Несие туралы ұғым, оның пайда болуы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

I. Несие туралы ұғым, оның пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... .3.5

II. Несиенің қажеттілігі мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6.7

III. Несие формалары және субъектілері мен
банк несиесінің жіктелімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.35

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35.36

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
КІРІСПЕ

Нарықтық экономикада несие банк жүйесінде маңызды рөл атқарады. Несиенің экономикадағы алатын орны елеулі екендігіне ешбір күмән жоқ. Олай болса, бұл тақырыптың өзекті екеніне көз жеткізуге болады. Жұмыстың мақсаты капиталдың, яғни қарызға берілген ақша капиталының жүру формасын несие, ақша капиталының ақша айналуын және несие берушінің қарыз алушы арасындағы қатынастарды көрсетеді. Оның көмегі арқылы жеке және заңды тұлғалардың мемлекеттің бос ақша қаражаттарын шоғырландырып, қарыз капиталына айналуы және белгілі уақытқа қолдануға ақылы түрде беріледі.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы елдің экономикалық жағдайына байланысты үнемі өзгеріп тұрады. Айталық, экономиканы орталықтанған жоспарлы түрде басқарудан нарықтық экономикаға өтуге байланысты біздің елімізде коммерциялық және ипотекалық, лизингтік, трастылық қаржылық банктік операцияларды пайдалану жаңғыртылады, сонымен бірге несие қатынастары мен несиенің көлемі, несие ставкасы да өзгереді.
Сонымен қатар, несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары мен түрлері сипаттайды. Несиенің негізгі екі формасы: коммерциялық және банктік несие болады. Бұл екі несие бір-бірінен несие субъектілері, құрамы, қарыз объектісі, динамикасы, пайыз мөлшері және қызмет ету аясы бойынша ажыратылады. Несиенің түрлері бұл белгілі бір түрдегі экономикалық қатынас ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, оның ішінде несиелі ақша жүйесінде үлкен өзгерістер болып отыр. Несие толығымен экономикамен және оның жеке секторларымен тығыз байланысты. Сондықтан да бүгінгі таңда Қазақстанда күрделі өзгерістер болуда, яғни елдің экономикасының дамуы мемлекеттің несие саясатымен тікелей байланысты. Осы жерден байқайтынымыз несие қазіргі уақыттағы экономиканың тірегі болып табылады. “Несие” деген сөздің өзі, латын тілінен аударғанда “сенім” деген мағынада, ол белгілі - бір тұлғаның мойнына алған міндетін орындауға сенім көрсетуге дегенді білдірсе, екінші жағынан, несие, банктердің филиалдарымен несиелік мекемелердің қанат жаюымен ұштасып, сол арқылы қазақ даласының қойнауының капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Осы жұмысымда несиенің мәні мен қажеттілігін, формалары мен түрлерін, жеке және заңды тұлғалар үшін несиенің өте қажеттігін, олардың
төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ ауыл шаруашылығына берілетін несиенің мемлекет үшін қажеттілігі, мәні мен маңызы және шет ел тәжірибелері салыстырылып ұсынылып қарастырылған.
Қолданылған әдебиеттер:

1. « Ақша, несие, банктер »: оқу құралы/ Сейтқасымов Г.С. – екінші басылым.- Алматы: « Экономика », 1999.- 432 бет.

2. Бикеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « Кәсіби экономика тілі », оқулық./ - Астана: « Таным », 2003.- 272 бет.

3. « Жас қазақ » ақпаратты – сараптамалық апталық газеті, № 17 (17) 26 – ақпан 2004 ж. 7 - бет, таратылымы - 10000 дана.

4. Қазақстанның « Өмір » атты қоғамдық журналы, № 4 (5), сәуір 2004 , 6 – бет, 2.1., таратылымы 12000 дана.

5. Көшенова Б.А. « Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары »: оқу құралы./ - Алматы: « Экономика », 2000. – 328 бет.

6. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие» : оқу құралы./ - Алматы: « Экономика », 2004.- 268 бет.

7. Саниев М.С. «Ақша, несие, банктер» : оқу құралы./ - Алматы, 2001.-324 бет.
8. http://www.fincom.spb.ru
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...........................2
I. Несие туралы ұғым, оның пайда болуы.............................3-5
II. Несиенің ... ... ... ... және ... ... ... жіктелімі
..........................................8-35
Қорытынды...................................................................
......................35-36
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
..37
КІРІСПЕ
Нарықтық ... ... банк ... ... рөл ... ... ... орны елеулі екендігіне ешбір күмән жоқ. Олай
болса, бұл тақырыптың өзекті ... көз ... ... ... ... яғни қарызға берілген ақша капиталының жүру формасын ... ... ақша ... және ... ... ... ... арасындағы
қатынастарды көрсетеді. Оның көмегі арқылы жеке және ... ... бос ақша ... ... ... ... ... белгілі уақытқа қолдануға ақылы түрде беріледі.
Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы елдің ... ... ... ... ... Айталық, экономиканы
орталықтанған жоспарлы түрде ... ... ... ... ... елімізде коммерциялық және ипотекалық, лизингтік,
трастылық қаржылық ... ... ... ... ... ... қатынастары мен несиенің көлемі, несие ставкасы да өзгереді.
Сонымен қатар, несие қатынастарының нақты көрінісін ... ... ... ... ... ... екі формасы: коммерциялық және
банктік несие болады. Бұл екі ... ... ... субъектілері, құрамы,
қарыз объектісі, динамикасы, пайыз мөлшері және қызмет ету аясы ... ... ... бұл ... бір ... экономикалық қатынас
ретіндегі несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Қазақстан Республикасының қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайы, оның
ішінде ... ақша ... ... ... ... отыр. Несие толығымен
экономикамен және оның жеке секторларымен ... ... ... ... таңда Қазақстанда күрделі өзгерістер болуда, яғни ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Осы
жерден байқайтынымыз несие қазіргі уақыттағы экономиканың ... ... ... ... ... өзі, ... ... аударғанда “сенім” деген
мағынада, ол белгілі - бір ... ... ... ... ... ... ... білдірсе, екінші жағынан, несие, банктердің филиалдарымен
несиелік ... ... ... ... сол ... қазақ даласының
қойнауының капиталын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Осы жұмысымда несиенің мәні мен қажеттілігін, формалары мен ... және ... ... үшін ... өте ... олардың
төлем қабілеттілігін, қайтарымдылығын, тиімділігін қарастырамын. Сондай-ақ
ауыл шаруашылығына берілетін несиенің мемлекет үшін қажеттілігі, мәні ... және шет ел ... ... ... ... - ... ... ұғым және оның пайда болуы
Тарихтың қай кезеңінде болса да, несие, алуан түрлі экономикалық ... ... ... ... ... ... ... пайда
болған күнінен бастап несиенің проблемасымен шұғылданып келеді. Ал, қазіргі
нарық кезіңде ... ... ... ... аса көп ... бөлініп
отыр. өйткені, нарық кезінде несиелік қарым – қатынас ең ... ... ... несие, төңірегіндегі алуан түрлі практикалық
және теориялық сауалдардың шиеленіскен түйініне айналады.
Несиенің түпкі тамыры ... ... ... ... ... ... ... экономикалық даму сатыларының әрқайсысында да несиенің маңызы
зор болды. Тарихтың өткен дәуірлерінің бәрінде де ... ... ... ... – қатынасты жаңартудың және түрлендірідің революциялық
қозғаушы күші ... Ол жеке ... ... арасында мүлде ақиқат
байланыс орнатты, олардың мүдделерін қосып бекітті және қоғамдық өндіргіш
күштерін қайта бөлудің ... ... ... ... болашақ экономисттерге несиенің арғы негізін,
қазіргі жағдайда оны пайдаланудың керегі неде ... ... ... Оның
үстіне, әр түрлі деректерде несиенің экономикадағы маңызы әр ... ... ... экономисттер, несие өнімсіз шығынды көбейтіп
( әңгіме төленетін процент жөнінде ), өндіргіш күштердің ... ... ... ... тән ...... ... сондықтан экономикалық дағдарысты жоймайды, ... ... оған ... ... ... деген пікір айтады. Басқалары,
керісінше, несие экономиканың тұрақты, үздіксіз дамуына мүмкіншілік береді
дейді. Осындай қарама – ... ... орын ... ... ... ... үшін ... несиенің қажеттілігі қайдан шығады деген сауалға жауап
беру қажет.[1] Бұл сауалдың жауабын жұмысымның келесі бабында ... ... ... ... ... – адамзаттың данышпандық табысы.
Себебі несиені пайдаланудың нәтижесінде шаруашылық қажетін және ... өтеу ... ... ... ... ... несие алу
арқылы өз өндірісін кеңейтуге, ал жеке ... өз ісін ... ... ... заттарды болашақта емес, қазір алуға мүмкіндік туады. Мен
осы пікірмен толығымен келісемін. Себебі, қол ... ... ... ... ... да болмасын тауарларды сатып алуға немесе ісіңді алға басуда,
қазіргі таңда банктер тарапынан үлкен жәрдем көрсетіліп жатыр.
Әзірше, ... бәрі ... ... алып оны ... қол жеткізе
алмайды. Бірақ, жұмыс жасап жүрген әр адам ... ... ... ... та көп ... ... болады деген сенімдемін.
Несие қатынастары алғашқы қауымдық ... ... ... ... бір қауымның бай отбасы және кедей отбасы болып
бөлініп, біреуінде артық ... ... оны ... ... ... ... өз мұқтажын өтеуге алуынан пайда болды. Бұл кейінірек өсімқорлық
несие деп ... ... тән ... ... ...... ... жинаушылар, шіркеу иелері мен үлкен діни ордалар, ... – ұсақ өнім ... құл ... мен ... ... ... несиені ағымдағы тұтыну мұқтажын өтеуге ғана алса, билеуші
топтар қанаушылық, жауыздық іс - ... ... Бұл ... үшін ... ... өте жоғарылығы ұсақ өнім өндірушілер мен ... ... ... ... ... феодализм тұсындағы Германияның әр түрлі ... ... үшін ... ... деңгейін 21 %- дан 43 %- ға дейін
көтеруге, ал кей жағдайларда 100 - 200 % -ға ... ... ... ... ... ... жаңа ... пайда болуына негіз дайындалды.
Сөйтіп, несинің нышандары алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы ... ... ... ... өндіріс тұсында дамуының жоғары сатысына
жетті. [2] Сонымен,
Несие – нарықтық экономиканың тірегі ретінде ... ... ... ... ... субъектілерімен қатар, мемлекет те, үкімет те,
сондай – ақ жеке азаматтар да ... ... ... өнімдерді өндіру сферасынан емес, олардың
айырбас сферасыннан іздеу керек.
Тауар айырбастау – бұл ... бір ... ... ... ... ... ... де осындай айырбас кезінде несиеге байланысты
қатынас ... ... – бұл ... ... кіндігін сипаттайды.
Несиелік қатынастардың пайда болатын экономикалық негізіне капитал
айналымын ... ... ... ақша ... ... Бір жағынан қарағанда бұған да
негіз бар ... ... ... ... ... ... ... түрде
берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен несиенің әр түрлі ұғымды білдіріп, әр
түрлі қатынастарды түсіндіретінін естен ... ... ... ... ... ... бір ... да аз емес, несие – бұл ақшалай
қаражаттың екі жақты қозғалысын, яғни қаражаттың ... ... ... өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы – сол қаражаттың бір ... ... яғни ... ... ... ... ... олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие – бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға,
яғни қарызға ... ... ... ... ... ... ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ... ... ... мен ... ... ... несиелік қатынасты
бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке ... ... ... мен табыстары экономикалық жүйе төңірегінде жинақтала ... және ... ... ... ... ссудалық капиталға
айналады. Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылықтар бар:
Несие – бұл банктің ... ... көзі ... барлық несиелік
қатынастарды ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және сондай – ақ
олардың жұмсалымдарының бір ... ... кең ... ... – бұл ссудалық шот ... ... ... ... ... бір ғана ... ... категория ретінде, несие – кәсіпорындар, ұйымдар және
бірлестіктер, сондай – ақ халық арасындағы несие ... құру және ... ... ... ... белгілі – бір мерзімге уақытша пайдалануға
беру негізінде қалыптасатын ... ... ... заты ... несие құрылымы бір – бірімен өзара байланысты
элементтерден тұрады. Мұндай элементтерге ең алдымен ... ... ... ... ... бойынша несиелік ... ... ... және ... ... ... беруші – қарызды беретін несиелік қатынастың бір жағы. ... – бұл ... ... қарыз беруші субъектілер болып табылады.
Қарыз берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, ... ... және де ... ... алушы – бұл несиені алушы және оны қайтаруға міндетті, несиелік
қатынастың екінші жағы.
Борышқор және қарыз ... бір – ... ... ... ... дағы,
олардың түсініктері екі түрлі. Мысалға, кәсіпорын немесе жеке азаматтардың
коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. байланысты төлемдері ... ... бұл ... ... да ... ... ... Борыш тек қана
экономикалық қатынасты емес, сондай – ақ ... ... ... ... – бұл тек ауқымды ұғым. Ал ... ... – бұл ... ... ... бар ... ... және қарыз алушымен қатар несиенің құрылымының элементіне
берілетін объекті де жатады. Беру объектісі – бұл ... ... ... ... ... ... білдіреді. [3]
ІІ - тарау
Несиенің қажеттілігі және мәні
Жоғарыда айтылғандай, несиенің түбірін тауарлы өндірістің пайда болған
кезінен іздеу ... ... ... ... ... оның бір ... қолға ауысуы, несиелік қатынастың дәл шыққан жері деуге болады.
Қоғам дамуының кейінгі кезеңдерінде, несиелік қатынастың пайда болып
және ... ... ... ... ... айналымы мен
ауыспалы айналымы құрайды.
Өндіріс құрал – жабдықтары, құндық тұлғасында дәл бір уақытта ақшалық,
өндіргіш күштері және ... ... бола ... ... пен айналым
процесінде, олар бір нысанна екінші ... ... ... яғни ... ... ... Осы ... айналым 3 сатыдан тұрады:
І – саты: құнның ақшалай нысаны өндіргіш күші нысанына ауысады, яғни
ақшаға ... ...... ... алынады.
ІІ – саты: адамның, өндіріс құрал – жабдықтарды пайдаланып істеген
әрекеттерінің нәтижесінде дайын өнім ... ... Енді ... ... құн ... ... ауысады. Осы сатыда өндіргіш құралдарының
құнына, адам ... ... яғни ... ... ... құн қосылады.
ІІІ – саты: дайындалған өнім ақшаға сатылады. Сөйтіп, құнның тауарлық
нысаны қайтадан, ... ... ... – ақша ... ... ... өскен мөлшерде ( өндірушінің таза пайдасы қосылады ).
Сонымен қатар, ... мен ... ... ... да, ... немесе бәсеңдететін, кездейсоқ қозғаушы күштер пайда болады.
Мысалы:
- шикізаттар мен материалдардың ... бір ... ... тасымалдау жағдайының қиындылығынан дайын ... ... ... өнім үшін ... көрсетілген қызмет үшін, уақытында
төленбеушілік т.с.с.
осы сияқты күштердің салдарынан пайда болатын, өндіру мен өткізу процесінің
әр шаруашылықта бір кезден басталып, бір ... ... ... ... бос ... ... болады, ал кебіреуіне өндірісті
үздіксіз жалғастыру үшін, қосымша қаржы керек болады.
Дәлірек ... ... бос ақша ... ... шығады:
- әрбір шаруашылық, жұмысшы – қызметкерлерге еңбек ақыны екі ... 15(30) ... ... ал ...... ... күн ... жасайды. Сондықтан да соңғы
еңбек ақы төлеген күннен бастап, келесі төлем ... ... 15(30) күн ... күн ... өсіп ... қаржы
резерві пайда болады;
- шаруашылық, өткізген өнімнен түскен таза ... бір ... ... Ол ... ... дейін уақытша бос қаржы
болады;
- ... ... ... ... ... ... ... – жабдықтарының тозығының орнын толықтыру үшін жұмсауға
арналған ақша бар – амортизация. Сол ақша да ... ... ... ... ... бос ... болып,
шаруашылықтың есеп шотында қалады;
Сонымен, әрбір шаруашылықта, ... ... ... ... бос ... ... болу кезі мен оны өндіру мен өткізу процесін
үздіксіз жүргізу мақсатына ... ... ... ... ... ... туып отырады. Осындай қарама – қайшылықты ... ... ... – бір экономикалық құрал осы несие ... ... ... ... ... ... атрибутына айналды. Кез – келген
қоғам біріншіден, босаған ақшаның бекер, пайда түсірмей « өлі ... ... ... ... емес, екінші жақтан, экономикалық ұдайы және
кеңейтілген ауқымда дамуына ... - ... ... және ... мен ... экономикалық категория ретінде формаларға ие. Форма әр уақытта
қандай да бір ... тән ... ... ... ... ... қажетті байланыстардың жиынтығын білдіреді. Несиеге
қатысты оның формасы бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың әр ... және ішкі ... ... ... ... қасиеттерінің
көрінісі. Қарызға берілген құнға қатысты кредитор мен ... ... ... ... ... де, несиенің формасы оның бүтін ретіндегі
мазмұнын білдіреді.
Несиенің формалары, оның ... және ... ... қатынастардың мәнімен тығыз байланысты. Несие берушілер мен қарыз
алушылар арасындағы байланыстар ... ... де, ... ... ... ... ... нақты көрінісін несиенің формалары мен түрлері
сипаттайды. Несиенің ... мен түрі ... ... ... ... ... ... мазмұны мен оның қолданылатын
түрін өзгертеді.
Несиенің формасы- бұл ... ... ... олардың негізгі
қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық
сақталатын көрінісі. ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық және банктік. Тауар түрінде берілетін
несиені – коммерциялық, ал ақша ... ... ... деп атайды. Бұл
екі несие бір – бірінен несие ... ... ... ... ... мөлшері және қызмет ету аясы бойынша ажыратылады.
Сонымен қатар ... ... ... ... тұтыну,
мемлекеттік, халықаралық, үкіметаралық, фирмалық және т.б. жатқызады. ... екі ... ... қолдануынан туады. Слайд 1-2
Коммерциялық несиенің банктік несиеден ... ... ... ... ... ... ... яғни тауар немесе
қызметті сатумен айналысатын кез – келген заңды тұлға ... ... ... тек қана ... формасында беріледі
- қарыз капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен ... ... ... ... қүны сол ... банктік пайыз
мөлшерімен салыстырғанда төмен болады
- ... ... мен ... ... ... ... мәміленің
заңдық түрде рәсімделуі барысында, бұл несие үшін төленетін ақы
тауар бағасының құнына қосылады.
Несие қатынасының субъектісіне ... - ... ... , ... ... ... қатынасы банктер мен кәсіпорындардың, ұйымдардың арасында ғана
болмайды. Ол, сондай-ақ бір жағынан ... ... және ... ... ... да ... ... Несие алушыға халық, ал, несие берушіге
банк ... ... ... ... мазмұны құрайды. Айрықша жағдай-
ларда банк пен ... ... ... ететін үшінші тарап та болуы
мүмкін, мысалы, тауарларды несиеге сататын, яғни ... ... ... несиеге беретін сауда ұйымдарын айтуға болады. Тұтыну несиесі
халыққа оның ... ... ... ... үшін
беріледі. Оның ішінде, жеке шаруашылықтағы өндірісті дамытуға, құрылыс
салуда тұрғын үйді жөндеуден ... ұзақ ... ... ... ... ... беріледі.
Халықты несиелеу халыктың өмір деңгейін арттыруға ба-ғытталған
мемлекеттік несие саясатының ... ... ... ... ... елдерде тұрғындар (халық) өзінің жыл сайынғы табысының 10-12%-ын
тұтыну несиесін өтеуге жұмсайды. Қазақстанда несиенің бұл ... ... ... десе де болады. Халық борышқор болудан қорқады, оның үстіне,
тұтыну несиесінің пайыздық мөлшерлсмесі айтарлықтай жоғары, жылына ... ... ... ... ... және ақшалай формада берілуі мүмкін.
Тауарлық форма халыққа тауарларды оның төлем ... ... ... яғни, бұл коммерциялық несие болып табылады. Ақшалай ... ... ... халыққа тікелей немесе сауда желісі ... ... ... ... ... ... бар: бір ... тауар ай-налымы
артатын болса, несие мөлшері де өседі, өйткені, тауар ... ... ... ... ... ... неғұрлым несиеленетін болса,
төлем қабілеті бар сұранысты арттырады.
Несиелеу объектісі бойынша Қазақстанда тұтыну несиесі мы-наларға: кезек
күттірмейтін кажеттілік (шұғыл ... ... ... салу және ... ... алу ... ұзак ... жарамды тауарларды сатып алуға
арналған несиеге және шаруашылықты ұйымдастырып, жүргізуге арналған ... ... ... бір ... ... біркелкі емес тұрғындардың
өмір деңгейін салыстырмалы түрде теңестіреді, әр түрлі әлеуметтік топтардың
тұтыну деңгейі мен құрылымының арасындағы айырмашылықты ... ұзақ ... ... ... ... түрде жоғары бағасы
мен халықтың агымдағы табысы арасын-дағы жэне халыктың бір тобындағы акша
корланымы мен оны ... ... ... кажеттілігі арасындағы екі қарама-
қай-шылықты шешіп береді.
Тұтыну несиесі банк операцияларымен тығыз араласып кет-кен. Мәселен, сатып
алушылардың ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... алу үшін пайдаланады. Тұтынушыларға несие банктен тікелей берілетін
болса, сауда фирмасы мен банктің арасындағы - несие қатынасының артық ... ... ... ... сауда ұйымдары олардың ссудасын
қамтамасыз етуші ретінде қарастырады.
Сондыктан да соңғы ... ... ... меншік құқығы сауда
ұйымдарында қалады.
Өмеркәсібі дамыған елдерде тұтыну несиесінің бірнеше түрі пайдаланылады.
Алайда, олардың ... ... ... ... ұзартумен сатудың үлес
салмағы басым.
Тауарларды несиеге сатып алуда сатып алушы тауардың құнын ай ... ... ... ... бірге, ол несиені пайдаланғаны үшін пайыз
төлейді. Көптеген жағдайларда төлем мерзімін ұзартумен ... ... ... ... ұйымының мөлшеріне несие үшін алынатын пайыздан
жоғары көтеріледі.
Тұтыну несиесі көптеген елдерде ... роль ... ... орай, ол
мемлекет тарапынан реттеліп отыратын болады. Ол қадағаланады әрі банктік
және коммерциялық ... ... ... ... ... ... саясаты халық-тың іскерлік
белсенділігін арттыруға оларды ынталандыруға бағытталады. Бүл үшін ... ... атап ... ... ақшамен төленетін тауар бағасын
арзандату, ... ... ... оның ... ... секілді жеңілдікті
шарттары енгізілді.
Инфляция жағдайында, керісінше, қолма-қол ақшамен төлеудің үлесі артады,
несиені пайдаланудың ... ... және ... ... ... ... ... деген сұранысын ынталандырады әрі
олардың өндірілуі мен сатылуын арттырады.
Қазақстанда тұрғын үй құрылысын ... және оны ... ... ... ... ... беру үшін ... мемлекеттік құрылыс-
жинақ ақша банкісі құрылады. 2004 жы-лы халыкқа берілген тұтыну несиесінің
мөлшерІ 122,1 млрд ... ... 2003 ... ... 9,4%-ды
құрады.
Халықаралық несие
Халықаралық несие несиегер ретінде мемлекет, банк, басқа елдердің жеке және
заңды тұлгалары алға ... ... ... ... саласындағы
ссудалык капиталдың қозғалысын білдіреді. Осылайша, халықаралық ... ... ... жәие ақылы шарттарының негізінде елдер арасындағы ссуда
капиталының қозғалысына қызмет ететін несие қатынасын әр түрлі формаларымен
субъектілері бойынша ... ... ... ... несие жаңа
техника, технология, тауар мен ... ... ... ... ... Ол ... балансының тапшылығын (экспорт пен импорттың арасындағы
айырмашылықты) жабудың құралына және ... ... ... ... ... үшін ... несие басқа ел-дерге, ... ... ... ... ... ... ... не жарамды
формасы болым табылады. Бұл несие не сенімді несие ... ... ол тек ... ... және ... ғана ... бірге, үкімет кепілдігімен қамтамасыз етіледі.
Бүгінгі таңда ... ... ірі ... ... ... халықаралық несиені жиі пайдаланады. Бұл белгілі бір реттеуді және
шектеуді қажет етеді.
Халықаралық ... ... ... арқылы немесе тікелей берілуі мүмкін.
Делдал ретінде аса ірі ұлттық және ... ... ... ... ... әрі ... ... әрі ілгеріледі.
Меншік формасы бойына халықаралық несие мемлекеттік, жеке және аралас
несиелерге бөлінеді. Қазақстан жеке ... ... жиі ... яғни
несиені жекеше компаниялардан, фирмалардан, банктерден алады. Ол қарыз
алушы елдің валюта-сында, үшінші ... ... ... ... несие формасы бойынша коммерциялық (тауарлық) және банктік
несиелерге бөлінеді.
Коммерциялық немесе ... ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Оны, әдет-те, басқа елдердегі әр
түрлі коммерциялық ... ие ... ... вексельдің көмегімен
тауарлы формада бсреді. Экспорттаушы тауарды келісімненен кейін аударылатын
вексельді ... ... ... ... ... ... ... оның векселін акцептейді, яғни оның төлемін
белгілі бір мерзімде төлеуге ... ... ... тек экспорт-импорт операциялар бойынша есеп
айырысулармен ғана байланысты.
Экспорттық банк несиесі - бұл ... ел ... ... ... ... ... ... несиелеу үшін беретін
несиесі. Ол, сонымен бірге, байланысқан несие деп аталады, өйткені, ол тек
машина мен құрал-жабдық үшін ғана ... банк ... - бұл ... ... фирма-ларына және
банктеріне тікелей берілетін несие берушінің ... ... да ... ... алуға арналған несие. Сатып алушы несиенің бірнеше
формалары бөліп көрсетіледі: бір ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік және азаматтық құрылғыларға арналған несие,
оны құрал-жаб-дықты жеткізумен ... ... ... ... ... экономика-лық
реформаларды жүргізуге қажетті қосымша каржыға жол ашты.
Халықаралық валюта қорымсн (ХВҚ) ... ... ... 185,6 млн
қарыз алудың арнайы құқығы сомасында ке-лісімге қол қойылды.
Бүгінгі таңда Қазақстан халықаралық қайта кұру және Даму ... ... ... ... даму банкі, Жапонияның экспорт-импорт банкі және өзге де
халықаралық қаржы-валюта мекеме-лері беретін несиені пайдаланады.
Қазакстанның және банктердің халықаралық рейтингісі иге-руі несие ... да, оның ... ... да ... ... ... халықаралық
несиеге жол ашты.
Қазақстан 2003-2015 жылдарына арналған Индустриалдық-инновациялық
дамудың стратегиясын ... ... ... ... ... ... әрі бәсекеге жарамды ғылы-ми сыйымдылығы бар өнімдер өндірісінің
жаңа машина, құрал-жабдық және ... ... үшін ... ... ... фирмалар және банктер бір не-сие келісімі
аясында топтасқан банктердің несие ... ... ... ... ... алады. Бұл арада ... ... ... ... ... алға ... несиелеуге қажетті каражатын
жинау үшін өзге банктер мен ... ... ... ... ... әрі ... алушылардан қайтарылған несиелерді пайызымен
банктерге ... ... ... ... шектеулі несие мүмкіндік-тері мен
бірінші класты ... ... ... ... ... жоюға мүмкіндік береді.
І. Коммерциялық несие
Коммерциялық несие- бұл жеткізушінің сатып алушыға ... ... ... ... үшін ... ... қалдыруы.
Мұнда қарыз алушы да және оны берушілер ретінде ... мен ... бола ... Коммерциялық несие, көбіне тауарды сатып алушыда
нақты ақшаның болмай қалуы барысында туындайды. ... ... ... ... ... ... ... қарызын уақытында төлейтіндігін
куәландыратын арнайы қарыздық міндеттеме, яғни ... ... Ол ... белгілі – бір уақыт өткенне кейін, борышқордан векселде көрсетілген
ақшалай соманы талап ... ... бар. ... бұл ... ... ... ... қызмет атқарады.
Коммерциялық несиенің ерекшелігі мынада: қарыз капиталы ... ... ал оның ...... ... ... ... тауарларды өндіру және өткізу әртүрлі уақыт кезеңін және
белгілі – бір ... ... ... ... Қандай да бір тауар
өндіруші, өз тауарларын нарыққа ұсынған кезде осы тауарды қажет етіп тұрған
басқа ... ... ... ... болмауы мүмкін. Нәтижесінде
тауарларды несиеге сату қажеттілігі ... ... ... деңгейі бар. Біріншіден, ол жұмыс істеп тұрған капиталисттердің
резервтік капиталдарының мөлшерімен шектелген,яғни ... ... ... ... ... ... ... өндіріс құралдарын шығаратын салалар осы құрал – жабдықтарды тұтынатын
салаларға береді, ... ... ... ... ... құрылыс
кәсіпорнының иесі тоқыма станоктарын несиеге тоқыма фабрикасына сата алады,
ал тоқыма фабрикасы машина құрылыс ... ... ... ... ... маталар машина құрылысында өндіріс құрал – жабдығы бола
алмайды.
Монополияға дейінгі ... ... ... ... ... және ... өткізудің үздіксіздігін қамтамасыз ете отырып,
несиелік жүйенің негізі болды.
Қазіргі уақытта фирмалар өз ... ... бұл ... төлемді
кейінге қалдыра отырып, сатуды белсенді қолданады. Бұл ұсақ және орта
фирмалардың төлем ... ... ... ... өсуімен,
банктік қарыз алуды қиындататын несиелік шектеулермен түсіндіріледі.
Коммерциялық несие ... және ... кең ... ... ... ... ... коммерциялық талаптар мен
міндеттемелердің үлесі орта есеппен 30 % -ға ... ... ... %. ... ... ... ... американдық және германиялық
компаниялар. Төлеуді кейінге қалдыруды тек қаржылық мүмкіндігі шектеулі
ұсақ фирмалар ғана ... ... ... және қарыз алушы
ретінде бола отырып, едәуір қаражаттарды және ... ... ала ... ... да пайдаланады.
Коммерциялық несиенің сақталуының себептерінің бірі – тауарлардың
ұдайы жеткізілуін талп ететін кәсіпорындардың экономикалық ... ... және ... ... ... да несие формаларының жедел өсуіне байланысты коммерциялық несиенің
рөлі мен оның көмегінің ... ... ... ... ... ... әдебиеттерінде “коммерциялық несие” терминімен
банктің коммерциялық мақсаттарға беретін ... ... ... ... ... бір – ... таурларды төлемді кейінге
қардыру шарттарымен сатуы коммерциялық фирмааралық несие деп аталады. ... ... ... ... ... ... тұрған капиталист “ бір қолымен
несие береді және ... ... ... алады”. Сондықтан жекелеген
кәсіпорын тұрғысынан алғанда, коммерциялық несие төлеуді кейінге ... ... ... ... ... және осындай ... ... ... ... ... ретінде анықтауға
болады. Кейбір экономисттер несие көлемін анағұрлым анықтау үшін таурларды
жеткізу кезінде қолданылатын ... ... де ... ... ... ... ерекшелігі мынада: қарыз келісімі – аясы тар мақсат
емес, ол сатып алу – сату ... ... ... ... ... өткізілуін жеңілдетеді. Төлемді кейінге қалдыру ... мен ... ... арасындағы сауда келісімі ... ... ... ... кейінге қалдырудың ең жоғары мерзімі 90 ... ... ... ... ... ... және басқа
факторларға ( мысалы, азық – түлік ... ... ... мерзім ішінде
жүзеге асырылады ) байланысты. ... ... ... ... ... ... ... сай келеді, оны өткізілетін тауарлар ... ... ... бұл формасын таңдаудың басқа факторы бәсекелестік кезінде
мәнді рөл атқаратын оның құны болып табылады. ... ... ... ақша нарығының мөлшерлемелеріне ілесіп отырады, бірақ анағұрлым
жоғары деңгейде белгіленеді. Коммерциялық несие ... ... ... ... жеке өмір ... Несиенің негізгі екі формасының
байланысы банкте қарыз міндеттемелерін есептеу мысалында ... ... ... ... ... ... ... арқылы банкте басқа сападағы
несиелік мәмілеге айналады, оның негізінде қарыз ... ... ... ... ... ... коммерциялық несиенің
көмегімен ұлғайтылады, ... ... ... оның ... ... ... ... есептете алатынын біле отырып, өз клиенттеріне
ынталы түрде төлемді кейін жүргізуді ... яғни ... ... ... ... ... төлемді кейінге қалдыруды
ұсынуда шектелген мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Соңғы он жылдықта несиенің екі формасының ... ... ... келеді. Банктік несиені коммерциялық несиемен ... ... ... ... ... көбіне бағынышты рөл атқаруда,
өйткені онда банктік мекемелердің қызмет ету ... ... ... ... ... ... де бар.
Уақыт шектеулігі, өлшемдер, қозғалыс бағыты тәрізді белгілі кемшіліктерден
басқа төлемді белгілі – бір дәрежеде кейінге қалдыру ... ... ... тауарларды төлеу мерзімі жиі ... ... ... ... ... ... әр ... жақсы хабардар болмайды, ал
бұл олардың шаруашылық қызметі үшін белгілі – бір ... ... ... қалдыру – банктік сфераның ықпалынан күшті әсер ... ... ... ол ... оңай ... ... вексельді қаншалықты
есептете алатынына байланысты ). Көрсетілген кемшіліктер ... ... ... банктер өздерінің клиенттеріне әр түрлі несиелер береді.
Олар мынадай белгілеріне ... ... ... ... ... қарай:
1. Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
- мақсатты қорларға
- банктерге
- қаржы – несиелік мекемелеріне
2. Қаржылық емес ... ... ... ... ... ауыл ... саудаға
- дайындау ұйымдарына
- жабдықтау – сату ұйымдарына
- кооперативтерге
- жеке ... ... ... ... несиелер.
ІІ. Мерзіміне қарай:
- ... ... ( 1 ... ... )
- орта ... ( 1 жылдан 3-5 жылға дейін )
- ұзақ ... ( 3-5 ... ... )
ІІІ. Тағайындалу және пайдалану сипатына қарай
- негізгі қорға жұмсалатын
- айналым қаражатына жұмсалатын
IV. Қамтамасыз дәрежесіне қарай:
1. Стандартты несие – ... ... ... ... ... ... жоқ ... Күмәнді несиелер - қайтарылу уақыты кешіктірілген, ... және банк үшін ... ... ... Соңғы
қабылданған активтердің жіктеу ... ... ... ішінара бөлінеді: 1 – санатты күмәнді, 2 – санатты
күмәнді, 3 – санатты ... 4 – ... ... 5 – ... ... ... – қайтару уақыты кешіктірілген, мерзімі өткен
ссудалар шотына ... ... ... ... ... ... валютамен
- шетел валютасымен
VI. Қайтарылу дәрежесіне қарай:
Қамтамасыз етілген:
- кепілхатпен
- ... ... ... ... ... Тұтыну несиесі – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын ... үшін және ... ... өтеуге берілетін несие.
2. Ипотекалық несие – бұл қозғалмайтын мүліктерді кепілге ала
отырып, ұзақ ... ... ... ... ...... ... қаражатты шегеру,
дебеттік қалдық бойынша берілетін қысқа мерзімді несие формасы
4. Овернайт несиесі - өтімділікті қолдау мақсатында бір ... ... ... ... ... несие – кредитордың алғашқы талабы бойынша өтелетін
қысқа ... ... ... несие – банктердің бір – біріне беретін несиесі.
7. ... ... – тз іске ... ... заттарды немесе
бағалы қағаздарды кепілге алып, берілетін несие.
8. Лизингтік несие – құрал – жабдықтарды жалға алумен ... ... ... ...... ішке алып кіру және ... пен ... өнімдерді сыртқа шығару ... ... ... ...... ... кірген төлем қабілеті жоғары
клиенттерге берілетін несие.
11. ... ...... ... уақыты мен
түсімді алу мерзімі арасындағы уақыт бойынша алшақтықты жабуға
арналған несие.
VIII. Несиелеу объектісіне қарай:
- меншікті айналым қаражаттарын толықтыруға
- материалдық ... ... мен ... ... ... ... ... байланысты тауарларды экспорттау
мен импорттауға
- азаматтардың жеке қызметтері үшін ... ... және т.б. ... ... ... ... – бұл ... тұтыну тауарларын сатып алу ... ... ... үшін ... және банктік ... ... ... ... міндеті – тұрғындарға тауарларды сатуға
қолдау көрсету. Бұл несие бөлшек саудамен тығыз байланысты: бір ... ... ... ... ... ... де өседі, өйткені тауарларға
болған ... ... де ... тудырады; екінші жағынан – тұрғындарды
несиелеудің өсуі төлем қабілетіне ... ... Бұл ... қазіргі уақытта нарықтың тауарлармен толығу жағдайында көрінеді.
Несиенің бұл түрін әр түрлі елдерде салыстыру, оның дамуының әр түрлі
деңгейін көрсетеді. Италия мен ... ... ... қарыз сомасының
қатынасы осы елдердің ЖІӨ - не 10 % ... ГФР және ... 30 %, ... мен АҚШ – та 60 % ... Тұтыну несиесі негізінен, қымбат
тұратын тауарларды сатып алу кезінде: ... ... ... жихаздарды және т.б. пайдаланылады. Тауар бағасы қымбат ... ... ... де жиі ... ... елдерде несие
көлемінің жартысынан көбі автомобильдерді ... ... ... Қалған
тауарлар көбінесе қолма – қол төлеу шартымен сатылады.
70 жылдардан бастап, бірқатар елдерде жеке тұлғаларға тұрақты несиелер
ашу тәжірибесі кең ... Бұл ... ... нәрсе, тауарларды сырттай
каталогтардың көмегімен немесе ірі әмбебаптардан сатып алатын алушылар
туралы ... ... ... ... бұл ... мақсаты – клиенттерді
жоғалтпай сақтап қалу және ... ... ... қатар сәйкесінше
фирманың сауда айналымын ұлғайту.
КСРО – да ... ... 60 – 70 ... ... Несие ұзақ
қолданыстағы тұрмыстық заттарды ... алу үшін 1 – 2 % ... 6 – 24 айға ... ... жеке ... ұзақ мерзімді банктік қарыз формасында
тұрғын үй алуға және ... ... ... ... осы ... ... тұрғын үй құрылыс банкі құрылған.
Жаңа тұрғын үй саясатының Мемлекеттік бағдарламасына ... ... ... үшін ... ... үй құрылыс банкінде
қарыз – жинақ шоттары ашылады. Қарыз – жинақ шоттарын құрылысты ... ... ... ... жинақтау мен тұрғын үй сатып
алуға және осы мақсаттарға жеңілдік несиелерін беру үшін пайдаланылады.
Ипотекалық несие
Ипотекалық ...... ... : ... ... үй ... ... кепілдікке ала отырып берілетін қарыз.
Ипотекалық несие беру – тұрғын үй саласына инвестициялар тартудың ең
тиімді ... ... Дәл осы ... ... ... үй жағдайларын
жақсарту, банктердің тиімді және пайдалы жұмыс істеу, құрылыс кешенінің
өндірісті ырғақты жұмыспен ... және ... ... ... ... кең
қолдануға жәрдемдесетін экономикалық өсуге ... ... ... ... ... ... несиелер беруді екінші деңгейдегі банктер 1998
жылдан бастап ... ... ... ... ... ... ... жылына 20 %, бастапқы жарна мөлшері 40 - 50 %- ға жуықты
құрады, несие 5 – 10 жылдан аспайтын ... ... ... ... беру ... ... ... кезінің өзінде
қызметтер көрсетудің бұл түрі ҚР ... аз ... ғана ... ... ... ... бірі халықта сыйақы төлеу мен бастапқы
жарна үшін жеткілікті қаражаттың жоқтығы болып табылады. ... ... ... ... ... » ЖАҚ ( ... әрі – ҚИК ) ... кезде ҚИК-тің жарғылық капиталы 2,5 млрд. теңгені құрайды.[8]
Екінші деңгейдегі банктердің ипотекалық несие беру көлемін ұлғайту
үшін ипотекалық ... ... ... ету ... ... алу ... екінші
деңгейдегі банктерді қайта қаржыландыру ҚИК қызметінің ... ... – тің ... ипотекалық несие беру жүйесінде 8 банк және
банктік операциялардың жекелеген түрлерін ... ... 2 ұйым ... ҚИК – тің ... ... ... ... беру жөніндегі өз
қызметін жүзеге асыратын « ... », « ...... » ... « Центр –
Кредит » банкі, « АСҚ », « БТА – ... » ... « ... », ... ... банкі », « Техака банк », « Альянс банкі », « ... » ... ... ... банктер мен қаржы ұйымдары ҚИК – ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің
бірқатары тұрғын үй құрылысына ипотекалық несие ... ... ... ... 1 – ... ... ... ҚИК екінші деңгейдегі
банктерден 10 млрд. теңгеден астам сомаға ипотекалық ... ... ... құқықтарын сатып алды.
Ипотекалық несиелерге кепілдік беру ( сақтандыру ) жүйесі айтарлықтай
рөл атқаратынын атап өткен жөн. ... ... ... беру ... ) жүйесі екінші деңгейдегі банктер мен ипотекалық несиелерді
сақтандырушы ... ... ... ... несиелік тәуекелдерді бөлу
жолымен ипотекалық несиелерге қолжетімділікті ... үшін ... ... ... ... ҚР – да 2003 жылы ... ... несиелерге
кепілдік беру қоры ( ҚИНБҚ ) құрылды. Ипотекалық несиелерге кепілдік беру
( ... ) ... құру ҚР – на ... ... ... және ... мүмкіндік береді[9].
Тұрғын үй саласының ипотекалық несиелеу мәселесі қазіргі таңда халық
арасындағы ең өзекті проблемалардың бірі болып отырғаны ... ... ... да ... ... қызметіне көп көңіл бөлуде.
Президентіміз өзінің ... ... ... несиені алдыңғы
бағыттарында атап көрсетті. Мен осы курстық жұмысымда, ипотекалық ... ... ... ... 19 – ... 2004 жылы ... ... жолдауындағы 2.1. « Тұрғын үй құрылысының жаңа саясаты »
бөлімін жеке атап кеткенді жөн көрдім.
« Соңғы кездері тұрғын үй ... ... ... ... көп айтылуда. Мемлекеттік қайтарымсыз тұрғын үй салудың ... ... ... ... қалуда. Бар жауапкершілікпен мынаны атаймын, кейбір
жекеленген топтар болмаса, тұрғын үйді ... беру ... ... ... ...... ... табылады, демек, адамның өзінің жауапкершілігінде деген
сөз. Бүгін де еліміздегі тұрғын үй қорындағы жеке – ... ... ... 97 ... жуық. Бұл бұдан әрі төмендемейді.Осымен қатар тұрғын үй ... ... ... ... отыр. 2003 жылы Қазақстанда 2 млн. – нан астам шаршы метр
тұрғын үй салынды. Бұл 2002 жылы ... ... үй ... 30 %- ... Алайда, бұл жетістіктің өзі бізді қанағаттандырмайды. Есептеулер
көрсеткендей, жыл сайын кем дегенде 4 млн. шаршы метр үй салу ... ... ... ... ... дамуымыздың жетекші саласының біріне
айналдыру идеясын көптен айтып ... ... ... ме, ... жаппай салу өзімен бірге құрылыс материалдар өнеркәсібін, жихаз
өнеркәсібін, ... ... ... ... ... ... 2005 ... бастап тұрғын үй құрылысында жаңа саясатты
іске асыру ... ... ... қанағаттанған сезіммен айта кеткім
келеді. Бұл ... мән – ... оның ... ... тұрғын үйді
несиеге алудың мерзімінің ұзаруы, алғашқы төлемдік жарнасының және несиелік
өсімінің төмендетілуі арқасында ... ... ... қолы ... ... қамтылуына жағдай жасау.
Сонымен, ипотекалық несиелер үшін қайтарым мерзімі бүгінгі 10 ... ... ... арттырылады. Алғашқы төлемақы жарнасы үй бағасының 20% - ... %- ға ... ... бұл ... ... ... 13 – тен 10 %- ға
дейін азайтылады. Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... жарнасы 50 – ден 25 %-ға ... ... ... ... қалған сома бойынша 15 – тен 25 – ке дейін ұлғайтылады. Бұл
жағдайда үлкен қалалардағы аз ... ... ... ... ... ... бір ... метрінің құны бүгінгі әр шаршы метрі үшін
700 доллардан 350 ... ... ... ... үй ... жүзеге асыру нәтижесінде еліміз бойынша жобаланып отырған ЖІӨ
өсімі 2 %- ға жуық ... деп ...... 2004 ж. ... ... ... – азаматтарға және заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... ретінде мемлекет және жергілікті билік органдары
болатын несиелік қатынастар жиынтығы.
Мемлекеттік несиенің негізгі формасы – мемлекеттік займдар, ... ... ... ... ... ... жинақ
кассасындағы салымдар болып табылады. Қысқа мерзімді қазыналық міндеттемеле
( вексельдер және де т.б. ... ... ) ... түрде бюджеттегі
уақытша кассалық үлесті жабу үшін, бірақ іс ... ... ... ... Қазақстанда 1994 жылдың сәуір айынан ... ... ... ... ... ...... және тауарлық ресурстарды қайтарымдылық
және пайздар ... ... беру ... ... ... қатынастар аумағындағы қарыз капиталының қозғалыс формасы.
Кредиторлар және қарыз ... ... ... жеке тұлғалар,
кәсіпорындар, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... – ң жетекші халықаралық қаржылық ұымдарға мүше болуы, экономикалық
реформалар жүргізу үшін қосымша қаржылық көздерге қол ... ... ... ... 185,6 млн. СДР ( ... ... құқығы )
сомасын « стенд - бай » несиесі шеңберіндекелісімге қол қойылды.
« ... – бай » - ... ...... қажет болған жағдайда
және көрсетілген талаптар орындалған кезде ( бұл жағдайда сөз Қазақстандағы
экономикалық ... ... ... ХВК – мен ... ... ... болып отыр ) ақшалай ... ... – бір ... уақыт аралығында несиеге берілетіні туралы келісім.
Келісімнің әрект етуінің барлық ... ... ХВҚ ... « ... бай » ... ... ... нәтижелеріне талдау жасалынды және
кредитор зайымның кезекті траншын бөлу туралы шешім қабылданды.
Қысқа мерзімді бағдарламаның жетістікті ... ХВҚ – ның 1996 ... ... орта мерзімді бағдарламасы туралы келісім жасауға мүмкіндік
береді.
1993 жылы Халықаралық қайта құру және даму ... 1993 ... ... ... ... ... бағытталған 180
млн. АҚШ доллары сомасында медеттік займ бөлу ... және ... ... ... ... ... сақтау, ауыл
шаруашылығы сияқты секторларына техникалық көмек көрсетуге бағытталған 38
млн. АҚШ доллары сомасында тезникалық ... ... бөлу ... ... ... ... қайта құру және даму банкі « Қазақстанғда шағын
және орта кәсіпорындарды дамыту » бағдарламасына 100 млн. ЭКЮ ... ... Бұл ... ... төмендегідей секторларындағы
жобалар кіргізілді: қонақ үй шаруашылығы, алтыны бар рудаларды қайта өңдеу,
диірмен ... ... ... ... және ... саласындағы
жобалар.
Жапонияның экспорт – импорт банкі ХҚДБ – мен ... қоса ... ... даму ... мен ҚР арасында 1994 жылы 40 млн. АҚШ ... ... ... ... ... келісімге қол қойылды.
Халықаралық займдарды пайдалануды екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... несие – бұл банктердің, арнайы несие – қаржылық мекемелерінің
қарыз алушыларға ақшалай қарыз ... ... ... ... ... ... ... жояды. Бос ақшалай капиталдар кез ... ... ... ... және ... несие арқылы кез – келген
бағытта қозғала алады. ... ... иесі ... бос ... банкке орналастыра алады, ал банк бұл капиталды ... ... ... ... несиенің коммерциялық несие аясына қарағанда қолдану өрісі ... ... тек ... ... қызмет етеді, ал банктік ... ... ... ақшалай табыстарынан және жинақтарын капиталға
айналдыра ... ... ... ... ... және коммерциялық несиенің динамикасы әр ... ... ... ... пен тауар айналымының ұлғаюымен жоғарлайды және
олардың азаюымен қысқарады. Өнеркәсіптің дамуы кезеңінде оған ... ... ... ал ... ... ... Өндіріс дағдарыстары
әсерінен тауарлардың өндірілуі мен өткізілуі де қысқарады, ал қарыздарды
төлеу үшін ... ... ... ... ... ... жанданып,
жоғарылаған кезінде нағыз капиталдың көлемі өседі өндірістік мақсаттар ... ... ... ... ... Қоғамдық капиталдың ұдайы
өндірілуі тұрғысынан банктік ... ... ... ( ... ... ... ... тұрған капиталдың көлемін ... ... ) және ... ... ( қарыз алушылар қаражатты ... ... өтеу үшін ... ) ... Жеке капиталды ұдайы
өндіріс тұрғысынан алғанда бұл бөліну қарыздың қамтамасыз ... және ... ... ... ... несиенің әр түрлі әсерін
көрсетеді. Несие алу кезінде тауарларды, бағалы қағаздарды кепілдікке ... ... ... ... ... ... Оның ... тұрғысынан
бұл – ақша қарызы. Банктік несие әмбебап болып келеді, өйткені банк арқылы
қайта бөлінген ... ... ... ... ... Бұл ... оның ... даму себебі қызметін атқарады. Қарыз
мәмілесінің дербес сипаты бар, онда ... ... ... капиталдан
бөлектенген. Кредитордың мақсаты – пайыз түрінде табыс алу. ... ... ... және ... ... жағдайларында қарыз капиталын
ұсынушы банктік мекеме кредитор ретінде көрінеді.
Банктік несие өзінің маңызды ерекшеліктерін сақтай ... ... ... ... ... ... ... біреуі қарыз мәмілесінің
қатысушыларымен байланысты. Қазіргі ... ол ... ... ... және ... істеп жүрген капиталисттермен шектеліп
қалмайды. Бір жағынан, қарыз капиталын беруді банктерден басқа
әр түрлі ... ( ... ... өзара банктік несиелер ) жүзеге
асырады. Қарыз капиталымен мәміле жасаушы жаңа ... ... ... ... емес ” деген атқа ие, ал бұл жағдай олардың мәнін өзгертпейді (
мысалы, Ұлыбританиядағы құрылыс ... ... ... ... үй ... байланысты ). Екінші жағынан, қарыз алушылардың көлемі ... ... ... ... ... ( ... компаниялар және
жеке кәсіпорындар ) қарыз алушылар – несиелік - ... ... ... және ... ... ... ... табылады. Банктік
мекемелерде қарыз алушыларға ақшалай ... ... әр ... ... ... ғана ... сонымен қатар берілген қарыздардың
көлемдері де өзгереді. Несиелік операциялардың көлеміне ішкі және ... әсер ... ... ... ... бар ... ... Ресурстардың өсуіне сәйкес оның несиелік мүмкіндіктеріне әсер етеді
және активтік операциялардың ұлғаюына жағдай жасайды.
Банктің белгілі – бір ... ... ... және оны ... ... беру
мүмкіндігі бар. Қазіргі жағдайда депозиттер банктік ресурстардың бірден –
бір көзі болып ... ... ... ... қаражаттарды
банкаралық нарықтан қағазға алады, сонымен қатар көрсетілген ... ... да ... ... несиенің шамасына ақшалай – чектік эмиссиямен ... ... ... ғана емес, оған өнеркәсіптік компаниялар, жеке тұлғалар
және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... әсер ... Осылайша экономикалық төмендеу ... ... ... ... ... ... ... болып, банктердің
ресурстары емес, несиеге ... ... ... ... табылады.
Несиелік жүйе мемлекет тарапынан болатын ықпалға ұшырайды. Мемлекеттік
органдар және ... ... ... ... несиелік шектеулер,
активтік операциялардың жасанды түрде қысқарылуын тудырады. Осылайша,
несиенің экономикалық ғана ... оның ... те ... ... өз саясатын қайта қарастыра отырып және несиенің берілуі мен
қызметтің басқа түрлері арасындағы ... ара – ... ... ... қаржылық инженеринг жүйесі - әр түрлі экономикалық кеңес беруді
қоса алғандағы, қаржылай қызмет көрсетулердің ... ... ... ... ... банктердің рөлі біршама төмендегеніне қарамастан,
ол едәуір шамада, қысқаруы мүмкін деп ... ... жоқ. ... ... ... ... деген қажеттіліктері, бірінші кезекте,
банктік несие есебінен қанағаттандырылуы ... ол ... ... жеке тұлғалар үшін де қарыз қаражаттарын алудың
анағұрлым ыңғайлы формасы болып келеді. Осылайша, несиелік жүйенің негізін
ірі ... ... ал ... ... өзінің басымдық жағдайында
қалады.[12]
Несие түрлері
Несие түрлері – бұл ... – бір ... ... ... ретінде
несиеден келіп шығатын белгілі – бір қасиеттерге ие оның бір ... ... ... – түр диалектика категориясы болып табылмайды,
ол несиені ерекше түрдегі экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... түрлері төмендегідей жіктеледі:
1. мерзімдері бойынша:
а) қысқа мерзімді ( 1 жылға ... ... орта ... ( 1 ... 3-5 ... ... );
б) ұзақ мерзімді ( 3-5 жылдан жоғары );
2. несиелеу объектілері бойынша:
а) негізгі қорларға ... ... ... ... ... ... ... әдістері бойынша:
а) қалдық бойынша несиелеу;
ә) айналым бойынша несиелеу;
Айналым бойынша сауда және ... - ... ... ... ... ... ... да, қалдық бойынша да несиелеудің элементтері
бар.
Мысалы, ... ... ... ... және ... болуы мүмкін,
ал халықаралық несиені төмендегідей жіктеуге болады:
1) ... ... ... ... және қаржылық несиелер;
2) экономикалық мазмұны бойынша: сыртқы сауда ... ... және ... кез – ... ... үшін
пайдаланылады ( қарызды өтеуге, бағалы қағаздарға инвестициялау );
3) несие субъектілері бойынша: жеке, ... және ... ... ... ... ... қысқа мерзімді, орта мерзімді, ұзақ мерзімді.
Шетелдік әдебиеттрде несиелердің келесі жіктеулері кездеседі:
Несиелердің ... ... типі ... тұтыну
• бөлшек ( көтерме )
• ауыл шаруашылығы
• коммерциялық ( өнеркәсіптік )
• қозғалмайтын мүлік
• энергия
• үкімет - федералдық
ә) мақсаты ... ... ( ... ... ... ... т.с.с.
• айналым капиталы
• құрылғылар
• ғимараттар
• жобалар
• лизингтік қаржыландыру
б) әрекет ету мерзімі бойынша:
• қысқа мерзімді ( 1 жылға дейін )
• орта ... ( 1 ... 4 ... ... ... ұзақ мерзімді ( 5 жылдан жоғары )
в) өтелу кестесі бойынша:
• бірдей төлемдермен ( тұтыну несиесі үшін ай ... ... ... ... ( ... ... ... жыл сайын, жеңілдікті
кезеңді немесе жеңілдіксіз кезеңді, модификацияланған несие – «
шар », яғни ... ... ... ... төлемдерге
қарағанда анағұрлым көп төлемді талап ететін несие )
• бір рет төлемді ( қысқа, орта және ұзақ мерзімді несие – « ... ... ... бойынша:
• қамтамасыз етілмеген
• кепілмен қамтамасыз етілген ( қолма – қол ... ... ... ... құрылғылар, жерлер мен ғимараттар )
• кепілдендірілген
• басқа да қамтамасыз етілулер ( міндеттеме, келісім, ... хат ... ... келесі түрлері дамыған:
1) Ұлттық банктің несиелері:
- аукциондық - Ұлттық банктің ақша – ... ... ... ... ... және ... деңгейдегі банктерге
аукциондық негізде, республика банктерінің 1 ... 3 ... ... мерзімді несиелерге деген қажеттіліктерін
қанағаттандыру мақсатындағы берілетін ... ... - ... банктің мемлекеттік бағалы қағаздарды
кепілге ала отырып, жоғары пайызбен қысқа мерзімге беретін
несиесі
- бюджеттік - ... банк ... ... ... ... ( ... ) ... беретін
несиесі
Ұлттық банктің республикалық бюджетті несиелеуі қысқарып және бұл 1998
жылдан бастап бюджет тапшылығын ... емес ... ... ... ... ... банктердің несиелері:
- өз айналым қаражаттарының жеткіліксіздігін ... ... ... ... ... ... контрактілерді төлеу үшін берілетін
импорт
- ипотекалық
- несиелік желі негізінде – ... ... ... ... етуі
бойынша және белгілі – бір кезең бойында келісілген лимит
шегінде оған ... беру ... ... ... рәсімделген
міндеттемесі
- консорциялық – несиелік, кепілдік немесе басқа да ... ... ... ... үшін ... да бір ірі
банктің қамқорлығымен уақытша бірлескен екі немесе одан ... ... ... ... бұл ... бір банктің
мүмкіншілігі қандай да бір себептерге байланысты бұл
функцияларды ... ... ... ... ... мақсаттарына
- банкаралық
Банкаралық несиелердің негізгі көлемі ұйымдастырылған банкаралық
нарықта аукциондық сату арқылы ұсынылады. ... ... ... ... ( ... ... ... ) болады.
4. Қарыз портфелін жіктеу және екінші ... ... ... келетін шығындарды жабу үшін резервтер ( провизиялар ) құру
тәртібі туралы Ережеге сәйкес Ұлттық банк қарыздардың сапалары бойынша
олардың келесі бөлінулерін ... ... ... ... ... ... [14]
Банк Центркредит несие желісінің шарттары:
Валюта: АҚШ доллары, теңге.
Несие желісінің мөлшері: 250 000 АЌШ долларына дейін – ... ... бен ... ... етуіңіздің мөлшеріне
байланысты.
Алматы филиалы үшін  –·  850 000 АЌШ ... ... ... ... ету ... 5 жылға дейін
Төлем: несие мақсатына байланысты
Қамтамасыз ету: ... бар ... ... немесе ақша салымы
Несиелерді өтеу: ай сайын
Несие үшін төлем: теңгеде – жылдығы 23%-дан бастап 26%-ға дейін
Несиені ұйымдастырғаны үшін  біржолғы ... ... ... 4-5%
Слайд 3-4
Ссудалық пайыздың қызметі
Ссудалық пайыз несие ретінде – ссудаға (қарызға) уақытша
пайдалануға берілген құнның ... ... ... ... ... пайыздың мәні мыналарды білдіреді:
а) ссудаға берілген құнды пайдаланғаны үшін төленетін ... ... ... ... несие берушінің шығыстарының орнын толтыру әдістерін;
Ссудалық пайыздың көзінен қарыз алушының несиені өнімді
пайдалануына оның ... ... ... пайдаланудың нәтижесінде алған
пайда жатады. Сол себепті де ссудалық құнды ұсынушы ... мен ... ... ... ... ... мүдделердің қайшылығы
ұдайы болып тұрады . Бұл қайшылықты шешу процесінде несиені пайдаланудан
түскен пайданы ссудалық пайызға және ... бөлу ... ... ... ... ... қарыз алушыны ссудалық құнды
барынша тиімді пайдалануға салым капиталында пайданы арттыруға мәжбүр
етеді.
Ссудалық пайыз банктің ... ... ... ... ... ... табылады . Ол банктің негізгі табысын құрайды, сондықтан
банк пайызды саласын толық алуға мүдделік танытады.
Несиені пайдаланғаны үшін ... ... ... оның ... алушыдан несие берушіге толықтай өтеді, сонымен қатар несиені беру
барысындағы меншік құқығы сақталып, құн қарызы алушыға уақытша пайдалануға
беріледі.
Несие беруші мен ... ... ... ... ... даму ... ... – несиені қайтару және пайызды төлеу
міндеттемелерінде көрініс табады. Несиеге аванс пен ... беру тән. ... ... құн айналымының аяқталуын, пайданың алынуын және несиенің
пайызға ұлғаю мүмкіндігін білдіреді.
Несие мен ... ... ... ... болу ... ... Несие айырбас саласының (қайта бөлу) туындысы болатын болса,
пайызбөлу саласында пайда болады.
Экономикалық әдебиеттерде ... ... ... ... атап ... үлестіргіш қызмет және ссудалық капиталдың ұлғаюын
(өсімін) сақтау.
Ссудалық пайыздың үлестіргіш қызметі қайтадан жасалған құнның
(пайданың) бөлінуін ... соң ... ... ... ... ... пайданы бөлу меншік иелерінің ауысуымен қатар жүреді,
яғни қарыз алушы пайызды несие берушіге ... және ... ... да оған
өтеді.
Пайданы бөлу процесінде ссудалық пайызды алушы мен төлеуші (қарыз
алушы) орындарын ауыстырады.
Несие беруші ссуда ... ... ... , ... ... өз бағытын
өзгертеді – пайданың бір бөлігі қарыз алушыдан несие берушіге аударылады.
Сонымен қатар, несие беруші ... өз ... бір ...... алған өз клиенттеріне пайызды төлеуші болуы ықтимал.
Ссудалық капиталды сақтайтын әрі ұлғайтатын ссудалық ... ... ... ... банктің несиелік әлеуетін сақтаумен және
арттырумен байланысты. Ссудалық пайыз қарыз алушыны банк берген несиені
толық әрі уақтылы өтеуі үшін ... ... ... ... ,
ссуда қорын сақтайды әрі ұлғайтады. Қарыз алушыдан банк алған пайыз бен
оған оған ... үшін ... ... арасындағы айырмашылық ссудалық
қор мен оның несиелік ресурстарын арттырудың көзін құрайды.
Пайыз еркін ақшалай капитал мен табысты ссудалық капиталға
айналдыратын , оны ... ... ... күш ... ... ... рөлі - ... қаражатын және қарызға алған
қаражатты ұтымды ұштастыруға ықпал ету болып табылады .
Ссудалық пайыздың әр түрлі формалары бар. Оның жіктелуі бірнеше
белгілермен анықталады. ... ... ... ... міндеттемелерді өтеу үшін жаңа көзден алынған қаражатты пайдалану
. Экономикалық әдебиетте бұл термин мемлекеттік борышты қайта
қаржыландыру мәнінде де ... ... ... түрі - бұл ... ... ... , ... негізгі
қызметтерінің , яғни әр алуан сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... мен ... алушылар арасындағы
байланыстар қалай өзгергенімен де, несиенің түрі сол күйінде сақталады.
Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әртүрлі ... ... ... ... ... байланысты жіктеледі:
І. Қарыз алушылар категорияларына қарай:
1. Қаржылық институттарға берілетін несиелер:
... ... ... ... ... ... емес ... берілетін несиелер:
• өнеркәсіп салаларына;
• ауыл шаруашылығына;
• саудаға;
• дайындау ұйымдарына;
• жабдықтау-сату ұйымдарына;
• кооперативтерге;
• жеке кәсіпкерлерге.
3. Тұтыну мақсатына берілетін несиелер.
ІІ. Мерзіміне ... ... және ... сипатына қарай.
IV. Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай:
1. Қамтамасыз етілген:
• кепілхатпен;
• кепілдемемен ;
• кепілдікпен.
2. Сақтандырылған.
3. Қамтамасыз етілмеген:
• Сенім (бланктік) несиесі.
V. ... ... ... ... ... – қайтарылу уақыты
жетпеген, бірақ ... ... жоқ ... Күмәнді несиелер – қайтарылу уақыты
кешіктірілген, ... ... банк үшін ... ... ... ... – қайтарылу уақыты
кешіктірілген , мерзімі өткен
несиелер ... ... ... ... ... ... .
VII. Берілу шартына қарай:
1. Тұтыну несиесі – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып алу ... ... ... өтеуге берілетін несие.
2. Ипотекалық несие – бұл қозғалмайтын ... ... үйді , ... ... және ... ... ала отырып , ұзақ мерзімге
берілетін несиені білдіреді.
3. Овердрафт несиесі – ... ... ... ... , ... қалдық
бойынша берілетін қысқа несиенің формасы.
4. Овернайт несиесі - өтімділікті қолдау ... бір ... ... ... ... Онкольдық несие – кредитордың алғашқы талабы бойынша ... ... ... Банкаралық несие – банктердің бір-біріне беретін несиесі.
7. Ломбардтық несиесі – тез іске ... ... ... немесе бағалы
қағаздарды кепілге алып, берілетін несие .
8. ... ...... ... алумен байланысты берілетін
несие.
9. Рамбурстық несие – ... ішке алып кіру және ... ... ... ... ... шығару тәжірибесінде пайдаланылатын несие.
10. Сенім несие – ... ... ... , ... ... ... ... несие.
11. Маусымдық несие – жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен түсімді алу
мерзімі арасындағы уақыт ... ... ... арналған несие.
12. Консорциалдық несие – ірі жобаларды несиелеу мақсатында ... ... ... ... ... ... операциялары ескерілетін бірыңғай
шот. Контокоррентте, бір жағынан, банктің несиесі және пайдаланарманның
тапсырмасы бойынша төлемдер, екінші жағынан , ... ... және ... мен ... ... ... көрсетіледі. Ол несие
шотының ағымдағы шотпен ұштастырылуы болып табылады және оның дебиттік
сальдосы ... ... ... ... мүмкін.
Контокорренттік кредит
Банк пайдаланарманға оның ағымдағы шотынан беретін кредит.
Контрагент, өзара уағдаласушы
Шарт бойынша белгілі бір міндеттемелерді мойнына ... екі ... ... ... ... ... ... төлемнің мерзімін кейінге қалдыру келесі салық түрлерге
бөлінеді:
• салық бойынша ұймның пайдасының мөлшері , Алматы қаласының
бюджетіне енген. Ол ...... ... ... осы ұйымның ғылыми-зерттеушілік және зерттеулі-конструкциялық
өндіріс немесе жеке техникалық жаңартылудың өндірісі , ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның өндіріс
қалдықтарымен ластынуының конференциялық талдаудың өткізілуі ;
- осы ... ... ... ... ... , ... қатар техниканың жаңартылуы , материал мен шикізаттың
жаңа ... осы ... ... ... тапсырысы бойынша
аудандағы әлеуметтік – экономикалық дамуы немесе оның ... ... ... ... ... ... ... салқық бойынша пайда ұйымның бір
ден бес жылға дейін ... ... , ал ... ... ... ... ½ ден ¾ ке ... ҚР Орталық банкінің қайта қаржыландыру
мөлшерлемесі.
• салық бойынша кәсіпорынның мүлігінің ... ... ... ... бюджетінде есептеледі . Ол ұйымның –
үміткеріне берілу бойынша:
- ұйымның орындалуы бойынша - ... ... ... ... 2002 ж. ... ... ... бойынша периодтың есебі , сол күннің
алдындағы
ұйымның берілуі - несие берілуі ... ... ... ... ... , ... қадағалауы , қаржыға бағытталуы негізгі
құрал-жабдыққа салым және ... емес ... ... өндіргенде
қолданылады (жұмыста, қызметте) Алматы қаласында , 100000 АҚШ доллардан
астам мөлшерде теңгеге ... ҚР ... ... курсы
бойынша осы күндегі көсетілген салымы бухгалтерлік есепте;
- орындалу ... ... ... ... ... ... ... орындалуын, негізгі құрал-жабдық пен
материалды емес активтердің қаржылық салымының шығынын қадағалауы, активтер
өнімді өндіргенде қолданылады ... ... ... ... ,
100000 АҚШ доллардан астам мөлшерде теңгеге ауыстырғандағы ҚР ... ... ... осы ... ... салымы бухгалтерлік
есепте;
Несие мөлшері пайыз бойынша 12,5% дан 100% ға ... ... ... ... ... ... бойынша. Несие ұйымдық-
үміткерлерге 1 жылдан 10 жылға дейін беріле алады. Қаржы комитеті
инвестициялық ... ... ... ... 2003ж. 7 жыл ... салықтық несие 145 млн. теңге мөлшерінде іске қолдана
бастады.
Кепіл
Кепілге берілетін несие – бұл ... ... ... ... ... Кепілге берілетін активтер қарыз алушының иелігінде қалып
оның пайдалануында болады.
Кепілхат – күрделі экономикалық құрал ретінде мынадай түрлерге
бөлінеді:
Біріншіден, ол қамтамасыз етілген немесе ... ... ... ол ... ... ... болады. Шектеусіз кепілхат
бойынша оны беруші бір қарыз алуышының барлық қарызын несие берушіге төлей
алмайтындығы жағдайда ... ... ... Шектеулі кепілдеме – бұл нақты
бір қарыз алушының несиеге байланысыты ... ... ... ... Бұл ... ... дамыған жоқ.
Үшіншіден, жеке немесе корпоративтік кепілхаттар. Жеке ... ... ... несиелеу барысында қолданылады.
Корпорациялардың кепілхаттары басқа бір корпорациялардың алған несиелерін
қамтамасыз етуде жиі пайдаланылады.
Несиелер қамтамасыз етудің келесі бір жолы – ... ... ... ... тәжірибемізде кезінде қолданылғанымен де , оның айналасында
көптеген мәселелер орын ... ... шарт екі ... ... ... ... анықтайды. Онда мыналар көрсетіледі:
✓ Несиелеу мақсаты және объектісі;
✓ Несиенің мөлшері;
✓ Несиенің беру мерзімі және қайтару шарттары;
✓ Несиені қамтамасыз ету формасы;
... үшін ... ... ... Несиенің қозғалысын және клиенттің қаржылық жағдайын бақылау
үшін қарыз алушының беретін құжаттарының тізімі;
... ... ... бақылыу қызметі
Кепілзат (залог) – 1. шарттық міндеттеменің орындалуын мүлікпен қамтамасыз
ету әдісі ; ... ... ету . 2. ... ... ... ... ... зат.
Факторинг
Аларманның меншікті капиталын несиелендірумен ұштастырылған сауда
коммисиялық операцияның бір ... ... ... ... , ... және ... пен ... төнген қауіп –
қатерден сақтау кепілдігін беруді қамтиды.
Факторинг операциялары . ... ... ... және ... ... ... ... Ол үшін банктерде арнайы бөлімдер ашылуға
тиіс. ... ... ... келесідей суретте берілген Слайд 7
Факторинг ... ... мен ... ... ... қатынасты
сипаттайды, себебі ол жабдықтаушының қаржылық жағдайына , сондай-ақ оның
сатыпалушыларының төлем қабілетіне үздіксіз бақылауды білдіреді.
Форфетирлеу
Коммерциялық вексельдерді , ... ... ... бойынша басқа да
борышқорлық талаптарды сатушы үшін айналымсыз сатып алу арқылы
экспортты несиелендіру; коммерциялық кредитті банк кредитіне ... ... пен ... ... өзара ұқсас болып келеді.
Бірақ форфейтингтің факторингтен айырмашылығы – форфейтинг сатқан ... ... ... құқықтарды қайта сату арқылы ... ... ... ... бір рет ... ... білдіреді. Сондай-ақ
экспортердің форфейтингтік қызметі орта ... ... ұзақ ... ... болса, ал факторингте несие беру ... ... ... ... - бұл ... , яғни ... банктің немесе арнайы
компанияның экспортерға импортердің төлеуге тиісті төлем талабын ... ... ... ... үш ... болады: слайд 8
1. Экспортер, яғни тауарды орта ... ... ... ... яғни ... ... ... Форфейтор, яғни мәмілені қаржыландырушы банк немесе арнайы ұйым
Бұлардың арасындағы операциялар: 1- мәмілеге қатысушылар арасындағы
келісім шар ... 2 – ... ... ... 3 – ... ... жазып береді; 4 – аудармалы ... ... ... 5 ... ... есепке алып , оның 70 пайызындай мөлшеріне банк несие
береді; 6 – мерзімі жеткенде ... ... 7 – ... ... ... ... ... банктер вексельдерді, бағалы қағаздарды, оңай
өткізілетін құндылықтарды, мүлікті, сондай-ақ тауарлармен тауар құжаттарын
кепілге ала отырып ... ... Екі ... келісімі бойынша мұндай
кредиттің ақшалай сомасы кепіл бағасының бір бөлігін құрауы мүмкін (50-
75пайызын), мұның өзі ... ... ... ... ... ... несиегердің тек қарызгер берешегінің ақшалй сомасын өтеп
қана қоймай, сонымен бірге кредит үшін кем алынған пайздардың ... ... ... ... да ... ... ... Ломбарттық несие операцияларын ұйымбастырудың ерекшелігі оның
кепілдік міндеттемесінің жоқтығы болып саналады.
Қазақстанда 2005ж. ... 75 ... ... ... Банктерге салынатын ақшалай салымдар (банк депозиттері). 2. ... ... ... бағалы қағаздар. 3. Әртүрлі мекемелерге
талап етілетін ақыны қамтамасыз ету ретінде төленетін ақшалай сома
жарналары (мысалы , талап-арызды ету үшін сот ... ... 4. Банк ... ... ... талаптарын
қуаттайтын жазбалар.
Овердрафт
Банк пайдаланарманының шоты бойынша қаражатты (шоттағы қалдықтан тыс)
есептен шығару арқылы ... , ... ... ... ... ... мерзімді кредит нысаны. Әдетте, банк пен пайдаланармен арасындағы
келісімде овердрафттың барынша көп ... ... беру ... ... ... ақшаны, заттарды , т.б. нәрселерді талап ету құқығын басқа
адамға беруі немесе ... ... ... ... тараптың ұсынысына (офертасына) сәйкес шарт жасауға келісім.
2. Аударма ... ... ... ... ... ондағы
көрсетілген мезгіл болғанда вексельді төлеу міндеттемесі ... ... ... ... ... ... ... беруге банктің
келісімі. 4. Бірқатар елдерде шаруашылық ... ... ... есеп ... ... ... кредиттер
Тауар нысанындағы кредиттер, оны бір елдің импортшысына береді; өткізу
рыногы үшін ... ... бірі ... табылады.
Онкольдық кредит
Қарыз алушы кредит берушінің алғашқы талап етуі ... ... ... ... ... Банктер валюталық брокерлерге, диллерлерге
және ... ... ... ... ... қағаздармен
және тауарлармен қамсыздандырылғанда беріледі. Онкольдық кредит бойынша
пайыздық мөлшерлеме мерзімдік ... ... ... ... ... ... экономикадағы мәні мен мазмұнын, оның қажеттілігін,
формалары мен түрлерін, ... ... жан – ... ... ... түсініктер қалыптасады:
Несиенің қажеттілігі ұдайы өндіріс процесі фазаларының бірлігі мен
өзара әсерін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... бар ... түсіндіріледі.
Құнының тауарлай және ақшалай формасына сәйкес несиенің екі негізгі
формалары қарастырылады – коммерциялық және ... Егер ... ... ... берілетін болса, онда банктік несие ақшалай формада
беріледі. Банктік ... ... ... ... өйткені банк арқылы
қайтарымдылық, төлемділік шарттарымен ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Несиенің түрлері - бұл белгілі - бір ... ... ... несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие.
Төлем қабілеттілігін ... деп ... ... ... ... ... ... күнделікті өтеудің қаржылық мүмкіндіктерін
талдау.
Несие жүйесі кең мағынада – бұл ... ... ... ... ... мекемелер жиынтығы, ал тар мағынада – елдегі ... ... ... ... ақша ... ... және ... қызмет көрсетуші несиелік мекемелер торабы.
Банктік ұйымды қызықтыру үшін және бизнестік құрылымға деген ... ... ... ... және ... ... пайыздық ставкасының
деңгейі, қайтару мерзімі және жарнама да әсерін ... Айта ... ... жасауға болады:
– банктің негізгі несиелік қызметі болып несиелік саясат саналады;
– несие жоспарланған ... ғана ... ... беру банк ресурстарына ғана тәуелді емес, сонымен бірге
клиенттің мүмкіндіктеріне де тәуелді;
– несиелеу жүйесі несиелеу қағидаларына негізделеді (қайтару,
төлеу және қамтамасыз ... ... ... нақты дұрыс нәтиже береді;
– бүгінгі таңда клиенттердің мүмкіншілігі ол несиені кепілдікке
алу;
Осы курстық ... ... келе ... ... келесідей:
1. жеке заңды тұлғаларға несие берген кезде банктер пайыздық мөлшерін
неғұрлым төмендетсе, ... оған ... ... туады;
2. заңды және жеке тұлғаларға берілетін ... ... ... үлес ... ... несиенің даму заңдылықтарын халықаралық стандарттарға
сәйкестердіру;
4. кәсіби коммерциялық банктерге мемлекет тарапынан ауыл ... - бір ... ... ... қамтамасыз ету;
5. мемлекет тарапынан өз қаржылық деңгейімен нық тұра алмайтын ... ... ... ... ұзақ ... ... ... таңда несиенің маңызы қай сала үшін болмасын өте зор ... ... да ... ... ... және жеке тұлғалардың материалдық
жағдайы жақсарып, мемлекеттің ... ... ... ... ... әдебиеттер:
1. « Ақша, несие, банктер »: оқу құралы/ Сейтқасымов Г.С. – ... ... « ... », 1999.- 432 бет.
2. Бикеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « Кәсіби ... тілі », ... ... « ... », 2003.- 272 бет.
3. « Жас қазақ » ...... ... ... № 17 (17) 26 ... 2004 ж. 7 - бет, ... - 10000 дана.
4. Қазақстанның « Өмір » атты қоғамдық журналы, № 4 (5), сәуір 2004 , 6 ... 2.1., ... 12000 ... ... Б.А. « ... ... ... валюта қатынастары »: оқу
құралы./ - Алматы: « Экономика », 2000. – 328 бет.
6. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және ... : оқу ... - ... ... », 2004.- 268 ... ... М.С. ... несие, банктер» : оқу құралы./ - Алматы, 2001.-324
бет.
8. http://www.fincom.spb.ru
-----------------------
[1] Бикеева Н.Ж., ... Қ.И. « ... ... тілі », ... -
Астана: « Таным », 2003.- 272 бет.[70-72]
[2] Көшенова Б.А. « Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары »: ... - ... « ... », 2000. – 328 ... ... М.С. ... несие, банктер» : оқу құралы./ - Алматы, ... ... С.Б. ... ... және ... : оқу құралы./ - Алматы: «
Экономика », 2004.- 268 бет
[5] « ... ... ... »: оқу ... Сейтқасымов Г.С. – екінші
басылым.- Алматы: « Экономика », 1999.- 332 бет.[132-135]
[6] Активтер мен шартты міндеттемелерді жіктеу және ... ... ... ... ... ... ... (резерв) құру ережесі. ҚР
Ұлттық банктің № 465 қаулысы, 16.11.2002 ж.
[7] Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие» : оқу ... - ... ... », 2004.- 268 ... ... Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « Кәсіби экономика тілі », оқулық./
- Астана: « ... », 2003.- 272 ... « Жас ... » ақпаратты – сараптамалық апталық газеті, № 17 (17) 26
– ақпан 2004 ж. 7 - бет, таратылымы - 10000 ... ... « Өмір » атты ... ... № 4 (5), ... 2004 , 6 ... 2.1., ... 12000 дана.
[11] Бикеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « ... ... тілі », ... ... « Таным », 2003.- 272 бет.
[12] Бикеева Н.Ж., Бектұрғанова Қ.И. « ... ... тілі », ... ... « ... », 2003.- 272 бет.[72-74]
[13] « Ақша, несие, банктер »: оқу құралы/ Сейтқасымов Г.С. – ... ... « ... », 1999.- 332 бет.[152-154]
[14] Саниев М.С. «Ақша, несие, банктер» : оқу құралы./ - Алматы, 2001.-324
бет.
« Ақша, несие, банктер »: оқу ... ... Г.С. – ... ... « ... », 1999.- 432 бет.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банк ұғымы,пайда болуы және дамуы3 бет
Жер бетінде адамның пайда болуы, ол түралы әртүрлі көзқарастар мен ұғымдар21 бет
Лизинг ұғымының пайда болуы мен экономикалық мәні15 бет
Нарықтың ұғымы, мәні, пайда болуы мен даму кезеңі28 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.). Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу12 бет
Еңбекті ұйымдастырудың мәні мен мақсаттары19 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь