Экология даму тарихы

Кіріспе

Экология тірі ағзалардың бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттейтін биология ғылымының саласы. «Экология» (гр. oikos – үй, тұрақ, мекен; logos — ғылым) терминін ғылымға алғаш 1866 ж. неміс ғалымы Эрнест Геккель енгізді.
Экологиялық зерттеу обьектісіне биологиялық макрожүйелер (популяция, биоценоз, экожүйе) және олардың кеңістіктегі динамикалық өзгерістері жатады.
Экология ғылымының мақсаты – биосфера шегінде әлемдік жағдайларды бақылай отырып, ондағы тіршіліктің тұрақтылығын сақтау, адам–қоғам–биосфера арасындағы қарым-қатынастарды үйлестіре отырып, табиғат ресурстарын тиімді пайдалануды нооэкологиялық тұрғыдан негіздеу.
Экология ғылымының негізгі міндеті — популяция, биоценоз және экожүйені динамикалық зерттеу, экологиялық үрдістердің заңдылықтарын ашу, индустриализация және урбанизация жағдайындағы ғаламшар проблемаларын зерттеу.
Экология ғылымының калыптасу тарихи дәуірлердегі коғамның және ондағы өндіргіш күштердің даму деңгейлерімен тығыз байланысты. Экология ғылымының тарихи дамуын, негізінен, үш кезеңге бөледі:
1)Экология ғылымы туралы деректер жеке организмдерге сипаттама беру арқылы жинақтала бастады. Бұл кезең адамның пайда болған күнінен бастап XIX ғасырдың 60-жылдарына дейінгі уақыт аралығын қамтиды.
2)Экология ғылымы өз алдына жеке ғылым саласы болып қалыптасты. Бұл кезең XIX ғасырдың 60-жылдары мен XX ғасырдың 50-жылдар аралығын қамтиды.Организмдердің тіршілік етуі өздері тіршілік ететін табиғи орта жағдайларымен тығыз байланысты болатындығы ертедегі ойшыл ғалымдар Эмпедоклдің (б.з.д. 490—430 жж.), Теофрасттың(б.з.д. 372—287 жж.), Аристотельдің (б.з.д. 384—322 жж.) еңбектерінде атап көрсетілген.
3) XX ғасырдың 50-жылдарынан басталып қазіргі уакытқа дейінгі аралықты қамтиды. бұл кезеңде экология ғылымы өз алдына көптеген жаңа салалар мен бағыттарға бөлінді.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Бродский А.К. “Жалпы экологияның қысқаша курсы”-Алматы: Ғылым, 1998.
2. Беречь природу Семиречья. Экологический курьер-2000 г.
3. Исмаилов, Акимова. “Экология”
        
        Мазмұны
Кіріспе .....................................................................................................................3
1. Экология туралы ұғым ....................................................................4 2. Экологияның ғылым ретінде анықтамасы, оның қалыптасуының
қысқаша тарихы.......................................................................................................4
3. Экологиялық көзқарастардың туылуы..................................................................................................
4. Экология ... ... ... тірі ... ... және ... ... қарым-қатынасын зерттейтін биология ғылымының саласы. (гр. oikos - үй, тұрақ, мекен; logos -- ... ... ... алғаш 1866 ж. неміс ғалымы Эрнест Геккель енгізді.
Экологиялық зерттеу обьектісіне биологиялық макрожүйелер (популяция, биоценоз, экожүйе) және олардың ... ... ... ... ... ... - ... шегінде әлемдік жағдайларды бақылай отырып, ондағы тіршіліктің тұрақтылығын сақтау, адам - қоғам - биосфера арасындағы қарым-қатынастарды үйлестіре ... ... ... ... ... нооэкологиялық тұрғыдан негіздеу.
Экология ғылымының негізгі міндеті -- популяция, биоценоз және экожүйені динамикалық зерттеу, экологиялық үрдістердің ... ашу, ... және ... ... ... ... ... ғылымының калыптасу тарихи дәуірлердегі коғамның және ондағы өндіргіш күштердің даму деңгейлерімен тығыз байланысты. Экология ғылымының ... ... ... үш ... ... ... туралы деректер жеке организмдерге сипаттама беру арқылы жинақтала ... Бұл ... ... ... ... ... ... XIX ғасырдың 60-жылдарына дейінгі уақыт аралығын қамтиды.
2)Экология ғылымы өз алдына жеке ғылым саласы болып қалыптасты. Бұл ... XIX ... ... мен XX ғасырдың 50-жылдар аралығын қамтиды.Организмдердің тіршілік етуі өздері тіршілік ететін табиғи орта ... ... ... ... ... ... ғалымдар Эмпедоклдің (б.з.д. 490 -- 430 жж.), Теофрасттың(б.з.д. 372 -- 287 жж.), Аристотельдің (б.з.д. 384 -- 322 жж.) ... атап ... XX ... ... ... ... уакытқа дейінгі аралықты қамтиды. бұл кезеңде экология ... өз ... ... жаңа салалар мен бағыттарға бөлінді.
1.Экология туралы ұғым
Организмдердің бір түрлі тобы және әр түрлі тобы белгілі бір ... ... өмір ... сол ортада табиғатпен және өзара байланыстар жасайды. Қоршаған табиғи ортаға адамдар , жануарлар , ... ... да тірі ... өмір сүретін мекен-жай, жылы мен суық , ас пен қорек , олардың достары мен жаулары кіреді.
Қоршаған орта тірі және өлі ... ... , ... ... ... бар ... ... Табиғатта болатын барлық құбылыстар мен өзгерістер осында ... ... ... ... ... ғылыми тұрғыдан ұсыныстар жасайтын ғылым саласын экология дейміз.
Ол гректің "oicos"-"үй, мекен, жай" деген мағынаны білдіреді. Экология бір ортада өмір ... ... ... олардың басқа организмдермен және қоршаған ортамен ара қатынастарын анықтап, жиынтық қорытынды жасайтын ғылым. ... ... ... ... ғылыми негізі болып саналады . Ең алғаш деген сөзді 1858 жылы пайдаланған Генрих Девид Торо.
Экология терминін ғылымға ... ... ... 1866 ж. ... табиғат зерттеушісі, дәрігер, аса дарынды неміс ғалымы Эрнест ... ... ... ... анықтама берді . Экология табиғаттың экономикасын білу, сонымен қатар тірі организмдердің осы ортаға басқа органикалық және органикалық емес ... ара ... ... мен ... , ... достары мен жауларының бір-бірімен байланыстарын зерттеу.
Экологияның даму ағымы өте ерте кезеңді қамтиды. Организмдердің ортамен байланыстары және олардың ... орта ... ... ... ... антикалық философтардың еңбектерінде кездеседі . Өсімдіктер туралы осындай ... ... және ... (IIIғ.б.э.д) жазған , ал жануарлар туралы - Аристотель (Ivғ.б.э.д) жазған.
Экология ғылымының дамуына А. Гумбольдтің, Ч. Дарвиннің, К.Рулье, Н.Северцов және ... ... ... үлесін қосты.
А.Гумбольдтың (1769-1859) еңбектері өз уақыты үшін өте елеулі болды. Ол өз бетімен жеке Солтүстік және ... ... , ... ... ... , ... ... жағалауларын зерттеді. Сөйтіп ол өсімдіктер географиясын қалыптастырды, жер бетіндегі өсімдіктер дүниесінің таралу заңдылығы ... ... ... ретінде және өсімдіктер тіршілігін зерттеуде экологиялық бағыттың негізін салды.
XIX ғ. ортасында Ресейде К.Ф.Рульенің еңбектері биологиялық ғылымдағы ... ... ... ... әсер етті. Оның еңбектері зоологиядағы экология бөлімін қалыптастырды.
XIXғ. соңында Дарвиннің ілімі ... ... ... ... туралы ғылымға айналды . Дарвиннің анықтамасы бойынша , экология -бұл табиғаттағы барлық күрделі өзара байланыстар мен ... ... ... ... ... үшін күрес жағдайы ретінде.
XXғ. 60-жылдарынан бастап, экология дамуында жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... ол барлық елдерде экологиялық зерттеулердің күрт өсуімен сипатталады. Үнемі әртүрлі экологиялық проблемалар бойынша ақпараттар саны өседі. ... ... ... ... туралы , өсімдіктерді қорғау туралы және т.б. фактілер саны көбейе түсті.
Қазіргі кездегі экология адамзат мүддесін ескере отырып, биосфераның бетбұрасын ... ... ... ... ... ... ерекше типін қалыптастырады, ол табиғатты оңтайлы пайдалануға, табиғи ресурстарды қалпына келтіруге, қорғауға және ... ... ... пәнінің арнайы мақсаты мен міндеттері бар.
Экология ғылымының ең басты мақсаты - биосфера ... ... ... бақылай отырып, ондағы тіршіліктің тұрақтылығын немесе тепе-теңдігін сақтау.
Экология ғылымының негізгі міндеттері:
* организмдердің бір-бірімен қарым-қатынастары мен қоршаған табиғи ортасын ... ... ... оларды тиімді пайдалану және қорғаудың ғылыми-теориялық негіздерін жасау;
* адам, қоғам, табиғат арасындағы гормониялық байланыстарды ... ... ... ... ... тұрақтылығын сақтауды қамтамасыздандыру;
* биосферадағы тіршілікті қалыпты сақтауды ғаламдық ноосфералық деңгейге көтеру;
* көпшілікке үздіксіз экологиялық білім мен ... беру және ... ... ... ... ... ... сақтау.
2. Экологияның ғылым ретінде анықтамасы, оның ... ... ... ... ... ... ... негізі болып табылады. Бұл гректің екі сөзінен құралған: "oikos" - үй, ... , ... және "logos"- ... Сонымен , Экология біздің зерттейді және ол сонда тұратын барлық ағзаларды және өмір үшін қажетті сол барлық болып ... ... ... ... ... ... , ... - ағзалар мен оларды қоршаған ортаның арасындағы ... ... ... ғылым ретінде экология шамамен 1900ж. қалыптасты. Алғаш
> сөзін 1қаңтарда 1858ж. Генрих Дэвид Торо қолданған.
терминін 1868ж. неміс ғалымы, медик, ботаник, ... , ... ... ... ... болып ұсынған.
Э. Геккель экологияға келесідей анықтама берді: >.
Ч. Дарвин бойынша: .
Ф. Клементс (АҚШ) 1920 ж. ... ... ... ғылым деп атады.
Ч. Элтон (Ұлыбритания) 1937 ж. Экологияны ... ... мен ... ... ... ... ретіндегі ғылым деп анықтады.
Х. Б. Одум (АҚШ) 1959ж. Экологияны табиғаттың құрылымы мен қызметін зерттейді деп атады.
3. Экологиялық көзқарастардың ... ... мен ... ... ... және өзар ... туралы ғылым ретінде биологиялық білімдер дамуының белгілі ... ... ... Оның ... қоғамның смұранысымен де , сондай-ақ өндірістік күштердің даму деңгейімен де тығыз байланысты. Ф.Энгельстің айтуынша , , ... ... ... ... ... 1900ж. ... ... 1866ж. неміс биологы Эрнест Геккель ұсынған болатын . ... ... ... үй және ... ... ... тіршілік мекені туралы ғылым.
Экология ғылымына берілген анықтамалар көп. Э.Геккельдің анықтамасы бойынша , экология- бұл организмдердің тіршілік ету жағдайларын және ... мен ... ... ету ... ... ... байланыстарды зерттейтін ғылым деп есептейді. Басқа жұмысында(1868ж.) Геккель жазған: дейді. Ол қоғам өмір сүруінің маңызды жағдайы ретінде ... ... ... ... ол тек ... қана емес , сонымен бірге экономикалық факторларды да қарастырады.
Экология ағымы ежелгі кезеңнен басталған. Организмнің ортамен байланыстары ... және ... ... ... ... тәуелділігі туралы айтқандары антикалық философтар еңбегінде кездеседі . Осындай жоспарда ... ... ... ... жазған , Теофраст (IIIғ.б.э.д.) , ал жануарлар туралы Аристотель(IVғ.б.э.д.) ... ... ... үлес ... А. Гумбольдтың, Ч.Дарвиннің, К.Ф.Рульенің , А.Северцовтың және т.б. еңбектері болды.
Өз уақытында Александр Гумбольдтың (1769-1859) еңбектері елеулісі ... Ол ... және ... Американы, Орталық Европаны, Сібір, Алтай, Қытай жерлерін зерттеп, Өсімдіктер географиясын жасады. Ол оны жер бетіндегі өсімдіктердің таралу заңдылықтары туралы ... ... ... ... , ... ... зерттеуде өсімдіктер географиясында экологиялық бағыттың негізін салды.
XIXғ. ортасында Ресейде биологиялық ғылымның ... ... ... ... үлес ... ... ... Осы ғалымның еңбектері арқасында зоологиядағы экологиялық бөлім қалыптасқан.
XIXғ. соңында Ч.Дарвиннің ілімі негізінде экология - организмдердің адаптациясы туралы ... ... ... ... ... , ... ... үшін күресті туындатушы жағдайлар ретінде , табиғаттағы барлық күрделі қарым- қатынастарды ... ... ... XXғ. ... басында, экология дамуында жаңа кезең басталды , ол ... ... ... ... ... өсуімен сипатталады.
Әртүрлі экологиялық мәселелер бойынша ақпараттар саны өсе бастады, мысалы, ... ... ... ... өте көп ... , ... қорғау саласында эклогтар өз зерттеулерінде жазды.
Сонымен , ... ... ... ... үшін ... ... ғылыми негіздеуге ұмтылады. Ол табиғи ресурстарға тұтынушылық қатынасты жоюға мүмкіндік беретін , ойлаудың ерекше түрін ... ... ... тек ... ... ғана емес , ол ... ... саласы, яғни адам мен қоғамның табиғатпен өзара әсері туралы ғылыми жаратылыстану , әлеуметтік және технологиялық кзқарастардан ... ... ... 3 ... ... ... - особьтар экологиясы.
Аутэкология бір түрдің өкілінің (особьтың) қоршаған ортамен өзара қарым- қатынасын зерттейді. Басқаша айтқанда , осы ... ... орта ... ... және ... осы ... ... реакцияларын зерттейді.
Қоршаған орта факторларына :
а.) Абиотикалық факторлар- өлі табиғаттың ... ... t0-ра , ... , ... және ... ... ... - тірі организмдердің әсері.
в.) Антропогендік факторлар - адамның әртүрлі іс-әрекеті нәтижесінің ... ... - ... экология.
Популяция дегеніміз белгілі ареал бөлігінде ұзақ тіршілік етіп , ... ... ... бір түр ... ... популяцияның қалыптасу жағдайәларын , құрылымы мен динамикасын зертейді. Ол популяция санының өзгеруін, бұл құбылыстың себептерін ... ... - ... ... ... белгілі ареалда мекендейтін , әртүрлі түрлерден құралған, тірі организмдер жиынтығы.
Синэкология организмдердің ... ... , ... және қоршаған ортамен өзара қарым-қатынасын зерттейді. Синэкология экожүйелердің шекараларын салумен айналысады, сондықтан оны биогеноценологиялық экология деп те ... ... ... ... уақытта экология ғылымының көптеген бағыттары бар:
1. Классикалық экология - ... ... ... ... ... Глобалъды экология - биосфераның бірлігін жәнетұтастығын зерттейді.
3. Қоғамдық ... - ... мен ... ... ... пен тәуелділікті қарастырады.
* Геоэкология - әртүрлі деңгейдегі геожүйелерді және оларғаантропогендік өзгерістердің әсерін зерттейді.
* Адам экологиясы - адамның табиғи мәнін, оның ... ... ... ... әсерін зерттейді.
* Қолданбалы экология -агрожүйе байланыстарын, қалаэкожүйесін, ... ... ... ... ... ... - бұл қоршаған орта жағдайынболжау, бағалау, талдау мен ... ... ... зерттеу обьектілерінің сатылама деңгейлері. Тірі материяның ұйымдастырылуына келесі деңгейлер жатады: Молекулалық - >Жасушалық деңгей - >Ұлпалар мен ... ... - ... ... ... - ... ... деңгей - >Экожүйелік деңгей - >Биосфералық деңгей.
6. Экологиялық зерттеу әдістері.
Экологиялық ... ... ... және ... ... ... ... зерттеу әдісі - далалық жағдайда жүргізіледі. Зерттеу обьектілері - особь, популяция, түр және олардың табиғи ... ... ... ... т.б. ... ... Далалық зертеулер белгілі бір түр, популяция, биоценоз, экожүйе, өзен-көлдер, т.б. обьектілерінің жәйі, сандық қатынасы немесе сапасы, ... мен ... ... ... ... ... әсері, уақыт пен кеңістікке қатысты олардың көбеюі, құрып кетуі, апаттардың болу себептері туралы жалпы мағлұматтар мен ... ... ... жинақтау жылдың барлық мезгілінде және бірнеше жылдар бойы жүргізіледі.
Қорытынды
Қазіргі жалпы экология ғылымы организмдерді тіршілік деңгейлеріне сәйкес жеке салаларға бөліп ... ... ... айтқанда, казіргі экология ғылымы жаратылыстану және қоғамдық ғылымдардың барлық салаларымен тығыз байланысқан ... ... ... ... қазіргі кезде бүкіл дүние жүзі ғалымдары экологиялық зерттеулерге ерекше мән береді.
Пайдаланған әдебиеттер:
* Бродский А.К. ... ... ... курсы"-Алматы: Ғылым, 1998.
* Беречь природу Семиречья. Экологический курьер-2000 ... ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балхаш көлінің даму тарихы мен экологиялық жағдайы28 бет
Қазақстан Республикасындағы экология ғылымының даму тарихы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь