«Жұлдызнамалық күнтізбе» бағдарламасын құру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1.DELPHI ОРТАСЫМЕН ТАНЫСУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Негізгі ұғымдар. Бағдарлама құру кезінде шешілетін тапсырмалар ... ... ...5
1.2. Бағдарламаның сыртқы құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.3. Объектілердің классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.4. Жобаның құрылымдық элементтерінің әрекеттесуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.5. Бағдарлама құрарда шешілетін тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
2. «ЖҰЛДЫЗНАМАЛЫҚ КҮНТІЗБЕ» БАҒДАРЛАМАСЫН ҚҰРУ ... ... ... ..13
2.1. «Жұлдызнамалық күнтізбе» бағдарламасын құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.2. Бағдарламаны және пішіннің модулінің файлын сақтау ... ... ... ... ... ... ... 18
2.3. Негізгі пішіннің бағдарламасы мен модульінің бағдарламалық коды ... ..19
3. БАҒДАРЛАМАНЫ АЯҚТАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
КІРІСПЕ

Бастапқыда компьютер болмаған кезде адамдар барлық есептеу, іс-жұмыстары қолмен істеген. Кейін технологияның қарқынды дамуына байланысты көптеген қажетті ақпарат құралдары пайда бола бастады.Осы пайда болған құралдар ішінде әрине өзімізге аса тиімді ақпарат құралы компьютер де бар.Компьютер арқылы ақпаратты сақтауға, өңдеуге, тасымалдауға және де қабылдауға болады.Оның осы тиімді жақтарын пайдалана отырып, біз өзімізге тиісті жұмыстарымызды атқаруға мүмкіндік береді.Дами келе көптеген программалау тілдері пайда бола бастады.
XXI ғасыр елімізде қоғамдық информатикаландыруды - мемлекеттік саясаттың негізгі элементтреінің біріне айналып отыр. Қоғамды информатикаландыру - деп информатиканы елдің экономикалық нығаюын қамтамасыз ететін, ғылыми -техникалық прогресін жеделдетін қоғамдық байлық ретінде жаппай пайдалану және жылдам әрі нақты ақпараттар беруді айтамыз. Қазіргі таңда пайдалануға арналған арнайы программалар мен программалар жабдықтары көптен саналады. Сондықтан да осы зерттеудің өзектілігі ретінде компьютерлік программалық тілдердің ішінде танымал, әрі жетілген түрі болып саналып жүрген Borland Delphi 6.0 программалық тілінің мүмкіндіктерін пайдалану арқылы: тест программалары, кезөкелген пәнді үйрететін программалар және т.б. программалар атқаруға болатынын көрсетіп, ұсынып отырмын. Delphi -дің бірінші нұсқасы 1994 жылы жарыққа шығып ,кейінгі жылдары оның бірте -бірте кеңейтілген 2,3,4,5,6-нұсқалары жарық көрді.Мысалы, 5-нұсқа 1999 жылы ,6-нұсқа 2001 жылдың мамыр айында жарыққа шықты.5,6-нұсқалардың бір-бірінен айырмашылығы жоқ деуге болады, екеуі де Windows32 операциялық жүйесінің негізінде дайындалған. Тек ,Delphi 6, оған қоса 1991 жылы жарық көрген ,салыстырмалы арзан, Linex операциялық жүйесінің негізінде де жұмыс істей алады Delphi 6-да интернет үшін қосымшаларды дайындау мүмкіндігі кеңейтілген және берілгендер қорымен жұмыс істеуге ұсынылып отырылған кітапқа қарастырылмаған кейбір өзгешіліктер енгізілген.
Нақты әдістемелік құрал - дербес компьютерлер үшін Delphi бағдарламалау ортасында қазіргі Windows - қосымшаларын (бағдарламаларды) құруға арналған. Көмекші құрал қосымшаны құрудың негізгі әдістерін сипаттауға бағытталған, сонымен бірге орта интерфейсі, қосымшаны құрудың көрнекілік құралдары және қолданушының бағдарламалық кодын құрудан тұрады.
Әдістемелік құрал үш бөлімнен тұрады. Әдістемелік құралдағы материалдар: теориялық деректер; иллюстрациялар; көмекші құралда көрсетілген материалдар көптеген мысалдармен қатар бекітілген, ал олар өз кезегінде бағдарламалаудың жаңа тәжірибелік әдістерін меңгеруге және ұғуға мүмкіндік береді; әрбір пункттің соңында жаттығулар берілген, олардың бірінші бөлімі жаттығуларды орындауға әдістемелік нұсқаудан, ал екінші бөлімі өз бетімен орындауға арналған жеке тапсырмалардан тұрады, олар оқылған материалдарды толық меңгеру үшін қолданылады; өзін өзі тексеруге арналған бақылау сұрақтары.
Бірінші бөлім «Delphi ортасымен танысу» Delphi ортасында құрылған бағдарламаны толық меңгеру үшін қажет білімді береді: негізгі ұғымдар – класс, объект, құрауыш; бағдарламаның ішкі құрылымы; жобаның құрылымдық элементтерінің өзара байланысы; бағдарламаның құрылуы барысында шешілетін тапсырмалар.
Қазіргі уақытта объектілі – бағытталған бағдарламалар өте танымал болып барады. Артық айтпасақ Delphi ортасында құрылған бағдарламаның 99% пайызы осыларға байланысты ұғымдарға сүйенеді. Сондықтан объектілі – бағытталған бағдарламалаудың негізін, сырттай қарағанда қарапайым нәрселердің ішкі жұмысын түсінбей ары жылжу мүмкін емес. Әдістемелік құралдың екінші бөлімінде «Object Pascal тіліндегі объектілі бағытталған бағдарламалау» объектілі – бағытталған бағдарламалаудың негізгі қағидалары, негізінде класс және объект ұғымы жатқан Object Pascal объектілі моделінің теориялық негізі қарастырылады.
Әдістемелік құралдың үшінші бөлімінде терезелік қосымшаларды құрудың технологиясы қарастырылады – Windows жанұясының операциялық жүйесінде қолданылатын қосымшаның негізгі түрі.
Көмекші құрал келесі мамандықтың студенттеріне арналған: 010240 «Қолданбалы математика», 510230 «Қолданбалы математика және информатика», 0913 «Ақпараттық жүйе (аймақтық және салалық қолдану)», 010540 «Информатика».
Оқу құралы бағдарламалаудың қазіргі технологиясымен танысамын, объектілі бағытталған технологияның негізінде өздерінің меншік бағдарламасын құрамын деген студенттер, оқытушылар, мектеп мұғалімдері және қолданушылардың кең ортасында қолданылуы мүмкін. Turbo/Borland Pascal тілінде бағдарламалаудың жақсы білімі керек деп болжаймыз.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Абрамов В.Г., Трифонов Н.П., Трифонова Г.Н. Введение в язык Паскаль. М.: Наука, 1988.
2. Бондарев В.М., Гублинский В.И., Качко Е.Г. Основа програмирования – Ростов Н/Д: Феникс, 1997.
3. Б.Д.Сыды ов Алгоритмдеу және Бағдарламалау негіздерін оқыту. Алматы 2002.
4. Гофман В., Хомоненко A. Delphi 6 в подлиннике. «БХВ-Петербург», - Санкт-Петербург, 2001.
5. Культин Н. Delphi 6. Программирование на Object Pascal. « БХВ-Петербург », - Санкт-Петербург, 2001.
6. Культин Н.Б.Основы программирования Delphi 7. Санкт-Петербург. БхВ -Петербург 2003.
7. Н.Культин. Delphi в задачах и примерах. -СПб.: БХВ - Петербург, 2004.
8. Н.И.Культин. Программирование на Object Pascal в Delphi 5/ -СПб.: БХВ-Санкт-Петербург, 1999.
9. С.В.Глушаков, А.Л.Клевцов. Программирование в среде Delphi 7.0.,, Харьков ФОЛИО, 2003.
10. Санкт-Петербург, 1999.
11. Фаронов В.В. Delphi 5. Учебный курс- М.Нолидж, 2001.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
1.DELPHI ОРТАСЫМЕН
ТАНЫСУ.....................................................................5
1.1. Негізгі ... ... құру ... ... ... ... ... ... ... ... Бағдарлама ... ... ... КҮНТІЗБЕ» БАҒДАРЛАМАСЫН ҚҰРУ..............13
2.1. «Жұлдызнамалық күнтізбе» бағдарламасын
құру......................................13
2.2. Бағдарламаны және ... ... ... ... ... ... мен модульінің бағдарламалық
коды......19
3. ... ... ... ... ... адамдар барлық есептеу, іс-
жұмыстары  ... ... ... ... ... ... байланысты 
көптеген  қажетті ақпарат құралдары пайда бола ... ... ... ... ... өзімізге аса тиімді ақпарат құралы компьютер де
бар.Компьютер арқылы  ақпаратты сақтауға, ... ... және ... ... осы ... жақтарын пайдалана отырып, біз өзімізге 
тиісті жұмыстарымызды ... ... ... келе ... ... ... бола бастады.
XXI  ғасыр елімізде қоғамдық информатикаландыруды - ... ... ... біріне айналып отыр. Қоғамды
информатикаландыру - деп ... ... ... ... ететін, ғылыми -техникалық прогресін жеделдетін қоғамдық ... ... ... және ... әрі ... ақпараттар беруді айтамыз.
Қазіргі таңда ... ... ... ... мен ... көптен саналады. Сондықтан да осы зерттеудің өзектілігі  ретінде
компьютерлік ... ... ... ... әрі жетілген түрі болып
саналып жүрген Borland Delphi 6.0  ... ... ... ... тест ... ... ... үйрететін
программалар  және т.б. программалар атқаруға болатынын көрсетіп, ұсынып
отырмын. Delphi -дің бірінші ... 1994 жылы ... ... ,кейінгі
жылдары оның бірте -бірте кеңейтілген ... ... ... 1999 жылы ,6-нұсқа 2001 жылдың мамыр  айында жарыққа
шықты.5,6-нұсқалардың бір-бірінен айырмашылығы жоқ деуге ... ... ... ... жүйесінің негізінде дайындалған. Тек ,Delphi 6,
оған қоса 1991 жылы ... ... ... арзан, Linex операциялық
жүйесінің негізінде  де жұмыс істей алады Delphi 6-да ... ... ... ... кеңейтілген және берілгендер қорымен
жұмыс істеуге  ... ... ... ... ... енгізілген.
Нақты әдістемелік құрал - дербес ... үшін ... ... қазіргі Windows - қосымшаларын (бағдарламаларды)
құруға ... ... ... ... құрудың негізгі әдістерін
сипаттауға ... ... ... орта ... ... ... ... және қолданушының бағдарламалық кодын құрудан тұрады.
Әдістемелік ... үш ... ... ... құралдағы
материалдар: теориялық деректер; иллюстрациялар; көмекші ... ... ... ... ... ... ал олар өз
кезегінде бағдарламалаудың жаңа тәжірибелік әдістерін меңгеруге және ұғуға
мүмкіндік ... ... ... ... жаттығулар берілген, олардың
бірінші бөлімі жаттығуларды орындауға әдістемелік ... ал ... өз ... ... арналған жеке тапсырмалардан тұрады, олар
оқылған материалдарды толық меңгеру үшін ... өзін өзі ... ... ... ... «Delphi ортасымен танысу» Delphi ортасында құрылған
бағдарламаны ... ... үшін ... ... ... ... ұғымдар –
класс, объект, құрауыш; ... ішкі ... ... ... ... ... ... құрылуы барысында шешілетін
тапсырмалар.
Қазіргі уақытта ...... ... өте ... барады. Артық айтпасақ Delphi ортасында құрылған бағдарламаның 99%
пайызы ... ... ... ... ... объектілі –
бағытталған бағдарламалаудың негізін, ... ... ... ішкі ... ... ары жылжу мүмкін емес. ... ... ... «Object Pascal тіліндегі объектілі бағытталған
бағдарламалау» объектілі – бағытталған бағдарламалаудың негізгі ... ... және ... ... ... Object Pascal объектілі моделінің
теориялық негізі қарастырылады.
Әдістемелік құралдың үшінші бөлімінде терезелік қосымшаларды құрудың
технологиясы қарастырылады – Windows ... ... ... ... ... түрі.
Көмекші құрал келесі мамандықтың ... ... ... математика», 510230 «Қолданбалы математика және ... ... жүйе ... және ... ... ... ... бағдарламалаудың қазіргі технологиясымен танысамын,
объектілі ... ... ... ... ... ... деген студенттер, оқытушылар, мектеп мұғалімдері және
қолданушылардың кең ... ... ... ... ... бағдарламалаудың жақсы білімі керек деп болжаймыз.
1.DELPHI ОРТАСЫМЕН ТАНЫСУ
5 Негізгі ұғымдар. Бағдарлама құру кезінде шешілетін ... – Windows ... ... ... ... бағытталған
бағдарлама құру ортасы. Delphi - дегі бағдарлама қазіргі көркемдік жобалау
технологиясының негізінде құрылады, ал олар өз ... ... ... бағдарламалау идеясына сүйенеді. Delphi – дегі ... Pascal ... ... ол Turbo Pascal ... қабылдауышы мен
дамушысы болып табылады. Turbo Pascal ... тілі мен ... ... ... құру ортасы кезінде бағдарламалық өнімді
құру құралы, соның ішінде ... оқып – ... ... ... ... ... Бұл танымалдық тілдің ... ... ... және ... құру ... байланысты. Бірақ
бағдарламалық технологиялар бір орында тұрмай ары қарай дамиды, сондықтан
Borland фирмасы (1998 жылдың ... ... ... Inprise Corporation) тағы
бір жаңалық ашады: Turbo Pascal тілінің орнына Object Pascal тілі ... ...... бағдарламалау концепциясына сүйенеді.
Delphi және Object Pascal көп жылғы эволюцияның нәтижесі болып
саналады, ... ... ... олар ... ... ... болып табылады. Жеке тұрғыдан алғанда оны былай айтуға болады, Delphi
– дің көмегімен ... ... ...... ... ... ... мен Internet – те жұмыс істейтін ... ... ... ... және жаңа ... ... бағдарлама
құру әдістерінен, сондай-ақ құрауыштар кітапханасынан тұрады. ... – бұл ... ... бірнеше файлдар. Кез – ... жоба ... ... файл .dpr ... ... және бір
немесе бірнеше модульден тұрады (.pas кеңейткіші бар файлдар). Жоба файлы
бағдарламаның жинақтаушы ... ... ... ол өте ... емес және
Delphi бағдарламалау жүйесінде автоматты түрде қалыптасады.
Класс – берілгендер мен оларға әрекет жасайтын арнайы тип. Ол ... және ... ... ... ... ... объект табылады.
Объект – белгілі тапсырманы орындауға арналған, екілік ... ... ... болып саналады. Объектінің барлық ... ... ... ... ... ... – Delphi – дің стандартты класы, Delphi ортасында көрнекілік
бағдарламаны іске асыруға арналған. ... ... ... ... диалогтар (мысалы, қаріпті таңдау, файлды ... ... және ... ... және т.б. ... Құрауыштар өріс,
әдіс және қасиеттерден ... ... ... ... ... ... ... палитрасынан таңдап және пішіннің терезесіне
орналастырып, олардың қасиеттері мен ... ... ... ... ... ... табылады. Delphi құрауыштары қолданушымен ...... ... үшін қолданылады.
Құрауыштар қасиеті – белгілі объекті берілгенде немесе ... ... оның ... ... ... өрісі. Құрауыштың
функциясын (атқаратын міндетін) анықтайды.
Құрауыштың оқиғасы – құрауыштың қолданушы немесе ... ... ... ... ... Әрбір құрауыш стандартты
оқиғалардың жиынынан тұрады.
Құрауыш хабарламаны ... ... ... олардың әрқайсысы
құрауыштың белгілі оқиғаға ... ... ... басу ... ... ... деп – ... оқиғаға жауап ретінде белсенділік
танытатын қосымшаның код бөлімін айтамыз.
Құрауыш пішінге немесе басқа құрауышқа тиісті болуы мүмкін.
Пішін деп - Windows ... ... ие және ... ... ... ... орналастыруға негіз
болатын көрнекілік құрауышты айтамыз.
Қосымшаның пішіні қолданушылық интерфейстің ... ... ... ... пішін болуы мүмкін.
Пішін туралы ақпарат екі типті файлда сақталады: - .dfm және - ... ... типі ... ...... – пішіннің кескінін ... ... ... тип ... модульі ) сіздің қосымшаңыздың
функциясын іске асыратын кодтардан тұрады және пішін мен оның ... ... ... ... Екі файл да ... түрде Delphi –
де синхрондалады. Әрбір пішінге өзінің модульі сәйкес келеді.
1.2.Бағдарламаның сыртқы құрылымы
Delphi - дің ... ... ... ... ... ... ... болады, ол өз кезегінде мұндай
бағдарламаларды құрудың ерекшеліктерін шартты ... ... ... екі ... тұрады деп көрсетуге болады: ... ... ... ол бағдарламаға ақпаратты енгізуге және ... ... ... тікелей тапсырманы шешуге арналған операторларды
тағайындауға арналған (есептеу, ақпараттың түрленуі және т.б.). Бағдарлама
өз жұмысында ... ... ... ... ... ... ... бағдарлама және т.б. әрекеттеседі. Сондықтан бағдарламаның соған
қатысты сыртқы құрауыштармен ... ... ... 1.1 ... ... ... бұл ... жиынтығы, оның көмегімен ақпаратты
белгілі бағытқа жіберу ... - ... ...... ... ... және т.б. ... жағдайларда таңдап алынған интерфейс
барлық бағдарламаның құрылымын анықтайды.
Объектілер бағдарламада ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге бағдарлама мен операциялық
жүйе, бағдарлама мен сыртқы құрылғылар т.б. арасында ... беру ... ... қолданылады.
Сурет 1.1 Бағдарламаның сыртқы құрылғылармен әрекеттесуі
Мұндай бағдарламаның жұмысы да өз сипатында. Әдетте ол ... ... ... ... күту ... ... Хабарлама пайда
болғанда бағдарлама оған талдау жасайды, қандай әрекет жасау керек екенін
анықтайды, одан кейін сол ... ... ... ... күтеді.
Әртүрлі хабарлама пайда болғаннан кейін бағдарлама шарт ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың
жиынтығын береді, олар әртүрлі объектінің әдістері ретінде ... және ... ... ... қоса ... ... өздік
бағыныңқы бағдарлама. Нақтылы түрде әртүрлі операциялық жүйелер және оларды
баптау, олар белгілі командаларды ... ... ... ... ... ... ... болып бағдарламаның өзі саналады.
Шынында бұл объектіні программист өзі ... ол Delphi ... ... құрылады, бірақ бағдарлама құру кезінде оның ... ... ... ... ... ... ... нақты тағайындалуы анықталған жеке
объектілердің жиынтығы ретінде қарастыруға болады. Бұл объектілерді ... бар ... ... болады. Мұндай кластардың құрылымы
қиынырақ болып келеді, сондықтан оны түгелдей көру үшін Browser ... көру ... ... ... ... ... жобаның
құрылымын ұйыдастыру үшін қолданылатын тек маңызды кластарды ... ... ... қолданылатын негізгі объект болып қосымша, пішін және құрауыш
табылады.
Қосымша келіп ... ... ... ... ұйымдастыратын жобаның
негізгі байланыс объектісін көрсетеді.
Пішін интерфейстік элементті көрсетеді, оның арқасында қосымшалар мен
сыртқы құрылғылар арасында ақпарат ... ... ... Пішін қосымшада
орналасады, ал қосымша бір немесе бірнеше пішіннен тұруы мүмкін.
Сурет 1.2 Жобаның құрылымдық құрауыштарының ... ... ... және ... алу, түрлендіру және
бейнелеу үшін операцияларды орындауға қатысты объектілерді ... ... ... ... жиі қолданылатын құрауыштар
тобын қарастырайық. ... ... кез ... ... тұра алады.
Құрылымдық түрде жоғарыда көрсетілген құрауыштардың бәрі TComponent
(Құрауыш) класына, объект ... ... ... және көп ... ... ... ... бұнда тек файлдармен жұмыс істеу, графикалық
әдістер, әртүрлі тізімдер мен ағындар және басқа ... ... ... ... меншік TApplication (Қосымша) класын қалыптастырады, ол
тікелей TComponent класының ұрпағы болып саналады.
Кластың басқа элементтері пішіннің өзін қоса ... ... ... жасайды. Ең алдымен бұл элементтерді екі топқа бөлуге
болады:
• TControl (Басқару) класын қалыптастыратын басқару элементтері.
Басқару ... ... ... ... болып келген
құрауыштар) – қолданушымен қарым – қатынасты жүзеге ... ... ... ... ... Бағдарламада қолданушы шарт
бойынша оларды басқара алады (пернетақтаның көмегімен ... ... ... көмегімен әсер ету және т.б.). Олар ... ... ... Экранда бейнеленбейтін элементтер (бейнеленбейтін немесе көрнекілік
емес құрауыштар). Олар ... ... ... ... ... ... базасы, таймер, меню, әртүрлі қиын объектілер,
стандартты диалог терезелеріне ұқсас және т.б. Құру кезінде көрнекілік
емес ... ... ... ... ал ... ... бойынша көрінбейді.
Басқару элементтерін өз кезегінде екі үлкен ... ... ... ... ... принциптік айырмашылық бар:
• Терезелік басқару элементтерінің класы TWinControl.
Терезелік басқару ... ( TForm, TButton, TEdit, TMemo, ... және т.б. ... ... терезелік функциялардан
(немесе процедуралар) тұрады, олардың ... ол ... ... ... ... және ... ... Графикалық басқару элементтерінің класы TgraphicControl.
Графикалық басқару элементі ( TImage класының құрауышы – ...... ... ... ... TShape – ... TCustomLabel – белгінің тегі) мұндай функцияны басқармайды,
тек экранға ақпаратты ғана ... олар ... ... ... ... ... қимылға ықпалын тигізе алмайды. Жеке
жағдайларда пішін терезелік басқару элементіне жатады.
1.4.Жобаның құрылымдық элементтерінің әрекеттесуі
Жанұя деп ... ... қоса ... ... ... ... әрбір объектісінің Owner қасиеті бар:
TComponent (Иесі), берілген ... ... ... ... ... деп - басқа объект орналасатын объектіні айтамыз.
Көмекші объект деп – орналасатын объектіні айтамыз.
property ComponentCount: Integer – тек оқу ... ... ... ... ... береді (ағымды құрауыштың).
property Components[Index: Integer]: TComponent – тек оқу ... ... ... ... ... ... Құрауыштарды нөмірлеу
нөлден басталады.
Кез – келген пішін TApplication класының қосымшасына орналастрылады,
қосымша ол үшін негізгі объекті болып саналады.
TControl ... ... ... екі түрлі ... ... ... пішінге;
• TWinControl жанұясының қосымша топталған бір құрауышына (TGroupBox –
тақырыбы бар панель, TPanel – ... ...... және
т.б.).
TControl жанұясының әрбір құрауышында Parent қасиеті бар: TWinControl
(Аталық), онда үлкен ... ... ... ...... ... ... орналастырылған құрауыштың
өзі.
Кіші құрауыш – орналасатын құрауыш.
Бейнеленбейтін құрауыштарда Parent қасиеті болмайды.
Пішіннің ... ... жоқ (Parent = ... 1.1. Бұл ... ... ... ... орналастырылған келесі
құрауыштардан тұрады: радиотоп, екі ... және ... ... ... ... OnCreate ... ... екі радиобатырма
RadioGroup1 құрауышына жоғарғы сол жақтың ... ... ... Button1 батырмасына шерткенде екі радиобатырма пішінге
тасымалданады.
procedure TForm1.FormCreate(Sender: ... := ... := ... := ... ... := ... := 10;
RadioButton1.Checked := True;
RadioButton2.Parent := RadioGroup1;
RadioButton2.Caption := 'Вторая радиокнопка';
RadioButton2.Top := ... := ... ... ... := ... := ... ControlCount: Integer – тек оқу үшін. Басқару элементінің
кіші құрауыштарының санын береді (тек терезелік құрауыштарда ғана ... ... ... TControl – тек оқу ... ... ... барлық кіші құрауыштарының тізімін береді (тек
терезелік құрауыштарда ғана ... » - ... » ... ...... ... ... құрауыштарға қолдануға болады.
«Үлкен» - «Кіші» қарым – қатынасы тек қана бейнеленген ... ... 1.2. Бір ... ... ... ... Тікелей пішінге
төмендегілерді орналастырамыз:
- Негізгі меню - MainMenu.
- Таймер - Timer.
- GroupBox – ... бар ... Button - ... ... бар ... ... ... жолы - Edit.
- Белгі - Label.
|Құрауыш |ComponentC|Components |Owner ... |
| |ount | | |ount | | ... |6 ... ... |Group |nil |
| | |Timer1 | | |Box1 | |
| | ... | | |Button1 | |
| | |Button1 | | | | |
| | |Edit1 | | | | |
| | |Label1 | | | | ... |0 |Бос |Form1 |2 |Label1 |Form1 |
| | | | | |Edit1 | ... |0 |Бос |Form1 |0 |Бос |Form1 ... |0 |Бос |Form1 |- |- ... | | | | | |x1 ... |0 |Бос |Form1 |0 |Бос ... | | | | | |x1 ... |0 |Бос |Form1 |- |- |- ... |0 |Бос |Form1 |- |- |- ... ... ... тапсырмалар
Негізгі болып келесілер табылады:
1) Жобаның түрін анықтау
a) бір құжатты интерфейс;
b) көп құжатты интерфейс;
c) DLL-кітапханасы.
2) Пішінді таңдау
3) ... ... ... ... ... ... ... өңдеудің келесі кезеңдерін
ерекшелеуге болады:
a) хабарламаның типін қалыптастыру;
b) инициализация сообщения;
c) хабарламаны өңдеу және оқиғаны құру;
d) оқиғаны өңдеу;
e) хабарламаны ... ... ... ... ... қалыптастыру.
7) Тапсырманы бағдарламалау.
8) Қарым – қатынас, ақпарат терезелерін қалыптастыру.
9) Ерекше жағдайларды ... ... ... ... жүйесін құру.
2. «ЖҰЛДЫЗНАМАЛЫҚ КҮНТІЗБЕ» БАҒДАРЛАМАСЫН ҚҰРУ
2.1 «Жұлдызнамалық күнтізбе» бағдарламасын ... ... ... кез ... айды ... ... айдың,
күнтізбесі шығарылуы қажет, сонымен қатар жылды беру мен апта ... ... ... ... шешу үшін келесі операцияларды орындаңыз:
• Heгізгі менюдің File/New Application командасы көмегімен жаңа ... ... ... ... форманың Caption (аты)
қасиетіне ... ... ... ... ... ... ... Компоненттер палитрасының Win95 бетін пайдаланып, формаға TabControl
(бет белгілер) компонентін ... ... ... ... 1 ... атқа ие ... Бұл компонентті форманың барлық ені
бойынша созу керек. Осы компоненттің Tabs қасиетін активтендіріңіз.
Ашылған терезеде әрқайсысы әр ... ... үш ... ... ... ... ... атын өзгеоту.
2.3-сурет TabControl (бет белгілер) компонентін орналастыру.
2.4-сурет Ай аттарын енгізу.
• TabControl1 бет белгілер өрісінде компоненттер ... ... Calendar ... ... ... ... ... атын алады. Компонентті eні бойынша барлық форманы алатындай
eтіп созыңыз. Күнтізбе компонентінің барлық жұмыс аймағын алатындай
eтіп, ... ... ... ... ... ... ... көріну үшін StartOfWeek қасиетіне 1 мәнін
меншіктеңіз. Бұл жағдайда апта дүйсенбіден басталады.
2.5-сурет Calendar күнтізбе ... ... ... ... 1 ... ... Жоғарғы жағында, форманың ортасында орналасатындай eтіп бағдарламаның
аты үшін Label белгісін орналастырыңыз. Белгінің Font ... ... ... Size ... өлшемін 14 деп ... Caption ... ... ... атын ... Label белгісін орналастыру.
• Осы белгіден төмен солға қарай компоненттер палитрасының Samples
бетінен SpinEdit енгізу ... ... ... жолы ... атқа ие ... Оны жолды көрсету үшін ... ... ... Label ... ... оның ... ... мәнін беріңіз.
2.8-сурет SpinEdit енгізу жолын орналастыру.
• Енгізу жолының оң жағына компоненттер ... ... ... ... ... ... Бұл ... апта күні
шығарылады. Бұл жерде қандай да бip ... ... ... салу үшін
ReadOnly қасиетіне true мәнін меншіктеңіз. Бұл енгізу жолының жоғарғы
жағында Labe1 белгісін қосып, оның Caption ... ... ... мәнін
енгізіңіз.
2.9-сурет Edit енгізу жолын орналастыру.
2.10-сурет ReadOnly қасиетіне true ... ... Бет ... ... ... ... ... осы ай үшін
шығады. Ол үшін TabControl1 компонентін белгілеңіз (оның кез келген
бip бет ... ... ... ... ... Events ... OnChange ... тышқанмен
активтендіріңіз. Дайын болған оқиғалар өңдеушісіне келесі ... TForm1. ... (Sender: ... 1 .Month:= ... ... ... компонентінің month (ай) қасиетіне активтi бет белгінің 1-
ге арттырылатын реттік нөмірінің мәні ... Жыл ... ... күнтізбемен байланыстырыңыз. Ол үшін:
SpinEdit1 енгізу жолын тінтуірмен белгілеңіз, Events ... ... ... ... өңдеушінің терезесінде келесі мәтінді
енгізіңіз:
procedure TForm1. SpinEdit1 Change (Sender: Tobject);
begin
Calendar1. Year:=SpinEdit1 .Value;
end;
Бұл өңдеушіде Calendar1 ... Year ... ... ... Value мәні меншіктеледі. Бұл жаңа мән, тінтуір арқылы ... ... ... ... ... ... қолданып, SpinEdit1 енгізу
жолынан шығып кеткен жағдайда ғана меншіктеледі.
... апта күні ... ... байланыстырыңыз. Ол үшін
Calendar1 компонентін тінтіуірмен белгілеп Events бетінде OnChange
оқиғасын активтендіріңіз. ... ... ... ... орналастырыңыз:
Procedure TForm1. Calendar1Change(Sender: Tobject);
begin
CASE dayofweek(calendar1. CalendarDate) OF
1:edit1.Text:= ... ... ... 'Сәрсенбі;
5:edit1.Text:= 'Бейсенбі;
6:edit1.Text:= 'Жұма';
7:edit1.Text:= 'Сенбі;
end;
end;
• Бағдарламаны жұмысқа қосқан мерзіммен анықталатын күнтізбенің бастапқы
күнін беріңіз. Ол үшін форманың өзін ... ... ... OnCreat ... ... ... өңдеушінің
терезесінде келесі мәтінді орналастырыңыз:
Procedure Tform1.FormCreate (Sender: Tobject);
Begin
Calendar1 .CalendarDate:=Date;
SpinEdit1. Value:=calendar1. Year;
TabControl1 .TabIndex: =calendar1. Month-1;
end;
Мұнда Date стандартты функция қолданылады, оған ... ... ... ... ... мән ... ... CalendarDate
қасиетіне меншіктеледі SpinEdit1 енгізу жолының, Value қасиетіне ағымды
жылды анықтайтын, ... ... Year ... ... ... ... ағымды айды ескере ... ... ... бет ... ... ... менюдің Run/Run командасы көмегімен ... ... ... ... бар ... ... ... керек.
2.2. Жобаны және пішіннің модулінің файлын сақтау.
• «Мои документы» папкасында ... ... ... келесі түрде
құрыңыз: Топ_Фамилия_Delphi (Мысалы, 3ПМИ-1_Ахметов_Delphi).
• Оған салынған «Жұлдызнамалық күнтізбе» папкасын құрыңыз.
• Delphi – дің негізгі ... ... ... ... ... – Save Project As… ... ... панельіндегі Save Project As
батырмасына тышқанмен шертіңіз.
• «Save Unit1 As» тақырыбы бар диалогтық ... ... ... ... кодының файлын сақтауға арналған. Үнсіздікпен файлға «Тип
файла» өрісінде көрсетілгендей .PAS кеңейткіші беріледі.
2.12-сурет Негізгі пішіннің модульінің ... ... ... Папканы таңдаңыз C:\…\Мои документы\…\”Жұлдызнамалық күнтізбе”
бағдарламасы.
• «Имя ... ... – Unit1 ... енгізіңіз және Сохранить
батырмасына басыңыз.
Осыдан кейін жоба ... ... үшін «Save Project1 As» ... ...... ... пайда болады .
Үнсіздікпен ол файлға .DPR (Delphi PRoject) ... ... «Имя ... ...... ... сөзін енгізіңіз және
Сохранить батырмасына басыңыз.
Енді сіздің жобаңыз «Жұлдызнамалық күнтізбе» деп аталады. ... ... ... жоба ... ... – ала ... ... денесінен тұратын файл сақталмағанша сақталмайтынын білдіреді.
• Жобаны жабыңыз.
2.13-сурет Жоба файлын сақтау терезесі
Сонымен сіздер Delphi ... ... ... ... ... – құрал – саймандар ... ... Delphi ... негізгі терезелерімен: пішіндер, Объект
Инспектірі және Код Редакторы; пішіннің тақырыбын жазуды үйрендіңіздер,
меню ... ... ... ... ... ... орындалатын
оқиғаның бірінші өңдеуішін құрдыңыздар; жобаны және оның әзірше жалғыз
бағдарламалық модульін ... ... ... ... ... мен ... ... коды
№2 зертханалық жұмыста негізгі пішіннің ... мен ... коды ... Delphi ... ... ... қосқан
кезде оның бағдарламалық кодын автоматты ... ... ... ... ... және оның оқиғаны өңдеу прцедурасының ... ... ... ... іске қосу және жоба мен ... ... кодын
көру.
• Delphi – ді іске қосыңыз.
• Негізгі менюдің командасын орындаңыз: File \ Open Project
• Ашылған терезенің ... ... (.DPR ... бар ... күнтізбе.DPR аты бар жобаны тауып алыңыздар, ... сол ... бір рет ... ОК - ді ... ... Enter ... ... «Жұлдызнамалық күнтізбе» бағдарламасы» тақырыбымен пішін
пайда болады.
• Жобаның бағдарламалық кодын көру үшін ... ... ... ... орындаңыздар.
• Көңіл қойып жобаның бағдарламалық кодын қараңыздар.
2.14-сурет Жобаның бағдарламалық коды
Жобаның бағдарламалық коды бағдарламаның ... ... ... ... ... және бағдарламаның негізгі денесінен
тұрады.
Бағдарламаның тақырыбы Program қызметші сөзінен тұрады, одан ... ... ... ... ... аты ... Жобаның аты оны
сақтар кезде беріледі және ол Delphi ортасында орындалатын ... ... қосу ... Forms ... ... мен Mainform модульінен
тұрады, олардың бағдарламалық коды Mainform.pas. файлында жазылады.
3. ... ... ... begin ... басталады және end сөзінен аяқталады.
Ол үш жолдан тұрады: бірінші жол қосымшаны инициализациялау ... ал ... Form1 ... ... құру және оны Application қосымшасының құрамына
қосу, ал ... ... жол - ... іске қосу үшін ... Mainform ... ... ... көріп шығыңыздар Ол үшін
құрал – саймандар панельінің View Unit ... ... ... ... Unit ... көру) терезесі пайда болады. ( Бұл терезені
негізгі менюден View\Units… ... ... ... ... ... ... басу арқылы шақыруға болады.)
• Тізімнен Mainform атын таңдап, OK батырмасына басыңыздар.
2.15-сурет ... ... ... ... ...... бағдарламалар өте танымал
болып барады. Артық айтпасақ Delphi ортасында ... ... ... ... ... ұғымдарға сүйенеді. Сондықтан объектілі –
бағытталған ... ... ... ... ... ішкі жұмысын түсінбей ары жылжу мүмкін емес. ... ... ... «Object Pascal ... объектілі бағытталған
бағдарламалау» объектілі – бағытталған бағдарламалаудың негізгі қағидалары,
негізінде ... және ... ... ... Object Pascal объектілі моделінің
теориялық негізі қарастырылады.
Delphi және Object Pascal көп ... ... ... болып
саналады, сондықтан бүгінгі таңда олар қазіргі ... ... ... ... Жеке ... ... оны ... айтуға болады, Delphi
– дің көмегімен ... ... ...... ... ... базасы мен Internet – те жұмыс істейтін бағдарлама ... ... ... және жаңа бағдарламаны даярлайтын бағдарлама
құру әдістерінен, сондай-ақ құрауыштар кітапханасынан ... ... – бұл ... байланысқан бірнеше файлдар. Кез – ... жоба ... ... файл .dpr ... ... және ... ... модульден тұрады (.pas кеңейткіші бар файлдар). Жоба файлы
бағдарламаның жинақтаушы бөлігі болып табылады, ол өте ... емес ... ... ... автоматты түрде қалыптасады.
Delphi - дің көмегімен құрылған бағдарламаның құрылымы ... ... ... болады, ол өз кезегінде мұндай
бағдарламаларды құрудың ерекшеліктерін шартты ... ... ... екі ... ... деп көрсетуге болады: ... ... ... ол бағдарламаға ақпаратты енгізуге және оны
шығаруға, ... ... ... ... ... ... ... арналған (есептеу, ақпараттың түрленуі және т.б.). Бағдарлама
өз ... ... ... ... ... ... деректер базасы,
басқа бағдарлама және т.б. әрекеттеседі. ... ... ... ... ... ... құрылымын сурет 1.1 көрсетілгендей
түрде көруге болады.
Интерфейс бұл объектілердің жиынтығы, оның ... ... ... жіберу асырылады, - пішін, ...... ... ... және т.б. ... ... таңдап алынған интерфейс
барлық бағдарламаның құрылымын анықтайды.
Жобаның бағдарламалық коды ... ... ... ... компилятор директивасынан және бағдарламаның негізгі денесінен
тұрады.
Бағдарламаның тақырыбы Program қызметші ... ... одан ... ... ... ... бағдарламаның аты орналасады.
Жобаның аты оны сақтар кезде беріледі және ол Delphi ортасында
орындалатын ... атын ... қосу ... Forms ... ... мен Mainform ... ... бағдарламалық коды Mainform.pas. файлында жазылады.
Модульдің тақырыбы Unit қызметші сөзінен тұрады, ол ... ... ... коды тұр ... ... одан кейін модульдің
аты орналасқан. Модуль онымен негізгі бағдарлама немесе ... ... үшін ... – Delphi – дің стандартты класы, Delphi ... ... іске ... ... Құрауыш болып меню, ... ... ... ... ... ... сақтау), енгізу
терезесі және редактірлеу терезесі және т.б. ... ... ... және ... ... Қолданушының құрауыштармен жұмысы, оны
негізгі терезедегі Құрауыштар палитрасынан таңдап және ... ... ... ... мен ... ... белгілі оқиғаға
ықпалын икемдеу болып табылады. Delphi құрауыштары ... ...... ... үшін қолданылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Абрамов В.Г., Трифонов Н.П., Трифонова Г.Н. Введение в язык Паскаль.
М.: Наука, 1988.
2. Бондарев В.М., ... В.И., ... Е.Г. ... ... ... Н/Д: Феникс, 1997.
3. Б.Д.Сыды ов Алгоритмдеу және Бағдарламалау негіздерін оқыту. Алматы
2002.
4. Гофман В., Хомоненко A. Delphi 6 в ... ... ... ... ... Н. Delphi 6. ... на Object Pascal. « БХВ-
Петербург », - Санкт-Петербург, 2001.
6. Культин Н.Б.Основы программирования Delphi 7. ... ... ... ... Delphi в ... и примерах. -СПб.: БХВ - Петербург, 2004.
8. Н.И.Культин. Программирование на Object Pascal в Delphi 5/ ... ... ... ... А.Л.Клевцов. Программирование в среде Delphi ... ... ... ... ... ... В.В. Delphi 5. ... курс- М.Нолидж, 2001.
ҚОСЫМША
unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, ... Spin, ... Grids, ... ... = ... ... ... TCalendar;
Label2: TLabel;
Edit1: TEdit;
Label3: TLabel;
SpinEdit1: TSpinEdit;
procedure TabControl1Change(Sender: TObject);
procedure SpinEdit1Change(Sender: TObject);
procedure Calendar1Change(Sender: TObject);
procedure FormCreate(Sender: TObject);
private
{ Private declarations ... Public ... ... ... *.dfm}
procedure TForm1.TabControl1Change(Sender: TObject);
begin
Calendar1.Month:= TabControl1 .Tabindex+1;
end;
procedure TForm1.SpinEdit1Change(Sender: TObject);
begin
Calendar1. Year:=SpinEdit1 .Value;
end;
procedure TForm1.Calendar1Change(Sender: TObject);
begin
CASE dayofweek(calendar1. CalendarDate) OF
1:edit1.Text:='Понедельник';
2:edit1.Text:='Вторник';
3:edit1.Text:='Среда';
4:edit1.Text:='Четверг';
5:edit1.Text:='Пятница';
6:edit1.Text:='Суббота';
7:edit1.Text:='Воскресенье';
end;
end;
procedure ... ... ... ... ... ... операторлар
Жоба
Класс TComponent
(қосымша, пішін, құрауыштар)
Графикалық құралдар, тізімдер жәнеағындар,файлдар жұмыс ... ... ... ... ... ... және ... құрауышы
TGraphicControl
графикалық құрауыштар
Бағдарламаның аты
Модульді қосу бөлігі
Компилятор директивасы
Бағдарламаның денесі

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыс уақыты7 бет
Күнтізбе. Уақытты есептеу жүйелері. Байырғы қазақ күнтізбесі13 бет
Күнтізбенің түрлері және түзу принциптері13 бет
Мәслихат туралы11 бет
Қазақ халқының күнтізбесі18 бет
Қазақ халқының уақыт есебі43 бет
Қаржылық жоспарлау және болжамдау13 бет
"Тест" бағдарламасын құру20 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь