Бағалы қағаздар азаматтық құқықтың объектісі ретінде.

Мазмұны
Кіріспе
І . тарау. Бағалы қағаздардың ұғымы туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1. Бағалы қағаздардың ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. Бағалы қағаздар нарығында кәсіби қызметті жүзеге асыру үшін келісім алу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.3. Бағалы қағаздармен операциялардың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
1.4. Бағалы қағаздар нарығындағы рейтингтік агенттіктер ... ... ... ... ... ... ... ... .19
ІІ . тарау. Бағалы қағаздардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.1. Бағалы қағаздардың түрлеріне сипаттама және олардың жіктелуі ... ... ... .22
2.2. Айналымдағы бағалы қағаздардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
2.3. Облигацияның қасиеттері мен оны шығару тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
2.4. Қысқа мерзімді ноталар . мемлекеттік дисконтталған бағалы қағаздар ... 40
2.5. Бағалы қағаздардың эмиссия және айналысқа шығарылуы ... ... ... ... ... ... 44
2.6. Бағалы қағаздар рыногының қатысушылары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
2.7. Бағалы қағздармен сауда.саттықты ұйымдастырудағы қор биржасы ... ... 54
ІІІ . тарау. Өзге де мемлекеттердің бағалы қағаздарының ұғымы мен мен түрлеріне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57
3.1. АҚШ.тың бағалы қағаздары туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57
3.2. Ресейдің бағалы қағаздары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61
Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
Кіріспе
Менің дипломдық жұмысымның бірінші тарауында бағалы қағаздардың ұғымы туралы жалпы түсінік берілген. Бұл тараудың мазмұнын толық қамтуда оның негізгі анықтамасы берілді және бағалы қағаздар мәртебесіне ие болу үшін қосымша сапаларын анықтау барысында төрт ерекшелігі аталып көрсетілді. Бағалы қағаздардың өтімділік, айналымдылық, нарықтық сипат, стандарттылық, сериялық сияқты сапалық қасиеттерімен азаматтық айналымда қатысуына да тоқталып өттім. Бұл тараудың екінші бөлігінде бағалы қағаздар нарығында кәсіби қызметті жүзеге асыру үшін келісім алу тәртібі қарастырылды. Сонымен қатар, басқа да бөліктерінде бағалы қағаздармен операциялардың есебіне назар аударылды, бағалы қағаздар нарығындағы рейтингтік агенттіктері мен инвестициялық қасиеттеріне техникалық және іргелі талдау жасалды.
Екінші тарауда бағалы қағаздардың түрлері талқыланды. Қазіргі таңда мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы белсенді түрде банкаралық несие шетке шығарып келе жатқанын айта кету керек. Ол нақты кредиторларға салық салынбаған пайыз алуға және мемлекеттік бағалы қағаздарды кепілге ала отырып, несиелеу кезінде өздерінің тәуекелділігін сақтандыруға мүмкіндік береді. Бағалы қағаздардың түрлеріне сипаттама және олардың жіктелуі мен айналымдағы бағалы қағаздардың түрлері, облигацияның қасиеттері мен оны шығару тәртібі және қысқа мерзімді ноталар – мемлекеттік дисконтталған бағалы қағаздар туралы ой айтылып, бағалы қағаздардың эмиссия және айналысқа шығарылуы қарастырылды. Бағалы қағаздармен сауда-саттықты ұйымдастырудағы қор биржасына түсінік берілді.
Үшінші тарауда өзге де мемлекеттердің бағалы қағаздарының ұғымы мен мен түрлеріне сипаттама берілді.бірінші тармағында АҚШ-тың бағалы қағаздары туралы жалпы түсінігін қарастырсам, екінші тармағында Ресейдің бағалы қағаздарына тоқталып өттім. Ресей бағалы қағаздар нарығын реттеудің қағидалары көп жағдайларда елдегі саяси және дүниежүзілік бағалы қағаздар нарығының тарихи тәжірибесін көрсетуі қажет. Сондықтан да бұл қағидаларға жеке тоқталып өттім.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі 1994 ж. 27 желтоқсанда қабылдаған (№ 23-24).
2. Бағалы қағаздар туралы заң - Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 2 шілдедегі № 461-ІІ «Бағалы қағаздар рыногы туралы » Заңы («Каз. правда», 10.06. 2003 г.).
3. Азаматтық құқық. Жалпы және Ерекше бөлімдер: Практикум, Алматы: Каз.МЗА, 2000 ж.
4. ҚР-ң азаматтық құқығы: Оқулық. 1-том/ Төлеуғалиев Ғ., Алматы: Жеті-Жарғы, 2001 ж.
5. ҚР-ң Азаматтық құқығы, Жайлин Ғ.А. / оқулық 1-том, Алматы, 2003 ж.
6. Предпринимательское право. Курс лекций / Под ред. Н. И. Клейн. - М.: Юридическая литература, 1993. - 480с.
7. Белов В. А. Ценные бумаги: вопросы правовой регламентации. - М.: Ассоциация “Гуманитарные знания” , 1993. - 128 с.
8. Фельдман А. А. “Государственные ценные бумаги” // М., Инфра-М, 1995 г.
9. И. Я. Носкова “Государственные облигации на рынке ценных бумаг” // ж. Финансы 1995 г. N 11.
10. Б. И. Златкис “Рынок ценных бумаг: итоги, планы” // ж. Финансы, 1997 г., N 2.
11. Б. И. Златкис “Российский рынок государственных ценных бумаг” // ж. Финансы., 1995 г., N 8.
12. Кухарёв А. Н. “Рынок ГКО: факторный анализ” // ж. Деньги и кридит, 1994 г., N 9-10.
13. Грядова О. “Ценообразование на рынке государственных ценных бумаг” // 7. Российский экономический журнал, 1995 г., N 4. Габов А. В. Индоссамент как один из способов передачи векселя.//Хозяйство и право. 1999. № 2.
14. Габов А. В. О денежном характере вексельного обязательства.// Юридический мир. 1998. № 9-10.
15. Габов А. В. О протесту векселя.//Хозяйство и право. 1999. № 2.
16. Демушкина Е. С. Правовой статус безналичных денег и безналичных ценных бумаг.//Право и экономика. 1996.
17. С. В. Клименко, А. Л. Чичерин. Основы государства и права. - М., Зерцало, 1998.
18. Гражданское право. Часть первая. Учебник. М.: Юрист, 1997.
19. Маркова М. Г. Основы гражданского права. - С-П., 1996. С. 80 - 87.
20. Агарков М. М. Учение о ценных бумагах. М.: Финстатиформ, 1993
21. Белов В. А. Ценные бумаги в российском гражданском праве. М.: ЮрИнфоР, 1996
22. Ж-л Рынок ценных бумаг: 1995 №5; 1996 №№ 10,12,17-20; 1997 №№2,4,5.
23. Гражданское право. В 2 т. Учебник / Под редакцией Е. А. Суханова, М., 1993
24. Гражданское право том 1-й, 2-е издание, доктора юридических наук, профессора Е. А. Суханова. Москва 1998год.
25. Гражданское право под редакцией доктора юридических наук, профессора А. П. Сергеева и Ю. К., Толстого Москва 1998 год. Часть 1-я издание 3-е.
26. Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник. М., Международные отношения, 1993.
27. Аннерс Э. История европейского права (пер. со швед.) . Ин-т Европы. - М.: Наука, 1996.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ
Дипломдық жұмыс
Тақырыбы: Бағалы қағаздар азаматтық құқықтың объектісі ретінде.
Студент
қолы Фамилия.И.О.
Ғылыми жетекшісі
Фамилия.И.О.
т.ғ.д., профессор
Мазмұны
Кіріспе
І – ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... кәсіби қызметті жүзеге асыру үшін келісім
алу
тәртібі.....................................................................
.....................................................10
1.3. Бағалы ... ... ... ... ... ...... Бағалы ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... мен оны ... ... ... ноталар – ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудағы ...... Өзге де ... ... ... ... мен мен
түрлеріне
сипаттама...................................................................
..............................57
3.1. ... ... ... ... жалпы
түсінік....................................57
3.2. Ресейдің бағалы
қағаздары...................................................................
...........61
Қортынды....................................................................
..............................................66
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
.........68
Кіріспе
Менің дипломдық ... ... ... ... қағаздардың ұғымы
туралы жалпы түсінік берілген. Бұл тараудың мазмұнын толық қамтуда ... ... ... және ... ... ... ие болу ... сапаларын анықтау барысында төрт ерекшелігі аталып ... ... ... ... ... сипат, стандарттылық,
сериялық сияқты сапалық қасиеттерімен азаматтық айналымда қатысуына да
тоқталып өттім. Бұл ... ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру үшін келісім алу тәртібі қарастырылды. Сонымен
қатар, басқа да бөліктерінде ... ... ... есебіне
назар аударылды, бағалы қағаздар нарығындағы рейтингтік агенттіктері мен
инвестициялық ... ... және ... ... жасалды.
Екінші тарауда бағалы қағаздардың түрлері талқыланды. ... ... ... ... нарығы белсенді түрде банкаралық несие шетке
шығарып келе жатқанын айта кету ... Ол ... ... ... пайыз алуға және мемлекеттік бағалы қағаздарды кепілге ала
отырып, ... ... ... тәуекелділігін сақтандыруға мүмкіндік
береді. Бағалы қағаздардың түрлеріне сипаттама және олардың ... ... ... ... ... ... қасиеттері мен оны
шығару тәртібі және ... ... ...... ... ... туралы ой айтылып, бағалы қағаздардың эмиссия және
айналысқа шығарылуы ... ... ... ... қор ... түсінік берілді.
Үшінші тарауда өзге де мемлекеттердің бағалы қағаздарының ұғымы мен
мен түрлеріне сипаттама ... ... ... ... ... жалпы түсінігін қарастырсам, ... ... ... бағалы
қағаздарына тоқталып өттім. Ресей бағалы қағаздар ... ... көп ... ... ... және ... бағалы қағаздар
нарығының тарихи тәжірибесін көрсетуі ... ... да бұл ... ... ... Бағалы қағаздармен жұмыс жасау барысында мүшелердің
алар орны ерекше болып ... ... ... ... ... мен қосы оларға белгілі бір құқықтық шектеулер мен ... ... ... ... мақсаты:
- бағалы қағаздың ұғымы мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... түсінігі, белгілері мен түрлерін қарастыру;
- Бағалы қағаздардың эмиссия және айналысқа шығарылуын ... ... ... ... ұйымдастырудағы қор биржа
мәселелеріне тоқталу;
- Облигацияның қасиеттері мен оны ... ... ... және қағидаларын анықтау;
- Өзге де мемлекеттердің бағалы қағаздарының ұғымы мен мен түрлеріне
туралы толық мағлұмат беру.
Дипломдық ... ... ... ... ... ... мен тақырыпқа сәйкес ҚР-ның заңдарын қолдандым.
І – тарау. Бағалы қағаздардың ұғымы туралы жалпы түсінік.
1.1. ... ... ... ... ... кодексі бойынша бағалы қағаздар деп
мүліктік ... ... ... және ... ... ... ... құжат. Бағалы қағаздың өзi ... ... ... растау болып табылады. ... ... ... бағалы
қағаздар рыногының кәсiби қатысушысына сақтауға берiлген жағдайда, оның
есебiн жүргiзу мақсатында осы ... ... ... ... алынған үзiндi
көшiрме оған берiлген лицензияға сәйкес уәкiлеттiнiң осы бағалы қағазды
осылай ... ... ... ... ... Құжатты бағалы қағаз бен
аталған шоттан ... ... ... арасында алшақтық болған кезде
үзiндi көшiрмеге ... ... ... ... ... өзiне
берiлген лицензияға сәйкес бағалы қағаздармен жасалған мәмiлелердi тiркеуге
уәкiлеттi ... ... ... ... ... ... мақсатында
ашылған шоттан үзiндi көшiрме құжатсыз бағалы қағазға құқықты растау болып
табылады. Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... шоттарды ашу және жүргiзу тәртiбi,
сондай-ақ осындай шоттардан берiлетiн үзiндi ... ... ... қойылатын талаптар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздардың мiндеттi реквизиттерi, бағалы қағаз нысанына талаптар ... да ... ... заң құжаттарымен немесе соларда белгiленген
тәртiп бойынша ... ... ... ... ... болмауы
немесе бағалы қағаздың ол үшiн ... ... ... ... ... ... әкелiп соқтырады.[1]
Ұсынушыға бағалы қағазбен куәландырылған құқықты басқа адамға беру
үшiн бағалы қағазды сол адамға тапсыру ... ... ... қағазбен
куәландырылған құқықтар талапты (цессияны) жеңiлдету үшiн белгiленген
тәртiп бойынша ... ... ... ... құқық берушi адам осы
Кодекстiң 347-бабына сәйкес бұл талапты орындау үшiн емес, тиiстi ... үшiн ... ... ... ... қағаз бойынша құқықтарды
басқа адамға берген ... ... ... жойылады, ал оның жаңа иесiне
басқа бағалы қағаз берiледi. Эмиссиялық бағалы ... ... ... және ... ... құқықтарды растау ерекшелiгi Қазақстан
Республикасының заң актiлерiмен айқындалады. Ордерлiк бағалы қағаз ... бұл ... ... жазу - ... ... берiледi.
Ордерлiк бағалы қағаз бойынша құқық берушi адам (индоссант), ... ... ... ... Республикасының заң актiлерiнде
белгiленген жағдайларды қоспағанда, құқықтың болуы үшiн ғана ... ... ... үшiн де ... ... Бағалы қағазда жасалған индоссамент
бағалы қағазбен куәландырылған барлық құқықтарды бағалы қағаз бойынша
құқықтар ... ... - ... ... соның бұйрығына
ауыстырады. ... ... ... мүмкiн (орындауға тиiс адам
көрсетiлмейдi). Бағалы қағазбен куәландырылған құқықтарды жүзеге асыру, бұл
құқықтарды ... ... ... ... ... ғана шектелуi мүмкiн. Бұл жағдайда индоссант өкiл ретiнде әрекет
жасайды.[2]
Бағалы қағаздардың ... ... ... құжаттың бағалы қағаздар
мәртебесіне ие болу үшін қосымша сапаларын анықтау қажет.
Біріншіден, бағалы ... өз ... ... ... ... құқықты (корпорация акциялары, вексельдер, коносаменттер және
т.б.) немесе құжат иесі мен оны ... ... ... қарыздық
қатынасты куәландыратын ақша құжаты.
Екіншіден, бағалы қағаз қорларды инвестициялау туралы куәландыратын
құжат ретінде қызмет етеді. Бұл ... ... ... рөлі ... мәнін түсіну үшін өте маңызды. Бұл жерде олардың инвестицияның
жоғары нысаны ретінде басты рольде ойнайды.
Үшіншіден, ... ... – бұл ... ... (акцияларға,
чектерге, коносаменттерге, тұрғын үй сертификаттарына және т.б.) талап етуі
көрсетілетін құжаттар.
Төртіншіден, бағалы қағаздардың ... ... ... ... сәті – ... ... әкелуі болып табылады. Алайда, мұндай
капиталдың нақты ... ... бар: ол ... үрдісте қызмет
етпейді немесе қатыспайды.
Сонымен қатар бағалы қағаздардың өтімділік, айналымдылық, нарықтық
сипат, стандарттылық, сериялық ... ... ... ... ... ... өтуге болмайды.
Өтімділктің астарында бағалы қағаздардың сатылу нәтижесінде ақша
қаражаттарына айналу мүмкіндігі жатыр. Ол үшін ... ... ... ... қажет. Бағалы қағаздардың айналымдық қасиеті сатып алу-сату
негізінде ... ... және т.б.) ... ... ... нарығымен
(чектер, вексельдер, коносаменттер, жекешелендіру құжаттары) айналымды
байланыстырып, төлем құралы ретінде іске ... ... ... ... ... яғни өзіне тиесілі ұйымдары
және онда ... ... ... бар ... ... керек. Алайда бағалы
қағаздар нарығында сатылатын ... ... ... ... ... бағалы қағаздар – бұл тек меншік титулы, табыс алуға құқық беретін,
бірақ нақты капитал алуға құқығы жоқ ... ... ... ... олардың осы сапасымен анықталады.
Бағалы қағаздар нарығы басқа нарықтар сияқты күрделі ұйымдық ... ... ... мен ... ... ... Онда бағалы қағаздар баға кешенін қолдану арқылы сатып алу-сату
заты ... ... бұл жай ... ... қағаздардың айналымға түсу уақыты мен әдісіне байланысты
олардың нарығы ... және ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды олардың алғашқы иеленушілеріне сатады; екінші
нарықта ... ... ... яғни ... ... ... қағаздардың атаулы (атаулы құн – оларды шығару кезінде ... ... ... ... ... эмиссиялық және нарықтық бағасы
болады.
Атаулы баға дивиденттерді, ... ... ... ... нақты
есептік мәні бар және одан кейінгі есеп айырысуларда қолданылады.
Эмиссиялық баға – ... ... ... ... ... ... Ол ... және несиелік пайыз деңгейімен анықталады. Нарықтық
баға – ... ... ... ... ... ... Оның ... пен ұсыныстың арақатынасы әсер етеді.
Сонымен, бағалы қағаздар ... ... ... әр ... жиыны. Сонымен бірге олар өздеріне тиісті жалпы бір белгілері
онда көрсетілген мүліктік құқықты өткізу үшін ... ... ... қағаздарды иемденудің мақсаты табыстылық, өтімділік
және қаржыландыру ... ... ... ... ... ... өзi ... бағалы қағазға құқықты растау болып
табылады. Құжатты бағалы қағаздар бағалы ... ... ... ... ... ... оның ... жүргiзу мақсатында осы
кәсiби қатысушы ашқан шоттан ... ... ... оған берiлген
лицензияға сәйкес уәкiлеттiнiң осы бағалы қағазды осылай сақтауға ... ... ... ... ... қағаз бен аталған шоттан берiлген
үзiндi көшiрменiң арасында ... ... ... ... көшiрмеге басымдық
берiледi[3]. Бағалы қағаздар рыногының өзiне берiлген лицензияға сәйкес
бағалы қағаздармен ... ... ... ... ... ... ... есебiн жүргiзу мақсатында ашылған шоттан
үзiндi көшiрме құжатсыз ... ... ... растау болып табылады.
Бағалы қағаздар рыногының кәсiби қатысушыларының бағалы ... ... ... шоттарды ашу және жүргiзу тәртiбi, сондай-ақ осындай
шоттардан берiлетiн ... ... ... мен ... ... ... Республикасының заңдарымен айқындалады. Бағалы
қағаздармен куәландырылатын ... ... ... ... ... ... ... нысанына талаптар және басқа да қажеттi
талаптар заң құжаттарымен немесе соларда белгiленген ... ... ... ... ... реквизиттерi болмауы немесе бағалы
қағаздың ол үшiн ... ... ... ... оның ... ... ... бағалы қағазбен куәландырылған құқықты басқа адамға беру
үшiн бағалы қағазды сол адамға тапсыру жеткiлiктi. Атаулы ... ... ... ... ... ... үшiн ... бойынша берiледi. Бағалы ... ... ... ... адам ... 347-бабына сәйкес бұл талапты орындау үшiн емес, тиiстi талаптың
жарамсыздығы үшiн жауапты ... ... ... қағаз бойынша құқықтарды
басқа адамға берген кезде берiлетiн ... ... ал оның жаңа ... ... ... ... ... бағалы қағаздар бойынша құқықтар
беру және ... ... ... растау ерекшелiгi Қазақстан
Республикасының заң актiлерiмен айқындалады. Ордерлiк бағалы қағаз ... бұл ... ... жазу - ... ... берiледi.
Ордерлiк бағалы қағаз бойынша құқық берушi адам ... ... ... ... ... ... заң ... жағдайларды қоспағанда, құқықтың болуы үшiн ғана ... ... ... үшiн де ... ... Бағалы қағазда жасалған индоссамент
бағалы қағазбен куәландырылған барлық ... ... ... бойынша
құқықтар берiлетiн адамға - (индоссантқа) немесе ... ... ... ... ... ... (орындауға тиiс адам
көрсетiлмейдi). Бағалы қағазбен куәландырылған құқықтарды ... ... ... ... ... ... индоссаментi) индоссаментке
тапсырумен ғана шектелуi мүмкiн. Бұл жағдайда индоссант өкiл ретiнде әрекет
жасайды. Бағалы қағазды берген адам және оны ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заң
актiлерiнде белгiленген жағдайларды қоспағанда, оның заңды иесiнiң алдында
бiрге ... ... ... ... заңды иесiнiң сондай қағазбен
куәландырылған мiндеттемесiн ... ... ... мiндеттенгендердiң
арасынан бiр немесе бiрнеше адамның ... ... ... ... олар ... қағаз бойынша өздерiнен бұрын
мiндеттенген өзге ... керi ... қою ... ... ие ... негiзi болмауын не оның жарамсыздығын сылтауратып бағалы
қағазбен куәландырылған ... ... бас ... жол ... ... ... немесе жасандылығын байқаған бағалы қағаз иесi
өзiне қағазды берген адамға, бағалы қағазбен ... ... ... туралы және залалдардың орнын толтыру ... ... ... ... ... ... бағалы қағаз бойынша құқықтар жүзеге
асырылмауға тиiс. Жоғалған бағалы қағаз бойынша және ордерлiк бағалы ... ... ... ... ... iс жүргiзу заңдарында көзделген
тәртiппен сот ... ... ... ... кәсіби қызметті жүзеге асыру үшін келісім
алу тәртібі.
Әлемдік тәжірибе жай банк ісі қызметімен ... ... ... үйлесу мәселелерінің екі ықпалын ажыратады.
Ықпалдардың біріне сәйкес банктергі бағалы қағаздар нарығында кәсіби
қызметтің ... ... ... делдалдық, нарықтық ұйымдастырушы)
айналысуға болмайды, сондай-ақ инвесторлар ретінде ... емес ... ... ... ... ... ... коммерциялық және
инвестициялық деп бөлу комерциялық банктерге (салымдар мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіби
емес операциялармен (мемлекеттік емес бағалы қағаздарды ... шек қою ... ... ... қатар тәуекелділікке жоғары
кәсіби қызметтің кейбір түрімен айналысуға шек ... ... ... жай ... операцияларды бағалы қағаздар
нарығының көптеген операциялармен үйлестіруге келісім берілген. ... ... ... ... және ... Еуропа болашағы үшін негіз
ретінде қабылданған. Осы ықпалға ... ... ... тәуекелдігін шектеу қызметтерді тура бөлудің ... ... ал ... ... мемлекеттік бақылау жүргізу ... да ... ... ... ... шамадан тыс инвестицияларын арнайы «кіріктеріне »
шекитеулерді енгізу ... ... ... ... ... банк ... әмбебаптылығының – екінші ықпалын ұстанады.
Банктер «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Қазақстан Республикасы Заңы
негізінен өздері ... ақша ... ... қағаздарға
инвестициаланған заңды тұлға – ... ... ... табылады.
банктердегі делдалдық операцияларды Қазақстан Республикасының бағалы
қағздары бойынша Ұлттық комиссиядан ... ... ... ... ... ... ... туралы» заң күші бар ҚР Президентінің Жарлығына сәйкес және
Ұлттық банк келісімі бойынша жүзеге асырады.
Екінші деңгейдегі ... ... ... ... заңды рұқсат
етілген келесідей қызмет түрлерін атқарады:
- Брокерлік және делдалдық қызмет;
- Инвестициялар мен ... ... ... ... ... ... есеп айрысу қызметін көрсету;
- Костодиондық қызмет;
- Тізілімді жүргізу және дипозитарийлік қызмет көрсету;
- Кеңес берушілік қызмет және т.б.[4]
«Бағалы ... ... ... ... сәйкес брокерлік қызмет сыйақы
келісімшарты ... ... ... ... ... ... мен мәмілелерді жүргізеді.
Делдалдық қызмет өз атынан бағалы қағаздармен және өз ... ... ... мәміле жүргізу тұжырымын жасайды.
Костодиондық қызмет – клиенттердің сенімді бағалы қағаздары мен ақша
қаражаттарын сақтау және есепке алу ... ... ... ... капиталды қаржыландырумен байланысты сұрақтар
бойынша көрсетілетін ... ... ... ... ... нарығындағы жаңа қызмет түрі болып орын ... ... ... ... мен әр ... ... ... сәйкестікті терең талдауға, сатып алу және бағалы қағаздар
портфелін олардың табыс ... ... ... ... үшін ... ... беретін банктердің ішкі ақпараттық жүйесіне
сүйенеді.
Одан басқа банк ... ... ... ... ... ... оның клиенті мысалы, қандай да болса бір акционерлік
қоғам бағалы қағаздарды алғашқы ... ... ... ... екі
жақтың құқықтары мен міндеттемелері берілетін ... ... ... ... тек бағалы қағаздар элементерімен ғана емес, сонымен бірге оларды
сатып алушы немесе сатушымен әріптестік ... ... Бұл ... жақ келісім шарт жасасады. Онда банк тапсырыс ... ... ... ... ... Сатуға ұсынылатын бағалы қағаздарға өтініш бойынша бағалау жүргізу;
- Оның атына және оның есебіне бағалы қағаздарды сатып ... ... ... орналастыру;
- Бағалы қағаздар нарығындағы мәміле, бағам туралы хабарлау;
- Бағалы қағаздар нарығында бірлестік әрекеттерін жүргізу;
- ... ... ... ... ... кез ... бойынша кеңес беру.
Сонымен қатар, коммерциялық банктер қарыз алушыдан бағалы қағздарды
берілген ... ... ... ... ... ретінде қабылдау мүмкін.
Кепілзат құны атаулы құн бойынша емес нарықтық ... ... ... ... ... түрінің айрықшалығымен түсіндіріледі: осы
бағалы қағздардың нарықтық бағамы ... ... ... құнсыздануы мүмкін.
Кепілзаттың өзіндік ерекшелігі қарыз алушының жауапкершілігі кепілзат
құнымен ... оның ... ... таратылатындығымен тұжырымдалады. Тек
осындай тәсілдеме кепілзат қабылдай отырып, несие беру ... ... ... қорғайды.
Комерциялық банктердің бағалы қағаздармен операцияларын кеңейтуге
талпынуы, біріншіден, осы ... ... ... ... ... ... ... пайдалану саласына қатысты қысқаруымен
ынталандырылады. Нарықты ... ... ... ... ... айтарлықтай пайда әкелетін шетел акциялары және
облигацияларымен байланысты өз ... ... ... ... нарығында кәсіптік қызметті жүзеге асыруға келісім
алу үшін ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... асыруға келісім алу үшін өтініш;
• Ұсынылатын кәсіптік қызметке нақты ... оның ... ... ... ... ... бақылау, банк мамандарның кәсіптік
қызметті жүзеге асыруға құқық беретін біліктілік куәлігінің көшірмесі
кіреді.
Бағалы қағздар нарығында ... ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі комерциялық банктерге беруі ... ... ... ҚР ... ... ... бір ... кем болмайтын уақыт
ішінде банктік және басқа да операцияларды жүзеге асырады;
• ҚР Ұлттық банкі ... ... ... ... беру
туралы өтінішті ұсынғанға дейін үш ай ішіндегі басқа да орындауға
міндетті ... мен ... ... ҚР ... ... және ... алдында міндеттемелер бойынша мерзімі
өткен ... ... ҚР ... ... ... мен нормативтік құқықтық актілерінің
талаптарын орындайды;
• өз штатында бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... біліктілік куәлігі бар үш маман болуы керек.
Ұлттық банк банкке бағалы қағаздар нарығында ... ... ... ... ... ... бермеуі мүмкін:
• банктер «Бағалы қағаздар нарығында брокерлік, ... ... ... ... талаптарды орындамаса;
• штатында біліктілік куәлігі бар үш маманның болмауы;
• заңда көрсетілген талаптарға ұсынылған құжаттардың сәйкес келмеуі.[5]
Бағалы қағаздар нарығында кәсіптік ... ... ... ... ... ... ... алған банктер бағалы қғаздар бойынша
Ұлттық комиссиядан үш ай ішінде лицензия беру туралы өтініш ... ... банк ... ... үш ай ... заңды күші болады. Банк
Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар бойынша Ұлттық комиссияға уақытында
өтініш ... ... ... ... ... лицензия көшірмесі банк клиентінің көздері оңай жететін
жерде ... ... ... ҚР ... банкіне оны берген күннен бастап бес күн
мерзім ішінде ұсыну керек.
Лицензияны Ұлттық банк келесі жағдайларда қайтарып ... ... емес ... ... кезде;
• банктің бағалы қағаздар нарығында кәсіптік ... ... ... жағдайда;
• банктің Ұлттық банк бекіткен ... ... мен ... ... ... ... мен лимиттері бұзылса.
Ұлттық банк келісімді қайтарып алу туралы жеті күн мерзім ... ... ... Ұлттық комиссияға хабарлайды.
Ұлттық банк бағалы қағаздар нарығында кәсіптік ... ... ... ... ... отырады.
1.3. Бағалы қағаздармен операциялардың есебі.
Шоттар жоспарының баланстық шотында көрсетілетін бағалы қағаздар
операцияларының ... ... ... есебінің тәртібі туралы» Ережеге
сәйкес франт-офис активті операциялар бөлімінде және ... ... және ... ... жүргізіледі.
Бэк-офистің негізгі міндеттеріне келесілер жатады:
• активті операциялар бөлімінде бекітілген барлық мәмілелерді оперативті
рәсімдеу, оларды ... ... ... әрбір операция бойынша барлық қажетті жолдамалы құжаттарды бақылау;
• бағалы ... ... ... ... ... ... ... жасалған мәмілелер есебін жүзеге асыру;
• қаржы нарығында жүргізілетін операциялармен байланысты дербес шоттар
бойынша қаражаттар ... ... және ... ҚР ... банкіне, бағалы қағаздар бойынша Ұлттық комиссияға,
статистиканы қалалық ... және ... да ... органдарына
уақытылы есеп ұсыну және дайындау.
Көрсетілген міндеттерді жүзеге ... ... ... ... ... ... ... барлық мәмілелер талаптарына сәйкес бухгалтерлік
есепті жүргізу және ... ... және ... ... ... ... бухгалтерлік өткізбе жасау;
• Бағалы қағаздар операциялары бойынша бухгалтерлік өткізбе жасау;
... ... ... ... ... ... жасау;
• Валюталық нарық және бағалы қағаздар нарығындағы операциялары есептеу
үшін қажетті банктің дербес ... ашу және ... ... ... ... және ақша есебін жүргізу;
• Мемлекеттік бағалы қғағздар бойынша инвесторлардың «депо» шоттарын
ашу, жүргізу, жабу;
... және ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар нарығында, валюталық нарықта және ... ... да ... ... жүзеге асыру;
• Қаржы нарығында қаражаттарды тарту және орналастыру;
• Жоғары өтімді ... ... ... қоржының қалыптастыру.
Франк-офистің негізгі қызметтері:
• ҚР мемлекеттік және мемлекеттік емес бағалы қағаздарымен ... ... ... ... ... ... және шетел валютасында операцияларды
жүргізу;
• Ішкі және сыртқы валюталық нарықта конверсиялық операцияларды жүргізу;
• Банктің ақша қажеттілігін қамтамасыз ету;
... ... ... ... алу ... сату бойынша клиент
тапсырысын қабылдау және орындау;
• Банктің бос ... ҚР ... ... және мемлекеттік
емес бағалы қағаздардың екінші нарығында орналастыру;
• Мемлекеттік бағалы қағаздардың екінші нарығында және банкаралық несие
нарығында (БАН) банк ... үшін ... ... ... жүзеге асыру;
• Жоғары табысты және өтімді бағалы қағаздар қоржынын құру және басқару;
... ... және ... ... ... ... төрелік мәміле жасау;
• Инвесторлармен, клиенттермен және ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағалы қағаздарды кепілге ала отырып несиелеу;
• Коъюктураны және әр түрлі қаржы нарығының табыстылығын талдау;
Банктің қазынашылық міндеттемелері мен ... да ... ... ... ... ... демеу үшін ұлттық банк ұсынатын
ломбардты несиелерді қамтамасыз ете алады.
Бағалы қағаздарды айналысқа шығару кезінде банк ... ... ... ... баға ... ... ... Бұл ең алдымен бағалы ... ... ... ... ала белгіленуімен байланысты, ал нарықта
күнделікті сыйақы мөлшерлемесі, сәйкесінше табыстылық та өзгеріске ... ... ... әр ... ... ... жатады:
- акция,
- облигация,
- бағалы қағаздардың туынды түрлері.
Қоржын бөлігі ақша түрінде ұсынылуы ... ... ... де ... ... ... ... байланысты ол табыс немесе зиян алып ... және әр ... ... ... ие. ... ... ... тізімдер мен көлемдер қоржын құрылымы деп аталады. өз ... ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздар құрамында және көлеміне кіретін құрамды өзгерту.[6]
«Қаржы құралдары: тану және ... ... ... ... банк бағалы
қағздарды есептеу бойынша ұсыныстар жасаған. Осыған сәйкес бағалы қағаздар
қаржы активтері болып табылады және үш санатқа бөлінеді:
1) Сатуға ... ... ... бұл ... маржасы немесе қысқа
мерзімді баға ауытқуы нәтижесінде ... алу ... ... ... ... дейін ұсталатын бағалы қағаздар – тұрақты немесе анықталған
төлеммен ... ... ... және өтеу ... ... болып
табылатын бағалы қағаздар;
3) сатуға жарамды бағалы қағаздар – бұл ... ... ... ... ... ұсталатын бағалы қағаздар болып табылмайтын бағалы
қағаздар.
Сатуға арналған бағалы қағаздар және ... ... ... ... ең алғаш тану кезінде нақты шығындар бойынша бағаланылады.
Мәміле жасау кезінде ... осы ... ... алғашқы тану кезіндегі
құнға жатқызылады.
Бағалы қағаздардың әділ құны бір немесе бірнеше жалпы жұрт ... ... ... ... Бағалау әдісі негізінде әділ құнын есептеу
кезінде нарық қатысушылары пайдаланылатын бастапқы деректер жатады. ... әділ ... ... ... ... мен ... деректерді ашып
қарастыру қажет.
Бағалы қағаздардың әділ құны мәміле немесе басқа да ... ... Егер ... ... ... жеткілікті деңгейімен
анықтау мүмкін болмаса, онда ... құны ... ... ... ... түсімдері сомасы ретінде есептеледі. Сондай-ақ бағалы қағаздардың әділ
құнын бағалаудың басқа да ... ... ... Оның ... ... ... ... негізі оны жүргізу уақытынан бастап есептілік ... ... ... шартта болмаған кездегі ең соңғы мәміле
бағасы болады.
1.4. Бағалы ... ... ... ... нарығының жағдайын бағалау үшін мамандар жүз жылдан астам ... ... ... ... ... ... қатысушылары үшін қор
индексі дәрігер аурудың дене қызуын өлшегені сияқты ... ... ... ... ... бір көз жүгүртуден басталады. Бұл жалпы ... тез ... ... ... ... ... объектінің
көрсеткіштер шкаласы бойынша ... ... Кез ... рейтингтік
агенттік өзінің рейтингтік шкаласын бағалы қағаздардың екі класы арасында
бөледі: ... ... ... ... ... ... ... және алып-сатарлық бағалы қағаздар. Рейтингтік агенттіктер алғаш
рет АҚШ-ң қор нарығында пайда болды. Сондықтан ... ... ... ... ... кезінде көбіне халықаралық масштабта қызмет атқарушы
екі американдық рейтинг агентігіне назар аударды.
Рейтингтік агентіктер ... ... ... ... ... ... ... өз арналарын құрады, несиелік тәуекел
деңгейін дәл болжау үшін ... және ... ... зерттейді,
эмитент туралы мәліметтер базасын нығайту және тұрақты негізінде микро және
микроэканомикалық ... ... ... ірі ... бір ... әр ... формадағы апта сайынғы, ай сайынғы,
тоқсан сайынғы талдау апталықтары және ... ... ... ... ... және ... ... анықтамалығы,
аналитикалық, тақырыптық және арнайы зертеулер, есептер, комментериилер,
кітап жариялымы, мәліметтер базасының кез ... ... ... ... ... де қамтамасыз ете алады. Ірі рейтинг
агенттіктері эмитенттердің ... ... ... құр құралдарының
рейтингі арқылы әртүрлі іскерлік ақпараттар таратады. Мысалы «Стандард ... ... ... ... ... ... компаниялар, банктер
бойынша аналитикалық материалдар және ... ... ... ішінде мына жайды бөліп көрсетуге болады, яғни 1928 жылдан бері
шығарылатын 50 мыңнан астам американдық және шетел фирмаларының ... жыл ... ... ... ... ... ... рейтингтік агенттіктер қысқа мерзімді ... ... ... және ... бір ... ... ... қамтамасыз етеді. Арнайы
рейтинг жүйелері жеке бағалы қағаздар үшін ... ... ... ... және тағы ... ... ... Белгілі бір бағалы
қағаздар ( мысалы, ұзақ мерзімді облигациялар) ... ... ... ... ... (қай ... жатады - өндірістік компания,
банк, сақтандыру компаниясы және т.б., ... ... ме, ... ... ... ... ме) мүлдем өзгеше болуы мүмкін.
Одан басқа белгілі бір бағалы ... ... ... қағаздардың
кластық рейтингісінен (эмитент топтары бойынша, салалар ... ... ... ... ... ... салалары бойынша рейтингтік
статистиканы (бағалы қағаздар рейтингінің орташа динамикасы, ... баға ... ... және тағы ... жүргізіп және
жариялап отырады.
Рейтингтік агенттіктер үш түрлі бағалы қағазды ... ... ... ... ... ... эмитенттің арнайы өтінішімен рейтинг жүргізілетін бағалы қағаздар;
- сатандартты рейтингті, ... ... ... ... ... ... бір сома шамасына шығарылған,
немесе шығарылған мерзімі 3-5 жылдан кем емес ... ... ... ... ... өзінің қарсылығын білдіріп бағалы қағаздардың
белгілі бір түріне (мысалы, депозиттік сертификат), немесе ... ... ... ... қағаздар (мысалы, алтай мерзімге дейінгі қаржылық
құралдары бойынша) рейтинг жүргізеді.
Екінші категорияға белгілі бір эмитенттердің ... ... ... ... ... ... мен ұзақ мерзімді қарм-қатынасы
болмаған компаниялар, шетелдік заңды ... және ... ... ... ... инвесторлардың басым бөлігі
ақша жұмсайтын бағалы қағаздарға үлкен ... ... ... ... ... ... талаптар:
❖ агенттік тәуелсіз болуы керек және бағалау жүргізілетін ... ... ... ... ... ... мемлекеттің немесе басқа реттеуші органның
өкілеттігі болмауы тиіс;
❖ қаржылық баспасөзде ... ... ... ... ... болып табылады;
❖ агенттік кез келген ұйымдастыру құқықтық үлгіде болаалады.
Көптеген елдерде ... ... 60% ... жеке ... ... ... Олар ірі баспаханаларға, консалтингтік
компанияларға тиістьі болуы ... ... ... ... ... қағаздарды бағалау үшін эмитенттердің ... ... ... ... ... ... қызметінің негізгі элементі қор
индекстер ... ... және ... кеңінен жариялау болып табылады.
ІІ – тарау. Бағалы қағаздардың түрлері.
2.1. Бағалы қағаздардың ... ... және ... ... қағаздардың түрі түсінігінде бағалы қағаздарға ... ... ... белгілердің жиынтығы. Бағалы қағаздар жіктелуін және бағалы
қағаздар түрлерінің жіктелуін ... білу ... ... ... мен бағалы қағаздардың түрлерінің
жіктелуін бөліп қарастыруға болады.
Бағалы ... ... – бұл ... ... ... ... ... бөлінуі.
Бағалы қағаздар түрлерінің жіктелуі – бұл бір ... ... ... ... ... басқа да түрлерге бөлу. Өз кезінде
түрлерді одан әрі бөлуге болады. ... ... ... ... ... құрамына кіреді. Мысалы, акция – бағалы қағаздың бір ... ... бір ... ... көп ... ... ... болуы мүмкін.
Бағалы қағаздарға акциялар, облигациялар және бағалы қағаздардың ... және ... ... өзге де заң актiлерiмен
айқындалған өзге де түрлерi жатады. ... ... ... ... ... және ... ... және эмиссиялық емес;
3) атаулы, ұсынбалы және ордерлiк бағалы қағаздар болып ... ... ... - құжатты нысанда (бағалы қағаздың ... ... ... ... ... оқу ... болатын
қағаз немесе өзге материалдық жеткiзушi) шығарылған ... ... ... ... - ... ... ... жазбалар жиынтығы
түрiнде) шығарылған бағалы ... ... ... қағаздар - бiр
шығарылым шегiнде осы ... үшiн ... ... ... және ... болатын, бiртектi белгiлерi мен
реквизиттерi бар ... ... ... емес ... ... - осы
тармақтың төртiншi бөлiгiнде көрсетiлген белгiлерге сәйкес келмейтiн бағалы
қағаздар. ... ... ... - ол ... ... онда аталған
тұлғаға тиесiлiгiн растайтын бағалы қағаз. Ұсынбалы ... ... - ... ... ... қағазды ұсынушыға тиесiлiгiн растайтын
бағалы қағаз. Ордерлiк бағалы қағаз - ол ... ... ... тұлғаға, ал оларға осы ... осы ... ... 3-
тармағында көзделген тәртiппен берiлген жағдайда, басқа тұлғаға тиесiлiгiн
растайтын бағалы қағаз. Осы Кодекспен және Қазақстан ... ... заң ... ... қағаздардың белгiлi бiр түрiн қайсыбiр нысанда
шығару мүмкiндiгiне жол берiлмеуi мүмкiн.
Бағалы қағаздар жоғарыда ... ... бір ... ... ... сипаттамасы:
• қызмет ету мерзімі: айналысқа қай уақытта ... қай ... ... ... пайда болуы: басы өзінің бірінші негізінен келе ме немесе басқа
бағалы ... ... ... ету ... қағазды немесе заңды түрде айтқанда құжатты нысан
немесе қағазсыз, құжатсыз ... ... ... ... немесе басқа мемлекеттік, яғни шетелдік;
• аймақтық белгісі: елдің қай аумағында шығарылған.
Нарықтық сипаттамасы:
... ... ... жатқан актив түрі немесе оның ... ... ... фирманың жиынтық активі және т.б.);
• иемдену тәртібі: ұсынушыға, атаулы, ордерлі. Атаулы бағалы қағаздар
– онда ... ... ... ... көрсетеді.
Ұсынушы бағалы қағаздары – құқық оны ұсынушы адамға жатады. Ордерлі
бағалы қағаздар – құқық онда аталған ... ... ... нысаны: эмиссионды, яғни ішінде ... ... ... ... ... ... болып келетін бөлек сериялар
бойынша шығарылады немесе эмиссиялық емес;
• меншік ... және ... ... ... ... ... түрі:
мемлекет, корпорациялар, жеке тұлғалар;
• айналыс сиапты: нарықты еркін немесе шектеулі айналады;
• бағалы қағаздар ұсынатын құқық түрі ... ... ... ... ... ... төмен және т.б.;
• табыс көзі: бағалы қағаздар бойынша табыстың қандай да болса ... ме, жоқ әлде ... ... қаражат салымның нысаны: ақша қарызға немесе меншік ... ... ... ... ... ... ... және мерзімсіз болып бөлінеді.
Мерзімді – оларды шығару кезінде мерзімі белгіленетін ... ... ... бағалы қағаздар келесідей түрге бөлінеді:
• қысқа мерзімді, айналымда бір жылға дейін жүретін;
• ұзақ мерзімді, айналымда бір жылдан жоғары мерзімде ...... ... шектелмеген бағалы қағаздар, яғни олар
шексіз қызмет етеді және бағалы қағаздар ... ... өтеу ... ... ... ... ... нысаны – қағаз, яғни
бағалы қағаз құжат түрінде қолданылады. Бағалы ... ... ... қағаздардың көп түрінің ең алдымен эмиссиялық ... ... ... ... ... – капитал салымы үшін объекті болып
табылатын бағалы қағаздар ... ... ... ... ... емес – тауар немесе басқа нарықта ақшалай есеп айрысуға
қызмет көрсететін ... ... ... чектер, коносаменттер).
Эмитенттің құжаттық мәртебесін, инвестициялық және несиелік тәуекел
деңгейін, инвесторлардың қызығушылығы мен басқа ... ... ... қағазы үш топқа бөлінеді:
• мемлекеттік;
• муниципалдық;
• мемлекеттік емес.
Мемлекеттік бағалы қағаздар – ... ішкі ... ... мемлекет болып табылатын қарыздық бағалы қағаздар. Мемлекеттік
бағалы қағаздар ... ... ... мен ... және ... ... ... кең тараған.
Муниципалдық бағалы қағаздарға жергілікті өкімет органдарының қарыздық
міндеттемелері жатады.
Мемлекеттік емес бағалы қағаздар ... және жеке ... ... ... ... ... ... міндеттемелері мен акциялары жатады. Жеке бағалы
қағаздарға жеке тұлғалар шығаратын ... ... ... ... ... ерекшелігіне байланысты бағалы қағаздарды нарқытық
(айгналымды) және нарықтық емес (айналымсыз) деп бөледі.
Нарықтық ... ... ... нарықта биржалық және биржадан тыс
айналыс шегінде еркін сатып алынуы және сатылуы мүмкін. Ол ... ... ... тыс ... емес бағалы қағаздар бір қолдан екінші қолға ... ... ... ... айналыс болмайды. Бұл мынадай бағалы қағаздарға жатады,
мысалы, эмитент бағалы қағаздарды ... ... тек ... ... сатылмауы тиіс деген шарт қояды.
Сонымен қатар, айналасы шектелген бағалы қағаздар туралы айтып кетуге
болады. ... ... ... ... ... ... акционерлік
қоғамның акцияларына жатады. Бағалы қағаздардың борышқорлық және иемденуші
үлесіне бөлінуі өз кезегінде ақша ... ... екі ... ... әр түрлі активті меншікке алуға;
• уақытша пайдалануға.
Егер бағалы қағаздар салынған ақша соммасын қайтарып беру шартымен
шектелген ... ... олар ... болып табылады. Бұл
облигациялар, банктік сертификаттар, вексельдер және т.б. ... ... ... ... ... құқығын береді. Бұл акциялар варанттар,
коносаменттер және т.б.
Эмиссиялық бағалы қағаздар ірі серияда және көп ... және ... ... ... шығарылады. Бұл – акция және облигация.
Эмиссиялық емес бағалы қағаздар аз ... ... ... ... ... тәжірибеде қолданылатын бағалы қағаздар екі ... ......... - ...... бағалы қағаздар – қандай да болса бір ... ... ... ... ... ресурстар және т.б.) негізіне мүлік құқығы жататын
бағалы ... ... ... қағаздарға акциялар мен облигациялар
жатады.
«Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ...... ... қағаздар арқылы өзінің құнын айырады
деп ... ... ... ... – бұл ... ... активтермен
бейнеленген, мүліктік жағдайға негізделген ерекше әмбибап тауар. Туынды
бағалы қағаздарға фьючестер, ... ... ... ... депозиттарийлік куәліктер және тағы басқалар жатады. Туынды бағалы
қағздар қоғам капиталының белгілі бір бөлігіне тіркелетін ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып, болашақ
кезеңде орындалатын кәсіпкерлік ... ... ... ... Олардан
пайданы бағамдар айырмашылығынан немесе әр түрлі нарықта бір активті бір
уақытта сатып алу-сатудан ... ... ... ... ... Заң негізінде
акционерлік қоғам акционерлердің жалпы жиналысының немесе ... ... ... ... бағалы қағаздарды, соның ішінде
бағалы қағаздар нарығы туралы ... ... ... да ... бар. ... ... ... сыртында да туынды бағалы
қағаздарды шығарып, орналастыруға құқылы. Коммерциялық емес ұйым ... ... ... ... қағаздар шығаруға құқығы жоқ.
Варрант акционерлік қоғам шығаратын және варрантта бекітілген баға
бойынша бағалы қағаздардың белгілі бір көлемін одан ... алу үшін ... ... туынды бағалы қағаздар болып табылады. Қоғам акция
және облигация эмиссиясымен ... ... ... құқы бар. ... ... оларды шығарғаннан кейін бөлінеді және оларда
көрсетілген бағалы ... ... ... дейін нарықта өз бетінше
айналыста жүреді. Варранттар бөлініп шыққаннан кейін ... ... құны ... ... ... ... варрантты қоғамның
болашақтағы бағалы қағаздар эмиссиясымен шығаруға құқығы бар. ... ... ... ... варрантта келісілген бағасы бойынша
белгіленген кезең шегінде, кез келген уақытта алуға құқық ... ... ... беру ... бермейді және олар бойынша дивидент
есептелінбейді.
Қоғам ... ... ... ... ... ... шығарылатын
бағалы қағаздардың белгілі бір көлемін сатып алуға және сатуға артықша
құқық беретін ... ... ... бар. ... жасау жағдайы және
тәртібі, олардың ... ... ... ... туралы заңдылықпен
реттеледі.
Туынды бағалы қағаздар ... ең ... ... ... Депозитарийлік қолхат – бұл шетел эмитентінің ... ... ... және елде еркін айналыста жүретін туынды ... ... ... ... ... бағалы қағаздарын иемдену үшін
қаржылық құрал болып табылады. ... ... ... шетел капиталының инвестициясының өсуімен және оларды тіркеу
қажеттілігінің болмауымен, оларды ... ... ... босатуымен
және барлық инвесторлар үшін қол жеткізілуімен байланысты. Депозитарийлік
қолхаттардың келесі түрлерін бөліп ... ... ... (ADR);
• ғаламдық (GDR);
• халықаралық (IDR).
ADR АҚШ нарығында ... және ... ... ... ал GDR
американдық нарықтан басқа бірнеше нарықта ... ... және ... ... ... ... ... жаулап алуға мүмкіндік береді.
әдетте американдық банктер ... ... қор ... ... кастодиандық қызмет көрсетуді ұсынады. Осы атаулы ие
депозиттеу акция негізінде депозитарийлік қолхат шығарылады. АҚШ-та осындай
депозитарийлік қолхаттың біршама ірі ... ... ... ... New York», «The Bank of New York», «Morgan Bank» ... ... ... ... тіркелуі, шығарылуы мүмкін, олармен АҚШ
ашық нарығында мәміле жасауға болады, ... ... олар ... ... сондай-ақ сол елдің шегінде бағаланылады. GDR-ді шығарғанға
дейін банктер мен компаниялар ... ... ADR ... ... одан ... ... осы екі нарықта шығарудың алғашқы қадамы ретінде IDR шығаруы
керек.
2.2. ... ... ... ... ... қызмет етуін жүзеге асыру үрдісінде айналымға ... ... ... ... акциялар;
• депозиттік сертификаттар;
• облигациялар;
• бағалы қағаздардың басқа түрлері.
Акция – бұл акция иемденушісінің акционерлік ... ... ... куәландыратын және оның иесіне осы қоғамның пайдасының
белгілі бір бөлігін ... ... ... ... беретін акционерлік қоғам
шығаратын бағалы қағаз. Екінші анықтамаға сәйкес, акция - акционерлiк ... және ... ... басқаруға қатысуға, ол бойынша дивиденд
және акционерлiк қоғам таратылған жағдайда оның мүлкiнiң бiр бөлiгiн алуға
құқықтарды, ... ... ... заң ... ... де ... куәландыратын бағалы қағаз. Акциялар тек атаулы
эмиссиялық бағалы қағаздар ... ... ... ... ... заң ... ... Акцияларды шығару
тәртiбi Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар ... ... ... Акционерлiк қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанында құрылған
коммерциялық емес ұйымдар өз акциялары ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде өзiнiң әрекетiмен
немесе әрекетсiздiгiмен акционерлiк қоғамның ... ... ... сот ... ... ... алу ... көзделуi мүмкiн.
Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын
ұйымдарда, сондай-ақ сақтандыру ... ... ... ... заң актiлерiмен белгiленген тәртiппен есептелетiн меншiктi
капиталдың тepic мөлшерi болған жағдайда, олардың ... ... ... ... мен ... ... мүмкін. Айырбасталатын
бағалы қағаз - акционерлік қоғамның шығару проспектісімен айқындалатын
талаптар мен тәртіп ... оның ... ... ... ... айырбасталуға
жататын бағалы қағазы;
      - акциялардың бақылау пакеті - акционерлік ... ... ... құқық беретін акциялар пакеті;
      - ірі ... - ... ... ... ... ... өзіне (жинақтап алғанда өздеріне) акционерлік қоғамның дауыс
беретін акцияларының он және одан да көп ... ... ... ... акционер;
      - кумулятивтік дауыс беру - дауыс беруге қатысушы ... ... ... ... ... ... тең ... саны келетін дауыс беру
тәсілі;
     - миноритарлық акционер - акционерлік қоғамның ... ... он ... азы ... акционер;
     - тәуелсіз директор - сол акционерлік қоғамның аффилиирленген ... ... және өзі ... ... ... ... үш
жыл ішінде ондай тұлға болмаған (оның сол акционерлік ... ... ... ... жағдайды қоспағанда), сол акционерлік қоғамның
аффилиирленген тұлғаларына қатынасы жөнінен аффилиирленген тұлға ... сол ... ... немесе ұйымдардың - сол қоғамның
аффилиирленген тұлғаларының лауазымды ... ... ... ... ... ... болып табылмайтын; сол акционерлік
қоғамның аудиторы емес және өзі директорлар кеңесіне сайланар ... ... ... ондай аудитор болмаған; сол ... ... ... ұйым ... ... ... аудитор ретінде қатыспайтын және
өзі ... ... ... ... үш жыл ... мұндай аудитке
қатыспаған директорлар кеңесінің мүшесі;
      - акцияның нақтылы құны - барлық жай және ... ... және ... қоғамның құрылтай шартында (жалғыз құрылтайшының
шешiмiнде) айқындалатын бiрыңғай ... осы баға ... ... ... ... ... құрылтайшы төлейдi);
      - жарияланған акциялар - шығарылуын Қазақстан Республикасының бағалы
қағаздар рыногы туралы ... ... ... ... ... мүмкiн.
Акционерлермен келесідей құқықтар байланысты:
- белгілі жағдайда пайдаға қатысу (дивидентке ... ... ... ... қатысу;
- акционердің жалпы жиналысында дауыс беру құқығы;
- капиталдың көбеюі кезінде жаңа акцияларды алуға артықшылық құқығы.
Акция ұсынатын ... ... ... жай және ... бар ... Жай акциялар акционерге жоғарыда аталған құқықтарды банктің ... ... ... ... ... бар ... ... жай
акцияны ұстаушыға қарағанда біршама артықшылығы бар.
Акцияның түрін ажыратудың тағы бір ... ... ... ... ... және атаулы акциялары бөліп қарастырылды. Ұсынушы
акциялары екі жақтың ... ... және ... беру ... жүзеге
асырылады. Атаулы акциялар екі жақтың келісімі бойынша және индоссаланған
құжаттар арқылы ... ... ... ... тәртібі «Банктің меншікті
қаражат есебі» тарауында қарастырылған.
Қоғамның акционері:
      1) акцияларды төлеуге;
      2) осы акционерге тиесілі ... ... ... ... ұстаушыға қоғамның акцияларын ұстаушылардың тiзiлiмдер жүйесiн
жүргізуге қажетті мәліметтердің өзгерісі туралы он күн ішінде хабарлауға;
      3) қоғам немесе оның қызметі ... ... ... ... ... өзге де ... ... табылатын ақпаратты жария етпеуге;
      4) осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заң ... ... да ... ... ... өз акцияларының шығарылымы мемлекеттiк тiркеуден өткеннен кейiн
акциялардың жарияланған мөлшерi шегiнде оларды бiр ... ... ... ... ... ... жарияланған акцияларының саны шегiнде акцияларын орналастыру
туралы шешiмдi, қоғамның жарғысында осы мәселе ... ... ... ... ... ... қоғамның
директорлар кеңесi қабылдайды.
      Акцияларды орналастыру ұйымдастырылмаған бағалы қағаздар ... ... ... ... не ... ... ... өткізілетін жазылу немесе аукционда сату арқылы жүзеге асырылады.
      Акционер артықшылықпен сатып алу құқығына сәйкес оған ... ... жай ... айналдырылатын басқа бағалы қағазды сатып алуға
өтініш беру үшін ... отыз ... ... ... ... қоғамның жай
акцияларына айналдырылатын басқа бағалы қағазды иеліктен айырған кезде,
егер ... ... иесі ... ... ... жағдайда осы құқық
акцияның немесе қоғамның жай акцияларына ... ... ... жаңа ... ... Жазылу арқылы қоғам орналастыратын акциялар, акцияларды артықшылықты
сатып алу құқығына ... ... ... ... қоспағанда, осы
орналастыру шегінде акцияларды сатып алатын ... ... үшін ... ... ... ... ... Акционерлер акцияларды артықшылықты сатып алу құқығына сәйкес
орналастыру туралы ... ... ... органы белгілеген бірыңғай
орналастыру бағасы ... ... ... ... ... ... ... қабылдаған қоғамның органы осы
орналастыру үшін белгілеген ... ... ... осы ... ... ... төменгі бағасы болып табылады.
Банктік сертификаттар – ақша қаражаттарын салу туралы салымшыға онда
белгіленген салым ... ... ... олар ... пайыз алу
құқығын куәландыратын банктің жазба куәлігі. Сертификаттардың екі түрі
болады: депозиттік және жинақтық. ... ... ... ... ... – жеке ... ... Депозиттік сертификаттар,
депозиттік сертификаттар ұсыну бойынша ... бір ... ... ... ... ... дейінгі және салымды тарту мерзімі және тиесілі пайыз
көлемі ... ... ... ... ... ... экономикалық мәні нарықтық құрал және несие ресурстарының
мультипликатор ретінде қатысуында.
Депозиттік сертификат ... ... ... алынған табыстар
белгіленген тәртіпке осы ... ... ... ... ... ҚР ... ... негізінде сертификаттарды ... ... ... салынған тауарлар немесе көрсетілген қызмет үшін есеп ... ... ... бола ... Ол ... ... сатып алу-сату объектісі
бола алады. Сертификаттарды сатып алу-сату бойынша есеп айырысуларды қолма-
қол және қолма-қолсыз ... ... және жеке ... ... асырады.
Депозитті талап ету мерзімі келгенде банк сертификаты иемденушінің алғашқы
талабы бойынша сертификатты ұсыну кезіндегі төлемді жүргізеді. өтеу үш ... ... ... жаңа ... ... ... ... салымның басқа түрлеріне қолма-қолсыз аударымдар;
• қолма-қол ақша.
1996 жылы 19 қыркүйектегі «ҚР депозиттік (банктік) ... мен ... ... ... ... ... тек
мерзімді болуы мүмкін. Төлеуге ұсынылған сертификаттар уақытында ... банк ... ... ... ... ... мен ... тәртібі
эмитент-банктің бақылау кеңесі бекітетін сертификаттардың ... мен ... ... ... ... Сертификат эмитент-банктің
орналасқан жерінен басқа да ... банк ... ... ... ... кез ... бөлімшесінде өтелуі мүмкін. Банк пайыздарды
төлеудің келесі жағдайларын қарастыра ... ... өтеу ... ... ... ... ... өтеу күнінде.
Банктік сертификаттық міндетті деректемелері келесілер болып табылады:
- ... ... ... ... ... ... ... өтеу күні;
- депозит сомасы;
- эмитент-банктің депозит сомасы және ол бойынша тиісті пайызды қайтару
туралы міндеттемесі;
- депозит ... ... ... ... ... ... сомасы, эмитент-банктің атауы және орналасқан жері;
- депозитордың аты-жөні, орналасқан ... ... ... ... өтеу ... міндетін орындамау
кезінде сертификатты өтеу жағдайы;
- банк мөрімен бекітілген, эмитент-банктің екі ... ... ... ... ... ... ... біреуінің болмауы сол сертификатты жарамсыз деп танытады.
Сертификаттар бланкісі қатаң есептік бланка болып ... және ... ... ... Жоспарына сәйкес баланстан тыс ... ... ... ... ақша ... ... шкафтарда сақталады. Шығару жағдайында сертификаттарды тиімді
орналастыруды қамтамасыз ету ... ... ... мен ... ... сәттер ескерілуі мүмкін:
- жылдық пайыздық мөлшерлеме деңгейі;
- шығарудың стандартты шарттары (эмиссия және өтеу ... ... ... ... ... және ... есептеу кепілі.
Қоғам айырбасталатын бағалы қағаздарды шығаруға оның жарғысында мұндай
шығару мүмкіндігі көзделген жағдайда ғана құқылы:
     - ... ... ... ... ... емес ұйымдардың айырбасталатын бағалы қағаздарды шығаруға
құқығы жоқ.
    -   Қоғамның акцияларға айырбасталатын бағалы қағаздарын шығаруға
қоғамның жарияланған және орналастырылған ... ... ... жол ... ... бағалы қағаздарын айырбастау талаптары мен тәртібі
айырбасталатын бағалы қағаздарды шығару проспектісінде көрсетіледі.
2.3. Облигацияның қасиеттері мен оны шығару тәртібі.
Қазақстан ... ... ... ... ...... ... басқа да мүліктік баламаның онда көрсетілген атаулы
құнын оны шығарушы тұлғадан оны ... ... ... ... бағалы
қағаз. Облигация оны ұстаушыға облигацияның атаулы құнынан ... ... ... мүліктік құқықты алуға құқық береді. Облигация - шығару
кезiнде ... ... ... ала ... оны ... ... сәйкес
облигацияны шығарған тұлғадан ол бойынша сыйақы алу және оның ... ... ... ... ақшалай немесе өзге де мүлiктiк
балама түрдегi нақты құнын алу құқығын ... ... ... тек ... ... ... ... ретiнде шығарылады.
Қазақстан Республикасының Үкiметi, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi,
коммерциялық ұйымдар облигациялар шығаруға ... ... ... оларды шығару тәртiбi Қазақстан Республикасының заңдарымен
белгiленедi.
Облигация келесі ... ... ... бұл ... ... меншік туралы емес, бұл қағаз куәлігі;
- акцияға қарағанда облигацияда ақырғы төлеу мерзімі болады ... ... ... ... ... акция (дивидент төлеумен салыстырғанда) және
басқа да ... ... ... жою ... ... ... ... құқық бермейді.
Облигацияны шығару тәртібі:
- Эмитент ... ... ... үшін ... ... ... ... шығаруға құқығы бар. Бірақ, жарғылық капитал
толығымен төленіп, осы ... ... ... баланста үш жылдан
кем емес қызмет істеуі кезінде ғана ... ... ... ... ... ... ... атаулы болуы керек;
- Эмитенттің активі облигацияны шығаруды қамтамасыз ететін құрал болып
табылады, яғни оларға ... ... ... ... ... ақша қаражаттары, басқа да қозғалмайтын мүліктер жатады;
- Облигацияны шығару шарты эмитенттің өзінің акцияларын айырбастау
жолымен ... ... ... ... ... ... ... Облигациялар бойынша пайыздар эмитенттің қаржылық ... ... ... ... ... негізгі бөліктен басқа пайызды төлеуге купондық парақ
беріледі. Купон – бұл онда ... ... ... ... ... Облигацияның нарықтық және атаулы құны болады. ... ... ... ... ... ... беріліп, облигациялық қарыз
мезгілі аяқталған бойдан қайтарылуға тиіс сома ... ... ... ... ... ... ... дисконтпен сатылған деп
аталады. Егер оны жоғарғы ... ... ... сатушы сыйақы алады.
Эмиссиялар және өтеуге дейінгі аралықта облигациялар нарықта белгіленген
баға ... ... және ... ... Оның ... ... ... нарықтық бағасы облигацияның курсы деп аталады. Бағалы қағаздың
тұрақты ... ... ... ... ... ұтыс ... ... жолымен беріледі.
Облигацияны айналысқа шығару бағалы қағаздар нарығы туралы ... ... ... ... ... өтуі ... ... акционерлік қоғамдар және жеке компаниялар бір жылдан кем ... ... ... ... ... ... ... атаулы құнынан пайыз
түрінде төленетін купонды облигациялар және сатып алу және ... ... ... ... түскен табыс төленетін дискотты облигациялар
шығарады. Қоғам келесідей облигациялар шығаруға құқығы бар:
- белгілі бір мүлік кепілімен ... ... ... сөз ... ... ... тәртіпке қамтамасыз етпеу бекітілген.
Эмитентіне байланысты мынадай түрлері ... ... ... ... ... өтеу әдісі бойынша:
- бір жолғы төлем;
- уақыт бойынша ... ... ... ... ... ... бекітіп өтеу.
Төлеу түріне байланысты:
- тек пайыздар;
- нөлдік купон;
- атаулы құн;
- кезеңдік тіркелген ... және ... ... ... құн және жинақтық табыс.
Купонды төлеу әдісі бойынша:
- ... ... ... ... ... ... ... өсетін купондық мөлшерлеме;
- ең төмен немесе нөлдік купон;
- таңдап төлеу;
- ... ... ... және бағалы қағаздардың басқа да түрлерін
эмиссиялау кезінде Қазақстан ... ... ... бағалы
қағаздардың эмиссия анықтамалығының сараптамасынан өтілуі қажет.
Бағалы қағаздарды шығару екі жақ үшін де ... ... ... ... онда ... ... ... ол банк үшін ... ... ... ... ... ... ... алушы клиент
үшін тиімділік бағалы қағаздарды қажет уақытында есептелген ... ... ... ... ... ... ... ішінде негізгі үлесті мемлекеттік бағалы қағаздардың түрлері алып
отыр. Мемлекеттік бағалы қағаздар – бұл эмитенті мемлекет ... ... ішкі ... нысаны, қарыздық бағалы қағаздар.
Комерциялық банктердің мемлекеттік бағалы ... ... ... ең көп ... түрі Ұлттық банктің қысқа мерзімді
ноталарын сатып алу-сату операциялары ... ... ... мерзімді ноталар – мемлекеттік дисконтталған бағалы
қағаздар.
1997 жылғы 30 ... ... ... Ұлттық
банкініңқысқа мерзімді ноталарын орналастыру, айналысқа жіберу және өтеу
Ережесіне сәйкес Ұлттық банк айналысқа ... және ... ... ... ... бар мемлекеттік дисконтталған бағалы қағаздар. Алғашқыда
атаулы құнымен төмен бағада сатылады да, ... ... құн ... ... ... ноталар айналымдағы ақша массасын реттеуге арналған ақша-
несие саясатының құралы болып ... ... ... ... ... ... құны 100 теңге деп шығарылады. Қысқа мерзімді ноталар
табыстылығы соңғы қазынашылық ... ... ... ... ... ... ... ноталар аукцион негізінде Ұлттық банк
белгілейтін бағалы қағаздар нарығының маманданған қатысушылары – ... ... ... ... ... қағаздар нарығанда диллерлік және брокерлік
қызметті ... ... ... бағалы қағздар бойынша Ұлттық камиссиясынан
алған ... бар ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар болуы мүмкін. Қысқа мерзімді ноталарды сатып алуға
коммерциялық банктер арыз ... ... ... ... ... ... қағаздар болып табылады. Оны иемденуші оны кепілге беруге, РЕПО ... РЕПО ... ... ... ... ... алу-сатуға құқығы
бар. Екінші нарықтағы ... ... ... ... ноталармен
жасалынатын мәмілелері өтеу мерзімі ... ... ... бір ... аяқталады. Сонымен бірге, барлық операцияларды инвесторлар алғашқы
агенттермен ... ... ... ... Ұлттық банкпен қысқа
мерзімді ноталарды жасалынатын ... ... ... ... ... асады.[9]
Ұлттық банктің қысқа мерзімді ноталарды шығарушы элементі болуының
негізгі мақсаты Қаржы министрлігі бағалы ... ... ақша ... ... ... мүмкіндік береді. Осыған байланысты Ұлттық банктің
қысқа мерзімді ноталары бойынша ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Ұлттық банктің қысқа мерзімді ноталары мемлекеттік бағалы қағздарға
теңестіріледі, сондықтан да олар жоғары өтімді және ... ... ... ... банктің ноталарға салық салынбайды. Егер олардың артықшылығы
туралы айтатын болсақ, онда ұлттық банктің ... ... ... ... ішінде бос ақша қаражаттарын реттеуге мүмкіндік береді. Қысқа
мерзімді ... ... ұсақ ... ... болмауында, өйткені
оның табыстылығы басқа мемлекеттік міндеттемелерге қарағанда төмен болады.
Ноталардың тағы бір артықшылығы ... ... және ... ... айырма болып табылады. Яғни, екінші нарықта
тарту мөлшерлемесі, Ұлттық банктің ... ... ... ... ... айтарлықтай төмен. өтімді активтер тез ... аз ... алып ... ... Ұлттық банктің ноталары ... ... ... бірге пайыздық табыс алып келеді.
Табыс ... ... ... ... ... мүмкін. Ұлттық банктің
ноталары дисконтты бағалы қағаздардың мысалы бола ... ... және ... ... ... ... жабу үшін
инвесторларға жеткілікті өтімді құралдары қажет. Қысқа мерзімді ... ... ... және ... табысты реттейді.
Қазіргі таңда мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы белсенді түрде
банкаралық несие ... ... келе ... айта кету ... Ол ... ... ... пайыз алуға және мемлекеттік бағалы
қағаздарды кепілге ала ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Сонымен, МҚМ орта мерзімді инвестиция құралы ... ... ... мүмкіндігін береді. Сонымен бірге, олардың табыстылығы
қаншалықты төмендесе де сапаларын жоғары ... және ... ... ... болып қалады. Көптеген банктер, қаржы компаниялары және коммерциялық
кәсіпорындар мемлекеттік ... ... және ... ... да ... ... танытады, сондықтан олардың көлемі өсуде.
Қазақстандағы қаржы құралдарын объективті ... ... ... ... ... қатар қысқа мерзімді ноталарға қолда бар
өтімділікті ескере отырып ... ... ... ... ... ... жоқ.
МҚМ-ді алғашқы орналасу эмитент тапсырысы бойынша олардың арасындағы
бекітілген келісіміне сәйкес Ұлттық банк атынан жүзеге ... ... банк ... бағалы қағаздарды, соның ішінде атап айтсақ,
қысқа мерзімді ноталарды сатып ... ... онда ол ең ... өз
клиенттерінің арызын жинап, сонан кейін өз арыздарын тапсырады.
Арызды ... ... ... банк ... банкке өтініш жібереді.
Мемлекеттік қысқа мерзімді қазыналық міндеттерді есептеу, жүргізу және
сақтау Ұлттық банктің депозитарийінде депо шоты ... ... ... ... мерзімді міндеттемелерді (МҚМ) тарту көптеген
факторлармен қамтамасыз етіледі. Оның ... ... ... Сенімділіктің жоғары деңгейі. Эмитентті ... ... ... ... ... мемлекет Үкіметімен
кепілденеді. Сонымен қатар, осы ... ... ету ... ... ... МҚМ өтемеуі болған емес. Алдындағы
облигация сериясын өтеу ... ... жаңа ... ... ... жүзеге асырылады. Бірақ мемлекеті
үшін оң ... ... ... көрсету Қаржы министрлігіне
арзанға түсетіндігінда болып табылады. ... ішкі ... ... ... екенін ұмытпау керек. Бірақ
инвесторлардың көз қарасы бойынша бұл қағаздар ... ... ... ... ... ... Достастығы мүше
мемлекеттер шығаратын мемлекеттік ... ... ... ... қысқа мерзімді қазынашылдық міндеттемелері
жетекші орында келеді. Қазіргі уақыттағы ... ... ... ... МҚМ нарығы шетелдік
қаржыландыру аймағында зерттелініп отыр. Қазақстанда мемлекеттік
бағалы қағаздар ... 1994 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қаржы министірлігі Үкімет
атынан 3 айлық айналым мерзімі бар дисконтталған қысқа ... ... ... 1995 ... мамыр айы мен
тамыз айларының аралығында үш айлық МҚМ-ге ... көп ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметі
айналысқа алты айлық МҚМ шығару туралышешім ... ... 1996 жылы әр ... ... деген сұраныс әлі де көп
болды. Мәмілені ... ... ... қазынашылдық облигацияларға орналастыру кезінде
қарыз алушының несие ... ... ... жоқ, ... ... ... екі – үш ... күні үнемделеді.
• Салық жеңілдіктері. Қазақстанның мемлекттік бағалы қағаздарының
танымалы факторлардың бір салық кодексіне ... ... ... ... ... ... мәлімелер,
сонымен қатар олар бойынша табысқа салық салынбайды, тек ... және МҚМ ...... басқару органдары шығарған
бағалы қағаздар қозғалысы операциясын жүзеге асыру негізінде -
әрбір сатылу бағасы мың теңгеден бір теңге ... ... ... эмиссия және айналысқа шығарылуы.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы – бұл ... ... ... қарыз қаражатын тарту мақсатымен бағалы қағаздар шығару ... ... ... ... ... және ... жекешелердің (акционерлік қоғамның акциалары ... ... және ... ... ... ... шығаруы мүмкін.
Бағалы қағаздардың айналысқа шығару – эмиссия – бұл ... ... ... ...... яғни заңи ... ... сату.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы:
1) акцинерлік қоғам құрған кезде және акцияларды оның құрылтайшылары
арасында орналастырған кезде;
2) акциялар шығару жолымен акционерлік ... ... ... мөлшерін көбейткен кезде;
3) облигациалар және басқа борыштық міндеттемелер шығару жолымен
мемлекет, заңи тұлғалар, ... ... ... ... ... кезде жүзеге асырылады.
Артықшылықты акциялар бойынша дивидендтерді қоспағанда, қоғамның
акциялары бойынша дивидендтер акционерлердің ... ... ... ... ... жай ... дивидендтер төлеу туралы шешім
қабылданған жағдайда ақшалай немесе қоғамның бағалы қағаздарымен төленеді.
      Қоғамның артықшылықты акциялары бойынша бағалы қағаздармен
дивидендтер төлеуге жол берілмейді:
     - ... ... ... оның ... ... ... ... жазбаша келісімі болған кезде осындай төлем қоғамның
жарияланған акцияларымен және ол шығарған облигациялармен жүзеге асырылатын
жағдайда ғана жол беріледі.
     - Дивидендтерді ... ... бар ... ... ... басталатын күннің алдындағы күні жасалуға тиіс.
      - Төленбеген дивидендтері бар ... ... алу, ... ... алу ... шартта өзгеше көзделмесе, акцияның жаңа
иесінің оларды алу құқығымен жүзеге асырылады.
     - Қоғамның акциялары бойынша дивидендтер төлеудің кезеңділігі
қоғамның ... және ... ... ... ...   ... акциялары бойынша дивидендтер төлеу төлем агенті арқылы
жүргізілуі мүмкін. Төлем агентінің қызметіне ақы қоғам есебінен ... - ... ... ... өзi ... алған акциялар
бойынша, сондай-ақ егер сот немесе қоғам акционерлерiнiң жалпы жиналысы
қоғамды тарату туралы ... ... ... ... ... Қоғамның жай және артықшылықты акциялары бойынша:
      - өз капиталының теріс мөлшері болған жағдайда немесе егер қоғамның
өз капиталының мөлшері оның ... ... ... есептеу
нәтижесінде теріс болса;
      - егер қоғам Қазақстан Республикасының банкроттық туралы заңдарына
сәйкес төлем ... ... ... ... сәйкес келсе не
аталған белгілер қоғамда оның акциялары бойынша дивидендтер төлеу
нәтижесінде пайда болса;  Акционер қоғам берешегінің жиналып қалу ... ... ... ... ... ... ... - дивидендтер оларды төлеу үшін белгіленген мерзімде төленбеген
жағдайда акционерге дивидендтердің негізгі ... және ақша ... оның ... ... орындау күніне Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банкінің қайта қаржыландырудың ресми ставкасын негізге ала отырып
есептелетін өсімпұл төленеді.
Эмиссиялық ... ... – бұл бір ... ... ... мен ... болатын, осы эмиссия үшін бірыңғай жағдайлар
негізінде орналастырылатын және ... ... ... ... Олар
мемлекттік және мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаздар болып бөлінеді.
Мемлекеттік эмиссиялық бағалы ... ... ... ... Республикасының
Үкіметі жергілікті атқарушы орган немесе Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... куәландыратын эмиссиялық бағалы қағаз
болып табылады. Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қазаз – ... ... ... ... деп ... ме ... емес
ұйымдар шығаратын акциялар, облигациялар және өзге де бағалы қағаздар.
Эмиссиялық бағалы қағаздар шығару – эмитенттің ... ... ... ... ... ... болуына бағытталған
іс–әрекеті немесе орналастырылуы, айналыста болуы және ... ... ... ... ... проспектісіне сәйкес жүзеге асырылатын
белгілі бір бағалы қағаздардың жиынтығы.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды (акциаларды, облигацияларды) шығаруды
жарияланған ... ... құру мен ... ... ... асыру үшін
қаражатын тарту мақсатында эмитент жүргізеді.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы бағалы қағаздардың бастапқы рыногында
жүзеге асырылады. Онда ... ... ... және ... ... бір жағынан, эмитенттердің немесе олардың тапсыруы ... ... ... ... ... және екінші жағынан,
инвесторлар арасындағы қатынастар қалыптасады.
Бағалы қағаздардың бастапқы рыногы көбінесе ... ... (МБК) ... ... Ішкі ... ... мемлекеттік бюджетті инфляциясыз қаржыландыруды қамтамасыз ету
мақсатында Қаржы министрлігі Мемлекеттік қазынашылық ... ... ... ақша облигацияларын шығарады. 1994 жылдың бірінші жартысында
Қаржы министрлігінің бағалы қағаздарының шығарылымы басталды.
Алғашқы мемлекеттік қағаздар үш айлық ... ... ... ... ... алты айда олар бойынша аукциондар өткізудің тұрақсыз,
шамамен айына бір рет болды, жыл соңына қарай олар апта ... ... ... ... ... ... МБҚ–ларын орналастыру жөнінде
аукциондар аптасына 2-3 рет өткізіледі.
1998 жылы ... ... ... ... ... тапшылығын
жабуға Үкіметке Ұлттық банк беретін кредиттер доғарылған болатын және
Ұлттық банк алдындағы ... ... ... ... он ... ... қайта рәсімделеді.
1999 жылы сәуірде теңгенің еркін өзгермелі айырбас бағамының режіміне
көшу инвесторлардың МБҚ–ға деген ынтасын төмендетті. 1999 жылы ... 38,5 ... ... ... бұл 1998 ... қарағанда 1,8 есе
төмен болды. МБҚ рыногын қолдау үшін Қаржы министрлігін ... ... ... ... ... бастады, сондай-ақ арнаулы валюталық
облигациаларды – АВМЕКАМ–ды шығаруды жүзеге ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге терең
сапалы өзгерістерге де ұшырады. Мемлекеттік ... ... ... ... жаңа түрлерімен де, сонымен бірге ... ... ... ... де ... отырды. 1994-1995 жылдары тек
қысқа мерзімді диконтталған 3, 6, 12 айлық ... ... ... ... ... орта ... купондық және инфляция бойынша немесе
айырбастау бағамы ... ... ... ... ... ... ... Соңын ішінде 1997 жылдан бастап Қаржы министрлігінің
екіжылдық дисконтталған ... ...... – 24, 2000 ... 18 ... ... – 18 және ... дисконтталған МЕОКАМ – 36 ... ... ... ... ... ... салу ... қоғам
жарғысының ережелерімен шектеуге немесе алып тастауға болмайды.
      Егер кепіл талаптарында өзгеше көзделмесе, акционердің дауыс ... өзі ... ... ... ... ... алуға құқығы болады.
    Қоғам өзі орналастырған бағалы қағаздарды:
      - ... ... ... ... ... ... - ... сатып алған акцияларын қоспағанда, қоғамға кепілге
берілетін және оның ... ... ... жалпы саны қоғамның
орналастырылған акцияларының жиырма бес процентінен аспаған;
      - егер қоғам жарғысында ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ғана кепілге қабылдай алады.
      - Егер кепіл талаптарында өзгеше белгіленбесе, қоғам орналастырған
және оның ... ... ... ... ... беру ... акционерге
тиесілі болады. Қоғам өзінде ... ... ... ... ... ... - ... бағалы қағаздарының кепілін тіркеу ... ... ... ... рыногы туралы заңдарына сәйкес белгіленеді.
2001 жылы Қаржы министрлігі айналыс мерзімі 36, 48 және 84 ... жаңа ... ... қазынашылық міндеттемелер (МЕИКАМ),
айналыс мерзімі 48, 60 айлық ... орта ... ... ... жылы ... және ... ... органдардың
бағалы қағаздарын есепке алғанда мемлекеттік бағалы қағаздар шығарылымының
көлемі номиналдық құны ... 266 ... ... ... бұл 2001 ... 81,8% көп (146,3 миллиард теңге).
2002 жылы теңге бағамының тұрақтануы, ... ... бір ... ... 7,5%-ға дейін төмендеуі теңгеге
номиналданған мемлекеттік қазынашылық бағалы қағаздар шығарылымының өсуіне
жағдай жасады. Орта ... ... ... ... ... ... ... шығарылымының жиынтық көлемі бір жылда 2001 жылмен
салыстырғанда 2,1 есе өсті. Бір ... ... 5,1 ... теңге мемлекеттік
индекстелген қазынашылық міндеттемелер айналысқа ... оның ... ... 24 айды ... ... ... борышқа қызмет көрсету үшін ... ... ... ... олардың айналысы 2003 жылдын 1
қаңтарына 101,1 миллиард теңгені құрады.
Ақша базасын реттеу үшін ... банк 1995 ... ... ... бағалы
қағаздарға жататын ноталарды шығаруға кірісті.
Мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағзды шығарудың, оларды ... ... ... және ... ... мен ... және
эмиссия көлемі арнаулы заңдармен ... ... ... ... ұлттық бірдейлендіру нөмірлерін беру тәртібі уәкілетті
органның нормативтік құқықтар актісімен белгіленеді.
Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағздар ... ... ... туралы эмитенттің шешім қабылдануын; уәкілетті органда ... ... ... ... үшін ... проспектісінде
болатын ақпараттарды ашуды; бағалы қағздарды шығару және орналастыруды;
бағалы қағаздарды ... ... ... есепті табыс етуді
қамтиды.
• Қазақстан Республикасы ... ...... шығаруын уәкілетті орган
тіркеген резиденттерінің – ұйымдарының шығаруы шет мемлекеттің
заңдарына сәйкес тіркелген немесе ... ... ... ... ... тәртіппен ұйымдастырылған бағалы
қағздар рыногына ... ... ... ... ... ... ... қаржы ұйымдарының
шығруын ... ... ... немесе уәкілетті органның
нормативтік-құқықтық актісінде белгіленген ... ... ... ... айналысқа жіберілген
эмиссиялық бағалы қағздары, туынды бағалы қағздар және өзге де
қаржы құралдары Қазақстанда ... ... ... ... ... ... бос активтерді қысқа
мерзімге және қартарылуының жүз пайыз кепіл ... ... өте ... Сонымен бірге міндеттемелер кейбір қысқа
мерзімді қаржылық операцияларды хеджерлеу ... ... ... Одан ... ... ... тапшылығын
жабу мақсатында 1996 ... ... ... Үкіметі мемлекеттік бағалы қағаздардың жаңа
түрін – мемлекеттік ішкі қарыздың ұлттық жинақ ... ... 1997 ... ... ... ... ... Қазақстанның қор нарығында басымдық жағдайда ие ... ... ... айналымы екі жылға тең алғашқы
мемлекеттік орта мерзімді ... ...... ... ... ... рыногының қатысушылары.
Бағалы қағздар рыногының субъектілері ... жеке ... ... элиметтер, бағалы қағаздар рыногының кәсіби
қатысушылары, сауда – саттықты ұйымдастырушылар және өзін-өзі ... ... ... - өз қаражаттарын бағалы қағазға салуды – инвестицияны
жүзеге асыратын жеке немесе заң тұлғалар; ... ... ... ... ... үшін өздері тартқан қаржыны пайдаланушы
субъектілер болып табылатын институттық инвесторларға – ... ... ... мемлекеттік емес зинетақы қорларына,
сақтандыру компаенияларына және қызметінің сипатына қарай айтарлықтай ақша
қаражаттары жинақталатын ... ... ... ... ... ... Ұлттық банк немесе Қаржы министрлігі ... ... ... ... ретінде іс-қимыл жасайды.
Эмитенттер – қолданылып жүрген заңдарға сәйкес эмиссиялық бағалы
қағздар шығаруды жүзеге асыратын заңи ... ... ... ... ... - өз қызметін
акционерлік қоғамның ұйымдық – құқықтық ... ... ... жеке
бағалы қағаздар рыногында лицензиясы бар заңи тұлғалар.
Бағалы ... ... ... ... ... яғни бұл инвесторлармен делддалдар ретінде болатын заңды
тұлғалар, соның ішінде инвестициялық ... ... ... ... ... ... инвестициялық консультанттары
құрайды.
Қаржы делдалдарының сипатына қарай бағалы қағаздар рыногының үш ... ... ... банктік және аралас. Қазақстандағы аралас үлгі
пайдаланылады: бағалы қағздар ... ... емес ... ... де ... бола алады.
Бағалы қағаздар рыногында инвестициялық қорлар өзгеше жағдайда болады.
Олар инвесторлардың ақшасын жұмылдыру және ... қор ... ... ... банк ... және салымдарға жұмсау мақсатымен
акциялар ... ... ... мұндай жұмсаумен байланысты барлық
тәуекелдіктер, бүкіл ... мен ... осы қор ... ... жатқызылады және олар қор акцияларының ағымындағы
бағасын өзгерту ... іске ... ... қор тек акционерлік
қоғам нысанында құрылуы мүмкін. Инвестициялық қорлар қор ... ... ... ... ... бастапқы иеленушілеріне сататын ... ... ... бағалы қағаздар ... ... Бұл ... ... пен оның қызмет түрлері, эмитенттің
орналастырылған акцияларының ... ... ... он ... да көп пайызын иеленуші акционерлер (қатысушылар), эмитенттің мүлкін
бағалау, ... ... ... ... ... олардың түрі
(санаты), төлеу тәсілдері, бағалы қағаздар бойынша кіріс алу, соның ішінде
облигациялардың ... құны ... ... ... және өтелу тәртібі,
бағалы қағаздарды айырбастау тәртібі және тағы да ... ... ... және ... мемлекеттік тіркеуден өткен және белгіленген
тәртіппен тіркеу номерін алған бағалы қағаздар жіберіледі. Эмиссиялық
бағалы ... ... ... ... ... ... инвестордың бірінші талап етуі бойынша ... ... ... ... ... ... проспектісін немесе оның көшірмесін
беруге міндетті.
Эмиссиялық ... ... ... ... ... рыногындағы
айналыс бағалы қағаздар рыногында осы бағалы ... ... ... ... жасауы ар қылы жүзеге асырылады. Эмиссиялық ... ... ... және ... ... ... ... жүйесінде немесе бағалы қағаздарды нақтылы ұстауды есепке алу
жүйесінде тіркеудің талаптары мен ... ... ... ... ... уәкілетті органның нормативтік – құқықтық ... ... ... ... ... ... – бағалы қағаздар рыногын
реттеу мен қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік органның лицензиялауына
жататын мынадай ... ... ... ... қағаздарды ұсынушылардың тізілімдері жүйесін жүргізу;
❖ Инвестициялық портфелді ... ... ... инвестициялық басқару;
❖ Кастодиандық;
❖ Трансфер – агенттік;
❖ Депозитарийлік;
❖ Бағалы қағаздармен және өзге де ... ... мен ... ұйымдастыру
жүзеге асырылады.
Жоғарыда аталынған қызметтер бағалы қағаздар рыногындағы ... ... ... ... кәсіби қызметтің белгілі бір түрін
немесе өзара қоса атқаратын түрлерін ... ... ... өзінің
қызметін үйлестіру мақсатында өзін-өзі реттейтін бір ғана ұйым ... ... ... ... ... қатынастарды реттеудің және
қадағалау тиімділігін арттырудың бір тұтас жүйесін ұйымдастыру ... ... ... ... ... Республикасының
Қаржы рыногын мемлекттік реттеудің бірыңғай жүйесін ұйымдастыру мәселелері»
туралы ... (2000 ... 17 ... №872) ... Осы ... ... және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің жинақтау зинетақы
қорларының қызметін ... ... ... ... ... ... ... берілді.
2.7. Бағалы қағздармен сауда-саттықты ұйымдастырудағы қор биржасы.
Бағалы қағаздармен сауда – ... қор ... ... сәйкес өзге
де ұйымдар ұйымдастырады.
Қор биржасы – ... ... ... ... осы ...... ... сауда жүйесін пайдалана
отырып, оларды тікелей жүргізу ... ... ... және ... қамтамасыз етуді жүзеге асыратын заңи тұлға және акционерлік ... ... ... ... емес ... Қор ... өзін-өзі өтеу қағидатына негізделеді және оның ... ... ... ... – техникалық дамытуға пайдаланылады.
Қор биржасы:
❖ Сауда жүйелерін пайдалану және ... Қор ... ... ... қағаздарды енгізуге жарамалданып отарған
немесе енгізілген эмитенттерге, сондай-ақ қор биржасында ... ... ... қағздар мен өзге де қаржы
құралдарына талап қою;
❖ Қор ... ... ... ... ... және өзге де
қаржы құралдарымен мәміле жасау мақсатында сауда жүйесіне кіруге өз
мүмкіншіліктеріне мүмкіндік ... осы ... ... бойынша
тұрақты сауда-саттық ұйымдастыру және өткізу, қаржы құралдарымен
мәмілелер бойынша есеп айрысуды ұйымдастыру және жүзеге ... ... есеп ... ... ... үшін ... ақпаратты әзірлеу;
❖ өз мүшелеріне ұйымдық, консультациялық, ақпараттық және де өзге ... ... ... қағздар рыногы және өзге де ... ... ... ... ... ... банк ... белгіленген тәртіппен банк операцияларының
жекелеген түрлерін жүзеге асыру және қор ... ... ... өзге де ... ... ... ... биржасы бағалы қағаздардың қайталама рыногының ұйымдастырушысы
болып табылады. ... тыс ... ... ... ... жаңа
шығарылымдарын қамтиды. Онда көбінесе ... ... ... ... ... ескі ... негізінен
акционерлік қоғамдарының акцияларының бағамы белгіленеді. Заңнамамен
биржаның ең ... ... ... ... Қор биржасы инвестициялық
институттар ретінде қызметпен ... ... ... ... ... және сата алады, бұл оның мүшелері болуға құқық береді.
Қор биржасы заңнамағы сәйкес тіркелінеді және ... ... ... ... Бағалы қағаздар жөніндегі ұлттық комиссиясында
лицензия алады.
Биржадан тыс ... ... ... баға белгілеу ұйымы –
акционерлік қағамның ...... ... құрылған, осы сауда-
саттықты ... ... ... баға ... ... ... пайдалану мен қолдау арқылы сауда-саттықты ұйымдық және
техникалық қамтамасыз етуді жүзеге ... заңи ... Бұл ... ... оның ... ... бағалы қағздарға баға белгілеудің алмасу
жүйесін ұйымдастыру болып ... ... ... рыногының кәсіби
қатысушылары ғана баға белгілейтін ұйымның клиенттері бола алады.
Қаржы рыногының жұмыс істеуі ... ... ... ... ... ... рыногының субъектілер қызметіне міндетті талаптар
белгілейтін нормативтік-құқықтық актілер шығару, эмиссиялық ... ... ... мен ... көзделген шарттар мен міндеттерді элементтердің
сақтауын бақылауды жүзеге асыру және ... ... ... ... мен олардың өзін-өзі реттейтін ұйымдар қызметін лицензиялау
және олардың ... ... ... және т.с.с. жолмен жүзеге асырылады.
Қазақстанда мұндай ... ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар жөніндегі депортамен болып табылады.
Ол эмитенттер қызметіне талаптар мен стандарттарды ... ... және ... ... ... ... ... эмиссиялар бойынша барлық шарттар мен ... ... ... жүзеге асырады, бағалы қағздар рыногының
кәсіби қатысушыларының қызметін лицензиялайды, бұл рыноктағы әлемдік қаржы
дағдарысының нақты секторларындағы өндірістің құлдыраунан ... ... ішкі ... ... бағалы қағздар рыногына тигізетін жайсыз
әсеріне қарамыстан, ол даму үстінде.
Республиканың бағалы қағздар рыногында жасалып жатқан қадамдар соңғы
кездері ... ... бола ... ... ... ... сақтандыру, қазір жұмыс істеп ... ... ... жөніндегі жаңаларын құру үшін ... алғы ... ... әлеуметтік жағдайын жақсарту жөніндегі табысты ... ... ... ... ... төмендігі проблемасын толық шешуіне
мүмкіндік береді.
Биржаның негізгі қалаушы қағидаты бағалы ... ... ... ету ... ... Қор биржасы бағалы қағздар
рыногының ... ... ... ... толтырады, оған өз
жарғысын және биржалық ... ... ... немесе коммерциялық құпияны
жария еткен жағдайда заңнамаға сәйкес жауап береді.
ІІІ – тарау. Өзге де мемлекеттердің бағалы ... ... ... түрлеріне сипаттама.
3.1. АҚШ-тың бағалы қағаздары туралы жалпы түсінік.
XX ғасырдың басына дейін АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік
органдар тарапынан реттелуі болған жоқ. ... ... ... тек ... бақыланды. Бұл реттеу кәсіби қатысушылардың өздері арасындағы
ойының әділ ережелері ұстап тұруына бағытталған ... ... ... жоқ. Қор ... ... ... тәжірибесі
өркендеді. Сол себептен бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеудің
енгізудің қажеттілігі ... ... 1911 жылы ... ... ... ... ... Заң қабылданды. Кейін 1913 жылы АҚШ-тың 22 штатында
сәйкес заңдар қабылданды. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... жоқ. АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығындағы жағдай
1929-1933 жылдарында экономикалық дағдарыс салдарынан күрделене түсті.
1967 жылы ... заңы ... Оған ... БҚБК ... бойынша
комисссия) теңдерлік ұсыныс жолымен корпорациялардың ... ... ... алу процедурасын бақылайды. 1970 жылы инвесторларды қорғау
бойынша корпорация құрылды.
Осылайша, АҚШ-тың бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ...... қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу органы.
Екінші деңгей – бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... (қор ... ұлттық ассоциациясы).
Бағалы қағаздар туралы заңдарды БҚБК шығарады. Бұл комиссия 5
мүшеден тұрады. Олардың ішіндегі ... көп емес бір ... ... ... Олар АҚШ Президентімен 5 жылға тағайындалады. Жыл сайын бір
мүшенің ... ету ... ... отырады. БҚБК-ң төрағасы АҚШ
Президентімен (Сенаттың келісімінсіз) тағайындалады.
Бағалы ... ... ... ... ... жасауды
энергетика және сауда бойынша ... ... мен ... ... ... қадағалауды Сенаттағы бағалы қағаздар бойынша комитеттер
сәйкесінше жүзеге асырады.
БҚБК-ң құрамына ... ол 11 ... ... ... 9 ... басқармадан құралады.
Қызметкерлердің жалпы саны – 3000 адам, олардың 60 пайызын заңгерлер
алып отыр.
БҚБК-ң ең ірі ... ... ... ... ... ... ... басқармасы;
- заң шығаруды қадағалау басқармасы.
БҚБК-сы мыналарға бақылау жасайды:
- 8 қор ... Қор ... ... ассосиация (ҚДҰА);
- Мунипалды қағаздар бойынша кеңес;
- 8500 – ... ... мен ... 8350 – ... ... 8000 – ... кеңесшілер;
- 15 – клирингтік ұйымдар;
- 748 – транфекртті агенттер;
- 15 - тіркелген холдингтік энергетикалық компаниялар.
АҚШ-тың өзін-өзі реттейтін ұйымдардың (ӨРҰ) ... және ... үшін ... ... ... ... ӨРҰ-ның мүшелігінен шығару;
- Аттестатты қайтарып алу немесе қызметін тоқтату;
- Барлық тәртіптік жазалаулар бағалы қағаздар және ... ... ... ... жүйесі дүние жүзінде ең ірі және ең көп тармақталған
жүйе ... ... ... ... қор ... 1791 жылы ... ... Ондағы негізгі звеносы – Нью-Йорк қор биржасы болып табылады.
Оның даму тарихы 1792 ... ... Сол ... 24 ... ... келісімшартына қолдарын қойып, Нью-Йоркте бірінші ұйымдастырылған
бағалы қағаздар нарығы болды.
Нью-Йорктен ... ... ... жағынан екінші орынға ие болып отырған
Американдық қор биржасы болып табылады. Ол 1921 жылы ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан ол АҚШ-тағы ең беделді институттарының бірі болып
есептеледі.
Бағалы қағаздармен жұмыс жасау барысында мүшелердің алар орны ... ... ... биржаларындағы мамандарға қойылатын талаптар мен қосы
оларға белгілі бір құқықтық шектеулер мен ... ... ... ... ... ... ұғымы мен түрлеріне сәйкестендірілмеген деуге
болады.
Мүшелердің келесідей категориялары бар:
- Мамандар;
- Сауда залының брокерлері немесе биржа брокерлері;
- Биржалық ... ... ... - қор ... ... ... ... тұлғалар. Биржада
айналатын әрбір акциялардың түрі белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... істейді. Олар агенттер ретінде және диллер
ретінде әрекет ... яғни бір ... олар өз ... сатып алу-сату
операцияларды жүзеге асырады. Ал екіншіден олар ... ... ... ... бір ... ... тапсырыстарын орындайды. Олардың
негізгі функциясы – оларға жүктелген нарықтың секторының өтімділігін және
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Сауда заңының ... ... ... ... - өз клиенттерінің
тапсырмаларын орындайтын қор ... ... өз ... ... құқығы жоқ, бірақ басқа брокерлердің тапсырмаларын орындай алады.
Биржалық ...... ... ... өз ... ... қатысу үлесі бар тапсырмаларды орындайтын қор ... ...... ... ... құқығы бар. Бірақ
мәміле жасай алмайтын тұлға. Қор ... ... ... ... ... ... ... барлық биржалар өзін-өзі реттеуші ... ... Әр ... – бақылаудың өзіндік жүйесі бар. Жүйеге бақылау,
іріктеп тексерулер және есеп беруді құру ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
Бүкіл әлемде ең белгілі және беделі бар болып 1884 жылы ... ... ... ... Осы индекс жүз жылдан астам уақыт
бойы жүйелі түрде баспада жарияланып шығарылды. Бүгінгі күні оның 4 ... бар, ... «Доу ... компани» компаниясы құрастырып, жария етеді.
3.2. Ресейдің бағалы қағаздары.
Ресейде алғашқы биржа Петр І патшаның тұсында пайда болды. 1703 ... ... ... құрылды. 1830 жылы бастап онда ... сату ... ... ... Қор ... ... 1850 ... қарай жүзеге асырыла бастады. Бағалы ... ... тек ... ғана емес, сонымен қатар Москва, Киев,
Одесса, Харьковтың биржаларында жүзеге асырылынды. Ол ... ... екі ... ... ... ... бағалы қағаздарға жазылу
және бағалы қағаздарды алып ... 1908 ... ... Ресейдің экономикасына
бағалы қағаздар нарығы үлкен әсер етті.
1860-1916 ... ... ... ... 95 ... ... та революцияға дейін таза қор нарығы ... жоқ. 1917 ... ... ... ... ... ... 1920 жылдары олар қайтадан
қалпына келе бастады.
КСРО тұсындағы бағалы қағаздар нарығына келетін болсақ, бұл уақыт
мерзімі ... ... ... ... нарығы дамыған жоқ. Үкімет
мәжбүрлеме түріне лотеорея сипатындағы жеке ... ... ... ... 69 ... ... ... көбі тұрғылықты халыққа
арналған. Кейін 1961 жылы ... ... үшін жаңа ... ... ... ... өткізілді. Бюджет дефицитін жабу
мақсатында мынадай бағалы қағаздар шығара бастады:
1. КСРО-ң мемлекеттік қазынашылық міндеттемелері;
2. мақсатты пайызсыз займдардың ... 1990 ... ... ішкі 5 пайызын құрайтын ... ... ... ... ... ... 5% 16 жыл ... тұрғылықты халықтар үшін шығарылды.
Бірақ сұраныстың болмауы бастапқы шарттардың ... әкеп ... ... мерзімі 8 жыл болды, пайыз табыстылығының мөлшерлемесі 10 ... ... ... ... ... ... пайызсыз займдардың облигациялары тұрғылықты халықтар
арасында таралу үшін арналды. Тұтыну тауарларының дефициті ... олар ... соң ... ... ... ... мүмкіндік берді (осы уақыт
мерзімінде бұл тауарлардың бағасы өзгермейді ... ... ... ... ... таралуы тоқтатты. Өйткені инфляция мемлекеттік
қарыздарға ... ... ... ... ... ... қатысты займ шарттары өзгерді. 1990 жылдағы мемлекеттің ішкі
5% займның ... ... жылы 16 жыл ... арнап жалпы
сомасы 60 млрд. руб. шығарылды және кәсіпорындарға, ұйымдар мен банктерге
коммерциялық банктер ... ... үшін ... алғашқы қор биржалары айналымға бағалы қағаздар шықпастан
бұрын 1990 жылы пайда болды. 1990 жылы 5 ... ... ... құндылықтарды саудалауға мандаттанған алғашқы ұйым
– Мәскеу халықаралық қор биржасы құрылды.
Қазіргі Ресей ... ... ... – елдің дамушы ... ... ... болып табылады. Масштабы жағынан батыс
нарықтарынан кем ... қор ... ... ... рөлді мемлекеттік кәсіпорындарды
жекешелендіру атқарды, яғни жекешелендірудің арқасында тұрғылықты ... ...... ие болды. Жекешелендіру чектері бір жағынан меншік
қатынастарын қайта ұйымдастыруды жеделдетсе, екінші ... ... өз ... ... ... ... өз ... қалды.
Ресей бағалы қағаздар нарығын реттеудің нормативтік базасын да ... ... ... – оның ... қызметін және олардың
өкілетті органдарымен операцияларын тәртіпке келтіру болып ... екі түрі ... ... ...... қызметінің, мемлекеттің, басқа ұйымдардың және
халықаралық келісімдердің нормативтік актілеріне бағынуы;
2) Ішкі реттеу – ұйымның қызметінің өзінің ... ... ... ... және оның ... мен ... ... – жарғысы, ережесі және басқа да құжаттарына бағынуы болып
табылады.
Сонымен қор нарығын реттеу оның ... ... ... ... ... ... ... алыпсатарлық кепілдік,
трансталық және басқа да мәмілелерін ... Қор ... ... жүзеге асыратын өкілетті органдар немесе ұйымдар арқылы
жүргізіледі.
Бағалы қағаздар нарығы туралы қалыптасқан ... ... ... үш ... ... ... болады:
- Заңды күші бар заңдар мен нормативтік актілер;
- Үкімет ... мен РФ ... ... ... ... мен ... банк, Мемлекеттік мүлік комитеттерінің
ведомстволық нормативтік актілері.
Бағалы ... ... ... комиссиясының негізгі қызметтері:
• Бағалы қағаздар нарығының дамуының ... ... ... ... да ... ... ... үйлестіру;
• Нарыққа қатысушылардың талаптары мен нарықтағы жұмыс ережелері және
стандарттарды ... ... ... ... ... мен ... қатысушылардың қызметіне бақылау
жасау, сондай-ақ квалификациялық талаптарды белгілеу;
• Резидент еместердің бағалы қағаздарын тіркеу;
• Айқын ақпараттармен қамтамасыз ету.
Бағалы қағаздар ... заң ... ... ... ... ... ... үшін заңды негіз болған жоқ. Бірақ Ресей ... ... ... және қор ... ... ассоциациясы болды.
Ресей бағалы қағаздар нарығын реттеудің қағидалары көп жағдайларда
елдегі саяси және дүниежүзілік ... ... ... ... ... қажет.
Негізгі қағидалары мыналар:
- бір жағынан эмитент пен инвестор арасындағы қатынастарды
реттеудегі ... ... ... ... ... ... ... Бірінші байланыс кезінде
бағалы қағаз бойынша құқық иесі мен оған ... ... ... ... ал ... эмитент пен кәсіби қатысушының немесе кәсіби
қатысушылардың арасындағы ... ... ... бағалы қағаздардың түрлерінен инвестициялық, яғни
көп шығарылатын, тез таратылатын, бағалы қағазды бөліп
шығару. әсіресе осындай бағалы ... ... ... ... осындай құралдармен зиянкестер ... ... зиян ... мүмкін;
- нарыққа қатысушылардың барлығы – ... ... ... қатысушылар туралы ақпараттарды
кеңінен пайдалану. Нарықтағы операциялар бойынша іскерлік
шешім қабылдау үшін нарыққа ... ... ... қол жеткздіретін механизм;
- қызмет көрсету сапасын жақсарту және олардың ... ... ... ... ... ... Бұл ... нарыққа қатысушылардың
бөлімдеріне жеңілдіктер ... ... ... ... жүзеге асырылады. Реттеудің барлық
субъектілері реттеуші органдардың алдында ... ... ...... онрмаларында арнайы атағы немесе
фирмалық аты көрсетілмейді;
- реттеуші органдардың өкілеттіктерін ... ... ... мен ... қолдануды бір адам атқаруға
болмайды;
- ереже творчествасының жариялығын қамтамасыз ету ... ... ... кеңірек талқылануы қажет.
Мұндай қағида ереже творчествасының сапасын және оның
объектілігін көрсетеді;
- бағалы қағаздар нарығын ... ... ... ... мен тарихы бар орнын басшылық қағидаларының
сақталуы. Нарықтың жаңа ... ... ... ... ... ... ... сәтті
реттеуші шешімдерін пайдалану қажет;
- мемлекеттік және мемлекттік емес басқару ... ... ... ... ... дұрыс
бөлу.
Ресей қор биржаларына тоқталатын болсақ, РФ-ның «Тауар биржалары және
биржалық сауда туралы» заңына сәйкес биржасында бағалы қағаздардың ... ... Бұл ... ... ... ... дамуын тарихи тұрғыдан
қарастырсақ, бірнеше кезеңдерге бөлуге болады. ... ... ... ... ... кейін кеңестік кезең, соңғысы қазіргі
кезең, яғни мемлекеттік меншікті жекешелендіруден ... ... ... ... ... ұйымдастыру болып табылады.
бағалы қағаздардың меншік құқығын қайта тіркеу, ... ... ... ... ... атқарады.
Биржа жұмысын ұйымдастыру кезінде жетекші орынды акционерлермен жұмыс
жасайтын ... ... ... ... ... ... ... тәуелді болды.
Қортынды
Менің дипломдық жұмысымның бірінші тарауында бағалы ... ... ... ... қағаздардың негізгі анықтамасы ҚР Азаматтық
кодексіне сәйкес жазылып, ұғымын ашу барысында бағалы қағаздардың ... ... ... және әрбір бағалы қағаздың анықтамасы қасына
көрсетіліп, өзгеше элементтері мен түсініктері де ... ... ... ... барысында кейбір жеке түрлеріне
толық мағұлматтар қарастырылды. Акция мен облигацияның негізгі анықтамасы,
түрлері мен ... бұл ... ... ... ... ұмтылыс жасауға
негіз болды. Жеке бөліктерге бөліп талқылау нәтижесінде ... ... ... ... береді.
Үшінші тарауыңда АҚШ пен Ресейдің бағалы қағаздарына тоқталып, ... ... шығу және даму ... да шолу ... ... ... қағаздар нарығын реттеудің жолдарын ... ... ... оның негізгі мақсаттарына да тоқталып кеткен жөн болар ... ... ... ... ... ... ... және оған қатысушыларға дұрыс жұмыс жағдайларын
жасау;
- Қатысушыларды алаяқтардан және дұрыс жұмыс жасамайтын заңды және жеке
тұлғалардан ... ... мен ... ... бағаны қалыптастыру процесін
қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... ... және ... да мақсаттар.
АҚШ пен Ресейдің бағалы қағаздарын салыстыра отырып Ресейдің бағалы
қағаздар нарығын реттеу құрылымы ... ... яғни ... тарапынан
белсенді араласу, қадағалаудың бостандығы, дұрыс бәсекенің жоқтығымен
ерекшеленеді. Осы ... ... ... ... ... ... ... туралы заңдарды реттеу тек қана мемлекет тарапынан
ғана емес, сонымен қатар, өзін-өзі реттеуші ұйымдармен ... ... ... бірі ... ... ... ... бағалы қағаздардың
саудасы және айналысы мен шұғылданатын бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... де АҚШ-ң
бағалы қағаздарының да саудасы мен ... ... ... Бұл ... ... ... бағалы қағаздардың ұғымы мен түрлерін ... ... ... ... дүние жүзінде тек қана Нью-
Йорк мен Токио қор биржаларында Мәскеу қор ... ... ... ... ... ... ... мен түрлерін қарастыру барысында
тақырып мазмұнын ашуға тырыстым. Тақырыпқа тереңірек түсінік беру ... ... ... өзге де мемлекеттердің бағалы қағаздарына шолу
жасадым.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы ... ... ... ... 1994 ж. 27 ... қабылдаған (№ 23-
24).
2. Бағалы қағаздар туралы заң - Қазақстан Республикасының 2003 ... ... № 461-ІІ ... ... ... ... » Заңы («Каз.
правда», 10.06. 2003 г.).
3. Азаматтық құқық. Жалпы және ... ... ... ... 2000 ... ҚР-ң азаматтық құқығы: Оқулық. 1-том/ Төлеуғалиев Ғ., Алматы: Жеті-
Жарғы, 2001 ж.
5. ҚР-ң Азаматтық құқығы, ... Ғ.А. / ... ... Алматы, 2003 ж.
6. Предпринимательское право. Курс лекций / Под ред. Н. И. ... - ... ... 1993. - ... ... В. А. ... ... вопросы правовой регламентации. - М.:
Ассоциация “Гуманитарные знания” , 1993. - 128 с.
8. ... А. А. ... ... ... // М., ... 1995 ... И. Я. ... “Государственные облигации на рынке ценных бумаг” // ж.
Финансы 1995 г. N 11.
10. Б. И. Златкис ... ... ... ... ... // ж. ... ... N 2.
11. Б. И. Златкис “Российский рынок государственных ценных бумаг” // ж.
Финансы., 1995 г., N ... ... А. Н. ... ГКО: ... ... // ж. Деньги и кридит,
1994 г., N 9-10.
13. Грядова О. ... на ... ... ... ... //
7. Российский экономический журнал, 1995 г., N 4. ... А. ... как один из ... ... векселя.//Хозяйство и право.
1999. № 2.
14. Габов А. В. О ... ... ... ... мир. 1998. № 9-10.
15. Габов А. В. О протесту ... и ... 1999. № ... ... Е. С. ... ... ... денег и безналичных ценных
бумаг.//Право и экономика. 1996.
17. С. В. Клименко, А. Л. Чичерин. Основы государства и ... - ... ... Гражданское право. Часть первая. Учебник. М.: Юрист, 1997.
19. Маркова М. Г. Основы ... ... - С-П., 1996. С. 80 - ... ... М. М. ... о ... бумагах. М.: Финстатиформ, 1993
21. Белов В. А. Ценные бумаги в российском гражданском праве. М.: ЮрИнфоР,
1996
22. Ж-л Рынок ... ... 1995 №5; 1996 №№ ... 1997 №№2,4,5.
23. Гражданское право. В 2 т. ... / Под ... Е. А. ... М.,
1993
24. Гражданское право том 1-й, 2-е ... ... ... ... Е. А. ... Москва 1998год.
25. Гражданское право под редакцией доктора юридических наук, профессора
А. П. Сергеева и Ю. К., ... ... 1998 год. ... 1-я ... 3-
е.
26. Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник.
М., Международные отношения, 1993.
27. ... Э. ... ... права (пер. со швед.) . Ин-т Европы. -
М.: Наука, ... ... ... ... кодексі (Жалпы бөлім), Қазақстан
Республикасының Жоғарғы Кеңесі 1994 ж. 27 желтоқсанда қабылдаған (№ ... ... ... ... және Ерекше бөлімдер: Практикум, Алматы:
Каз.МЗА, 2000 ж.
[3] Предпринимательское право. Курс лекций / Под ред. Н. И. ... - ... ... 1993. - ... ҚР-ң азаматтық құқығы: Оқулық. 1-том/ Төлеуғалиев Ғ., Алматы: ... 2001 ... Б. И. ... “Рынок ценных бумаг: итоги, планы” // ж. Финансы, 1997
г., N ... ... А. А. ... ... бумаги” // М., Инфра-М, 1995 г.
[7] Демушкина Е. С. Правовой статус безналичных денег и ... ... и ... ... ... ... Часть первая. Учебник. М.: Юрист, 1997.
[9] Белов В. А. Ценные ... в ... ... праве. М.: ЮрИнфоР,
1996
[10] ҚР-ң азаматтық құқығы: Оқулық. 1-том/ Төлеуғалиев Ғ., ... ... 2001 ... ... М. Г. ... ... права. - С-П., 1996. С. 80 - 87.
[12] Гражданское и торговое право капиталистических ... ... ... ... ... Б. И. Златкис “Рынок ценных бумаг: итоги, планы” // ж. ... ... N 2.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 5 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың азаматтық құқықтың объектісі ретіндегі орны97 бет
Азаматтық құқық субъектілері50 бет
Автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары71 бет
Авторлық құқық жайлы25 бет
Авторлық құқық субъектілері, түрлері46 бет
Авторлық құқық туралы ақпарат78 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Авторлық құқықтың ұғымы және қатынастардың реттелуі59 бет
Аграрлық құқық25 бет
Азаматтық құқық - құқық саласы ретінде32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь