4 мыңы ... ... ... ... қаңтар айынан бастап халық қолына тие
бастаған ипотекалық ... жаңа ... оны ... үшін ... да жеңіл болып отыр. “Самұрық-Қазына” қоры екінші ... ... 15 ... ... ... несие желілерін ашты. Өз
кезегінде, екінші ... ... ... ... ... ... бұрын өтеу құқығын сақтай отырып, 20 жылға дейінгі мерзіммен, 9-
11 пайыздық ставкамен ... ... бере ... Осы ... бір ... ... ... банктер өткен кезеңдерде көлемі
120 шаршы метрден аспайтын тұрғын үйге ... ... ... және ол ... ... ... ... табылатын азаматтар үшін бағытталады.
Яғни, бұрын 16-18 пайызбен ипотекалық несие алғандардың несиелік сыйақы
ставкалары енді 9-11 ... ... ... Бұл ... топтар үшін
үлкен жеңілдік[25].
Мемлекеттік бағдарламаға сәйкес үш жыл ішінде қаржыландырудың барлық
көздері есебінен жалпы алаңы 28 млн. шаршы метрге жуық, оның ішінде ... 2009 жылы – 9,2 млн. ... метр ... үй салу ... ... ... тоқсанының қорытындысы бойынша 1 861 403 шаршы метр
қолданысқа ... Бұл ... ... жылға жоспарланып отырған барлық
тұрғын үй көлемінің 20 %[9].                   
1-кесте
|Тұрғын  үйлерді пайдалануға беру* ... 2009) ... ... ... ... ... ... |
| ... ...   ...   ...   |
| ... |кезеңге |бірлік ... %-бен |
| ... метр ... | | ... |1 861 403 |98,1 |14 810 |101,3 ... | | | | ... |32 645 |71,0 |189 |69,2 ... |65 837 |106,7 |644 |118,6 ... |  |  |  |  ... |201 465 |98,2 |1 442 |100,3 ... |80 080 |57 |550 |68,9 ... ... |41 151 |64,1 |351 |50,4 ... |33 761 |88,5 |293 |91,3 ... Қазақстан |33 565 |64,5 |342 |66,4 ... |100 837 |78,0 |767 |67,3 ... |41 151 |105,2 |273 |73,6 ... |59 635 |123,3 |499 |113,9 ... |101 809 |81,9 |798 |93,7 ... |13 255 |48,6 |105 |48,2 ... |25 137 |129,8 |236 |115,1 ... | | | | ... |67 630 |47,0 |657 |53,9 ... | | | | ... |664 981 |134,7 |5 563 ... | | | ... ... |298 464 |112,8 |2 101 |130,5 ... ... ҚР ... ... мәліметтері негізінде
құрастырылған.
Қаржылық дағдарыстың  кесірінен құрылыс саласындағы туындаған қолайсыз
жағдайларға ... ... ... он ... 2009 ... ... ... көздері бойынша пайдалануға берілген
тұрғын үйлердің ... 2008 ... ... ... жете ... ... ... осы салада азда болсын өсу байқалды. Пайдалануға
берілген тұрғын үй ... ... ... есе), Солтүстік
Қазақстан (1,3 есе) облыстарында  және Астана қаласында (1,3 есе) өсті.
Тұрғын ... ... іске ... ... ең ... үлес ... (35,7 %) және Алматы (16,0%) қалалары мен Алматы облысына ... ... үш ... ... ... ... көлемін салыстыратын болсақ, үлкен айрмашылық
байқалмайды. Соңғы  ... ... ... ... беру көлеміне қатты әсер етпгенін байқауға ... ... ... ... ... ... жұмсалғандықтан, алғашқы
халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... ... ... тек 2007 ... бастап
қазірігі уақытқа дейін беріліп жатқан есебінен, бұл ... аса ... ... ... ... жүрген аралықта бос тұрғын үйлердің
қаңырап тұруы дұрыс емес.
Керісінше, нарықта  қазіргі уақытта сатылатын тұрғын ... ... сол  ... ... ... ... біз ... баспанаға қолжетімділігін арттыру
механизмдерін жетілдіруіміз қажет. Бұл жерде мемлекеттің араласуы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде тұрғын үй құрылысына инвестиция
тарту қажет. ... ... жеке ... ... ... ... ... және уақытылы келген қаражат – ... ... ... реттеудің бірден-бір құралы болып
табылады. Төмендегі кестеден ... ... ... ... ... бастап 2008 жылды қоса алғандағы тұрғын үйге ... ... көре ... үй құрылысына жұмсалған инвестициялар* ... |  |  |  |  |  ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... | | | | | ... 2008 |
| | | | | | | ... Республикасы |59524|130495|254287|368354|490375|442335 |
|Ақмола |298 |875 |3007 |3845 |6520 |7660 ... |1922 |4352 |13331 |17165 |22311 |15878 ... |3368 |5768 |13077 |18923 |34820 |41345 ... |5927 |18737 |20940 |23670 |23865 |21949 ... ... |985 |2331 |6898 |7293 |9317 |7678 ... |7969 |1293 |3048 |4529 |5556 |6256 ... ... |1516 |2876 |6854 |4816 |6741 |8694 ... |288 |3625 |7931 |8892 |10595 |15533 ... |228 |1551 |3151 |5086 |9151 |11511 ... |420 |893 |2606 |2641 |3616 |5565 ... |2457 |5312 |7500 |10770 |16340 |24467 ... |302 |1524 |3770 |6670 |9169 |9096 ... ... |333 |1487 |2759 |2575 |3273 |4949 ... |1880 |5300 |15481 |17799 |18824 |19354 ... ... |95617 ... ... |12604|20282 |48317 |103782|148002|114874 |
*дерек көзі: ҚР ... ... ... ... ... ... Маңғыстау,  Астана және Алматы ... ... ... ... ... инвестиция көлеміне
қарап еліміздегі халықты баспанамен қамтамасыз етудің ең жоғарғы шегі 2007
жылы болғандығын ... ... Бұл ... ... арналған халықты
тұрғын үймен қамтамасыз ету бағдарламасының ... жылы ... ... ... 12 млн. ... метр тұрғын үйдің орнына 18 млн.
шаршы метр тұрғын үй ... ... яғни ... ... ... ... Осы кез ... құрылыстың шарықтау шегі олып
табылады. 2005-2007 жылдарды қамтыған ... ... ... одан әрі ... ... ... бағытталған 2008-2010 жылдарға
арналған бағдарлама қабылданды. ... ... ... ... және осы ... ... кемшіліктері ескеріліп жаңа
бағдарлама қабылданғаннан кейін тұрғын үй ... ... одан ... ... еді. ... ... ... қаржылық дағдарыс біздің
елімізге де кесірін тигізді. 2008 ... ... үй ... ... ... 2007 ... ... өсуі күтілген болатын, бірақ
керісінше инвестиция көлемі  жаңа кезеңдегі бағдарламаның ... ... Ал осы ... ... ... ... тұрғын үй құрылысына
салынған инвестиция көлемін төмендегі кестеден көре аламыз[22]:
3-кесте
|Тұрғын  үй ... ... ... ... 2009) ... |млн. ... ... |
| ... |  |
| | ... %-бен ... ... |54 108 |40,3 ... |973 |52,3 ... |2 706 |118,9 ... |10 682 |96,2 ... |1 418 |46,8 ... ... |1 198 |78,0 ... |653 |78,7 ... ... |1 011 |81,3 ... |3 197 |116,9 ... |1 855 |89,0 ... |1 098 |166,7 ... |4 045 |63,9 ... |662 |51,1 ... ... |369 |58,2 ... |1 004 |26,5 ... |8 469 |13,8 ... |14 768 |44,4 ... ... ... жылдың соңында  ... ... ... ... тұрғын үй құрылысына салынған
инвестиция көлемін есептеп 2009 ... ... ... ... 2009 жылы 3 есе аз ... ... байқауымызға болады.
Оны төмендегі графиктен (3 сурет) анық байқауға болады. ... ... ... ... және ... ... ... ету
мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және Қаржы нарығын ... ... ... Агенттігі мен Үкіметтің бірлесіп әзірлеген іс-
жоспарында ... үй ... ... ... ... ... ... басқа
салаларға қарағанда жағдайының ушығып кеткенін ескере келе 4 млрд. тенге
көлемінде қаржы ... Бұл ... ... ... ... салаға
жұмсалып жатыр. Ең біріншіден, бұл ... ... үйді ... ... ... және қарыздарын өтей алмаған азаматтарға көмектесуге
жұмсалуда. Екіншіден, өз ... ... ... ... құрылыс
компанияларының банкрот болуына ... өз ... ... ... ... бағытталды [16].
Мемлекеттік меншіктегі кәсіпорындар мен ұйымдар тұрғын үй салу үшін
2009 жылғы қаңтар-сәуірде 4429,2 млн. теңге инвестицияны игерді және ... ... үй іске ... Республикадағы тұрғын үйдің  іске
қосудың жалпы көлемінің 5,2 % мемлекеттік сектор құрайды.
Меншіктің жеке ... ... ... ... ... 1706,1 ... тұрғын
үйді іске қосты. Оның ішінде ... ... ... ... жеке тұрғын үй салынды немесе республикадағы тұрғын үйді
іске қосудың жалпы көлемінің 64 % -ы. ... ... 14810 ... ... – 6008 жеке ... үй ... берілді[22].
Жалға берілетін  тұрғын үй салуға Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде
2009 жылы республикалық бюджеттен облыстық бюджеттер мен ... және ... ... 21,6 ... теңге сомасында нысаналы трансферттер
бөлу көзделіп отыр. 2009 жылғы 1 мамырдағы ... ... ... органдарға 3318,292 млн. теңге аударылды, оның ішінде 1677,2 млн.
теңге (51 %) игерілді[24].
2009 ... ... ... 11,9 ... 220 пәтер 
пайдалануға берілді.
Республикалық бюджеттің кредиттік қаражаты есебінен тұрғын үй ... 2009 жылы ... ... ... 16,1 ... ... бөлу
көзделіп отыр, оның ішінде:
Астана қаласында бюджеттік  саланың қызметкерлері үшін – 7,8 млрд.
теңге, оның ... 2009 ... 1 ... 1955,9 млн. ... млн. ... ... (84 %)[24];
Астана қаласын қоспағанда, барлық өңірлерге салынатын 100 мектеп пен
100 аурухана ... – 8,3 ... ... оның ... 2009 ... 2189,907 млн. теңге аударылды, 734,8 млн. теңге ... (34 ... ... қаңтар-сәуірде кредиттік қаражат есебінен салынып жатқан 100
мектеп пен 100 ... ... ... ... ... ету
жөніндегі бағдарлама шеңберінде жалпы алаңы 12,8 мың шаршы метр тұрғын үй,
9,5 мың ... метр ... ... берілді.
Астана қаласы әкімдігінің ақпараты бойынша республикалық бюджеттен
берілетін кредиттер есебінен бюджеттік саланың қызметкерлері үшін ... ... ... ... ... қарай орналасқан
тұрғын үйдің бірінші кезегі салынып жатыр. Тұрғын үйді іске қосу ... 2-ші ... ... ... ... ... ... көзделген жалпы алаңы 8,5 ... 7,6 ... ... 120 ... ... ... сол жағындағы тұрғын үй кешені).
2005-2007 жылдарға  арналған Мемлекеттік бағдарлама  шеңберінде ... ... ... ... сомасында жергілікті атқарушы 
органдарға берілген кредиттерді  қайта пайдалану есебінен 2009 жылы 296,5
мың шаршы метр кредиттік тұрғын үйді пайдалануға беру көзделіп ... ... ... ... ... Мемлекеттік
бағдарламада көзделген 45,8 млрд. теңгенің ішінен 16,3 млрд. теңге игерілді
(36%)[29].
2009 жылғы қаңтар-сәуірде  ... ... ... жалпы
алаңы 45,7 мың шаршы метр ... үй, 35,1 мың ... ... 561 ... ... Бұл ... ... қаласында 2005-2007 жылдарға
арналған Мемлекеттік ... ... іске ... ... ... ... ... 2009 жылы қаңтарда іске қосылды.
2009 жылғы 1 ... ... ... Астана
және Алматы қалаларының әкімдіктері  ... ... ... ... ... үйді ... ... азаматтардан
34012 өтініш келіп түскен. 15031 әлеуетті сатып алушылар екінші ... ... ... ... ... және 100 ... пен 100 аурухана
қызметкерлері  үшін 2008 жылы және 2009 ... 4 ... ... ... ... ішінен (Астана қаласы мен Оңтүстік Қазақстан ... ... 3092 ... сатылды (57 %). Халықтан жергілікті атқарушы
органның шотына 15,2 млрд. теңге түсті[21].
2005-2007 жылдарға арналған ... ... ... ... тұрғын үйлердегі пәтерлерді сату жалғасып жатыр.
2005-2007 жылдарға арналған  Мемлекеттік бағдарламаны іске  ... ... 26707 ... 2009 ... ... ... ... 26166 пәтер сатылды (98 %)[21].
Республикада ипотекалық кредит беру және тұрғын үй ... ... ... ... жатыр.
«Қазақстандық ипотекалық компания» АҚ-ның 2008 ... ... ... рыноктан және республикалық бюджеттің
қаражаты есебінен ... ... ... сатып алуға 45 мыңнан астам
азаматқа 131 млрд. теңге сомасында ипотекалық кредит ... Оның ... ... ... ... бағдарламасы бойынша банктер-
серіктестер қайта табыстаған, жалпы сомасы 45 млрд. теңгеге жуық ... 18487 ... ... Жасалған шарттардың ең көп үлесі Алматы
қаласына (жасалған шарттардың  29,4 %) және ... ... (13 %) ... кредитті Шығыс Қазақстан (8,8 %), Ақтөбе (8,5 %), Батыс Қазақстан
(6,1 %), Павлодар (6,0 %) және ... ... (5,8 %) ... ... отыр[22].
«Қазақстанның Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның 2008 жылғы 1
сәуірдегі ақпараты бойынша 174 ... ... ... 103 ... ... үй құрылысы жинақтары туралы шарттар жасалды. Жасалған ... ... ... ... ... ең көп ... ... қаласына (13,1 %),
Астана қаласына (8,5 %) тиесілі. Тұрғынүйқұрылысжинақбанкінің қызметтерін
Ақтөбе (8,4 %) және Шығыс Қазақстан (8,1 %) ... ... ... ... 23 ... теңгеге жуық аралық және алдын  ала тұрғын үй
заемдары 7315 заемшыға берілді, оның ... ... және ... ... Мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде 1482 заемшыға жалпы
сомасы 4716,2 млн. теңге берілді. Бұл ретте Маңғыстау ... ... ... салынған кредиттік тұрғын үй сатып алу үшін тұрғын үй
құрылысы жинақтары жүйесін ... ... ... 2542,9 ... үй,
аралық және алдын ала тұрғын  үй заемдары 886 ... ... ... ... бағдарлама шеңберінде
578 заемшыға (заемшылар жалпы санының  65 %) жалпы сомасы 1786,9 млн. теңге
берілді.
Жылжымайтын мүлік  ... ... ... ... бірі жеке ... үй ... ... Тұрғын үй құрылысын дамыту проблемасын 
кешенді шешу мақсатында республикада жер ... беру ... және ... үй құрылысы салынатын аудандарды ... ... ... ... бағытталған жұмыстар
жүргізіліп жатыр[23].
2009 жылы республикалық бюджеттен жергілікті атқарушы ... ... ... ... және қайта жаңғыртуға, сондай-ақ Астана және Алматы қалаларының
серіктес қалаларын дамыту ... ... ала ... ... ... 42,223 ... теңге сомасында нысаналы трансферттер 
бөлінді. Осы соманың 7,223 млрд. ... ... және ... ... ... дамыту жөніндегі алдын ала жұмыстар жүргізуге
жіберілетін болады.
2009 ... ... ... ... млн. ... ... 7032 млн. теңге игерілді (аударылған соманың
64 %). ... ... ... ... ... ... жоқ. ... %), Павлодар (21 %), Маңғыстау (35 %) облыстары бөлінген қаражат нашар
игеріліп отыр. Алматы ... ... ... ... ... ... ... министрлігінің хатына сәйкес қаржыландыру жоспарына
өзгеріс енгізілді (аудандар мен қалалардың ... ... ... өңірлерінде тұрғын үй құрылысы салынатын аудандарда
инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жайластыру бойынша, энергиямен
жабдықтау, жылумен жабдықтау, газ ... және ... ... ... ... үй ... ... кіреберіс жолдар салу бойынша құрылыс-
монтаж жұмыстары басталды[24].
Ақмола облысында  Астана қаласының серіктес ... ... ... ... ... 2599 ... ... үй құрылысы салынған ауданның тұрақты электрмен 
жабдықталуын қамтамасыз ету үшін Астана қаласының ... ... ... ... 10,37 км ВЛ 110 кВ жоғары вольтты желі сатып алуды аяқтау
және «Лесная поляна» 110/10 кВ ... ... ... ... қосу кешенін салу бойынша іс-шаралар жоспарланып отыр.
Алматы облысында Алматы қаласының 4 серіктес қаласын дамыту жөніндегі
алдын ала жұмыстар жүргізуге ағымдағы жылы 4624 млн. ... ... ... теңге игерілді. Іле ауданындағы (Гейт Сити, Голден Сити, Гроуинг Сити)
үш серіктес қаланың және Қапшағай қаласындағы бір ... ... ... бас ... ... жөніндегі жұмыстарды аяқтау жоспарланып отыр.
Алматы облысының ... ... ... ... инфрақұрылым объектілерін жобалауға және салуға,
қала сыртындағы құрылыс салу жобаларын, қала құрылысы кадастры мен серіктес
қалалардың салалық схемасын әзірлеуге арналған ... ... ... ... үй қатынастарын жүзеге асырудағы мемлекеттің ... ... ... мен ... – Қазақстан Республикасы
азаматтарының, мемлекеттің барынша өмірлік маңызы бар ... ... ... және ... уақытта да солай болып қала бермек.
Қазақстанда халықты ... ... ету ... ... ... ... ... кредит беру, тұрғын-үй құрылыс
жинақтары жүйесі және тұрғын үйді ... алу үшін ... ... ... ... ... ... кредит беру. Ипотекалық кредит беру – тұрғын үй саласына
инвестициялар тартудың ең ... ... ... Ипотека халықтың –
тұрғын үй жағдайларын жақсартудағы, банктердің – тиімді және пайдалы жұмыс
істеуіндегі, құрылыс кешенінің – ... ... ... ... ... ... ынталы мемлекеттің мүдделерін үйлестіруге мүмкіндік
береді[32].     
Азаматтарға ипотекалық кредиттер беруді екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... ... ... ... бойынша
сыйақының ставкалары жылдық 20%-ды құрады, бастапқы жарна мөлшері 40-50%
шамасын құрады, кредит 5-10 жылдан аспайтын мерзімге ... ... ... ... ... ... өлшемдері кему жағына қарай өзгерістерге ұшырады. Сөйтіп, 2005
жылдан бастап екінші ... ... ... ... жылдық 10-13%
шамасын құрайды, бастапқы жарна мөлшері жылдық 10-15%-ке дейін төмендеді,
кредит беру ... орта ... 10 ... ... ... ... беру жүйесінің осындай дамуы кезінің өзінде
қызметтер көрсетудің бұл түрі ... ... ... ... ... санаттарына ғана қолжетімді. Негізгі себептердің
бірі халықта сыйақы мен бастапқы жарнаны төлеу үшін жеткілікті ... ... ... Осы ... шешу үшін Қазақстан Ипотекалық
Компаниясы (ҚИК) және Қазақстан Ипотекалық Компаниясының Банк ... ... ... қызметінің мақсаты екінші деңгейдегі ... ... беру ... ... үшін ... ... бойынша талап ету
құқықтарын сатып алу жолымен екінші деңгейдегі банктерді қайта қаржыландыру
болып табылады. ҚИК ... ... ... ... сақтандыру резервтері мен эмиссияға жұмсалатын шығыстардың
деңгейіне байланысты болатын бағамды ставка ... ... ету ... ... ... кезеңінде 2007 жылғы 1 ... ... ... ... және ... ұйымдардан сомасы
79 млрд. теңге 30899 ипотекалық кредит, оның ... ... ... ... жалпы сомасы 62,8 млрд. теңге 24024 ипотекалық
кредит, 2005-2007 ... ... ... ... ...
жалпы сомасы 16,5 млрд. теңге 6875 ипотекалық кредит бойынша талап ету
құқықтарын сатып алды[28].    
ҚИКБҚ ... ... ... ... мен ... беруші ипотекалық компаниялар, инвесторлар мен сақтандыру ұйымдары
арасындағы кредиттік тәуекелдерді бөлу ... ... ... ... үшін қолайлы жағдай жасау болып табылады.         
Ипотекалық кредиттерге кепілдік беру жүйесін  құру Қазақстанға
ипотекалық ... ... ... және ... мүмкіндік берді.
Ипотекалық кредиттерге кепілдік беру (сақтандыру) жүйесі кредиттің бүкіл
мерзімі ішінде таза ... ... ... ... ... жылғы 1 наурыздағы  жағдай бойынша ҚИКБҚ жалпы  сомасы 28,5 млрд.
теңге ипотекалық  кредитке 9399 кепілдік беру міндеттемесін,  оның ... ... және ... қалаларының жергілікті атқарушы органдарына
қайтарымды негізде республикалық ... ... ... ... ... үй ... алу үшін ... сомасы 20,1 млрд. теңге ипотекалық
кредитке 7912 кепілдік беру міндеттемесін берді. Облыстардың, Астана және
Алматы ... ... ... ... ... негізде
республикалық бюджеттен бөлінетін қаражат есебінен салынған тұрғын үйді
сату бағдарламасына ҚИКБҚ ... үлес ... ... ... ... ... ... пәтерлер санының 51%-ін, сатылған
пәтерлер санының – 61%-ін ... Бұл, ... ... ... ... есебінен салынған әрбір екінші ... ... ... ... көрсетеді[29].     
Мемлекеттік бағдарламаны іске асыруды талдау екінші ... ... ... ... іске ... кредит берудің белгіленген 10/10/20 (проценттік ставка/ %-тік ең
төменгі бастапқы жарна/ кредит беру ... ... ... ... ... ... олардың  облыстардың, Астана және Алматы
қалаларының жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... қаражат есебінен салынған тұрғын үй
 алушы үміткерлерге ... ... ... фактілерін анықтады, бұл
Бағдарламаның әлеуметтік бағыттылығын айтарлықтай төмендетеді. Тұрғын үй
құрылысы жинақтарының ... ... үй ... ... ... ... аумағында тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін қарыз
алу мақсатында жеке ... ... үй ... ... кем ... ... ... үйлерді қаржыландыру тетігін білдіреді.
Тұрғын үй ... ... осы ... көп ... ... ... ипотекалық кредиттер алу кезінде бастапқы ... ... ... ... жоқ, ... жеткілікті тұрақты кірісі бар азаматтардың
санаттарына арналған[22].   
Құрылыс жинақтары  субъектілері арасындағы қатынастардағы ... ... ... азаматтары салымшыларға көрсетілген
жинақтарға ... ... ... ... ... ... үй құрылысы
жинақтарының жүйесіне қолдау көрсету болып ... үй ... ... банк ... және ... ... ... тұрғын үй
құрылыс жинақ банкіне аудару мен төлеуді жүзеге асыратын мемлекет құрылыс
жинақтары жүйесінің қатысушылары болып ... ... ... ... ... ... із жүзінде қатыспайтындығы оның ... ... ... ... ... бағдарлама бойынша ТҚЖБ жүйесі енгізілуінің басы – 2005
жыл, ... ... ... – 3 жыл болса, ТҚЖБ жүйесінің қолданысқа
енгізілуінің басы – 2008 жылдан басталды.  Тұрғын үйді ... алу ... ... беру ... дамыту. Халықтың қалың жігі үшін тұрғын
үйлерге қолжетімділікті арттыру халық үшін тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... санаттарына тұрғын үй құрылысы жинақтарының жүйесі
арқылы ... ... ... ... ұзақ ... ... үй заемдарын
беру жөнінде мынадай шаралар көзделетін болады:  
1. Осы Бағдарлама шеңберінде тұрғын үй ... ... ... асыратын және тұрғын үй заемдарын беретін оператор етіп ... үй ... ... ... ... ... (бұдан әрі - «ТҚЖБ» АҚ)
айқындау;       
2. Екінші деңгейдегі ... үшін ... ... ... ... ету үшін ... капиталын тиісінше
ұлғайта отырып, жылдық 1 %-тен аспайтын сыйақы ... ... ... АҚ-
ға республикалық бюджеттің қаражаты есебінен ұзақ ... ... ... ... кредиттің сомасы облыстардың, Астана және Алматы
қалаларының ... ... ... қайтарымды ... ... ... қаражат есебінен салынған, тұрғын үй
құрылысы ... ... ... сату ... ... тұрғын үйді
салуға бағытталған қаражаттың сомасына тең болады;  3. Халықтың ... ... ... және ... қалаларының жергілікті атқарушы
органдарына қайтарымды негізде республикалық бюджеттен бөлінетін қаражат
есебінен салынған тұрғын үйді ... алу үшін ... ... ... жағдайда «Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... 2000 ... 7 ... ... «ТҚЖБ» АҚ-ның жылдық 4 %-тен аспайтын проценттік ставка бойынша
алдын ала және ... ... үй ... ... Осы ... пайдалану
мерзімдері 8,5 жылға дейін, ал тұрғын үй заемдарын пайдаланудың кейінгі
мерзімін (15 ... ... ... ... заемдарды берудің жалпы мерзімі
23,5 жылға дейінді құрайды.          
Тұрғын үйді сатып алуды қаржыландырудың  басты құралы болып табылатын 
алдын ала тұрғын үй заемдары бастапқы жарнаның ең аз ... ... ... ... ... ... ... Жергілікті атқарушы органдардың Қазақстан Республикасындағы тұрғын
үй құрылысының 2008 - 2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске
асыру шеңберінде облыстардың, ... және ... ... ... ... қайтарымды негізде республикалық бюджеттен бөлінетін
қаражаты есебінен салынған тұрғын үйді сату ... ... ... ... онда ... ... және ... қалаларының
жергілікті атқарушы органдарына қайтарымды негізде ... ... ... ... салынған тұрғын үйге үміткерлерді ... және ... үйді сату ... ... ... Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі
уәкілетті органның резервтік капиталдың ... ... ... ... келу үшін «ТҚЖБ» АҚ-ның барлық алынған таза табысын
резервтік капиталды қалыптастыруға жіберу;   
6. ... ... және ... ... штат ... ... ... қызмет көрсететін филиалдық желі мен қосымша орталықтар
ашуды қоса ... ... ... ... техникалық базасын
дамыту;           
7. Облыстардың, Астана және ... ... ... ... қайтарымды негізде республикалық бюджеттен бөлінетін қаражаты
есебінен салынған тұрғын үйді сатып алу үшін ... ала және ... ... ... алу ... ... халықтың басым санаттарын кеңінен
хабардар ету үшін ... ... ... ... ... ... министрлігімен және жергілікті атқарушы органдарымен өзара іс-қимыл
жасауы[30].    Осылайша, осы іс-шараларды іске асыру кезінде және тұрғын үй
құрылысы жинақтары жүйесінде ... ... ... ... ... санаттарына тұрғын үйді сату ережелеріне сәйкес жылдық 4 %-тен
аспайтын проценттік ... ... ... ала тұрғын үй заемдары беріледі.
Халықтың қалың жігі үшін тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... АҚ (бұдан әрі - «ҚИК» АҚ) дамыту
шеңберінде ипотекалық ... беру ... ... ... ... болады.      
«ТҚЖБ» АҚ-ы  және ... ... ... ... және ... парасатты бәсекелестікті дамыту мақсатында «Самрұқ-Қазына»
орнықты даму қоры» жарияланған ... ... ... ... және
«ТҚЖБ» АҚ-ы пен «ҚИК» АҚ-ы акцияларының мемлекеттік пакеттерін беру жолымен
орналастырылған акцияларды төлеу қаралатын болды.
Әлемдік ... ... және ... ... жағдайлар еліміздің басшылығынан
экономиканы тұрақтандыру және ... ... ... талап етті. Талайды тамсандырған тұрғын үй саласы
күтпеген қиындықтарға тап болды. Тіпті бұл ... ... ... ... ... ... Азаматтардың тұрғын үй проблемаларын
шешу және ... мен ... ... ... ... ... үшін Үкімет еліміздің тұрғын үй құрылысы нарығындағы қордаланған
проблемаларды түбегейлі шешу үшін екі ... іске ... ... тетік
бойынша, «Самұрық-Қазына» қорының жүйесінде Жалға беретін ... үй ... осы жаңа ... ... халықтың сұранысын тудырмаған
нысандардағы пәтерлер ... ... және олар ұзақ ... адамдарға жалға
беріледі. Екінші тетікке сәйкес, жылжымайтын мүлік нарығындағы ... ... ... үй ... ... ... ... болады[34].
 
Есте  болса, еліміздің жылжымайтын мүлік нарығында ... ... ... 2007 ... ... ... яғни әлемдік
қаржы дағдарысының алғашқы толқыны Қазақстанға әсер ете бастағанда белгілі
болған еді. Сол кезде еліміздегі екінші ... ... ... ... көзі ... тиісінше бұл үдеріс бірнеше жыл қатарынан
қарқынды дамыған құрылыс ... ... ... ... әсер ... көптеген құрылыс компаниялары қаржы тапшылығына ұшырап,
бастаған нысандарын аяқтауға ... ... ... ... ... ... халықтың қаржысын жымқырып, ... да сол ... ... ... ... сан қилы
себептерден келіп елімізде бұрын-соңды ... ... ... ... ... Осы ... ... заңына қайшы келсе де мемлекет
үлескерлердің ... ... үшін іске ... ... мәліметтерге
сүйенсек, 2007 жылдың қыркүйек айында елімізде 63 мың ... ... ... басшысының тапсырмасы бойынша, ... ... ... бір ... ... ... 20 мыңнан астам үлескердің мәселесін
шешті. Қалған 43 мың ... ... ... ету үшін ... ... екі ... ... жүргізді[15].  
Бірінші бағыт бойынша, дағдарысқа қарсы  бағдарлама аясында банктерге
берілген қаржының есебінен құрылысы аяқталған тұрғын ... ... ... ... баға» бойынша ипотекалық несиелеу арқылы
сатылады.         
Екінші  ... ... жеке ... ипотекалық несиелеу
арқылы «еркін бағамен» сатылады. Бұл жерде ... бір ... ... ... ... ... белгілейді. Бұл ретте құрылыс
компаниялары банктермен бірлесіп ... ... кем ... 30
пайызын алуға келісімін берген ... ... ... ... қорының жасаған сараптамасы жылжымайтын мүлік
нарығында әлі де болса шешімін таппаған кешенді мәселелердің бетін ашқан.
Қордың сараптамасы ... ... ... үй ... мемлекеттік
қолдау шаралары аясында нарықтың 20 ... ... ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы бағдарламасы аясында
тұрғын үй нарығының қалған бөлігі жоғарыда айтып өткен ... ... ... ... бойынша қамтылмақ. Алайда, осындай ауқымды жұмыстарға
қарамастан, сараптама барысында нарықта төлемпаздық кепілдігінің жоқтығынан
мемлекет тарапынан ... ... ... ... нысандардың бары
белгілі болып отыр. Яғни, кейбір құрылысы ... ... ... әлі ... ... ешкім сатып алмаған. Бір сөзбен айтқанда оларға
тұтынушылар тарапынан сұраныс жоқ. Сондықтан ... ... ... ... тудыру үшін Қазақстан нарығында жалдамалы тұрғын үй
нарығын құру қажет ... ... Осы ... ... ... ... ... үй қоры құрылатын болады. Бұл ... ... екі ... ... негізгі қызметі мынадай: банктер  немесе «Даму» қоры бітпеген
тұрғын үй нысандарының құрылысын аяқтау үшін несие береді, өз кезегінде Қор
халық тарапынан ... ие ... ... пәтерлерді, ең алдымен екінші
деңгейлі ... және ... қоры ... ... ... аукцион арқылы төмендетілетін бағамен ... ... ... ... компанияларына несиелерді қайтаруға мүмкіндік
береді. Өз кезегінде Қордың сатып алған пәтерлері ... 20 ... ... ... ... алу ... ... «Тұрғын үй құрылыс жинақ
банкінің» тұрғын үй жинақ заемдарын тарту жолымен жалға ... ... ... ағылуына себепкер болып жатса Қор келешекте Қазақстан қор
биржасына шығарылуы мүмкін. Осылайша, ... ... ... ... ... ашық және ... нарығы құрылатын болады. Бұл ең алдымен
Астана мен Алматы ... ... ... ... ... үй қоры «Даму»
кәсіпкерлікті дамыту қорымен, Қазақстандық ипотекалық компаниямен және
«Тұрғын үй ... ... ... ... ынтымақтасып жұмыс істемек.
Бұлардың басқару органдарында Жалға берілетін тұрғын үй қорының өкілдері
болады және ... ... ... ... Жаңа қор ... ... 2009 ... наурызынан бастап сатып алуды бастаған болатын . Бұл
жұмысты жүзеге асыру үшін Қорды мемлекет ... ... ... үй ... жинақ банкі» құрылыс нарығындағы мәселелерді шешуге
қалай ... ... ... ... бұл банк ... ... аясында құрылысы бітетін тұрғын үй нысандарындағы пәтерлерді өзінің
жүйесі ... ... ... ... ... ... ... төрайымының
айтуынша, азаматтар пәтерлерді алдын-ала тұрғын үй заемы есебінен сатып ала
алады. Алдын-ала ... үй ... ... ... қорының банкке 10
жылға беретін қаржысы есебінен беріледі. Осы ... (10 ... ... ... үй заемын пайдалана отырып, азамат банкте жеке қаржысын
жинақтап, сақтауы ... ... ... болғысы келген адам 10 жылдың
ішінде пәтердің жалпы құнының тең ... ... ... ... жиналып
болғаннан кейін банк жеке қаржысы есебінен азаматқа 5 ... 10 ... ... ... ... үй ... береді. Осылайша «Тұрғын үй
құрылыс жинақ банкі» заемдарды 15 пен 20 жылдың аралығын қамтиды. Осы ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үйі мен
пәтерінің құрылысы аяқталып, пайдалануға берілгеннен кейін, және сату-сатып
алу келісімшарты ... соң ... ... «Тұрғын үй құрылыс жинақ
банкінің» несиелеу ... ... ... ... егер екінші
деңгейлі банктер ипотекалық несиені жылдық ставкасы - 10,5 ... ... бұл банк ... қоры ... қаржының есебінен мұндай
несиелерді 10 жылға жылдық ... - 8,5 ... ... ... ... кезеңінде, яғни 10 жылдан кейін, ... ... ... ... ... болады. Бұл кезде банк қарыз алушыны несиелеу
үшін ... жеке ... ... болады. 
Осылайша, Үкімет жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды оның
ішінде ... ... ... ... ... ... ... арқылы
шешуді жөн көріп отыр. Бұлардың қаншалықты тиімді ... ... ... ... ... ... шешудегі Үкіметтің ұмтылысы,
сондай-ақ жалға берілетін тұрғын үй ... ... ... құптарлық.
Бұл баспанасыз жүрген талай адамдардың проблемасын шешуге септігін тигізері
сөзсіз.
Тұрғын үй құрылысы – жалпы ұлттық ... ... ... бірі ... ... ... 2030 ... дейінгі даму
стратегиясының басым бағыттарының бірі.
Тұрғын үй құрылыс саласы кеңес ... бері дауы ... бірі ... ... ... жыл ... ... арнаған
жолдауында бұл саланы басымдылығы жоғары, ел экономикасының алға сүйреуші
күші деп айтқанымен, қарапайым халықтың қалың ... ... ... ... 2002 ... бастап қана айтарлықтай көңіл бөлінді.    
Тұрғын үймен  қамтамасыз ету саясатын іске асыру  мақсатында Қазақстан
Республикасы Президентінің 2004 ... 11 ... №1388 ... ... ... үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасы ... оған ... үш жыл ... ... 12 млн. ... метр тұрғын үйді пайдалануға беру көзделді. ... ... ... ... 11,2 млн. шаршы метрді құрады, яғни ... ... іс ... екі ... ... орындалды.
Осыған байланысты, Мемлекеттік бағдарламаға тұрғын үйдің пайдалануға
беру көлемін 15,8 млн. шаршы метрге ... ... ... ... ... ... ... көзделіп
отырған 15,8 млн. шаршы метр тұрғын үй көлемінің орнына 18 млн. шаршы ... үй ... 290 ... жуық ... ... үй ... жақсартты.
45 мың жұмыс  орнын ашу тапсырмасында 60 мың жұмыс орны құрылды, 2004
жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда негізгі ... ... ... мен құрастырмаларын өндіру көлемі 70%-ке ұлғайды.
2005-2007 жылдардағы  ... және ... ... ... ... жігі үшін 100 ... үш-үштен коммуналдық тұрғын үй
немесе 4880 пәтер салу көзделген болатын. Күтіліп отырған іске қосу ... ... ... ... 5352 ... ... 2406,8 мың шаршы метр (29512 пәтер) орнына ... ... ... беру ... азаматтардың басым құқық берілген
санаттары үшін 2618,7 мың шаршы метр (32075 ... ... ... ... ... ... өз қаражаттары есебінен 5,04 млн. ... метр ... үй ... ... ... ... және жоғары
сатып алушыларға тікелей сатылатын ... ... ... ... ... құрылыс салушылар жаңа технологиялар мен материалдарды қолданып,
сәулеті мен ... ... ... ... жаңа ... көп
пәтерлі тұрғын үйлер жобалау мен салу жөніндегі кешенді ... ... ... ... ... деректері  бойынша 2005-
2006 жылдары қаржыландырудың барлық көздері бойынша тұрғын үй құрылысына
565,8 ... ... ал 2007 жылы 490,3 млрд ... ... Жалпы алаңы
18,3 млн. шаршы метр тұрғын үй, оның ішінде:
2005 жылы –  5,04 ... (2004 ... ... жылы – 6,19 млн. ... метр (2005 жылмен салыстырғанда 124%)
пайдалануға берілді [27].
2007 жылы –  көзделген 5,7 млн. шаршы метр  ... ... ... ... ... ... ... алаңы 6,8
млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді.
Мемлекеттік бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... салынып жатыр. Екі жыл ішінде жалпы алаңы
394,4 мың шаршы метр тұрғын үй (4752 пәтер), оның ішінде 2005 жылы – ... (2302 ... 2006 жылы – 210,7 мың ... метр (2450 ... 2007 жылы – 320,5 мың шаршы метр тұрғын үй (3861 ... ... үй ... ... жергілікті атқарушы органдарға ипотекалық тұрғын үй
салуға бөлінген кредиттік  ... ... ... 1618,7 мың шаршы
метр 17878 пәтер, оның ішінде 2005 жылы – 11764 ... (953,9 мың ... 2006 жылы – 7811 ... (664,8 мың ... ... және 2007 жылы –
11444 пәтер (932,2 мың шаршы метр) салынды.
Мемлекеттік бағдарламаға сәйкес 2005-2007 жылдары тұрғын үй ... ... ... ... ... ... бөлу көзделген болатын. Алайда, осы
мақсатқа іс жүзінде  100,26 млрд. теңге бөлінді, өйткені 2006 - ... 20 ... ... ... қаражаттың жоспарланған көлемінен тұрғын
үй құрылысы ... ... ... ... мен ... ... ... орнын толтыру мақсатында “Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 25 ... № 57 және 2006 ... ... № 146 ... ... ... туралы” Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 24 қазандағы № 1021 қаулысымен ... ... ... ... қайтару мерзімі 2 жылдан 3 жылға
ұзартылды. Осының есебінен 86 млрд. ... ... ... ... ... ... ... үй ретінде  жеке тұрғын үй
құрылымы (ЖТҚ) кеңінен  дамыды.
2005 жылы ЖТҚ  шеңберінде 2,5 млн. шаршы метр, 2006 ... ... ... үй құрылысы салынатын аудандардағы ... ... ... 20 ... теңге, оның ішінде ЖТҚ
аудандарына 10 млрд. теңге бөлінді. 2007 жылы осы ... 30 ... ... ... ЖТҚ ... 22,8 ... ... бөлінді.
2005-2006 жылдары  ... ... ... ... бағдарламаның күшті жақтары;
• тұрғын үй құрылысы қарқынының өсуін ынталандыру;
• инвестициялар үшін тұрғын үй құрылысының ... ... ... ... ... ... берілген санаттарына облыстардың, Астана
және Алматы қалаларының ... ... ... қайтарымды
негізде республикалық бюджеттен бөлінетін қаражат есебінен салынған
тұрғын үйді сата ... оны салу үшін ... ... ... беру ... жасау;
• тұрғын үй құрылысы жинақтары жүйесінің ипотекалық кредит беру
құралдарын, облыстардың, Астана және ... ... ... ... ... ... ... бюджеттен
бөлінетін қаражат есебінен салынған тұрғын үй сатып алуға берілген
ипотекалық кредиттерге кепілдік беру жүйесін пайдалану ;
• коммуналдық тұрғын үй ... ... ... және 290 мыңға
жуық отбасының (болжам) тұрғын үй жағдайын ... ... ... іске ... Қазақстан 
Республикасының Үкіметі регламенттейтін  нормативтік құқықтық ... ... үй ... ... ... ... ... саяси ұстанымдарының ішіндегі басты
әлеуметтік міндеттерінің бірі — барлық ... ... ... ... ету. ... ... ... үй-коммуналдық сфераны
реформалау қолданыстағы тұрғын үй қорының ... ... ... онда ... және ... тұру ... ... ету
мақсаттарына бағдарланған. Қазақстан Республикасы тұрғын үй ... ... ... ... мен ... ... ... қарамастан, бұл саланы реформалау процесі әлі ... Бұл ... ... үй ... өзіндік ерекшелігі және саланың
саяси, әлеуметтік, экономикалық, экологиялық және техникалық ... ... ... ... үй ... ... экономикалық, әлеуметтік-саяси және
құқықтық салаларында жүргізіліп жатқан ... ... ... ... экономикалық-құқықтық ұғым. ... үй ... ... ... ... бөлігі болып
табылады.
Нарық қатынасында пайда ... ең жаңа ... ... үй ... ... ... ... жасалып, жүзеге асырылып
жатыр. Қазақстан Республикасы жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға
өтудің негізгі кезеңдерінде ... ... ... ... ... жүзеге асырды.
Қазақстан Республикасында тұрғын үй қатынастарын құқықтық реттеу
жүйесі бұрынғы Кеңестер елінде жүргізілген бұл ... ... ... ... ... сексенінші жылдарында (24 маусым, 1981ж.) Жоғарғы
Кеңесте КССР тұрғын үй заңнамасының негіздері ... Осы заң ... жылы 30 ... ... Тұрғын үй Кодексі қабылданған.
Одақтас республикалардың ортақ өмір сүру ... ... ... ... Республикасындағы тұрғын үй саласын мемлекеттік реттеудің
тетіктерін төрт негізгі кезеңдерге ... әр ... ... ... ... ... ... құқықтық қалыптасуын
сипаттасақ.
1-кезең 1991-1995 жылдар. Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй-
коммуналдық шаруашылық ... ... ... ... ... ... белгілеу тетіктері, тұтынушылар мен өндірушілердің ... ... мен ... ... тұрғысынан
қарағанда, Бұрыңғы ... ... ... ... өзгешелікте болған жоқ. Тиімсіз әкімшіл-әміршіл экономикалық жүйе,
мемлекеттік меншіктің үстемдік етуі, орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... жағдайлары, бұл салаға
тән ерекшеліктер болып табылды. Бұл ерекшеліктердің жиынтығы, тұрғын үй-
шаруашылық секторында ... ... ... үй ... басқару құрылымы толығымен орталықтандырылған сипатта
болды. Басқару тетігі (ҚазССР тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық ... ... ... ... ... ... үй-
коммуналдық шаруашылықтың қалалық басқармасы) орталықтан ... ... үй ... ... ... ... процестерді реттеуге мүмкіндік
берген. Тұрғын үй-коммуналдық қызметтерді ... ... ... ... ... жоқ және өздігінен жұмыс істеу дербестігіне ие ... үшін ... ... болуына қарамастан (тұрғын үйді
эксплуатациялау сферасы) коммуналдық ... ... ... ... су- және ... жүйелерімен қамтамасыз ету) байланысты,
қызметтерді ұсыну монополиялық негізде ... ... ... үй-
коммуналдық қызметтердің тарифі саналы түрде төмен дәрежеде ... ... 80-90% ... ... ... ... ... жанұяның орташа табысының 2,5% коммуналдық қызметтердің
пәтерақы төлемдеріне жұмсалып ... ... ... ... ... саладағы маңызды саясатының нәтижесі ретінде
қарастырылған .Тұрғын үй-коммуналдық ... ... ... мен тарифтердің төмендігі бұл ... ... ... ... ... шығынды саланың қалыптасуына жол ашты.
1991 жылдың соңында Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі «Мемлекет
иелігінен алу туралы» қаулы қабылдады. Осы ... ... ... үй ... ... ... ... тұрғын үйді
эксплуатациялау және құрылыс-жөндеу ұйымдарымен қоса ... ... Одан ... ... ... актілерде, ведмоствалық
тұрғын үй қоры жекешелендірілген кәсіпорындармен бірге муниципалды меншікке
өткізілу керектігі қажет екені көрсетілген. Осы ... ... ... қорына қатысты сұрақтар, тікелей жергілікті деңгейде шешімін тауып
отырды. Бұл өзгерістер, ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті жерлерде көптеген
әртүрлі басқару құрылымдарының пайда болуына әкеліп соқты. 
1992 ... 1 ... ... ... ... ... ... шешім
қабылданып, тұрғындар үшін тұрғын үй-коммуналдық қызметтердің баға деңгейін
өзгертпеу туралы шешім қабылданды. Бұл салада жеделдете ... ... ... ... тұрғындардың есебінен тұрғын үй
-коммуналдық қызметтерді ... ... ... ... ... ... тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығының
шығындарын жабу деңгейі ... ... ... ... үй сферасын түбегейлі қайта құруда, ... ... ... ... ... ... ... үй тегін
және ерікті түрде жеке меншікке ... ... ... ... жеке ... өткізілген пәтерлер орналасқан үйді, яғни
кешенді жылжымайтын мүлікті басқару туралы жауапкершілікті қабылдаушы ... жоқ. ... ... үй ... ... ... ... жекешелендірілген пәтер меншік иелерінің сұранысы
бойынша ғимараттардың меншік серіктестіктерін құру және ... ... ... ... мен ... ... алаңдарын анықтау жөніндегі
мәселе пайда болған.
Жекешеліндіру процесінің нәтижесі, негізінен тұрғын үй-коммуналдық
қызметтер төлемі және қызметті ұсыну ... ... үй ... ... және оны ... ұйымдастыру сияқты жағдайларға әсер етпеді.
Тұрғын үймен қамтамасыз ету және оны пайдалану жөніндегі қатынастарды
реттейтін негізгі ... акт ... 1992 жылы 1 ... ... Жаңа ... үй Кодексі танылды. Тұрғын ... ... ... ... ... Республикасы
Президентінің 6 қыркүйек 1993 жылы қабылдаған "Жаңа тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй
саясатының мемлекеттік бағдарламасы» ... ... ... үй
саласына қатысты тұрғын үй саласын қаржыландыру, тұрғын үй ... ... ... ... ... және несие-жинақ
жүйелерін дамыту, тұрғын үй алаңын арзандату тетіктері, құрылыс индустриясы
мен құрылыс материалдары ... ... ... ... ... Республикада 1995 жылға дейін мемлекеттік тұрғын үй
қорының 85% жуығы толығымен жекешелендіріліп, жеке ... үй ... ... ... ... ... ... тұрғын үй қатынастарын
реттеудің нақты құқықтық базасы жасалып, өз ... ... ... ... үй ... ... ... қайнар көздері ретінде
Қазақстан Республикасы ... ... ... және осы ... реттеуге бағытталған нормативтік актілері саналады. Қазақстанда
тұрғын үй саласындағы реформалар 1991ж. ... ... алу ... туралы» , «Жеке меншік туралы», заңдар қабылданғаннан ... ... ... әрі ... ... ... үшін жаңа ... ипотекасы туралы», 1993 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің
№ 1344 ... ... ... үй ... мемлекеттік бағдарламасы және
оны іске асыру механизмі» заңын қабылдап іске асырды.
2-кезең ... ... 1996 ... ... ... көлемінде
тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты басқару және қаржыландыруға байланысты
түбегелі өзгерістер жасалды. «Тұрғын үй-коммуналдық қызметтер және ... ... ... ... тұру ... жаңа ... ... ҚР  Үкіметінің 1996ж 12 ... №437 ... және ... ... ... ... және ... меншік пәтер
иелерінің кооперативтерін дамыту жөніндегі шаралар туралы» 1996ж ... ... ... Үкіметінің қаулысына сәйкес бұл саланы
реформалау тетіктері әрі қарай жүзеге асырылды және ... ... ... ... ұйымдардың шығындарын өтегенге дейін, тұрғын
үй-коммуналдық қызметтердің тарифтерін кезеңдік ... ... ... ... ... ... аз қамтылған
топтарына жәрдемақымен қамтамасыз ету арқылы тұрғындарды ... ... ... үй-коммуналдық шаруашылық сферасында бәсекелестік ортаны
құру және демонополизациялау;
-  табиғи монополист кәсіпорындар қызметтерінің ... ... үй ... әрі ... жетілдіру жолында 1997 жылы ... ... үй ... ... ... Республикасының Заңы
қабылданды. Заңда республикада заңды танылатын тұрғын үй ... ... ... ... тұрғын үй қорын басқару, тұрғын үйге жеке меншік
құқығын алу, тұрғын үйді жалға алушының құқығы, жеке ... үй ... ... жалдау, тұрғын үйге жеке меншік құқығының тоқтатылуы,
кондоминиумның құрылуы және тоқтатылуы, үй-жайлар ... ... ... үй және тұрғын үй-құрылыс кооперативтерін құру, мемлекеттік
тұрғын үй ... үй ... және оны ... ... ... ... ... сондай-ақ тұрғын үй дауларын шешудің  құқықтық
негіздері айқындалды. 
«Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... аз табысты отбасылар үшін ... үйді ... ие. ... ... тәжірбиесі көрсеткендей аз табысты қоғамның
мүшелерін тұрғын үймен ... ... ... жолы ең ... ... келтірмейді. Билікпен келісе отырып, үйді иеленушілер толық ... ... ... ... ... аз табысты отбасылар ... ... ... ... Үйге ... ... көп жағдайда мұндай 
жағдайлармен келісе қоймайды, себебі аз табысты отбасылармен көршіліс болу
мұндай үйден ... ... ... ... ... ... ... ортаға деген тартымдылығын бәсеңдетеді. Ал, мұндай
келісімдерге көп жағдайда төменгі және орта баға ... ... ... ... ... ... береді. Кондоминиум объектісінен аз
табысты тұлғалар үшін пәтерлерді жалға ... ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы органның
балансына өткізу керек. Екіншіден, пәтер ... ... ... ету және ... ... қатысу әрекеттерінде мәселелер
туындайды, бұл жағдай билік тармағына және ... ... де ... аз ... ... бір үйде тұру ... ыңғайсыздық
туғызады, тіптен кей жағдайда (мысалы, жұмыс істемейтін, ... ... ... болу) нақты мәселенің қалыптасуына ықпал етеді. Мұндай
келеңсіздіктер сол үйді өмір ... ... ... қалыпты өмір
сүруіне кедергі келтіреді. Тұрғын үй ... ... және ... ... ... барысында кондоминиум категориясы  көп пәтерлі
үйлерге ... ... ... формасы ретінде танылды. 
Тұрғын үй қатынастарын ... ... ... тәжірбиелер
кондоминиум сияқты конгломераттарды құрудың ... ... ... (коммуналдық) меншіктегі үйлердегі пәтерлерді жекешелендіру
және тұрғын үй ... ... ... ... ... ... мемлекеттерге қарағанда ерекше, отандық қалалық тұрғын үй ... ... ... көрсетіп отыр. Тәжірбие жүзіндегі
кондоминиум объектілері Қазақстан Республикасы үшін де ... ... ... да, кең етек ... келе жатқан кондоминиум
объектілерін қалыптастыру процесі әріқарай жалғасын тапқан жоқ.
Қазіргі уақыттағы кондоминиумдар (бір көп ... үй) ... ... мен ... ... ... оның ... пәтердің меншік
иелері; жеке меншік пәтерлерді (жекешелендірілген) жалдаушылар; ... ... және ... ... ... ... ... бар. Пәтер меншік иелерінің арасында үлкен ... ... ... ауқатты қоғам мүшелері мен бірге аз табысты қоғам
мүшелері де жекешелендіру ... ... ... ие болу ... ... ... ... Көп пәтерлі тұрғын үйлердегі
мұндай әлеуметтік өзгешеліктер пәтер меншік иелерімен бірге үйді ... ... үшін ... ... ... ... ... кең таралған түрі үй-жай (пәтер)
иелерінің кооперативтері болып ... ... емес ... туралы
Заңға сәйкес пәтер иелерінің кооперативтері коммерциялық емес ұйым болып
табылады (Коммерциялық емес ... ... Заң, 17 бап, 2 ... ... иелерінің кооперативтері (ПИК) құрылғанына қарамастан, ол
жалпы үлестік меншік үйлерді басқарудың шынайы органына айналған жоқ ... ПИК ... ... ... ... ... аудандарды немесе
кварталдардағы үйлерді өзіне біріктіреді. ПИК ... ... ... ... Пәтердің меншік иелері өз үйлерін жұмыс қалпында ұстап тұру және
күрделі жөндеу жұмыстары үшін ... ... бұл ақша ... ... ... ... ... ПИК құрамына кіретін үйлерді жөндеу
жұмыстарына да қолданылуы мүмкін. Нәтижесінде ... ... ... ... ... ПИК ... ... жасай алмайды. ПИК басқарушылары
тарапынан, тұрғындардың кейбір бөлігі ... ... ақша ... үйді ... ... деңгейде ұстау қиын яғни екі
тарап арасында жасалған мәміле шарттарын ... ... емес ... келтіреді. Тұрақты жөндеу жұмыстары жүргізілмеген үйлердің
тозу қарқыны өте жылдам ... ... ... ... ... ... ... мүшелері
тарапынан толық міндеттемелердің орындалмауы, тұрғын үй-жайдағы ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге,
тұрғын үй қорын жөндеу, ұстап тұру ... ... ... ... ... тереңдетіп отыр. Жергілікті атқарушы органдар
кондоминиум ... ... ... әсер ете ... ... ... кондоминиум объектісін жөндеу және қалыпты жағдайда ұстап
тұру үшін ПИК тарапынан жұмсалатын нақты ... ... ... ... ... ... жекешелендіру барысында пәтерлерге ие болған тұлғалар
өздерін пәтерлерінің ғана меншік иесі ... ... және ... үй-жайдағы
басқа да ортақ мүліктердің меншік иесі болып табылатындықтарын түсінген
жоқ. Үйдің ... ... ... ... ... ... лифтілер, төбелер, шатырлар, жертөлелер, пәтерден тыс не үйге
ортақ инженерлік ... мен ... жер ... оның ... элементтері және ортақтасып пайдаланылатын басқа да мүліктер)
үй-жай меншік иелеріне ортақ меншік құқығы бойынша ... Үйде ... ... ... ... ортақ мүлікті қалыпты жағдайда ұстап
тұруға байланысты міндеттерге ие ... және оған ... бас ... жоқ. Егер көп ... үйде орналасқан пәтер екінші тұлғаға сатылатын
болса, пәтердің ескі меншік иесі кооператив мүшелігінен алынып, жаңа меншік
иесі оған мүше болып ... ... ... иелері кооперативінің
жоғарғы органы кооператив мүшелерінің жалпы жиналысы. Жалпы жиналысқа ... ... ... ... бар ... ... ... көлемі
және мөлшеріне қарамастан қатысу құқығына ие. Жалпы жиналыстың құзырына
жататын сұрақтар заңмен белгіленген. Қазір ... ... ... ұжымдық моделі өзінің тиімсіздігін көрсетіп отыр. 
Қазіргі таңда республикада тұрғын үй қоры 3244 ПИК, 3944 ... және 522 ... өзге ... ... басқарылады. Тәжірбие
жүзінде ПИК ұйымдастыру, тұрғын үй қорын пайдаланудағы  өндірістік емес
шығындарды барынша ... ... ... ... ... ... ... дамыту, үй маңы территориялар мен
тұрғын үйлерді қалыпты жағдайда ... тұру және ... үйді ... ... ... ... ... болатын.
Пәтер меншік иелерінің құрылуы есебінен, тұрғын үй-коммуналдық 
қызметтерінің толық қанды  нарығының ... ... ... ... біршама өсірді. Біздің ойымыз бойынша, қызмет орындарына деген
қажеттіліктердің пайда болуы, коммуналдық ... ... ... ... ... үй-коммуналдық салада, әртүрлі тұлғалардың меншігіне өткізілген
пәтерлерден тұратын көп ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, осы тәрізді үйлерді басқарудың жүйесін жетілдіру
керек. Ол үшін тұрғын үй-жайды басқару әрекеттерін ... ... ... ... капиталын анықтау, тұрғындардың жарнасы
аударылатын ... ... ... ... ашу ... ... ... акті қажет. 
Қазіргі уақытта жеке тұлғалардың тұрғын үйді ұстау, жөндеу тәрізді
қызметтерге төлейтін төлемдері пәтер меншік иелері ... ... ... ... ... Бұл қаржылық есептердің ашықтығын
қамтамасыз етудің бірден бір тетігі.
2000 жылы Қазақстан Республикасындағы ... үй ... ... ... заң ... алғаш рет мемлекетте тұрғын үй ... ... ... ... ақша сомалары арқылы ... ... ... ... саланы әрі қарай реформалауды жалғастыру үшін, 2000 жылы ... ... ұзақ ... қаржыландыру және ипотекалық несие беру»
тұжырымдамасына ... ... үй ... ұзақ мерзiмдi қаржыландырудың
және ипотекалық несие беру жүйесiн ... ... ... ... үй ... ұзақ ... қаржыландырудың және
ипотекалық несие беру жүйесін дамытудың негіздері анықталды. ... ... ... қатар, тұрғын үй мәселелерiн шешудiң маңызды
бағыттарының бiрi ипотекалық ... беру ... ... ... ... ... ... салған халыққа несие беруге банктердiң қатысуын
жандандыру есебiнен ... ... беру ... дамыту жүзеге асырылады.
Банктер ипотека пулаларымен қамтамасыз етiлген ипотекалық ... ... ... ... мүмкiн. Ипотекалық несие беру жүйесiн
қалыптастыруда Қазақстан Республикасының Yкiметі мен ... ... ... ... ... ... ... мен азаматтар үшiн тұрғын
үйге қол жеткiзудi арттыру ... ... ... жасау және процестi
нормативтiк реттеу нысанында көзделуде.
3-кезең 2001-2005 жылдар. Мемлекеттік тұрғын үй қорын жекешелендірудің
тетіктері қолға алынып, ... үй ... ... көбі жеке ... ... ... әрі ... жетілдіру мақсатында «Жеке тұрғын ... ... ... туралы» Өкім қабылданып, онда 2005 ... ... жеке ... үй ... оның ... Қазақстан Республикасында
тұрғын үй құрылысын ... ... ... ... ... ... ... үй сатып алуға басым құқығы бар халықтың тобы
анықталды. Оларға:
1) балалары бар жас ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк органдар
мен мекемелер қызметкерлер;
3) әлеуметтiк саланың мемлекеттiк кәсiпорындарының қызметкерлер.
Жеке тұрғын үй құрылысы аумағының инженерлiк ... ... ... ... ... ... ... 2006-2011 жылдар. «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы»
(2006ж)  Қазақстан Республикасының Заңы ... Онда ... ... ... және ... үй-коммуналдық шаруашылық жүйелерін
реформалау, түрғын үй құрылысының құнын ... ... үй ... ... ... және ... ... дамыту
сияқты іс- әрекеттер жүргізуге қадам жасалған. Аталмыш құжат дайын ... ... ... әрі ... және оны қаржыландыру жүйелерін талдау
үшін өте маңызды ... жылы ... № 553 ... ... Республикасындағы
тұрғын үй-коммуналдық саланы дамытудың 2006-2008 ... ... ... Бағдарламаның негізгі міндеттері: қолданыстағы
тұрғын үй қорының ... ... ... мен күрделі жөндеудi
қаржыландыру жүйесін ... үй ... ... ... үшін
жағдай жасауға, пайдаланылатын ... үй ... ... тиісінше
бақылауды қамтамасыз етуге және халықтың арасында ... ... ... ... үй-коммуналдық салада жүйелік қайта құрулар
жүргізу; тұру ... және ... ... ... ... ету үшін ... ... саласындағы қатынастарды
жетілдіру болып табылды.
Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... құрылыс нысандарын салудың мемлекеттік бағдарламаларының
қабылданғанып жүзеге асырылғандығын атауға ... ... үй ... ... ... ... ... бағдарламасының  мақсаты
халықтың қалың жігінің тұрғын үйге қолжетімділігін қамтамасыз ететін ... ... ... мәселелерін кешенді түрде шешу болды.
Әлемдік тәжірбиені ескере отырып, мемлекеттік қаражат және ... ... ... ... ... салу арқылы тұрғын үйдің жалға
берілетін секторын дамыту керектігі жөнінде Қазақстан ... үй ... ... ... ... ... ... үй құрылысын дамытудың 2008-2010
жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламаның негізгі ... мен оны ... ... ретінде төмендегілерге басым бағыттары беріліп отыр:
1.  Ұсыныс тарапынан да, сұраныс тарапынан да толыққанды ... үй ... ... берілетін тұрғын үй секторын дамыту;
3.  кең ауқымды тұрғын үй салу үшін ... ... ... тұрғын үй құрылысын дамытуды ынталандыру;
5.  тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымдар
салу;
7.  ипотекалық кредит беру, ... үй ... ... және
ипотекалық кредиттерге кепілдік беру (сақтандыру) жүйелерін жетілдіру.
Қазіргі уақытта мемлекетте «2010-2014 жылдарға ... ... ... бағдарламасы қабылданып, бағдарлама негізінде тұрғын үй құрылысын
жергілікті ... ... ... ... және ... ставкасы 12
пайыздан аспайтын ипотекалық пәтерлерді қолданысқа беруді жүзеге ... ... ... қабылданған 2011-2014 жылдарға арналған тұрғын үй құрылысы
бағдарламасы үшін республикалық ... 150 ... ... ... ... Аталған бағдарламаның екі бағытын жүзеге асырушы оператор
"Қазақстанның ... үй ... ... банкі" жергілікті атқарушы
органдармен ... ... ... ... ... ... екіншісіне –
70 млрд. теңге бөлмекші.
Сонымен қатар, екінші бағыт бойынша қаржыландыру көлемі екі ... 140 ... ... деп ... Оны ... ... ... екінші
деңгейлі банктер келіп, қаржыландыруға қосылады. Бұл ... ... ... ... ... отыр. Өйткені тұрғын үй бағдарламасы
екі маңызды мақсатты көздейді.
Оның біріншісі- Мемлекет басшысының тапсырмасына орай жыл ... 6 ... метр ... ... ... ... жұмылдырылатын болса,
екіншісі- қазақстандықтарды нарықтық бағадан төмен баспанамен қамтамасыз
етудің мүмкін шараларын қарастыру болып ... ... ... сферасындағы күрделенген мәселелерді
шешу мақсатында ... ... үй ... ... 2020 жылға дейінгі бағдарламасында» тұтынушыларды ... ... ... қамтамасыз ету, тіршілік ету жүйесінің
сенімді жұмыс істеуі және тұрғын үй-коммуналдық ... ... ... ... ... ... тұрғын үй саласын мемлекеттік реттеудің
жолдары мен ... ... ... реттеу бағыттарына байланысты
қабылданған заң ... ... ... (1 ... Тұрғын үй-коммуналдық саланы құқықтық реттеу тетіктері
|Уақыты |Қабылданған ... ... ... |
| ... |
| ... | ... | | ... ... ... ... алғышарттары, |
| |алу және ... ... |
| ... | |
| ... | ... ... ... үй ... ... атқарушы |
|03.11 |құрылысы туралы ... және ... үй ... |
| | ... конституциялық құқығын |
| | ... ... үшін және жеке |
| | ... ... салушылар болатын |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
|1997ж ... үй ... үйге ... жеке ... ... ... туралы |құқықты қалыптастыру, |
| | ... ... ... |
| | ... тұрғын үйге қатысты |
| | ... шешу ... және т.б. ... |Тұрғын үй құрылысына|Тұрғын жайлардың құрылысына ... ... ... ... қатысуы үшін жеке және |
| ... ... ... ақшаларын |
| | ... ... ... ... |
| | ... қоғамдық қатынастарды|
| | ... ... | | ... ж ... тұрғын үй |Тұрғын үй саясатын жүргізудің |
| ... ... ... |
| ... |айқындау |
| ... және | |
| |оны іске ... | |
| ... | ... ... ... ... ... болу ... ... ... |құқығын қамтамасыз ету |
| ... ету | |
| ... | ... | | ... ... үй ... ... үй ... туындайтын |
|01.07 | ... ... ... |
|Концепциялар | | ... ... үй ... ... ... ... және ... |ұзақ мерзімді ... ... ... |
| ... және ... ... ... |
| ... ... | |
| ... ... ... | ... | | ... | | ... |ҚР ... үй ... қалың жігінің тұрғын |
|11.06 ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... үй құрылысын |
| ... ... ... ... ... ... |шешу ... ... ... ... тұрғын үй қорының |
|15.06 ... ... ... мен |
| ... дамытудың |ұсталуын, онда қауіпсіз және |
| ... ... тұру ... ... ... бағдарлама |ету ... 20.08 ... ... үй ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... жылдарға |ететін тұрғын үй құрылысын |
| ... ... ... ... |
| ... ... шешу ... ... ... ... үй ... ... |
| ... ... үй ... ... қатысуымен |
| ... ... ... ... 12 |
| ... ... ... ипотекалық |
| | ... ... беру ... ж. 1.11 ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ету, ... ету |
| ... 2020 ... ... жұмыс істеуі |
| ... ... ... тұрғын үй-коммуналдық |
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... | | ... | ... ... | | ... | | ... | | ... құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастар негізінен мүліктік
қатынастар болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... қағаздар және басқа да мүліктермен)
байланысы бар қоғамдық қатынастар мүліктік қатынастар деп аталады. ... ... ... ... ... қарай (заттық қатынас),
мүліктің бір адамнан екіншісіне ауысуы, өтуі ... ... ... қайтыс болуына байланысты заттың тағдырын шешу (мұрагерлік
қатынас) тәрізді қатынастар тұрғысынан көрінсе, онда олар ... ... Бір ... ... мүліктік қатынас дегеніміз мүліктерді сатып
алу, иемдену, басқа ... беру мен ... ... ... ... бұдан азаматтық құқық мүліктік қатынастардың бәрін бірдей
реттей береді деген ұғым тумауы тиіс. Өйткені, олардың өзі ... ... ... ... мүліктік (имущественность) дегеніміз заңды белгі
болып табылмайды, ол тек экономикалық түсінік. Сондықтан да азаматтық құқық
пәнінің мазмұны оны ... әрі ... ... ... ... қажет етеді. Қоғамдық қатынастарды бір-бірінен ажырататын ... ... ... атап ... ... бір ... ие ... байланысты материалдық объектілер жайында адамдардың
арасындағы қатынастар болғандықтан оның ерік сипатында болатындығы нарықта
дербес тауар иеленуші ... ... ... ... ... ... шарт ... Міне, осы тәрізді белгілері болады.
Мүліктік құндылық қатынастарға ең алдымен қатысушылардың құн ... ... ... ... ... ... және өзге де қатынастар жатады десек, нарықтық экономика
жағдайында тауар-ақша қатынасы азаматтық ... ... ... ... ... адамдар арасындағы қатынас болғандықтан ол мүліктік
емес қатынастармен біте қайнасып, ұштасып жатады.
Қазақстан Республикасы азаматтық заңдары мүліктік емес ... ... атап ... мүліктік қатынасқа байланысты мүліктік емес жеке
қатынастар (АК-тің 1- бабының 1- тармағы) мен ... ... жоқ ... емес жеке ... ... 1 – ... 2 ... реттейді. Мүліктік емес жеке қатынастың бірінші тобына ... ... бар ... емес жеке ... ... Бұл ... ... сөз жеке қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... болуын
айқындайды (мәселен, авторлық, өнертабыс және т.б. қатынастар). Мысалы, бір
ұйым басқа бір заңды тұлғаның тауарлық белгісін заңсыз ... онда ... ... ... ... ... емес қатынастан келіп, мәселен,
шығарманың авторы үшін ... ... ... ... ... ... қатынасқа байланысты мүліктік емес жеке ... ... ... ... қатынасына байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастардың екінші
түрі мүліктік қатынасқа қарағанда өзге ... орай және ... ... да туындайды. Ол жеке адамдар мен ұйымдарға ғана тән
әрі олардан ажырамайтын игілік болып табылады, сондай-ақ онда ... ... ... де ... ... емес жеке ... ... Республикасы Конституциясымен
реттеледі. Конституцияның ІІ тарауы адам мен ... ... ... ... ... ... ... пәніне мүліктік
қатынастарға байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастардың мейлінше ... ... ... айтқанда, азаматтық құқықты реттеудің пәні, ... Енді ... ... мәселеге тоқталайық.
Тұрғын үй қатынастары – жалпыұлттық сипаттағы барынша ... бірі ... ... ... 2030 ... дейінгі даму
стратегиясының басым бағыттарының бірі.
Қазақстан Республикасындағы  тұрғын үй қатынастарын реттеуді теориялық
тұрғыда және ... ... ... ... жан-жақты зерттеп
төмендегідей тұжырымдарды ... жөн ... ... ... ... қолайсыз жағдайлардың орын алуына
байланысты тұрғын үй қатынастарына ерекше көңіл бөлу қажет, себебі ... ... ... ... ... ... ... тікелей әсер етеді. Ал әлеуметтік саладағы басымдылық
тарапынан қарастыратын ... ... ... ... ... ... бар сала болып табылады.
2. Тұрғын үй қатынастарын реттеу арқылы біз ... ... ... қана ... ... ... халыққа баспананың қажеттілігі
туындап жаңа құрылыстар салу қажеттілігі пайда болады. Осыдан келіп
құрылыста жаңа жұмыс ... ... ... ... ... табады.
3. Қазіргі уақытта халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесі қалалық
жерлерде төтенше сипат ... ... ... ... ... пайызына жуығы қалада тұрады. Осы тұрғыдан құрылыс саласын
дамыту арқылы Қазақстанда убанизациялану қарқыны артады.
 Экономикалық ...... сын. ... ... ... ... жүк ... жауапкершілік күшейетіні сөзсіз. Біздің еліміз қазіргі
әлемдік дағдарыс жағдайында экономиканың әр саласына, ... ... ... ... ... ... ... түрлі кемшіліктер болуы
мүмкін. Бірақ ештеңе жасамай, қарап отырғандар ғана қате ... да ... ... ... ... түзетуге жұмылдыруы
қажет. 
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Алексеев С.С. Проблемы теории права. М. 1972 г.
2. Ашеулов А.Т. , Г.А. ... ... ... ... ... ... ... личности. Алматы,
Издательства КазГЮУ 2000 г.
3. Басик М.Г. , Сулейменов М.К. Гражданский Кодекс РК ... ... ... Братусь С.Н. Юридическая ответственность и законность. Москва, 1976
г.
5. Белякова М.А. Гражданская правовая ответственность за пречинение
вреда. Теория и ... 1986 ... ... О ... ... гражданам. 1989 г.
7. Васькин В.В, Овчиников И.Н. ... ... ... В.А. Вина как ... ... гражданско-правовой
ответственности. Учебник 1986 г.
9. Грибанов В.П. Ответственность за нарушение гражданских прав ... ... 1973 ... ... Н.Д. ... ... как условие юридической ответственности
. Москва 1981 г.
11. Комаров А.С. Ответственность в коммерческом обороте. ... ... ... М.Г. Основы гражданского права
13. Майлин Н.С. Правонарушение, понятие, причины, ответственность.
Москва 1985 г.
14. Пугинский Б.И. , ... Д.Н. ... ... ... ... ... А.П. Гражданское право. Под ред. Доктора профессор
юридических наук. ... 1996 ... ... Е.А. ... ... ... А.П., Толстого Ю.К. Гражданское право. Учебник / Под ред.
1997 ... ... Ғ. Заң ... ... сөздігі. 1995 ж.
19. Төлеуғалиев Ғ. І том. ҚР азаматтық құқығы. Алматы 2001 ж.
20. Қазақстан Республикасы Конституциясы. 1995 ж. 30 – ... ... ... ... Н.Ә. ... ... халқына
«Қазақстан – 2030» жолдауы.
22. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі. 2000 жылдың 1 сәуіріне
дейінгі өзгерістер мен ... ... ... ІІ ... ... за нарушение гражданско-правового обязательства.
Алматы, «Әділет-Пресс», 1997 ... ... ... ... вторая в вопросах и ответах. Москва юрист
2001 г.
25. Гражданский кодекс Р.К ... и ... ... 1997 г.
26. ҚР Азаматтық кодексі (жалпы бөлім 1995ж. 1 - ... ... ... 1999 ж. 1- ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
12 қабатты тұрғын үй құрылысы54 бет
12-қабатты және екі қабатты авто паркингті тұрғын үй комплексі47 бет
4 қабатты 20 патерлі тұрғын үй19 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
«Семей қаласында орналасқан 5 қабатты тұрғын үйдің жобасы»70 бет
Аз қабатты тұрғын үй10 бет
Аз қабатты тұрғын үйді жобалау19 бет
Алаңдарды және тұрғын аймақтарды жоспарлау және салу15 бет
Астана қаласы Нұрсая ықшам ауданындағы жер асты автокөлік тұрағы бар тұрғын үйді жобалау60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь