Тіл мәдениетінің мәселелері.

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І тарау. Тіл мәдениетінің мәселелері.
1.1. Тіл дамыту жұмысының мақсаты мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2. Байланыстырып сөйлеу мен жазу жұмысының негізгі
Принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15

ІІ тарау. Байланыстырып сөйлеу мен жазу жұмыстарын
Жетілдірудің әдіс . тәсілдері.

2.1. Ойды сыртқа шығара білуді оқыту барысында қолдану ... ... ... ... ... 17

2.2. Жазба жұмысын жүргізу әдістері және байланыстырып
Сөйлеудің түрлерін үйрету жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Қосымша беттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
Кіріспе.
Тіл дамыту жұмыстарын белгілі бір тақырыптың оқытылуына негіздей отырып балалардың байланыстырып сөйлеу мен жазу жұмыстарын жетілдіру, жаңа сөздермен таныстырып ойын дұрыс жүйелі айтып беруге, сөйлеуді үйретуді мақсат тұтамыз. Тіл дамыту жұмыстарының негізділерін бөлшектеуге болмайды.
«Өнер алды – қызыл тіл» - дейді халқымыз. Мектепте берілетін бүкіл білім мен тәрбие ең алдымен сөз арқылы жүзеге асырылады. Сондықтан да оқушылардың тілін дамыту – тек әдебиетші, тілшілер мақсаты ғана емес, ол бүкіл мектептің, барлық пән мұғалімдерінің де басты мақсаты, борышы барлығына бірыңғай талап.
Оқушыларға дұрыс сөйлеу нормаларынан тиянақты да тұрақты білім мен дағды беруде жүргізілетін жұмыстардың түрі көп, олардың тигізетін пайдасы да мол. Дұрыс сөйлеу дағдыларын оқушылар ойында қалыптастыруда, мұғалім мына тәрізді психологиялық жұмыстарды ескергені жөн: оқушыларды жас кезінен бастап, сөздерді, сөз тіркестерін және тұтас сөйлем компоненттерін дұрыс айтуға үйрету, сөйлем мен тексті анық оқуға жаттықтыру, есту мен сезу қабілеттерін тәрбиелеу, сөйлем, текст, оқытуда оқушының көру дағдысын арттыру, өз сөзіндегі және басқа біреудің сөзіндегі дауыстың шығуы мен айтылу ерекшелігін байқату, оқушының сөзді дұрыс айту дағдысын тәрбиелеу, оқушылардың бақылағыштық қабілетін арттыру.
Дұрыс айту ережелері мұғалімнің жан - жақты түсіндіруі мен әр түрлі көрнекіліктер, қолдануымен, мысалдарды талдатып, бақылауы арқылы меңгертіліп, қажет дағдылар түрлері қалыптастырылады.

Зерттеудің мақсаты:
1. Оқушы тілін дамыта отырып, шығармашылық сөйлеу және жазу деңгейін көтеру.
2. Оқушыларды жауап беру кезінде әр түрлі сөйлеу жолдарын іздеуге және ең қажеттісін таңдай білуге үйрету.
3. Оқушылардың ой – өрісін кеңейту, өз ойын еркін жеткізе білуін, олардың өзіндік жұмысын ұйымдастыру, өзгелердің ойын, пікірін тыңдай білуге тәрбиелеу.
Зерттеудің міндеттері:
1. Білім мазмұнына ерекше назар аудару.
2. Оқушыны бірігіп талқылауға, алдына мақсат қоя білуге, өзін – өзі танытуға баулу.
3. Негізгі нәрсені бөліп ала білуге, түрлі шығармашылық жұмыстарды орындауға дағдыландыру.
4. Сөздің айтылу нормасы бойынша жазу қандай қате болса, жазылу нормасы бойынша сөйлеу сондай қате екенін ұғындыру.
Зерттеу болжамы:
Оқушылардың сауаттылығын үнемі жетілдіру, ол үшін төменгі сыныптан – ақ дұрыс сөйлеу, дұрыс жазу жолдарын үнемі назарда ұстап,орфографиялық, орфоэпиялық норманың сақталуын қадағалаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Айтазин Қ. Кәсіби лексика мәселелері. А., 2000 ж.
2. Айғабылұлы А. Қазақ тілінің лексикологиясы. Алматы, 1995 ж.
3. Айтбаев О. Қазақ сөзі . Алматы , 1997 ж.
4.Әбілқасымов Б. ХҮІІІ-ХІХ ғасырлардағы қазақ әдеби тілінің жазба нұсқалары. Алматы, 1988.
5. Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. Алматы, 1992 ж.
6.Барлыбаев Р. Қазіргі қазақ тіліндегі қоғамдық - саяси лексика. А., 1998 ж.
7. Болғанбаев Ә. Қазіргі қазақ тілінің лексикасы. Алматы, 1989
8. Біләлов Ш. Ұлттық ғылым тілін қалыптастырудың өзекті мәселелері. А., 1996.
9. Қайдаров Ә. Т. Қазақ терминологиясына жаңаша көзқарас. Алматы, 1993.
10. Құрманбайұлы Ш. Қазақ терминологисы дамуының кезеңдік сипаты. – Астана: Елорда, 2002 ж.
11. Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. Қазіргі қазақ тілі., А., 1996 ж.
12. “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия. Бас редактор Ә. Нысанбаев. Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 жыл.
13. Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998.
14.Б.Құлмағамбетова. Қазақ тілін оқыту методикасы. Алматы, 1988ж.
15.Г.Қосымова, Ж.Дәулетбекова. Қазақ тілін оқыту әдістемесі. Алматы, 2001ж.
16.Б.Айғабылова «Лексиканы оқыту әдістемесі» Алматы, 1968 ж.
17.Қаражігітқызы А. Қазақ тілін оқытудың тиімді жолдары. Қазақ тілі мен әдебиеті 2005 ж. №2.
18. Қалниязова А. Жаңа технологияның қазақ тілінде алатын орны. Қазақ тілі мен әдебиеті. 2002 ж. №12
19. Қазақ тілі мен әдебиеті 2005 ж. №3.
20.Қазақ тілі мен әдебиеті 2005 ж. №9.
        
        Тіл мәдениетінің мәселелері.
Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
...........................3
І тарау. Тіл мәдениетінің мәселелері.
1. Тіл ... ... ... мен ... Байланыстырып сөйлеу мен жазу жұмысының негізгі
Принциптері.................................................................
..............................12
Қорытынды...................................................................
..............................15
ІІ тарау. Байланыстырып сөйлеу мен жазу жұмыстарын
Жетілдірудің әдіс – ... Ойды ... ... ... ... барысында
қолдану....................17
2.2. Жазба ... ... ... және ... ... ... ... ... ... бір ... ... негіздей
отырып балалардың байланыстырып сөйлеу мен жазу жұмыстарын жетілдіру, жаңа
сөздермен таныстырып ойын дұрыс жүйелі айтып ... ... ... ... Тіл ... ... негізділерін бөлшектеуге болмайды.
«Өнер алды – қызыл тіл» - ... ... ... берілетін бүкіл
білім мен тәрбие ең ... сөз ... ... асырылады. Сондықтан да
оқушылардың тілін дамыту – тек әдебиетші, тілшілер ... ғана ... ... ... ... пән ... де ... мақсаты, борышы
барлығына бірыңғай талап.
Оқушыларға дұрыс сөйлеу нормаларынан тиянақты да тұрақты білім мен
дағды ... ... ... түрі көп, ... ... ... мол. ... сөйлеу дағдыларын оқушылар ойында ... ... ... психологиялық жұмыстарды ескергені жөн: оқушыларды жас кезінен
бастап, сөздерді, сөз ... және ... ... ... дұрыс
айтуға үйрету, сөйлем мен тексті анық оқуға жаттықтыру, есту мен ... ... ... текст, оқытуда оқушының көру дағдысын
арттыру, өз сөзіндегі және басқа біреудің сөзіндегі ... ... ... ... ... ... сөзді дұрыс айту дағдысын тәрбиелеу,
оқушылардың бақылағыштық қабілетін арттыру.
Дұрыс айту ережелері мұғалімнің жан - ... ... мен әр ... ... ... талдатып, бақылауы ... ... ... ... ... мақсаты:
1. Оқушы тілін дамыта отырып, шығармашылық сөйлеу және жазу деңгейін
көтеру.
2. ... ... беру ... әр ... ... жолдарын іздеуге және ең
қажеттісін таңдай білуге үйрету.
3. ... ой – ... ... өз ойын ... ... білуін, олардың
өзіндік жұмысын ұйымдастыру, өзгелердің ойын, пікірін ... ... ... ... ... ерекше назар аудару.
2. Оқушыны бірігіп талқылауға, алдына мақсат қоя ... өзін – ... ... ... ... ... ала білуге, түрлі шығармашылық жұмыстарды
орындауға дағдыландыру.
4. Сөздің айтылу ... ... жазу ... қате ... ... ... ... сондай қате екенін ұғындыру.
Зерттеу болжамы:
Оқушылардың сауаттылығын үнемі жетілдіру, ол үшін төменгі сыныптан – ақ
дұрыс сөйлеу, ... жазу ... ... ... ... норманың сақталуын қадағалаймын.
Зерттеу әдісі:
Әңгіме құрастыру, тест, топтастыру, сұрақ – жауап, түсіндіру,
кітаппен ... ... ... «Б» ... ... қаласы, №38 орта мектебі
Зерттеу пәні:
Қазақ тілін оқыту әдістемесі.
Зерттеу кезеңі:
1. ... ... ... ... ... ... теориялық
бөлімін жүзеге асыру, қорытындылау.
2. Курстық жұмыстың методологиялық негізіне сүйене отырып, тиімді әдіс
– тәсілдерді қолданып, ... ... ... ... ... ... тарау. Тіл мәдениетінің мәселелері.
І.І Тіл дамыту жұмысының мақсаты мен мазмұны.
Тіл ...... ... оқу – ... ... ... ...
тіл мен сөйлеу процессін жіктей оқыту, оқушының дұрыс сөйлей білуіне ... ... ... ... тілі ... тіл ... ... айрықша көңіл бөледі, тілдік материалдарды дұрыс таңдай білу, оны
дұрыс бере білу, тілдің теориясы мен мен ... ... бір – ...... ... ... ... арқылы іске асырылады.
Тіл дамыту сабағының алдына қойып отырған ...... ... ... ... сөйлеу және жазу деңгейін көтеру. Оқушының
жазбаша және ауызша ойын дұрыс бере, айта білуіне үлгі ...... ... ... тілі сабақтарында тіл дамыту, жұмыстарын дұрыс
шығармашылықпен жүргізіп, ... ... ... ол ... ... құбылысты жан – жақты түсіне білуіне, білген сөздерін ... ... ... ... ... Демек, оқушының тілін дамыту
жұмысы – ол баланың жалпы ойын дамыту деген сөз. Қазақ тілі ... ... ... ... ... бөлінеді, әрі әдебиетке бөлінген сағаттардан
көп. ... осы ... ... ... оқушылардың көркем тілін
қалыптастыруда біршама жұмыстар атқарады.
Оқушылардың ауызша тілін, сөйлеу мәдениетін, шеберлігін ... ... ... ... конференциясы, брифинг, көзқарас
сабақтарының маңызы ерекше. Ал ... тіл ... ... ... ... көзқарас сабақтарының маңызы ерекше ел ... ... ... ... ... ... т.б сабақтардың орны зор.
Оқушылардың тілін дамыту, ... мғ ... ... ... жетілдіріп
көздейтін мектеп көлемінде тиісті шаралар белгіленіп, ... ... ... ... Бұл жұмысты осылай ұйымдастырмаған жерде, одан
ойдағыдай ... ... ... ... жету ... ... ... тұрған кезіндегі сөзін құлақ қойып, зейін ... ... ... ауызша тілімен жеткізіп берген білім түрлері
мен қорын бекіту, пысықтау, ... ... ... айтып беру
оқушыларға қиындық келтірмейді. Қайта бұл олардың айызша ... ... ... қаншалықты жаттығып, жетілгендігін аңғартып отырады.
Жазбаша тілдің ауызша тілмен бірлік жақтары да, айырмашылық
жақтары да бар. Бірлік ... ... де ... жазылған сөздің мәнді,
мағыналы мазмұнды болуы, ойлар мен сезімдердің айқын дәл, ... ... ... ... жағымды, тыңдауға сүйкімді, оқуға тартымды болып
келуі талап етіледі. «Тоқсан ауыз сөздің ... ... ... ... алды ... тіл» деген сияқты қазақ мақал – мәтелдері екеуіне де қойылатын ортақ
талап, шарт ... ... ... бұл ... бір – ... күні ... дұрыс сөйлей білуге үйретеді, ... ... ... ... ... ... арналған жазбаша жұмыстардың түрі көп. Жазбаша
жұмыстар сауаттылық үшін де, алған білімдерін тексеруде де ... ... ... ... ... ... еңбегін дағдыландырады, қосымша
материялдарды пайдалану мамықтарын жетілдіреді. Себебі балалардың ... ... ... ... ... ойланып жазуға уақыты,
мүмкіндігі көп болады, ауызекі сөйлеуде ондай жағдайлар бола ... ... ... ... ... ... ... айшықты, шебер
сөздерді пайдалана алады, тіл кестесінің ... ... үшін ... ... ... ... ... мүмкіндік алады.
Қазіргі кезде оқушы жазбаша және ауызша пікірін өз еркімен жеткізе
алмайды, ... ... жиі ... ... Сол ... тіл ... кейбір жолдарын қарастырған.
1. Әңгімені оқыта отырып, тіл дамыту жұмыстарының ... ... ... ... әр ... өмір ... ... іс-әрекеттерін баяндауда көркемдеу, бейнелеу құралдарын
пайдаланып, сөйлей, жаза білуге дағдыландыру, ... ... бір ... дейін өзіндік пікірін немесе көзқарасын
білдіру үшін мұғалім өзін оқушымен тең дәрежеде ұстай отырып: ... ... ал сен не ... ... ... болсаң сен қандай әрекет
жасар едің?» т.с.с. сұрақтар арқылы жетелеп отыру.
4. Жүйелі қарапайым түрден біртіндеп күрделендіре іске асыру. ... ... ... ... ... ... жаздыру.
5. Сынып ерекшелігіне орай деңгейлік тапсырмалар беру.
6. Оқушылардан кез – келген ... ... ... көзбен алу емес
көзбен қуын үнемі қадағалап отыру.
7. Көркем әдебиеттерді ... ... ... ... ... басқа
әдебиеттен ерекшелігі көркем стилінде екенін үнемі айтып отыру.
Тіл дамыту жұмысы ... ... төрт ... ... бірі
мәдени, әдеби сөйлеу білу нормаларына үйрету, яғни орфографиялық дағдыны
меңгерте отырып, оқушыға ... ... ... ... ... ... арқылы оқушының сөздік қорын байыту, тілдің
лексика және фразеология ... ... ... беру көзделеді.
Үшіншіден, жаңа ... ... ... үйрете отырып, жаңа сөздер жасайтын
формаларды меңгету арқылы сөз бен сөздердің байланысын сөйлем ... ... ... ... арқылы синтаксистік лексикадан білім
беру. Төртіншіден, оқушының жазбаша ... ... жаза әрі ... ... ... ... Жазба жұмысын жүргізу әдістері және
байланыстырып сөйлеудің түрлерін
үйрету жолдары.
Сабақта және сабақтан тыс уақыттағы ... ... ... ... ... ... ... дамытуға мүмкіндік
туғызады. Балалар өздерінің ертегі, әңгімелерін баға алу үшін жазбайды.
Жазу ... ... ... рахат сезіміне бөлейді. Мемлекеттік практикада
болған кезімде мен оқушылардың жазба ... ... ... өз жұмысыма талдау жасай отырып, қисынды жүйелі және ... етіп ... ... не көмектесетінін түсіндім.
Сабаққа дайындалғанда, оқушыларға ... ... ... Олар сол ... жауап тауып, талдап өзіндік пікірлерін
айта білді. Ал ... ... ... ... ... ... еттім.
Бір мақалаға әр оқушының 4-5 ... ... ... ... байқап
бақыладым. Қойылған сұрақтарды жан – жақты қисындырып қоя ... ... де ... сөздер жаза алады екен.
Сонымен біз сұрақтар қойып, оларға ... ... ... ... ... ... сұрақтарды күрделену дәрежесіне қарай жіктеуден
бастадым. Оқулықтағы мақаланы оқып топпен сұрақтар қарастырдым. Мен ... ... ... ... жаттанды жауап беруге ... ... жиі ... ... жауап беруге ынтасы төмен екендігін
байқадым. Сабақ бере отырып мен алдыма мына қағидаларды мақсат еттім.
- Оқушыларды ... беру ... ... ... ... және ең
қажеттісін таңдай білуге үйрету.
- Оқушылардың шығармашылық дағдысын қалыптастыру үшін ... ... ... ... мен ... құралдар мен
қамтамасыз ету.
- Сұрақ қоюға және оған жауап беруге үйрету.
- Түрлі дәстүрлі емес жағдайларда оқушыларды өз ... ... ... ... Жазу ... оларды оқыту әдісіне бейімдеу, сол арқылы білім беруге,
жаңа сапаға қол жеткізу.
Іс – қағаздарының тілі жазбаша ... ... ... әдістемесі. Мазмұндама дегеніміз – байланыстырып сөйлеу
түрлерінің бірі. Байланыстырып сөйлеудің сұраққа жауап түрінен өз ... ... ... ... ... жағдайында шығармаса да ұласады.
Мазмұндауға тиісті текстің мазмұны тілі стилі оқушылардың санасына, ... ... де ... ... ... ... ... те атқарады,
эстетикалық тәрбие беруге ықпал ... ... ... ... мақсаты,
көлемі және күрделілігі жасынан бірнеше түрге бөлінеді. Мазмұнына ... ... ... ... ... Жанр тұрғысында – ауыз
әдебиеті шығармалары. Мақсатына қарай үйретуші мазмұндама және ... ... ... Бұлардың арасындағы айырма – үйрету
мазмұндамасының алдында ... ... ... ... ... қысқа мазмұндама және жатыңқы мазмұндама болып ... ... ... 100 ... 350-450 ... ... ... Жоспар
тұрғысында мазмұндама жоспарлы және жоспарсыз да болады.
Оқушыларды мазмұндама жазуға дайындау барысында мына сияқты ... а) ... ... ... ә) ... ... ... болатындай
сөйлемдер ойлау; б) сөйлемнің бір түрін екінші ... ... ... не ... мәтінді диалогқа айландыру; г) үлгі бойынша
тексті қысқарту; д) ... ... ... ... ... ... ... жүргізу; е) сұрақтарға жазбаша жауап беру; ж) ... ... ... ... ... ... дегеніміз белгілі бір мазмұнды
байланыстыра ... ... ... көптеген жаттығулардың жалпы
атауы. Шығарма арқылы оқушылар өзі ... ... өй ... ... ... ... ... айту желісінің әсерлігі
аңғарылады. Шығарма сыныпта да үйде де жазылады. Шығарманы сынпта ... ... ... ... бастапқы түрде шығарма ... ... ... ... ... ... ... Кейін бірте – бірте
шығарманы үйде ... келу ... ... бір ... ... ... – бірте оның мазмұнды
болуына сауаттылығына талап күшейе түседі. Қысқасы шығармалар ... ... ... байандау іскерлігін оқыса желісін үзбей белгілі тәртіппен
айтуын құбылыстар аралығындағы басты байланыстарды ажырата біліп қорытынды
жасауын қамтамасыз ... ... ... екі түрі бар; бірі ... әдеби тақырыпқа арналады да, екіншісі еркін ... ... ... арналған шығармалар әдебиет әдістемесінің оқулығында
баяндалады. Еркін тақырптағы шығармалар; материал алынатын көзіне ... ... ... ... ... орындалатын тапсырмаларына
қарай бөлінеді. Шығарма жүйесін ... құру ... ... ... ... өзара байлансы әрі олардың арасындағы
қатынастардың ... ... ... ... мәселеге қатысты сөздерді
қолдануда тілдің стилистикалық мүмкіндіктеріне сүйену. Грамматикалық жақтан
дұрыстығы граматикалық нормаларды бұзбауы. Шығарманы ... ... ... ... ... ... ... дамыту. Оқушының жазбаша және ауызша тілін дамытудың
көптеген ұқсас жақтары бар. Мазмұндама және шығарма жазу. Оқушылардың ... ... ... он ... тұратын он бір нұсқада лексика
бойынша текст жасадым. Оқушылардың ... ... ... ... ... екі ... «қанағаттанрлықсыз», он оқушы «орта» білім сапасын көрсетті.
Оны төмендегі кестеде көрсеттім.
Анықтау ... ... 5 «б» ... 23 оқушының білім
сапасы төмен болғандықтан, білім деңгейін көтеру мақсатында бірнеше сабақта
әр түрлі әдебиеттерден ... ... ... әдістерді қолданып, оқушы
білімін қалыпқа келтіру үшін ... ... Ол ... үлгі ... көрнекіліктер қосымшада. Бұл кезеңде өткізген сабағым ... ... ... ... ... ... бойынша құрап жазған
әңгімелерін тексергенде, екінші ... ... ғана өте ... ... ... мен Азаматтың әңгімесінде қате көп болса да ... ... ... ... Ал, ... кезеңінде орташа үлгерген төрт оқушы ... ... ... ... да ... ... бере ... Соның
нәтижесінде қалыпқа келтіру кезеңінде білім ... ... ... ... ... ... ... кезеңі
Жоғары ... ... - 6 = ... - 10 = 43,7% ... ...... - 6 = 26,0%
«2» - 1 = 4,3%
Бақылау кезеңінде шағын көлемді шығарма жазғыздым. Шығармаға дайындық
кезеңінде қазіргі бала мен ... ... ... ... ... жайлы әңгіме өткіздім. Оқушылар әр ... ой ... ... ... ... ... нәтижесінде үш тақырып ұсындым.
1. Қазақстан ауасының ластануы.
2. Қылмыстың балалар мен жастар арасында көбею себебі.
3. Менің мектебім.
Оқушылар қалауы ... сол ... ... ... ... ... ... тексеру барысында үнемі нашар үлгеріп келген Ақнұр да ... ... ойын ... ... оның ... ... «3» баға
қойдым. Тәжірибе кезеңінде 5 «Б» сыныбы оқушылармен ... ... ... ... баға алатын оқушыны ... ... ... ... үлгерім дейгейін 10 баладан 18-ге
жеткіздім. Бұл көрсеткішті мына кестеден көруге болады.
Қорытынды.
Тіл мәдениетіне тіл ... тіл ... ... ... мазмұн
тереңдігі, сөздерді дұрыс айту, дұрыс жазу нормалары, сөйлемдерді ... ойды дәл ... білу ... ... тыңдау әдеттілігі деген
мәселелер жатады. Байланыстырып сөйлеу тарауында ұсынылған ... ... іске ... көздейді.
Осы тарауда ауызекі cөйлеу тілі мен ... ... ... ... мен ... берілген. Тіл мәдениеті саласында
оқушылардың өзіндік пікірі, ойлы көзқарасы, ... және ... ... ... етіледі, сөйтіп «өзіндік менің» қалыптастыруға
алғаш рет қадам ... ... ... ... ... – ақ өз ... ... байланыстыра, жүйелі жазу дағдыларын ... ... ... сөзді ауызекі сөйлеуден немесе жазу
жұмысында ... ... ... ... жүйесінен, сұраққа қысқа да
толық жауап ... ... ... мен ... ... ... да мазмұндап беретіндей дағды – машықтарынан, шығарма, хат, ертегі
жазу дағдыларынан құралады. ... тіл ... ... ... ... ... әдеби тілінің нормасымен сөйлемді дұрыс құрау, дұрыс
жазу дағдыларын жетілдіруді көзейді.
Тараз қаласы №38 орта ... 5 «Б» ... 23 ... ... ... ... ... деңгейін байқап, төмен дәрежелі
оқушылардың орта үлгерімге жетуі үшін өткізген сабақтың нәтижесі болды.
Анықтау кезеңінде оқушылардың білім сапасы 43,5 % - ды ... ... ... бұл ... ... білім сапасы 78 % - ды
көрсетті.
Оқушылармен тіл табысып, көрнекіліктерді тиімді пайдаланып өткізген
сабақ өз нәтижесін ... ... ... ... ... ... ... Балақаев М. Қазақ тілі мәдениетінің мәселелері.
Алматы 1965 ж.
2. Арғынов Х. Қазақ тілі ... ... ... 1976 ... Д. ... Ы. ... тілі ... 1965 ж.
3. Жиенбаев. Қазақ тілінің методикасы.
Алматы 1966 ж.
4. Исабаев Ә. ... ... ... ... 1990 ... Әбілқаев А. Қазақ тілін оқыту әдістемесі.
Алматы «Санат» 1995 ж.
6. Бектұров Ш. ... М. ... ... ... 1981 ж.
7. Бітібаева Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі.
Алматы «Санат» 1995 ж.
8. Құлмағанбетова Б. Айжанова
Алматы «Білім».
9. Қасымова Г. Дәулетбекова Ж. ... ... ... ... Рахметова С. Қазақ тілін оқыту әдістемесі.
Алматы «Ана» 1991 ж.
11. Көшімбаев Д. Қазақ ... ... ... ... 1969 ... берілген бағыт Құлмағанбетова мен Айжанованың қазақ тілін
оқыту әдістемесінде берілген. Ал ... ... ... ... ... ... ... тіл дамыту үш бағытта жүргізіледі:
1. Оқушылардың сөздік қорын ... бұл – ... ... ... қамтамасыз
етіледі.
2. Қазақ әдеби тілінің нормаларын игеру.
3. Ауызекі сөйлеу және жазу түрінде ойды байланыстыра мазмұндау іскерлігі
мен дағдыларын қалыптастыру.
Тіл дамтыу ... – әр ... ... ... білдіру деңгейін,
байланыстырып сөйлеу қабілетін ұштайтын сабақ. Сабақ барысында әр оқушы өз
ойын айтуға мүмкіндігі бар.
Қазақ ... ... ... тіл ... ... ... мақсаты – дұрыс, сауатты жазып, оқушының ауызша және ... ... және ... ... ... сөйлем құрап, жүйелі
сөйлеуге үйрету.
І.ІІ Байланыстырып сөйлеу мен жазу ... ... ... ... әр пәнді оқыту әдістемесінің теориялық негізі
болып табылады. Қазақ тілін оқытуға байланысты тіл дамыту жұмысы да мынадай
дидактикалық принциптерге негізделе ... ... мен ... ... принципі арқылы оқушы тілін ойлаумен
байланыста екенін ... ... ... ... әрбір ой
тіл арқылы ғана көрінетінін, яғни сөйлеуді ойлаудан бөліп алудың
мүмкін еместігін түсінеді. Бұл ... ... ... ... дамыта отырып, түрлі ой қорытындыларын жасай ... ... Тіл ... ... бұл принципінің
тәрбиелік маңызы да бар.
2. Тіл дамыту жұмысында ауызекі сөйлеу мен жазба тілінің бір-бірімен
байланыстылық принципі де ... орын ... Адам ... ... тікелей қарым – қатынас жасайды.
Сөйлеу тілі арқылы адам екінші адамның сөзін естиді, тыңдайды, онымен
пікір ... Адам ... ... ... ... ... көркемдік тілдік
құралдарын пайдаланады. Ал жазбаша – ... жазу ... ... ... Осы ... іске ... ... мәселе – оқушылардың орфографиялық
ережелерді саналы меңгеруін қалыптастыру. Жазбаша сөйлеу тілінде адам ойын
жай ... де, ... ... де ... ... Демек, жазбаша сөйлеу
тілінде белгілі жүйелі байланыс болады.
Ауызекі сөйлеу тілін ... ... оған ... ... ... да ... әр ... бре алады.
3. Тіл дамыту жұмысын грамматика, ... ... ... ... ... ... де ерекше. Оқушының ауызша
және жазбаша тілін дұрыс дамытуда ... ... ... ... ... ... қоюдың, көркем әдебиетші көп оқудың
үлкен мәні бар.
Демек мұғалім қазақ тілі сабақтарында үйретілген ... сай ... ... ... ... ... дұрыс қоя білдірудің
жолдарын көрсетіп, көркем әдебиетті көп оқуға бағыт беріп, оның ... ... ... Тіл ... ... стилистикамен байланысты жүргізу принципі де
басты орын алады. Стилистикамен жұмыс ... ... ... ... байланысты жүргізіледі.
Стильдің түрлерін жақсы меңгерген оқушы тілін морфологиялық құрылысын,
яғни сөздердің мағынасына, ... және ... ... ... ажыратып, күрделі сөз тіркесінің құрамын негізгі
және көмекші сөздер, ... ... ... ажырату, жазуы қиын
орфографиялық ережелерді меңгертіп, ... ... ... ... ... ... тілі сабақтары бойынша жүргізілетін тіл дамыту
жұмыстарын жоғарыда айтылған принциптерді ескере отырып ... ... және жазу ... ...... қазақ тілін
оқытудағы негізгі міндеттердің бірі. ... ... ... тіл ... ... арнайы сағат бөлінеді. Тіл дамыту
жұмыстарының сан алуан екені ... ... ... ... түрлі мақсаттағы
жаттығулар, шығарма, мазмұндамалар.
Ана тілін жақсы білу, сол тілде таза сөйлеу де мәдениеттілік. ... оның ... ... – тіл – ...... ... ... құралы екендігін бағаламау деген сөз.
К. Д. Ушинский ауызша және жазбаша дұрыс сөйлеу баланың жеке ... да, ... да әсер етуі ... ... оны ... ... тығыз
ұштастыра білу қажет. Пайдалы, өнегелі кітаптарды оқуға бағыт беру қажет.
Баланың өз бетімен ... ... ... жасау керек. Ол кітапты оқу арқылы
адамның өмірімен, халықтың тілі, өнері, еңбегі, ісімен ... ... ... тіл ... сабақты шығармашылықпен ұйымдастырудың маңызы зор
екенін айтқан.
Пікірімізді жинақтай келе айтарымыз – ... ... мен ... баспасөз бетінде я жеке адамдар тілінде ... ұсақ – ... ... сынаумен ғана шешем демей, мәселенің теориялық жағына
көңіл аударылған жөн. ... ... ... тілдік норма болғандықтан,
сол тілдік норма дегеннің сыры жан – ... ... ... ... я ... ... ... атаулының бәріне бірдей шошына, жирене
қарамай, сол ... ... ...... жете ... Көпшіліктің болсын, ақшылықтың болсын пайдасына асып жүрген тілдік
материалдар субьективтік көзқарастың құрбанына ... ... ... ... ... ... ... Байланыстырып сөйлеу мен жазу
жұмыстарын жетілдірудің
әдіс тәсілдері.
ІІ.1. Ойды сыртқа шығара білуді оқыту
барысында қолдану.
Бірінші сыныптан бастап балалардың шығармашылық ... ... ... ... ... бірі – ... тақырыпта мазмұндама,
шығарма жаздыру. Шығарма арқылы оқушының ішкі жан дүниесі аса күшті ... ... ... оқушының өмірге деген ... ... ... – Ана. Мен бұл ... ... ... ... деген тақырыппен бердім. Осы жұмысты жүргізудегі мақсатым ... ... мен ... жазу ... ойын ... шығара білуге
ынталандыру еді.
Көріп отырғаныңыздай әдеби және еркін тақырып бердім. Осы ... ... ... аңыз өлеңдердегі көркем сөздерді, ана туралы мақал,
аңыздардан үзінді пайдалануға болатынын ... Әр ... ашып «ана ... ... ... ... - ана» ... тек ана туралы ғана емес жалпы
әйелдердің өмірдегі алатын рөлі, «Менің ... өз ... ... ... түсіндірдім.
1. Осы үш тақырыптың біреуін таңдап алыңдар.
2. Алдарыңыздағы қағазға бір жақ ... 4 – 5 см жер ... 1 – 2 жол ... ... Енді ... көршіңмен алмастырып, көршіңнің жазғанын мұқият
оқы, тақырыбына, жоспарына көңіл бөл, қалдырған жеріңе сенің ойыңша
қосуға, түзетуге алып тастауға болады. Сая ... ... қой ... ... ... жаздыру.
4. Көршіңе қағазыңды қайтар. Көршіңнің қосқан түзеткен ойларын оқып
шығып қалдырған жерге толықтыр.
5. Бүкіл жазған тапсырманы оқып ... ... ... ... ... ... сөйлеммен сөйлемнің байланысына
көңіл бөл. Қайталанып тұрған сөз болса, мағыналас, мәндес сөзбен
алмастыр.
7. Дәптерлеріне толықтырған жұмыстарын көшірттім. Бұл ... 2 ... ... Ал кей – ... ... ... үйде ... тағыда қарап
оқып шық, қосып, толықтырып кел деп үйге ... ... мен ... ... ... бойынша өткіздім. Оның
нәтижесі; - ... ... ... жасалады.
- бір – біріне көмектесу, ... – бірі ... ... ... ... жүргізіледі.
- білімдік тәрбиелік маңызы бар.
- керекті факті, ... ... ... ... өз ... ... сөйлеу.
- әр түрлі және әр дәрежедегі пікір
айтқызылады.
- жоспар бойынша ... ... ... ... үзбей, белгілі тәртіппен жазуына пайдасын
тигізеді.
- кең көлемде тіл ... ... ... ... ... ... ... аша
білуге баулиды.
Осы тақырып оқушылардың жазған шығармасы ... ... Бұл ... 5 ... оқушысы Алдашев Нұржанның еңбегі.
Әйел –
Ана
Дүниеде ең басты адам, ол – ана. Оны бар адам ... ... ... жүрек, сезбейтін сезім болуға мүмкін емес. Міне, анаға
деген ыстық махаббат сенің құндақта жатқаныңнан – ақ басталады.
Біз әйел – ана ... ... ... ... ... күншуақ деген
елге, ойламаған жерден жау бас ... ... ... тұтқынға түседі. Жаулар
әйелдерге азаттықбереді. Ал ер азаматтар осы ... ажал ... Әйел ... иығы ... ... ... ... шығуына болады деп ... ... Әйел – ... ... ... әйелдер балаларын жетектеп,
күйеулерін иығына мінгізіп қақпадан шығады. ... ... елі әйел ... ... арқасында аман қалады. Осы ертегіден сақтап қалғанын көреміз.
Ертеде ... қол ... ... ... ... ... қатар еңбек етеді.
Өзімнің анам туралы жазсам. ... ... аты – ... Ол өте
сүйкімді жан. Өте жақсы көремін, сүйемін, құрметтеймін. Анам өте ... Анам ән ... ... ... Табиғатты сүйеді. Суретті жақсы
салады. Анам мені айым ... деп ... ... шуағы жылы, ананың
құшағы жылы дегендей мен үшін ең жақын, ең асыл жан ол – ... бұл ... сүт ... ... кез мні кешірген,
Анаға деген құдірет.
Бесікте жатқаныңнан басталады.
Балаларға бір міндет.
Анаға ... ... деп ... осы ... ... ... тізімі
1. Айтазин Қ. Кәсіби лексика мәселелері. А., 2000 ж.
2. Айғабылұлы А. ... ... ... ... 1995 ... ... О. Қазақ сөзі . Алматы , 1997 ... Б. ... ... ... ... тілінің жазба
нұсқалары. Алматы, 1988.
5. Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. Алматы, 1992 ... Р. ... ... ... ... - саяси лексика. А., 1998
ж.
7. Болғанбаев Ә. ... ... ... ... ... ... Біләлов Ш. Ұлттық ғылым тілін қалыптастырудың өзекті ... ... ... Ә. Т. ... ... жаңаша көзқарас. Алматы, 1993.
10. Құрманбайұлы Ш. Қазақ терминологисы дамуының кезеңдік сипаты. – Астана:
Елорда, 2002 ж.
11. Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. ... ... ... А., 1996 ... ... Ұлттық энциклопедия. Бас редактор Ә. Нысанбаев. Алматы
“Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ... ... ... ... Алматы: Қазақстан Республикасы Білім
мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, ... даму ... ... ... ... оқыту методикасы. Алматы, 1988ж.
15.Г.Қосымова, Ж.Дәулетбекова. Қазақ тілін оқыту ... ... ... «Лексиканы оқыту әдістемесі» Алматы, 1968 ж.
17.Қаражігітқызы А. Қазақ тілін оқытудың тиімді жолдары. Қазақ тілі мен
әдебиеті 2005 ж. ... ... А. Жаңа ... ... ... алатын орны. Қазақ
тілі мен әдебиеті. 2002 ж. №12
19. Қазақ тілі мен әдебиеті 2005 ж. ... тілі мен ... 2005 ж. ... ... ... ... ... 6
Саны 16
1. Бегулиева А.
1. Келімбетов А.
2. Құсманов А.
3. Мұса М.
4. Мырзабекова С.
5. Несіпбаева А.
6. Саятқызы Қ.
1. Алдашев ... ... ... Айтабанов Н.
4. Айшырақов Н.
5. Манап Ә.
6. Мырзабеков А.
7. Нарботаев Н.
8. Сұраволдиев С.
9. Сауытбаев С.
10. Тазабеков Н.
11. Тасыбаев Ә.
12. ... ... ... ... ... ... Шыныбаев С.
16. Тұяқбаева М.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқықтағы мерзім, мерзім түрлері, талап қою мерзімі, азаматтық құқықтағы мәселелер90 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Еңбек биржасы мен жұмыссыздықтың теориялық мәселелері25 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Көне жазба ескерткіштеріндегі гуманистік идеялардың көрініс табуы5 бет
Мұрагерлік құқық туралы ақпарат84 бет
Нығмет Сауранбаев18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь