Термин сөздер мен кәсіби сөздердің қолданылу ерекшеліктерін оқыту

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
І тарау. Әдеби тіл лексикасының салалары
І.1. Терминдер . біршама жүйеленген сөздер тобы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
І.2. Термин сөздердің зерттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
І.3. Кәсіби сөздер . тілдің сөздік құрамының үлкен бір саласы ... ... ... ... ... ... ... .
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ІІ тарау. Терминдер мен кәсіби сөздерді оқыту жолдары
ІІ.1.Термин сөздерді оқытуда негізге алынатын басты мәселелер ... ... ... ... ... ... .
ІІ.2. Кәсіби сөздерді оқытуда қолданылатын әдіс. тәсілдер ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қосымша беттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе. Зерттеудің өзектілігі. Терминдер ғылым мен техниканың, кәсіби және өндірістік салалардың, ғылыми таным мен әлем көрінісінің дамуын бейнелейді. Терминдер мен терминологиялық жүйелер қоғамның әлеуметтік құрылымының біртекті еместігін, әр түрлі топтарға, бірлестіктерге бөлініп, әрқайсысының өз тілі, өзіне ғана тән әрі түсінікті терминологиясы барлығын айқындайды. Термин тілдің ерекше негізін құрайды, себебі терминсіз, терминологиялық жүйесіз бірде-бір ғылымның, техникалық, кәсіби, өндірістік саланың дамуы мүмкін емес. Яғни, терминдерде әлем түсінігі жайлы арнайы білім, ұғымдар қамтылған, сонымен қатар, терминдер адамның ойлау қабілетінің, танымының, ақиқат шындықтың бейнеленуі мен көрінісінің ерекше бір түрдегі негізін сипаттайды. Сонымен бірге қазақ тілінде саятшылыққа, қол өнеріне, тігіншілікке, омарташылыққа, дәрі-дәрмек өсімдіктерін өсірушілікке, бұғы-марал, құс шаруашылыгына тән көптеген кәсіби сөздердің болуы заңды нәрсе. Мұның барлығы да әзірге халық игілігіне жөнді жаратылмай жүр. Біздің алдымызда тіліміздегі сөз байлығының құранды бір бөлігі деп саналатын кәсіби сөздерді де барынша жинап-теріп, сөздікке ендіріп, жұртшылықтың кәдесіне асыру міндеті тұр.
Зерттеудің мақсаты: термин сөздер мен кәсіби сөздер жөнінде жазылған ғылыми еңбектерді басшылыққа ала отырып, әдістемелік құралдарды пайдаланып, оқушыларға теориялық білім беру тәсілдерін, оқытудың тиімді жолдарын қарастыру, өз ойын басқаға жетік түсіндіре алатын тұлғаны қалыптастыру, тіл байлығын, сөздік қоры мен шығармашылық деңгейін көтеру жолдарын саралау.
Зерттеудің міндеттері:
1. Ғылыми зерттеу көздеріне сүйене отырып, тақырыптың теориялық сипатын ашу.
2. Оқушыларға грамматикалық мағынаға байланысты берілетін білім көлемін анықтау.
3. Оқытуда қамтылатын инновациялық технология түрлерін саралау.
Зерттеудің болжамы: егер мұғалім сабақта терминдер мен кәсіби сөздерді оқытудың мақсат, міндеттеріне жетудің тиімді, нақты жолдарын анықтаған жағдайда белгілі бір нәтижеге қол жеткізеді. Мақсатты айқындауда мұғалім оқушының жеке басын, интелектісін, оқу іс-әрекетін өз мүмкіндігінше ескеріп, өтілетін тақырып мазмұнын зерттегені дұрыс. Ал педагогикалық технология ерекшелігі – оның талабы. Осы мақсатқа жетуді оқушының өзі арқылы, оның оқу іс-әрекетін ұйымдастыру арқылы ойлау дағдыларын дамыта отырып жүзеге асыруды қарастырар едім. Берілетін білім түрлері логикалық жүйемен үздіксіз дамытылып отырса, оқушының білімі мен сөйлеу мәдениетін жетілдіру ұтымды әдістер мен ұстанымдар негізінде жүргізілсе, оқытудың нәтижелілігі мен тиімділігі арта түседі.
Зерттеудің әдістері: теориялық әдістер, баяндау, салыстыру, жүйелеу, талдау, сараптау, қорыту, бақылау және тәжірибеден өткізу.
Зерттеудің нысаны:
Пәні : қазақ тілін оқыту әдістемесі
Зерттеу орны: Тараз қаласы № 38 орта мектеп 5 «Б» сыныбы
Зерттеу кезеңдері:
1. Тақырып таңдап алу, сол бойынша іздену.
2. Бекітілген тақырыпқа байланысты материал жинақтап, жұмыстың жоспарын құру.
3. Жоспарға сәйкес курстық жұмыстың І бөлімін жазу.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Айтазин Қ. Кәсіби лексика мәселелері. А., 2000 ж.
2. Айғабылұлы А. Қазақ тілінің лексикологиясы. Алматы, 1995 ж.
3. Айтбаев О. Қазақ сөзі . Алматы , 1997 ж.
4.Әбілқасымов Б. ХҮІІІ-ХІХ ғасырлардағы қазақ әдеби тілінің жазба нұсқалары. Алматы, 1988.
5. Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. Алматы, 1992 ж.
6.Барлыбаев Р. Қазіргі қазақ тіліндегі қоғамдық - саяси лексика. А., 1998 ж.
7. Болғанбаев Ә. Қазіргі қазақ тілінің лексикасы. Алматы, 1989
8. Біләлов Ш. Ұлттық ғылым тілін қалыптастырудың өзекті мәселелері. А., 1996.
9. Қайдаров Ә. Т. Қазақ терминологиясына жаңаша көзқарас. Алматы, 1993.
10. Құрманбайұлы Ш. Қазақ терминологисы дамуының кезеңдік сипаты. – Астана: Елорда, 2002 ж.
11. Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. Қазіргі қазақ тілі., А., 1996 ж.
12. “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия. Бас редактор Ә. Нысанбаев. Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 жыл.
13. Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998.
14.Б.Құлмағамбетова. Қазақ тілін оқыту методикасы. Алматы, 1988ж.
15.Г.Қосымова, Ж.Дәулетбекова. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы, 2001ж.
16.Б.Айғабылова «Лексиканы оқыту әдістемесі» Алматы, 1968 ж.
17.Қаражігітқызы А. Қазақ тілін оқытудың тиімді жолдары. Қазақ тілі мен әдебиеті 2005 ж. №2.
18. Қалниязова А. Жаңа технологияның қазақ тілінде алатын орны. Қазақ тілі мен әдебиеті. 2002 ж. №12
19. Қазақ тілі мен әдебиеті 2005 ж. №3.
20.Қазақ тілі мен әдебиеті 2005 ж. №9.
        
        Абай  атындағы Жамбыл гуманитарлық колледжі
Гуманитарлық пәндер бөлімі
Қазақ тілі мен әдебиеті ПЦК
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
Термин сөздер мен ... ... ... ... ... ... ... К - 2 - 09
Пәні: қазақ тілін оқыту әдістемесі
Жетекші: Елібаева Л.
Тараз - ... ... мен ... ... ... ... оқыту
Мазмұны
Кіріспе....................................................................................................................
І тарау. Әдеби тіл лексикасының салалары
І.1. Терминдер - біршама жүйеленген сөздер ... ... ... ... ... ... Кәсіби сөздер - тілдің сөздік құрамының үлкен бір саласы.............................
Қорытынды.............................................................................................................
ІІ тарау. Терминдер мен кәсіби сөздерді ... ... ... ... негізге алынатын басты мәселелер.........................
ІІ.2. Кәсіби сөздерді оқытуда қолданылатын ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Терминдер ғылым мен техниканың, кәсіби және өндірістік салалардың, ғылыми таным мен әлем ... ... ... Терминдер мен терминологиялық жүйелер қоғамның әлеуметтік құрылымының біртекті еместігін, әр түрлі топтарға, бірлестіктерге бөлініп, әрқайсысының өз тілі, өзіне ғана тән әрі ... ... ... айқындайды. Термин тілдің ерекше негізін құрайды, себебі терминсіз, терминологиялық жүйесіз бірде-бір ғылымның, техникалық, кәсіби, өндірістік саланың дамуы мүмкін емес. ... ... әлем ... жайлы арнайы білім, ұғымдар қамтылған, сонымен қатар, терминдер адамның ойлау қабілетінің, танымының, ... ... ... мен ... ... бір ... ... сипаттайды. Сонымен бірге қазақ тілінде саятшылыққа, қол өнеріне, тігіншілікке, омарташылыққа, дәрі-дәрмек өсімдіктерін өсірушілікке, бұғы-марал, құс ... тән ... ... сөздердің болуы заңды нәрсе. Мұның барлығы да әзірге халық игілігіне жөнді ... жүр. ... ... ... сөз ... құранды бір бөлігі деп саналатын кәсіби сөздерді де барынша жинап-теріп, сөздікке ендіріп, жұртшылықтың ... ... ... ... ... ... ... мен кәсіби сөздер жөнінде жазылған ғылыми еңбектерді ... ала ... ... ... ... оқушыларға теориялық білім беру тәсілдерін, оқытудың тиімді жолдарын қарастыру, өз ойын басқаға жетік түсіндіре алатын тұлғаны қалыптастыру, тіл ... ... қоры мен ... деңгейін көтеру жолдарын саралау.
Зерттеудің міндеттері:
1. Ғылыми ... ... ... ... ... ... ... ашу.
2. Оқушыларға грамматикалық мағынаға байланысты ... ... ... анықтау.
3. Оқытуда қамтылатын инновациялық ... ... ... ... егер ... ... ... мен кәсіби сөздерді оқытудың мақсат, міндеттеріне жетудің тиімді, нақты жолдарын анықтаған ... ... бір ... қол ... ... ... мұғалім оқушының жеке басын, интелектісін, оқу іс-әрекетін өз мүмкіндігінше ескеріп, өтілетін тақырып мазмұнын ... ... Ал ... ... ерекшелігі - оның талабы. Осы мақсатқа жетуді оқушының өзі арқылы, оның оқу ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруды қарастырар едім. Берілетін білім түрлері логикалық жүйемен ... ... ... ... ... мен ... мәдениетін жетілдіру ұтымды әдістер мен ұстанымдар негізінде жүргізілсе, оқытудың нәтижелілігі мен тиімділігі арта ... ... ... ... баяндау, салыстыру, жүйелеу, талдау, сараптау, қорыту, бақылау және тәжірибеден өткізу.
Зерттеудің нысаны: ... : ... ... оқыту әдістемесі
Зерттеу орны: Тараз қаласы № 38 орта ... 5 ... ...
1. ... ... алу, сол ... ... Бекітілген тақырыпқа байланысты материал жинақтап, жұмыстың жоспарын ... ... ... ... жұмыстың І бөлімін жазу.
4.Диплом алдындағы ... ... ... ... ... ... жазып, жұмысты аяқтау және қорғау.
Зерттеу жұмысының құрылымы: курстық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, ... мен ... ... ... ... Әдеби тіл лексикасының салалары
І.1. Терминдер - біршама жүйеленген сөздер тобы
Терминдер - ... ... ... ... ... бар тілдің өзгеше категориясы. Термин - ... terminus ... ... ... ... бірдеменің шегі, шекара, шекаралық белгі.Терминдер тілде ғылым мен техника, ... әр ... ... ... бір ұғымды дәл білдіретін арнаулы сөздер. Терминдердің лекмиканың басқа түрлерінен басты айырмашылығы: көп ... ... ... ... ... ... ... Оларда эмоционалды бояу, экспрессивті-стилистикалық қызмет болмайды. ... (лат. terminus - шек, ... ... ... мағынада) - ғылыми ұғымға айқын анықтама беретін, оның мағыналық шегін дәл көрсететін сөздер.
Жеке бір ... ... тән ... ... мен ... ... Мәселен, жұрнақ, сөз түбірі, үндестік заңы, зат есім, сөз ... жай ... ... ... т.б. - ... тіл білімінің терминдері.
Жігерсіздік (безволие), жасықтық (молодушие), селқостық (равнодушие) жасқаншақтық (робость), ұяңдық (застенчивость), т.б. - психология терминдері. ... ... құн, ... ... ... ... ... құру, жариялылық, революция, т.б. - ... ... ... ... ... интернациолналдық болып келеді. Олардың дені латын, грек тілдерінен алынғандар. Сондай-ақ, орыс тілі ... ... ... ... ... ... адам ... ерекше түрін атап көрсететін болса, ең алдымен, ғылыми, кәсіби деңгейлерін айқындайды. Терминдер адам қызметінің ерекше түрін атап ... ... ең ... ... ... ... айқындайды. Сондықтан терминдер ғылым мен техниканың, кәсіби және өндірістік салалардың, ... ... мен әлем ... ... ... ... мен ... жүйелер қоғамның әлеуметтік құрылымының біртекті еместігін, әр түрлі топтарға, бірлестіктерге бөлініп, әрқайсысының өз тілі, өзіне ғана тән әрі түсінікті ... ... ... ... ... ... ... құрайды, себебі терминсіз, терминологиялық жүйесіз бірде-бір ғылымның, техникалық, кәсіби, өндірістік саланың дамуы мүмкін емес. Яғни, терминдерде әлем түсінігі жайлы ... ... ... ... сонымен қатар, терминдер адамның ойлау қабілетінің, танымының, ақиқат шындықтың бейнеленуі мен көрінісінің ерекше бір түрдегі ... ... ... ... ... мен білімнің, техниканың заман талабына сәйкес дамып, өркендеп отыруына орай тілдегі терминдік жүйе де ... тұра ... ... ... және ... ... пен реңктік құбылысының ұлттық сипатқа ие болуы әр халықтың төл тарихымен, мәдениетімен, салт-дәстүрімен, ырым-жоралғысымен тікелей байланысты.
Ғылыми-техникалық терминдерді қалыптастырудың кеңестік ... ... ... ... Д. С. Лотте көрсеткен үш негізгі тәсіл бар: 1-тәсіл - туынды сөздердің, ... ... сөз ... ... ... ... - (семантикалық) тілде бар терминдер немесе жалпыхалықтық сөздердің мағынасын өзгертіп қолдану жолы. 3-тәсіл - ... ... ... ... ... ... ... Терминдер толық мәнінде сапалы болу үшін ол жалпыға түсінікті, мағынасы мейлінше нақтылы, айқын болуы шарт жәнеғылыми терминология құрамындағы басқа ... ... ... ... ыңғайлы болмақ керек. Әдебиеттану ғылымында терминдер табиғатты ... ... ... логика, философия сияқты қоғамдық ғылымдардағыдай әбден жүйеге түскен, толық қальптасқан сипатта кездесе бермейді, яғни, термин деген ұғымның ... ... ... келе ... Бұл ... әр ... пәніне зерттейтін обьектісіне де, қалыптасқан зерттеу тәсілдеріне де ... ... ... ... ... ғылымында нақтылы анықтама беру, жүйелі түрде талдау, топтап-жіктеуден гөрі, баяндап айту жағы ... ... де, ... ... ... ... ... бұлжытпай, айнытпай үнемі дәл сақтап отыруға сондайлық мән беріле қоймайды. Ал мұндай жағдай және ғылыми ... әлі ... ... ... ... көп ... ... жұмысын қиындата түседі. Ғылыми терминдер жүйелі түрде қалыптасса әрі термин терең мағыналы ... ... ... ... нақтылы, дәл көрсетсе ғана зерттеу еңбектердің теориялық дәрежесін биіктетуге жол ашылады. ... ... ... ... ... өрісін кеңейте түспек. Аристотельдің "Риторика, "Поэтика", Буалоның ... ... ... ... бастап, метафора, стиль, т.б.ұғымдарды дәл айқындап, нақтылай түсу мақсатындағы талпыныстар да міне, осыны дәлелдейді. Ал кейінгі кезде ... ... ... ... ... өлең ... зерттеуде негізгі терминдерді бір мағыналы, тұрақты қолдану терең талдауға, жаңа қорытындылар жасауға көмегін тигізді. Қазіргі ғылымда ... ... ... ... ... ... терминдер, оның әдебиеттану саласы лингвистика, соңғы уақытта математика, семиотика терминдері есебімен толыға түскені ... Бұл ... ... ... ... ... еңбектерден айқын аңғарылады. Қазақ әдебиеттану ғылымында да ... ... ... ... ... ... қазақ поэзиясына, сөз өнеріне тән ұлттық сипаттағы әдеби құбылыстарды, соның ішінде, жырау, жыршы секілді ұғымдарды ауыз әдебиетінде кең өріс алған ... ... ... ... ... айту ... ... ұғымдарды, айтыс, шешендік сөздер, өлең, қара сөз, жыр, толғау сияқты сан алуан жанрлық түрлерді сипаттайтын ұғым-терминдерді орнықтыруға айтарлықтай ... ... ... Бұл салада айрықша бағалы еңбек сіңірген Ахмет Байтұрсынұлы болды. Оның 1926 жылы "Әдебиет танытқыш" атты ... ... ... ... ... көптеген терминдер алғаш жүйеге түсірілді. Оның бірталайы әдебиеттану ғылымында орнығып, қолданылып келеді.
І.2. Кәсіби сөздер - тілдің сөздік ... ... бір ... ... - белгілі бір шаруашылыққа, кәсіпке байланысты қолданылатын, жалпы халыққа бірдей түсінікті бола ... ... ... ... сөздер. Қазақ тілі кәсіби сөздерге бай. Кәсіби сөздер таралу шегіне қарай ірі кәсіпке байланысты сөздер және шағын ... ... ... деп екі ... ... Ірі ... байланысты кәсіби сөздер: мал шарушалығы (түйе атаулары: жампоз, кезөркеш, кердері, күрт, қаратұяқ, аңырайма); ... ... (сүт ... бал ... ... жауша, бақал; тары атаулары: байдербіс, алағарын, шая, шаршау тары); ... ... ... ... ... ... ... бекіре; ау аттары: морда, тоспай, итерқұл, аламан); бау-бақша (қауыншек, оман арық, желке суы, пісте); мақта шарушалығы ... ... ... шит), тағы ... ... ... Шағын кәсіпшілікке байланысты кәсіби сөздер: ұсталық (тарақ балта - жүзі кедір-бұдыр ... ... ара - ... ортасында тірегіші бар ара, шербек - үлкен ара, аталғы - ойық ... шот, ... - ... ... ... ... - ... тескіш, аттіс - темір қысатын құрал, ыңғуыр - ағаш оятын құрал; етікшілік (созан - ине ... ... ... - ... ... ... жіп, пардоз келтек - етіктің тігісін жатқызатын таяқша); балташылық, өрімшілік, тоқымашылық, зергерлік, тағы басқакәсіп түрлеріне ... ... ... ... ... ... ... - оның әдеби тілде баламасы ... ... да ... ... ... ... ... байытып, жалпы халықтық қолданысқа еніп кетеді. Мысалы, мәйек, қоза, терім, ... ... ... ... көшет, атыз, тағы басқа.
Кәсіби сөздер белгілі бір мамандық, ... т.б. ... ... ... көп ... терминдермен қабысып жатады. Мәселен, Қазақстанның кене-металлургия,көмір өнеркәсіптерінде лава, ... ... ... ... ... проводник, кондуктор, стрелочник, шпал т.б. сөздер орыс тіліндегідей қолданылып жүр.; лебедкашы (қыз), механикаланған,ұшпыршы, штрекші, ... т.б. осы ... ... ... тілі қосымшалары қосылу арқылы қалыптасқан.
Үлкен өзен-көлі жоқ жердің қазақтары сазан, ... ... ... ... ... ... түрін ғана білетін болса, Каспий, Арал, Балқаш, Зайсан өңіріндегі балықшылар лексиконы аса ... ... ... - басқа жер тұрғындарына бимәлімдеу болғанымен , ... ... тілі ... еншілес, ортақ байлық.
Жамбыл, Талдықорған облыстары жеріндегі қызылша, ... ... ... ... ... төңірегіндегі күріш, қауын-қарбыз өсәруге байланысты сөздер т.б. ... ... ... ... ... ...
Бір тілдің сөздік құрамындағы бір сөз бір кәсіп-мамандық өкілінің лексиконында бір мағынада, екінші бір топ ... ... ... бір ... ... ... белгілі бір сөз жалпыхалықтық тілдегі семантикасынан ... ... ... мүмкін. Мәселен, полиграфистер лексиконында полоса-терілген бет, шапка-бірнеше мақалаға ортақ ат, моряктарша комбуз-кемедегі кухня, т.б. ... ... ... ... боз ... ... сота, шобық, шіңгіршек, т.б; қауын аттары: әңгелек, жәмше, басыбалды, жегелек, күләбі кемпір қауын, торлама, әміре қауын, т.б; ... ... ... қоза, қозапая, шапақ, шиіт, шігіт, гүлше, терімші балдақ, пәрік, т.б; қызылша шаруашылығына байланысты: қызылша, қылша, түбір, ... ... жом, ... ... т.б; ... ... бәкіре-мекіре, тісті, көкла, көксерке, ақбалық, ақмарқа, қаракөз, көкмойын, жыланбалық, ... т.б. - ... ... ... ... ... ... да ауызекі сөйлеу тілінде де, әдеби тіл стильдерінің ... ... де ... ... ... ... береді.
Қазақстанныц жері қандай кең, қапшалықты бай ... ... ... пен ... түрі де соншалықты көп. Халқымыздың ежелден ата кэсібі болган мал мен егінді, дәнді дақылдарды атамағанның өзінде республиканың бір ... ... бір ... балық, бір жерде күріш, бір жерде марал, б'ір жерде агаш, бір жерінде қызылша мен темекі, бір ... ... ... ... бір облыс екінші облыстан, бір облысқа енетін ... ... ... де ... ... отырады. Соның нәтижесінде кәсіптің әр түріне байланысты әр ... әр ... ... ... ... ... Кәсіби сөздер белгілі территориялық аймақты ғана қамтып шектелуі жағынан диалект сөздерге ұқсайды. Алайда диалектизмге жататын ... ... ... ... бір ... сөзі, синонимі болады. Ал кәсіби сөздердің әдеби тілде ешқандай баламасы кездеспейді. Осы жағынан қараганда кәсіби сөздер диалектизмдерден гөрі бір ... ... ... ... неге ... ... сөздер де негізінен бір мағыналы болады даі шаруашылықтың белгілі бір саласында белгілі бір аймақта ғана қызмет етеді. ... шегі ... ғана ... сөздер тсрминдерден сәл өзгеше. Кәсіби сөздерді беліілі бір территорияны мекендеуші тұрғын халықтың бәрі ... ... әр ... тұратын бір маманы ғана қолданады. Сонымен қатар кәсіби сөздер әдеби тілдің құрамына кіреді. Демек, кәсіби сөздердің ... де, ... де ... тән ... мен ерекшеліктері бар. Сондықтан да бұлар өз алдына жеке ... топ ... ... ... кәсіби сөздердің мынадай түрлері бар:
1. Мақта шаруашылығына қатысты кәсіби ... ... ... ... ... ... ... козакия, биті, шалшақ-шанақ, мақташы, мақталық, терім, терімші, косектеу, шит, шиті| макда, шиг егу, мақта ... ... ... майы, т. б. :
2. Қызылша шаруашылыгына қатысты кәсіби сөздер: ас ... ... ... қант ... ... ... ... тоспа, түқым жарнағы, қағгат, өркін, тамыр-жемі жүйек, т. б.
3. ... ... ... кәсіби сөздер: бүлықтыру, бүркеніш, жал, жиым (орым), жіп, ... ... ... ... ... ... ... тікқүлақ, т. б.
4. Балық шаруашылығына қатысты кәсіби сөздер:жылым, сүзекі тоспай, ықпа, сере, қаяз, абақ, торта, ... ... ... ... ... ... ... қарма, жүтпа, итерқұл көтергі, құрсақ, шөктірме, сүре, ... т. ... ... және ... егіс ... ... кәсіби сөздер: алқор, нәк, шабдалы, әнжір, күләбі, болбол, қарық, оман, атыз, мәркі, шөнек, ауыздама, бал, жап, жарма жоя, ақаба, ... т. ... ... ... ... әр ... ... есеп документтерінде, анықтама-мәлімет қағаздарында, яғни ресми-кеңсе стилінде де кездесіп отырады. Олар сондай-ак ғылыми стильде де, атап ... ... ... ... ... де қолданылады. Мысалы: "Бұл айтылған анықтамалар, мысалдар және фактілер (распор, сүзгі, ақаң, шаң т. б.) профессионалдың ... ... және ... ... топтардың тіліндегі өзгешелік-тен айырмашылығын ашып көрсетеді. Профессионалдық лексиканың элементтері әр алуан кәсіптің өндірістің туып, дамуымен байланысты жасалады және ... ... цех т. б.), ... ... ... ... т. б.), ... (ұйық, ұю т. б.), стилистикалық (мықын, жылымның мықыны т. б.) жағынан ерекше өзгешелікке, кәсіпшілік, өндірістік сипатқа ... ... ... ... ... ... терминологиясында қазақ тілінің терминдері, негізінен, семантикалық, ... ... ... түрде зерттелді, мұнда терминологиядағы семантикалық және құрылымдық қатынастардың типологиясына назар аударылды. Қазақ терминологиясында, сондай-ақ, ... тіл ... ... таным шарттары мен құралдары ретіндегі рөлі мен ... ... ... ... ... айқындауға көп көңіл бөлінді. Мысалы, қазақ тілінің терминдері белгілі шамада терминологиялық аталымның соңғы нәтижесі, өнімі ретінде ... ... ... ... ... ... ... олардың тілдік қасиеттері мен белгілері толық зерттеліп пайдаланылды (Ө.Айтбаев).
Егеменді еліміздің өркениетті ... ... ... ... ... үшін білім мен ғылымның, тәлімді ... орны ... ... игіліктің оқумен келетінін алаштың ардақтысы А.Байтұрсыновтың ... ... ... ... - оқу мен ... " ... ... ой жатыр. Өркениетке қадам басар елдің ең алдымен әспеттейтін қастерлісі де, түгендейтін асыл дүниесі де, ана тілі ... ерте ... ... сол ... ұлт ... ... ... тер төгіп, тіл саласында салмақтылық танытатын зерттеу еңбектерін, оқулықтарын жазып дәлелдеп кетті. Қазақ тіл білімі сөз болған жерде ... атын ... өту ... ... ... ... ... жасауы, 3 бөлімнен тұратын , атты еңбектер жазып, әсіресе тіл білімінің терминология саласына ерекше назар аударуы ... ... ... ... ... отыр. Тәуелсіз мемлекеттің басты ... бірі - ... тіл ... оның ... ... ... терминология.
Терминологияның даму тарихына көз жүгіртер ... ... тілі ... әр ... өз дәуірінің ерекшелігіне лайық қағидаттарды өмірге әкелетінін көреміз. ХХ ... бас ... ... ... ... ... мен ... деңгейдегі ғылыми және ғылыми-көпшілік еңбектер жазып, бұл ... ... ... ... Е.Омарұлы, Т.Шонанов, Ә.Ермеков, Ж.Аймауытов, М.Дулатов, Қ.Кемеңгерұлы, Ж.Күдерин, М.Жұмабаев, Н.Төреқұлұлы,К. Жаленов ... ... ... ... ... қалыптасуына үлес қосқаны ... ... ... ... ... ... пікірінше: . Д.С. Лотте, Г.О. Винокур, А.А. Реформатский, В.П.Даниленко, Т.Л. Канделаки, Л.И.Скворцов, А.В. Суперанская, В.А. Татаринов, Ю.Н. ... т.б. ... орыс тіл ... ... ғалымдары қоғам дамуының әр кезеңінде терминология мәселелеріне көп үлестерін қосты. Қазақ тіл білімінде терминология саласының қалыптасуында қазақ оқығандарының арасында ... ... орны ... Ол ... тіл, ... және ... ... қатысты терминдерді жасап, оларды қолданысқа енгізе отырып, өз замандастарына ана тілінде термин жасаудың жарқын үлгісін көрсете білді.
Кейінгі жылдарда термин, ... ... ... ... К.Мұсаев, Ә.Қайдаров, Ө.Айтбаев, Б.Қалиев, А.Әбдірахманов сияқты тіл мамандарының зерттеу еңбектері жарық ... ... ... бұл ... жөнінде Ш.Құрманбайұлының еңбегін ерекше атап өтуге болады. ... ... ... ... ... ... тіл ... тіпті орыс лингвистикасында да белгілі бір пікір қалыптаспағанын айтады. Қазақ тіл білімі мен терминология сөз ... ... ... ... ... ғалымның сол салалардың білгірі, бастаушысы екенін айтпай өту мүмкін ... Өз ... ... ... ,- ... ... ... алып, дербес мемлекет ретінде өркениетке қадам басқан Қазақстан Республикасы бұл ... ана ... оның ... ... ... бөлуде. Әсіресе, мемлекеттік мәртебеге ие болып отырған қазақ тілінің қоғамдық қызметін жандандыру, қалыптастыру басты мәселеге айналды.Осы орайда оның ... ... ... ... Қайдаровтың: "Ең алдымен оның тірек болар үш тағаны - жазу-сызуы (ұрпақ арасын жалғастырыр алтын көпірі), ономастика (жер бетіндегі ... ... ... баю, ... ... ... емес ... мойындау қажет",- деген пікірі орынды айтылған.
Термин ғалым үшін ... ... да, жай жұрт үшін - ... ... ... ... ... - ғылыми ұғым сол тілге, тіл арқылы ұлт өкілдеріне түсінікті болғанда ғана қоғам өміріне ықпал ете алмақ. Термин тілі ... ... ... ... ел ... ... етіп ... тиіс, термин - қоғам үшін бейтаныс, жаңа ұғымдарды атап, тіркеп қана ... ... ... тіл ... ... ... орнығып, өзіндік бейнесі қалыптасуын қамтамасыз етуші сөз тобы десек болады. Бүгінде білім ... ... ... ... бір ізге түспей отыр. Осының әсерінен бір терминді әрқайсысы әрқалай қолдануға мәжбүр. Ақпарат, білім терминдері арнайы түрде, жан-жақты негіздей ... ... ... ... ... ғана ... істің негізі қаланады.
Білім терминдері - орта, орта кәсіптік және жоғары оқу орын - ... - дағы ... ... ... ... ... және ... пәнді оқытуда тікелей қолданылатын "пән сөздері" (А.Бай - тұр - сынұлы) жиынын айтамыз. Олар - ды саласына қарай химия, ... ... ... тіл, ... ... ... т.б. ... оқытуда қолданылатын пәндік білім терминдеріне, қолданыс аясына қарай орта мектепте, кәсіптік және жоғары оқу орындарында қолданылатын деңгейлік білім терминдеріне ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ, ағылшын және орыс тілдеріндегі жаргон сөздер4 бет
«Қазақ тіліндегі терминдік атаулар мен ұғымдарды білдіретін лингвостатистикалық сөздер мен сөз тіркестері»29 бет
Бухгалтерлік есеп қағидаларынан экономикалық терминдерге қысқаша сөздік 13 бет
Педагогикалық қатынастағы ықпал етудің негізгі тәсілдері. (Терминологиялық сөздік құрастыру)7 бет
Педагогикалық қатынастағы ықпал етудің негізгі тәсілдері» бойынша терминологиялық сөздік және жеке практикалық тапсырма6 бет
Термин сөздер және олардың қалыптасу жолдары18 бет
Халықаралық географиялық терминдердің, өзге де кейбір сөздердің топонимдер құрамындағы мағыналық жүктемесі17 бет
Қазақ тіліндегі араб, парсы сөздерінің терминденуі23 бет
Қазақша сөздіктің құрылымы мен терминжасам тәсілдері66 бет
"кәсіби қазақ тілінің маңызы мен міндеттері"3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь