Бұйрық арқылы іс жүргізу: түсінігі, маңызы және негіздері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 5

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЗАМАТТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУДЕГІ БҰЙРЫҚТЫҚ ӨНДІРІС ПЕН СОТ БҰЙРЫҒЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

8
1.1 Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізудегі бұйрық арқылы іс жүргізудің түсінігі мен сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
8
1.2 Сот бұйрығының түсінігі мен мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3 Сот бұйрығы шығарылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

2 СОТ БҰЙРЫҒЫН ШЫҒАРУДЫҢ ТӘРТІБІ, МАЗМҰНЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ КҮШІН ЖОЮ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
36
2.1 Сот бұйрығын шығарудың тәртібі және мазмұны ... ... ... ... ... .. 36
2.2 Сот бұйрығының күшін жою ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 50

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 65
Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Біздің ата заңымызда адам, оның өмірі, құқықтары мен мүдделері біздің мемлекетіміздің маңызды құндылықтары ретінде жарияланды.
Адам мен азаматтың құқықтары мен заңды мүдделерін жүзеге асыру біздің құқықтық жүйеміздің негізін қалайды. Құқық қорғау органдары мен сот қылмыстық сот өндірісі шеңберіне тартылған азаматтардың конституциялық құқықтары мен мүдделерінің сақталуын қамтамасыз ету үшін қажеттінің барлығын жүзеге асыруы тиіс [1, 4б.].
2002 жылдың 20-шы қыркүйегінде Қазақстан Республикасының Президенті қол қойған Қазақстан Республикасының құқықтық саясатының концепциясында қылмыстық құқықта адамның құқықтары мен міндеттерінің үстемділігіне негізделген қорғалуға тиіс әлеуметтік құндылықтардың жаңа иерархиясы белгіленді. Осы тұрғыда қылмыстық іс жүргізу заңнамасын ары қарай жетілдірудің қажеттілігі көрсетіліп, негізгі мақсат ретінде нақты нормаларда адамның құқықтары мен мүдделерін қорғауға бағытталған азаматтық іс жүргізудің қағидаларының нақтылануы белгіленді [2].
Құқықтық мемлекет құру жолындағы Қазақстан Ресрубликасының алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі – конституциялық және халықаралық-құқықтық қағидалармен сәйкестікке келтіру мақсатында құқықтық жүйені реформалау. Осыған байланысты Республика Президентінің 2009 жыл 24 тамыздағы № 858 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған құқықтық саясат тұжырымдамасында ұлттық заңнаманы қабылданған халықаралық міндеттемелер мен халықаралық стандарттарға сәйкес келтіру жұмысын жалғастыру керек делінген [3].
Осы бағдарламалық талаптарды ескере отырып, азаматтық іс жүргізу ғылымының алдында жинақталған мәселелерге және қолданыстағы азаматтық іс жүргізу заңнамасына талдау жасай отырып, белгілі бір ғылыми негізделген тұжырымдар жасап, азаматтық іс жүргізу заңын және сот тәжірибесін халықаралық үрдістерге сай дамыту қажеттілігі тұр.
Қазақстанда демократиялық қоғам мен құқықтық мемлекет құруға шешімнің конституциялық бекітілуі сапалы заңдардың қабылдануын, құқықты жоғары деңгейде қолдануды, соттардың жүйелі түрде және қатесіз жұмыс істеуін, сот беделінің айрықшалығын тануды талап етеді.
Қазақстанда сот жүйесін реформалау сот төрелігінің шынайы тәуелсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған болатын. Осыған орай, азаматтық сот ісін жүргізуде де түбегейлі өзгерістер болды.
Азаматтық процесс азаматтардың ар-намысын қорғаудың, еңбек және басқа да дауларды шешудің, азаматтық-құқықтық қатынастың барлық субъектілерінің құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз етудің тиімді құралы болуы тиіс. Азаматтық істер бойынша сот төрелігін іске асыру барысында сот пен іске қатысушылардың арасында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқық нормаларының маңызын, құқық қорғаудың соттық нысанының басымдылығын, құқық нормаларының оларды тәжірибеде қолданумен тығыз байланыстылығын студенттердің түсінуі, студенттерге құқықтық көзқарастарды, барлық негізгі іс жүргізушілік институттар мен ұғымдар: азаматтық іс жүргізу құқығы саласының мәні, азаматтық процестің соттың сот төрелігін жүзеге асыру бойынша қызметі екендігі, іс жүргізушілік қатынастардың ерекшелігі, процестің сатылары туралы яғни азаматтық іс жүргізу құқығы зерттейтін құқықтық ұғымдар мен категориялар туралы құқықтық түсініктерді қалыптастыру.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты мен міндеттері. Дипломдық жұмыстың басты мақсаты – Қазақстан Республикасының қолданыстағы азматтық іс жүргізу заңнамасын ескере отыра, бұйрық арқылы іс жүргізудің теориялық, құқықтық және тәжірибелік мәселелерін кешенді түрде зерттеу, осы институттың негізгі мәселелері бойынша авторлық көзқарасты қалыптастыру, жеке тұлғаның конституциялық құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағыттау мақсатында азаматтық іс жүргізу заңнамасын және оны қолданудың тәжірибесін жетілдіруге бағытталған ұсыныстар жасау.
Зерттеудің негізгі міндеттері. Аталған мақсатқа жету үшін дипломда келесі нақты міндеттерді шешуге талпыныс жасалды:
- Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізудегі бұйрық арқылы іс жүргізудің түсінігін ашу;
- Сот бұйрығының түсінігі мен мәнін анықтау;
- Сот бұйрығы шығарылатын талаптарды талқылау;
- Сот бұйрығын шығарудың тәртібі және мазмұнын ашу;
- Сот бұйрығының күшін жоюды талқылау.
Зерттеу объектісі. Бұйрық арқылы іс жүргізу: түсінігі, маңызы және негіздері барысында туындайтын қоғамдық қарым-қатынастар болып табылады.
Зерттеу жұмысының пәні. Азаматтық істер бойынша бұйрық арқылы іс жүргізу және сот бұйрығын жүзеге асыру кезінде пайда болатын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқық нормалары, сондай-ақ азаматтық іс жүргізу ғылымына тән құқықтық категориялар, теориялық көзқарастар мен тұжырымдамалар болып табылады.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі. Дипломдық зерттеудің теориялық, әдістемелік негізі қызметтердің бірлігіне негізделген материалистік диалектиканың заңдарынан, объективті болмысты зерттеудің жалпы-ғылыми және жеке-ғылыми (анализ, синтез, тарихи құқықтық, жүйелік-құрылымдық, салыстырмалы-құқықтық) әдістерден тұрады.
Зерттеудің құқықтық негізін Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының және шет мемлекеттердің азаматтық іс жүргізу заңнамасы қалайды.
Дипломдық қорытындыларының негізділігін дәлелдейтін зерттеудің эмпирикалық негізі ретінде Қазақстан Республикасы соттарының тәжірибесі қолданылды.
Дипломдық жұмыстың теориялық негізі ретінде Н.И. Авдеенко, Л. Анисимова, З.Х. Баймолдина, Л.А. Ванеева, Г.Д. Васильева, СИ. Веливис, М.А. Викут, М.А. Гурвич, А.А. Добровольский, П.Ф. Елисейкин, Н.Б. Зейдер, М.А. Иванова, Н.И. Клейн, А.Ф. Клейнман, А.Ф. Кожухаръ, К.И. Комиссаров, СВ. Курылев, П.В. Логинов, А.А. Мельников, Л.Г. Осокина, В.К. Пучинский, Е.Г. Пушкар, И.М. Пятилетов, М.Ю. Розова, Е.В. Рябова, В.Н. Щеглов, К.С Юдельсон сияқты процессуалистердің еңбектері алынды. Аталған ғалымдардың азаматтық істерді сырттай өндіріс бойынша қарау түсінігі мен тәртібі, азаматтық іс жүргізу құқығын іске асыру мәселелеріне байланысты теориялық құнды идеялары зерттеу жүргізу кезінде басшылықка алынып, дипломдық жұмыста өзегі болып отырған проблеманы ой елегінен өткізуде айрықша маңызды роль атқарды.
Зерттеудің нормативтік базасын Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығын реттейтін нормативтік-құқыктық актілер кұрайды.
Диплом жұмысының құрылымы. Тақырыптың мазмұнымен және зерттеудің міндеттерімен анықталды. Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі тараудын, бес бөлімшелерден қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 Искакова Г.К., Газизова Н.С., Сембаева А.Б. Қазақстан Республикасындағы адам құқығы. - Астана: Фолиант, 2008.
2 Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 «Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған құқықтық саясат тұжырымдамасы туралы» Жарлығы (2014.16.01. берілген өзгерістер мен толықтырулармен).
3 Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 20 қыркүйектегі № 949 «Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы» Жарлығы (2005. 13.07.берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
4 Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: Юрист, 2014.
5 Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі. - Алматы: Юрист, 2014.
6 Ильясова Г.А. Казахстан Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығы (жалпы бөлім). - Астана: Фолиант, 2006.
7 Малышев К.И. Курс гражданского судопроизводства. – Москва: Наука, 2009
8 Егембердиев Е. Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығы. - Астана: Фолиант, 2008.
9 Қазақстан Республикасыны Президентінің 2008 жылғы 10 желтоқсандағы № 99-ІV . «Қазақстан Республикасының Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексі (2014.16.05. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен).
10 Каржаубаев Е. Қазақстандағы сот билігі: кеше және бүгін. // Заң журналы. - № 4.
11 Каржаубаев Е. Қазақстан Республикасының сот билігінің құқықтық мәртебесі. Оқу құралы. - Алматы: Жетi жарғы, 2006.
12 Сейілханов Е.Т. Сот ісін жүргізу. - Астана: Фолиант, 2009.
13 Егембердиев Е.О. Применение принципа состязательности при осуществлении правосудия судами Республики Казахстан (по гражданским делам): автореф. ... канд. юрид. наук: 12.00.11. – Алматы, 2007.
14 Алдамжарова Е.Б. Сот – қылмыстық сот ісін жүргізуші мемлекеттік орган ретінде / Е.Б. Алдамжарова, Ж.К. Берекетова // Заң ғылымдар сериясы: ғылыми мақала. – Ақтөбе: Қ.Жұбанов ат. АқМУ Хабаршысы, 2012.
15 Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. - Алматы: Жетi жарғы, 2001.
16 Азаматтық істерді қозғау:Талап арыздардың және сотқа басқа да шағымданулардың үлгілері. - Алматы: Жеті жарғы, 2003.
17 Касенова А.Ж. Талап қою құқығын іске асырудың шарттары: (өзекті мәселелері). - Алматы: Комплекс, 2006.
18 Алиев М. М. Қазақстан Республикасының сот жүйесi және құқық қорғау органдары. - Астана: Атамұра, 2004.
19 Баймолдина З.Х. Производство по пересмотру судебных актов по гражданским делам. - Алматы: КазГЮУ, 2002.
20 Атаханова С. К. Азаматтық іс жүргізу құқығы: практикум. - Алматы: Қазақ университеті, 2013.
21 Қамбарова Н.Ш. Азаматтық іс жүргізу құқығы. (альбом-кесте). - Алматы, 2009.
22 Жайлин Г.А., Дауленкалиев Е.М., Темиргалиева Р.А. Возбуждение гражданских дел. Исковые заявления и другие обращения в суд. - Алматы: ТОО "Аян Әдет", 2001.
23 Баймолдина З.Х. Разбирательство гражданских дел в суде первой
инстанции: Научно-практическое пособие. - Алматы: Жеті жарғы, 2001.
24 Гражданский кодекс Республики Казахстан. (Общая часть): комментарий / Под. ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин; сост.Р.А.Маметова. - Алматы: Жетi жарғы, 1998.
25 Осокина Г.Л. Гражданский процесс. Общая часть. - Москва: Юристь, 2004.
26 Абдраимов Б., Мухамедшин Р. Некоторые теоретические и практические вопросы гражданского судопроизводства. // Правовая реформа в Қазахстане. – 2000. - № 3.
27 Гражданское процессуальное право России: Учебник. / Под. ред.
М.С. Шакарян. – Москва: Юристь, 2002.
28 Акимбекова С.А. Институт апелляции в гражданском процессе: автореф. ... канд. юрид. наук: 12.00.03. – Алматы, 2002.
29 Нұрмашев Ү. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу құқығы. - Алматы: Жеті жарғы, 2009.
30 Сулейменова Г.Ж. Суд и судебная власть в Республике Казахстан. -Алматы: Жеті жарғы, 1999.
31 Треушников М.С. Гражданский процесс. – Москва: Юристь, 2002.
32 Стецовский Ю.И. Судебная власть: Учебное пособие. – Москва: Юристь, 1999.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе...........................................................................................................
5
1 Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізудегі бұйрықтық өндіріс пен сот бұйрығының ... ... ... ... ... іс ... бұйрық арқылы іс жүргізудің түсінігі мен сипаттамасы...............................................
8
1.2 Сот бұйрығының түсінігі мен ... Сот ... ... ... Сот ... ... ... мазмұны және оның күшін жою.......................................................................
36
2.1 Сот бұйрығын шығарудың тәртібі және мазмұны..........................
36
2.2 Сот бұйрығының күшін жою.................................................................
50
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................................................
63
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ата заңымызда адам, оның өмірі, құқықтары мен мүдделері біздің мемлекетіміздің маңызды құндылықтары ретінде жарияланды. ... мен ... ... мен заңды мүдделерін жүзеге асыру біздің құқықтық жүйеміздің негізін қалайды. Құқық қорғау органдары мен сот ... сот ... ... ... азаматтардың конституциялық құқықтары мен мүдделерінің сақталуын қамтамасыз ету үшін қажеттінің барлығын ... ... тиіс [1, ... ... 20-шы ... Қазақстан Республикасының Президенті қол қойған Қазақстан Республикасының құқықтық саясатының концепциясында қылмыстық құқықта адамның құқықтары мен міндеттерінің үстемділігіне негізделген ... тиіс ... ... жаңа ... ... Осы ... ... іс жүргізу заңнамасын ары қарай жетілдірудің қажеттілігі көрсетіліп, негізгі мақсат ретінде нақты нормаларда адамның ... мен ... ... ... ... іс ... қағидаларының нақтылануы белгіленді [2].
Құқықтық мемлекет құру жолындағы Қазақстан Ресрубликасының алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі - ... және ... ... сәйкестікке келтіру мақсатында құқықтық жүйені реформалау. Осыған байланысты Республика Президентінің 2009 жыл 24 ... № 858 ... ... ... ... 2010 ... 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған құқықтық саясат тұжырымдамасында ұлттық заңнаманы қабылданған халықаралық міндеттемелер мен ... ... ... ... ... жалғастыру керек делінген [3].
Осы бағдарламалық талаптарды ескере отырып, азаматтық іс жүргізу ғылымының алдында жинақталған мәселелерге және ... ... іс ... ... ... ... ... белгілі бір ғылыми негізделген тұжырымдар жасап, азаматтық іс жүргізу заңын және сот тәжірибесін ... ... сай ... ... ... демократиялық қоғам мен құқықтық мемлекет құруға шешімнің ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейде қолдануды, соттардың жүйелі түрде және қатесіз жұмыс істеуін, сот беделінің айрықшалығын тануды талап ... сот ... ... сот ... ... тәуелсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған болатын. Осыған орай, азаматтық сот ісін ... де ... ... болды.
Азаматтық процесс азаматтардың ар-намысын қорғаудың, еңбек және басқа да дауларды шешудің, азаматтық-құқықтық қатынастың ... ... ... мен ... мүдделерін қамтамасыз етудің тиімді құралы болуы тиіс. Азаматтық істер ... сот ... іске ... ... сот пен іске қатысушылардың арасында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқық нормаларының ... ... ... ... ... ... ... нормаларының оларды тәжірибеде қолданумен тығыз байланыстылығын студенттердің ... ... ... көзқарастарды, барлық негізгі іс жүргізушілік институттар мен ұғымдар: азаматтық іс жүргізу құқығы саласының мәні, азаматтық процестің соттың сот ... ... ... бойынша қызметі екендігі, іс жүргізушілік қатынастардың ерекшелігі, процестің сатылары туралы яғни азаматтық іс жүргізу құқығы ... ... ... мен категориялар туралы құқықтық түсініктерді қалыптастыру.
Дипломдық жұмыстың негізгі ... мен ... ... ... басты мақсаты - Қазақстан Республикасының қолданыстағы азматтық іс жүргізу заңнамасын ескере ... ... ... іс жүргізудің теориялық, құқықтық және тәжірибелік мәселелерін кешенді түрде ... осы ... ... ... ... ... көзқарасты қалыптастыру, жеке тұлғаның конституциялық құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағыттау мақсатында азаматтық іс жүргізу заңнамасын және оны ... ... ... ... ... ... ... міндеттері. Аталған мақсатқа жету үшін дипломда келесі нақты міндеттерді шешуге талпыныс жасалды:
Қазақстан Республикасының ... іс ... ... арқылы іс жүргізудің түсінігін ашу;
Сот бұйрығының түсінігі мен мәнін анықтау;
Сот бұйрығы шығарылатын талаптарды талқылау;
Сот бұйрығын шығарудың тәртібі және мазмұнын ... ... ... ... талқылау.
Зерттеу объектісі. Бұйрық арқылы іс жүргізу: түсінігі, маңызы және негіздері барысында туындайтын қоғамдық қарым-қатынастар болып табылады.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... іс ... және сот бұйрығын жүзеге асыру кезінде пайда болатын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқық нормалары, сондай-ақ азаматтық іс жүргізу ғылымына тән құқықтық ... ... ... мен тұжырымдамалар болып табылады.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі. Дипломдық ... ... ... ... ... ... негізделген материалистік диалектиканың заңдарынан, объективті болмысты зерттеудің жалпы-ғылыми және жеке-ғылыми (анализ, синтез, тарихи құқықтық, жүйелік-құрылымдық, салыстырмалы-құқықтық) әдістерден тұрады. ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының және шет мемлекеттердің азаматтық іс жүргізу заңнамасы қалайды.
Дипломдық қорытындыларының негізділігін дәлелдейтін ... ... ... ... ... ... соттарының тәжірибесі қолданылды.
Дипломдық жұмыстың теориялық негізі ретінде Н.И. Авдеенко, Л. Анисимова, З.Х. Баймолдина, Л.А. Ванеева, Г.Д. Васильева, СИ. ... М.А. ... М.А. ... А.А. ... П.Ф. ... Н.Б. ... М.А. Иванова, Н.И. Клейн, А.Ф. Клейнман, А.Ф. Кожухаръ, К.И. Комиссаров, СВ. Курылев, П.В. ... А.А. ... Л.Г. ... В.К. ... Е.Г. ... И.М. ... М.Ю. ... Е.В. Рябова, В.Н. Щеглов, К.С Юдельсон сияқты ... ... ... Аталған ғалымдардың азаматтық істерді сырттай өндіріс бойынша қарау түсінігі мен тәртібі, азаматтық іс жүргізу құқығын іске ... ... ... теориялық құнды идеялары зерттеу жүргізу кезінде басшылықка алынып, дипломдық жұмыста өзегі болып отырған проблеманы ой ... ... ... ... роль ... ... базасын Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығын реттейтін нормативтік-құқыктық актілер кұрайды.
Диплом жұмысының құрылымы. Тақырыптың мазмұнымен және ... ... ... ... ... ... екі ... бес бөлімшелерден қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 Қазақстан ... ... іс ... бұйрықтық өндіріс пен сот бұйрығының жалпы сипаттамасы
+ Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізудегі бұйрық арқылы іс жүргізудің түсінігі мен ... ... - бұл ... ... борышты сот бұйрыығын шығару арқылы өндірісін алу тәртібі.
АІЖК 139 бабына сәйкес сот ... ... ... ақша ... ... мүліктерді өндіріп алуы үшін, өндірп алушыны немесе борышкерді олардың түсініктемелерін ... үшін ... ... және ... істі ... ... талаптар бойынша арыз берушінің яғни өндіріп алушының арзы негізінде шығарылатын судьяның ... ... ... ... ... қарағанда жылдан әрі жеңіл шешілуге жататды.
Бұйрық өндірісінде қаралатын істердің негізі, мазмұны және тәртібі АІЖК 13 ... 139 ... 149 ... ... ... ... іс ... шет мемлекеттерде яғни Германия, Франция елдерінде көп уақыттар бойы кеңінен қолданылып келген. Ал ... ... ... іс ... ... ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғ басында сот өндірсіндегі істерді тездету және жеңілдету ... ... ... қарауға байланысты толықтырулар мен өзгертулер енгізілген. 80 жылдардың ортасында ... ... ... ... ... бұйрық өндірісінде қаралуға жататыны анықтлады. Отандық және шет елдік тәжірбелерді есепке ала отырып ... ... ... ... ... қысқарту мақсатында Россия азаматтық іс жүргізу заңдарында борышты немесе қарызды өндіру сот бұйрығын шығару арқылы қарау ... яғни ҚР АІЖ ... ... өндірісі„ жаңадан қосылған тарау болып табылады. Бұрын қолданылған ескі заңдарда Азаматтық сот ... 3 ... ... ... 1999 ... 1 шілденден бастап күшіне енген АІЖК сот ... 4 түрі ... ... ... ... ... ... 2-тармағында және АІЖК-ң 8 - бабында көрсетілгендей әрбір азамат бұзылған немесе даулы конституциялық ... ... ... заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау үшін белгіленген тәртіппен сотқа жүгінуге құқылы [4].
Соттық қорғалуға құқық ҚР-ң сот ... мен ... ... ... ... заңының нормаларына сәйкес:
- Әркімге мемлекеттік органдардың, ұйымдардың, лауазымды және өзге де адамдардың Республиканың Конституциясында және ... ... ... ... мен заңды мүдделерге нұқсан келтіретін немесе оларды шектейтін кез-келген заңсыз ... мен ... сот ... ... кепілдік беріледі.
- Ешкімді де оның ісін заңның барлық талаптары мен әділеттілікті сақтай отырып құзіретті тәуелсіз және алаламайтын ... ... ... ... ... ісін қарау тәртібімен қаралуға тиісті өтініштерді, арыздар мен шағымдарды басқа ешқандай органның лауазымды немесе өзге де адамдардың қарауына немесе бақылауға ... ... ... ҚР - да сот ... ... ... лауазымды тұлға .
Өз құзіретін жүзеге асыруы кезінде қойған талаптары барлық мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды тұлғасына және ... ... ... ... ... ... және соттың мәртебесі туралы заңнын 3-бабы 3 - тарамағы сәйкес сотың талаптарын орындамаған тұлғаларға заңда көзделген жауапкершілік ... деп ... ... ... сот объективтілікті және әділдікті сақтауы тиіс.
Әділшілікпен сот актісін шығаруды қамтамасыз ету үшін заң ... ... ... ... ... ... Ол ... 40,43 - бабында көзделеген
Субъективті ... мен ... ... қорғау нысаны дегеніміз-құқықты қорғау жолында құзіретті органдардың белгілі әрекеттер ... яғни ... ... ... ... ... ... құқық қорғау тәсілін анықтау және шешім шығару [5].
Азаматтық құқықтарды қорғау ҚР заңды актілерінде қарастырылған белгілі тәсілдер арқылы жүзеге ... ... ... ... ... комиссиялары)
Нотариалдық
Әкімшілік (өкілетті және атқару органдары)
Өзін-өзі қорғау тәсілдері жатады.
Азаматтық іс жүргізу құқығы құқық саласы ретінде - ... ... ... сот ... ... асыратын қоғамдық қатынастарды реттейтін жүйелермен құқықтық нормалар жиынтығы.
АІЖҚ-ң пәні-азаматтық істерді қорғау және шешу барысында, ... ... сот ... орындау негізінде сот пен іске қатысушылар арасында пайда болған қоғамдық қатынастар.
АІЖҚ-ы - азаматтық істер бойынша сот өндірісі саласындағы қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... ... АІЖ ... субъектілерінің, яғни іске қатысушы тұлғалардың құқықтық жағдайының заңда белгіленген тәртіппен шектелуі. Сот өзіне тиісті құзіретке ие ... ... ету ... б.т. Сондықтан соттың немесе судьяның іске қатысты талаптары, ... ... да ... іске ... үшін ... ... азаматтық іс жүргізу қатынастары билік ету және бағыну қатынастарымен сипатталады.
Ал диспозитивті тәсіл керісінше ... ... ... бағытталады.
Азаматтық іс жүргізу тәртіп бойынша мүдделі тұлғаның талап арыз ... ... ... яғни құқық туралы даудың субъектілеріне байланысты, ал сот өз бастамасымен ... істі ... құқы ... ... - азаматтық сот өндірісі саласында қоғамдық қатынастырды реттейтін процессуалдық құқық ... ... ... ... ... 2-ге ... ... бөлім
б) Ерекше бөлім
Жалпы бөлімінде сот өндірісінің жалпы ережелері сипатталады. Оған ... 1 ... ... ережелер" кіреді. Олар:
* АІЖ заңдары
* Сот өндірісінің міндеттері мен қағидалары
* Азаматтық істердің ведомствалық ... ... ... ... ... құрамы және қарсылық білдіру
* Іске қатысушы тұлғалар
* Сотта ... ... ... және ... ... ... Мәжбүрлеу шаралары
* Іс жүргізу мерзімдері
* Сот хабарлары мен шақырулары
Ерекше бөлімнің нормалары процестің жеке сатыларын қамтиды. Оған АІЖК 2, 3, 4, 5- ... ... 1 ... азаматтық істерді қарау.
* Сот қаулыларын қайта қарау.
* Жайылған сот ісін қайта қалпына келтіру.
* ... ... сот ... құқықты мәжбүрлеп жүзеге асырудың тәртібі, яғни материалдық-құқықтық табиғаты бір-біріне сәйкес келетін, белгілі бір шеңберге кіретін азаматтық істерді бірінші ... ... ... ... ... ... Азаматтық сот өндірісінің пәні нақты азаматтық істер. ... сот ... ... ... ... ... онда азаматтар мен ұйымдардың даулы құқықтарын, бостандығын, заңмен қорғалатын ... ... ... пен ... тәртібін нығайту, құқық бұзушылықтың алдын алу болып табылады делінген [6, 78б.].
Азаматтық істердің жекелеген топтары қозғалуына, қаралуына, ... ... ... ... ... және өздеріне тән ерекшеліктері болады. Осыған байланысты сот өндірісі ҚР АІЖК-де мынандай 4 топқа бөлінген:
Бұйрық арқылы іс жүргізу
Талап арқылы іс ... ... ... қою ... іс ... ... өндіріс
Бұйрық өндірісінде 1 тарап болып арыз беруші (кредитор) ... 2-ші ... ... ... табылады. Тараптар ретінде іске ұйымдар немесе жеке азаматтар ... ... ... ... ... ақша ... жылжымалы мүлікті өндіріп алуға байланысты істер кіреді.
Ал жылжымайтын мүлікке басқа да өндіру алуға ... ... сот ... ... ... ... қарайды.
Бұйрық өндірісінде қаралатын істердің нақты категориясытікелей заңды атап айтқанда, АІЖК 140 ... ... ... ... ... ... талап өндірісі тәртібімен қаралады. Сондықтан да талап өндірісінің ережелері азаматтық сот өндірісіндегі жалпы ... ... ... ... өндірісі бойынша азаматтық істер талап арыз жазу арқылы қозағалады.
Азаматтық іс жүргізу нормаларынан талап өндірісінде түрлі материалдық құқықтық қатынастардан туындаған ... ... ... ... ... ... ... істердің барлығы азаматтық-құқықтық даулардың яғни, құқық туралы даудың бар болуы мен сипатталады. Құқық жөніндегі даудың негізі - құқықтың бұзылуы ... ... ... ... ... [7, 68б.]. ... ... талаптық нысанасына яғни талап өндірісіне тән белгілер:
Құқық ... ... ... ... мүддеснің бар болуы.
Заңды мүдделері бір-біріне қарама-қайшы тараптардың арасында
басталған істер бойынша ... ... және ... ... ... заң ... іс жүргізу мүмкіндіктерін береді.
Ерекше талап өндірісіндегі істер сот ... ... ... қолдана отырып шешіледі. Оған сот өндірісінің қағидалары, іс ... ... ... тәртібі, сот мәжілісінің хаттамасы істі қысқарту, арызды қараусыз қалдыру негіздері т.б. ережелер кіреді.
Дегенмен, ерекше талаптың сот өндірісінің өзінетән мынандай ерекшеліктері ... ... ... ... істі ... ... ретінде талап арыз емес арыз беріледі.
* Арыз берудің мерзімі әрбір іс үшін заңда белгіленген, және істі ... ... ... ... үшін ... Іс ... 1 тарап азамат немесе қоғамдық бірлестік ал, 2-ші тарап ... ... ... ... ... адам ... ... Ерекше талаптың өндірісте талаптан бас тарту немесе бітімгершілік келісіміне келу мүмкіндігі болмайды.
* Сотқа арыз беруге арналған мерзімдер әрбір іс ... жеке ... және ... ... ... ... қарастырылған.
Ерекше өндірісте іс қаралғанда АІЖК 31-39 тарауларындағы толықтырулар мен ерекшеліктерді қоспағанда талап өндірісінің жалпы тәртібі ... ... ... ... ... бойынша тарап ретінде талапкер және жауапкер емес. Тек 1 тарап арызданушы ғана қатысады және үшінші тұлғалар іске тартылмайды.
Ерекше ... ... ... тән ... атап ... жауапкердің талапты мойындауы, талаптан бас тарту, бітімгершілік келісіміне келу, қарсы ... қою ... ... ... ... құралы ретінде талап арыз емес арыз немесе шағым беріледі.
Ерекше өндірісте аумақтық соттылықтың жалпы ережелері бойынша емес әр ... іске ... ... ... және ... ... ... байланысты істердің соттылығы ережелері қолданылмайды.
Ерекше өндіріс бойынша қаралатын ... ... ... ... ... қаралатын түрлі істердің әрқайсысының сотта қарау тәртібінің арнайы ерекшеліктері қарастырылған.
Ерекше өндіріс-азаматтық сот өндірісінің жеке бір түрі ... ... ... ... ... ... қамтиды. Ерекше өндірісте қаралатын азаматтық істердің тізбесі АІЖК-ң 289-бабында анық ... ... ж ... сатылары түпкілікті бір мақсатқа жету үшін белгіленген іс жүргізу әрекеттерін біріктіретін сот өндірісінің бөлімі немесе этап. ... іс ... ... ... ...
* І ... сот өндірісі: істі қозғау, істерді соттарда қарауға ... ... істі ... ... істі ... ... ... талқылау шешім шығарумен немесе қортынды ұйғарым шығарумен аяқталады.
* Апелляциялық инстанцияда істерді қарау, яғни апелляциялық шағым беру ... ... ... ... ... ... ... сот актілерін жоғарғы сот инстанциясында мәні бойынша қайта қарау.
* Қадағалау сатысы, яғни заңды күшіне енген сот актілерін ... ... ... ... қайта қарау.
* Заңды күшіне енген сот актілерін жаңадан ашылған мән- жайлар бойынша қайта қарау.
* Орындау ... - ... ... ... сот ... ... мәжбүрлеу арқылы орындау.
Процестің әрбір сатысы белгілі бағытқа ие болады және бір мақсатқа жету арқылы аяқталады бірақ әрбір ... іс ... ... ... өтуі міндетті емес. Мыс: іс бойынша апелляциялық шағым берілмесе немесе мүжбүрлеп орындату қажеттігі туындамаса І - инстанцияда іс ... ... ... Сот ... ... мен мәні
Бұйрық шығару - бұл ... ... ... жеделдетілген, уақытты үнемдеуді қамтамасыз ететін сот ісін жүргізу болып табылады, мұнда істер бойынша толық ... ... ... және ... ... және ... түсініктемелері тыңдалатын сот процестерін өткізуге, сот отырысының хаттамаларын жүргізуге жұмсалатын шығындар болмайды.
Сот тәжірибесі көрсеткендей, соттар негізінен заңның бұйрық арқылы іс ... ... ... ... ... ... ... статистикалық деректерге сәйкес, қаралып жатқан істердің саны артып отырған кезде талап қою тәртібімен бұйрық берілу мүмкіндігіне қарамастан соттар шығарған бұйрықтар ... азаю ... ... ... ... ... 140-бабының талаптарына сәйкес, талапкерлердің арыздарын қарау үшін негіздемелердің бар екеніне қарамастан, ... ... ... ... ... бойынша бересіні есептелген, бірақ төленбеген еңбекақыны өндіріп алу туралы талаптарды тараптарды шақыра және сотта іс ... ... ... қарау;
* ажырасу туралы талап арыздарды алименттер өндіру туралы талаптармен бірге қабылдау, ал алимент туралы талаптарды бұйрық арқылы іс ... ... ... ... еді, бұл ... ... ... жолмен жиналып қалуын болдырмай, талапкер әйелдің алименттерді дер кезінде алуына мүмкіндік берер еді;
АІЖК-нің 140-бабына енгізілмеген ... ... ... беру, мысалы:
* борышкерлер борышты жазбаша түрде мойындамай тұрып, ... ... алу ... сот бұйрықтарының берілуі, ал мұндай істерді қарау үшін ықтимал даудың ... ... ... ... танығаны туралы мәліметтердің жоқтығына қарамастан, ҚР АІЖК-нің 140-бабының талаптарын бұза ... ... ... ... қолхат бойынша сот бұйрығының шығарылуы;
* борышкердің қарсылығы ... ... ... ... ... талаптар бойынша сот бұйрығының шығарылуы;
* салықтар бойынша бересінің болуына байланысты өсімпұл мен айыппұлдарды өндіріп алу туралы талаптардың қаралуы;
арызды қабылдаған ... ... ... ... ... сақталмауы:
* арызды қабылдау туралы ұйғарымда заңда көзделмеген бұйрық арқылы іс жүргізу ... іске ... ... ... істі ... ... ... оны тыңдауға тағайындау, прокурорды хабардар ете отырып, ... ... ... ... ... ... сипаты бар азаматтық істерге арналған, алдын ала әзірленген бланкілер пайдаланылады
сот бұйрықтарының мазмұны АІЖК-нің 146-бабының ... ... сай келе ... ... ... алу бойынша сот бұйрықтарында алименттерді ұстап қалудың қай жасқа дейін қолданылуының көрсетілмеуі жиі ... сот ... ... деп аталады;
* сот бұйрықтарында оларға қатысты шағым беру тәртібі мен мерзімдері әрқашан көрсетіле ... ... ... ... сақталмауы:
* сот бұйрығы көшірмесінің борышкерге тапсырылғаны туралы хабарламасыз ... ... ... ... жолданбауы;
* іс өндірісінде сот бұйрығының түпнұсқасы қалдырылып, орындалу үшін оның көшірмесінің жолдануы;
* борышкер сотқа өзінің қарсылығын жолдай алатын 10 ... ... ... ... алушының қолына сот бұйрығын беру;
* сот бұйрығын борышкердің алғаны туралы дерек болмай тұрып, сот бұйрығын шығарылған күні ... ... ... ... ... кірісіне мемлекеттік баж өндіріп алу үшін соттың мөрімен куәландырылған сот бұйрығының бөлек данасын ... сот ... ... ... орындау парағын жіберу, мұнда сот бұйрығының өзі орындау құжаты болып табылады, оның орындалуы үшін ... ... ... ресімдеудің қажеті жоқ. Басқа орындау құжаттарынан өзгешелігі, сот бұйрығы - бірінші ... ... ... ... үшін ... ... сот ... немесе мемлекеттік бажды өндіріп алу туралы орындау парағын ... ... ... сот ... жолдаудың орнына оны өндіріп алушыға тікелей беруі;
* сот бұйрығының күші жойылған кезде өндіріп алушыға ... ... ... ... сот ... ... бас тартылған немесе оны қолға беру туралы арыз қайтарылған кезде өндіріп алушы төлеген мемлекеттік баждың қайтарылуы ... ... ... [8, ... ... 13-тарауының ережелерін бұзуы, осы институттың басты мақсаты мен міндеті - арыздарды бұйрық арқылы іс жүргізудің жеңілдетілген ... ... ... ... дер ... ... қамтамасыз етпейді.
Сот бұйрығын шығару туралы арызды қабылдаудың іс жүргізу ерекшеліктері
Бұйрық арқылы іс жүргізуде: ... мен ... деп ... ... ... олар ... ... және борышкер деп аталады, бұл олардың арасындағы белгілі бір даусыз қарым-қатынасты баса көрсетеді. Бұйрық арқылы іс ... ... ... тұлғаның, арыз берушінің бастамасы бойынша қозғалады, ол арызды жазбаша нысанда береді.
Бұйрық беру туралы арыз түскеннен ... ... ... ... ... ... ... сот бұйрығын шығаруға негіз болатын негіздемелердің егжей-тегжейлі толық тізбесіне жататын-жатпайтыны:
* нотариатта куәландырылған мәмілеге ... ... ... ... ... және ... ... талап;
* төленбеген вексельге, акцептің болмауына және нотариус жасаған акцептің күні белгіленбеуіне білдірілген наразылыққа негізделген ... ... ... немесе үшінші тұлғаларды тарту қажеттігіне қатысы жоқ, кәмелетке толмаған балалар үшін ... ... алу ... ... азаматтардан және заңды тұлғалардан салықтар мен басқа да міндетті төлемдер бойынша бересіні өндіріп алу туралы талап;
* қызметкерге аударылған, бірақ төленбеген ... мен өзге де ... ... алу туралы талап;
* жауапкерді немесе борышкерді іздестіру жөніндегі шығындарды өндіріп алу туралы ішкі істер органдарының немесе қаржы полициясының ... ... ... заңнамалық актілеріне сәйкес лизинг нысанасын даусыз талап ету туралы талап;
* кепіл беруші-борышкерге кепілге салынған затынан ... алу ... ... талабы (АІЖК-нің 140-бабы);
арыздың мазмұны мен нысаны заңның талаптарына сай ... онда ... ... ... арыз ... отырған соттың атауы;
* өндіріп алушының атауы, оның тұрғылықты жері немесе орналасқан жері, ... ... ... ... ... оның ... жері немесе орналасқан жері, заңды тұлғаның деректемелері;
* өндіріп алушының талабы және оған ... ... ... ... ... ... қоса ... құжаттардың тізбесі;
* егер мүлік талап етіліп отырса, оның құнының арызда көрсетілген-көрсетілмегені;
* өндіріп алушының мемлекеттік ... ... бұл ... оның ... ... көзделген жалпы ережелер бойынша есептелетіні және мүліктік сипаттағы ... ... ... ... ... ... есте ... тиіс:
* жеке тұлғалар үшін-1%,
* заңды тұлғалар үшін-3%
арыз қай тілде берілген, оған қоса тіркелген құжаттардың таңдалған тілге сәйкес келетін-келмейтіні, аударманың қажет-қажет ... ... ... ... ... және талап арыздың нысаны мен мазмұнына қатысты мына төмендегілермен толықтыру қажет:
* нотариатта куәландырылған мәміле, бұл - жазбаша ... ... және ... немесе осындай іс-әрекеттерді жасауға уәкілеттігі бар басқа тұлға куәландырған мәміле. Егер мәміле ... ... ... ... бірақ тараптардың келісімі бойынша осындай іс-әрекеттің жүзеге асырылуы көзделген болса, онда мұндай іс-әрекеттің ... ... ... ... жай ... ... жасалған мәміле, бұл - мәміленің мәнісі келтірілген және мәмілені жасаушы тұлға ... ... қол ... ... ... ... жасалған мәміле. Бұйрық беру туралы қойылған талаптың негізділігін бағалаған кезде Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... онда осындай мәмілелердің жасалуына қойылатын талаптар және құқықтық салдарлар реттелген.
* ... ... ... ... және нотариус жасаған акцептің күні белгіленбеуіне білдірілген наразылық дегеніміз төлемнен немесе оның күнін белгілеуден толық немесе ішінара бас ... ... ... ... ... вексельге, акцептің болмауына немесе акцептің күні белгіленбеуіне наразылық нысанында растауға тиіс. Ең басынан ... ... ... төлем жасаушыға вексель бойынша төлемақы жасалатын төлемнің күнін көрсете отырып, төлемді акцептеу туралы талап қойып жолдануы ... [10, ... ... ... ... ... бірақ төлем жасаудан бұлтаратын болса, оның бас тартатынын да нотариус растауға тиіс. Аталған жайтты растайтын нотариаттық ... ... ... ... ... ... ... салдарлар пайда болады. Аталған іс-әрекет вексельдік қарым-қатынастарға қатысушылардың мүдделерінің қорғалуын қамтамасыз ету үшін наразылық актісін ... ... ... ... беру ... ... ... негізділігін бағалаған кезде судьялардың Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің вексельдер бойынша міндеттемелерге байланысты мәселелерді реттейтін ... ... алуы ... Сот ... тек ... іс-әрекет арқылы наразылық білдірілген вексельдер бойынша ғана беріледі. ... ... сот ... ... ... арыз ... кезде оны АІЖК-нің 141-бабына сәйкес ресімдеуге және нотариус жасаған ... ... ... ... вексельді қоса тіркеуге тиіс. Судья мәлімденген талаптың төленбеген вексельге, акцептің болмауына және нотариус жасаған акцептің күні ... ... ... ... ... наразылық жасаған кезде нотариустың заңның талаптарын орындаған-орындамағанын тексеруге тиіс.
* кәмелетке толмаған балалар үшін алименттер сот бұйрығының негізінде өндіріліп алынады. Заңмен ... ... ... ... ... әрекетке қабілетсіз жұбайы, кәмелетке толмаған балалары үшін алимент өндіріп алу туралы арыз, бір мезгілде әкелік анықтала отырып, ... ... арыз ... ... ... егер ... белгілеу туралы куәлік бар болса, онда алимент өндіріп алу туралы сот ... беру ... ... ... кедергі жоқ.. Егер борышкер мәлімденген талапқа қарсылық білдірсе немесе егер ол ... ... ... (сот ... ... ... парағы) бойынша төлейтін болса, алимент өндіріп алу туралы арыз талап арыз ... ... ... толмаған балалардың мүдделерін қорғау мақсатында олар үшін алимент өндіріп алу туралы сот бұйрығын беру жөнінде арызды бала ... ... ... ... ... баланың қамқоршысы немесе қорғаншысы, қамқоршылық немесе қорғаншылық органы, балалар үйі, прокурор бере алады. Бұйрық шығару ісі ... ... ... алу ... талаптың негізділігін бағалаған кезде судья неке және отбасылық заңнаманың нормаларын ... алуы ... Сот ... ... ... толмаған балалар үшін алименттер ақшалай сомада өндіріп алына алмайды, себебі бұл мәселенің шешілуі осындай өндіріп ... заң ... ... ... тексеру қажеттігімен байланысты. Сот бұйрығын беру туралы арызға өндіріп алушы неке туралы ... ... ... ... көшірмесін (егер неке бұзылған болса, некені бұзу туралы ... ... егер ... некені тіркемеген болса, әкелікті белгілеу туралы куәліктің көшірмесін), алимент қай бала үшін өндіріліп алынатын болса, сол баланың туу ... ... ... егер ... қамқоршы немесе қорғаншы беріп отырса, қамқоршының немесе қорғаншының тағайындалуы туралы ... ... ... ... ... ... ... және одан басқа орындау парақтары бойынша ұсталымдардың бар-жоғы туралы оның жұмыс орнынан ... ... ... арыз ... асырауында екені туралы анықтаманы қоса тіркеуге тиіс.
* азаматтар мен заңды тұлғалардан салықтар мен басқа да ... ... ... ... ... алу есептелген айыппұлдарды емес, тек алашақ пен өсімпұлды ғана өндіріп алуды көздейді. ... ... ... ... ... ... та Кодексте сот бұйрығын беру туралы сотқа осылайша арыз беру көзделмеген, ... ... тыс ... ... ... ... болады. Арызды қабылдаған кезде судья заңмен аталған төлем түрі көзделген-көзделмегенін; азаматты аталған төлемді төлеуге ... үшін ... ... бар-жоғын; өндіріп алатын орган азаматтарды төлем төлеуге тартудың заңмен белгіленген тәртібін сақтаған-сақтамағанын; егер азаматтың заң бойынша ... ... ... өндіріп алатын органдардың оларды назарға алған-алмағанын тексеруге тиіс. Сонымен қатар егер өсімпұл өндіріп алу ... да ... ... ... сот ... ... ... жасалған есептерді мұқият тексеруге тиіс және тек сөзсіз негіздеме болған жағдайда ғана өсімпұл ... ... ... Айыппұлдарды тек ӘҚБтК талаптарына сәйкес әкімшілік істің шеңберінде ғана өндіріп алуға болады.
* ... ... ... ... ... және ... ... өндіріп алу жұмыс берушіден толық алынбаған ақшаны жылдам әрі іс жүзінде сұратып алдырудың мүмкін ... ... ... арыз ... ... талаптарын қарау ресімінің жеделдетілгеніне және бұзылған құқықтарының дер кезінде қалпына ... ... сот ... беру ... арыз беру ... арыз бергеннен гөрі дұрыс.. Сот бұйрығын беру туралы арызға қосымшада өндіріп алушы ... ... ... ... ... ... ұсынуға тиіс. Осындай құжаттардың кейбір тізбесі мынадай: борыштың мөлшерін көрсете отырып, қызметкер алдында борышы бар екені туралы жұмыс беруші ... ... ... ... ... қарай төленетін қызметкерлер үшін есеп кітапшасы осындай құжат ретінде қолданылады, ол қызметкерде сақталады және ... ... ... ... ... есептерді жазу үшін және еңбек жағдайларының өзгеруі туралы немесе басқа деректерді ... ... үшін ... [11, ... ішкі ... ... ... қаржы полициясы органының жауапкерді немесе борышкерді іздеу бойынша шығыстарды өндіріп алу туралы қойған талабы борышкер іздеп ... ... жері ... ... қойылады және өндіріп алу мемлекеттің пайдасына жүзеге асырылады. Іздеу салу өндіріп алушының арызының және ол бойынша шығарылған ... ... ... ... ... талаптар бойынша сот бұйрығын беру туралы арызға қосымшаға өндіріп алушы іздеу салудың негіздемесін және оның ... ... ... қоса ... Сот ... ... ... арызды қабылдау
* Жоғарыда көрсетілген мән-жайларды тексергеннен кейін судья сот бұйрығын беру туралы арызды қабылдау немесе қабылдамау туралы шешім шығарады. ... беру ... ... қабылдау туралы ұйғарымның шығарылуы АІЖК арқылы реттелмеген. Сотта азаматтық іс ... ... ... ... ... ... бас ... мен оны кері қайтару сияқты іс жүргізу ... ... ... ... ... ... отырып судьяның арызды қабылдау және сотта бұйрық шығару ісін қозғау туралы ұйғарым шығаруы біздінше дұрыс.
Осындай ұйғарымның болмауы шығарылған сот ... ... деп ... ... ... бірақ ұйғарым шығаруға да АІЖК нормаларымен тыйым салынбаған. Керісінше, ұйғарымның ... ... ... осы ... ... судьяның назар аудармауы, біздің ойымызша, арыздың және оған қоса ... ... заң ... сәйкестігін тексеру бойынша ұқыпсыздық болып табылатын ықтимал заң бұзушылықтар тізбегіне бастау болады.
Арызды қабылдаумен қатар, АІЖК-нің 13-бабының ережелерін және ... КСР ... Соты ... 1989 ... 22 ... № 12 қаулысының екінші тармағын ескере отырып, сот ісін ... ... ... қажет деп есептейміз, аталған құжатта азаматтық істер бойынша сот ісін жүргізу тілі ... арыз ... ... ... ... ... сот ... беру туралы арызды қабылдау туралы ұйғарымда оның АІЖК-нің 140-142-баптарының талаптарына сәйкестігі туралы мәлімет болуға тиіс. Сот ұйғарымында ... ... ... судья АІЖК-нің 13-бабының барлық талаптарын орындады деген қорытынды жасауға ... ... ал ... ... ережелерін дәл сақтауы турасында өзін өзі бақылауға мүмкіндік ... ... ... мерзімі АІЖК-нің 145-бабы бойынша арыз сотқа түскен күннен бастап үш күн деп ... ... ... бұйрықты шығарар алдындағы арызды қабылдау туралы ұйғарымды судья осы мерзімнен бұрын, бірақ белгіленген үш күннің ішінде шығаруға тиіс.
Арызды ... бас ... ... оны кері ... беру ... ... ... әрқашан да оны қабылдау міндетті дегенді білдірмейді. Жоғарыда көрсетілген барлық деректемелер тексерілгеннен кейін судьяның арызды қабылдаудан бас ... ... кері ... құқығы бар.
Судья сот бұйрығын шығару туралы арызды қабылдаудан АІЖК-нің 153-бабымен көзделген, талап арыздар үшін белгіленген (АІЖК-нің ... ... ... бас ... ... ... беру туралы арызды қабылдаудан төмендегі жағдайларда бас тартады:
* егер арыз азаматтық сот ісін ... ... ... және ... жатпайтын болса;
* егер заңды күшіне енген, дәл сол тараптар арасында, дәл сол дау нысанасы туралы және дәл сол ... ... ... ... талап арыздан бас тартуына байланысты іс бойынша іс ... ... ... ... тараптардың бітімгерлік келісімін бекіту туралы (АІЖК-нің 153-бабы) соттың шешімі немесе соттың ұйғарымы болса.
Судья бұйрық беру туралы арызды ... ... кері ... егер ... ... ... дейін алдын ала шешудің істердің осы санаты үшін заңнама белгілеген тәртібін ұстанбаған болса және осы ... ... ... әлі жоғалмаған болса;
* іс аталған соттың құзыретіне жатпаса;
* арызды ... ... жоқ ... ... болса;
* арызға бұл үшін өкілеттігі жоқ тұлға қол ... ... Егер ... өкіл қол ... ... оның ... ... АІЖК-нің 6-тарауымен (АІЖК-нің 141-бабы) белгіленген тәртіпте ресімделген құжаттардың бар-жоғын тексеру керек;
* осы немесе басқа бір ... ... дәл сол ... арасындағы, дәл сол дау нысанасы туралы және дәл сол ... ... іс ... бұл ... ... арыз ... (арыз беруші - қарастырылып отырған жағдайда), (АІЖК-нің 154-бабы).
Сонымен қатар судья арыздарды төмендегі жағдайларда кері қайтарады (АІЖК-нің 143-бабы):
* егер ... ... осы ... 140-бабымен көзделмеген болса;
* борышкер Қазақстан Республикасы соттарының заң құзыретінің шегінен тыс жерде болса;
* мәлімденген талапты растайтын құжаттар ұсынылмаған болса;
* ұсынылған ... ... ... ... емес ... ... дау бар екені байқалса;
* арыздың нысаны мен мазмұны осы ... ... ... сай ... арыз үшін ... баж ... болса [12, 89б.].
Арызды қабылдаудан бас тарту немесе кері қайтару үшін АІЖК-нің 153 және 154-баптарымен көзделген негіздемелер болып табылатын соттылық пен ... ... ... ... ... ... арыз ... өзінің талабының басқа ведомстволарға емес, сотқа ведомстволық бағыныстылығын ... ... ... осы ... ... ... ... соттың соттылығына жата ма;
* арыздардың АІЖК-нің 3-тарауымен ... ... ... пен ... ... ... мәлімденген-мәлімденбегендігі, аталған тараудың нормалары қаралып отырған мәселеге қатысты төмендегілерді ... егер ... ... ... ... ... ... және заңмен қорғалатын мүдделерді қорғау АІЖК-ге және басқа заңдарға сәйкес басқа сот тәртібімен жүзеге ... ... ... ... ... азаматтық сот ісін жүргізу тәртібінде қарау;
* заңмен соттардың құзіретіне жатқызылған ... ... ... ... ... АІЖК-нің 28-30-баптарымен көзделгендерді қоспағанда, азаматтық істердің аудандық (қалалық) және оларға теңестірілген соттардың соттылығына жататындығы;
* тараптарының ... ... ... ... ұйым ... ... ... істердің облыстық соттың соттылығына жататындығы;
* АІЖК-нің 28-бабының бірінші бөлімінің 2,3,4-тармақтарымен, екінші бөлімімен, 29-бабымен көзделген істерді қоспағанда, заңды тұлға ... ... ... жүзеге асыратын азаматтар, заңды тұлғалар тараптары болып табылатын, мүліктік ... мен ... емес ... бойынша азаматтық істердің ауданаралық экономикалық мамандандырылған соттардың соттылығына жататындығы.
Сонымен қатар судья төмендегіні анықтауға тиіс:
* бұйрық беру туралы талап ... ... қою ... ... ... АІЖК-нің 31-бабына сәйкес жауапкердің тұрғылықты жері бойынша немесе заңды тұлғаның орналасқан жері ... ... ... АІЖК-нің 32-бабына сәйкес, осы талапты талапкердің таңдауы бойынша қою үшін негіздемелер бар ма.
Арызды қабылдау ... ... сот ... ... ... бойынша АІЖК-нің 251-252-баптарымен белгіленген ережелерден басқа ұйғарымдарда төмендегі міндетті мәліметтер болуға тиіс:
* егер арыз азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен ... ... ... онда ... арыз ... қандай органға жүгінгені дұрыс екені көрсетілуге тиіс;
* егер іс аталған ... ... ... онда ұйғарымда арыз берушінің қандай сотқа жүгінгені дұрыс екені немесе істі қозғауға кедергі ... ... ... жоюға болатыны көрсетілуге тиіс;
* егер арызды қабылдаудан бас тартылса, өндіріп алушы төлеген мемлекеттік баж ... ... де бұл ... сот ... ... егер олқылықтарды жою мүмкіндігі берілген болса, ұйғарымда қандай олқылықтарды жою қажет ... ... және ... жою үшін үш ... мерзім белгіленуге тиіс.
Соңғы жағдайда судьяның арызды қабылдауға тиіс екенін назарда ұстау керек. Арызды ... ... ... сот ... ... ... арызды қабылдау туралы ұйғарым шығарудың қажеттігін және жоғарыда баяндалған ... ... ... деп ... Егер ... ... ... нұсқауларына сәйкес белгіленген мерзімде олқылықтарды жойса, мемлекеттік бажды төлесе, арыз сотқа алғаш рет ұсынылған күні берілді деп саналады. Бұйрық беру ... ... ... туралы ұйғарым сотқа алғаш рет арыз берілген күнмен белгіленуге тиіс [13, ... 153, 154, ... ... ... ... ... ... бас тарту және оны қайтару туралы, сондай-ақ олқылықтарды үш күндік мерзімде жою туралы ұйғарым орындалмаған жағдайда, ... ... ... ... ... іс ... ... арыз сотқа келіп түскен сәттен бастап үш күн ... ... ... ... ... арыз ... алғаш рет келіп түскен сәттен бастап үш күн өткеннен кешіктірілмей шығарылуға тиіс.
Сот бұйрығының мазмұны мен оны ... ... ... , ... ... Сот ... шығарылатын талаптар
Сот бұйрығы шығарылатын талаптар заңды көрсететін арнайы ережелерде, сот өндірісінің жалпы ережелерімен ретеледі. ... ... бір ... арыз ... (кредитор) болса, екінші тарап борышқор болып табылады. Тараптар ... іске ... ... жеке ... ... ... ... қаралатын істерге ақша сомаларын жылжымалы мүлікті өндіріп алуға байланысты ... ... ... ... басқа да өндіру алуға байланысты істерді сот өндірісінің жалпы ... ... ... ... ... ... істердің нақты категориясытікелей заңды атап айтқанда, АІЖК 140 бабында көрсетілген.
Сот бұйрығы мына жағдайларда шығарылады, егер:
Талап нотариатта куәландырылған ... ... ... ... ... ... және оны жауапкер таныса;
Талап төленбеген вексельге немесе акцептің болмауына негізделсе.
Егер ... ... ... жоқ ... ... балалар үшін алемент өндіріп алу туралы талап мәлімдеген болса.
Азаматтардан салықтар мен ... ... ... алу ... ... ...
Қызметкерлерге аударылған, бірақ төленбеген жалақылар мен төлемдерді өндіріп алу жөніндегі талаптар бойынша.
Жауапкерді немесе борышкерді іздестіру жөнінде шығындарды өндіру жөнінде, егер ... ... ішкі ... ... немесе қаржы полициясы 8 кепіл беруші борышкерге кепілге салынған ... ... алу ... ломбардтың талабы мәлімделген болса: мәлімдеген болса. Бұндай талаптар азаматтық, жанұялық, еңбектік және әкімшілік ... ... ... Сот ... - арызда көрсетілген талаптарды дәлелдейтін жазбаша құжаттарға негізделіп шығарылады [14, ... ... іс ... АІЖК 141-бабында көрсетілгендей мүдделі тұлғаның жазбаша нысанда сот бұйрығын шығару туралы беруі арқылы қозағалады. Сот ... ... арыз ... жалпы ережесі сақталына отырып беріледі. Ол дегеніміз- арыз борышкер азаматтың тұрғылықты жері ... ... ... ... ... ... жері ... сотқа беріледі. (АІЖК 31-бабы). С ондай-ақ соттылықтың тағы бір түрі арыз берушінің таңдауы ... ... ... ... АІЖК ...
Құқық қорғаудың талаптық нысанының мәні, талап қою нәтижесінде пайда болған азаматтық істің іс жүргізудің заңмен белгіленген процессуалдық ... ... ... ... ... қаралуға жататындығында. Талап қою құқығы - бұл ... ... ... арадағы материалдық-құқықтық дауды қарау мен шешу, бұзылған немесе дауланған субъективтік құқығын, заңды мүддесін ... ... ... сотқа жүгіну бойынша мемлекет қамтамасыз еткен және заңмен бекітілген мүмкіндігі. Талап бұзылған немесе дауланған құқықты қорғаудың іс жүргізу құралы ... ... ал ... ... ... іске ... нысан талаптық нысан деп аталады. Құқықты қорғаудың талаптық нысаны үшін төмендегілер тән:
* материалдық-құқықтық талаптың болуы;
* субъективтік құқық туралы ... ... ... ... бар екі ... ... элементтері - талаптың мазмұнын айқындайтын оның құрамдас бөліктері. Талап элементтеріне қорғау ... мен ... сот ... сипаты байланысты болады. Талап элементтеріне төмендегілер жатады:
мән - осыған қатысты талапкер соттан қорғауды сұрайды (яғни, бұл ... ... ... ... талабы немесе олардың арасындағы бүкіл материалдық құқықтық қарым-қатынас).
талаптың негізі - істің талапкердің ... ... ... ... ... өзінің жауапкерге қоятын материалдық-құқықтық талабын немесе талаптың мәнін құрайтын тұтас құқықтық қарым-қатынастарын, яғни талаптың ... ... ... ... фактілер ретінде осы мән-жайлармен байланыстырады.
талаптың мазмұны - сот арқылы қорғау түрі (тәсілі), талапкердің ... ... олар ... ... ... ... ... табады [15, 34б.].
Процессуалдық жағын, талап қою құқығының бар-жоғын судья талап арызды қабылдаған кезде ... Егер ... ... қою үшін іс жүргізу құқығы болмаса судья талап арызды қабылдаудан бас тартады. Талап қою құқығының материалдық-құқықтық жағы сотта қаралу ... ... және ... іс ... ... ... тұлға талап қоюға, ерекше талап қою және ерекше ісі ... ... ... арыз ... ... ... ... сотта азаматтық іс қозғау бірінші сатыдағы соттағы ісі ... ... ... сатысы болып табылады. Осындай құқықты іске асырудың ықтимал мүмкіндігінің себептері бойынша, талап сотқа қабылдағанға дейін сот ... ... кез ... іс ... ... ... ... табылады және АІЖК-нің 1-бабының ережелеріне қайшы келеді, онда Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу заңдары осы Кодекспен және ... ... өз ... жатқызылған талап қою және өзге істерді қарау мен шешу барысында сот төрелігін атқару кезінде ... ... ... ... деп ... ... ... әрбір тұлға бұзылған немесе даулы конституциялық құқықтарын, бостандықтарын немесе заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау үшін азаматтық іс жүргізу ... ... ... сотқа жүгінуге құқығы бар. Заңда көзделген жағдайларда мыналар өзге тұлғалардың немесе тұлғалардың ... бір ... ... және ... ... мүдделерін қорғау туралы сотқа арыз беріп жүгіне алады:
* мемлекеттік органдар;
* заңды тұлғалар;
* азаматтар;
* прокурор өзіне жүктелген міндеттерді жүзеге асыру мақсатында және ... ... ... ... қоғамдық және мемлекеттік мүдделерді қорғау үшін талап қойып (арыз беріп) жүгінуге құқығы бар.
Талап қою құқығын іске асырудың алғышарттары
Талап арыз ... ... ... ... ... тексеруге тиіс:
* талап арызды қабылдаудан бас тартуға себеп болатын, ... ... ... ... ... жоқ ... талап арызды кері қайтаруға АІЖК-нің 154-бабымен көзделген негіздемелер жоқ па;
* АІЖК-нің 155-бабына сәйкес, талап арызды қозғалыссыз ... үшін ... жоқ ... ... ... қою құқығын іске асыру үшін заңмен көзделген алғышарттар, яғни, белгілі бір тұлғаның нақты бір іс бойынша талап қоюы үшін ... ... ... ... ... ... ... бар ма. Сотта қорғау туралы сотқа жүгіну үшін осындай алғышарттардың болуы, сотқа ... ... ... ... сақтау қажеттігі (жоғарыдан қараңыз) судьяға белгілі бір іс жүргізу әрекеттерін жүзеге асыру, яғни, азаматтық іс қозғау туралы ... ... ... ... Іс ... жүгінуші субъектілердің бұзылған немесе дауланып отырған құқықтары мен мүдделерін сотта қорғау мүмкін емес. Соңынан заңсыз іс-әрекеттер мен істерді қарау ... ... ... үшін әу ... сотта істі қарау үшін негіздемелер бар екені туралы шешімді дұрыс қабылдауға ұмтылу қажет [16, 78б.].
Талап арызды ... ... іс ... ... ... ... қаншалықты егжей-тегжейлі орындалғанына істің сотта одан кейінгі ... ... ... ... ... ... арызды өзінің өндірісіне қабылдағаннан кейін оны қозғалыссыз қалдыра алмайды. Барлық орын алған олқылықтарды судья соңынан сот ісін қарауға ... ... ... сот ісін ... ... өзі ... болады, ал бұл істі қараудың мерзімдері мен сапасына әсер етеді, ... одан ... ... қиындайды. Алғышарттар бар-жоғын анықтаумен қатар судья талап арыздың нысаны мен мазмұны жағынан АІЖК-нің 150-бабының ережелеріне және АІЖК-нің 151-бабының 1-3-тармақтарына сәйкес ... көз ... ... ... ... қою ... іске ... үшін және арызды қабылдауы үшін төмендегі алғышарттар болуы қажет:
* даудың соттың қарауына ... ... ... ... сот ісін жүргізу тәртібінде қаралуға жататыны, АІЖК-нің 3-бабының ережелерінің сақталуы;
* дау соттың қарауына жатады, АІЖК-нің 3-бабының ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, АІЖК-нің 8-бабының ережелерімен ешкімге де өзінің келісімінсіз ол үшін ... ... ... өзгертуге болмайтынын есте ұстау қажет. АІЖК-нің 7-бабына сәйкес, өз ... ... іс ... ... сот ісін ... жүзеге асырған, өз өкілеттігін асыра пайдаланған немесе осы Кодексте ... сот ісін ... ... өзгеше түрде елеулі бұзған соттың шешімдері заңсыз ... ... және күші ... ...
* ... болған дауды аралық соттың шешуіне беру туралы тараптар арасында шарт ... сол ... ... дау ... сол ... ... және сол ... бойынша шығарылған, соттың заңды күшіне енген шешімі немесе талап қоюшының талап қоюдан бас тартуына байланысты іс бойынша сот ісін ... ... ... немесе тараптардың бітімгершілік келісімін бекіту туралы сот шешімі ... сот ... ... осы ... ... бір соттың өндірісінде дәл сол тараптар арасында дәл сол дау нысанасы туралы және дәл сол негіздемелер бойынша дау бойынша ... іс ... ... сотқа дейін алдын ала шешудің істердің осы санаты үшін белгіленген тәртібі сақталған;
* арызды ... ... жоқ ... ... ... ... ... атынан істі жүргізуге өкілеттігі бар тұлға берген, АІЖК-нің 6-бабының ережелері сақталған;
* егер коммуналдық мүлікті басқаруға уәкілеттігі бар орган, ... ... ... ... ... тіркеуді жүзеге асыратын орган жылжымайтын затты есепке алған ... ... бір жыл ... осы ... деген коммуналдық меншік құқығын тану туралы сотқа жүгінсе;
* арыз ... арыз сол ... ... ... ... және онда ... көрсетілуге тиіс деп белгілейтін АІЖК-нің 150-бабының талаптарына сәйкес болса:
* арыз беріліп отырған соттың атауы;
* талапкердің атауы, оның тұрғылықты жері ... егер ... ... да бір ұйым ... табылса, оның орналасқан жері мен банктік деректемелері, сондай-ақ егер арызды өкілі беріп отырса, өкілдің атауы мен ... ... ... оның ... жері ... егер ... ... да бір ұйым болып табылса, егер олар талапкерге белгілі болса, оның орналасқан жері мен банктік деректемелері;
* талапкердің құқықтарының, бостандықтарының ... ... ... ... ... ... ... мәні және оның талаптары;
* талапкер өзінің талаптарының негізіне алатын ... және осы ... ... ... егер ... бағалануға жататын болса, талаптың бағасы (АІЖК-нің 102-бабы);
* арызға қоса тіркелген құжаттардың тізбесі;
* даудың шешілуі үшін маңызы бар ... да ... ... ... ... ... ... мемлекеттік немесе қоғамдық мүдделерде қоятын арызда мемлекеттік немесе қоғамдық мүдденің мәні неде екені, қандай құқықтық бұзылу негіздемесі, сондай-ақ заңға ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Прокурор сотқа азаматтың мүддесін білдіріп жүгінген жағдайда ... ... ... ... ... ... ... болмау негіздемесі көрсетілуі тиіс; арыз әрекетке қабілетсіз тұлғаның ... ... ... жағдайларды қоспағанда, арызға азаматтың сотқа талап арызбен жүгінуге ... ... ... қоса ... ... ... ... немесе талап арызға қол қою мен ұсынуға өкілеттігі болған жағдайда оның өкілі қол қояды.
* егер талап арызға төмендегілер қоса тіркелген ... арыз ... ... 1-3- ... ... ... келеді:
* жауапкерлердің және үшінші тұлғалардың санына қарай талап арыздың көшірмелері;
* мемлекеттік баждың төленгенін растайтын құжат. Мемлекеттік бажды төлеу ... ... ... ... ... ... АІЖК-нің 101-103-баптарын басшылыққа алғаны жөн;
* өкілдің өкілеттіктерін куәландыратын сенімхат немесе басқа құжат (АІЖК-нің 6-бабы).
* АІЖК-нің 151-бабының 1)-3) тармақтарында көзделген ... ... 4, 6, ... ... талап арызға төмендегілерді қоса тіркеуге болады:
* талапкер өзінің талаптарының негізіне ... ... ... ... осы ... ... мен үшінші тұлғаларға арналған көшірмелері;
* нормативтік құқықтық акт дауланатын ... оның ... ... ... ... ... ... 4, 6-тармақтарында көрсетілген құжаттар ұсынылмаған жағдайда арызды қозғалыссыз қалдыру қажеттігі туралы талаптар жоқ. Бұл 4-тармақта талапкер өзінің ... ... ... ... ... құжаттардың, егер осы құжаттар жауапкерлер мен үшінші тұлғаларда болмаса, құжаттардың соларға арналған көшірмелерінің ... ... ... бар екеніне байланысты болуы мүмкін. Осы айтылған жайларды істі сотқа дейін дайындау кезінде анықтауға болады. 6-тармақта нормативтік құқықтық акт ... ... ... ... оның мәтіні қоса тіркеледі деп белгіленеді. Алайда, аталған акт белгілі бір себептер бойынша (оны ... ... және т.б.) ... ... да мүмкін, сондықтан ол дәлелдемелерді сұратып алдыруға көмек көрсету туралы арызбен сотқа жүгіне алады. 7-тармақта баяндалған ... ... ... ... ... ... қою құқығын іске асыруға арналған алғышарттардың болмауының салдарлары арызды қабылдаудан бас тартуға себеп болатын салдарлардың 1- ... дау ... ... ... ... талап азаматтық сот ісін жүргізу тәртібінде қаралуға жатпайды, қойылған талап басқа юрисдикциялық ... ... ... ... 3-бабының ережелері сақталмаған;
* сол тараптардың арасындағы дау бойынша, сол нысана ... және сол ... ... ... ... ... ... енген шешімі немесе талап қоюшының талап қоюдан бас тартуына байланысты іс ... сот ісін ... ... ... ... тараптардың бітімгершілік келісімін бекіту туралы сот ұйғарымы бар (АІЖК-нің ... ... ... бас ... ... ... ол сотқа түскен сәттен бастап бес күн ішінде шығарылуға және арызға қоса тіркелген барлық құжаттармен ... арыз ... ... берілуге немесе оған жолдануға тиіс. Дау қарауға жатпайтын болса, судья ... ... ... ... ... жүгінгені дұрыс екенін көрсетеді. Егер аталған алғышарттар бола тұра сот талап ... ... ... онда іс ... 247-бабының 1) және 2) тармақшаларына сәйкес тоқтатылуға жатады да, бұл туралы ұйғарым шығарылады. ... ... ... бас ... талапкердің сол жауапкерге, сол дау нысанасы туралы және сол ... ... ... арызбен екінші қайтара жүгінуіне кедергі болады. Арызды ... бас ... ... ... кері қайтару туралы судьяның ұйғарымына ол шығарылғаннан кейін 10 күн ішінде жеке шағым, нарызылық беруге болады.
Талап арызды кері ... ... ... ... 2- блогы:
* егер заңмен көзделген жағдайларда, дауды сотқа ... ... ала ... ... осы санаты үшін белгіленген тәртібі сақталмаған болса және осы тәртіпті қолдану мүмкіндігі әлі жоғалмаған болса;
* дау ... ... ... ... АІЖК-нің 3-бабының ережелері сақталмаса;
* арызды әрекет қабілеті жоқ тұлға берсе;
* арызға бұл үшін өкілеттігі жоқ ... қол ... ... ... ... сақталмаса;
* осы немесе басқа бір соттың өндірісінде дәл сол тараптар арасында сол дау нысанасы туралы және сол ... ... дау ... азаматтық іс болса;
* коммуналдық мүлікті басқаруға өкілеттігі бар ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыратын орган жылжымайтын затты есепке алған күннен ... бір жыл ... осы ... коммуналдық меншік құқығын тану туралы сотқа жүгінсе;
* талапкер арызды кері ... ... арыз ... ... ... кері ... туралы судья ұйғарым шығарады, онда егер іс аталған соттың соттылығына жатпаса, арыз берушінің қандай сотқа жүгінгені дұрыс ... ... істі ... ... келтіретін мән-жайларды қалай жоюға болатынын көрсетеді. Арызды кері қайтару туралы ұйғарым ол сотқа түскен сәттен бастап бес күн ішінде ... және ... қоса ... ... құжаттармен бірге арыз берушінің қолына берілуге немесе оған жолдануға тиіс. Талап арыздың кері ... егер жол ... заң ... ... ... ... сол ... сол дау нысанасы туралы және сол негіздемелер бойынша сотқа екінші қайтара жүгінуіне кедергі болмайды. Арызды кері қайтару туралы судьяның ұйғарымы ... ... 10 күн ... жеке ... ... ... болады [17, 36б.].
Талап арыз берген тұлғаны хабардар ете отырып және оған олқылықтарды түзету үшін ... бере ... ... ... ... ... ... болатын салдардың 3- блогы: талап арыздың АІЖК-нің ... ... ... ... 1-3) ... ... ... талапкер судьяның нұсқауларына сәйкес және ол белгілеген мерзімде ұйғарымда көрсетілген талаптарды орындаса, арыз ... ... рет ... күні ... деп ... Егер ... көрсетілген талаптар сот белгілеген мерзімде орындалмаса, арыз берілген жоқ деп ... және ... ... оған қоса ... ... құжаттармен бірге талапкерге қайтарылады. Талап арыздың кері қайтарылуы, егер талапкер жол берілген заң бұзушылықты жойған болса, талапкердің сол жауапкерге, сол дау ... ... және сол ... ... ... екінші қайтара жүгінуіне кедергі болмайды, бұл орайда мерзімнің басы сотқа ... ... ... ... ... Арызды кері қайтару туралы судьяның ұйғарымы шығарылғаннан кейін 10 күн ... жеке ... ... ... ... Соттардың бұл мәселедегі басқа қатесі судьялардың олқылықтарды жою ... ... ... мән ... ... ... бұл соңынан істі қарау мерзімінің дұрыс есептелмеуіне әкеліп соғады. Олқылықтар жойылғаннан кейін талап арызды қабылдау туралы ұйғарым ... ... тек егер сот ... ... ... талапкер олқылықтарды жоя алмай, арыз аталған мерзім өтіп кеткеннен кейін берілген ... ғана ... арыз ... ... ... күн деп ... ... есте ұстау керек.
Талап арыздар соттың кеңсесіне түседі және оны жеке беруге, басқа тұлғалар арқылы беруге немесе почта ... ... ... Олар ... ... түскені туралы онда мөртаңба қойылып, тиісті түрде тіркеледі, содан соң сотта белгіленген тәртіпке сәйкес:
* компьютерлік ... ... ... ... ала ... ... бойынша;
* жүктеме бойынша таратылады (Аудандық соттарда іс жүргізу жөніндегі нұсқаулықты ... ... ... ... ... ... ... арызды қабылдау кезінде құжаттарға хат-хабардың жіберілген күні көрсетілген конвертті де ... ... ... Сонда арызды қабылдау туралы ұйғарымда көрсетілген күннің дұрыстығы туралы соңынан күмән туындамайды. Кейбір ... арыз ... ... талап арыздарын тікелей сот кеңсесіне тапсырады. Мұндай жағдайларда кеңсе қызметкері талап арызға өтініш берген адамның қол қойғанын, қосымшаның талап ... ... ... сәйкес келетінін, талап арыздағы күннің ол сотқа берілген күнге сәйкес келетінін тексеруі қажет. ... ... ... да бір ... жоқ екені туралы акт жасалуға тиіс. Егер күн-ай бойынша алшақтақ болса, кеңсе ... ... ... ... ... ұсыну, бұл орайда түзетілген жазуды екінші қайтара қолтаңбасымен куәландыру қиындық келтірмейді. Мұндай нақтылау судьяның іс жүргізу ... ... ... мерзімдерде орындаған-орындамағанын кейіннен айқындау үшін маңызды. Бұл ... ... ... өз ... судьяның атынан, өтініш жасаушы субъектіге арыздың мәтініне қандай да бір басқа ... ... ... ... жасауға, қандай да бір құжаттарды көрсетуді талап етуге құқығы жоқ. ... іс ... ... ... ... тек ... ғана ... асыра алатыны анық реттелген [18, 25б.].
Судьяның талап арыз алынғаннан кейінгі іс-әрекеттері
Талап арыз түскеннен кейін 1-тармақта белгіленген ... ... ... ... ... судья бес күн ішінде талап арызды өз өндірісіне қабылдау туралы ұйғарым ... ... ... арыз қабылданған күн, кімнің кімге және не туралы талап арызы бойынша азаматтық іс ... ... ... ... Бұл орайда азаматтық процестегі тараптар талапкер мен жауапкер ... ... есте ... ... Өз ... үшін талап қойған немесе солардың мүдделеріне талап қойылған азаматтар мен заңды тұлғалар ... ... ... Өздеріне талап қойылған азаматтар мен заңды тұлғалар жауапкерлер болып табылады. Заңмен көзделген жағдайларда ... ... ... ... ... да ... бола алады. Өзінің мүддесін көздеп басқа тұлғалардың құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау ... ... ... заң ... құқығы бар тұлғалардың арызы бойынша іс басталған тұлғаға сот пайда болған ... ... ... және ол ... талапкер ретінде қатысады. Азаматтық процестің тарабы мемлекет бола алады.
Талап арызды қабылдау туралы мәселені шешумен бір ... сот ... ... ... КСР ... Соты ... 1989 ... 22 желтоқсандағы № 12 қаулысының ережелерін ескере отырып, сот ісін жүргізу тілін ... ... ... ережелерге сәйкес сот ісін жүргізу тілі сотқа талап арыз (арыз) қандай тілде берілгеніне қарай сот ... ... ... 2001 ... 13 ... № 21 ... ... (бұдан әрі - нормативтік қаулы) 3-тармағына сәйкес, сотқа дейінгі дайындық кезеңінде сот ісін жүргізу тілін өзгерту ... ... ... жағдайда, судьяның сот отырысында істі қарау жүзеге асырылатын сот ісін жүргізу тілі туралы ұйғарым шығаруға ... ... ... зиян ... ... арыз берілген кезде құжаттарды ресімдеудің мына мысалын назарларыңызға ұсынуды мүмкін деп тауып отырмыз, ол біздің ... ... ... ... бірінші сатыдағы соттар үшін күрделі болып табылады.
Жоғарғы Соттың 1999 жылғы 9 шілдедегі № 9 ... ... (2004 ... 18 ... ... ... енгізілген өзгертулермен және толықтырулармен бірге) сәйкес, қызметкерге келтірілген зиянды өтеу туралы талап арызды сот тек ... ... етуі ... қаза ... қызметкердің отбасы мүшелерінің талап етуі бойынша ұйым әкімшілігінің шешімі қабылданып, зардап шегуші, қаза ... ... ... ... оның ... ... кейін немесе осы талаптарды әкімшілік белгіленген он күндік мерзім ... ... ... іс ... ... ... зардап шегушінің арызы бойынша дер кезінде шешім қабылдамаған жағдайда зардап шегуші тікелей сотқа жүгіне алады.
Қойылатын талаптардың сипатына қарай талап арызға ... ... қоса ... ... зардап шегуші қызметкерге еңбектегі жарақат арқылы келтірілген нұқсанды өтеу туралы ұйым әкімшілігінің ... ... ... ... қызметіне байланысты жазатайым жағдай немесе қызметкердің денсаулығының басқаша зақымдануы туралы акт (Н-1 ... ... ... ... арнайы тексеру туралы акт;
* Мемлекеттік инспектордың жазатайым жағдайдың себептері туралы қорытындысы;
* медициналық-әлеуметтік сараптама комиссиясының (МӘСК) еңбек қызметіне байланысты ... ... ... ... ... ... зақымданған қызметкердің кәсіби еңбек қабілетін жоғалту дәрежесін (пайызбен) белгілеу туралы қорытындысы;
* медициналық-әлеуметтік сараптама комиссиясының денсаулықтың зақымдануының басқа жағдайлары туралы ... ... ... ... ... және ... ресурстардың басқа түрлеріне мұқтаждығы туралы қорытынды;
* орташа айлық еңбекақының ... ... ... ... ... әрі - АК) 938-бабына сәйкес есептелген мөлшері туралы мәлімет, сондай-ақ басқа да ... ... ... ... ... ... ережелерін қалай болғанда да осындай сипаттағы талап арыздарды қабылдаған кезде ... ... Осы ... ... ... ... мен заңды мүдделердің бұзылуының мәнін, талапкер өзінің талаптарының негізіне алатын мән-жайларды және осы мән-жайларды ... ... ... отырып, талапкер талап арызында төмендегілерді көрсетуге тиіс деп есептейміз:
* ол ұйымда (кәсіпорында) қай кезден бері еңбек шартының ... ... ... ... ... істегенін және оның лауазымдық міндеттеріне не жататынын;
* қызметтік міндеттерін орындау кезінде қашан және қандай жағдайларда оған еңбек жарақаты келтірілгенін;
* оның ... ... ... ... үшін ... ... немен расталады, жазатайым оқиғаның себептері туралы қорытындыны және өндірістегі жазатайым оқиға ... ... ... жасалған күні мен заң талаптарына сәйкестігін көрсете ... ... ... ... ... сараптама комиссиясы (ДЕСК) өткізген сараптаманың қорытындысы бойынша өндірістегі жазатайым оқиғаның нәтижесінде мүгедек болып танылды ма, ... ... ... ДЕСК қорытындысының негізінде кәсіби еңбек қабілетінің қанша %-ын жоғалтты, қайта куәландыру қашан тағайындалды;
* орын ... ... ... кейін жұмыс істей ме, кім болып жұмыс істейді, сол кәсіпорында ма әлде ауыстырылды ма, жұмыс берушінің бұйрығының күні мен ... ... ... ... ... ... еңбекақысының орын алған жазатайым оқиғаға дейінгі және кейінгі мөлшері қандай немесе жұмыс істемеуі себепті ... жоқ ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілерге сілтеме жасай отырып, жарақат алғанға дейінгі орташа айлық еңбекақысына қатысты еңбек қабілетін жоғалту ... ... егер ... осы көмек түрлеріне мұқтаж және оларды тегін алмайды деп танылған болса, денсаулығының зақымдануына ... ем ... ... ... ... ... сатып алуға, протез жасауға, басқа адамның күтіміне, санаторлық-курорттық емделуге, ... ... ... ... ... ... мамандық алуға дайындалуға және т.б. байланысты туындаған қосымша шығыстардың бар-жоғын талаптарының сомасын негіздеп, жасаған есептерін ... ... ... міндетті. Талап арызда талапкер жарақат алғанға дейінгі өзінің айырылып қалған орташа ... ... ... ... ... сәйкес өтелуі қажет деп санайтын болса, сол нормаларға ... ... ол ... оқиға нәтижесінде жұмсаған қосымша шығыстары көрсетуге тиіс. Егер талапкер жауапкермен арадағы дауды соттан тыс ... ... ... ... бұл ... талап арызда көрсетуге болады [19, 73б.].
Талап арыздың өтініш бөлігінде талапкер жауапкердің кінәсінен болған денсаулығының зақымдануы нәтижесінде ... ... ... өтеу ... ... ... ... сомаларды, ай сайын қандай уақыттан бастап төленуі керек екенін, сондай-ақ талапкер жұмсаған қосымша шығыстарды көрсетуге тиіс.
Төменде талап ... ... ... ... қажет деп саналатын құжаттардың кейбір тізбесі келтірілген, ... ... ... жұмысқа қабылдау туралы бұйрықтың көшірмесі (үзінді көшірме);
* еңбек ... ... ... ... немесе қызметкердің денсаулығының басқаша зақымдануы туралы акт (Н-1 нысанындағы ... ... ... ... себептері туралы қорытындысы;
арызбен жүгінген сәттегі орташа айлық еңбекақысы туралы анықтама;
егер талапкер жұмыс істемейтін болса, мүгедектігі және т.б. ... ... ... туралы анықтама;
атқарып жүрген қызметінен босатылуы, басқа жұмысқа ауыстырылуы және т.б. туралы бұйрықтың көшірмесі (үзінді көшірме);
зардап ... ... ... ... ... ... нұқсанды өтеу туралы ұйым әкімшілігінің шешімі (бұйрығы, өкімі);
жазатайым жағдайды арнайы тексеру туралы акт;
медициналық-әлеуметтік сараптама ... ... ... ... байланысты жарақат немесе немесе денсаулығы басқаша түрде зақымданған қызметкердің кәсіби ... ... ... ... (пайызбен) белгілеу туралы қорытындысы;
медициналық-әлеуметтік сараптама комиссиясының денсаулықтың зақымдануының басқа жағдайлары туралы қорытындысы;
орташа айлық ... ... ... ... ... ... ... мәлімет;
айырылып қалған еңбекақының есебі;
қосымша шығыстардың есебі;
қосымша шығыстарды және олардың қажеттігін растайтын дәлелдемелер; жәбірленушінің ... ... ... және қосымша шығыстардың басқа түрлеріне мұқтаждығы туралы қорытынды;
талапкер өзінің пікірлерін растауға негіз етіп алған ... ... және ... ... ... көшірмесі.
Егер моральдық зиянды өтеу туралы да талаптар қойылатын болса, талап арызда АІЖК-нің 150-бабында көрсетілген негізгі ережелерден бөлек жеке мүліктік емес ... мен ... ... ... немесе айырылуы неде екенін, соның ішінде жәбірленушіге қарсы ... заң ... ... ол басынан кешіретін моральдық және дене азабын; олардың қандай дәлелдемелермен расталатынын; талапкер өзіне келтірілген моральдық зиянды қандай сомада ... ... және ... ... ... ... ... АІЖК-нің 83-бабының талаптарына сәйкес жазбаша дәлелдемелермен құжат түрінде ... ... ... талап арызға қоса тіркеу керек.
Құқықтар мен заңды мүдделердің бұзылуының мәні, талапкер өзінің талаптарына негіз етіп алған мән-жайлар, асыраушының аса ... ... көзі және т.б. ... келтірілген қазаның нәтижесінде басқа негіздемелер бойынша зиянды өтеу туралы осы ... ... ... арыздарының дәлелдемелері шамалы түзету енгізіле отырып дәл осылай баяндалуы мүмкін.
Карсы талап қою:
АІЖК-нің 35-бабының ... ... қай ... ... ... ... ... талап бастапқы талапты қараған жердегі сотқа беріледі.
Тұрғылықты жері белгісіз борышкерге байланысты арыз бұйрық өндірісінде қаралмайды.
Арыз ... ... ... ... ... ... Арызда:
Арыз берілетін соттың атауы
Өндіріп алушының аты-жөні , тұрғылықты жері
Борышкердің аты-жөні , ... жері ... ... ... оған ... ... ... құжаттардың тізбесі көрсетіледі.
Мүлікі талап етілген жағдайда арызда осы мүліктің құны ... ... ... ... ... ... ... болса оның өкілі қол қояды. Өкіл беретін арызға оның өкілеттігін куәландыратын құжат қоса тіркеледі [20, 53б.].
АІЖК 143 - ... ... сот ... ... туралы арызды қабылдаудан бас тарту және қайтару негіздері көзделген.
Оларға:
Мәлімделген талап бұйрық өндірісінде қарауға жатпаса
Арызда көрсетілген ... ... ... табыс етілмесе.
Арызға мемлекеттік баж төленбесе.
Сот бұйрығын шығару туралы арыздың нысаны мен формасы сақталмаса АІЖК 141-бабы.
Бұйрық өндірісінде қарауға жататын істердің тізімі ... ... ... осы ... ... ... ... бұйрық өндірісінде қарауға жатпайды деп есептеліп, арыз қайтарылып беріледі. Арызды қабылдаудан бас тартудың тағы бір негізі ... ... ... ... Олардың қатарына заңды фактілерді, және құқықтар мен ... ... ... ... ... ... оның қатарына техникалық ақпарат тасушы құралдар пленка, дискета, кассеталар кірмейді.
Судья сот ... ... ... ... ... ... арыздың нысаны мен формасы сақталмаса немесе мемлекеттік баж төленбесе арызды қабылдамауға құқы бар. ... ... ... ... жою үшін 3 күн ... береді. Егер арыз беруші сотқа арыздағы кемшіліктерді жойып ... ... ... ... ... арыз алғаш тапсырған күні берілген болып есептеледі. Ал кері жағдайда судья арызды қабылдаудан бас тарту жөнінде ұйғарым шығарады.
Судья ... ... ... ... 3 күн мерзім ішінде арызды көрсетілген талап жөнінде хабарлауы тиіс. Сондай-ақ арызды қабылдау жөніндегі ... ... ... мерзім ішінде арызға қарсы пікірін жазуы тиіс екенін ... ... ... және ... ... ... жіберіледі.
Арыздың мәні бойынша арыз түскен күннен бастап 3 күн ішінде сот ... ... Егер ... сот бұйрығын шығаруға тікелей қарсы болса яғни, сот бұйрығы негізделген құжаттардың жарамсыз ... ... және оны сот ... деп ... сот ... ... Ондай жағдайда сот бұйрығын шығарудан бас тарту жөнінде берушінің шағымдануына құқы бар. Арыз беруші осы талапты талап ... ... ... ... ұшін ... құқы бар. Сот ... ... және қарар бөлімінен тұрады.
Кіріспе бөлімінде:
Бұйрықтың шығарылған уақыты
Соттың атауы, бұйрық шығарған судьяның ... ... ... ... ... жері
Борышкердің аты-жөні, тұрғылықты жері
Сот бұйрығының қарар ... ... ... жататын ақша сомасының мөлшері
Тұрақсыздық айыбының мөлшері
Борышкерден өндірілетін мемлекеттік баждың мөлшері (өндіріп алушының ... ... ... пайдасына)
Сот бұйрығына шағым берудің тәртібі мен мерзімі көрсетіледі.
Сот бұйрығына судья қол қояды. Сот ... ... ... ... құқықты мәжбүрлеп жүзеге асырудың тәртібі, яғни материалдық-құқықтық табиғаты бір-біріне сәйкес келетін, белгілі бір шеңберге кіретін азаматтық істерді бірінші инстанцияда ... ... ... ... ... ... сот өндірісінің пәні нақты азаматтық істер. Азаматтық сот өндірісінің міндеттері кодекстің 5-бабында ... онда ... мен ... ... ... ... заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау, заңдылық пен құқық тәртібін нығайту, құқық бұзушылықтың ... алу ... ... делінген. Азаматтық істердің жекелеген топтары қозғалуына, қаралуына, немесе шешілуіне байланысты бір-бірінен ажыратылады және өздеріне тән ... ... ... сот ... ҚР ... ... 4 топқа бөлінген:
Бұйрық арқылы іс жүргізу
Талап арқылы іс жүргізу ... ... қою ... іс ... ... ...
Бұйрық өндірісінде 1 тарап болып арыз беруші (кредитор) болса, 2-ші тарап борышкер болып табылады. Тарптар ретінде іске ұйымдар немсе жеке ... ... ... өндірісінде қаралатын істерге ақша сомаларын жылжымалы мүлікті өндіріп алуға байланысты істер кіреді.
Ал жылжымайтын ... ... да ... алуға байланысты істерді сот өндірісінің жалпы ережелері бойынша қарайды.
Бұйрық өндірісінде қаралатын істердің нақты категориясытікелей заңды атап айтқанда, АІЖК 140 ... ... ... ... ... ... талап өндірісі тәртібімен қаралады. Сондықтан да талап өндірісінің ережелері азаматтық сот ... ... ... ... ...
Талап өндірісі бойынша азаматтық істер талап арыз жазу арқылы қозағалады.
Азаматтық іс жүргізу нормаларынан талап өндірісінде түрлі материалдық құқықтық ... ... ... ... ... белгілі. Талап өндірісінде қаралатын істердің барлығы азаматтық-құқықтық даулардың яғни, құқық ... ... бар ... мен ... Құқық жөніндегі даудың негізі- құқықтың бұзылуы немесе құқықтық бұзылу қаупінің болуы.
Құқық қорғаудың талаптық нысанасына яғни талап өндірісіне тән белгілер:
* ... ... ... ... ... мүддеснің бар болуы.
* Заңды мүдделері бір-біріне қарама-қайшы тараптардың арасында
басталған істер бойынша істің қаралуы және шешілуі; Дауласушы тараптарға заң ... іс ... ... береді [21, 46б.].
Ерекше талап өндірісіндегі істер сот өндірісінің жалпы ережелерін қолдана отырып шешіледі. Оған сот өндірісінің ... іс ... ... ... ... сот мәжілісінің хаттамасы істі қысқарту, арызды қараусыз қалдыру негіздері т.б. ережелер кіреді.
Дегенмен, ерекше талаптың сот өндірісінің өзінетән ... ... ... ... талаптың өндірісте істі қозғаудың құралы ретінде талп арыз емес арыз ... Арыз ... ... ... іс үшін ... ... және істі ... мерзімі біршама істер үшін қысқартылған.
* Іс бойынша 1 тарап азамат немесе қоғамдық бірлестік ал, 2-ші ... ... ... ... ... лауазымды адам болып табылады.
* Ерекше талаптың өндірісте талаптан бас ... ... ... келісіміне келу мүмкіндігі болмайды.
* Сотқа арыз беруге ... ... ... іс ... жеке ... және ... соттылық ережелерінде ерекшеліктер қарастырылған
2 Сот бұйрығын шығарудың тәртібі, мазмұны және оның ... ... Сот ... ... ... және ... ... шығару тәртібі заңды көрсететін арнайы ережелерде, сот өндірісінің жалпы ережелерімен ретеледі. Оған, істердің сотылығы, ведомствалық бағыныстылығы, іс жүргізу мерзімдері, т.б. ... ... ... 1 ... ... арыз ... (кредитор) болса, 2-ші тарап борышкер болып табылады. Тараптар ретінде іске ұйымдар немесе жеке азаматтар қатысуы мүмкін.
Бұйрық өндірісінде қаралатын істерге ақша ... ... ... ... ... байланысты істер кіреді.
Ал жылжымайтын мүлікке басқа да өндіру алуға ... ... сот ... ... ... ... ...
Бұйрық өндірісінде қаралатын істердің нақты категориясытікелей заңды атап айтқанда, АІЖК 140 ... ... ... бұйрығы мына жағдайларда шығарылады, егер:
Талап нотариатта куәландырылған ... ... ... ... негізделсе және оны жауапкер таныса;
Талап төленбеген вексельге немесе акцептің болмауына негізделсе.
Егер ... ... ... жоқ кәмелетке толмаған балалар үшін алемент өндіріп алу туралы талап мәлімдеген ... ... мен ... ... ... алу жөнінде мәлімделген болса.
Қызметкерлерге аударылған, бірақ төленбеген жалақылар мен төлемдерді өндіріп алу жөніндегі талаптар бойынша.
Жауапкерді немесе ... ... ... ... ... ... егер ондай талаптарды ішкі істер органдары немесе қаржы полициясы 8 кепіл беруші борышкерге кепілге салынған затынан өндіріп алу туралы ... ... ... ... ... болса. Бұндай талаптар азаматтық, жанұялық, еңбектік және әкімшілік құқықтық қатынастардан ... Сот ... - ... ... ... ... жазбаша құжаттарға негізделіп шығарылады [22, 58б.].
Бұйрық өндірісінде іс қозғау АІЖК 141-бабында көрсетілгендей мүдделі тұлғаның жазбаша нысанда сот бұйрығын шығару ... ... ... ... Сот бұйрығын шығару арыз соттылықтың жалпы ережесі сақталына отырып беріледі. Ол дегеніміз- арыз борышкер ... ... жері ... ... ... ... мүлкінің орналасқан жері бойынша сотқа беріледі. (АІЖК 31-бабы). С ондай-ақ соттылықтың тағы бір түрі арыз берушінің ... ... ... ... ... АІЖК ...
Тұрғылықты жері белгісіз борышкерге байланысты арыз бұйрық өндірісінде қаралмайды.
Арыз тікелей тапсырылады ... ... ... ... ... ... берілетін соттың атауы
Өндіріп алушының аты-жөні , тұрғылықты жері
Борышкердің аты-жөні , тұрғылықты жері
Арыз берушінің талаптары, оған негізделген мән-жайлар
Талапты ... ... ... ... ... талап етілген жағдайда арызда осы мүліктің құны көрсетілуі тиіс. Арызға өндіріп алушының өкілі жазған болса оның ... қол ... Өкіл ... арызға оның өкілеттігін куәландыратын құжат қоса тіркеледі.
АІЖК 143 - бабына сәйкес сот бұйрығын шығару туралы ... ... бас ... және ... ... ... ...
Мәлімделген талап бұйрық өндірісінде қарауға жатпаса
Арызда көрсетілген талапты растайтын ... ... ... ... баж ... ... ... туралы арыздың нысаны мен формасы сақталмаса АІЖК 141-бабы.
Бұйрық өндірісінде ... ... ... тізімі заңда тікелей көрсетілгендіктен, осы істерден басқа азаматтық ... ... ... ... ... деп есептеліп, арыз қайтарылып беріледі. Арызды қабылдаудан бас тартудың тағы бір ... ... ... ... ... Олардың қатарына заңды фактілерді, және құқықтар мен міндеттерді ... ... ... ... ... оның ... техникалық ақпарат тасушы құралдар пленка, дискета, кассеталар кірмейді.
Судья сот ... ... ... ... ... ... ... нысаны мен формасы сақталмаса немесе мемлекеттік баж төленбесе арызды қабылдамауға құқы бар. ... ... ... ... жою үшін 3 күн мерзім береді. Егер арыз беруші сотқа арыздағы кемшіліктерді жойып белгіленген мерзім ішінде ... ... арыз ... ... күні ... ... ... Ал кері жағдайда судья арызды қабылдаудан бас тарту жөнінде ұйғарым шығарады.
Судья арызды қабылдаған жағдайда ... 3 күн ... ... ... ... ... ... хабарлауы тиіс. Сондай-ақ арызды қабылдау жөніндегі ұйғарымға борышкердің белгілі мерзім ішінде арызға ... ... ... тиіс ... ... ... арыздың және тіркелген құжаттардың көшірмесі жіберіледі.
Арыздың мәні бойынша арыз ... ... ... 3 күн ... сот ... ... Егер борышкерт сот бұйрығын шығаруға тікелей қарсы болса яғни, сот бұйрығы негізделген құжаттардың жарамсыз екенін көрсетсе және оны сот ... деп ... сот ... ... ... ... сот бұйрығын шығарудан бас тарту жөнінде берушінің шағымдануына құқы бар. Арыз беруші осы талапты талап өндірісі бойынша сотқа қарау ұшін ... құқы бар. Сот ... ... және ... бөлімінен тұрады.
Кіріспе бөлімінде:
Бұйрықтың шығарылған уақыты
Соттың атауы, бұйрық шығарған ... ... ... ... ... ... жері
Борышкердің аты-жөні, тұрғылықты жері
Сот бұйрығының қарар бөлігінде:
* Өндіріп алуға ... ақша ... ...
* ... айыбының мөлшері
* Борышкерден өндірілетін мемлекеттік баждың мөлшері (өндіріп алушының ... ... ... ... Сот ... шағым берудің тәртібі мен мерзімі көрсетіледі.
Сот бұйрығына судья қол ... Сот ... ... жіберіледі.
АІЖК-ң 21-бабының 1-тармағына сәйкес сот азаматтық істер ... сот ... ... ... ... мен ... нысанында қабылдайды.
Сот актісі дегеніміз жалпы белгілері бір-бірімен ұқсас азаматтық істер бойынша қабылданатын төрт түрлі іс ... ... ... жалпы белгілері.
Құқық нормалары негізінде шығарылады.
Нақты жағдайларға байланысты бір мәрте ... ... ... ...
Сот актілерінің басқа құқық қорғау актілерінен айырмашылығы:
* Әділсот органы шығарады
* Тараптардың және ... ... ... мен мүддесін қорғау мақсатында шығарылады.
* Белгілі жүйелікті яғни ... ... ... ... ҚР ... тұратын бүкіл заңды және жеке тұлғаларға міндетті болып табылады.
Актіні шығаратын сот инстанциясының түрлеріне байланысты сот актілерін:
а) Ι сот ... ... сот ... ... сот ... ... және ... сот инстанциялары шығаратын сот қаулылары деп бөлуге болады.
Сот шешімінің мәні және ... ... ... ...
Сот шешімі дегеніміз-соттың мемлекет атынан шығаратын (соттық ... ... ... ... ... мен міндеттерін бекітетін, барлық азаматтар мен ұйымдар үшін заңдық күші бар құқық қолдану актісі. ... ... ... оның атқаратын функциясына қарап байқауға болады.
Құқық ... ... ... ... ... ...
Сот шешімдері талап арыздың түріне байланысты:
Мәжбүрлеу немесе орындау туралы.
Мойындату ... ... ... немесе конститутитивтік болуы мүмкін.
Талап істерді сотта талқылудың ... ... ... Жай ... Сырттай шешімдер деп бөлеміз.
Сот шешімдерін реквизиттеріне байланысты:
а) қысқартылған шешім (кіріспе, дәлелдеу, қарар бөліктерінен тұрады)
б) толық шешім деп ... ... ... дәлелдеу, қарар бөліктерінен тұрады.)
АІЖК-ң 221- бабында сот шешімінің ... ... ҚР-ң ... ... ... кіріспе, сипаттау, дәлелдеу және қарар бөліктерінен тұрады.
Шешімнің кіріспе бөлігінде шешім шығарылған уақыт пен орын, шешім шығарған соттың ... ... ... сот ... ... сот ... тараптар; іске қатысушы басқа адамдар және өкілдер, даудың нысанасы мен ... ... ... сипаттау бөлігі талап қоюшының талаптарын, жауапкердің наразылығын және іске қатысушы басқа адамдардың түсініктемелерін қамтуға тиіс.
Шешімнің дәлелдеу бөлігінде ... сот ... ... ... мен міндеттер туралы соттың қорытындылары негізделген дәлелдемелері; сот ... ... ... бір дәлелдемелердің негіздері, және сот басшылыққа алған заңдар көрсетіледі. Жауапкер талап қоюды мойындаған жағдайда дәлелдеу бөлігінде талап ... ... және оны ... ... ғана ... ... қарар бөлігі талап қоюды қанағаттандыру туралы немесе талап қоюдан толық немесе оның бір бөлігінен бас тарту туралы сот ... сот ... ... ... ... беру ... мен ... көрсетуді сондай-ақ өзге де қорытындыларды қамтуға тиіс.
Шешім жазбаша нысанда жасалынады және оған судья қол қояды [23, ... ... ... ... ... сот шешімінде орын алуы тиіс. АІЖК-і кейбір жекелеген істер бойынша шығарылатын сот шешімдерінің мазмұнын қарастырады. Мысалы: АІЖК-ң 222, 223, 224, 225, 226, 227, 228- ... ... ... актісі сияқты сот шешімі де белгілі талаптарға сай болуы тиіс. ... 218- ... ... ... ... және ... ... тиіс.
Материалдық және процессуалдық құқық нормаларын тиісті түрде қолдана отырып шығарылған шешімдер ... ... ... ... үшін ... бар ... ... зерттеліп, және сот белгіленген іс үшін маңызы бар мән-жайлардың ... ... ... сот ... ... ... істің мән-жайына сәйкес келуі сот шешімінің негізділігін айқындайды.
Оданда бөлек сот шешіміне төмендегідей талап қойылады.
Шешім ... ... ... яғни ... арызда көрсетілген барлық талаптарға сот шешімінде жауаптар көрініс табуы тиіс.
Шешім ... ... ... яғни ... ... сауатты және анық болуы керек.
Шешімнің мазмұны (ренвизиттері) заңға сәйкес болуы тиіс.
Қосымша шешім.
Іс жөнінде шешім ... ... ... шығарған соттың оны жоюға немесе өзгертуге құқығы жоқ. Сот өз ... ... іске ... ... бойынша шешімде жіберілген қате жазулар мен арифметикалық қателерді түзете алады. Түзетулер енгізу туралы мәселе сот отырысында шешіледі. Іске қатысушы адамдарға сот ... ... мен орны ... ... ... олардың келмеуі түзетулер енгізу туралы мәселені қарауға кедергі болмайды. Шешімге түзетулер енгізу туралы сот ұйғарымына жеке шағым жасалуы немесе ... ... ... 231- ... ... іс бойынша шығарылған сот шешімі толық болмаса, дәл сол азаматтық іс бойынша екінші, яғни қосымша шешім шығарылады. Қосымша шешім ... ... ... ... болып танылады. Іс бойынша шешімге қаулы қабылдаған сот іске қатысушы адамдардың өтініші бойынша немесе өз бастамасымен қосымша шешім шығару үшін заң ... сай ... үш ... ... қатысушылар ұсынған дәлелдемелер мен берген түсініктемелер бойынша негізгі шешімде түпкілікті жауап болмаса,
Шешімде алып ... тиіс ақша ... ... мөлшері немесе жауапкер жасауға тиіс әрекет көрсетілмесе,
Сот шығындары туралы мәселені сот шешпесе.
Қосымша ... ... ... мәселе шешім орындалатын мерзімнің шегінде қойылуы мүмкін. Мәселе сот отырысында қаралғаннан кейін сот ... ... ... Қосымша шешімге негізгі шешіммен бірге немесе бөлек апелляциялық немесе ... сот ... ... ... ... . Іске ... адамдарға сот отырысының уақыты мен орны туралы хабарланады, алайда ... ... ... ... ... ... ... қарауға кедергі болмайды [24, 90б.].
Қосымша шешім шығарудан бас тарту туралы соттың ұйғарымына жеке шағым, наразылық берілуі мүмкін.
Шешімді дереу ... ... ... бұл ... ... ... енгенге дейін шешімнің орындалуы.
Шешімді дереу орындаудың 2 түрі бар:
* ... ... ... ... 237- бабында қарастырылған.
Алимет өндіру туралы. Қызметердің 3 айдан аспайтын мерзімге жалақысын алып беру туралы. Жұмысқа орналастыру туралы. 3 ... ... ... ... келтірген зиянды өндіру туралы. Факультативті дереу орындауға АІЖК-ң 238-бабына сәйкес сот талап ... ... ... ... дереу орындауға жібере алады.
Шешімді дереу орындау туралы мәселе сот отырысында қаралады. Шешімді дереу орындау туралы сот ұйғарымына жеке ... ... ... ... Егер ... ... ... шешімді орындаудағы кідіріс өндіріп алушыны елеулі зиянға әкеп соғуы мүмкін болса немесе шешімді орындау мүмкін болмаса, сот талап қоюшының өтінуі ... ... ... ... ... алады. Шешім дереу орындалуға жіберілген кезде сот талап қоюшыдан сот шешімінің күші жойылған жағдайда шешімнің кері орындалуын ... ... ... ете алады. Шешімді дереу орындау туралы мәселе, шешім шығарылған кезде шешілмесе, сот ... ... Іске ... адамдарға сот отырысының уақыты мен орны туралы хабарланады, алайда олардың келмеуі ... ... ... ... мәселені қарауға кедергі болмайды. Шешімді дереу орындау туралы соттың ... жеке ... ... берілуі мүмкін. Шешімді дереу орындау туралы ұйғарымға жеке шағым, наразылық беру ... ... ... ... [25, ... ... соттың әрбір сот отырысында және отырыстан тыс жасалған әрбір жеке іс ... ... ... жасалады. Хаттамада іс жүргізу әрекетін жасаудың барлық елеулі сәттері көрсетілуі тиіс. Сот отырысы хаттамасының бомауы сот ... күші ... ... ... ... (366- б. 1- т. 6- ... отырысының хаттамасында:
Сот отырысының жылы, айы, күні және орны
Сот отырысы басталған және аяқталған уақыт
Істі қарайтын ... ... ... ... сот ... ... атауы
Іске қатысушылардың келгені туралы мәліметтері,
Іске қатысушылардың міндеттерінің түсіндірілгені туралы ... ... және ... ... ... ... ... өтінімдері, түсініктемелері, куәлердың айғақтары, сарапшылардың қорытындылары, мамандардың түсіндірмелері;
Сот отырысындағы сұрақтар мен жауаптардың мазмұны, сот ... ... ... мен ... ... ... және ... беру тәртібі мен мерзімі, хаттаманың жасалған күні көрсетіледі.
Хаттаманы сот отырысының хатшысы жасайды. Хаттамада ... ... ... ... ... жол берілмейді. Хаттама қолмен немесе машинамен, компъютермен дайндалуы ... ... ... ... үшін ... ... ... пайдалануы мүмкін.
Хаттама сот отырысы аяқталғаннан кейін үш күннен кешіктірілмей, ал жеке іс жүргізу әркеті туралы ... ... ... ... және қол ... ... ... бойынша хаттама сот отырысы аяқталғаннан кейін 10 күннен кешіктірілмей жасалады.
Хаттамаға төрағалық етуші және ... қол ... ... ... ... және 5 күннен кешіктірмей хаттамаға жазбаша ескерпелер беруге құқылы.
Ескерпелер берілген күннен бастап 5 күн ішінде қаралуы тиіс.
Хаттамаға жасаған ескертпелерді төрағалық ... ... ... ... ... ... ... куаландырылады, ал келіспесе ескертпе берген адамға хабарлай ... сот ... ... ... ... шығарылады. Екертпелер іске қоса тіркеледі.
Соттылықтың түсінігі және түрлері. ... ... ... ... ... 1 ... соттардың қарау және шешу құзіреті соттылық деп ... ... 75-б 3, 4 - т ... ... ... Республиканың жоғарғы соты және Республиканың жергілікті соттары Республиканың соттары болып табылады. Республиканың сот жүйесі Республика Конституциясымен және ... ... ... Қандай да бір атаумен арнаулы және төтенше соттарды құруға жол берілмейді.
Жергілікті соттарға:
Облыстық және оған ... ... ... ... ... ... ... бар қалалардың қалалық соттары мамандандырылған соттар -ҚР әскери соты)
Аудандық және оған теңестірілген соттар (қалалық мамандандырылған ауданаралық соттар)
ҚР-да ... ... ... ... ... соттар, әкімшілік соттар жатады.
Сот және сот төрелігі тур алы заңның 4- бабына сәйкес ҚР сот жүйесінің бірлігі:
Конституцияда, ... ... өзге де ... ... ... ... мен ... үшін ортақ және бірыңғай сот төрелігі принциптерімен;
Заңдарда судьялардың бірыңғай мәртебесін баянды етумен;
Заңды күшіне енген сот актілерін ҚР-ң ... ... ... ... ... тек қана ... бюджет есебінен қаржыландырумен қамтамасыз етіледі.
Топтық соттылық-сот жүйесінің түрлі деңгейіне (сатысына) қатысты сот құзіретін анықтайды, яғни 1 саты ретінде қарап ... ... қай ... соттылығына жататынын белгілейді.
Азаматтық іс жүргізу кодексінің 29 - бабы ... ҚР-ң ... соты ... саты ретінде мынандай істерді қарап шешеді:
ҚР Үкіметінің нормативтік құқықтық актілеріне дау айту ... ... ... ... дайындау мен өткізу жөніндегі ҚР орталық сайлау комиссиясының шешімдері мен әрекеттеріне дау айту туралы істерді.
ҚР ... ... ... ... да істер ҚР жоғарғы сотында қаралуға жатады.
Азаматтық іс жүргізу кодесінің 28 - бабына сәйкес облыстық және оған теңестірілген ... ... ... ... ... қою ... арыз ... кезде заңда белгіленген 15 мың айлық есептік көрсеткіштен асқан жағдайда, тараптары заңды тұлғалар, кәсіпкерлік қызметті заңды тұлға ... ... ... ... ... табылатын мүліктік дауларды
Тараптарының біреуі халықаралық немесе шетелдік ұйым болып табылатын істер бойынша.
Министірліктердің, басқа да Республикалық атқарушы ... және ҚР-ң ... ... бағынып, есеп беретін органдардың нормативті құқықтық актілеріне дау айту туралы істерді қарайды.
Референдум сайлау өткізу және ... ... ... ... ... шешімдері мен әрекеттеріне дау айту туралы істерді қарайды. ... ... соты мына ... ... тыс ... тұрақты тұратын адамдардың талап қоюы бойынша ҚР-ң дипломатиялық өкілдіктері мен консулдық мекемелерінің лауазымды адамдарының заңсыз әректтеріне дау айту ... ... ... ... мен басқа да Республикалық атқарушы органдарының және тікелей ҚР президентіне бағынатын, есеп беретін органдардың азаматтардың, ұйымдардың құқықтары мен ... ... ... емес ... дау айту туралы істерді қарайды.
Аудандық және оған теңестірілген соттар ҚР жоғары сотында облыстық соттара және ... ... ... ... ... істерден басқа барлық азаматтық істерді қарап шешеді.
Топтық соттылық тараптардың келісімімен өзгертілмейді. Жоғары тұрған сот төменгі сатыдағы ... өз ... ... шешу үшін тек ... келісімімен ғана азаматтың істерді алып қарай алады.
Аумақтық ... ... сот ... ... құзіретін белгілейді, яғни азаматтық істер территориясына байланысты қай соттың соттылығына жататының ... ... ... ... түрлері бар:
а) Жалпы соттылық.
б) Альтернативті соттылық.
в) Ерекше соттылық .
г) Шарттық соттылық.
д) ... ... ... ... ... АІЖК-ң 31- бабына сәйкес жауапкердің тұрғылықты жерінің сотына қойылады.
Жеке адамдарға талап оның тұрғылықты жеріндегі сотқа, заңды тұлғаларға заңды тұлғаның ... ... ... сотқа қойылады. Азаматтың тұрғылықты жері болып оның үнемі тұратын үй-жайы орналасқан жер, 14 ... ... ... жері ... оның ... ... ... жері жатады.
Заңды тұлғаның тұрғылықты жері болып оның бір ... ... ... ... ... жері жатады. Заңды тұлғаның орналасқан жері оның құрылтай ... ... [26, ... соттылық-АІЖК-ң 32- бабы бойынша заңда көрсетілген бірнеше соттардың біреуіне талапкердің таңдауы бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша соттың соттылығына жатады:
Тұрғылықты жері белгісіз не ҚР - да тұрғылықты жері жоқ жауапкерге ... оның ... ... жер ... ... оның ең ... ... тұрған жері бойынша қойылуы мүмкін.
Заңды тұлғаға оның мүлкі орналасқан жер бойынша қойылуы мүмкін.
Заңды тұлға филиалына ... ... жер ... ... ... ... ... және әкелікті анықтау туралы істерді талапкер өзінің тұрғылықты жері бойынша да қоя алады.
Мертігуден, денсаулығының зақымдануынан, асыраушысының қайтыс болуынан келген зиянды өтеу ... ... ... ... ... жері ... ... зиян келтірілген жер бойынша қоя алады.
Орындалу орны көрсетілген шарттардан туындайтын талаптар шарттың орындалатын жері бойынша қойылуы мүмкін.
Некені бұзу туралы талаптар ... ... ... ... ... ... денсаулығының жарамауына байланысты талапкердің тұратын жерінің сотына қойылуы мүмкін т.б.
Аталған істер ... қай ... ... ... екенін талпкердің өзі шешеді.
Ерекше соттылық бойынша азаматтық істердің кейбір категориялары тек заңда көзделген соттарда ғана қарап шешілуге тиіс. АІЖК-ң 33- бабы ... ... ... ... ... учаскелеріне талап - мүліктің орналасқан жері бойынша сотқа қойылады.
Мұра қалдырушының мұрагерлері ... сол ... ... ... мүлктің немесе оның негізгі бөлігі орналасқан жері бойынша қойылады.
Тасымалдау шарттарынан туындайтын талаптар көлік ұйымының тұрақты жұмыс істейтін органы орналасқан жер ... ... ... бойынша соттылық талаптардың келісімімен өзгертілмейді.
Шарттық соттылық-тараптардың өзара келісімімен істің аумақтық соттылығын өзгертуі. Келісім жазбаша нысанда жасалады. Азаматтық ... ... ... ... істі ... ... ... беру туралы өтініш түрінде берілуі мүмкін. Бұндай жағдайда келісім сот мәжілісінің хаттамасына жазылады [27, 52б.].
Өзара байланысты бірнеше істердің соттылығы АІЖК-ң 35 ... ... ... бұл түрі бір ... ... ... ... қарауды қай сот жүзеге асыратынын анықтайды. Аумақтық соттылық ережесінде қарамастан алғашқы іс қай сотта қаралуға жатса соған ... ... іс сол ... қарауына жатады.
Әр жерде тұратын немесе орналасқан бірнеше жауапкерге талап талапкердің таңдауы бойынша жауапкердің біреуінің тұрғылықты жері бойынша ... ... ... әр ... соттардың соттауына жататын талаптар мәлімделген талаптардың бірі соттауына жатқызылған жоғары тұрған сотта қаралады.
Дербес талабын мәлімдейтін үшінші тұлғаның талабы қай ... ... ... ... ... ... жердегі сотқа беріледі.
Қылмыстық істен туындайтын талап, егер ол қылмыстық іс жүргізілген кезде азаматтық талап қою ретінде ... ... ... ... сақтала отырып азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға беріледі.
Істі бір соттың жүргізуінен алып басқасына беру негіздері және ... ... ... соттылық ережелері сақтала отырып қабылданған істер кейіннен ол басқа соттың соттауына жатса да мәні ... ... ... аталған істер соттың қарауына беріліп қойса да кейіннен басқа ... ... ... ... ...
Тұрғылықты жері бұрын белгісіз болған жауапкер кейіннен өзінің тұрғылықты жері бойынша сотқа беру ... ... ... ... ... ... судьяларды басқа судьямен ауыстыру мүмкін болмаса немесе басқа мән-жайларға байланысты аталған істі ... ... ... болмаса;
Істі қарау кезінде оның істің соттылық ережелерін бұза ... ... ... ... ... Істің соттылығы туралы соттардың арасындағы дауларды жоғары тұрған сот шешеді. ... ... ... ... болып табылады және шағымдануға, наразылық келтіруге жатпайды.
Істің соттылығы туралы ережелерді сақтамау ... ... ... ... ... ... салдары төмендегідей:
154- баптың 1- тармағының 2- бөлімі бойынша іс осы соттың соттауына ... ... арыз ... қайтарылады. Ол жөнінде судья ұйғарым шығарады және қай ... ... ... ... ... іс ... ... кейін осы соттың соттауына жатпайтыны белгілі болса АІЖК-ң 36- бабының 2- ... 3- ... ... басқа соттың қарауына беріледі.
Ведомствалық бағыныстылықтың түсінігі, түрлері.
Азаматтық-құқықтық даулар әртүрлі органдарда қарап шешіледі. Мысалы: ... сот ... ... ... ... комиссияларында, өкілетті және атқарушы органдарда, нотариалды органдарда т.б. Осыған орай азаматтық құқықты қорғау нысаны:
- Соттық тәртіппен
- Соттық емес ... ... ... ... ... ... ...
Жоғарыда аталған органдардың әрқайсысы жүргізілуі заңмен белгіленген азаматтық-құқықтық ... ... және ... арыз ... арыз сотқа келіп түскенде арызда қойылған талаптар сотта қаралып шешілуге жататынын немесе басқа юрисдикция органдарының қарауына жататынын сот ... ... яғни ... ... ведомствалық бағыныстылығын анықтауы тиіс.
Ведомствалық бағыныстылық-бұл құқық туралы даудың немесе басқа ... ... ... бір ... қарап шешуіне жататындығы, яғни істің нақты бір органға ... [27, ... ... жеке және ... ... 2-ге бөлінеді.
Жеке ведомствалық бағыныстылық дегеніміз - белгілі категориялы істердің тек бір ғана юрисдикция органдарда қарап шешілу ... ... ... ... ... - ... категориялы істердің бірнеше юрисдикция органдарында қарап шешілуі.
Көпше ведомствалық бағыныстылықтың өзі бірнеше түрлерге бөлінеді:
А) Альтернативті
Б) Шартты
В) Императивті
Альтернативті ... ... - ... ... пен ... ... мүддесін қорғау мақсатында субъектінің қай органға шағымдану ... ... ... , мысалы: Әкімшілік құқықбұзушылық туралы код. 655 - бабының 3-тармағы бойынша әкімшілік органдар мен лауазымды тұлғалардың қаулыларына ... ... ... ... ... ... ... тұрған органға немесе сот органына шағымдануға болады деп ... ... ... ... өзара келісімі бойынша істі қай органның қарап шешуіне ... ... АІЖК 25- бабы ... ... ... мүліктік дау, оған заң актілерінде тыйым салынбаса тараптардың келісімі бойынша аралық ... ... ... мүмкін.
Императивті ведомствалық бағыныстылық- бірнеше юрисдикциялық органдарда қатысты азаматтық істердің белгілі бір жүйелілікті сақтай отырып қарап ... ... 1999 ж 16 ... ... "ҚР ... ... бойынша патент беруге қарсылық білдірілген шешімдерге патент алушы апелляциялық советке шағым беруі тиіс. Апелляциялық советтің шешімімен келіспеген жағдайда ... ... ... бастап 6 айдан кешіктірмей сотқа шағымдауға болады делінген. ... ... ... ... ... ... жүргізілетін істердің және ерекше жүргізілетін істердің ведомствалық бағыныстылығы.
Азаматтық істер мәні бойынша сот ... ... ... ... ... бұл ... сот органдарына ведомствалық бағынысты болып табылады.
Егер бұзылған немесе даулы құқықтарды, бостандықтарды және заңмен қорғалатын мүдделерді қорғау АІЖК-де және ... ... ... өзгеше сот тәртібімен жүзеге асырылмаса, оларды қорғау ... ... ... ... сот ісін ... ... қарайды.
Сот құзіретіне талап істерді қарап шешу үшін азаматтық, отбасылық, еңбек, әкімшілік, қаржы, тұрғын үй, жер, қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... шешу кіреді.
Соттар ерекше талап өндірісі бойынша АІЖК-ң 25-29-тарауларында көзделген істерді қарап шешеді.
Соттар ерекше өндіріс ... ... 31-39- ... ... ... ... ... 140- бабында көрсетілген даусыз талаптарды бұйрық өндірісі тәртібіне қарайды.
Сонымен бірге соттар шетел субъектілерінің және ұйымдарының ... ... ... егер ... ... және ҚР заңдарында өзгеше көзделмесе қарайды.
Заң бойынша соттың құзіретіне жатқызылған басқада істер сотқа бағынысты болады.
Істердің аралық соттарға ведомствалық бағыныстылығы.
ҚР-да қолданылып ... ... ... ... құқықтарды қорғаудың бір формасы ретінде аралық соттарды қарастырады.
Азаматтық кодекстің 9- бабының 1-тармағында және АІЖК-ң 25-бабында азаматтық ... ... сот ... және ... сот ... жүзеге асырылады деп көрсетілген.
АІЖК-ң 170-бабының 4-тармағы бойынша судья істі ... ... ... ... ... ... ... дауды шешу үшін олардың аралық сотқа жүгіну құқықтарының бар екендігін түсіндіреді. ... ... ... ... және ... ... ... шешімдерінің орындалуының тәртібі ҚР 2004 жылғы 28 желтоқсанында қабылданған заңымен реттеледі. Аралық соттарда істі ... мәні ... ... ... тараптардың арасындағы дауды қарауды және шешуді үшінші бір тұлғаға сеніп тапсыру болып табылады.
Аралық сот ... ... ... ... даулар қаралады, сондықтан аралық сот өндірісі талаптық өндіріс болып табылады. Аралық сот өндірісінде жалпы талаптық өндіріске тән талап қою, қарсы ... қою, ... мен ... ... ... сияқты әрекеттер жасалады.
Аралық соттар-мемлекеттік соттарға ведомствалық бағынысты кез-келген мүлікті дауларды тараптардың келісімімен ... ... ... салынбаған жағдайда) қарап шеше алады.
Аралық сотта қарап шешуге болмайтын заң актілеріне мыналар жатады:
Банкроттық туралы заң (3 - б. ... ... ... деп тану сотпен бекітіледі деп көрсетілген)
Еңбек тур заң ... ... ... ... ... ... сот ... шешіледі деп көрсетілген)
Неке және отбасы тур заң (7- б ... неке ... ... ... мемлекет органдарымен қамқоршы және қорғаншы органдармен шешіледі делінген) оған ерлі ... ... ... ... ... ортақ мүлікті бөлу кірмейді.
ҚР аралық соттар тұрақты жұмыс істейтін ... сот ... ... ... ... ... ... сот түрінде құрылуы мүмкін. Аралық сот дауларды ҚР Конституциясына, заңдарына және өзгеде нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес қарайды.
Іс жүргізу ... ... және ... ... ... ... жүргізу мерзімдері- соотың немесе басқа іс жүргізу қатынастарының субъектілерінің нақты процессуалдық әрекеттер немесе әрекеттер ... ... ... ... белгіленген немесе сот тағайындаған уақыт аралығы.
Іс жүргізу мерзімдері туралы ... ... ... 10- ... ... ... ... істер тек дұрыс шешіліп қана қоймай, оның уақытылы қаралып шешілуі тиіс. Сондықтан ... ... ... ... ... ... үшін заң азаматтық істерді қарау кезінде қолданылатын нақты мерзімдерді белгілейді. Белгілеген мерзімдердің бұзылуы іс ... ... ... ... ... ... сот ісін ... мерзімдердің 2 түрі бар.
- Заңмен белгіленген мерзімдер.
- Сотпен ... ... ... ... 1-ші түрі ... сипатқа ие болады. сондықтан ол тараптардың немесе соттың келісімімен өзгертілмейді. Тек АІЖК-ң 128- бабының 2-тармағына сәйкес дәлелді деп таныған себептермен ... ... сот ... ... ... белгіленген мерзімдерге мына мерзімдер жатады:
АІЖК-ң 152- бабына сәйкес талап арызды қабылдау 5 күн мерзім ішінде.
167-бап бойынша азаматтың істерді ... ... 7 күн, ... ... бойынша 1 айға дейін созылуы мүмкін.
Істерді сотта қарау 174- бапқа ... арыз ... ... бастап 2 ай кейбір істер бойынша 1ай мезгіл ішінде, 349-бап бойынша апелляциялық сатыда істі қарау 1 ай ... ... 395- ... сәйкес қадағалау сатысында істерді қарау 1 ай мерзім ... ... ... болған кезде істі қарау мерзімі ұзартылуы мүмкін.
АІЖК-ң 145- бап сәйкес судья сот бұйрығын 3 күн мерзімде шығарады.
147- бапқа сәйкес 10 күн ... ... сот ... қарсылығын жіберуге құқылы.
АІЖК-ң 264- бабы 1- тармағына сәйкес жауапкер сырттай шешімге 5 күн ... ... ... жою ... арыз ... ... ... бап бойынша шешімнің күшін жою туралы арызды 10 күн ішінде қарайды.
АІЖК-ң 334- ... ... ... ... ... мен ... түпкілікті шешім шыққаннан кейін 15 күн мерзім ішінде.
АІЖК-ң 388- бабының 1- тармағына сәйкес заңды күшіне енген сот актілеріне қадағалау шағымы мен ... акт ... ... ... ... бастап 1жыл ішінде беруге құқылы .
АІЖК-ң 406- бабының 2-тармағына сәйкес жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қайта қарау үшін ... ... ... ... ... бастап іске қатысушылар 3 ай ішінде арызды бере алады. ... 2-ші ... ... ... ... ... ... сот өзі тағайындайды. Бұл мерзімдерді соттың өзгертуге немесе ұзартуға ... бар. Оған ... ... ... ... ... т.б. кіреді.
Іс жүргізу мерзімдерін есептеу. Мерзімдерді тоқтата тұру. Іс жүргізу мерзімдерін өткізіп алу, қалпына ... және ... ... ... іс жүргізу әрекеттерін жасауға арналған мерзімдер.
1) Сөзсіз болуға тиіс оқиға көрсетіле отырып ... ... ... ... ... 173-бабы, 170- бабы, 9-тармағы)
3) Жылдармен, айлармен, күндермен есептелетін уақыт ... ... Бұл ... ... бүкіл кезеңнің ішінде жасалуы мүмкін. Кезеңмен есептелетін іс жүргізу мерзімінің басталуы белгіленген күнтізбелік күннен немесе оқиға болған ... ... күні ... АІЖК-ң 125-бабына сәйкес іс жүргізу мерзімдерінің аяқталуы жылдармен есептелетін мерзім, сол ... ... ... тиісті айында және күнінде бітеді.
Айлармен есептелетін мерзім сол мерзімнің соңғы ... ... ... ... есептелетін мерзімнің соңы тиісті күні жоқ айға сәйкес келсе, мерзім осы айдың соңғы күнінде ... ... ... белгіленген кезеңнің соңғы күнінде бітеді. Соңғы күн ... ... тура ... мерзімнің аяқталатын күні одан кейінгі жұмыс күні болып есептеледі.
Жасалуына мерзім белгіленген іс жүргізу әрекеттері ... ... ... ... төрт сағат қалғанға дейін орындалады. Егер шағым, құжат ... ақша ... ... соңғы күніне 24 сағат қалғанға дейін почтаға, телеграфқа немесе т.б. байланыс құралдары бойынша берілсе ... өтіп ... ... ... ... жүргізу мерзімдері басталған күннен бастап үздіксіз есептеледі. Мерзімдерді есептеу кезінде демалыс күндері мен мейрам күндері кірмейді.
Мерзімдерді тоқтата тұру іс жүргізуді ... тұру үшін ... ... ... ... ... ... Мысалы: АІЖК-242, 243 баптары бойынша тарап қайтыс болғанда , әрекетқабілетінен айрылған жағдайда, әскер ... ... ... ... ... ... мекемесінде болса т.б. Іс жүргізу қайта басталған күннен бастап іс жүргізу мерзімдерінің ағымы жалғасады.
АІЖК-ң 128-бабы, 1-тармағы ... сот өзі ... ... ұзарта алады. Мерзімдерді ұзарту іске қатысушы тұлғалардың өтініші ... ... ... бойынша және соттың бастамасымен мерзім өтіп кеткесін немесе мерзім аяқталғанға дейін іс жүргізу әрекеттерін дәлелді себептермен белгіленген уақытта ... ... ... ғана жүргізілуі мүмкін.
АІЖК-ң 128-бабы 2, 4- ... ... ... белгіленген мерзімдер , егер олар сот дәлелді деп таныған себептермен өткізіліп алынса, сот ... ... ... ... ... келтіру туралы өтініш іс жүргізу әрекеттерін жасауға тиісті сотқа беріледі. Бұл өтініш іске қатысушылардың ... ... ... ... ... іс жүргізу мерзімдерін қайта қалпына келтіру туралы немесе одан бас тарту туралы сот дәлелді ұйғарым ... Сот ... жеке ... немесе наразылық келтірілуі мүмкін.
Азаматтық істерді әзірлеу және қарау мерзімдері.
І инст-да азаматтық істерді ... ... ... 7 күн ... ішінде, ал кейбір күрделі істер бойынша 1 ай ... ... ... ... ... ... ... істерді қарау және шешу АІЖК-ң 174-бабы бойынша арыз түскен ... ... 2 ай ... ... істер бойынша 1 ай мерзімде қаралуы тиіс.
АІЖК-ң 145-бабына сәйкес судья сот бұйрығын арыз келіп ... ... ... 3 күн ... ... тиіс.
АІЖК-ң 349-бабы юойынша апелляциялық сатыда істі қарау 1 ай ... ... , ... 395-бабына сәйкес қадағалау инстанциясында істі қарау 1 ай мерзім ішінде ... ... ... ... ... ... істі қарау мерзімі қадағалау сатысының негізді қаулысымен ... ... Сот ... ... ... ... қорғайтын маңызды құралдың бірі-сот бұйрығының күшін жою б.т. Сот бұйрығының күшін бұйрық шығарған соттың өзі жояды. Егер борышкерден 10 күн ... ... ... ... ... жөнінде қарсылық түссе, бұйрықтың күшін жойып ол жөнінде ұйғарым шығарыды. ... дәл осы ... ... мәлімдеген талаптың талап қою бойынша іс жүргізу тәртібімен қойылуы мүмкін екенін ... ... ... 3 күн ішінде тараптарға жіберіледі.
Борышкер 10 күн мерзім ішінде мәлімделген талапқа келіспесе, қарсылығын білдіріп сотқа ... ... ... ... ... ... ... түспесе, судья өндіріп алушыға оны орындауға кқрсету үшін соттың мөрімен ... сот ... ... ... ... берілген сот бұйрығының көшірмесі сот жүргізген істе қалады.
Апелляциялық ... мәні мен ... І ... сот ... ... ... енбеген сот шешімдері мен ұйғарымдарының заңдылығын және негізділігін тексеру және екінші рет істі мәні бойынша қарап шешу кезіндегі әрекеттерді реттейтін ... ... ... ... институт деп аталады [28, 64б.].
Апелляциялық шығымдану институтының мақсаты:
Заңды күшіне енбеген сот шешімдерінің заңдылығы мен негізділігін тексеру.
І инстанциясындағы ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Іске қатысушы тұлғалардың заңды мүдделері мен құқықтарын қорғауға кепілдік беру.
Апелляциялық сатыдағы сот ... ... қою ... жаңа ... ... ... ... себептер бойынша бірінші сатыдағы сотқа беруге нақты мүмкіндігі болмаған жаңа дәлелдемелерді зерттей алады.
Аталған сот сатысы азаматтық іс ... ... ... ... ... ... Апелляциялық сот сатысындағы азаматтық іс жүргізу құқық қатынасы апелляциялық сатыдағы сотпен сол инстанцияда іске қатысатын қатысушы арасында пайда болады. Апелляциялық сот ... ... ... - ... және оған ... соттар, ҚР Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі ... ... ... және ... ... ... ... істі қозғау бұл апелляциялық шығымдануға құқықтылық болып танылады.
Апелляциялық сот ... істі ... үшін ... ... ... беруі немесе прокурор наразылық келтіру тиіс.
Апелляциялық шығымдадың объектісі болып заңды күшіне енбеген сот шешімі толығымен немесе шешімнің бір ... ... ... шешім болуы да мүмкін. Қосымша шешім негізгі шешіммен бірге немесе бөлек шағымдануға ... ... мен ... ... және оған теңестірілген сотқа және ҚР Жоғары Сотының азаматтық істер жөніндегі алқасына беріледі.
Апелляциялық ... ... ... ... 332- ... 2-4 ... ... Оған: тараптар, басқа да іске қатысушылар, тарапардың құқық мирасқорлары мен дербес талаптарын мәлімдейтін үшінші тұлғалар, өкілеттігі тиісті түрде рәсімделген ... ... ... ... іске ... ... ... бар. ҚР Бас Прокуроры мен оның орынбасарлары, облыстық прокурорлар мен олардың орынбасарлары, аудан прокурорлары мен олардың орынбасарлары іске ... ... ... өз ... шегінде наразылық келтіруге құқылы.
Апелляциялық шағым немесе наразылық сот түпкілікті түрде шешім шығарғаннан соң он бес күн ... ... ... ... өтіп кетуі шағымдану құқығын жояды.Тараптар мерзімді қалпына келтіру туралы сотқа ... ... сот ... ... алу ... деп таныса мерзім қалпына келтіріледі.
Апелляциялық сот инстанциясында істі қарау тәртібі мен мерзімі.
Шағымдар, наразылықтар шешім немесе ұйғарым ... сот ... ... ... ... немесе наразылықтың мазмұны мынандай:
* шағым немесе наразылық жолданатын соттың атауы;
* шағымданатын тұлғаның атауы;
* шағым жасалынатын шешім және сол шешімді шығарған ... ... істі ... дұрыс еместігі неде екендігін көрсету;
* шешімнің заңсыздығы немесе негізсіздігі неде екендігінің негіздемесі;
* шағымданатын ... ... ... ... ... ... көрсету;
* шағымға қоса тіркелетін құжаттың тізбесі;
* шағымданушының қолы болуы тиіс.
* Апелляциялық шағымға мемлекеттік баж ... ... ... ... тұлғамен процесте бір жақта болған бірге қатысушылар мен үшінші ... ... ... ... арыз беру ... ... құқылы. Апелляциялық шағымға қосылу туралы арызға мемлекеттік баж ... ... ... ... ... ... ... қарсылық білдіруге құқылы.
Іс апелляциялық сатыда ол бірінші сатыдағы соттан келіп түскеннен бастап бір ... ... ... ... ... сатыдағы соттың отырысында іс бойынша қорытынды беретін прокурор ... ... ... ... іс ... ... іске қатысушылардан кімнің келгендігін анықтаумен, ал істі мәні ... ... ... іс материалдары туралы баяндамасымен басталады. Одан әрі іске қатысушылардың түсінікемелері тыңдалынады, дәлелдемелер зерттеледі, сот ... ... ... ... қорытынды береді.
Апелляциялық инстанциясындағы соттың өкілеттлігі.
Апелляциялық инстанциясындағы сот :
- бірінші ... сот ... ... ал ... мен ... ... ... құқығы бар;
- Апелляциялық инстанциясындағы сот 1 инстанциясындағы сот шешімін ... ... ... Сот ... ... жаңа ... ... құқылы.
- Сот шешімін жойып, істі бірінші ... ... ... қарау үшін жіберуге құқылы.
- іс бойынша қысқарту негіздемелеріне немесе арызды қараусыз қалдырудың негіздемелеріне байланысты шешімнің ... ... ... ... ... және іс ... іс жүргізуді қысқартуға не арызды қарамай тастауға ... ... сот ... ... ... және ... шығарылған сот шешімдері апелляциялық тәртіппен шешімдерді бұзудың негізі болып табылады.
АІЖК-ң 364- бабының 1- тармағы бойынша іс үшін ... бар ... ... анықтлмауы.
* бірінші сатыдағы сот белгіленген іс үшін маңызы бар мән-жайлардың дәлелденбеуі.
* бірінші сатыдағы сот ... ... ... ... ... сәйкес келмеуі.
* материалдық және іс жүргізу нормаларының дұрыс қолданылмауы негіз болып табылады.
Материалдық құқық ... егер ... ... ... ... ... ... тиісті заңды қолданса;
* заңды дұрыс түсіндірмесе;
* заңға ұқсас қалып немесе құқыққа ұқсас қалып дұрыс ... ... ... ... - ... нормасын қолданудың бірінші этапында қателіктер жіберілсе заңның бұзылуының осы түріне жатады..
Сонымен, қолданылуға ... заң ... деп ... Сот ... материалдың құқық нормаларын қолданбаса;
- Тараптарға заңда көзделмеген міндеттер жүктелсе;
- Жоғарғы органдар шығарған нормативтік актілерге ... ... заң асты ... ... ... істі ...
- Қоғамдық қатынастарды реттейтін бірнеше нормативтік актінің бірін ғана қолдану арқылы істі шешсе;
Материалдық құқық нормасының бұзылуының бұл түрі сот ... жиі ... ... ... ... ... көп ... еңбек, жер, отбасылық қатынастарды, мысалы, азаматтық құқық нормаларын қолдану арқылы реттегенде жиі ... ... ... сот ... ... дұрыс анықтайды мысалы,тараптадың қатынастары азаматтық құқық нормаларымен реттеледі деп дұрыс ... ... дәл осы ... ... ... келмейтін құқық нормасын қолданады, яғни құқық нормасы қолданылды, бірақ іс бойынша ... ... ... ... ... ... ... , қолданылмауға тиісті заңды қолдану ұғымы ең алдымен, соттың тараптардың өзара ... ... емес ... ... ... ... бергенін білдіреді.
Қолданылмауға тиісті заңды қолдануға байланысты заң бұзушылықтың тағыда бір ... сот іс ... ... ... ... және кеңістіктегі күшін қолдану нормаларын бұза пайдаланғанда кездеседі. ... ... ... ... ... ... мына ... пайда болады:
а) тараптардың өзара құқықтық қатынастарын реттегенде заңды дұрыс дәрежелемеу (квалификация)
б) заңның қолданылуының ... ... және ... ... ... ... ... түсіндірмеу.
Сот заңды түсіндіру тәсілдерінің барлық түрін қолдануы тиіс. Ондай тәсілдерге:
а) грамматикалық
б) логикалық
в) жүйелік
г) тарихи тәсілдер жатады.
Бұл тәсілдерден ... сот ... заңи ... ... және ... міндеттері мен мақсатын ұғынуға және түсіндіруге міндетті..
Заңға ұқсас қалыпты немесе құқыққа ... ... ... түсіндірмеу.
Қоғымдық қатынастардың көп түрлілігіне байланысты кей бір жағдайларда құқық нормаларында тікелей қарастырылмаған жаңа нақты ... ... ... ... ... ... сот осы құқықтық қатынастарды реттейтін заң нормаларының жоқ екендігін негізге алып істі қарап шешуден бас ... ... ... ... талап ететін даудың мәні тікелей заң нормаларында қарастырылмаған қоғамдық қатынастар болған жағдайда - ... заң ... ... ... ... ... шешуге тура келеді.
Заң ғылымы ұқсастықтың екі түрін - заң ... және ... ... ... ... ... үшін мынандай шарттар басшылыққа алынуы тиіс:
Нақ осы қоғамдық қатынасты реттейтін құқық нормасының болмауы тиіс.
Қолданылған ... ... ... ... отырған қоғамдық қатынастың дәл белгілері мен мәнін ... ... ... орындалмауы заң ұқсастығын дұрыс пайдаланбағандық болып табылады.
Азаматтық істерді қарау барысында заң ... ... ... ... мен ... ... ... қорғауды қамтамасыз етеді.
Құқық аналогиясын қолдану кезінде жіберілген қателіктер сот шешімінің күшін жоюға негіз болып ... [29, ... ң 366- ... іс ... ... нормаларының бұзылуы және дұрыс қолданылмау негіздері қарастырылған.
Бірінші ... сот ... күші мына ... ... тиіс:
Істі бұл істі қарауға құқығы жоқ судья қараса ;
- Сот, істі сот отырысының ... мен орны ... , іске ... ... біреуі болмаған жағдайда қараса;
- Істі қарау негізінде сот ісі жүргізіліп отырған тіл ... ... ... Сот іске ... ... ... құқықтары мен міндеттері туралы мәселелерді шешкенде;
- Шешімге судья қол қоймағанда немесе шешімде көрсетілгеннен басқа судья қол қойғанда;
- Істе сот ... ... ... ... іс ... ... орын алған жағдайда, егер істің дұрыс шешілмеуіне әкеп соқтырса;
Апелляциялық инстанциясындағы сот ... саты істі ... ... ... сот ... ... түрінде шығарады. Сот қаулысында:
- қаулының шығарылған уақыты мен ... ... ... сот ... ... берген адам.
- іске қатысушылардың табыстаған дәлелдемелердің қысқаша ... ... өз ... жасауға әкелген себептер және сот басшылыққа алған заңдарға сілтеме.
- сот қаулысы көрсетіледі.
Апелляциялық инстанциясындағы сот ... ... ... ... ... ... енеді.
Соттық қадағалау тәртібімен іс жүргізу.
* Соттық қадағалау тәртібімен сот актілерін қайта қарау сатысының мәні және маңызы. Қадағалау тәртібімен сот ... ... ... сатысының объектісі және субъектілері.
* Шағым жасауға, наразылық келтіруге құқығы бар тұлғалар.
* Қадағалау тәртібімен шағымдар мен ... ... ... ... сатысындағысоттардың азаматтық істерді қарау тәртібі және мерзімдері.
* Сот актілерінің орындалуын тоқтата тұру.
* Қадағалау сатысындағы соттардың ... Істі ... ... ... тәртібімен азаматтық істерді қарайтын соттардың қаулылары.
Соттық қадағалау тәртібімен сот актілерін қайта қарау ... мәні және ... ... ... сот актілерін қайта қарау сатысының объектісі және субъектілері [30, 70б.].
Қадағалау өндірісі - сот ... ... ... ... сот ... қайта қараудың бір түрі. Сот актілерін қайта қараудың заңмен көзделген 2 түрі бар:
а) апелляциялық
б) ... ... ... сот актілерін қайта қараудың екінші түрі болғандықтан оған апелляциялық ... ... ... кейбір белгілері сәйкес келуі мүмкін. Дегенмен қадағалау өндірісі сот қателіктерін жоюдың алғашқы тәсілдерінен нақты ... ... ...
Қадағалау өндірісі институты заңды күшіне енген сот ... ... мен ... ... ... ... ... әрекеттерін реттейтін азаматтық іс жүргізу нормаларының жиынтығы.
Аталған институт азаматтардың, ұйымдардың, мемлекеттің бұзылған ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Қадағалау тәртібімен шағымдану және наразылық келтіру институтының мақсаты:
- Бірінші, апелляциялық және қадағалау инстанциясының заңды күшіне ... сот ... ... мен ... ... ... ... сот актілерін шығаруды қамтамасыз ету;
- Іске қатысушы ... ... мен ... ... ... ... ... беру;
- Төменгі инстанциядағы соттардың әрекеттерін бақылау және жетекшілік ету;
Қадағалау сатысы мына жағдайларда ... ... ... сот ... қайта қаратуға мүмкіндік болмағанда, мысалы: Апелляциялық шағымдану мерзімінің өтіп кетуіне байланысты немесе сот ... ... ... ... инстанциядағы соттар сот актілерін қайта қарағанда елеулі қателіктер жіберсе (М.М. Зайцев).
Ғылыми әдебиеттерде ... ... ... қайта қарау өндірісін сот актілерін қайта қараудың басқа түрлерін төмендегідей белгілерімен ажыратып ... ... ... тәртібімен істерді қайта қарау сатысында туындайтын азаматтық іс жүргізу құқықтық ... ... ... құрамымен сипатталады.
Заң, сот актілерін қайта қарауға құзіретті ерекше ... ... ... ... ... осы сатысында туындаған процессуалдық қатынастың субъектісі болып, бір тарап қадағалау инстанциясының соттары, екінші тарап қадағалау өндірісінің қатысушысы болып табылады.
Екіншіден, заң ... ... ... ... ... ... объектісін бекітеді: атап айтқанда, заңды күшіне енген кез-келген сот актілері: шешімдер, ұйғарымдар, қаулылар және сот ... .
- ... сот ... ... ... ... және сот ... ;
- Апелляциялық сот инстанциясындағы шығарылған шешімдер мен ұйғарымдар;
- Қадағалау инстанциясының ... ... ... Үшіншіден, қадағалау шағымын беру немесе қадағалау наразылығын келтіру үшін заңмен арнаулы мерзім бекітілген. (АІЖК-ң 338-бабы) Соттың шешімі ұйғарымы, қаулысы заңды ... ... ... ... 1 жыл ... ... шағымын ,наразылығын беруге болады. Аталған мерзім мына жағдайларда қолданылмайды АІЖК-ң 387-бабының 4-тармағына сәйкес соттың заңды күшіне енген шешімдерін, ... ... егер ... ... ... ... оларды шығаруда негізге алынған акт конститутциялық емес деп таныған жағдайда олар қадағалау тәртібімен қайта қаралуы мүмкін. Сонымен қатар, ... ... ... егер ... наразылығын келтіру туралы өтініш прокурорға белгіленген мерзім сақтала отырып берілсе, бірақ ол бойынша шешім қабылданбаса, сот наразылық келтіру мерзімін ... ... ... ... ... және ... ... құқылы тұлғалардың шеңбері заңмен шектелген. Қадағалау сатысына шағымдануға азаматтық істер бойынша тараптардың, дербес талаптарын мәлімдейтін үшінші тұлғалардың ... ... ... ... (АІЖК-ң 61, 62, 63-бабының 4-тармағы), іске қатысуға тартылмаған, бірақ сот құқықтары мен міндеттері жөнінде шешім қабылдаған тұлғалардың да (АІЖК ... ... ... ... актілеріне қадағалау тәртібімен наразылық келтіруге АІЖК-ң 385-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Бас прокуроры, Қазақстан Республикасының Бас ... ... Бас ... прокурор, облыстардың прокурорлары мен оларға теңестірілген прокурорлар құқылы. Басқа прокурорлар қадағалау тәртібімен наразылық келтіре ... ... ... ... ... ... ... инстанцияда және жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша істерді қайта қараудан ... ... ... ... ... сот актілерін қайта қарау, апелляциялық ... және ... ... ... ... ... ... қарау - азаматтық іс жүргізудің жеке-жеке сатысы ретінде ... Егер сот ... ... ... апелляциялық тәртіппен шағым ... ... ... оған ... ... себептері көрсетілуге тиіс. Қадағалау ... ... ... ... ... ... оның ... қол қоюға тиіс. Өкіл берген ... ... ... ... берген тұлға немесе оның өкілі қол ... тиіс өкіл ... ... шағымына (өтініміне) сенімхат немесе өкілдің өкілеттігін куәландыратын басқада ... қоса ... тиіс [31, ... ... іс ... ... ... ұйғарымның, қаулының сот куәландырған көшірмелері, сондай-ақ төменгі саты ... ... ... ... оның ... қоса тіркелуге тиіс.
Пракуратура органының лауазымды адамы ... ... оның ... ... ... іс қаралғанда елеулі қателіктер жіберілген деп тапса тиісті ... істі ... етіп ... Республикасының Бас прокуроры істі талап етумен бір ... сот ... ... ол ... ... ... ... дейін үш айдан аспайтын мерзімге ... ... ... Бұндай құқық сот актісін одан әрі орындау бұл шешімдер ... ... ... ... денсаулығы, мүлкі үшін орны толмас ауыр зардаптарға әкеп ... ... ... ... пайдаланады.
Азаматтық істі алғаннан соң пракуратура органының лауазымды адамы іс материалдарымен толық ... және ... ... ... келтіруге негіз бар деп тапса қадағалау наразылығын түзеді.
Қазақстан Республикасының сот жүйесі статистикасына сүйенетін болсақ, 2003 жылы соттарға түскен ... мен ... ... ... саны миллионға толған.
2002 жылмен салыстырғанда 27,8 пайызға артқан (785033). Көрсеткіш әкімшілік істердің есебінен өсіп, 72,8 пайызға жеткен. Ол сот өндірісінде ... 960824 істі ... ... 27,4 пайызға артқан. 2002 жылы қаралып шешім шығарылған істер 5,8 ... ... (219424 ... ... 232152 іс). ... актілерін бұзудың ара салмағы күн өткен сайын төмендеп, жақсару 98 пайызға көтерілді. ... ... ... іскерлікпен маман ретінде өз жұмыстарына деген жауапкершілікті жоғарғы деңгейде талап етумен байланысты мемлекетімізде тәртіптік-квалификациялық соттар алқасы облыстық соттардың төрағаларымен ... ... ... ... үшін 2003 жылы бірқатар жұмыстар жүргізді.
Аталған мерзім аралығында облыс соттарының төрағалары 276 судьяға қарсы 321 тәртіптік іс ... ал 2002 жылы 268 ... ... 280 ... жаза ...
2003 жылы республикалар бойынша судьяларға қатысты 871 жеке ... ... яғни ... ... судьяға қарсы тәртіптік іс қозғалған.
Істердің көпшілігі судьялардың заңды тдұрыс қолданбауына байланысты ... ... ... жеке ... ... ... өндіріс Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Алматы облыстарында көптеп қаралған.
2003 жылы маңызы төмендеу заңсыз іс-әрекеттер үшін 115 ескерту шарасы, маңызды күрделі ... ... ... 114 ... ... және ... ... босату шарасы қолданған.
Қадағалау сатысындағысоттардың азаматтық істерді қарау тәртібі және мерзімдері
Азаматтық істерді қадағалау ... ... ... сот ... ... ережелері мен қағидаларын сақтай отырып жүзеге асырылады. Іс жүргізудің осы сатысында сот төрелігін тек соттың жүзеге асыруы, жариялылық, сот ісін ... тілі т.б ... ... ... ... ... ... бағыттармен, жеке мақсатымен, міндеттерімен істі сотта қарау пәнімен ... ... істі ... өндірісінен ерекшеленеді.
Қадағалау өндірісі заңды күшіне енген сот актілерінің заңдылығы мен негізділігін тексерсе, апелляциялық сот сатысы-заңды ... ... сот ... ... мен негізділігін тексереді.
Қадағалау сатысында жарыспалылық, сотта істің ауызша жүргізілуі және ... ... ... ... ... ... қадағалау инстанциясында соттар істің мән жайын бекітумен және дәлелдемелер зерттеумен айналыспайды.
Соттық қадағалау органы істе бар материалдармен, құжаттармен (хаттамалармен, ... ... ... ... ... ... және басқада жазбаша дәлелдемелермен) танысыды.
Істің қаралатын уақыты мен орны туралы тиісінше хабардар етілген, шағым (наразылық) берген адамның болмауы сот ... ... ... ... шығармайды. (АІЖК-ң 398-бабының 1-тармағы) істерді қадағалау сатысындағы соттарда қараудың соттың алқалы құрама жүзеге асырады. Іс алқалы түрде қаралғанда соттың ... саны тақ (кем ... үш) ... кіруге тиіс, олардың біреуі төрағалық етуші болып табылады. (АІЖК-ң 37-бабының 2-тармағы).
Заңды күшіне ... сот ... ... қарау туралы ұсыным құзыретіне осы істі қарау кіретін қадағалау сатысының соты үшін міндетті.
Қадағалау сатысындағы іс ол келіп ... ... ... бір ай ... ... ... ... себептер болған кезде істі қарау мерзімі іс жүргізуінде жатқан қадағалау сатысының ... ... ... ... Ғздеріне қатысты шағым беріліп отырған сот шешімі шыққан тараптар мен өзге тұлғаларға қадағалау тәртібімен істі қарау уақыты және орны ... ... ... ... ... ... наразылықтың көшірмесі жіберіледі.
Шағым беріліп отырған сот қаулыларын қайта қарау үшін негіздемелер болған кезде қадағалау шағымының авторына жазбаша хабар жіберіледі.
Шағымды,наразылықты іс ... ... ... ... оны ... ... істі қараушы сотқа тисінше арыз беру жолымен жүгінген тұлға кері қайтарылып алуы мүмкін. Наразылықты жоғары тұрған прокурордың да кері ... алуы ... Сот іске ... тұлғаға наразылықтың кері қайтарып алынғаны туралы хабарлайды. Қадағалау ... мен ... кері ... алу ... ... іс ... қысқартылуына әкеп соғады.
Сот актілерінің орындалуын тоқтата тұру.
АІЖК-ң 396-бабына сәйкес сот актісін одан әрі ... бұл ... ... ... ... ... ... мүлкі үшін орны толмас ауыр зардаптарға әкеп соғуы мүмкін ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының төрағасы, Қазақстан Республикасының Бас прокуроры істі талап етумен бір мезгілде сот актісінің орындалуын ол ... ... ... ... ... үш ... ... мерзімге тоқтата тұруға құқылы.
Сот шешімнің орындалуын тоқтата тұруы жөнінде жазбаша нұсқау алғаннан кейін тез арада қадағалау ... ... іс ... ... ... ... тоқтатуға міндетті.
Жалпы тәртіп бойынша сот шешімі заңды ... ... ... ... ... ал қадағалау наразылығы мен шағымы тек заңды күшіне енген сот актілеріне ... ... ... ... ... ... енбеген сот шешімдерінің орындалуын тоқтата тұру жөнінде қаулылар шығаруға құқығы жоқ ... ... ... Сот ... ... ... тұруға АЖІК - ң 237-бабында аталған дереу орындалуға жататын шешімдер кірмейді.
Дереу орындалтын ... ... алып беру ... қызметкерге жалақы, бірақ үш айдан аспайтын уақытқа алып беру туралы; жұмысқа ... ... ... ... немесе денсаулықты өзгедей зақымдаудан, асыраушысынан айырылуынан келген зиянды, бірақ үш айдан аспайтын уақытқа өтеу туралы ... ... ... ... ... ... тұруға құқылы тұлғалар заң мен шектелген. Мысалы: Сот шешімінің орындалуын тоқтата тұруға ҚР Бас прокурорынан басқа оның ... ... ҚР ... ... ... облыс сотының тұлғасының құқығы жоқ. Мұндай құқықтарды жазбаша бұйрық бойынша ҚР Бас ... ... ҚР ... ... төрағасы қызметін уақытша орындап жүргенде иеленуі мүмкін.
Сот шешімінің орындалуын тоқтата тұруды тоқтата тұру жөнінде қаулы шығарған лауазымды тұлға күшін жоя ... ... ... ... тұру мүмкіндігі туралы ережелер жауапкердің мүддесін қорғау мақсатында енгізілген.
Егер сот шешімінің ... ... тұру ... ... ... ... ... орындалып кеткен болса, онда қаулы шешімді кері бұрып орындыуға негіз болып табылмайды. Шешімді кері ... ... ... ... сот қаулысы күшін жойғаннан кейін ғана жүзеге асады.
АІЖК-ң 396-бабына сәйкес сот актісінің орындылуы ол қадағалау тәртібімен қайта ... ... үш ... ... мерзімге тоқтатыла тұрады. Аталған үш ай мерзім іс қадағалау сатысында ... ... ... ... ... ... ... қарауға жіберуге мүмкіндік болатын уақыт аралығы болып есептеледі. Егер қадағалау сатысында іс үш ... кем ... ... ... ... ... ... істі қайта қарайтын соттардың істі қарау нәтижесі бойынша не сот шешімі кері бұрып ... ... ... ... ... тұру туралы қаулы күшін жояды, яғни қадағалау өндірісінде іс аяқталады. Қадағалау наразылығын келтіруге құқығы бар лауазымды тұлғалардың келтірген наразылықтары бойынша іс ... ... ... тәртібімен қайта қарауға жатады.
Қадағалау сатысындағы соттардың өкілеттіктері. Істі қарау шектері.
Қадағалау сатысында істі қарау шектері АІЖК-ң 397-бабында реттелген. Қадағалау тәртібімен ... ... ... сот ... ... негізділігі тексеріледі. Сот актісінің заңдылығын істе бар материалдар бойынша тексереді. 397-баптың 1-тармағы бойынша істі қадағалау тәртібімен қарау кезінде ... ... ... ... ... апелляциялық сатыдағы соттар шығарған сот қаулыларының заңдылығы мен негізділігі ... ... ... сот ... ... ... қадағалау шағымы немесе наразылық шегінен шығуға және шағым жасағалған, наразылық келтірілген шешімінің заңдылығын толық көлемінде тексеруге құқылы. Сонымен қатар АІЖК-ң ... ... ... бойынша бірнеше, апелляциялық сатыдағы соттар шығарған қаулылардың заңдылығы мен негізделген толық көлемінде ... Бұл ... ... сатысының соттары ерекше талаптық өндіріс бойынша шығарылған актілердің заңдылығын тексергенде шағым мен наразылықтың мазмұны мен ... ... іс ... ... ... [32, ... сатысының соттарына сот актісінің қадағалау наразылығы келтірілген және ... ... ... ... беру іс ... қағидаларына қайшы келмейді. Себебі, заңды күшіне енген сот актілері немесе мәтінде болған мән-жайға және заңға негізделуі тиіс. ... және ... ... ... сот шешімдерінің ажырамас маңызы болуы тиіс. Осыған орай ... ... ... тисті лауазымды адамдардың шағымы мен наразылығы бойынша қайта қаралатын істе төменгі инстанциялардың соттары істі қарағанда іске ... ... ... ... және ... ... ме, тараптардың құқықтары мен міндеттері тексерілді ме, заң нормалары дұрыс ... ма, сот ... ... ... ма ... сияқты мәселелерді тексеруі тиіс.
Қадағалау сотындағы сотқа тек сот шешіміне ғана емес бірінші, апилляциялық, ... ... ... шығарған сот ұйғарымдары мен қаулыларына да шағым, наразылық келтірілуі ... Істі ... ... ... саты ... ... ... толық зерттемегені анықталса және шешімінің дұрыстығы күнән тудырса сот актілерінің күші жойылуы тиіс.
Кейбір ... ... ... екі немесе бірнеше өз байланысты істер бойынша ... ... сот ... ... ... ... үйге жеке меншік құқығын тану және оны бөлу туралы істер. Қадағалау сатысының соттары мұндай істерді қарауға құқылы ма? Бұл ... ... ... ... ... ... ... 171-бабына сәйкес бірнеше талап арызды бір өндіріске біріктіріп қарау мүмкіндігі қарастырылған. Дегенмен ... бап ... ... ... ... яғни ... өндірісіне қатысы жоқ. Одан да басқа бірнеше сот шешімдеріне бір наразылық немесе бір шағым беру туралы іс жүргізу заңдарында ... ... ... ... ... ... наразылық келтірілген лауазымды тұлғаға тиісті түрде рәсімделу үшін кейін қайтарылады.
Қадағалау тәртібімен істерді қарайтын соттардың өкілеттіктері АІЖК-ң 398-бабының 4-ші ... ... ... ... сот ... ... тексеріледі. Сондықтан қадағалау соттары кез келген сот актілерінің күшін жоюға құқылы. Олай болса қадағалау сатысының ... ... ... ... кең және көлемді.
Қадағалау тәртібімен азаматтық істерді қарайтын соттардың қаулылары.
Сот актілерін қайта қараудың нәтижесі бойынша ... ... ... шығарған актісі қаулы түрінде шығарылады.
Қадағалау сатысындағы соттың қаулысы апелляциялық сатыдағы актілер үшін белгіленген ... ... ... ... Олай ... қадағалау қаулысының мазмұны тиісінше төмендегідей болуы тиіс.
Қаулының шығарылған уақыты мен орны:
Соттың ... сот ... ... ... ... ... адам;
Қадағалау шағымның немесе наразылықтың,істі қадағалау сатыда қарау кезінде оған қатысушы адамдар табыс еткен дәлелдемелердің , ... ... ... өз ... ... ... ... және сот басшылыққа алған заңдарға сілтеме;
Сот қаулысы көрсетілуге тиіс.
Қадағалау шағымы немесе наразылық қанағаттандырылмайды қалдырған жағдайда сот сол бойынша ... ... ... ... дұрыс емес немесе шешімнің күшін жоюға негіз болып табылмайды деп танудың себептерін көрсетуге міндетті. Шешімнің ... ... бір ... ... ... және істі жаңадан қарауға.берген жағдайда сот істің қандай мән-жайларын ... ... ... дәлелдемелерді зерттеу керектігін көрсетуге,бірінші, апелляциялық немесе қадағалау сатыдағы сот жасауға тиісті басқада іс- әрекеттерді ... ... ... ... ... сатыдағы соттың шешімінің күшін жойған және жаңа қаулы шығарған кезде қадағалау сатыдағы соттың қаулысында сол бойынша бірінші, апелляциялық, ... ... ... ... күші ... ... қадағалау сатыдағы соттың қорытындылары және оның қаулысы көрсетілуге ... ... ... Қазақстанда демократиялық қоғам мен құқықтық мемлекет құруға шешімнің конституциялық бекітілуі сапалы ... ... ... ... ... қолдануды, соттардың жүйелі түрде және қатесіз жұмыс істеуін, сот беделінің айрықшалығын тануды талап етеді.
Мемлекетімізде сот жүйесін реформалау сот төрелігінің шынайы ... ... ... бағытталған болатын. Осыған орай, азаматтық сот ісін жүргізуде де түбегейлі өзгерістер болды.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты азаматтық істер ... сот ... іске ... ... сот пен іске қатысушылардың арасында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқық нормаларының маңызын, құқық қорғаудың ... ... ... ... нормаларының оларды тәжірибеде қолданумен тығыз байланыстылығын студенттердің түсінуі, студенттерге құқықтық көзқарастарды, барлық негізгі іс жүргізушілік ... мен ... ... іс ... ... ... ... азаматтық процестің соттың сот төрелігін жүзеге асыру бойынша қызметі екендігі, іс жүргізушілік ... ... ... ... ... яғни ... іс ... құқығы зерттейтін құқықтық ұғымдар мен категориялар туралы құқықтық түсініктерді ... ... ... міндеті: құқықтың қажетті қайнар көздерімен, құқық саласының өзекті мәселелерімен таныстыру, маңызды заң актілерін және Қазақстан қатысатын азаматтық сот ісін ... ... ... іс ... ... бар халықаралық шарттарды меңгерту, азаматтық іс жүргізу құқығының принциптерін білу, әрбір іс жүргізу нормасының мағынасын, оның нақты ... дәл ... ... және ... процеске қатысушылардың құқықтары мен міндеттері туралы, оларға қойылатын құқықтық және ... ... ... нақты түсінікті орнықтыру.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі азаматтық істер бойынша бұйрық арқылы іс жүргізу және сот бұйрығын жүзеге асыру кезінде пайда ... ... ... ... ... ... ... азаматтық іс жүргізу ғылымына тән құқықтық категориялар, теориялық ... мен ... ... ... ... ... ... бұйрықтық өндірісіне арналған алғашқы кешенді салыстырмалы-құқытық зерттеуін ұсынады.
Диплом жұмысын қорғауға ... ... ... ... ... ... кезеңдегі қазақстандық азаматтық үдерісіндегі бұйрықтық жасаудың европалық та, отандық та сот ... ... ... ... жасау дегеніміз - соттың алғашқы ... ... ... ... ... талапқа баламалы, қысқартылған және жеңілдетілген, бастапқы мақсаты ретінде, түріндегі мәжбүрлі түрде ... ... ... ... және сот ... ... ... көрсетілген құқықтық-мүлік талаптарының құқықтық мән-жайымен шарттастылған өндіріс.
* түрлі ... ... ... ... және кредиторда жазбалы түрдегі дәлелдемелерінің болуы мен бұйрықты өндірісіне сәйкес екі жақтың татулығымен таластың шешілуі мүліктік құқықтың ерекше талаптарымен Қазақстан ... ... іс ... ... ... бұйрықтық өндірісі тәртібіне сәйкес даулы құқықтық қатынастырының шешу мүмкіншілігін анықтайтын шарттар болып табылады.
* ... ... ... пен екі ... таласының бар болуымен сипатталады. Бұйрық өндірісінің тараптары болып, қолданыстағы ... ... ... мен ... саналады.
* Бұйрық өндірісі баламалы талап болып ... ... өз ... ... барған адамның ісі қай өндірісте (талап немесе бұйрық) қаралатынын таңдау өз ерекше құқығы.
Сот бұйрығы дегеніміз, бұл соттың алғашқы инстанциядағы ... ... ... несиегердің арызы бойынша ақшалай сомасы немесе жылжымалы ... ... ... көрсеткен құжаттар негізінде төлетіп алуға байланысты, сот шешімі шығуынан кейін он күн аралығында орындалатын дәлелденбеген қаулы.
Сот бұйрығының мәні, оның ... бір ... ... мен ... ... бар ... ... элементі, сот бұйрығы, екі жақтың арасындағы сот дәлелінің бар немесе жоқ болуын ... ... ... ... белігілі бір бөлігінің сот бұйрығымен есептесуді, сот бұйрығының ... ... ... ... ... ... ... ескере, міндетті екенін нұсқаулайды.
Бұйрықтық өнідірісінің сатылары - қысқа ... ... ... ... және ... өндірістің мақсаттары шеңберіндегі өздігінше жақынарадағы мақсаттарына бағытталған хатталынбаған процессуалды әрекеттердің жинағы. ... ... арыз ... арыз түсу ... ... хабарлау, бұйрықты тапсыру, бұйрықты жою сатыларынан тұрады. Бұйрықтық өндірістің құрылымынан борышқорды сот бұйрығын тапсыру туралы арыз түсу ... жою ... ... ... ... ... сот бұйрығын алу үшін сотқа үндеу жасауын анықтайтын құжатты қоса беруді міндеттейтін нормамен толықтырылуы қажет. ... ... ... хат арқылы тапсыру жайлы ескертумен борышқордың почтасына ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Искакова Г.К., Газизова Н.С., Сембаева А.Б. ... ... адам ... - ... ... 2008.
* ... Республикасы Президентінің 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 Жарлығы (2014.16.01. берілген өзгерістер мен толықтырулармен).
* Қазақстан ... ... 2002 ... 20 ... № 949 ... (2005. 13.07.берілген өзгерістер мен толықтырулармен).
* Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: Юрист, 2014.
* Қазақстан Республикасының Азаматтық іс ... ... - ... ... ... Ильясова Г.А. Казахстан Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығы (жалпы бөлім). - Астана: Фолиант, 2006.
* ... К.И. Курс ... ... - ... ... ... Егембердиев Е. Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығы. - Астана: Фолиант, 2008.
* Қазақстан Республикасының Салық Кодексі. - ... ... ... ... Е. ... сот ... кеше және ... // Заң журналы. - 2011. - № 4.
* Каржаубаев Е. Қазақстан Республикасының сот билігінің ... ... Оқу ... - ... Жетi ... 2006.
* Сейілханов Е.Т. Сот ісін жүргізу. - Астана: Фолиант, 2009.
* Егембердиев Е.О. ... ... ... при ... ... ... ... Казахстан (по гражданским делам): автореф. ... канд. юрид. наук: ... - ... ... Алдамжарова Е.Б. Сот - қылмыстық сот ісін жүргізуші ... ... ... // ... ат. АқМУ ... - 2012. - №1.
* Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. - Алматы: Жетi жарғы, 2001.
* Азаматтық істерді қозғау:Талап арыздардың және ... ... да ... ... - ... Жеті ... 2003.
* ... А.Ж. Талап қою құқығын іске асырудың шарттары: (өзекті мәселелері). - Алматы: Комплекс, 2006.
* Алиев М. М. Қазақстан ... сот ... және ... ... ... - ... ... 2004.
* Баймолдина З.Х. Производство по пересмотру судебных актов по ... ... - ... ... 2002.
* Атаханова С. К. Азаматтық іс ... ... ... - ... ... университеті, 2013.
* Қамбарова Н.Ш. Азаматтық іс жүргізу құқығы. (альбом-кесте). - Алматы, 2009.
* Жайлин Г.А., Дауленкалиев Е.М., ... Р.А. ... ... дел. Исковые заявления и другие обращения в суд. - Алматы: Аян Әдет, 2001.
* ... З.Х. ... ... дел в суде ... ... пособие. - Алматы: Жеті жарғы, 2001.
* Гражданский кодекс Республики Казахстан. (Общая часть): комментарий / Под. ред. М.К.Сулейменов, ... ... - ... Жетi ... ... ... Г.Л. Гражданский процесс. Общая часть. - Москва: Юристь, 2004.
* Абдраимов Б., Мухамедшин Р. ... ... и ... вопросы гражданского судопроизводства. // Правовая реформа в Қазахстане. - 2000. - № 3.
* ... ... ... ... Учебник. / Под. ред. М.С. Шакарян. - Москва: Юристь, 2002.
* Акимбекова С.А. Институт апелляции в гражданском процессе: автореф. ... ... ... ... ... - ... ... Нұрмашев Ү. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу құқығы. - Алматы: Жеті жарғы, 2009.
* ... Г.Ж. Суд и ... ... в ... ... -Алматы: Жеті жарғы, 1999.
* Треушников М.С. ... ... - ... Юристь, 2002.
* Стецовский Ю.И. Судебная власть: ... ... - ... ... 1999.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іс қағаздар пәнінің мақсаты8 бет
Іс қағаздарын жүргізу негіздері220 бет
Іс қағаздарын жүргізудің нормативтік базасы8 бет
Есеп саясаты туралы түсінік және оған қойылатын талаптар8 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Италия11 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь