Паскаль – бағдарламалау тілі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І . Паскаль . бағдарламалау тілі
1.1 Паскаль бағдарламалау тілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Паскаль тіліндегі операторлар бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7

ІІ. Рекурсивті алгоритм
2.1. Рекурсивтік алгоритмдер және рекурсивтік анықтамалар ... ... ... ... ... ... 29
2.2. Рекурсивтік ішкі программалар және оларды пайдалану ... ... ... ... ... ... 31
2.3. Іріктеу есептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .50
Компьютерде шығарылатын есептердің күрделенуіне байланысты программалардың көлемі өсіп, оларды жазу, оқу, түзету күннен-күнге қиындап келеді. Белгілі бір өндірістік мәселенің мезгіл – мезгіл қайталанып отыратын есептеу программалары ұзақ уақыт пайдаланылады, олар күнделікті өмір талабына сәйкес өзгертіліп, түзетіліп отыруы тиіс. Осыған байланысты программа құруды, түсінуді, өзгертуді жеңілдететін тәсілдер жасалған, олар құрылымдық (структуралық) программалау деп аталады.
Программа адамның түсінуі мен қабылдауына ыңғайлы жүргізуге бағытталған тәсілдер жиынын құрылымдық программалау деп атайды. Әрбір программа бөліктері бір – бірімен тығыз логикалық байланыста болады, оның бір жерінен екінші бір жеріне «секіру» болмауы тиіс.
Құрылымдық программалау – goto операторынсыз программалау болып саналады, яғни шартсыз көшу операторын мүмкіндігінше пайдаланбау керек. Сол себепті программа бөліктері соларда көрсетілген тәртіп бойынша мәліметтерді өңдеу ережесін орындайтын логикалық құрылымдардан тұрады. Кез келген программа саны шектеулі стандартты логикалық құрылымдардан құралады. Негізгі логикалық құрылымдар туралы бұдан бұрын айтылған болатын, олар:
Сызықтық құрылым - операторлардың немесе олардың топтарының жазылу реттілігімен тізбектеле орындалуы;
Тармақталу – берілген шарттың орындалуы – орындалмауы бойынша алдын ала көрсетілген бірнеше (көбінесе екі) мүмкіндіктің бірін таңдауды жүзеге асыратын басқару құрылымы;
Қайталау – көрсетілген шарттың орындалуына байланысты операторлар тобының циклде қайталануы.
Бұл құрылымдардың ең басты ерекшелігі – олардың орындалу алгоритмдерінің бір кіріс және тек бір шығыс сығызы болады. Мұндағы әрбір құрылымдық бірлік – бір оператордан, біріктірілген операторлар тобынан немесе қабаттастырылған құрылысдардан да тұруы мүмкін.
Қазіргі кездегі программалау технологиясы «жоғарыдан төмен қарай» орындалатын әрекеттерді біртіндеп айқындау тәсілін кең пайдаланады. Осы технологияға сәйкес күрделі есептің белгілі бір бөлігі тәуелсіз қарастыруға, шығаруға болатын блок – қосалқы программа ретінде құрылуы мүмкін. Осындай құрылымда күрделі программаны – сатылы түрде жинақталған тәуелсіз қосалқы программадан құруға болады.
Әдетте, циклден тыс кейбір әрекеттер тізбегін программаның бірнеше жерінде қайталауға тура келеді. Практикалық есептерге программа құрғанда үлкен программаның белгілі бір бөлігін әр түрлі мәндер бойынша бірнеше рет пайдалануға тура келеді. Мұндай бір типтес программа бөлігін программаның әр бөлігінде қайталап жаза бермеу үшін оны жеке қосалқы программа ретінде бөліп жазған ыңғайлы.
Жеке программа түрінде бөлек жазылған, қажет кезінде оған оралып, оны пайдаланып отыруға болатын негізгі программаның арнайы бөлігін көмекші немесе қосалқы программа (подпрограмма) дейді. Қосалқы программада бірнеше операциялардың біріге отырып толық орындалуын қадағалап, программаның негізгі бөлігінде оның тек атын көрсету арқылы бір рет орындаумен шектелуге болады:
• негізгі программаның көлемі кішірейеді;
• негізгі программада пайдаланылған айнымалыларды қосалқы программада пайдалануға болады;
• қосалқы программаға берілген жады ұяшықтарын ол орындалмай тұрғанда, бос ұяшық ретінде (бос айнымалы ретінде) пайдалануға болады;
• қосалқы программаны пайдалану құрылымдық программалауға мүмкіндік береді.
Құрамында қосалқы программалар тәрізді құрылымдық программалау жабдығы бар Турбо Паскаль тілі процедураға бағытталған тіл деп аталып жүр.
Қайталанатын әрекеттерді қайта жазып көшіруге көп уақыт кетірмеу үшін Турбо Паскальда қосалқы программалар ретінде функциялар мен процедураларды қолданылады. Процедуралардың циклдерден айырмашылығы, олар программаның әр жерінде оператор тізбегі өзгермей, тек бір рет қайталанып отырады, яғни әр пайдалану кезінде бір рет қана орындалады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1.В.Б.Попов. Турбо Паскаль. Для школников. М:. «Финансы и статистика» 2001. 528 стр.
2.Г.Григас.Начало программирования.Книга для учащихся. Москва. «Просвещение». 1987. 110 стр.
3.С.А.Абрамов. Е.В.Зима «Начало программирования на языке Паскаля. Москва . «Наука» Главная редакция физика-математической литературы. 1987. 112 стр.
4.В.Н.Кирнос. Язык Паскаль и численные методы. Учебное пособие для студентов технических специальностей ВУЗов. Кокшетау 2004. Изд. Келешек. 254 стр
5. Б.Қ .Науысбеков, Е.Қ .Балапанов, К.З.Халықова, А.Б.Дәулетқұлов. Паскаль тілінің негіздері. Әдістемелік құрал. Алматы: Рауан, 1998-128 бет.
6.А.Б.Дәулетқұлов , С.С.Алғазы. Паскаль тілінде программалау негіздері:Алгоритмдеу және программалау. Методикалық құрал.-Алматы: ЖТИ, 2005-154 бет.
7.Б.Бөрібаев. Р.М.Дүзбаева , А.М.Махметова. Информатика және есептеуіш техника негіздері. Есептер мен жаттығулар жинағы. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқу құралы. Алматы «Мектеп» 2005:-104 бет
8.Йенсен К., Вирт Н. Руководство для пользователя и описание языка. – М., 1982. 151 с.
9. Пильщиков В.Н. Сборник упражнений по языку Паскаль. – М.: Наука, 1989. – 160 с.
10.Грэхем Р. Практический курс языка Паскаль. – М.: Радио и связь. 1986 – 200 с.
11. Бутомо И.Д., Самочадин А.В., Усанова Д.В. Программирование на алгоритмическом языке Паскаль. – Л.: Издательство Ленинградского университета, 1985. – 216 с.
12. Абрамов В.Г., Трифонов Н.П. Введение в язык Паскаль. – М. :Наука, 1988.-320 с.
13. Рашбаев Ж.М. Функция,процедура және рекурсия.Әдістемелік нұсқау-Атырау:АМУ ЖАТО.2002
14.Динисламов Ж. Turbo Pascal 6.0.ортасында программалау-II.Оқу құралы.-Қызылорда-2002. 140-бет.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
.........................................3
І . Паскаль – бағдарламалау тілі
1.1 ... ... ... тіліндегі ... ... ... ... ... және рекурсивтік
анықтамалар........................29
2.2. Рекурсивтік ішкі программалар және оларды ... ... ... есептердің күрделенуіне ... ... ... ... ... оқу, ... күннен-күнге
қиындап келеді. Белгілі бір өндірістік ... ...... ... есептеу программалары ұзақ уақыт пайдаланылады,
олар ... өмір ... ... ... ... ... ... байланысты программа ... ... ... ... ... олар ... (структуралық)
программалау деп аталады.
Программа адамның ... мен ... ... ... ... ... ... программалау деп атайды. Әрбір
программа бөліктері бір – бірімен ... ... ... ... бір ... екінші бір жеріне «секіру» болмауы тиіс.
Құрылымдық программалау – goto ... ... ... яғни ... көшу ... мүмкіндігінше пайдаланбау
керек. Сол себепті программа бөліктері ... ... ... ... өңдеу ережесін ... ... ... Кез ... ... саны ... стандартты
логикалық құрылымдардан құралады. Негізгі логикалық құрылымдар туралы
бұдан бұрын ... ... ... ... - ... ... олардың топтарының ... ... ...... ... ...... бойынша алдын
ала көрсетілген ... ... екі) ... ... ... асыратын басқару құрылымы;
Қайталау – көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... ең басты ерекшелігі – ... ... бір ... және тек бір ... ... ... Мұндағы
әрбір құрылымдық бірлік – бір ... ... ... немесе қабаттастырылған құрылысдардан да тұруы ... ... ... ... ... ... қарай»
орындалатын әрекеттерді біртіндеп ... ... кең ... ... ... күрделі есептің белгілі бір бөлігі тәуелсіз
қарастыруға, шығаруға ... блок – ... ... ... ... ... құрылымда күрделі программаны – сатылы түрде
жинақталған тәуелсіз ... ... ... ... ... тыс ... ... тізбегін программаның
бірнеше жерінде ... тура ... ... ... ... ... программаның белгілі бір бөлігін әр түрлі мәндер
бойынша бірнеше рет ... тура ... ... бір типтес программа
бөлігін программаның әр бөлігінде қайталап жаза ... үшін ... ... ... ретінде бөліп жазған ыңғайлы.
Жеке ... ... ... жазылған, қажет кезінде оған
оралып, оны пайдаланып отыруға ... ... ... ... көмекші немесе қосалқы программа (подпрограмма) дейді. Қосалқы
программада бірнеше ... ... ... ... ... ... ... бөлігінде оның тек атын ... бір рет ... ... ... ... ... ... кішірейеді;
• негізгі программада пайдаланылған айнымалыларды ... ... ... ... ... ... жады ... ол орындалмай
тұрғанда, бос ... ... (бос ... ... пайдалануға
болады;
• қосалқы программаны ... ... ... ... ... ... тәрізді құрылымдық программалау жабдығы
бар ... ... тілі ... ... тіл деп ... әрекеттерді қайта жазып көшіруге көп ... үшін ... ... ... ... ... мен ... қолданылады. Процедуралардың циклдерден
айырмашылығы, олар программаның әр жерінде оператор тізбегі ... бір рет ... ... яғни әр ... кезінде бір рет
қана ... ...... тілі
1.1 Паскаль бағдарламалау тілі
Паскаль бағдарламалау тілі (француз математигі және философы Блез
Паскальдің ... ... ... ж.ж ... ... жоғарғы политехникалық мектептің директоры, профессор Никлаус
Вирттың еңбегімен ... ... тілі ... ... ... оқу ... кейіннен кеңейтілген көлемде кәсіби
бағдарламалау құралы болып құрастырылды.
Бұл Паскаль ... ... ... кең көлемде
пайдалануға төмендегідей себептер себепші болды:
✓ Паскаль өзінің ... ... ... ... ... әрі ... Паскаль бағдарламалау тілі ... ... ... мен ... ... үшін ... ... және
соншалықты тиімді құрал болды;
✓ Паскаль тілі мәліметтер мен ... ... ... ... ... ... ... Паскаль тілі бағдарламаның дұрыстығын дәлелдейтін әдістемелік ... ... орын алды және осы ... ... ... ... басқару тәсілі арқылы дәлелдеді;
✓ Паскаль тілін қолдану өңделетін бағдарламаның Паскаль талаптарына
сай ... ... ... Аралас бағдарламадағы сипаттамаға
b) Бағдарламаның орындалмаған кездегі компиляциясына сай болуын тексеру.
✓ Паскаль тілі ... ... ... да ... екі ... ... және тармақты.
1.2 Паскаль тіліндегі операторлар бөлімі
Программаға енетін айнымалылар мен тұрақтыларды сандарды пайдаланып
түрлі әрекет орындай ... ... ... ... ... ... тілде командалар деп атайды.Операторларды қарапайым және
күрделі деп екі ... ... және end ... ... операторлық
жақшалар деп аталады.Сәйкесінше ... ... ... ... асыру барысында орындалатын
іс-әрекеттерді анықтайтын тілдің қарапайым сөйлемі.Олар жазылу ретіне ... ... ... бірі ... ... бір ... ... арқылы бөлініп жазылады.Оқуға,түсінуге қолайлы болу ... ... бір ... ... ... ... басып шығарарда
орын үнемдеу үшін немесе экран ... ... ... жазу мақсатында бір
жолға бірнеше операторжазуға да болады.Бірақ бір ... ... ... символдар саны 256 символдан артпауы қажет.
Сонымен операторлардың жалпы жазылу түрі төмендегідей болады.
BEGIN
1-оператор;
2-оператор;
..................;
n-1-оператор;
n-оператор
END.
{соңында; немесе.}
Құрама немесе ... ... ... ... операторлардан
құралып,бір оператор сияқты орындалады.Осындай құрама операторлар
операторлық ... ... ... BEGIN және END ... ... арасына не соңына жүйелі жақшаға ({})немесе(**) ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
кез келген ұлттық алфавит әріптерімен жазуға болады.
Операторларды пайдаланып ... мән ... ... ... қолдануға,программаны басқаруға,мәндер енгізуге және
шығаруға,процедуралар мен функцияларды орындауға болады.
Паскаль тіліндегі опреаторлар қарапайым және ... ... ... ... бөлінеді.
Қарапайым операторлар деп құрамына басқа операторлар енбейтін
меншіктеу,шартсыз ... ... ... ... операторлар бірнеше операторлардан құралады,оларға: ... ... ... орындайтын қызметіне байланысты жіктелуін
көрсетеді.
Программа тақырыбына мысал келтіреміз.
PROGRAM атау (INPUT, ... ... ... ... ... INPUT және OUTPUT ... процедуралар
қолданылатындықтан,оларды жазбауға да болады.Ал егер программада басқа
стандартты пайдаланылатын болса,олардың атаулары ... ... ... ... үтір арқылы бөлініп жазылады.
Программаның сипаттау бөлігінде ... ... 7 ... ... да ... шарт емес ... ... сипаттау
бөлігі және begin,end сөздерімен ... ... ... болуы
міндетті.
Паскаль тілінің қарапайым операторлары
Қарапайым операторлар құрамына ішіне басқа бір оператор енбейді.Ал
күрделі операторлар ішіне бірнеше қарапайым операторлар еніп ... ... ... ... ... ... мен бос оператор және процедураларды
орындау шақыру операторлары жатады.
Ал күрделі немесе ... ... ... ... цикл,
таңдау,жалғастыру, тіркестіру т.б.операторлар жатады.
Меншіктеу операторы.Меншіктеу операторы барлық тілде ... ... ... ... ... теңдеу тәрізді
айнымалыларға сандық символдық та болуы мүмкін мән беру бұл ... ... деп ... ... жазылған өрнектің мәнін есептеп,оны айнымалыға
меншіктеу үшін қолданылады.Өрнек ... типі ... ... міндетті
түрде сәйкес келуі тиіс.Кейде нақты түрдегі айнымалыға ... сан ... ... ... сан ... ... ... кетеді.Меншіктеу
операторының жазылу ережесі пішімі төмендегідей болады:
;=;
мұндағы -айнымалы идентификаторы, :=- меншіктеу белгісі
яғни айнымалының мәні өрнектің ... сан ... ... ... өрнек немесе сан.
Бұл оператор екі міндет атқарады:
1.Айнымалылардың белгілі мәндері бойынша ... ... ... ... мән ... ... меншіктеледі яғни анықталған мән сол
айнымалыға сәйкес компьютер жады ұяшығына орналасады.Мұнда әдеттегі теңдік
белгісі мен ... ... ... ... шатастырмау
қажет.Олар ұқсас болғанымен, мағынасы жағынан өзгеше.
Мысалы,х=5өрнегі х-тің мәні 5-ке тең ... ... де, ... ... ... ... х:=5 ... x айнымалысына арналған ұяшыққа
5 санын жазамыз ... ... енді х:= х+3 ... де ... ... бұрынғы х ұяшығында тұрған санға 3 санын қосып х ұяшығына ... ... ... операторы тек арифметикалық өрнектер үшін ғана емес
логикалық және символдық ... үшін ... К:=A AND ... ... ал В-жалған болса, онда К жалған
мән ... ... мән ... үшін А және В мәндері бірдей ақиқат
болуы қажет, өйткені AND сөзі ЖӘНЕ ... ... ... мән ... апостроф алгоритмдік тілде қос тырнақша ... ... ... ... ... ... типі ... мәннің типі бірдей болуы қажет.
Себебі оператордың оң ... ... ... типте,ал айнымалы
сипатталуы бойынша нақты типте деп көрсетілген.
1-мысал.Берілген ... ... ... ... ... немесе
болмайтыны көрсетіліп, оған түсінік берілген.
| Өрнек | ... |
| a:=b ... ... ... ... ... |
|a:b-sqr(4) ... ... ... ... |болмайды,сол жақта орнына өрнек алынған |
|z:=0 ... ... ... 1.4 ... 1,4 ... ... ... ... ... мол ... ... ... ... ... тиіс ... ... ... ... ... берілген.
К мен М-нің кез келген бастапқы мәндерінде а) және ә) пунктерінде К мен М-
нің соңғы мәндері бірдей болама.
Жауабы: М-нің мәні ... ... мәні ... болады.Себебі, К=2,M=4
деген бастапқы мән берсек, онда
а)орналасуы бойынша:
К:=К+М=2+4=6; К=6,ал М:=2*M=2*4=8, M=8 болады;
ә) орналасуы бойынша:
М:=2*M=2*4=8; K:=K+M=2+8=10;K=10 болады.
Бұл мысалдан ... ... ... қалауымызша өзгерте беруге
болмайтығын көруге болады.
Көшу операторы. Көшу немесе шартсыз көшу ... ... ... ... ... атқарылуды,яғни белгісі бар операторға
көшуді орындайды.Бұл оператор GOTO көшу ... ... ... да, ... LABEL ... ... ... атауы жазылады.Көшу операторының
пішімі:
GOTO;
мұндағы-LABEL бөлімінде сипатталған белгінің ... ... ... ... ... ... ... арқылы бөлініп жазылады.Мысалы,белгі бөлігінде:
LABEL 20 SUM;
берілсе, онда GOTO операторында тек осы белгілер ғана пайдаланылады,яғни
GOTO 20;
немесе
GOTO SUM;
Жалпы ... ... ... ережесі бойынша шартсыз көшу
операторын ... ... ... программаны оқуды,мәтінін түсінуді
қиындатады.Сондықтан оны барынша аз қолдануға тырысамыз.
Осы оператор пайдаланылған жағдайда ... ... құру ... ... ... ... тек төмен қарай көшу үшін пайдаланған
жөн; бұл операторды кері қайту үшін қолдану қажет ... ... ... ... ... орын мен көшу ... ... мәтін бойынша бір беттен
немесе дисплей экраны биіктігінен артпауы тиіс.
GOTO операторын қолданған кезде, оның ... ... ... ... ... ... көшу қажет екендігін түсіндіріп кету керек немесе
оның орнына ... ... ... көшу ... ... жөн.
Бос оператор. Бос оператор ешқандай да әрекеттің ... ... ... ... бірнеше жолды орындамай өткізіп
жіберіп,блок соңына бірден көшетін кезде пайдаланылады.Мұндайда END сөзінің
алдына белгі жазылып, соңына қос нүкте ... бос ... begin end ... ... ... ... өзгертпейтін
өрнектен тұрады.
Бос оператор ешқандай да амал орындамайды. Бос оператор қалдырылып ... ... ... ... үшін ... мәліметтерді енгізу операторы. Берілген мәндерді айнымалыға ... ... ... ... болады. Мысалы,А:=-15; ВЕС:=16.4;т.б.
Бірақ бұл жағдайда программада жалпылық ... ... яғни ол ... мәндер мәндер үшін ғана есептеу жұмысын жүргізіп, қалған кез
келген мәндер үшін ғана ... ... ... ... кез ... ... дұрыс нәтиже бермейді. Программаны дұрыс әрі әмбебап етіп жасау ... ... ... ... ... олар ... қажет, мұндайда программа айнымалының әр түрлі мәндері үшін дұрыс
жұмыс атқара алады.Паскаль тілінде мәліметтерді ... және ... ... адам мен ... ... ... алмасу мақсатында алдын ала
анықталған Input, Output файлдары қолданылады. Программа берілген ... ... ... да, ... ... Output ... орналастырады.
Стандартты енгізу файлы болып пернетақта, ал шығару файлы ... ... ... Ол үшін ... операторы пайдаланылады.Паскаль тілінде
мәлімет енгізетін READ- ағылшынша оқу операторының ... түрі ... ... ... ... ... атаулары, оларды енгізу операторының
параметрлері деп те атайды. Алғашқы оператор ... ... ... ... араларына бір бос орын қалдыру арқылы енгізілген
соң, курсорды келесі қатарға ... Ал readln ... ... мәндер енгізілгеннен кейін курсорды келесі қатарға көшіріп
жібереді. Соңғы қатарда жазылған параметрсіз оператор ... мән ... ... ... ... ... ғана ... айнымалылардың мәндері integer, real, char немесе ... ... ... ... ... мәндері өз типтеріне сәйкес Паскаль тілінің
ережесі бойынша енгізіледі.Егер ол шарт бұзылса, онда ... ... ... операторы орындалғанда параметрлер өздеріне сәйкес
мәндерді қабылдайды,бұл мәндер INPUT ... ... ... жүзеге
асырылады.Параметрлер жаңа мән қабылдағанда,оларда бұрын орналасқан ескі
мән өшіріліп,орнына жаңа ... ... ... да ... параметрдің
жаңа мәні бойынша жұмыс атқарады.Алғашқы нұсқасында мәлімет енгізу дұрыс
орындалады,өйткені енгізілетін мәндер өз ... ... ... ... ... ... real типтес I айнымалысы үшін char
типіндегі мән енгізіліп отыр.
Егер енгізу пернетақта арқылы ... ... ... ... ... ... онда ... ішіне аодымен файл аты жазылады.
READ (FN,a1,a2,…,an);
READLN (FN a1,a2,…,an);
READLN (FN);
мұндағы FN-енгізілетін мәндер жазылған дискіде файлдың аты;а-айнымалылар
идентификаторлары, файлдарда да ... бір ... ... ... қатардан
оқыла береді, сол себепті мұнда да жоғарыда көрсетілген операторлардың үш
түрі қолданылады.Файлдағы мәліметтер де ... бос орын не ... басу ... ... ... файлға әрбір мән енгізілгеннен кейін
ал енгізу соңында “Enter” пернесі басылады.
Файлдардан мәлімет енгізу ... ... ... операторы
кез келген сандармен, символдармен және сөз тіркестерімен жұмыс ... ... ... ... бос орын ... ... ... беріп болдық дегенді білдіру үшін Enter
енгізу ... ... ... ... READ (A,B,C); түрінде
берілсе,параметрлерге мәндер былай беріледі: 5 6 2 4, 5 Enter. ... А- 5, В- 6.2, С- 4.5 ... ... ... ... ... ... соң, басқа мәндер үшін программаны басынан бастап қайта
орындау қажет.Бүтін айнымалыларға бүтін,нақты айнымалыларға нақты ... ... ... нақты ретінде көрсетілсе, оған нақты
да, ... де мән ... ... ... ... сан ... бүтін сан
енеді.Ал машина «өзі» ... ... ... сан ... ... A,B: REAL; BEGIN READ(A,B); END.түрінде ... үшін 4 5 Enter ... онда ... ... А-4.0, ... қабылдайды. Сандар арасына бір немесе бірнеше бос орын қалдыруға
болады,себебі сан ... бос орын ... ... мән ... ... ... жаңа ... өту үшін параметрсіз
немесе параметрге сәйкес READLN; , READLN(a1, a2,…, ... ... ... ... READLN(a1, a2,…,an)операторын пайдалануға болады.
Шығару операторы. Паскаль тілінде нәтижені экранға шығару үшін WRITE
жазу ... ... деп те ... (a1, a2, … ... ... ... жай ... немесе апострофтармен қоршалған
символдар тобы болуы мүмкін. Мысалы, егер B – 17.15 болып, мына ... (B мәні -, ... мәні – ... деген сөз тіркесі көрінеді.
Шығарылатын мәндердің түрі айнымалылардың типі арқылы анықталады, олар
integer, real, boolean (true, false), char, string ... ... ... ... ... ... үтір арқылы ажыратылып, WRITE
түйінді ... соң жай ... ... жазылады.
Шығару операторында жақша ішінде қағазға не экранға шығарылатын
мәннің пішімін – оның алатын орнын, яғни енін ... ... ... ... оның енін ... ... ... шығаруға болады, мысалы: b
айнымалысының бүтін түрдегі мәнін көрсету
WRITE (b: n) ... WRITE (b: ... ... ... асырылады. Мұндағы b – айнымалының атауы; n-мәні
бүтін сан болып келетін тұрақты түрінде ... орые ... оны ... санмен де жазуға болады. Егер b:5 пішімі ... ал b-56 (екі не ... сан) ... онда ... дейінгі толтырылмаған орындарға сол жақ
шетте бос орын қалдырылады. b-56 мәні үшін WRITE (b:5) ... ... ... ... ... үшін оның ... ... сонан соң бөлшегі алатын ... ... сол ... ... ... ... оның ені қос ... екі бүтін сан арқылы жазылады. Сонымен, нақты сан үшін пішім екі
саннан тұрады:
1 – санға берілетін барлық ...... ... ... ... ... ... оператор берілді.
WRITE (Y: 5:2)
мұндағы 5-нәтижеге берілген барлық орын,2-үтірден соңғы бөлшек берілетін
орындар саны.Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... орындар саны – 8, ал бөлшек үш санмен
бейнеленетіндіктен соңғы бір цифр жазылмай қалып ... С ... ... ... ... үшін ... жазу керек
еді.Жалпы нақты санды экранда бейнелеу операторының жазылу түрі:
WRITE(C:n:m);
мұндағы n-С мәнінің барлығына берілген орын саны; m - C ... ... ... орын ... нің мәні ... бүтін мен бөлшекті
бөлетін нүктені және бүтін сандар орнын бөлшекке қосып көрсететіндіктен, ол
n=, x then begin z:=x; x:=y; y:=z; ... x mod y=0 then begin ... Exit; ... begin y:=x mod y; ... ... ... m,n,k ... және x,y,z нақты сандары берілген.
өрнегінің мәнін есептеу.
Program Prost_69;
var a,b,c: byte; m,n,k: integer;
x,y,z,s: ... Fact(p: byte): ... p=0 then Fact:=1 else ... Step(v: real; p: ... ... p=0 then ... if p>0 then Step:=Step(v,p-1)*v else Step:=Step(v,p-
1)/v;
end;
begin
Write('a='); Readln(a); Write('b='); Readln(b); Write('c='); Readln(c);
Write('x='); ... ... ... ... ... ... Write('n='); Readln(n); Write('k='); Readln(k);
s:=(Fact(a)+Fact(b)+Fact(c))/(Step(x,m)+Step(y,n)+Step(z,k));
Writeln('Өрнектің мәні: ', s : 10 : 2); ... және n ... ... ... ... саны m және ... ... A және B сандар массивтерінің ең ... ... ... қосындыларын салыстыру.
Program Prost_70;
const maxn=100;
type TMas=array[1..maxn] of ... m, n, Sum1, Sum2, Melem1, Melem2: ... Tmas; i: integer; s: ... Sum(p: word; PMas: TMas): word;
begin
if p=0 then Sum:=0
else Sum:=Sum(p-1,PMas)+PMas[p];;
end;
Function MaxElem(p: word; PMas: TMas): word;
begin
if n=1 then ... if ... ... ... ... артық’)
else Writeln(‘B массивінің қосындысы артық’);
if Melem1= Melem2
then Writeln(‘Екі массивтің ең үлкен элементтері тең’)
else if Melem1> Melem2
then Writeln(‘A ... ең ... ... ... ... ... ең ... элементі артық’);
Readln;
end.
Тік шиыршық салу.
Program Prost_71;
uses Graph;
var Gd,Gm:integer;
Procedure ... ... n=0 then ... ... ... ... ... InitGraph(Gd,Gm,'c:\Tp7');
MoveTo(480,480); Spiral(8,12);
Readln; CloseGraph;
end.
Сынық сызық– шиыршық салу.
Program Prost_72;
uses Graph;
var Gd,Gm:integer;
Function D(i:integer):integer;
begin ... ... ... ... ... p=false then begin ... end;
end;
end;
end;
end;
if sc=0 then Writeln('Ондай сан жоқ') else Writeln(‘Саны: ’,sc);
Readln;
end.
Элементтері өспелі бүтін сандар ... M ... ... ... ... ең ұзын ... прогрессияның мүшелерінің
санын анықтаңдар.
Program Prost_79;
const n=20;
var M: array[1..n] of integer;
a,b,i,j,k,maxk,d: integer;
begin
Randomize;
M[1]:=Random(10); Write(M[1]:4);
For i:=2 to n ... ... ... ... ... a:=1 to n-1 ... b:=a+1 to n-1 do
begin
d:=M[b]-M[a]; k:=2; i:=b; j:=i+1;
while jmaxk then maxk:=k;
end;
j:=j+1;
end;
end;
Writeln; Writeln('maxk= ',maxk); Readln;
end.
Өлшемі n×n ... ... ... ... ... ... ... орналастыру нұсқаларын табу (санын анықтау) және кескіндеу.
Program Prost_80;
uses Crt,Graph;
const n=8;
var Gd,Gm,i0,j0,i,j,k,p,h,x0,y0,x1,y1: integer;
sk: string; sim: ... ... of ... ... byte): ... (pj>1) and (pi>2) then if ... then Hor:=false;
if (pj>2) and (pi>1) then if ... then ... (pj>1) and (pi2) and (pi

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Turbo Pascal жүйесінде жолдарды ұйымдастыру технологиясы22 бет
Turbo Pascal жүйесінде массивтерді ұйымдастыру технологиясы39 бет
Turbo Pascal жүйесінде процедураларды ұйымдастыру технологиясы16 бет
Ішкі бағдарламалар15 бет
Ақпараттық қауіпсіздік жайлы34 бет
Бағдарламалау(программалау) технологиясы20 бет
Жалпы білім беретін орта мектепте информатика курсының мазмұны28 бет
Информатика пәнінің сұрақтары8 бет
Компьютерді ғылыми жұмыстарда қолдану5 бет
Паскаль программалау тіліне жалпы түсінік28 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь