Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың теориялық негіздері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1.ОҚУШЫЛАРДЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуды педагогикалық тұрғыда сипаттау
1.2 Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың психологиялық ерекшелігі
2 ОҚУШЫЛАРДЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУДЫҢ
ЖОЛДАРЫ МЕН ШАРТТАРЫ

2.1 Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудағы мұғалімнің
іс. әрекеті
2.2. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудағы озат ұстаздардың іс.тәжірибесі

ҚОРЫТЫНДЫ

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ

Қазіргі заман ағымына, өмір талабына сай егеменді еліміздің болашағы, тірегі – бьүгінгі ұрпақ.Қай елдің болмасын ерекшелігін, сол мемлекеттің ғылым-білімінің, мәдениетінің дамуы – халықтың өзгешілігін таныту үшін маңызды.
Мектепте болашақ ұрпақ қандай білім алып, тәрбиеленсе, еліміздің болашағы сондай болмақ.
Бұл тұрғыда мектептің негізгі міндеттері баланың жеке басының алғашқы қалыптасуын қамтамассыз ету, оның қабілеттерін ашып дамыту, оқуға деген ықыласын, іскерлігін қалыптастыра отырып шығармашылықтарын дамыту.
Қазіргі мектептерде азамат етіп тәрбиелеуді, сонымен қатар білімді, дарынды балаларды дайындау, ана тілін жетік білетін балаларды дайындау мақсатымен жаңа технологиялар мен әдістерді кеңінен қолдануда. Бүгінгі мектеп мұғалімдері әр сыныпта оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту болып отыр.
Елдегі экономикалық хал- ахуал күрделілігіне қарамастан балаларға білім беруді әлемдік деңгейге көтеру, оларды жалпы, орта білім алуға, түгел қамтуға басты назар аудару жолында жасалған батыл қадамдар болашағымыздың жарқын, ұрпағымыздың білімді азамат болуының басты шарты. Осыған орай, Қазақстанның қоғамдық- саяси өміріндегі болған өзгерістер оқыту, тәрбиелеу ісіне де жаңалықтар енгізуде.
Қазақстандық демократиялық қоғамның құрылуы және республикасының әлемдік білім беру кеңістігіне енуі, Отандық білім дамуының стратегиялық жоспарды әзірлеуді және соған орай ұлттық білім жүйесінің жетістіктері мен білім дамуындағы жалпы әлемдік үрдістерді ескеретін жаңа үлгісіне көшуді талап етеді.
Бүгінгі таңда әр пәннің оқытылуы баланың жан- жақты дамытуды көздеу, бала бойындағы шығармашылық қабілетін дамыту, оның дербестігі мен белсенділігіне дұрыс бағыт беру сияқты мәселелерді жан- жақты шешу қажеттілігі ескерілуде.
Мектеп – бұл оқушы тұлғасы мен санасының дамуы қуатты жүретін, ерекше құнды, қайталанбас кезеңі. Сондықтан да білім – үздіксіз білім берудің алғашқы басқышы, қиын да қадірлі жұмыс. Мектеп балаға белгілі бір білім беріп қана қоймай, оны жалпы дамыту, яғни сөйлеу, оқыту, қоршаған ортада дұрыс көзқараста болу, жағдайларды объективті түрде бағалап, талдау жасауға үйрету, ойын дұрыс айтуға, салыстыра білуге, дәлелдеуге, сөйлеу мәдениетіне үйретеді.
Оқушыларды шығармашылыққа баулу сонымен бірге оның бойындағы әр түрлі қасиеттерді дамытуға әрекет етеді.
Мектеп оқушысының бойында жасырып жатқан қасиеттерінің бірі, өмір сүруге тікелей әсер етуші қасиеттерінің бірі – шығармашылық қабілеті. Мектеп мұғалімінің басты міндеті осы шығармашылық қабілетті анықтап қана қоймай, оқушылардың бойындағы шығармашылық қабілетті дамыту.
Осыған орай, мектеп оқушыларының шығармашылық қабілеті тақырыптың көкейтестілігі бола алады.
Зерттеу нысанасы: мектеп оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту үрдісі.
Зерттеу пәні: мектеп оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту.
Зерттеу мақсаты: оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың жолдарын анықтау.
Зерттеу міндеттері:
- мектепте шығармашылық қабілетті дамытудың ғылыми педагогикалық, психологиялық, философиялық әдебиеттерден қарастырып зерттеу;
- озат тәжірибелі ұстаздардың іс- тәжірибелерімен танысу;
- мектеп мұғалімдерінің шығармашылық тапсырмаларды қолданудағы әдіс- тәсілдерін зерттеп, анықтау;
Зерттеу болжамы: Егер мектепте оқушының шығармашылық қабілетін дамытудың тиімді жолдарын анықтап, оқу –тәрбие үрдісінде шығармашылық жұмыстар жүйелі түрде жүргізілсе, шығармашылық әрекетке қызығушылығы қалыптасып, белсенділігі артып, шешімді құра білуге талпынады.
Зерттеу әдістері:
- ғылыми- педагогикалық әдебиеттер мен оқулықтарға талдау жасау;
- озат ұстаздардың іс- тәжірибелеріне талдау;
- сауалнама ұйымдастыру;
- педагогикалық бақылау жасау;
- эксперимент жұмысының қорытындысын негізге ала отырып. Тақырыптың тиімді жақтарын көрсету;
Курстық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан, әдебиеттер тізімінен тұрады.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Алтынсарин Ы. Тағлымы.- Алматы.: 1991
2. Ананьев Б.Г. Формирование одаренности.Склонности и способности-Ленинград.:1972.-268 б
3. Бабанский Ю. Педагогика. - Москва: 1978,-317б
4. Вготский Л.С.Воображение и творчество в детском возрасте.- Москва.:1991. -90 б
5. Голуб В.А. Основы общей дидактики.- Москва: 1999,-95б
6. Давыдов В.В.//Возрастная и педагогическая психология.-Москва.:1989.-365 б
7. Дубровина И.В.//Возрастная и педагогическая психология.-Москва.:1998.-312 б
8. Ильина Т. Педагогика.- Алматы.: 1977.-484б
9. Кабанова Мелер. Психология развития знаний и навыков у школьника.- Москва.:1982.-365 б
10. Краткий психологический словарь.- - Москва: 1974
11. Қазақ пдагогикалық энциклопедиялық сөздігі.-Алматы.:
1995.-250 б
12. Қоянбаев Ж.К. Педагогика. .- Алматы.: 2001.-384б
13. Мухина И.С.// Возрастная психология- Москва.:1998.-454 б
14. Петровский В.Д. Общая психология. - Москва: 1977,-477б
15. Психологический словарь.- 1983
16. Савин Н. В. // Педагогика-Алматы.: 1983.-309б
17. Савин Н. В. Педагогика// Мектеп.- Алматы.: 1975,-294б
18. Смирнова Б.А Педагогические теории, системы, техналогии. //Педагогика.-Москва: 1988.-509б
19. Щадринов В.Д, Психология деятельности и способности человека.-Москва.:1996.-318 б
20. Фридман Л.М. Психологический спровочник учителя.-
Москва.:1991. -560 б
21. Харламов И.Т Педагогика.- Алматы.:1996.-414 б
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1.ОҚУШЫЛАРДЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуды педагогикалық ... ... ... ... ... ... ерекшелігі
2 ОҚУШЫЛАРДЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУДЫҢ
ЖОЛДАРЫ МЕН ШАРТТАРЫ
2.1 Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудағы мұғалімнің
іс- әрекеті
2.2. Оқушылардың ... ... ... озат ... іс-
тәжірибесі
ҚОРЫТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Қазіргі заман ағымына, өмір ... сай ... ... ...... ... елдің болмасын ерекшелігін, сол
мемлекеттің ғылым-білімінің, мәдениетінің ...... ... үшін ... ... ұрпақ қандай білім алып, тәрбиеленсе, еліміздің
болашағы сондай болмақ.
Бұл тұрғыда ... ... ... баланың жеке басының
алғашқы қалыптасуын қамтамассыз ету, оның ... ашып ... ... ... ... қалыптастыра отырып шығармашылықтарын дамыту.
Қазіргі мектептерде азамат етіп ... ... ... ... ... дайындау, ана тілін жетік білетін балаларды
дайындау мақсатымен жаңа технологиялар мен ... ... ... ... ... әр сыныпта оқушылардың шығармашылық қабілетін
дамыту болып отыр.
Елдегі экономикалық хал- ... ... ... ... ... ... деңгейге көтеру, оларды жалпы, орта ... ... ... ... ... ... ... жасалған батыл қадамдар
болашағымыздың жарқын, ұрпағымыздың білімді азамат болуының ... ... ... ... ... ... ... болған өзгерістер
оқыту, тәрбиелеу ісіне де жаңалықтар енгізуде.
Қазақстандық демократиялық қоғамның ... ... ... ... беру кеңістігіне енуі, Отандық білім дамуының
стратегиялық жоспарды әзірлеуді және соған орай ... ... ... мен ... ... ... ... үрдістерді ескеретін жаңа
үлгісіне көшуді талап етеді.
Бүгінгі таңда әр ... ... ... жан- ... ... бала бойындағы шығармашылық қабілетін дамыту, оның дербестігі мен
белсенділігіне ... ... беру ... ... жан- ... шешу
қажеттілігі ескерілуде.
Мектеп – бұл оқушы тұлғасы мен санасының дамуы қуатты жүретін, ерекше
құнды, қайталанбас кезеңі. ... да ...... ... берудің
алғашқы басқышы, қиын да қадірлі жұмыс. Мектеп балаға белгілі бір ... қана ... оны ... ... яғни ... ... қоршаған ортада
дұрыс көзқараста болу, жағдайларды ... ... ... ... ... ойын ... ... салыстыра білуге, дәлелдеуге, сөйлеу
мәдениетіне үйретеді.
Оқушыларды ... ... ... ... оның ... ... ... дамытуға әрекет етеді.
Мектеп оқушысының бойында жасырып жатқан қасиеттерінің бірі, өмір
сүруге тікелей әсер етуші ... бірі – ... ... мұғалімінің басты міндеті осы шығармашылық қабілетті анықтап қана
қоймай, ... ... ... ... дамыту.
Осыған орай, мектеп оқушыларының шығармашылық қабілеті
тақырыптың көкейтестілігі бола ... ... ... ... шығармашылық қабілетін
дамыту үрдісі.
Зерттеу пәні: мектеп оқушыларының шығармашылық ... ... ... ... ... дамытудың
жолдарын анықтау.
Зерттеу міндеттері:
- мектепте шығармашылық қабілетті дамытудың ғылыми педагогикалық,
психологиялық, философиялық әдебиеттерден қарастырып ... озат ... ... іс- ... ... ... ... шығармашылық тапсырмаларды қолданудағы әдіс-
тәсілдерін зерттеп, анықтау;
Зерттеу болжамы: Егер мектепте оқушының шығармашылық қабілетін
дамытудың ... ... ... оқу ... ... ... ... түрде жүргізілсе, шығармашылық әрекетке қызығушылығы
қалыптасып, белсенділігі ... ... құра ... ... әдістері:
- ғылыми- педагогикалық әдебиеттер мен оқулықтарға талдау жасау;
- озат ұстаздардың іс- тәжірибелеріне талдау;
- сауалнама ұйымдастыру;
- педагогикалық бақылау жасау;
- ... ... ... ... ала ... Тақырыптың
тиімді жақтарын көрсету;
Курстық жұмыс кіріспеден, екі ... ... ... ... ... ... ДАМЫТУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1. Оқушылардың шығармашылық қабілетін педагогикалық тұрғыдан сипаттау
«Шығармашылық әрекет дегеніміз – адамның қандай бір жасаған ... ... да бір зат ... танымал сананың немесе сезімнің құрылымы»
деп ... В.С. ... ... ... ... бойында қай түрде кездеседі? Немесе
оқушының шығармашылық қабілетін қалай тудыруға болады?
Оқушылардың жас ерекшеліктері мен психологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... жеткізді. Соның
ішіндегібіздің қарастыратынымыз ... ... ... ... деңгейде.
Барлық шығармашылықтың ішінде әдеби, сөз шығармашылығы мектеп
жасындағы оқушының сипаттамасы. Ерте ... ... ... ... әр түрлі
стадиясынан өтетіні белгілі. Сурет салу мектеп жасына дейінгі балалардың
шығармашылығы болып табылады. Осы ... ... ... ... ... ... және олар ... салуды өз еркімен жүзеге асырады.
Көптеген бақылаулар мен зерттеулер көрсетіп отырғандай, барлық бала
сурет салады және олардың өтетін ... салу ... әр ... жасына
сай және жалпыға ортақ келеді. Осы кезеңде сурет салу – кез ... ... ісі. ... жасы ... ... ... ... салуға
деген әуестігі әлсірейді. Көптеген балаларда, өз еркімен сурет салуға деген
ынтасы мүлдем жоғалады. Ал, ... ... ... ниет ... ... балаларда, яғни бірен- саран балаларда сақталып қалады. ... ... даму ... ... ... өзі де ... ... бірге
оның шығармашылығының сипаты да өзгереді.
Сурет салу әрбір бала үшін өтілген этап, енді оның ... ... ... шығармашылық билеп әкетеді.Осы бағыттағы зерттеу жұмыстарын
жүргізген ... ... ... ... ... әдеби шығармашылығын
осы сөзді «толық» мағынада ... ... ... ... ...... ... И.С. Соловьев – сөз балалардың
жетілуінің бастамасы мағынасында. ... жеке бас ойы, ... ... ... әр ... ... адамдар арасындағы қарым- қатынастарды
ана тілімізде білу, сөзде ... бір ... ... үшін ... қажет. Оқушылар оны толығымен қамти алмаса да, шартты түрде
меңгеруі қажет.[12;37]
Б.Б. Блонский, яғни қиын тапсырма беру , оны ... ... ... ... біз ауызша тілден қарағанда ... ... жас ... ... ... ... легі ... болады. Балаға қиын
тапсырма берсең, біліп тұрған бала ... ... жеті ... ... ... сай ... ... ауызша әңгімелеп бер десеңіз, ол ешқандай
мүдірмей ... ... Ал егер одан да ... ... ... ... үш жастағы бала сияқты мүдіріп қалады, яғни
суреттегі заттарды немесе ... ... ... ... дәл осы ... бала ... сөзден жазбаша сөзге ауысқанда
болады. Жазбаша тіл қиындығы оның өз ... ... және ... ... қолы жете ... қатар, оқушылардың жазбаша тілге көшуінің ауыр тиюі оның терң
ішкі себептеріне де байланысты. ... тіл бала үшін ... ... ... тірі ... ... ... өздігінен туындайды да, ол баланың
жауап қайтаруы табиғи нәрсе болып табылады. Ал жазбаша ... ... ... мен ... бар да, бала ... не үшін ... ... түсінбей
қалады. Оның жазуға деген ішкі қажеттілігі жоғалып кетеді.
Әсіресе, бұл жағдайлар оқушыларға ... ... ... Ескі ... ... әдеби шығармашылығы былайша
бағытпен жүргізілген: мұғалім оқушыларға шығарма жазуға тақырып ... ... ... бұл ... ... әдеби тіліне немесе оқыған
кітабының мазмұнына жуықтап жазу міндеті тұрды. Бұл тақырыптар ... ... қала ... балалардың қиялы мен сезімі қозғалмады. Балаларға
шығарманы ... жазу ... ... ... ... ... ... тақырыптағы шығармалар жоқтың қасы еді. Осындай педагогтар
балалар әдеби шығармашылығын дұрыс ... ... ... ... ғана ... қана ... , ... ойы мен сезімін жазбаша тілде
көрсетулерге кедергі болды.
«Тілді оқытудағы ... ... ... - деп ... ... және осы ... ... жаттығу тапсырма беру ғана емес, оның әр
түрлі әдіс- тәсілдерін ... ... ... және ... оқушылар былаы
деп жазады: « өрт жанды, таси бастады, мен далаға шықтым» - ... ... ... жоқ. ... олар ең бастысын түсінбеді: неге жазу және
жазуда не жақсылық бар. ... ... ... ... ... білу ... оқушының шығармашылық қабілетін дамытуда алынған оқушының
тақырыпты іштегі түсінуі, толқуы және ішкі әлемін бағыттауының маңызы зор.
Оқушылардың ... ... ... басты себебі, оқушы не жазарын
білмейді. «Баланы үйрету ... - деп ... Б.Б. ... ... ... білетінін, өзінің терең ойланып жүрген мәселесін жазғаны абзал.
Баланың аз ... ... ... ... ... бала үшін зиян. Бұл
дегеніміз – мазмұнсыз ... ... ... Әрбір балада жазушыны
тәрбиелеу үшін, оның қоршаған ортаға деген қызығушылығын ... ... ... ... туған нәрсе жайлы жақсы, терең жаза алады. Сонымен, бала
өзінің терең ойланған тақырыбында ... өте ... ... ... өзі ... өзі ... тақырыпта жазуына тыйым салу
қажет. Ал, осыны ... ... ... ... де, ... ... құртады.[;40]
Сонымен, педагог Б.Б. Блонский балаларға жақын, ... ... ... ... ... ... ... басты бағыт беретін
мектеп болғысы келсе, дәл ... ... ... ... ... Оқушының
жазғаны мәнді болу үшін, оның алдына қойған мақсаты болғаны ... ... ... ... ... ... жеке ... мынандай ұсыныс ... оның ... ... ... үшін ... мен ... ... «Оған гармониялық жағынан
және басқа тұрғыдан толығу үшін материалдар қажет» Мен оған бағыт- ... ... ... ... ... ол ... жоқ ол теңдесі жоқ әдеби
шығарма жазды. Сондықтан, менің пікірімше оларды жазуға, ... ... ... ... ... ... ... келетіні - шығармашылықты
қолға алуға үйрету.
Осы үшін, осы мақсатқа жету үшін келесі әдіс- тәсілдерді қолдандым.
1) әр түрлі және кең ... ... ... ... ... ... көрсету;
3) ең маңыздысы оқушы шығармаларын қараған кезде, еш ... ... ... мен ... ... ... ... шығармашылық қиындығы оның көлемі мен мазмұнында емес, оның тілінде
емес, істің механизмінде».[6;24]
Бұл көзқарасты немесе ... ... ... алып ... ... болып қалады. Мұны кезінде Л.С. Выготский детайтқан
болатын.
Біздің пікірімізше , ... ... ... мен ... ... оның
шығармашылық қабілетін дамыттық деген әрине теріс. ... ... ... ... Ал, біздің мақсатымыз оқушылардың шығармашылық
қабілетін дамыту. Тағы да тоқталып өтемін, жай ғана үйрету ... ... ... ... ... абзал.
Эмоционалды өзгерістер, ең алдымен оқушылардың сурет ... тіл ... ... ... ... ойын суреттен қарағанда жеткізуге мүмкіндік береді. Сонымен
қатар, тілдесу олардың ішкі дүниесіндегі күрделі қарым- қатынасты ... ... ... ... ... ... сөз ... тіл
қимылды тез жеткізеді. Міне, сондықтан оқушылардың сурет ... ... ... ... кейін, оқушылардың қоршаған ортаға қарым- қатынасына
байланысты тіл шығармашылығына ... ... ... - ... И.В. ... – оның саны ... ... сипатталып қана қоймай, сонымен қоса олардың ... ... ... ... оқушыларының бүгінгісі мен
ертеңгісі көп ... да, орта ... ... өткен шағы көп болады. Бала
қанша жас болса, оның алдынан күтетіні көп болады. Бала жасы ... ... ... өміріне қайта орала береді.
Сондықтан да балалардың жазбаша ... ... өте ауыр ... ... ... - деп ... профессор М.С. Соловьев, - өте сұрғылт, сызба
түрінде ғана ... ... ... ... ... ... ... тууы мүмкін. Оқушы
шығармашылығын дамыту қажеттігі неде? Бәрібір олар ... ... ... шығармашылығының мәні мен мағынасы ... ... ... айналыш беруге мүмкіндік береді, оның фантазиясына бағыт-
бағдар береді. Оның мәні, оқушының эмоционалды өмірін тазартады және
кеңейтеді, ... ... ойды ... ... адамның сезімдерін, ішкі
әлемін жеткізуге жол ашады.
2. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың психологиялық ерекшелігі
Оқушылардың шығармашылық қабілетінің психологиялық сипатын анықтап алу
үшін, ең ... ... ... ... ... ... не? Бұл ... жауап беру үшін , ... ... ... тоқталсақ.
«Қабілет – индивидуальды – жеке – ... ... бір ... ... ... ... психологиялық ерекшелік. Қабілеттілікке кез-
келген индивидуальды ерекшеліктерді жатқыза бермейміз, ол тек қана ... бір іс- ... ... ... ... ... - – индивидуальды психологиялық ерекшеліктер, қандай да
белгілі әрекеттегі нәтижелі жағдайды атайды. ... ... ... мен ... ... ... Ол ... әдіс-
тәсілдерін тез меңгере білуге қатысты анықталады». [9;353]
Көптеген қабілетті ... ... , үш ... ... ... атап ... ... шығуы мен табиғаты,
қабілеттің мен типтері, қабілеттің қалыптасуы мен дамуының заңдылықтары.
Адамның жасаған іс-әрекеті ... ... ... жан- ... ... қабілет пайда болып дамиды.
«Қабілет» түсінігі қандайда бір нақты тарихи іс-әрекетке байланысты
анықталмайды.
Қабілет ті адамның ... ... оның ... ... мен іс- ... талаптарына байланысты екен.
Адамның қабілеті қайдан алынады? Олар туа пайда бола ма, әлде ... ма? ... ... әлеуметтік ортаға қатысты пайда бола ма?
Әрине, қазіргі психология мен педагогика адамның қабілетінің тұқым
қуалады деген теорияны ... ... ... қазіргі психологтардың кейбіреулері тұқым қуалаушылық
қасиеттердің болуын да ... Туа ... ... физиологиялық
ерекшеліктерді қасиеттер деп атайды.
Қасиеттер ...... ... сілтемелері және ... мен даму ... әсер ... ... ... ... ... қалыптасуына әрекет етеді, олардың дамуын жеңілдетеді.
Танымал психолог А.В.Петровский қасиетті дәнмен теңестіреді, сондықтан
оған даму қажет. Мұны ... ... ... топыраққа
тасталған дәннен масақ өсіп ... үшін ... ... ... қалыпты температура және тағы ... Сол ... ... бар, соны дамыту үшін жағдай жасалуы ... ... ... бар ... өз мүмкіндіктерін пайдалана алмай, жетістіктерге
жете алмай қалғандардың мысалы жетерлік.
Әрбір қабілеттің түпкі қасиеті болады деу әрине ... ... ... ... ... ... әр түрлі қабілеттер жасалады.
Енді, оқушылар жайлы сөз болып отырғандықтан, ... ... ... ... тез, ...... бейнелеуі
жоғары, үшіншісі – поэтикалық шығармаларды терең ұғынады және тағы сол
сияқтылар.
Кез- келген әрекеттің жетістігі ... ... ... ... ... нерв ... ... үш типті атайды:
көркемдік тип, ойлау типі, орташа тип.[15;10]
Оқушылардың көркемдік типі қабылдау мен есте сақтаудың ... мен ... ... ... ... ... қабілеті бар
оқушылар сурет салу мен ән айтуды жеңіл үйренеді, нақты фактілерді ... ... ... ... да ... тез ... ... мен образдарды жылдам қилдап жасап шығара ... ... ... ... мен ... ... ... қиынға соғады.
Ойлау қабілеті бар типтегі оқушылар ... ... ... ... келеді. Бірақ, олар оқиғаны ... ... ... ... тоқталсақ, көркемдік қабілеті бар бала –
бірден суретші болады, ал ойлау қабілеті бар бала ... ... ... ... деу теріс пікір.
Көптеген адамдар саны осы екі типтің ортасында тұрады.
Сонымен, адамның жеке ... ... іс- ... кепілі бола алмайды. Мәселен, тамаша музыкалық ыңғайы бар
оқушы қарадан- қара музыкант ... ... Ал, ... жоғары оқушы әдеби
шығармашылығы жоғары адамға ... ... Кез- ... ... нәтижеге жету үшін, жеке меншікті ... ... ... бір ... ... ... абзал. Сонымен, жалпы және жеке ... ... ... – бұл ... ... ... ... жасай білу
қабілеті. Бұған – сана, жақсы есте сақтай білу, жақсы дамыған тіл және ... ... ... тек бір ғана ... ... ... бейнелеу
және тағы сол сияқтылар.
Оқушылардың қабілетін дамыту үшін меңгеру қажет, ... соң ... ... ... ... ... Оқушылар өздерінің
қабілеттерін оқу әрекетінде дамытуға мүмкіндіктері бар. ... ... ... арқасында оқушыларға белгілі бір ... ... Оқу ... ... ... меңгере отырып,
оқушылардың қабілеттері дамиды. Білім ... ... ... ... ... ... және ... сана қабілеттерін дамытады. Сурет салу
әдістерін меңгере отырып, көркем шығармаларды анализдеу тәсілін ... ... ... ... ... ... білімнің,
дағдынығ болмауы оқушы қабілетінің дамуын тежейді. ... ... ... білім дәрежесі мен қабілет тең болады деу дұрыс емес.
Міне, сондықтан мұғалім бір оқушының айтқан жауабына қанағаттанады,
екінші біреуіне ... ... ... бұл ... ... ... бар
бала , бұдан да артық жауап беруге мүмкіндігі бар деп түсіндіреді.
Қандай оқушы ... ... ... ... ... ... оқушы
қабілетті. Ол тек қана алған білімін меңгеріп қана қоймай, құрдастарынан
асып түседі.
Сонымен қатар, кез- келген әрекеттегі ... ... жеке ... ... Жеке бас ... ... , ... ерік
сферасымен қатар жүрмеген қабілет ешқашан да жоғары жетістіктер бермейді.
Қабілеттің қалыптасуы мен ... үшін ... – іс- ... ... адамның қабілеті, оның жеке басынан бөлек емес және олар ... ... ... ... ... ... ең алдымен белсенді жағымды қарым- қатынасқа, яғни оқушының
бір әрекетті ... ... ... ... Оқушы психологиясы,
ересектердің көңілінен шыққан әрекетке қарай ересектер бағалайтын әрекетке
қарай ниеті ауып ... ... ... ... ... және өзінің алдында «жақсы» болып көрінеді. Бір әрекетке
деген қызығушылық пен ... ... ... ... дамуымен қатар жүреді.
Қабілетті көрсету үлкен еңбекпен жүзеге асады. Бұған көптеген ақын
–жазушылардың еңбектері, суретшілердің, ғалымдардың жұмыстары ... ... ... ... пен ... ... арқа ... белгілі жетістіктерге жетті. Адамның бұл қасиеттері
туа біткен емес, оны адам туғаннан бастап, тәрбиелеу ... ... ... ... ... жас ерекшелігін білу мен есепке
алудың маңызы зор. Бізге балалардың ғажайып қимылдық ... ... ... ... ... ... қызығушылығы таныс.
Мектеп жасы - бала өміріндегі атаулы кезеңнің бірі. ... ... ... ... атаулы өзгерістер болады.ү Оның «Мен» деген сөзі «Мен
істеуге ... ... ... ... Ол ... ... ... айналадағылардың ондағы орнын аныфқтай бастайды. Бұл оның
рефлекстік қабілетінің жетілгенін ... ... ... ... оның ... белсенділігі маңызды
және қажетті жағдай болып табылады. Әрине, бұл жағдай ересектердің бағыт-
бағдар беруі арқылы жүзеге ... Бұл ... ... кез ... ... ... ... көрінеді. Оқушы қабілеті оның өз қолдау
табылған іс- ... ... және ... Кез- ... ... ... ... қанша мазмұнды болса, сонша оқушы қабілетінің дамуына мүмкіндік
болады. Жай ғана теледидар қараудан, жай ғана ... ... ... ... қабілетінің дамуына «оңды» әрекет етуі үшін , ... ... кез- ... ... ... қолдау тауып, үнемі
қолданылып, оқушы бойындағы күшті және мықты ... ... ... ... өз ... сол ... ... кез- келген әрекет шығармашылық сипатта болғаны абзал.
Белсенді өзіндік жұмыс ... ... ... сол ... ... ... мүмкіндікті оқушыға ересектер – ата-
аналар мен мұғалімдер туғызуы керек.
Үшіншіден, оқушы әрекетін белгілі бір ... ... қою ... ... мүмкіндігі мен шамасы жететіндей деңгейде болуын ересектер
ұйымдастыруы ... ... Л.С. ... ... ... мен тәрбиелеу үнемі
дамудың алдында «озып отыруы» қажет, ... соң ... ... ... ... ... , даму оқытудың нәтижесі, функциясы болып
келеді.[6;8]
Күнделікті өмір ... ... ... оның ... деп көрсетеді. Ғылыми пайымдаулар бойынша оқушылар өздерінің оқу
белсенділігімен бір – ... ... Осы ... оқушы
үлгерімдігінің басты себептері. Бұған ... ... ... ... ігі – оның ... ... белсенділік жоқ
болса – басты психикалық функциялардың дамуы баяулайды. (ойлау, есте ерікті
сақтау)
Шетел ... ... мен ... ... ... ... өз ... өз еркімен орындауға, жауапкершілік сезімі жоғары
және ... ... ... ... ... ... бағу ... Зерттеушілердің пікірінше , біріншіден, оқушылар қызығушылығының
өзгермелі болуына қатысты, ал ... ... ... ... ... яғни ... ... сұранысы
қанағаттанбайды. Осындай пікірмен танымал психолог, профессор ... ... тек қана ... ... ... қабілеттер қалыптасып, ал
арнайы әрекеттерде (музыка, ... ... ... ... ... және тағы басқа қалыптасады.
Іс- әрекеттегі индевид:
ден, өз- өзін ... өз ... ... өз күш- ... сол ... ... сай ... бойындағы жоқ қасиеттерді қалыптастырады.
Көрнекті психолог С.Л. Рубинштейн ... ... ... ... ... мен ... барысында дамиды. Индевид өз
қателіктері мен татып көруінің арқасында шешім іздеп, өз ... ... ... осы жол көп күш –қуат пен уақытты талап етеді.
Оқушының дарынын бастапқы дамыту кезеңінде, оның әрекеті репродуктивті
және ... ... ... ... ... өмірлік тәжірибесі аз.
Уақыт өте келе, оқушының шығармашылық қабілеті дамиды.
Оқушының шығармашылық ... ... тез ... оның ... ... тез
дамиды. Тек қана оқыту мен тәрбиелеу дамуына жақсы жағдай жасайды.
оның ... жеке ... ... ... ... жөн. Мәселен,
ұжымшылдық, өзіне- өзі талап қоя ... өз ... ... және ... жөн. ... байланысты, оқушылардың өз міндеттеріне дұрыс қарым-
қатынаста болуы, өзінің жетістіктерін дұрыс бағалай білудің маңызы зор.
Оқушылар ... ... ... ... ... ... болады.Мұны психолог А.Г.Ковалев өзінің «жеке ... ... ... ұсынды.
Бірінші жағдай –барлық қарым- қатынаста білу, оның оқыту пәндерінің әр
қайсысындағы мүмкіндіктер мен күштерін есепке алу абзал. Бұл ... ... және ... ... ... ... ... Сонымен
қатар, оның даму жылдамдығын, меңгерген білімі мен ... ... ... ... ... ... ... береді.
Екінші жағдай – оқытуды өнімді еңбек пен қоғамдық жұмыс пен үйлестіру.
Бұл оқушының практикалық ... ... ... үшін ... ... ... – жеке тұлғаның белсенділігін тәрбиелеу, соның ішінде ең
алдымен, еңбек сүйгіштік, өз бетіменг жұмыс ... ... ... бұларсыз шығармашылық қабілетті дамыту мүмкін емес.
Төртінші жағдай – ... жеке ... ... ... ... ... бір – ... айырмашылығы қабілеттеріне
байланысты. Қабілеттің анықталуы үшін, оның ... ... үшін ... ... ... мен ... олардың өзара үйлесіміне
байланысты.
Жай ғана механикалық оқыту ... ... ... ... ... дамытпайтыны айдан анық. Өз бетінше дағды мен шешім
қабылдауды қажет ететін әрекеттер, көп мөлшерде ... ... мен ... болуына тікелей әсер етеді.
Біз жоғарыда, адамның қабілеті белгілі бір іс- ... ... ... ... ... ... - ... пәндік әрекетінің дамуы екі
жасынан дамиды. Осы әрекеттер ... ... ... ... ... ... мен оқу). Бала ... ашық та жарқын көрінісі осы екі
әрекетте - ойын мен оқуда көрінеді.
Оқушының шығармашылық қабілетін ... ... ... ... – адамның тілді меңгеру қабілеті және тіл адамның
тілдік әрекетінің механизмі.
Тілдік ... әр ... әр ...... ...... үшіншісі – төмен болып келеді. Бұл
әсіресе, шет ел тілін үйренгенде анық байқалады.
Баланың бала кезінен тілді ... ... ... әсер ... тілді қалай үйретсе, балалар солай сөйлеп кетеді.
Тілдік қабілет ... ... пен ... ... ... ... ... балалардың тілдік қабілеті интеллектуалдық
қабілетінен күштірек ... Сол ... ... ... тілі оның ... құралға танымдық қабілетін үнемі көбейтіп отырады. ... ... ... ... ... өз ... ... қорытындай келе, оқушы шығармашылығын дамытуда әр ... ... ... ... ... ... ... басты болып табылады.
Олар:
А) есте сақтаудың ашық көрнекі бейнелері;
Б) ... ... ... қиялдау мен ойлау;
Г) эстетикалық сезімнің дамуы.
Бір адам бойында біздің жағдайымызда бір ... ... ... ... ... әр ... ... бойындағы қабілетті анықтап,
дамытып отырғаны абзал. Оқушылардың шығармашылық қабілеті өшпес үшін, үнемі
жағдай туғызып отыру қажет.
2. ... ... ... ... ... МЕН ... Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудағы мұғалімнің ... жаңа ... ... оқи ... оқу әрекетін білмейді.
Мектепке түскен күннен бастап, оның кез-келген ... ... ... бастамасымен жүреді. Мұғалім оқушылардың алдына
мақсат қойып, сол мақсатқа жету үшін,олармен үнмі ... ... ... ... ең ... әрекеті. Басты әрекет деп
отырғанымыздың себебі осы оқу ... ... оның ... ... және ... қалыптасып дамиды.
Оқушылардың өз-өзін бағалауы мұғалім баланың ... ... ... ситуацияға байланысты бағалауы қажет.
Оқушылардың қалыптасуында оқу әрекеті басты орында болғандықтан, оқуды
ұйымдастыру, әрбір оқу әрекетін ... ... ... ... ... да ... ... міндеті.
маңызын, оның оқудағы және тәрбиелеудегі рөлін ... ... ... қай ... ... ... ... сан алуан
түрлері қолданылып жүр.
Әр пәннің сипатына қарай ... ... сан ... ... жазу, шығарма жазу, еспті құрастыру және шығару, конструкция және
т.б.
Мектеп табалдырығын аттағаннан бастап барлық оқу ... ... бар күш ... ... ... ... бұл процессте қалыптастыру
мен да нің рөлі ерекше. Оқушылардың еесепті ... ... ... өз ... т.б. ... ... ... қолдау беріп, ерік берсе мұның
оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуда оқудың ... ... ... материалдарын дұрыс меңгере алмаған оқушы нашар
баға алатыны ... ... ... кемітпей, олардың қажетті деңгейінде
білім алуына мұғалім өз ... ... ... практикасындағы әдіс-
тәсілдерді қолданады.
Мектепте сынып оқушыларын ғылыми сфераға кірістіру, баланың ойлауын,
сөйлеуін, ... ... жас ... ... бір ... әрекет тән болғанына қармастан осы
жаста басқа әрекет жоқ деуге болмайды.
Оқушылар оқу әрекетінде дағдылар мен іскерліктерін ... ... ... ... ... да бұл оның ары қарай ғылыми
білімдерге, ғылыми ... ... ... жол ... ... бәрі
оқушының бойындағы шығармашылық қабілетін қалыптастырып, дамытуға мұғалім
қонаққа келеді. Осында оның күнделікті өмірге үйренуі, оқудағы өз ... ... ... ... ... ... алдында тұрған қиындықтар қатарын атап
көрсетеді. Бұл қиындықтар өмір режимін, мұғалім мен ... ... ... байланысты туатынын айтады.
Сонымен, қабілетін қалыптастыруда, олардың жас ... ... ... оқушылардың шығармашылық қабілетін қалыптастырып
дамытуда, олардың психикалық, физикалық ... елеп ... жоқ, ... ... шығармашылық пәндер енді біріне ұнамайды.
Сондықтан, сабақтың қызығушылығын арттырып ... ... зор. ... ең ... ... ... білеміз. өйткені алғаш мектеп табалдырығын
аттаған баланың, жанұядан, құрбы-құрдастарынан басқа ... ... ... ... болатын мұғаліммұғалім оқушысының сызып, жазып, ... қана ... ... ... ... ... боында «шырақ»
жағады. Сол «шырақты» сөндірмес үшін, оны ... ... ... Мысалы,
математикада әр түрлі амалдармен есеп шығару және құрастыру, ана ... ... ат қою, ... жаздырту, суреттеу және т.б. мұғалімнің
басшылығымен жүзеге асады. . Сондықтан, ... ... ... ... ... ... ... тыс әдістерді
пайдаланып оқытқанды тағы да мұғалім басшылыққа алады.
Мұғалімнің жасаған өзгерістері мен әдістерге өз бетімен жұмыс, ойындар
арқылы ... ... ... ... оқыту т.с.с. жатқызуға болады.
«Мұғалімнің–адамтанушы», «Мұғалім-психолог» деп ... ... ... ... арқылы, оның шығармашылық
қабілетін қалыптастырып, дамытуға көмектеседі. әр оқушының бір ... ... ... ... ... Сол ... ... тауып,
дамытуда мұғалім басты рөл атқарады.
2. Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудағы озат ... ... ... адам ... ... қалыптастыруда өз
өнерінің бересі мол. Шығармашылық сабақтарда өнер өкілдері мен оның
туындылары ... ... Ал ... ... өзі пір ... өзі сүіп
айналысуы тиіс. Оқушыны жастайынан қа қалай баулу керек?
Оқушының қалай ... ... Оның ... ... ... өзекті мәселелердің бірі-осы., үйрету қолға алу үшін баланың
қай жаста қа ... өзек ... ... ... ... ... ... жоғарыда өткен болатынбыз.
Сонымен оқушыларды сөз өнеріне баулып, ... үшін ... ... ... ... ең ... сыныпта шығармашылық көңіл-күй тудыру үшін
оқушының назарын бір ... ... Яғни ... сынып
оқушылардың назарын арнаға бұру үшін ... ... ... жаттығу, ойын ұсынған жөн;
-әрбір шығармашылық тапсырманы оқушыға ұсынудың жолын, әдіс-тәсілін
білу керек;
- шығармашылық жаттығу ... жас ... ... ... ... жұмысқа кіріседі.
нің ең үлкен міндеті: оқушы белгілі бір ... ... ... өз
туындысын ұтымды аяқтап шыққанға дейіноны ... тыс ... ... ... ... пен жеке-дара оқушы емес, сыныптың, мектептіңбүкіл
балалары ойлау жағдай, мүкіндік туғызу. ... ... ... ... орнату;
-мұғалім-оқушы үшін қарапайым жан. Ал егер ол оқиға сюжет құруға,
образ жасауда жазушылық ... ... ... ... еліктейді.
өздерінің күшіне деген ... ... ... ... ... және ... ... дүниелері жөнінде балалармен
пікір алмасуы ... ... үшін ... ... ... ... ... ету;
- шығармашылықты тежейтін үш нәрсе бар:
а) «сәтсіздікке ұшыраймын, қолымнан еш нәрсе келмейді» ... ... ... ... тым риза ... ... жазса да өзі ұнатпайды,
кейде өзін-өзі жек көреді);
в)жалқаулық.
Осындай жағдайларда оқушыны құтқарудың жолдарын ... ... пен ... мектепте, сабақ үстінде, үйде
қолайлы жағдай туғызу;
- шығармашылық ... ... ... ... түрде қалыптастырып
отыру;
- мұғалім көркем шығармашылық түрлеріне үйретіп, ... ... ... өзі де ... ... Көркем шығарманың, әдеби
процесстіңмеханизмін түсінбейтін мұғалім ... ... ... ... ... оқушы жасаған дүниеге нақты, әділ бағасын беріп,
көркемдік дәрежесін танида алмайды.
Мұғалім оқушы шығармашылығын ... ... беру ... ... ... деп ойлаймын:
- тапсырманың мазмұнын ойлап табу;
- шығармашылық міндеттері оқушыға ұсынудың әдіс-тәсілін меңгеру;
-көркем шешім табу, оқиға ... ... үшін кілт ... ... ... ... практикалық тұжырымдар жасу.
Қоғамның дарынды адамдарға ... ... ... білім беру жүйесініңалдына баланың жеке қабілеті мен
әлуметтік белсенділігің дамуына жол ашу, ... ... ... ... ... ... ... негізінде дамытумәселесі-бұл көп жылдар
бойы көптеген ғалым ... ... ... ... ... және күні ... ... күн тәртібіне түспей
келген мәселе. Психологиялық-педагогикалық бағыттағы әдибеттерге, теориялық
материалдарға, сүйенсек, оқушының ... ... ... үш ... ... ... ... екәншісі-биологиялық жәнеүшіншісі-
тәрбие, яғни оқу-тәрбие үрдісі.
Ғалымдардың ... осы үш ... ... ... яғни ... ... рөлі ... дені сау баланың ... ... ... оқушының педогогикалық, психологиялық ... ... ... ... , ... ... дәрежеде дамуы мүмкін
емес.
Көптеген ғалым педагогтардың, практик мұғалімдердің тәжірибесіне
сүйенсек, оқу-тәрбие үрдісі негізінде дамыту ... ... ... ... ... өз ... әрекеті, белсенділігі артады.
Себебі, сабақ қанша сапалы болсын немесе ... ... ... мол ... ... ... ... белсенділік,
әрекеті болмаса жұмыстың нәтижелі, сапалы орындалуы мүмкін емес. Сол
себепті де біз өз ... ... ... ... ... ... жұмыс, оның түрлері оқушы дамуындағы орны ... ... сөз ... ... жете мән ... ... өзіндік жұмыс жасауға соңғы
жылдары сапалытүрде бетбұрыс жасалуда. Оған дәлел- оқушыны ... ... жаңа ... ... ... ... негізінде жазылған
оқулықтар. Себебі мұнда оқушының өз бетімен білім алып, дамуына жете мән
беріле ... ... өз ... жұмыстың қазақ зиялыларының бірі
ағартушы ғалым А. Байтұрсынов.
Ахмет Байтұрсыновтың оқу-ағарту саласындағы ... ... ... мектеп», «Қазақша оқу жайынан», «Мектеп ... ... ... ... біздіңше ерекше бір көіл аударарлық
мәселе-бұл автордың «Қазақша оқу ... атты ... ... ... ... ... білімді тәжірибе арқылы алуы керек. Ал
мұндағы мұғалімнің қызметі ... ... ... түрлерін шағындап беру
және қойылған мақсатқа жету бағыт-бағдар беріп отыру.
Бұдан біз ... ... ... кейінгі
жылдары Ресей ғалымдары в.Давыдов пен Л.Занковтың дамыта оқыту ... ... өз ... танымдық әрекеттің рөлін көре біліп оның бала
дамуындағы маңызы өз кезінде қозғағандығын ... ... оның өз ... озық ... ... қатар,оңың оқушыны дамыту мәселесін көтере отырып, ... ... ... өз бетіндік жұмыстың рөлін көре аламыз.
Әр сыныптарда тиімді ұйымдастыруда оның ... ... сай ... түрлі мазмұнда және формада көрініс табуы, оқушының
шығармашылық бағытта жұмыс істеуге ... ... ... ... мәселелерге жете мән беріледі.
Осыған орай өз бетімен жұмыс ... ... тән ... ... формада және мазмұнда көрініс табуда.
-бұл шығармашылық жұмыстың бастамасы. Сол ... де ... ... ... өз ... ... дамыту мүмкін
емес.
Мектепте өз бетімен жұмысты тиімді ұйымдастыруға жол ашатын қолайлы
жағдай – бұл ... ... ... ... және ... ... ... талпынысы басым болады деп жоғарыда өткен болатынбыз.
Сол себепті де тиімді түрде ұйымдастыра білген мұғалімге оның ... ... ... ... ... қатысты материалдарды саралау және өз
тәжірибеміздің қортындысы ... біз ... ... ... ... қызығушылықтарын арттыра түсетін өз бетімен
жұмыс түрлеріне төменгі негізгі үш ... ... ... ... ... дамытушы ... ... ... ... сөз жұмбақ,
анаграмма) өз бетімен ... ... ... ... ... ... ... түрлері;
3) өз ойынан еркін тақырыпқа құрастыруға берілген әдеби
шығармашылық ... ... ... ... т.б.).
Мұндағы басты назар аударатын мәселе-бұл оқушылардың ауызша,жазбаша
тілдерінің өзара ұйымдастырыла отырып және ... ... ... ... ... табуларын талап ету. Соның негізінде ғана
тіл байлығы мол, шығармашыл оқушыны тәрбиелей ... ... ... ... ... өте ... ... оқушылардың іс-әрекетінің дербестігі артады.
Профессор Р.ГЛембергтің пікірінше, оқушылардың өзіндік жұмыстарын
ұйымдастыру мына шарттарға байланысты:
-оқушылардың істейтін жұмысының мақсатын айқын ... ... ... аяқталуына, оның алдындағы нәтижесіне қызығуы;
-жұмысты оқушылардың өз еркімен қалауымен орындауын кездеу керек.
оқушылардың өзіндік жұмысына тән негізгі сипаттарды ... беру ... ... ол күрделі әрекет болғандықтан, бір ғана
белгімен сипаттауға болмайды. Өзіндік ... ... ... ... нақты тапсырмалар (нұсқаулар) беру;
-жұмыстың орындаудың дербестігінің өзара байланысы, олардың жұмысты
өз еркімен және қолдауымен істеуі, оған әсері ... ... ... ... ... мұғалімнің тапсырмасы бойынша өздері
жоспар жасап, істің тәсілінанықтап, оның нәтижесін ... ... ... ... ... оқушылардың өзіндік жұмысының жоғарғы
формасына, олардың өз ... жаңа ... ... ... ... ... ... әрекеті білім алу қажетімен ұштасады. Осыған орай,
олардың дербестігі, ең алдымен белсенділікке байланысты,ол белсенділік
дербестікті ... ... ... ... істейтін әрекеті оның
белсенділігін арттырады.
өзіндік жұмысы ұйымдастыруда олардың шығармашылық белсенділіктері
артады.
Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... бойынша,кино, мультфилм, т.б.) байланысты
шығармалар. Оқушылардың өз ... ... ... ... ... ... О.П Кауфен мен Т.В Кудрявев зерттеулер
өткізудің барысында мынандай қортынды ... ... ... ... ... ... ... Бұл
оқушылардың суретті бейнелуінде көрінеді. Бірақ осы еркшеліктерге
қармастан, ... ... ... ... ... болады. Тек қана,
оқушылардың шығармашылық қабілетін оятып, оны дамытып отыру қажет.
Ал оқушылардың әдеби шығармашылығын ... ... ... ... ... мен ... ... Н.А Черникованың пікірі
бойынша, оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуда ... ... елеп ... ... ... ... ... біреуін, педагог О.И Никифирова
«Оқушылардың көркем әдибетті қабылдауы» атты ... ... ... ол ... ... ... де ... бұл зерттеуімізде оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту
болғандықтан оқушылардың индивидуальді қабілеті, тіпті болғанда әдебиеттің
қандай-да бір ... ... ... ... қажет.
Енді, отандық ұстаздардың шығармашылық қабілетті дамытуда арналған
еңбектерін қарастырсақ.
Мәселен, Семей қаласындағы мектеп гимназиясының мұғалімі ... ... ... ... ... баулауға мынандай
әдісті практикада қолданған екен:
1) оза оқыту әдісін қолданудамын: мазмұндама, шағын әңгіме
құрастыру;
2) ... ... ... ... ... өз ... ізденуіне көп әсер етеді. Осыған орай
ақын-жазушылардың өмірінен қосымша рефеерат жазып келуге тапсырма ... ... орай ... ... ... ... ... көркем
сөздерді табуға арналған жұмыстар жүргізіледі.
Ал, Алматы қаласының қазақ әдебиеті кафедрасының мұғалімі Тұрсынбай
Дәуітұлы оқушылардың ... ... ... ... ... атап көрсетеді.
Оның пікірінше, жаңылтпаш – сөйлеуде тілге ауыр, оңайлықпен қаз
–қалпында тез айта ... ... ... ... құбылыс.
Жаңылтпаш ана тілінің бай қорын жастан ... тіл ... ... ... ... шебер сөйлеуге, сөзді қастерлеуге
тәрбиелейді.
Петропавл қаласындағы жалпы лицейдің мұғалімі ... ... ... ... ... ... ... «Қазақтың мақал-мәтелдері – деп жазады ол, оқушылардың поэтикалық
көркем ойларын қысқа, жинақы ... ... ... Бұл ұстаз
практикасында мақал-мәтелдерді оқушылардың ойларын дұрыс жеткізуіне, таза
жинақы ана тіліміздің бай сөздерін ... ... ... көрсетеді.
Жалпы, озат ұстаздар өз практикаларында оқушылардың шығармашылық
қабілетін дамытуда әр түрлі әдіс- тәсілдерді қолданғанын көреміз.
Қорыта келгенде, ... ... өз ... бар ... ... озат ... ... осы әдіс- тәсілдері ... ... ... ... ... мол ... ... еліміздің болашағы – бүгінгі мектеп оқушылары. Осы
егемендігімізді сақтап, ... ... ... қатарына қосу үшін, осы
жас ұрпақтың ... ... ... ... ... деп ... жетістіктерге жету үшін мектеп өмірінің әр ... ... ... ... ... орасан мол.
Осы орайда, жұмысымда оқушылардың шығармашылық ... ... және ... ... қарастырып өттім.Мұнда мен
педагогикалық, психологиялық әдебиеттерді қолдана отырып, оқушылардың
шығармашылық ... ... ... ... ... осындай зерттеулер арқылы оқушылардың
шығармашылық қабілетін дамытуда ... ... мен ... ... ... озат ұстаздардың тәжірибелері мен пікірлерін де
екінші ... ... ... ... ... оқу ... ... оқушының жеке
тұлғалық қасиетін қалыптастыруда мұғалім ерекше назар аудару ... ... жеке бас ... ... ... ... біліп, оқыту- тәрбие ісінде дұрыс пайдалану керек.
Екінші тарауда озат ұстаздардың іс- ... ... ... ... ... ... келе ... тұжырымға келдік:
- оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуда әрбір оқушының
индивидуальды психологиялық ерекшелігін анықтап алу;
- ... жас ... ... ... ... шығармашылық қабілетін дамытуда барлық ... ... ... ... ... ... арттыруда оқушыларды мезі қылмай
сабақ түрлерін алмастырып отыру қажет;
- оқушылардың жас ерекшеліктеріне сәйкес ... ... ... ... берілуін қадағалау;
- оқушылардың шығармашылық ... ... үшін ... ... ... ... бұл ... оқушылардың шығармашылық қабілетін
дамытып тастаймыз деп айта алмаймыз. ... бұл ... ... ізденісіне бағыт –бағдар, сілтеме береді деген үміттеміз.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Алтынсарин Ы. Тағлымы.- Алматы.: 1991
2. Ананьев Б.Г. ... ... и ... б
3. Бабанский Ю. Педагогика. - Москва: 1978,-317б
4. Вготский Л.С.Воображение и ... в ... ... -90 ... ... В.А. Основы общей дидактики.- Москва: 1999,-95б
6. Давыдов В.В.//Возрастная и педагогическая психология.-Москва.:1989.-
365 б
7. Дубровина И.В.//Возрастная и педагогическая психология.-Москва.:1998.-
312 ... ... Т. ... ... ... ... ... Психология развития знаний и навыков у школьника.-
Москва.:1982.-365 б
10. Краткий психологический словарь.- - ... ... ... ... ... сөздігі.-Алматы.:
1995.-250 б
12. Қоянбаев Ж.К. Педагогика. .- Алматы.: 2001.-384б
13. Мухина И.С.// Возрастная ... ... ... ... В.Д. ... ... - Москва: 1977,-477б
15. Психологический словарь.- 1983
16. Савин Н. В. // Педагогика-Алматы.: 1983.-309б
17. Савин Н. В. Педагогика// ... ... ... Смирнова Б.А Педагогические теории, ... ... ... ... В.Д, Психология деятельности и ... ... ... ... Л.М. Психологический спровочник учителя.-
Москва.:1991. -560 б
21. Харламов И.Т Педагогика.- Алматы.:1996.-414 б

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін жазба жұмыстары арқылы қалыптастыру жолдары63 бет
Бастауыш сыныпта әдебиеттік оқу сабағында жүргізілетін шығармашылық жұмыстар39 бет
Еңбекке баулу сабағында кіші мектеп оқушыларының шығармашылығы мен еңбек біліктерін дамытудың жолдары45 бет
Оқушылардың танымдық, шығармашылық қабілеттерін дамыту7 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
Бастауыш сынып оқушыларының қазақ тілінен құзыреттілікке бағытталған тапсырмалар арқылы шығармашылық қабілеттерін дамыту жолдары26 бет
Бастауыш сыныптарда дүниетану пәні бойынша оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту.17 бет
Бейнелеу өнері арқылы бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін дамыту61 бет
Дамыта оқыту кезінде оқушының шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь