Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен ынтымақтастығы

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА.НЕСИЕЛІК ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУШЫ ИНСТИТУТТАРЫДЫҢ ПАЙДА БОЛУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6.30

1.1 Халықаралық валюта.несиелік қатынастардың ұғымы ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Халықаралық валюта.несиелік институттарының пайда болуы, құрылымы, мақсаты және атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
1.3 Қазақстанның халықаралық валюта.несиелік қаржы институттарымен байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА.НЕСИЕЛІК ИНСТИТУТТАРМЕН ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫН КЕҢЕЙТУ БАҒЫТТАРЫНА ТАЛДАУ ЖАСАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31.60
2.1 Халықаралық Қайта құру жəне Даму Банкі қызметін талдау ... ... ... ... ... ... .31
2.2 Халықаралық валюталық қорының қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
2.5 Инвестициялық дауларды шешу жөніндегі халықаралық орталық қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..42
2.4 Дүниежүзілік Банкісінің қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
2.5 Халықаралық қаржы корпорациясының қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ..53

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА.НЕСИЕЛІК ИНСТИТУТТАРМЕН ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫН КЕҢЕЙТУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61.78

3.1 Қазақстан Республикасының халықаралық валюта.несиелік институттармен ынтымақтастығын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
3.2 Қазақстандағы ислам банкингінің келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
3.2 Дүниежүзілік банктің Қазақстан Республикасымен əріптестік стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 79

Библиография ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .82
КІРІСПЕ

Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Халықаралық валюта-несиелік институттарын əлемдік экономиканы дамыту саласындағы белгілі бір міндеттерді шешу үшін қаржы ресурстарын біріктіру арқылы қатысушы елдер құрады.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін халықаралық жəне ұлттық валюта-кредит жүйелерінің бұзылуы жəне соғысқа қатысқан елдердің халық шаруашылығындағы аса қиын жағдайы осы мемлекеттердің ұлттық қаржы ресурстарын жұмылдыру жəне соғыс зардаптарын жою үшін ұжымдық шаралар қабылдау қажеттігіне байланысты болды. Осы мақсаттарда 1944 ж. Бреттон-Вудста (АҚШ) өткен БҰҰ халықаралық валюта-қаржы конференциясында халықаралық жəне ұлттық валюта-қаржы жүйелерін қалпына келтіру жəне тұрақтандыру үшін БҰҰ-ның арнайы органдары ретінде Халықаралық валюта қорын (ХВҚ) жəне жеке капиталға инвестициялық кредиттеуді кеңейтуге ықпал ету үшін Халықаралық қайта құру жəне даму банкін (ХҚДБ) құру туралы шешім қабылданды.
Еуропа елдерінің ұлттық шаруашылықтарының тұрақтануына, халықаралық экономикалық байланыстардың кеңеюіне жəне əлемде шаруашылық өмірдің интернационалдануына байланысты ХВҚ жəне ХҚДБ қызметінде өзгерістер болды. Бұл халықаралық ұйымдар елдерге туындаған дағдарыстық құбылыстарды жеңу жəне олардың экономикасын құрылымдық жағынан қайта құру жөнінде көмек ұйымдастыруға көбірек көңіл бөле бастады, сондай-ақ мемлекеттік тəуелсіздік алған елдерге олардың экономикалық даму қарқынын жылдамдату мақсатында қаржылық көмегін едəуір кеңейтті.
Халықаралық валюта қоры халықаралық валюталық қатынастардағы тұрақтылықты қолдау мақсатында құрылды. Оның ХВҚ Жарғысында жазылған ресми міндеттері халықаралық валюталық мəселердегі ынтымақтастық, валюталарды тұрақтандыруға ықпал ету, валюталық шектеулерді жою жəне елдер арасында жан-жақты есеп айырысу жүйесін құру, мүше елдерге олардың төлем баланстарының уақытша бұзылуын жою үшін валюталық ресурстар ұсыну болып табылады. ХВҚ 80-ші жылдардың басынан бері түбегейлі экономикалық жəне саяси реформаларды жүзеге асыратын мүше елдерге «экономиканы құрылымдық жағынан қайта құруға» орташа жəне ұзақ мерзімді (7-10 жылға) кредиттер бере бастады.
ХВҚ-ның жарғылық капиталы əрбір ел үшін белгіленетін квотаға сəйкес мүше мемлекеттердің сол елдің экономикалық əлуетіне жəне оның əлемдік экономика мен сыртқы саудада алатын орнына қарай айқындалатын жарналарынан құралады.
Қор қызметінің маңызды бағыты оның Жарғыға сəйкес кредиттік операциялары болып табылады. ХВҚ мүше елдердің төлем баланстарының тепе-теңдігін қалпына келтіру жəне валюта бағамдарын тұрақтандыру үшін оларға кредиттер береді.
ХВҚ кредиттік операцияларды мүше елдердің ресми органдарымен: қазынашылықтарымен, орталық банктерімен, тұрақтандыру қорларымен ғана жүзеге асырады.
Диплодық жұмыстың маңыздылығы Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен ынтымақтастығын кеңейту рөлі мәселелері жөніндегі теориялық зерттеулерді іс-тәжірибеге жеткізуге, деректердің сәйкес электрондық базасымен нығайтылған дамыған елдердің қаржы нарығын басқарудың толық бағалы стратегиясын дайындаудан тұрады.
Диплодық жұмыстың мақсаты экономиканың жаhандануының қaзipгi кезеңiндегi қаржылық қызметi – халықаралық экономикалық қатынастардың дамушы саласы болып табылады. Оның ауқымды секторы тауар сауда-саттығымен салысғырғанда жылдам өсетiн капиталдың халықаралық ауысу жүйесін қалыптастыру.
Қойылған мақсатты жүзеге асыру төмендегі міндеттерді шешуді көздейді:
- халықаралық қаржы нарығын реттеуде халықаралық Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттарының рөлін зерттеу;
- қазіргі кездегі дамыған елдердің қаржылық нарығын Қазақстан Республикасы тұрғысында талдау;
- Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен ынтымақтастығын кеңейту перспективаларын зерттеу
- елдің жалпы дамыған елдердің қаржы нарығының ролін, оның халықаралық қаржы жүйесіндегі ең шекті көрсеткіштерін неғұрлым дәл есептеудің әдістемесін анықтау.
Зерттеу нысаны – халықаралық қаржы нарығын реттеуде Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттары, ҚРҰБ, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитетінің болып табылады.
Зерттеудің пәні - Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен ынтымақтастығын кеңейту негізіндегі процестерін талдау болып табылады.
Зерттеу болжамы – экономикалық-әлеуметтік мемлекет қалыптастыру жолындағы Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен ынтымақтастығын кеңейтудің жүзеге асырудың қазіргі заманғы қағидалары еліміздің тарихи және рухани даму ерекшеліктері ескеріле отырып, алдыңғы қатарлы дамыған әрі қаржылық мемлекет қалыптастырған елдердің озық тәжірибесі оңтайлы пайдаланылған жағдайда тиімді әрі жүйелі түрде жүзеге асырылады деген болжамға негізделген.
Мәселенің зерттелу деңгейі. Осы жұмыстың ғылыми аспектілері отандық және шетел ғалымдарының жұмыстарын зерттеу, талдау және қайта ой-елегінен өткізу негізінде қалыптасқан.
Ғылыми жұмыста көрсетілген төмендегідей шетелдік экономистердің ғылыми еңбектері (О.И.Лаврушин, В.А. Кудрявцев, Е.В. Кудрявцева, К.Р. Тагирбеков, Г.Г. Коробовой, В.И.Колесников, О.М.Марков, В.М.Усоскин, Е.Ф.Жуков, Э.А.Уткин, Е.Б.Ширинская және т.б.) және отандық экономист-ғалымдардың (Ғ.С. Сейітқасымов, Н.Н.Хамитов, Ұ.М. Искаков, О.Б. Баймұратов, Ш.Р. Әбділманова, Г.Т. Қалиева, С.Б. Мақыш, Л.П. Корнилова, И. Новиков және т.б.) еңбектері пайдаланылды.
Мәселенің деректік көзі ретінде статистикалық мәліметтер, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мәліметтері, Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитетінің мәліметтері, халықаралық қаржы ұйымдарының (ХВҚ, ДБ, халықаралық рейтингілік агенттік және басқалары) деректері, Қазақстан статистикалық басқармасының мәліметтері осы проблемалар бойынша басылымдар мен монографиялар болып табылады. Осы жұмыста монографиялық зерттеу, ғылыми-абстрактілік әдіс, байқаулар, зерттеулер, салыстырмалар, жүйелі және факторлық талдау, негіздеу, салыстырмалы көрсеткіштер, баланстық әдіс, экономикалық-статистикалық әдістер қолданылды.
Зерттеу әдістері. Зерттеу салыстыру әдістерін қолданумен және сараптаушылық бағалауды ескерумен жүйелік және факторлық талдау қағидаларымен жүргізілді.
Практикалық маңызы - Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен ынтымақтастығы бойынша автордың ұсынған ұсыныстары әртүрлі шаруашылық құрылымдарының тәжірибелік қызметінде пайдаланылуы мүмкін. Нәтижелерді пайдалану банктердегі несие саясатын ұйымдастыру әдістерінің нысандарын оңтайландыруға әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, жұмыстың нәтижелерін осы мәселе бойынша ғылыми зерттеулерді одан әрі қарай жетілдіру үшін ғылыми қызметкерлер пайдалануы және экономикалық теория, валюталық операциялар, ақша, несие, банктер курстарын оқыту бағдарламаларында қолданылуы мүмкін.
Практикалық базасы Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен ынтымақтастығы мәселелері жөніндегі зерттеулерді іс-тәжірибеге жеткізуге, деректердің сәйкес электрондық базасымен нығайтылған халықаралық қаржы нарығын басқарудың толық бағалы стратегиясын дайындаудан тұрады. Зерттеу нәтижелері, диплом бойынша қорытынды мен ұсыныстар экономикалық дамуды тұрақты арттыру, экономиканың ішкі ресурстарын тиімді пайдалану жөніндегі ұсыныстарды дайындаған кезде пайдаланылды.
Диломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, библиографиядан тұрады. Сандық материалдар кестелерде, суреттерде келтірілген.
Диломдық жұмыс көлемі. Диломдық жұмыс компьютерде терілген 84 бетте, оның ішінде 12 кесте, 9 суреттерде баяндалған.
Библиография

[1] Осипян Гарри Владимирович. Международные финансовые центры Восточной Азии в системе мировой экономики : диссертация ... кандидата экономических наук : 08.00.14. - Москва, 2006. - 151 с.
[2] Смирнов А. Кредитный "пузырь" и перколация финансового рынка / А. Смирнов // Вопр. экономики. - 2008. С. 4-31.
[3] Дзобелова Зарина Тамерлановна. Оффшорный бизнес России в современной структуре международных экономических отношений : Дис. ... канд. экон. наук : 08.00.14 : М., 2005 25 c.
[4] Миркин Я. М. Финансовый рынок - наш национальный проект / Банк. дело. - 2008. С. 8-10.
[5] Розинский И. Международные финансовые центры: мировой опыт и возможности для России / И. Розинский // Вопр. экономики. - 2008. С. 22-33.
[6] Миронов В. В. Цепная реакция финансового кризиса: что, где, когда? / / Банк. дело. - 2008. С. 22-26.
[7] Платонова И.Н. "Валюталық нарық және валюталық реттеу". Алматы. Оқу құралы –Басылым: "БЕК", 1996. 85 С.
[8] Сорос Д. Новая парадигма финансовых рынков / Джордж Сорос; пер. с англ. Кристофа Вагнера. - М.: Манн, Иванов и Фербер, 2008. - 89 с. - ISBN 978-5-91657-004-5. - Д9-08/48711 кди.
[9] Жуков Н.И. Әлемдік валюталық жүйе тарихынан// ЭКО. 1997.-N9.- С.99
[10] Круглов В.В. Қаржы-валюталық және несиелік қатынастардлың негіздері: Әлемдік валюталық жүйе. ИНФРА-М, 1998. – С. 31
[11] Суэтин А. А. Особенности финансовой сферы первой половины 2008 г. / А. А. Суэтин // Фин. аналитика: пробл. и решения. - 2008. С. 13-18. - Библиогр.: 5 назв.
[12] Суэтин А. А. Последствия финансового кризиса и новые явления в мировой экономике / А. А. Суэтин // Фин. аналитика: пробл. и решения. - 2008. С. 28-35.
[13] Финансовые рынки и экономическая политика России / С. С. Сулакшин и др.; Центр пробл. анализа и гос.-упр. проектирования при Отд-нии обществ. наук РАН. - М.: Науч. эксперт, 2007. - 135 с.: ил., табл., прил. - Библиогр.: с. 128-135.
[14] Фогельсон Ю. О некоторых публичных интересах на рынках финансовых услуг и средствах их правовой защиты / Ю. Фогельсон // Хоз-во и право. - 2008. С. 23-38.
[15] Балацкий Е. Мировые центры капитала: движение во времени и в пространстве / Е. Балацкий // О-во и экономика. - 2008. С. 112-130.
[16] Повалий А.С. Механизмы финансирования сделок слияния и поглощения // Сборник статей студентов и аспирантов ВАВТ. 2008. 11с.
[17] Н.А. Назарбаев “Қазақстандағы қаржы орталықтары” Хабар-Ақпарат 2006 жыл
[18] Булатов А.С. Ұлттық және әлемдік жүйедегі экономика. М.: БЕК, 1997 – С. 78
[19] Панкрухин А.П. Имидж Москвы: динамика и ресурсы развития. –ttp://www.academim.org/art/pan2_2.html (30.07.2009)
[20] Рожков И.Я, Кисмерешкин В.Г. Бренды и имиджи. Страна, регион, город, отрасль, предприятие,товары, услуги. М.: «РИП-Холдинг», 2006. С. 17
[21] Повалий А.С. Тенденции развития мирового рынка страховых услуг // Российский Внешнеэкономический вестник - №1 - 2009. 15с.
[22] Инвестициялық банктердің РБК Консалтинг материалдары бойынша консенсус-болжамы, Ренессанс Капитал, ХВҚ, Дүниежүзілік Банк деректері, www.cbonds.ru, www.forexpf.ru ақпараттық материалдары.
[23] Консенсус 31.10.2011 жылғы жағдай бойынша 10 халықаралық ұйымның жəне инвестициялық банктің болжамы.
[24] Халықаралық қаржы институттарының (16.10.2011), Fitch рейтинг аганттігінің (2011 қараша), JP Morgan, Финмаркет.(www.finmarket.ru) сұраулары негізінде РБК Консалтинг орташа консенсус-болжамы
[25] FitchRatings, «Global Economic Outlook», November 2011
[26] РБК Консалтинг орташа консенсус-болжам (16.10.2011), Fitch рейтинг агенттігі (2011 қараша), JP Morgan, РФ Экономика министрлігі
[27] World Economic Outlook, October 2011
[28] 2011 жылғы қазандағы жағдай бойынша 30 халықаралық институттардың деректері бойынша консенсус-болжамы.
[29] Қазақстанның қаржы тұрақтылығы туралы есеп, 2013 жылғы 9желтоқсан
[30] holdings of U.S. Securities», 2011 жылғы сəуір
[31] АҚШ Қазынашылығы «Report on Foreign Portfolio
[32] Орталық банктердің сайттары, Thomson Financial Ltd. (DataStream)
[33] Thomson Financial Ltd. (DataStream), Bloomberg
[34] Thomson Financial Ltd. (DataStream)
[35] www.rbc.ru
[36] Банктердің www.forexpf.ru (27.10.2011г бойынша.), www.quote.ru (01.11.2011г бойынша.) сайттарының материалы бойынша болжамы
[37] Thomson Financial Ltd. (DataStream), орталық банктердің жəне ұлттық статистика агенттіктерінің сайттары
[38] IMF «Quality of Financial Sector Regulation and Supervision Around the World», August , 2011
[39] Қазақстанның қаржы тұрақтылығы туралы есеп, 2013 жыл
[40] Шолпанқұлов Б., Есқалиев Е. «ТМД мемлекеттерінде исламдық қаржыландыру құралдарының дамуы». //Егемен Қазақстан 16 ақпан 2011 ж. 3б.
[41] Олжаев А. Елімізде алғашқы ислам банкі ашылады. //Айқын. 10 ақпан 2012 жыл. 5-бет.
[42] [ Шәріп А. Шариғат талабы қазақ елінің даму мақсаттарына сәйкес келеді. http://www.aikyn.kz/.
[43] Қазақстанда Ислам Банкі ашылады. ҚазАқпарат – 2011 жыл, мамырдың 19-ы.
[44] Тасболатов Е. Дағдарыстан шығар жол. //Ислам және өркениет. №4, 3 сәуір 2012 жыл. 11-15 бет.
[45] Исламдық қаржыландырудың тиімділігі. //Егемен Қазақстан. 16 наурыз 2010 жыл. 7-бет.
[46] «Дағдарыс арқылы жаңару мен дамуға атты» Елбасы Жолдауының республикалық ақпараттық-насихаттау тобының жетекшісі, Ауыл шаруашылығы министрі Ақылбек Күрішбаев Жолдаудыv үнлеуі «Егемен Қазақстан” газеті 2009-02-07, 2 бет.
        
        Тақырыбы: «Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік
институттармен ынтымақтастығы»
МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ……………………………………………………………………………..3
1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА-НЕСИЕЛІК ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ
ЖҮЗЕГЕ АСЫРУШЫ ... ... ... ... ... қатынастардың ұғымы……………………….6
1.2 Халықаралық валюта-несиелік институттарының пайда болуы, ... және ... ... ... ... ... қаржы институттарымен
байланысы…………………………………………………………………………..25
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА-НЕСИЕЛІК ... ... ... ... ЖАСАУ………………………………………31-60
2.1 Халықаралық ... құру жəне Даму ... ... ... ... ... ... Инвестициялық дауларды шешу жөніндегі халықаралық орталық қызметін
талдау......................................................................
....................................................42
2.4 ... ... ... Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... ИНСТИТУТТАРМЕН
ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫН ... ... ... халықаралық валюта-несиелік институттармен
ынтымақтастығын
жетілдіру...................................................................
.................61
3.2 Қазақстандағы ислам банкингінің келешегі…………………………………65
3.2 Дүниежүзілік банктің ... ... ... ... тақырыбының өзектілігі. Халықаралық валюта-несиелік
институттарын əлемдік экономиканы ... ... ... ... шешу үшін ... ресурстарын біріктіру арқылы қатысушы елдер
құрады.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ... жəне ... ... ... ... жəне ... қатысқан елдердің халық
шаруашылығындағы аса қиын жағдайы осы ... ... ... ... жəне ... ... жою үшін ұжымдық шаралар
қабылдау қажеттігіне байланысты болды. Осы ... 1944 ж. ... (АҚШ) ... БҰҰ ... ... ... жəне ұлттық валюта-қаржы ... ... ... ... үшін ... ... органдары ретінде Халықаралық валюта қорын
(ХВҚ) жəне жеке капиталға инвестициялық кредиттеуді ... ... ... ... ... құру жəне даму ... ... құру туралы шешім
қабылданды.
Еуропа елдерінің ... ... ... ... ... ... жəне əлемде шаруашылық ... ... ХВҚ жəне ХҚДБ ... ... ... халықаралық ұйымдар елдерге туындаған дағдарыстық құбылыстарды жеңу
жəне олардың экономикасын құрылымдық жағынан ... құру ... ... ... ... бөле ... ... мемлекеттік тəуелсіздік
алған елдерге олардың экономикалық даму қарқынын жылдамдату мақсатында
қаржылық көмегін ... ... ... қоры ... валюталық қатынастардағы
тұрақтылықты қолдау мақсатында құрылды. Оның ХВҚ Жарғысында ... ... ... ... ... ынтымақтастық, валюталарды
тұрақтандыруға ықпал ету, валюталық шектеулерді жою жəне елдер арасында жан-
жақты есеп ... ... ... мүше ... ... ... баланстарының
уақытша бұзылуын жою үшін валюталық ресурстар ұсыну болып табылады. ХВҚ ... ... ... бері ... ... жəне ... реформаларды
жүзеге асыратын мүше елдерге «экономиканы құрылымдық жағынан қайта құруға»
орташа жəне ұзақ мерзімді (7-10 жылға) кредиттер бере ... ... ... ... ел үшін ... ... сəйкес
мүше мемлекеттердің сол елдің экономикалық əлуетіне жəне оның əлемдік
экономика мен сыртқы ... ... ... ... айқындалатын жарналарынан
құралады.
Қор қызметінің маңызды бағыты оның ... ... ... ... ... ХВҚ мүше ... төлем баланстарының тепе-
теңдігін қалпына келтіру жəне валюта бағамдарын тұрақтандыру үшін ... ... ... ... мүше ... ... органдарымен:
қазынашылықтарымен, орталық банктерімен, тұрақтандыру қорларымен ғана
жүзеге асырады.
Диплодық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... рөлі мәселелері
жөніндегі теориялық зерттеулерді іс-тәжірибеге жеткізуге, ... ... ... ... ... елдердің қаржы нарығын
басқарудың толық бағалы стратегиясын дайындаудан тұрады.
Диплодық жұмыстың ... ... ... ... ... ... – халықаралық экономикалық қатынастардың
дамушы саласы болып табылады. Оның ауқымды секторы тауар ... ... ... ... ... ауысу жүйесін
қалыптастыру.
Қойылған мақсатты жүзеге асыру төмендегі міндеттерді шешуді көздейді:
- халықаралық ... ... ... ... ... халықаралық валюта-несиелік институттарының рөлін зерттеу;
- қазіргі ... ... ... ... ... ... ... талдау;
- Қазақстан Республикасының халықаралық валюта-несиелік институттармен
ынтымақтастығын кеңейту перспективаларын зерттеу
- елдің жалпы дамыған елдердің қаржы нарығының ... оның ... ... ең ... ... ... дәл ... анықтау.
Зерттеу нысаны – халықаралық қаржы нарығын ... ... ... ... ... ҚРҰБ, Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен
қадағалау комитетінің болып табылады.
Зерттеудің пәні - ... ... ... ... ... ... ... негізіндегі процестерін
талдау болып табылады.
Зерттеу болжамы – ... ... ... ... Республикасының халықаралық валюта-несиелік
институттармен ынтымақтастығын кеңейтудің ... ... ... ... ... тарихи және рухани даму ерекшеліктері ескеріле отырып,
алдыңғы қатарлы ... әрі ... ... қалыптастырған елдердің озық
тәжірибесі оңтайлы пайдаланылған жағдайда тиімді әрі ... ... ... ... ... ... зерттелу деңгейі. Осы жұмыстың ғылыми аспектілері ... ... ... ... ... талдау және қайта ой-елегінен
өткізу негізінде ... ... ... ... шетелдік экономистердің ғылыми
еңбектері (О.И.Лаврушин, В.А. Кудрявцев, Е.В. Кудрявцева, К.Р. Тагирбеков,
Г.Г. Коробовой, ... ... ... ... ... және т.б.) және ... ... ... ... Ұ.М. ... О.Б. ... ... Г.Т. Қалиева, С.Б. Мақыш, Л.П. Корнилова, И. ... ... ... ... деректік көзі ретінде статистикалық мәліметтер, Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің мәліметтері, Қазақстан ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және
қаржы ұйымдарын ... мен ... ... мәліметтері, халықаралық
қаржы ұйымдарының (ХВҚ, ДБ, ... ... ... ... ... ... ... басқармасының мәліметтері осы
проблемалар бойынша басылымдар мен ... ... ... ... ... ... ... әдіс, байқаулар,
зерттеулер, салыстырмалар, ... және ... ... ... ... ... ... экономикалық-статистикалық
әдістер қолданылды.
Зерттеу әдістері. Зерттеу салыстыру әдістерін ... ... ... ... жүйелік және факторлық талдау
қағидаларымен жүргізілді.
Практикалық маңызы - ... ... ... ... ... ... бойынша автордың ұсынған ұсыныстары
әртүрлі шаруашылық ... ... ... ... Нәтижелерді пайдалану банктердегі несие саясатын ... ... ... әсер етуі ... ... қатар,
жұмыстың нәтижелерін осы мәселе бойынша ғылыми зерттеулерді одан әрі қарай
жетілдіру үшін ғылыми қызметкерлер пайдалануы және ... ... ... ... ... ... курстарын оқыту
бағдарламаларында қолданылуы мүмкін.
Практикалық базасы Қазақстан ... ... ... ... ... ... жөніндегі зерттеулерді
іс-тәжірибеге жеткізуге, деректердің ... ... ... ... ... ... ... толық бағалы стратегиясын
дайындаудан тұрады. Зерттеу нәтижелері, диплом бойынша қорытынды мен
ұсыныстар ... ... ... ... ... ішкі
ресурстарын тиімді пайдалану жөніндегі ұсыныстарды дайындаған кезде
пайдаланылды.
Диломдық жұмыстың ... ... үш ... ... тұрады. Сандық ... ... ... жұмыс көлемі. Диломдық жұмыс компьютерде терілген 84 бетте,
оның ... 12 ... 9 ... ... ... ... ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ЖӘНЕ ОНЫ
ЖҮЗЕГЕ АСЫРУШЫ ... ... ... ... ... қатынастардың ұғымы
Халықаралық валюта несие қатынастары бөлу, айырбастау, ... ... ... ... ... және төлем балансында көрініс
тапқан, халықаралық экономикалық қатынастардың ... ... ... ... бір мезгілде олар салыстырмалы түрде
дербес болып ... ... ... мен ... ... ... ... кері әсерін тигізеді.
Әлемдік валюта жүйесі, ұлттық экономиканың өзара ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын білдіреді. Халықаралық еңбек бөлінісі, тауарлы
өндіріс пен ... ... ... сыртқа сауда оның базасы болып
саналады [1].
Әлемдік валюта жүйесінің құрамды элементтері:
Халықаралық төлем құралдарының белгілі бір ... ... ... ... халықаралық валюта);
Валюта бағамы және валюта ... ... мен ... ... қоса ... ... айырбастау тәртібі;
Халықаралық айналымды валюта-төлем құралдарымен қамтамасыз ... ... есеп ... ... мен валюта және алтынның халықаралық
нарығының  тәртібін ретке және ... ... ... ... ... ... институттардың
мәртебесі;
Әлем шаруашылығының сыртқы экономикалық қызметімен байланысты
халықаралық есеп айырысу мен ... ... ... ... ... ұлттық банк мекемелерінің жүйесі.
Әлемдік валюта жүйесіндегі барлық төлем мен есеп айырысу операциялары,
аталмыш ұлттық валюта ақша бірлігінің бағасы ... ел ... ... көрінетін валюта бағамдарының  негізінде жасалады [2].
Алғашқы беттегі валюта бағамы ... ... мен және оның ... ... ... құрамымен, валюталарды пайдалану арасындағы қарама-
қайшылық тереңдей түседі. 60-шы жылдардың ортасында ... ... ... ... Еуропа мен Жапонияның пайдасына өзгеруші күштер
арақатынасының сәйкес келушілігін доғарды, әлем ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс 1971-1973 жылдары оның
барлық қағидаларының үзілуіне алып ... ... ... ... ... ... бағасы алынып тасталды, белгіленген бағамдар 
тәртібі еркін айналыстағы бағамдармен ауыстырылды.
Жаңа әлемдік валюта жүйесі, алтынның ... ... ... ... өлшемдерін жойған, алтындоллар стандартының күйреуі
1976 жылғы Ямай  келісімімен заңдастырылды. “Қарыз алудың арнайы құқығы”
валюта жүйесі ... ... ... ел, ... ... ... қараулары бойынша таңдау құқығын алды. Валюта бағамдарының
әртүрлі тәртіптеріндегі валюталар жүйесі ... 1979 ... ... ... ... ... ... деңгейде, өзінің есеп айырысу
бірлігі – ЕВРО енгізілді. Толыққанды ұжымдық ... ... ... ЕВРО ... валюта жүйесі (ЕВЖ) қызметін жүргізеді. Доллардың
өктемдігінен “Ортақ нарықты” қорғау, Еуропалық валюта жүйесінің ... ... ... ... ... кезеңдегі әлем шаруашылығы байланыстарының қалыптасуы мен 
әлемдік валюта ... ... ... ... жоқ және ... ... ... қатынастар – бұл ұлттық шаруашылық қызметтерінің
нәтижелері мен өзара ... ... ... және ... валюталардың қызмет етуі барысында қалыптасатын ... ... ... ... ... ...... ісі түрінде
Ертедегі Грецияда пайда болған. Олардың ... даму ... ... ... мен ... да Орта ... Еуропадағы сауда
орталықтары болды, онда есеп ... ... ... ... ... одан әрі ... өндіргіш күштерінің өсуімен,
дүниежүзілік нарықтардың құрылуымен, халықаралық ... ... ... ... ... ... материалдық өндіріс саласына, сондай-
ақ бөлу, айырбас және тұтыну салаларына қатысты халықаралық экономикалық
қатынастарға делдал ... ... ... ... ... және ... экономиканың
дамуына, саяси жағдайға, елдер арасындағы күштердің арақатынасына тәуелді.
Халықаралық ... ... ... ... ... жүйе ... Экономикалық тұрғыдан қарағанда-бұл шаруашылық
байланыстарды интернационалдандыру негізінде тарихи түрде ... ... ... ... ... ... белгілі бір қоғамдық-экономикалық формация шегінде ... ... ... ... ... мынадай валюталық жүйенің ... ... ... аймақтық.
Басында елдегі ұдайы өндіріс процесіне қажетті валюталық ресурстарды
қалытастыруға және ... ... ... ... ... ... қатынастар жиынтығы ретінде ұлттық жүйе
пайда болды. Ұйымдық-заңдық тұрғысынан ... бұл ... ... ... ... ... ... құқық нормаларын ескере отырып ұлттық ... ... ... қатынастарды ұйымдастырудың мемлекеттік-
құқықтық формасы.Ұлттық валюталық жүйе елдің ақша жүйесінің бір бөлігі ... ... ... және ... ... шыға ... валюталық
жүйенің ерекшелігі ел экономикасындағы сыртқы экономикалық байланыстардың
даму ... ... ... жүйе мен ... шаруашылықтың даму негізінде
қалыптасқан және ... ... ... бекітілген халықаралық
валюталық қатынастарды ұйымдастыру формасы-дүниежүзілік валюталық ... ... ... және ... ... ... байланыстығы олардың біртұтас екендігін білдірмейді, себебі ... ... етуі және ... ... жекелеген елдер экономикасын
және дүниежүзілік шаруашылыққа ықпал етуі әр ... ... ... ... ... ұлттық жүйемен байланыстыратын, ... ... ... ... және ... мемлекет аралық
валюталық реттеулерде және валюталық саясатты шоғырландыруда негіз болатын
ұлттық банктер болып табылады ... ... ... мемлекеттік-құқықтық ұйымдастыру формасы
жетекші елдердің мүдделігімен және ... ... ... ... және ... ... ... және дүниежүзілік валюталық ... ... ... олардың элементтерінен байқалады.
Егер ұлттық валюталық жүйе ... ... ... ақша ... болса, ал дүниежүзілік валюталық жүйе ... ... ... ... ... халықаралық есептесу бірліктеріне негізделеді.
Резервтік валюта − халықаралық төлем және резерв ... ... ... ... үшін ... ... пен ... бағамды
анықтауға базалық қызмет ететін, валюталар бағамын ... ... ... жүргізуде пайдаланылатын алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... ... валюта мәртебесін алудағы алғышарттар:
-дүниежүзілік өндірісте, тауарлар мен ... ... ... ету ... ... ... байланыс жүйесі бар несиелік-банктік мекемелердің
дамыған торабы;
-басқа елдерде оған деген ... ... ... ... ... ... ... және валюталық шектеудің болмауы.
Резервтік валюта мәртебесі эмитент-елдің экономикасына ... ... ... осы ... тұрақтылығын қолдап отыру
қажеттігі, сауда және ... ... ... ... ... ... ... валютаны резервтік дәрежеге көтеру ұлттық
шаруашылық үшін төлем ... ... ... ... ... ... және ... халықаралық несие алу жолымен жабу
мүмкіндіктері түрінде бірқатар артықшылықтар береді ... ... ақша ...... ... пен ... белгілеу, халықаралық талаптар мен ... ... ... ... ... пайдалылатын валюталық бірлік. Қазіргі уақытта
халықаралық экономикалық ... ... ету үшін ... ... ақша ... ... СДР және ЭКЮ қызмет етеді. Бұл халықаралық
активтер ... ... есеп ... ... ... жазбаша жазу жолдарымен: СДР –Халықаралық валюталық қорда, ... ... ... валюталық Еуропалық қауымдастыққа
ынтымақтастыққа ... ... ... ... ... ... ... қоржынға кіретін валюталардың орташа өлшемді құнын және
бағамдарын өлшеу негізіде есептеледі.
Валюталық «қоржын» 1973 жылы ... ... ... ... ... ... ... банктерді және халықаралық валюталы-несиелік
ұйымдарда қолданылады. Осы ... ... ... ... құрамы және
валюталық компоненттердің мөлшері орташа өлшемді баға ... ... ... ... ... ... топқа кіретін валюталардың АҚШ
долларына қатысты нарықтық құнының сомасында есептеледі. СДР ... ... ... ... ... ... бес валютадан тұрады (
1.011991 ж.жагдай бойынша): АҚШ доллары -40%,неміс маркасы-21%, ... ... ... ... фунт ... ... және ... жағдайларына байланысты анықталатын
валюталардың конверсиялар дәрежесі валюталық жүйенің келесі бір элементін
сипаттайды.Басқа да ... ... ... ... ақша
бірліктері ретінде еркін конверсиялатын валюталар болады.1978 жылдан бастап
халықаралық валюталық қорлар мынадай ұғымдар ... ... ... ... ... ... яғни ... есеп айырысуларда және
валюталық нарықтардың негізгі операцияларында ... ... ... ... бар, жартылай конверсияланған елдердің
валюталары;
- валюталар айырбасына ... ... ... ... ... бұл валюталық бағамның негізгі болып табылатын және
заңды түрде бекітілген екі валюта арасындағы ... ... ... ... ... валюталық паритет СДР негізінде белгіленеді [10].
Ұлттық валюталық жүйенің шегінде ХВҚ арқылы мемлекетаралық реттеу
обьектісі ... ... ... ... ... шек қою, ... ... енгізілуде.
Халықаралық ақшалай талаптар мен міндеттемелерді мемлекеттік реттеумен
байланысты бейнелейтін және жекелеген елдің немесе барлық ... ... ... ... ... ... элементі
болып табылады.Халықаралық валюта өтімділігінің құрылымына шетел валютасы,
алтын, ... ... ... ... ... СДР және ЭКЮ-дағы
шоттар кіреді [11].
Халықаралық несиелік құралдарды пайдалану ережелерінің регламенттеуі
және халықаралық есеп айырысулар жүйелік халықаралық ... ( ... және ... конвенция, 1930 ж) сәйкес жүзеге асырылады.
Валюталық жүйенің институтциональдық құрылымы ұлтаралық ... ... ... ... ... ... болуының себептерінің біріне,
жаңа валюталық орталықты құру және оны ... ... жүйе ... ... ... ... жүйе - ... бағамдардың ауытқуын
азайту және интеграциялық процессті ынталандыру мақсатында бірлестікке мүше
елдердің валюталық қатынастарын мемлекеттік-құқықтық ұйымдастыру ... ... ... ... ... қызмет етуімен байланысты
қалыптасатын қоғамдық ... ... ... табылады (Еуропалық
валюталық жүйе, 1979 ж. ... ... даму ... ... дүниежүзілік нарықтың,
халықаралық еңбек бөлінісінің, дүние-жүзілік шаруашылықтың ... ... ... ... ... жүйе ... революциядан
кейін алтын монометаллизмі базасында алтын монета ... ... 1867 ж ... келісімі алтынды дүниежүзілік ақшалардың жалғыз
формасы ретінде мойындады. Ұлттық және дүниежүзік валюта және ақша жүйелері
біріктірген болатын, себебі ақша ... ... ... ... бойынша
қабылданды. Алтын стандарты өндірісті, сыртқы экономикалық байланыстарды,
ақша айналысесеп айырысуларды реттеуші ретінде рольін атқарады.
Кейіннен ... ... ... ... өзін ... алды, ол
шаруашылықтың шаруашылық байланыстарына сәйкес келмеді. 1914 ж валюталық
шектеу енгізді. Бірінші ... ... ... пайда болған валюталық
былықтан соң, алтын және жетекші валюталарға негізделген мемлекет ... ... ... ... ... ... валюталық жүйе 1922 ж Генуэз конференциясындағы
мемлекетаралық келісімімен құрылды. 30 елдің ақша ... ... ... ... қызмет етті. Ол кезеңдерде резервтік валюта мәртебесі
ресми ... бір ... ... бірақ та фунт стерлинг пен АҚШ
доллары жетекшілік танытты.
Үшінші дүниежүзілік валюталық жүйе 1994 ж ... ( АҚШ ... ... ... Қатысушылары 44 ел болды, ... ... онда ... валюталық жүйенің мынадай қағидалары
анықталды:
алтынға және екі резервтік валютаға ( АҚШ ... және ... ... ... ... ... стандарттың жүйесі
белгіленеді. Бұл жерде алтын девиз стандартты ... ... ал ақша ... ... ... ... ... келісімі ... ... ... төрт
негізгі формасы қарастырылды: валюталардың алтындық паритеті және олардың
Халықаралық валюталық қорда ... ... ... ... ... ... ... құрал және халықаралық валюта
өтімділігінің компоненті:
- АҚШ долларын алтынға ... және оны ... ... 31,10352 г (1934 ж.) тең 1 ... ... үшін 35 доллар
ресми бағада айрбастау жүзеге асырылып, іс жүзінде долларлық ... ... ... саясат және валюталық шектеулік халықаралық келісім-
шарттарға бағынды;
- валюталық ... ... ... АҚШ долларымен бейнеленді,
паритетті өзгерту тек қана ... ... ... ... ... ... бағамдардың режимі белгіленді ( +/- ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік валюталық жүйе
құлдырады. Төртінші дүниежүзілік валюталық жүйенің қағидалары Кингстонда
(Ямайка) 1976-1978 жж. ... мүше ... ... ... ... валюталық қор Жарғысына түзетулер енгізілді. Ямайка ... ... ... ... ... СДР ... ... бірақ іс жүзінде долларлық стандарт
сақталды, ... ... СДР ... есеп ... ... ... «коржындағы» доллардың үлесі -
40%, ресми валюталық ... - 60%-ға ... ... ... ... мүше ... валюталық паритеттерін кез ... ... ... ... ... ... көп валюталы
стандартқа өту ... ... ... ... ... тыйым салынды:
ресми баға, алтындық паритет ... ... ... ... ... ... бағамдар режимін таңдауға құқық берілді (1973 ж. ... ... ... ... жүйесі енгізілді);
- ХВҚ арқылы мемлекетаралық реттеу күшейді.
Сонымен дүниежүзілік валюталық ... ... ... ... ... және оны ... ... әкелді. Жаңа валюталық жүйені
құруда үш кезенді бөліп қарауға ... 1) жаңа ... ... ... ... ... ... 2) құрылымдық
біртұтастығын калыптастыру, құруды аяқтау, жаңа ... ... іске ... 3) ... және элементтері өзара байланысқан
толыққанды қызмет ететін дамыған дүниежүзілік валюталық жүйені ... ... ... ... ... ... кауымдастық
елдері 1979 жылы наурызда валюталар бағамын тұрақтандыру және инфляция
деңгейін кысқарту жолымен ... ... ... ... ... ... ... құрды. Бұл жүйе ЕВЖ мүше ... ... ... бағалауға арналған ЭКЮ еуропа валюта ... ... ... ... ... ... ... валюталық жүйе мүше елдердің ресми алтын-доллар резервтерінің
20% біріктіре отырып, ... ... ... қамтамасыз ету үшін
пайдаланады. Валюталық ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі негінде өзара ... ... жаңа ... үшін ±6% және басқа жағдай-ларда ± ... ... ... ... ауытқулар шегінде интервенция
жүргізеді. 1987 жылдан ... ... және ... ... жүргізілуде, маргиналдық интервенцияның шектері
диаграммада көрсетілген [14].
Еуропаның экономикалық жүйелері мен монетарлы ... ... ... көпұлтты институттарға беруі, ЕВО шеңберінде келісім-
шарттарды реттеу және жүйелендіру барысы 1988 жылы ... ... ... алғышарттары болып табылды.
Одақты құрудың мақсаты - ЕО шегінде тауарлар, көрсетілген қызметтер мен
капиталдардың еркін қозғалысы; ақша ... ... ... ... ... арасында тұрақты өзара катынас белгілеу,
капиталдар нарығын ырықтандыруға ... ... ... қабылдау.
ЕВО 12 елінің мемлекеттерінің басшылары Еуропалык одақ жөнінде жоба
дайындап, оған 1992 жылы 7 ... кол ... және оны ... ... деп ... ... ... экономикалық және ақшалай одаққа
катысты ережелер жинағы ... және ... ЕО ... мен ... ... ... ... Еуропалық валюта одағына ... ... ... ... үш ... ... елдің орташа
инфляция деңгейінің 1,5%-нан аспауы тиіс;
- бюджет тапшылығы да өте ... ... ... ЕВО-ға мүше болған екі жыл ішінде ... ... ... ұшырамауы тиіс,
- ұзақ мерзімді пайыз мөлшерлемесі үш тұрақты елдің орташа деңгейінін
2%-нан аспауға ... ... ... ... ақша ... ... оның
шарттарын жасайтын, вапюталық операцияларды жүзеге асыратын және ... ... ... ... Орталық банк пен қатысушы елдердің
орталық банктерін ... ... ... ... ... ... ... валюталық қорға мүше бола отырып,
дүниежүзілік валюталық жүйелердің бірден-бір қатысушысы болып саналады.
Өзінің шығындарын жабуға мемлекет ... ... де ... ... ... қарқындап өсуі халықаралық мемлекеттік
несиенің тез дамуына жеткізіп, ... ... ... ... ... себепкер болып отыр. Мемлекеттер ... ... ... ... үшін ... ... ... жерлердегі бос ақша көздерін барған
сайын ... ... ... банктер, сондай-ақ, әр ... ... ... несие мәмілелерінің қатысушылары болып отыр.
Халықаралық несие – бірқатар елдер мемлекеттерінің, ... ... ... заңды және жеке тұлғаларының басқа ... ... және өзге де ... және жеке ... берілетін қарыздары.
Сыртқы экономикалық байланыстардың дамуына ... ... ... мына ... ... ... ... маңызды орын алып отыр:
Халықаралық Валюта Қоры, Халықаралық Қайта Құру және Даму ... және ...... Халықаралық Ассоциациясы, Инвестициялар Кепілдігінің
Көпжақты Агенттігі, Халықаралық Қаржы Корпорациясы, Европа Қайта Құру ... ... Азия Даму ... ... Даму Банкі және басқалары. Халықаралық
Валюта Қоры валюта бағамдарын реттеу нормаларын ... және ... ... ... ... ... ... шектеулерді жою,
оларға төлем баланстарын реттеу үшін қаражаттар беру ... ... мен ... ... ... ... банк пен оның ұйымдары елдердің экономикалық дамуын оларға
техникалық көмек ... мен ... ... ... іске ... ... ... арқылы қолдап отырады.
Халықаралық мемлекеттік несие – халықаралық экономикалық қатынастар
сферасында елдердің ... ... ... ... ... ... ... немесе несиегер ретінде болатын
қатынастардың жиынтығы. Бұл қатынастар мемлекеттік ... ... ... және ішкі қарыздар секілді олар да қайтарымдылық, мерзімділік
және ... ... ... ... ... қарыздардың сомасы
есептелген пайыздармен бірге ... ... ... ... ... ... ақша және тауар нысанында беріледі. Несие
субъектісі ... ... ... ... ... болып саналады [17].
Өзінің мәні жағынан халықаралық мемлекеттік несие ұлғаймалы ұдайы
өндірісті ... ету ... бірі ... ... ... ... елдерге экономикалық көмек көрсетудің құралы ... ... ... экономикалық заңдардың бүкіл жиынтығымен
айқындалады.
Халықаралық несиенің дамуы мына факторларға ... ... ... ... ... мен экономикалық бірігу;
- өндірістің мамандандырылуы, қауымдасуы;
- елдердің табиғи ресурстарымен және жұмыс ... әр ... ... жеке ... ... ... біркелкі еместігін жеңіп шығудың
қажеттігі;
- дамушы елдерге экономикалық көмек көрсетудің қажеттілігі;
- дамушы елдердің ... ... ... ... несиеге берілетін мемлекеттің несие ресурстары:
1) қорланым қорларына жататын мемлекеттік бюджеттердің қаражаттарынан;
2) ұжымдық ... ... ... және ... ... және тартылынды (тартылған) қаражаттары);
3) мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың қаражаттарынан тұрады.
Ақша нысанындағы халықаралық несие ұлттық валюталарда және ... ... ... ... ... мемлекеттердің сыртқы экономикалық
қызметі процесінде тауар және ақша ресурстарын қайта бөлу ... ... ... ... ... дамуын тездетуге,
экономикалық дамудың деңгейлерін теңестіруге, сыртқы сауданың ... ... ... жәрдемдеседі.
Халықаралық несиенің негізгі нысаны сыртқы қарыздар болып табылады.
Қарыз қаражаттары сыртқы сауда мәмілелерін жүзеге асыру немесе ... ... ...... ... ... үшін ... сауданы несиелендіру кезінде кредиттерді беру, пайдалану және өтеу
елдердің тиісті бағдарламалары мен бюджеттерінде ... ... ... ... ... ... әрі бөгетсіз орындауына мүмкіндік
береді.
Халықаралық несие нысандарында экономикалық дамуды ... ... ... мен ... ... ... ... ресми көмек
ерекшеленеді. Көмек беру мақсаттарының ... емес ... ... ... валюта-кредит ұйымдары өздерінің пайдасын барынша көбейтуге
ұмтылмайды, керісінше құрылымдық жаңғыртуды және ... ... ... ... ... ... ... валюта
қорының несиелері Қазақстанға макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... ... мұның өзі басқа халықаралық ұйымдар қарыздарының елге түсу
шарттарының бірі ... ... ... ... ... ... экспорттық
немесе “байланыстырылған несиелер” нысаны қолданылады. Мұндай несиелерді
беру қарызгер-елге нақтылы ... ... ... ... ... ... ... Әдетте байланыстырылған несиелер
жеңілдік жағдайда беріледі, мұның өзі өз ... ... ... басқа елдердің рыноктарында қорғаудың қажеттілігінен туады.
Экспорттық несиелерді пайдаланудың елдің сауда балансына ықпал ... ... ... ... ... импорт өседі, ал бұл сауда
балансының тапшылығын тудырады немесе көбейтуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... ықпал жасайды,
өйткені, біріншіден, тиісті қаражаттарды ... ... ... ... еді және ... ағымдағы қажеттіліктерді мезеттік
қанағаттандырудың орнына табыс ... еді, ... ... ... ... және арзан тауарлар ретінде отандық тауарларды
ығыстырады немесе оларды ... ... ... жабдықты, материалдарды, азық-түлікті ... ... ... ... ... ... ұйымдары мен сыртқы экономикалық банк
контракттар мен келісімдер, соның ішінде өтемдік келісімдер негізінде ... ... мен ... алатын банк және коммерциялық несиелерді
пайдаланады. Өтемдік келісімдер – бұл сыртқы сауда келісімдерінің түрі, бұл
келісімдер кезінде ... ... ... оның ... басқа тауарлар
жеткізілімімен төлейді. ... ... ... ... ... мерзімді несиелер алуды қарастырады, бұл несиелердің есебінен ... ... бір ... салу үшін ... ... алынатын тауарлар
төленеді. Жеткізілімнің құны салынған объектілер өнімнің экспорты ... ... өтеу ... ... үшін ... агенттіктері елдің несие
рейтингін әзірлейді, бұл орайда мына аспектілерге назар аударылады:
1. Демократиялық саяси жүйені жасаудағы прогресс; мұны ... ... ... ... ... ... ... реформаларды жүргізуге саяси жолды ұстаушылық және ... ... ... ... деп ... Қаржылық тұрақтылыққа және экономикалық өсуге жетудегі ... ... ... ... ... және монетарлық саясаттың
тиімділігі, ұлттық валютаның тұрақтылығы мен айырбасталым-дығы ... ... ... ... ... Нарықтық экономикаға көшудегі прогресс: экономикадағы жеке меншік
сектордың рөлі (мемлекеттік секторды жекешелендірудің ... жеке ... ... ... ... ... басқарудың тиімділігі, қоғамның салық салуға ... және ... ... ... ... ырықтандыру (баға
белгілеудің еркіндігі, жаңа отандық және ... ... ... ашықтығы, сыртқы сауда мен инвестициялық қызметтегі ашықтық),
қаржы секторының ахуалы ... ... ... және оны ... ... ... қор ... және банктік емес қаржы мекемелерінің
дамуы), ... ... ... ... ... ... ... Сауда ағындарын қайта бағдарлау. Экспорт пен импорттың өсу ... ... ... ... ... ұйымдарына қатысу,
қаржыландырудың көзі ретіндегі шетелдік тура ... ... ... ... беру ... ... ... Қазақстан Республикасы шетелдерден едәуір ... ... ... ... ... ... жұмсаудың маңызы арта
түсуде. Олар бірінші кезекте тұтынуға арналған ... ... құру және ... және ... ... яғни экономиканы
сауықтыру үшін белгіленген құрылымдық саясатты ... ... ... ... тиіс.
1.2 Халықаралық валюта-несиелік институттарының пайда болуы, құрылымы,
мақсаты және атқаратын қызметтері
Халықаралық ұйымдардың дамуы мен ...... ... ... ... ... көрсету және халықтар
арасындағы экономикалық жақындасудың объективті процесі.
Халықаралық ұйымдардың пайда болып, ... ... ... ... және ... саяси және экономикалық іс-қимылдарына
байланысты. Көне замандарда, құл иеленуші ... ... ... келісім-шарттар, халықаралық арбитраждар туындап, ... ... ...... мен конференциялар пайда
бола бастаған. Уақыт жылжыған сайын халықаралық бас қосулар кездейсоқ емес,
оқтын-оқтын жүзеге асырылып және ... ... ... ... ... ... құрылып өз қызметтерін дәйекті түрде жүзеге асырған.
Міне, дәл осындай ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың пайда болып дамуына дүниежүзілік сауда, ... діни ... да әсер ... Ал ... ... ... ... бұдан жүз жылдай бұрын ... ... ... ... ... ... ... әсіресе
халықаралық экономикалық рыноктың қалыптасуымен тікелей байланысты.
Халықаралық ұйымдарды құрудағы жеңілдіктер қатарына сол уақыттың өзінде
халықаралық ... ... ... мен институттары қызметінің
қалыптаса бастағаны да әсер етті. Ең алғашқы ірі ... ... жер ... ... одақ ... ... телеграф одағы
(1865ж.), Дүниежүзілік почта Одағы (1874ж.), Халықаралық ... және ... ... ... және өнер ... ... қорғау
Халықаралық Одағы (1886ж.), Құлдыққа ... ... Одақ ... ... ... ... ... Одағы (1890ж.) жатады.
Кейінгі жылдары халықаралық ұйымдардың саны жедел қарқынмен арта түсіп,
үстіміздегі ғасырдың 80-жылдары олардың саны 20000 мыңға жуықтады.
Соңғы ... ... ... ... күрт өсуі халықаралық
қатынастардың орасан жандануымен және ... ... ... ... экономикалық қатынастардың қарқынды дамуына ХХ
ғасырдағы ғылыми-техникалық прогрестің ... ... де өз ... ... ... жаңа, маңызды түрлері пайда болды.
Жекелеген елдер саясатындағы түсініспеушіліктер, қайшылықтар
халықаралық ... бір ... ... ... кедергі бола алмайды.
Қайта мұндай түсініспеушіліктер мен қайшылықтар олардың ... ... ... ... ... шешу үшін ... ... құрал екендігін дәлелдейді. Олардың беделін арттыра түседі [19].
Халықаралық ... ... ... ... ұйымдар да
өзгерістерге ұшырайды: ... ... ... ... ... басқа біреулері өз қызметтерін доғарады.
Халықаралық ұйымдар халықаралық қатынастар жүйесінің ажырамас бір
бөлігі. Бұл ... ең ... және ... ... – мемлекет. Мемлекеттер
халықаралық құқықтың басты субъектілері. Сондықтан халықаралық ұйымдары
халықаралық қатынастар жүйесінің екінші ... ... деп ... Халықаралық ұйым халықаралық келісім-шарттарды негізге ала ... ... ... ... нысандары арқылы арақатынастарын жөнге
келтіре береді.
Енді халықаралық ұйымдар ... ... бес ... ... ... ... Мұның мәні халықаралық ұйымдарды құру ... ... ... халықаралық келісім-шарт есептеледі.
2. Белгілі мақсаттардың болуы. Белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... анықтайды.
3. Өзіне сай ұйымдық құрылымы, яғни ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... халықаралық құқықтары және міндеттері болуы, олардың
құқықтық еркі бар заңды тұлға ... ... ... ... ... сай ... яғни өз ... құқықтың жалпыға бірдей принциптері мен ... ... ұйым ...... құқық субъектісі болуға
мүмкіндігі және тұрақты түрде ... ... ... бар, ... ... сай белгілі мақсаттарды орындау үшін келісім негізінде
құрылған мемлекеттердің халықаралық бірлестігі.
Халықаралық ұйымдардың қызметтері ...... алға ... мен ... ... бағытталған іс-қимылдар жиынтығы.
Халықаралық ұйымдардың қалыптасқан және дәстүрлі аспектілерінің бірі –
олардың дипломатия құралы екендігінде. ... ... ... ... шектерінен асып, көпшіліктің мүдделеріне сай ... ... ... ... ... ... иемдене
бастады.
Халықаралық ұйымдардың ежелден келе жатқан дәстүрлі функцияларының бірі
– ақпараттық қызмет. Сонымен қатар бақылау ... де ... ... ... Бұлардың қатарына жарғылар, көпжақты конвенциялар,
пактілер және бақылауды жүзеге асыруды қарастыратын әр ... ... ... жатады. Оперативтік қызмет халықаралық ұйымдардың жаңа
функцияларының бірі. Бұл ... ... ... Ұйымы, оның
мамандандырылған мекемелері және басқа да бірқатар ... ... ... әр ... ... ... халықаралық
қатынастар дамуының қажеттіліктеріне байланысты. Сондықтан болашақта ... ... ... дами ... ... ... ... сауда, валюта, төлем балансы,
өндірістік қиындықтарды, сондай-ақ трансұлттық корпорациялардың қызметін
кеңейту мәселелерін ... ... ... ... маңызы
қазіргі әлемде үлкейіп келеді. Бұл ұйымдардың қызметі әр ... ... ... ... ... мәселелерді шешуге бағытталған
[20].
Халықаралық қаржы ұйымдары ретінде мынадай ... ... ... ... ... ... Халықаралық қайта құру және даму банкі;
• Халықаралық қаржы корпорациясы;
• Еуропалық қайта құру және даму банкі;
• Азиялық даму банкі;
... даму ... ... ... жылы Бреттон Будс қаласында (АҚШ) халықаралық қаржы конференциясы
өткен болатын, осы ... ... ... қор (ХВҚ) ... ... қабылданды. Алғашында мүшелерінің саны 35 мемлекет болса, 1993
жылы олардың саны 74-ке дейін ... ... ... да ... ... ... мүшесі болып табылады.
ХВҚ-ға кіргенде, әрбір мемлекет квота (жазылу ... ... ... ... ... бір ақша сомасын қосады. Қор капиталына мүше-елдердің
жарнасы екі бөліктен: 1) сол ... ... 25 ... көлемінде немесе
оның алтын мен доллар запастарының 10 ... ... ... ... 2) ... ... ... ұлттық валюта түріндегі жарнадан тұрады.
Квотаның маңызы әр түрлі болып ... ... олар ... ... құрайды, ХВҚ оларды қаржылық қиыншылықтарға түскен ... ... беру үшін ... ... ... ... ... мүшесі ХВҚ-дан қарызға алатын немесе СДР деп аталатын арнайы
активтерді кезеңдік қайта бөлуде алатын соманың ... ... ... ... мүше-елдің керек жағдайында алатын несиесінің ... ... ... ... олар әрбір мүшенің дауыс салмағын анықтайды. Ел
бай болған сайын, оның квотасы соғұрлым ... ... ... көлемі ел
экономикасының жұмыс істеуін және ... ... ... ... бес жыл сайын квотаның мөлшері қайта қаралып тұрады әрі
ХВҚ қажеттілігіне және ... ... ... ... немесе азайтылуы мүмкін. 1945 жылы ХВҚ-ның 35 мүшесі 7,6 ... жуық және 1993 жылы 174 ел – 140 ... ... ... ... ... дауыс санының көп бөлігін, көп ... ... ... ... басшылық орынды АҚШ алады, оған барлық
дауыстың 17 пайызы келеді. ... ... ... – 7 ... әрі қарай –
Германия, Франция, Ұлыбритания – 5-6 пайыз.
ХВҚ-ның жоғарғы директивті органы – губернаторлар кеңесі, мұнда ... ... ... ... министрі немесе орталық банк төоағасы)
және балама губернаторлардан тұрады. Себебі, губернаторлар сияқты олардың
орынбасарлары қаржы ... ... ... банк ... ... ... ... атынаншығуға уәкілдіктері бар. Губернатор кеңесі
жылына бір рет ғана жиналады. Оның қызметтеріне мыналар жатады:
- халықаралық валюталық ұсыныстарды ... ... ... құру ... өте кедей елдерге кеңес беру, шаралар
әзірлеу;
- жаңа мүшеледі ... ... ... ХВҚ-ға мүше-елдерді
тексеру.
Қалған уақытта губернаторлар, штаб-пәтері Вашингтонда (АҚШ) орналасқан
атқарушы кеңесті ... ... ... ХВҚ-ның күнделікті іс-әрекеті
бойынша өздерінің үкіметтерінің тілектерін айтады. ... төрт ... ... ... ... үш рет ... губернаторлар
кеңесі арқылы мүше-елдердің үкіметтерімен ... ... ... ... ... ... жеті атқарушы директор мына елдердің
өкілдері: Ұлыбритания, Германия, Қытай, Сауд Арабиясы, Құрама Штаттар,
Франция және ... ... ... ... 19 ... ішінен бір атқарушы
директорды сайлайды. Олардың үлесіне 17 директор келеді.
Атқарушы кеңестің шешімді қабылдауы мына баптарға негізделеді:
- займ тек қана ... ... ... ... ... ... займ ... үкіметтермен кепілдендірілуі тиіс;
- займ беру шешімі экономикалық себептерге негізделуі тиіс.
ХВҚ-ның ... 2 ... жуық ... ... және директор-
басқарушымен басқарылады, ол ... ... ... ... ... оны кеңес сайлайды. Дәстүр бойынша директор-басқарушы –еуропалық
немесе ары кеткенде американдық емес болып ... 100-ге жуық ... ... ... негізінен экономистерден тұрады,
сонымен қатар, онда статистер, ғылыми жұмыскерлер, мемлекеттік ... ... салу ... ... бар. Жұмысқа қабылдау конкурс негізінде
жүргізіледі. Негізгі қызметкер ... ... ... ... шағын бөлігі Париждегі, Женевадағы және Нью-Йорктағы БҰҰ-
ның жекелеген бөлімшелерінде немесе ХВҚ-ның мүшесі болып ... ... ... мүшесі болып кірген ел: өз ақшасының басқа елдер ақшаларына
қатысты құнын анықтау бойынша жасайтын ... ... ... ... ... ұлттық ақшаларды шетел ақшаларына айырбастауды шеттеуден
бас тартуға және ... ... ... ... етіп ... ... ... саясат тәртіптелген және конструктивті түрде
оның ұлттық байлығымен қатар, ... ... ... ... ... осы ... нормаларымен жүруді өзіне міндетті етіп санайды.
Дүниежүзілік банк
Дүниежүзілік банк 1944 жылы валюталық-қаржылық сұрақтар ... ... ... (БҰҰ) Конференциясының шешімімен құрылды. Ол ... ... ... ... және ... ... деп аталады. Бұл топқа кіретін негізгі ұйымдар: Халықаралық жаңғыру
және даму банкі (ХЖДБ), Халықаралық даму ... ... ... ... ... ... және даму ... жаңғыру және даму банкі (ХЖДБ) идеясы 1944 жылы Бреттон-
Вудстағы (АҚШ) ... ... ... бойынша Біріккен Ұлттар
Ұйымының (БҰҰ) ... ... ... ... және ... өз ... 1945жылы бастады. Халықаралық жаңғыру және даму банкі
мамандандырылыған мекеме ретінде БҰҰ-на кіреді. Халықаралық ... ... ... ... орны –Вашингтон (АҚШ), Еуропалық бюросы-Париж
(Франция), Токиолық бюросы-Токио (Жапония).
Мүше елдер тағайындайтын басқарушылардан ... ... ... ... ... ... ... Кеңесі Халықаралық
жаңғыру және даму банкінің ... ... ... ... ... ... басқарушылардың уәкілдік мерзімі 5 жылды құрайды (қайта тағайындау
мүмкіндігі бар). Басқарушылар Кеңесінің ... ... ... бір ... ... Ол ... ... жартысын атқарушы –директорларға
ұсына алады. (жаңа мүшелерді қабылдау туралы ... ... ... ... ... ... жаңғыру және даму банкінің қызметін
тоқтатуды қоспағанда). Шешімдер көпшілік дауыс ... ... ... ... 85 % ... ... ... Кеңесінде дауыс беру
кезінде әр елдің дауыс беру көлемі оның Банк ... ... (2 ... ... ағымдық жұмыстарға жауапты. 24
директорлардың ішінен 5-уі Халықаралық жаңғыру және даму ... көп ... бар бес ... ... ... АҚШ, ... ... қалғандары белгілі бір елдің тобына тиістілігін
есепке ала ... ... ... Атқарушы-директорлар
өздеріне жүктелген уәкілдіктерін жүзеге асырады және әр директор өзіне
орынбасарларын ... 5 ... ... ... ... бірақ
ол басқарушы да, директор да, басқарушының немесе ... ... ... ... ... ... банктің ағымдық жұмыстарын жүргізеді.
Халықаралық даму қауымдастығы
Халықаралық даму қауымдастығы (ХДҚ) 1960 жылы Халықаралық жаңғыру және
даму ... ... ... ... ... Ол ... мамандандырылған
мекемесі болып табылады. Орналасқан орны-Вашингтон (АҚШ). Халықаралық даму
қауымдастығына мүше мемлекеттер саны-156.
Халықаралық даму қауымдастығы мен Халықаралық ... және даму ... ... ... ... ... басымдық, экономикалық
және техникалық жобаларға несиелер ұсыну. Бұл ... ... ... және ... ... шарттары бойынша ажыратады.
Капиталды негізінен қаржы нарығынан алатын Халықаралық жаңғыру және даму
банкі ... ... ... ... ... біраз
жеңілдеу шарттарымен ұсынғанда, өзінің капиталын басқа көздерден алатын
Халықаралық даму қауымдастығы ... ... ... елдерге ұсынады
[21].
Халықаралық даму қауымдастығының мақсаттары:
• экономикалық дамуды қолдау;
• еңбек өнімділігін жоғарлату;
• мүше ... өмір ... ... даму ... ... кеңесі мен атқарушы директорларының құрамы Халықаралық
жаңғыру және даму банкімен бірдей. Әкімшілік қызметті ... ... даму ... ... жұмыс істейтін қызметшісі жүзеге асырады.
Президент Халықаралық даму қауымдастығының ағымдық ... ... ... даму ... ... ... ... бөлінген: операциялар бөлімі, қаржыландыру бөлімі, саясат бөлімі,
жоспарлау және зерттеу бөлімі.
Халықаралық Қаржылық Корпорация
Халықаралық ... ... (ХҚК) ... келе жатқан елдердің
өндірісіне тартылған жеке ... ... ... үшін ... 1956 жылы ... ... ... – Дүниежүзілік банктің мүшесі, заңды
және тәуелсіз қаржылық мекеме болып табылады және ... ... БҰҰ ... ... ... қаржылық корпорацияның
орналасқан жері – Вашингтон ... ...... ... ... ... (Ұлыбритания), Париж (Франция), Токио (Жапония).
Халықаралық қаржылық корпорацияның ... ... және ... бар. ... қаржылық корпорацияның Африкада (Абиджан,
Аккара, Дуала, ... ... ... ... Азияда (Бангкок, Пекин,
Джакара, Исламабад, Стамбул, Манила, Дели), Латина Америкада ... ... ... және ... ... ... ... Варшава,
Вена) өкілеттіктері бар, сондай-ақ жобаларды өңдеу бойынша (Project
Development Facilities) ... ... ... ... ... ... ... Бриджитаун, Сан-Хосе, Варшава, Познини Сидней
қалаларында орналасқан.
Халықаралық қаржылық корпорацияның мақсаты- өндірістік сектордағы ... ... ... арқылы дамып келе жатқан елдердің экономикалық
өсуін қолдау.
Халықаралық қаржылық корпорацияның құрылымы
Халықаралық ... ... ... органы болып басқарма
жиналысы табылады, олар өз кезегінде ... мен ... ... Олар өздерінің уәкілдігін ... ... ... ... ... ХҚК ережелерін өзгетуден басқа)
атқарушы директорларға тапсыра алады. Дүниежүзілік банктің әрбір ... ... ... ... қаржылық корпорацияның басқарушысы
(егер оның елі мүше болса) болады. Халықаралық қаржалақ корпорацияның жыл
сайынғы жиналысы ... ... ... ... ... қаржылық корпорация 1993ж. жаңа ... ... ... ... химия, газ, ауыл шаруашылығы
саласында эксперттік жұмыстың ... ... ... Бұл қызметтің
орындалуын қадағалап отыратын атқарушы директор.
Банктік консультациялық ... (Banking Advisory Pancel) ... ... ... ... қаржылық корпорация басшылығымен
кездесіп, іскерлік, ... ... және ... ... Халықаралық қаржылық корпорация басшылары керекті экономикалық
және ... ... ... үшін банк ... ... ... қызметкерлер кіретін Іскерлік консультативті жиналыс (ВАС) құрады.
Ислам даму банкі
Ислам даму ... өз ... 1975 ... ... ... ... Сауд ... Джидде қаласында орналасқан. Аймақтық кеңселері
үшеу, олар - Рабат қаласында (Марокко), Куала-Лумпур (Малайзия) және Алматы
(Қазақстан) ... ... ... Ислам конференциясынын
ұйымы (ИКҰ) мүшелері. Қазіргі кезде олардың саны 52. Банктің жарғы ... ... ... ... Ол сома 800 мын акцияға бөлінген. Ислам динары (ИД)
банк шотының есептесу бірлігі болып ... ал оның құны ... ... (ХВҚ) бір ... ... тең. Оған мүше ... жарғылық капиталындағы үлестері төмендегідей: Сауд Аравиясы
-16,6%, Ливия - 6,7%, ... - 8,3%, ал ... ... ... ... ... Мальдик Суринам, Джибути, Комор
елдері біріккенде 0,4% құрайды.
Ислам даму банкіне ... ... ... ... ... барлық мүшелері ұсынады. Басқарманың Төрағасы болып оның ... ... ... жыл ... ... және ... жылғы
керек бағыттарды анықтауға жыл сайын жиналады. Банкі ұйымдастыруды шұғыл
басқару үшін 11 адамнан ... ... ... ... ... Оның 5 мүшесі тағайындалады, ал қалған %-ы сайланады.
Жарғы капиталына ең көп үлес қосқан (Сауд Аравиясы, ... ... ... ... Араб ... ... ... мемлекет
ішінен 5 ел бір атқару директорын тағайындайды, ал 6-ын қалған мемлекеттер
сайлайды.
Басқарма бастығы өз ... 8 жыл ... банк ... Сайланған Президент - атқарушы директордың төрағасы, ... ... ... ол ... ... аппаратының да төрағасы болып
есептеледі. Атқарушы директорлар кеңсені үш жыл ... одан ... ... түседі.
Ислам конференциясының ұйымына мүше болған кез келген мұсылман елі,
атқарушы директорлардың Басқармасынын шарттарын және мерзімін ... ... мүше бола ... банк тілі - араб ... ал қарым-қатынас үшін ағылшын және француз
тілдері болып табылады.
Шариғат принциптеріне ... ... мүше емес ... ... мен мүше -елдердің экономикалық дамуы мен әлеуметтік прогресіне
қолдау көрсету болып ... Даму ... ... ... Сауд
Арабиясының Джидда қаласында орналасқан. Банктің жарғылық қоры 6 миллиард
ислам динарына тең. Ислам динары ... ... ... арнаулы
несиелендіру құқығының бірлік өлшеміне ... ... ... ... ... Ислам даму банкі көбінесе ауылшаруашылығын сумен қамтамасыз
ету, канал ... ... ... және ... ... ... қаржыландыруды әдетке айналдырған.
Ислам Даму Банкі (ИДБ) ... ... ... ... дамуды
қаржыландыратын және Ислам ... ... 1973 ... ... ... (Сауд Аравиясы) өткен Бірінші Конференциясында
жарияланған және Ислам Конференциясы Ұйымының (ИКҰ) 23 мүше ... қол ... Ниет ... ... сәйкес бекітілген болып
табылады.
ИДБ қызметін 1975 жылғы 20 қазанда бастады.
ИДБ мақсаты Шариғаттың қағидаттарына сәйкес ИДБ мүше ... ... ... экономикалық дамуына және әлеуметтік прогресіне
көмек көрсету болып табылады. Мүшелерінің құрамына 52 мемлекет кіреді. ... ... ИДБ ... ... Қазақстан, 
Қырғызстан, Тәжікстан және Түрікменстан болып табылады.
Азия даму банкінің қызметі
Азия даму банкі 1965 жылғы құрылған. Оның ... ... ... елдермен қатар, Жапония, Австралия елдері де кіреді.
1980 жылы ... 29 елі ... ... ... ... ... ... 66,6 пайыз дауыс алса, оның ішінде Жапония үлгісі-
26,2 пайыз дауыс, Австралия-11,1 паыз дауысқа ие болды. Кешіркек Азия ... ... ... тағы 14 ... ... ел ... ... дауыс
үлесі 33,4 пайыз құрайды. Бұған Жапония мен ... ... ... жиналысында алған үлесі 70 пайыздан астамын құрады.
Азия даму банкінің ... ... ... тек мүше болған елдерге қаржы
бөледі. Штаб-пәтері Филепиннің астанасы-Манила қаласында.
Азия даму банкі өз ... ... ... және даму банкі сияқты
жүзеге асырады. 1980 жылы банктің негізгі капиталы 9,5 млрд. доллар болды,
оның 8,9 ... ... қол ... ... ... ... ... 20
пайызы төленуі қажет, ал қалған 80 пайызы керек болса кез-келген кезде
талап ... ... ... ... кепілдік қоры ретінде мүшелерінің қолында
болады. Оның 81 пайызы алтын немесе конвертация жасауға ... ... ... ... ұлттық валютадан тұрады.
Азия даму банкінің мүше болған елдердің банктерінің капитал жұмсалымдар
бойынша түсімдерден аударған және өз ... ... ... ... ... Осы қор қаражаты нашар дамыған елдердің экономикасын және әлеуметтік
инфрақұрылымдарын ... ... ... беру үшін ... даму ... ... ... арқылы өзінің қаражаттарын әлемдік-
қаржы нарығынан тартады.
Еуропа қайта құру және даму банкі
Еуропа қайта құру және даму ... ... 1990 жылы 29 ... болған
келісім бойынша халықаралық қаржы ... ... ... ... барлық Еуропа елдерімен қоса, Албания, АҚШ, ... ... ... ... Жаңа Зеландия, Австралия, Жапония,
Оңтүстүк Корея, сондай-ақ Еуропалық инвестиция банкісі жатады. Банк ... ... ... ... қор ... ... ... құру және
даму банкінің мүшесі бола алады. Еуропа қайта құру және даму банкінің ... ... Өз ... бұл банк 1991 жылы ... ... ... жарғысында белгіленгендей Еуропа қайта құру және даму банкінің
мақсаты несие және ғылыми техникалық көмек беру арқылы ... ... ... экономикаға өтуіне, жеке және кәсіпкерлік бастамаларды
дамытуға қолдау көрсетеді.
Еуропа қайта құру және даму ... ... ... ... ... жүйенің өзгеру кезеңінде жаңадан экономикалық және әлеуметтік
жағдай жасау үшін инвестиция беру, ... ... ... ... қорғау т.б. салаларды қолдау болып табылады.
Еуропа қайта құру және даму банкінің ... ... ... фирмалар, жаңадан құрылған ... ... ... ... кәсіпорындар жатады.
Еуропа қайта құру және даму банкі несиелеу қызметін жүзеге асыра
отырып, өз ... ... ... ... ісіндегі жалпыға ортақ
стандарттарды пайдаланады, экономиканың нақты салаларына, инфрақұрылымға
және экология саласының ... ұзақ ... ... ... ... ... коммерциялық, орталық банктермен, Үкіметтермен
серіктесіп жұмыс жасайды.
Еуропа қайта құру және даму ... ... ... ... кадрларды дайындау, әр саладағы нарық кадрларының біліктілігін
арттыру. Еуропа қайта құру және даму ... ... ... қор, ... ... ЕО ... ... және басқалармен
бірігіп бұрынғы социолистік елдердің нарықтық экономика үшін ... ... ... ... ... ... ... көмек беретін
Біріккен Венск институты құрылды.
1.3 Қазақстанның халықаралық ... ... ... ... ... ... ... тұрақты мүшесі
болып табылады. Ұлттық Банктің халықаралық қызметі мынада негізгі бағыттар
бойынша ... ... ... ... ... және ... қаржы
ұйымдарымен байланысты дамыту және тереңдету.
- ТМД ... ... ... ... және ... ... қатысу.
- Қазақстан Республикасының халықаралық қаржы ... ... мүше ... ... ... ... Қоры (INTERNATIONAL MONETARY FUND, IMF, МВФ) ... ... ... ... ... Мүше ... валюталық-
кредиттік қатынастарын реттеуге және төлем балансының дефициті кезінде
оларға шетел валютасымен қысқа және орта ... ... беру ... көрсетуге арналған. Қордың БҰҰ арнайы мекемесі мәртебесі бар. ... ... ... ... ... ... ... атқарады.
Халықаралық Валюта Қоры (ХВҚ) 1944 жылғы 1-22 ... ... ... конференцияда 29 ел Келісімнің Баптарына (Баптар) қол
қойған ... 1945 ... 27 ... ... ХВҚ ... ... ... 2600 адам болады. 185 мемлекет ХВҚ мүшесі болып табылады.
Басқарушылар кеңесі, ... ... ... кеңес басқарушы орган
ретінде белгіленді. ХВҚ ... ... 1947 ... 1 ... бастап
жүргізеді. Есеп айырысу бірлігі – Арнайы қарыз алу құқығы (АҚҚ). Қаржылық
қолдауға ХВҚ ... ... және ... ... үшін ... балансының
проблемалары бар мүше елдерге берген кредиттер мен заемдар кіреді.
Қазақстан Республикасы және Халықаралық Валюта Қоры арасында мынадай
кредиттік келісімдер жасалды:
1. ... ... және ... ... ... үшін
Қазақстан Республикасына ресурстар беру бағдарламасы (STF).
2. Резервтік кредит туралы келісім (Stand-by 1).
3. EFF ... ... оған ... EFF ... ... ... бойы ... және ҚҰБ қандай да болмасын валюталық
шектеулерді енгізу немесе ... ... ... ... ... да ... ... енгізу немесе түрлендіру, Келісім баптарының
VIII бабына қайшы келетін кез келген екіжақты төлем келісімін ... ... ... байланысты себептер бойынша импортқа шектеулер енгізу және
күшейту ниеті жоқ екені жөнінде ... ... ... мемлекеттік бюджет дефицитін қысқарту және халықаралық
резервтерді жинақтау болып табылатын EFF-2 келісімі.
Қазақстан Республикасының ... ... 2000 ... 24 ... ... желілері бойынша 295,8 млн. СДР мөлшеріндегі міндеттемелерін
мерзімінен бұрын өтеді.
Ұлттық Банк ХВҚ-ға апта сайынғы және ай ... ... ... ... деректер ұсынады. Статистикалық деректер сондай-ақ ХВҚ-
ның АКС-ға қатысты жыл ... ... ... үшін, сондай-ақ қаржы
тұрақтылығының көрсеткіштері бойынша (сұрақтар бойынша) ұсынылады.
ХВҚ Статистика Департаментінің сарапшылары ... ... ... әдіснамалық сұрақтар туындаған кезде консультативтік көмек
көрсетеді.
Халықаралық Валюта Қоры ... 2006 жылы ... ДТАС ... ... ... сәйкес үш жылда 1 рет макроэкономикалық
статистиканы, оның ішінде ақша-кредит статистиканы бағалауды ... ... ... мен ... сақтау туралы есеп» (ROSC)
жасалады.
ХВҚ-ның стандарттар мен кодекстердің ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылғы қараша-желтоқсанда жұмыс
істеді.
2007 жылы ХВҚ ... ... ... ... ... техникалық көмек көрсетті.
Сонымен қатар, ХВҚ ҚРҰБ қызметкерлерін БВИ-да ХВҚ институтында, РФ оқу
орталығының базасында ақша-кредит ... ... ... ... миссиясы ХВҚ Келісім баптарының IV бабына сәйкес жыл сайынғы
консультациялар жүргізу үшін Қазақстанға жыл ... ... ... ... жыл ... ... көктемде және күзде
Дүниежүзілік Банктің және ... ... ... ... Жыл ... ... ... қатысады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы Қазақстан Республикасы
Үкіметінің «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 18 наурыздағы №
323 ... ... ... туралы» 2012 жылғы 20 ...... ... ... ... атынан Халықаралық Валюта Қоры
Басқарушыларының Кеңесінде Басқарушы болып табылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... және Дүниежүзілік
Банктің шағын топтарына қатысуы шеңберінде Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкі Қазақстан Республикасын ... ... ... және ... ... шағын тобынан Швейцария шағын тобына ауыстыру бойынша жұмыс
жүргізді. Қазақстан Республикасының Швейцария шағын ... ... ... бірі 2010 ... қыркүйекте Астана қ. Қазақстан Республикасының
Үкіметі мен Швейцария Конфедерациясы Үкіметі арасындағы Бреттон – ... ... ... және ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан Республикасының Халықаралық ... ... ... ... Швейцария шағын тобына кіруінің аяқталу кезеңі
Швейцария Конфедерациясының өкілін Халықаралық ... ... ... Банктің Швейцария, Польша, Сербия, Әзірбайжан, Түркіменстан,
Қырғызстан және Тәжікстан қатысатын шағын тобындағы ... ... ... үшін дауыс беру болып табылды.
Халықаралық Қайта құру және Даму ... ... тобы 1944 жылы ... және оған ... ... ... кіреді:
- Халықаралық Қайта құру және Даму Банкі (International Bank ... and ... ... даму ... (The ... ... Халықаралық қаржы корпорациясы (The ... ... ... ... беру ... ... агенттік (The
Multilateral Investment Guarantee Agency);
- Инвестициялық дауларды реттеу ... ... ... ... Centre for ... of ... ... 1992 жылғы шілдеде ХЖДБ-ға, ХДҚ-ға, ИККА-ға, ИДРХО-ға ... 1993 ... ... ... мүше ... банк тобы ... сыртқы қаржыландырудың ірі
көздерінің бірі болып табылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... құру және ... ... депозитарийі болып табылады және Халықаралық Қайта құру
және Даму ... «А» ... ... ... қатысады. Халықаралық Қайта
құру және Даму Банкінің ережелерінде көзделген операциялар мен мәмілелерді
жүзеге асыру ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасына төленетін сомаларды аудару Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкі арқылы жүзеге асырылады.
Еуропалық Қайта құру және Даму Банкі
Еуропалық ... құру және Даму ... ... 1991 жылы ... ... елге құрылымдық және экономикалық реформалар жүргізуге арналған қаржылық
көмек ... ... ... құру және Даму Банкі 1999 жылғы маусымда
Банктің ұйымдық құрылымындағы өзгерістер ... ... ... ... ... істеп тұрған нарықтардың және аймақтардың даму серпінділігін
мұқият зерделегеннен кейін, сондай-ақ Банктің нақты жұмыс ... ала ... ... Жаңа ... құрылым Банкке болашақта
болжанып ... ... жою ... ... себебі Банк
бекіткен, қолданылып жүрген, орта мерзімге арналған басымдықтар ... ... ... өзгерістерді Банк ... ... ... ... ... болашақта, Банктің жоғары басшылығы
деңгейінде өзгерістер көзделмейді. Негізгі өзгерістер Банк ... ... ... құру және Даму Банкі (ЕҚДБ) Қазақстан Ұлттық Банкімен
122,64 млн. АҚШ долл. (А, В және С үш ... ... ... ... ... ... арналған заем туралы келісім жасады. Қазақстан
Ұлттық Банкінің міндеттемелері заемның бір ... ... ... 1997 ... млн. АҚШ долларынан 45,11 млн. АҚШ долл. дейін төмендеді.
Азия Даму Банкі
Азия Даму Банкі (АДБ) көпжақты қаржылық даму институты болып ... 63 мүше ел ... оның 45 ... ... ... және 18 ... орналасқан. АДБ-ның ғаламдық мақсаты кедейшілікті төмендету болып
табылады. Осыған байланысты АДБ ... мүше ... ... ... мүддесі үшін тұрақты экономикалық өсуге, жан-жақты әлеуметтік
дамуға және тиімді ... қол ... үшін ... көрсетеді. АДБ
2001–2015 жылдарға арналған ұзақ ... ... ... ала ... ... ... үш ... жұмыс істейді – жеке
секторды ... ... ... ... және экологиялық
тұрақтылыққа қол ... ... ... ... ... және ... ... табылады, олар мүше елдердің үкіметтеріне нақты жобалармен
бағдарламаларды іске ... үшін ... 1966 жылы ... ... 1994 жылы АДБ ... ... ... Манилада орналасқан. Бүкіл әлем бойынша АДБ-ның 26 офисі жұмыс
істейді. АДБ штаты 50-ден астам елден ... ... 2,000 ... ... жылы ... ... Ұлттық Банкі және Азия Даму ... 2007 ... 29 ... № 3 ... ... туралы
меморандумға қол қойылды. Осы Меморандум Азия Даму ... ... ... ... ... ... басқару» техникалық көмек
көрсету туралы келісімді білдіреді.
2009 жылғы 8 ... Азия Даму ... ... ... және ... Банкі арасындағы «Қаржы секторын ... ... ... ... ... ... қол қойылды (Жапония Үкіметінің 800 000
доллар мөлшеріндегі гаранты.
Осы бағдарлама шеңберінде Азия Даму ... ... ... ... ТП 4431-КАЗ: «Қаржы секторын басқару»
техникалық көмегі мынадай құрамдас бөліктермен ұсынылды:
• «ҚРҰБ ... ... және ... ... ... жүйесін
жетілдіру»
• «Ақпараттық технологиялар»
• «Инфляцияны таргеттеу режимін әзірлеу»
Ислам Даму ... Даму ... (ИДБ) ... ... ұйымы, халықаралық дамуды
қаржыландыратын және ... ... ... 1973 ... ... қаласында (Сауд Аравиясы) өткен ... ... және ... ... ... (ИКҰ) ... ... өкілдері қол қойған Ниет туралы Декларацияға ... ... ... ИДБ ... 1975 жылғы 20 қазанда бастады.
ИДБ мақсаты Шариғаттың қағидаттарына сәйкес ИДБ мүше ... ... ... ... ... және ... ... көрсету болып табылады. Мүшелерінің құрамына 52 мемлекет кіреді. ТМД
елдерінің ішінде ИДБ ... ... ... ... Тәжікстан
және Түрікменстан болып табылады.
Қазақстан Республикасы 1996 жылғы 16 мамырда ИДБ-ның 1974 ... ... ... ... қол ... ... ... ратификациялады. 1997
жылғы тамызда Алматы қаласында ТМД-да, Моңғолияда, ҚХР-да, Шығыс Еуропа
аймағында орналасқан ИДБ мүше ... және ... ... ... ... ... ... Банкі 1998 -1999 жылдары ... ... ... ... ... ... ... Даму Банкімен
белсенді ынтымақтастықты жүзеге асырды. 1999 жылы мамырда Ислам ... ... ... ... ... ... ... 1999 жылғы 12-14 қазанда ... ... ... ... және ... ... араб ... даму қоры, Сауд
даму қоры және ИДБ ұсынған Үйлестіру Тобы арасында «дөңгелек үстел» отырысы
өтті. ... ... ... ... ... ... қол қою және
одан әрі қаржыландыру мүмкіндігін қарастыру үшін Қазақстанның мемлекеттік
инвестициялар бағдарламасына ... ... ... ... ... ... 23 және 26 ... аралығында ҚРҰБ Ислам Даму Банкі тобына
кіретін Ислам тренинг және зерттеулер институтымен ... ... ... ... «Islamic modes of finance and sukuk»
халықаралық отырысын өткізді.
2012 ... ... ... ҚРҰБ ... Даму Банкі мен Халықаралық
валюта қорымен бірлесіп Алматы қаласында «Enabling Environment for Islamic
Finance» Өңірлік ... ... ... ... ... ... ... КЕҢЕЙТУ БАҒЫТТАРЫНА ТАЛДАУ ЖАСАУ
2.1 Халықаралық Қайта құру жəне Даму Банкі қызметін талдау
Халықаралық қайта құру және даму ... ... 1990 жылы 29 ... ... ... халықаралық қаржы мекемесі ретінде құрылған. Оның
құрылтайшыларына барлық Еуропа елдерімен ... ... АҚШ, ... ... ... ... Жаңа Зеландия, Австралия, Жапония,
Оңтүстік Корея, сондай- ақ Еуропалық экономикалық одақ (ЕЭО) және Еуропалық
инвестиция банкісі ... ... ... бұл ... ... Чехославакия және Югославия ыдырағаннан кейін ... ... ... Банк ... ... ... ХВҚ ... ХҚДБ- ның мүшесі
бола алады. ХҚДБ-нің штаб - пәтері Лондонда. Өз жұмысын бұл банк 1991 ... ... ... ... белгіленгендей ХҚДБ - нің мақсаты несие және ... ... ... беру арқылы бұрынғы социалистік елдерге ... ... жеке және ... ... ... ... нің ... міндеті - бұрынғы социалистік елдерге саяси жүйенің
өзгеру кезіңінде жаңадан экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... құру (көлік және байланыс,
жол, энергия және коммуникациялармен қамтамасыз ету, ... ... ... ... т.б. ... қолдау болып табылады.
ХҚДБ- нің негізгі несие беретін обьектілеріне – жеке фирмалар, жаңадан
құрылған нарықтық ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыра отырып, өз ... ... ... ... ... ... ... пайдаланады,
экономиканың нақты салаларына, ... және ... ... ұзақ мерзімді жоспарларды жүзеге асыруда жеке инвесторлармен,
коммерциялық, орталық банктермен, Үкіметтермен серіктесіп жұмыс жасайды.
ХҚДБ-нің жұмысындағы маңызды ... - ... ... ... саладағы нарық кадрларының біліктілігін арттыру. ХҚДБ бастамасымен ХВҚ,
Дүниежүзілік банк, Еуропалық Одақ (ЕО) және ... ... ... ... нарықтық экономика үшін ... және ... ... ... міндеттерді шешуге көмек беретін Біріккен
Венск институты құрылды. ХҚДБ- нің жарғылық капиталында ЕО елдері квотасы
51% Орта және ... ... ... ... ... емес ... 13%, қалған
Еуропалық емес елдердікі- 24%, олардың ішінде АҚШ үлесі (10%) құрайды.
Еуропа елдерінің ... ... ... Ұлыбритания, Франция елдері әр
қайсысы- 8,5% иеленеді. Сол сияқты Жапония да ... нің ... 8,5% ... ... ... ... оған ... ЭКЮ-ге (Еуропалық валюталық бірлік
“Евро”) акция ... ... ... ... 1 ... 10 мың ... ... несие қоры жай ресурстары мен арнайы қорлардың ... Жай ... ... а) ... рұқсат беруге акционерлік
капитал; ә) әлемдік капиталдар нарығынан ... ... ... ... ... ... қаражат пен кепілдіктен түскен қаражат, сондай-
ақ акционерлік капиталға инвестициялаудан түскен түсім; в) ... ... ... нің басқа қаражатымен табыстары.
Арнайы қорға, арнайы жіберілген қаражаттар, инвестициялардан ... ... ... ... қаражаты көбінесе тиімділігі төмен
әлеуметтік салаларға, несие беруге техникалық көмек көрсетуге жұмсалады.
Өз ... ХҚДБ ... әр ... ... ... ... кәсіпорындарына несие беру, капиталға
инвестициялау, бағалы қағаздарды ... ... ... ... үшін ... беру, ғылыми- техникалық көмек көрсету және ... ... ... ... ... және ... жұмысымен
айналыспайды.
Жоғарыдағы операцияларды орындау үшін ХҚДБ мына ... ... ... ... ... ... ... экология,
агробизнес, қаржы секторы мен жекешелендіру.
ХҚДБ ұйымдық құрылымы бойынша өзге халықаралық қаржы институттарынан
айырмашылығы жоқ. ХҚДБ- нің ... ... ... ... ... және ... ... Басқару кеңесіне - әр басқарушы банктен 2
өкіл кіреді. Әр жыл ... ... ... кеңес өз басшысын төраға
ретінде сайланады.
Басқару кеңесі өкілеттілігінің бір бөлігі деректорлар кеңесіне ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ол 23
мүшеден құралады: деректорлардың 11-і ЕО және ЕИБ-ге мүше ... ... 4-і ... және ... елдерден; 4-і қалған Еуропа елдерінен; 4-
і Еуропалық емес елдерден ... Мүше ... ... 3 ... ... 4 жылға ХҚДБ Президентін сайлайды.Ол ... ... ХҚДБ ... қызметін басқарады.
АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыстың ... ... (ірі ... ... мен ... осы уақытқа дейін дамушы
елдердің алып жүруіне қарамастан, ... алу ... ... ... түзету аясында əлемдік бағаның төмендеуіне жауап
ретінде дамушы елдерге қатысты тəуекелдерді ... ... ... ... ... ... тəуекелдері ең алдымен, заемшыларға талаптарды
қатайту, жаңа міндеттемелерді тарту құнын ... жəне ... ... ... түрінде сыртқы қаржы ресурстарына кіруді
шектеуге байланысты.
Жоғарғы экономикалық өсуі сыртқы нарықтардан ресурстарды тарту бойынша
қолайлы жағдайларға жəне ... ... ... ... ... елдер теріс əсерді көп дəрежеде сезінді. Мəселен, сыртқы борыштың
деңгейі, кейбір дамушы елдерде ЖІӨ-ге 100% ... ... ... бұл ... ... ең көп бөлігі негізінен қысқа мерзімді борышқа тиесілі.
Қаржы дағдарысының қалыптасқан теріс салдарлары кезінде ... ... ... ... таза ... ... ... қысқа мерзімді
сыртқы міндеттемелердің жоғары үлесі, ішкі қаржы нарықтарын белсенді түрде
қолдау дамушы ... ... ... ... ... құрайды (1-кестеге сәйкес) [22].
Кесте 1
Дамушы елдердің осалдығының салыстырмалы өлшемдері, (2011 жылғы 2-
тоқсандағы жағдай бойынша, ... ... ... ... ... ЖСБ ... ... мерзімді|
| ... ... | ... ... |
| ... ... | |шот ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... |31 |100 |-3 |94 ... |36 |79 |-3 |109 ... |37 |218 |-23 |93 ... |20 |65 |6 |552 ... |28 |116 |-7 |126 ... |15 |113 |-3 |100 ... |37 |88 |-15 |49 ... |36 |163 |-22 |35 ... |37 |122 |-14 |40 ... |11 |87 |1,5 |178 ... ... Thomson Reuters ... ҚРҰБ ... ... ... ... шоттың жоғары тапшылығы, өздерінің ... ... ... ... ... кредиттік
қабілеттілік деңгейін төмендетудегі активтер сапасының төмендеуі жəне
тұтастай алғанда экономикалық өсудің ... ... ... болжамдар
халықаралық рейтинг агенттіктерінің (S&P, Moody’s жəне Fitch) ... жəне ... ... ... ... ... ... болжамдарының төмендеуін көрсетті (2-кестеге сәйкес)
[23].
Халықаралық рейтинг агенттіктерінің қандай да бір елге ... ... ... ... ... ... үшін негізі бағыт
болып дəлелсіз ... ... ... ... үшін ... нашарлау фактілерімен кредиттік
рейтингтерді қайта қарау инвесторлардың көз алдында ... ... ... ... ... ... ұзақ ... міндеттемелер бойынша
рейтингтері
|Ел ... ... ... ... ... ... |Moody's |S&P |Fitch ... ... ... |A-/Stable ... ... ... |A+/Stable ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |BBB+ ... ... ... |B+/Negative ... ... ... ... ... | | | ... ... |Рейтингі |  |  |
| ... | |
| ... | | ... төмендеген |Рейтингі ... |  |
| ... | |
| ... |болжамы | ... ... ... ... ... |
| ... ... |жақсарған |le ... ... ... Thomson Reuters ... ҚРҰБ ... ... жыл ... бері ... индексінің өсуі жалғасты, бұл
дамушы елдердің ... ... ... халықаралық
инвесторлардың теріс бағаларының сақталуын куəландырады. Бұл ретте ... ... ... ... ... ... түрде бөлінгенін
атап өткен жөн, мұны дамушы елдердің тəуелсіз борыштары бойынша кредиттік
қорғау спрэдтері бойынша ... ... ... ... жəне Шығыс
Еуропа елдерінің жəне ТМД елдері топтарының тəуекелдерін қабылдаудағы
айырма ... ... 600 б.п. ... ... ... ... қор ... дамыған, сол сияқты дамушы елдердің бағалы
қағаздары құнының құнсыздануына ... ... ... ... қауіпті
салымдар саласы ретінде қарауға байланысты нарықтардың баға түсулерінің
амплитудасы ... ... іс ... ... ... ... ... Қазақстандық эмитенттердің бағалы қағаздарына қатысты
портфельдерді ... ... ... секторының тұрақтылығына қатысты теріс
күтулер жəне əлемдік бағаның төмендеуіне байланысты компания ... ... ... ... ең аз ... ... түсуіне əкелді.
Жыл басынан бері - 2011 жылғы қазанның аяғындағы кезең үшін ... ... қор ... ... ... төмендеуі
"Казкоммерцбанк" АҚ - 43%, «Қазақстан Халық Банкі» АҚ -78,1%, ... – 85% ... ... көзі: АҚШ Қазынашылығы «Report on Foreign Portfolio
Сурет 1. Дамушы елдердің 5 жылдық тәуелсіз кредиттік-дефолт своптары
бойынша спрэдтер
Дерек көзі: Thomson Reuters Datastream, ҚРҰБ ... 2. MSCI ... ... ... ... ... қызметін талдау
Қазақстан ХВҚ-ке 1992 жылы мүше болып кірді. Аталған қаржылық ... болу ... ... 1992 ... ... ... ... валюта қорына, Халықаралық қайта құру және даму
банкіне, Халықаралық қаржы корпорациясына, Халықаралық даму ... ... беру ... ... ... ... ... арнайы заң қабылданды.
ХВҚ өзін кооперативтік ұйым деп атауына қарамастан оны ... ... ... ... еді, ... қорға мүше – елдердің ондағы үлесі қор
капитаоындағы квоталары мөлшеріне тәуелді [25].
Халықаралық валюта қоры (International Monetary Fund, IMF, ... ең ... ... ...... ұйым ... Өзінің анықтамасына сәйкес, ол ... ... ... Халықаралық валюта қорының мүшелігіне тек қана
мемлекеттер кіре ... 1944 жылы ... ... ... өз ... 1947 жылдың 1-ші наурызынан бастады. Қор дүниежүзілік
валюта жүйесінің қызметі мәселелерімен шұғылданады. ... ... ... дамуына, дүниежүзілік сауданың кеңеюіне, мүше-
елдердің ұлттық валюталарының тұрақтануына, ... ... ... ... мерзімді несиелер арқылы шешуіне көмектесу [26].
Қор мамандарының есептеуі бойынша ... ... ... ... ... өсе ... ... күн тәртібіне қордың ресурстарын
көбейте, толықтыра түсу ... тұр. ... ... ... ... 290 ... СДР-ға жеткізу мақсаты айқындалып келеді. 1995
жылдың қазан айында ХВҚ пен МБРР-дың жыл сайынғы біріккен ... ... ... ... ... ... оң көзқарас білдірді және
қарыз алу туралы Бас келісім негізінде жиналатын ... ... ... арттыруды мақұлдады. Бірақ, мемлекеттердің көпшілігі квоталардың тек
60-70%- ке ғана ... ... соны ... етіп ... Ал, енді ... Қор ... бекітуі 2-3 жылға созылуы ... және ... өзі ... ... ... ... ... пайдалану мәселесіне келсек, төлем балансын
қаржыландыруға қажеттіліктер туған шақта кез ... ... ... ... өз өтінішін айта алады. Тек қана мүдделі мемлекет қаржының
қажеттігін дәлелдеуі ... Бұл ... үш ... ... ... пайдаланылады: елдің төлем балансының жағдайы, ... ... және ... ... ... ... Бұл элементтердің дербестігі олардың ... ... алу ... сұраныстың негізі бола алатындығын көрсетеді.
ХВҚ мүшелігіндегі әрбір ел өзінің талап етуімен қордағы ресурстарының
25% көлеміндегі квотасын кері ... ... ... бар. ... ... әрбір мүше ел өзінің 25%-тік квотасынан астам кредит алу үшін ... ... ... құқы бар. ... ... ... ... өзінің резервтік
үлесіне сәйкес қаражатқа қол жеткізуі мүмкіндігімен ... ... ... қосымша төрт кредиттік үлес бойынша жүзеге асыоуға құқылы (әрқайсысы
квота көлемінің 25%-ін құрайды) ... ... ... және ... ... үлестер деп аталады. Бұлардың
арасында едәуір айырмашылықтар бар. Айталық, жоғары ... ... бөлу ... ХВҚ несие алүшыларға қатаң ьалаптар қояды. Олардың
ішінде кредитті кезеңдерге бөліп алу, пайдалану критерийлерін ... және ... ... ... ... ... ... әлсін талдау, экономикалық өсуді қамтамасыз ету, жұмыспен ... ... ... ... өрісі мен төлемдердегі шектеулерді жою
сияқты ... ХВҚ ... ... оның ... ... ... жасап
отырған шектен тыс каталдығының көрінісі деп те бағалайтындар баршылық.
«Кредиттік үлестер» механизмінен бөлек ХВҚ мүшелері қаржы ... және ... ... ... ... ... (М.Ф.Б.З.) және кеңейтілген түрде кредиттеу ... ... ... да мүмкіндіктері бар [28].
Практика жүзінде ХВҚ кредитіне қол ... ... ... мен ... ... ... келісім-шарт шеңберінде
жүзеге асырылады.
Стенд-бай кредиттері жөніндегі келісімдері ХВҚ ... ... ... ... ... сома ... және ... кезең
ағымында (ол шашамен бір жылдан екі жылға дейін созылады) ... ... ... деп ... ... ... кредиттеу жөніндегі келісім-шарттың ... ... ... оның ... ... ... кепілдігі (гарантиясы) ретінде
түсіну керек. Аталған қаражат келісілген көлемде, әдетте үш ... ... ... ... қоры ... халықаралық ұйымдармен тығыз
қатынастар орнатқан, айталық өзіне ... ... ... ... ... қаржы-қаражат қатынастары ойдағыдай даму үстінде. ... банк ... өзі де ... аян Бреттон-Вудс конференциясының
шешімдері негізінде құрылғаны белгілі.
Қаржы дағдарысының дамуы аясында активтердің ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік
нарығындағы «сабын көпіршігінің», шикізат ресурстары, металдар, жартылай
өткізгіштер, сондай-ақ азық-түлік ... ... ... ... ... баға ... ... бойынша белгілі бір
алғышарттар құрды. Алайда биржалық тауарлар бағасының төмен деңгейі дамушы
елдер – ... ... үшін ... ... жəне ... да шикізат
тауарларын сатудан түскен валюталық түсімдерінің төмендеуін болжамдайды
[29].
Тауар бағаларының қарқынды өсуі 2010 жылы жəне 2011 ... ... ... ... 2011 ... ақпанда соңғы он жылдық үшін
шикізат тауарларына ең жоғары өсу белгіленді - ... ... ... бір айда 12%-ға дейін ең көп тарихи ... ... ... ... капиталмен қоректенетін бағаның
құбылмалылығының ... ең ... ... ... қажеттілігіне,
өтімділіктің қысқаруына жəне ... ... ... ... ... ... ... 3-тоқсанда күрт түзетуге өзгерді.
Атап айтқанда, егер 2011 жылғы бірінші жартыжылдықта индекс 30% ... ... ... үшін ... -25% болды.
Ағымдағы бағалар дағдарыс салдарларының едəуір ауқымын ескере отырып,
қысқа мерзімді перспективадағы мұнай бағасының қайта ... ... екі ... ... Алайда орташа мерзімді перспективада отынға сұраныстың
өсуі, өңдеуші қуаттың тапшылығы, өндіру көлемінің төмендеуі ... ... ... оларды бірте-бірте қалпына келтіруі мүмкін.
Мұнай бағасы қарқынының болашақтағы негізгі бағыттары бойынша болжамдар
əркелкі жəне негізінен МӨЭҰ тарапынан ... ... ... ... деңгейін жəне болашақта мұнай өндіруді қысқарту бойынша болжамдар,
АҚШ-тағы мұнай ... ... ... ... жəне АҚШ ... ... жəне тұтыну сияқты факторлардың ықпалында болады.
Өңделмеген мұнайдың орташа бағасы бойынша 2012 ... ... ... 68 АҚШ долл. деңгейінде қалыптасады. Бұл ... Merrill ... ... 2011 жылғы өзінің болжамдарына сəйкес 2012 жылғы
бірінші-екінші тоқсанда əдеттегі төменгі маусымдық сұранысты ... ... бір ... үшін 25 АҚШ. ... ... ... ... күтеді. 2011
жылғы қыркүйек - қараша аралығындағы кезеңде ... ... ... диапазоны мұнай бағасын күтулердің айтарлықтай
шашылуын, 3-тоқсанда оның түзету амплитудасын ... жəне ... оның одан əрі ... ... ... ... S&P 500 ... house price index АҚШ-тың ... ... ... ... 2011 ... ... жартыжылдықта 8%, ал 2009
жылғы екінші тоқсандағы ең көп мəнмен салыстырғанда – 17% төмендеді. (3-
суретте сәйкес).
Жылжымайтын ... ... ... ... түзету дамыған елдерде
байқалады. Дамушы ... ... ірі ... ... ... ... бірінші толқынын басынан кешірді:
- ипотекалық кредиттерді беру бойынша шарттардың қатаюы;
- ... ... ... ... өсудің баяулауы;
- тұтынушылардың тұрғын үй нарығы перспективаларындағы ... осы ... ... ... ... елдерде жылжымайтын мүлік нарығының үрдісі түрлі ... ... ... ... ... ... ретінде жылжымайтын
мүлік нарығында кейбір басылуларды басынан өткізді, олар ... ... ... ... ... ... бағыт алған болатын. Басқа елдер
бірінші кезекте тұрғын үйге сұраныстың сақталуымен, əлемдік ... ... қор ... ... ... ... ... қайта
келуіне, сондай-ақ салушылардың заемдық қаржыландыруды тартуды қиындату
салдарынан жаңа ұсыныстар ... ... ... ... ... жоғары өсуін көрсетті.
Кесте 3
Мұнайдың əр түрлі сортының бағаларының қозғалысы бойынша болжамдар (бір
баррель үшін АҚШ долл.)
|Өңделмеген ... мәні |Ең ... мәні |Ең ... мәні ... | | | ... | | | ... | | | |
| |2011 |2012 |2011 |2012 |2011 |2012 ... |101,3 |80,74 |117 |125 |70 |50 ... |105,52 |86,13 |116 |125 |93 |57 ... |96,09 |74,34 |106,47 |91,1 |73 |57 ... ... ... банктердің сайттары, Thomson Financial Ltd. (DataStream)|
2011 жылдың басынан ... ... ... нарығында өскен шиеленісушілік
салдарынан қаржы жəне экономикалық жағдайлардың біртіндеп нашарлауы басты
өсу қарқынын төмендетудің негізгі ... ... ... ... қабылданған дағдарысқа қарсы шаралардың кең ауқымы орташа
мерзімді ... ... ... ... ... етуі ... ... дағдарысының нақты экономикаға теріс əсерін жеңу ... үшін ... ... ... ... ... көлемі қажет
болуы мүмкін, қазіргі уақытта оның ауқымын бағалау өте ... ... ... ... ... ... дағдарысының даму салдарынан
көптеген теріс күйзелістердің қиысуы біртіндеп баяулаумен өспелі үрдістерге
əкелді, ал одан ... ... ... көптеген елдерде іскерлік белсенділік
төмендеді [31].
Дағдарыстың дамуының ... ... ... ... ... ... мүлік бағасының төмендеуі;
- əлемдік нарықтағы биржалық тауарлар бағасының едəуір өсуі;
- кредиттік талаптардың қатаюы;
- тұтыну шығыстары ... жəне ... ... ... институттарының шамалы залалдары жəне банкрот болуы;
- ішкі сұрату мен іскерлік белсенділіктің біртіндеп төмендеуі əлемдік
экономиканың едəуір ... ... ... даму ... ... 2012 жылы дамыған елдердің экономикаларында терең рецессиясының
ықтималдылығын арттырады (4-кестеге сәйкес) [32].
Дерек көзі: Thomson Financial Ltd. (DataStream), Bloomberg
Сурет 3. ... ... ... ... ... ... ... жылғы екінші жартыжылдықтағы оқиғалардың дамуына орай халықаралық
қаржы институттары елдер мен ... ... даму ... ... орташа мерзімді перспективада дамуының ... ... ... ... қайта қарады.
Мəселен, 2011 жылғы 6 қарашада қайта ... ХВҚ ... ... ... ... өсу 3,7% деңгейінде қалыптасты.
Кесте 4
Әлемдегі аймақтар және елдер бойынша нақты ЖІӨ (%)
|Кезең ... ... 2012 жылы ... ... өсуі негізінен, дамушы
елдердің экономикаларының баяулауы есебінен төмендей бастайды жəне оның
өсуі 2,2% ... ... үшін - 0,3%, ... ... ... 5,1%) деңгейінде
болжамдалады. Басқа да қаржы ұйымдары мен ... ... ... ... үшін 2012 жылға арналған болжамдары орташа есеппен 2,6%
құрай отырып, 4,3% - 0.9% дейін диапазонда ... 2012 жылы ең ... ХВҚ ... ... ... күтіледі, оның экономикалық
өсуінің төмендеуі - 1,3% деңгейінде болжамдалады. Өз ... ... жəне ... экономикалық төмендеу тиісінше -0,7%, -0,5%
жəне -0,2% деңгейде қалыптасуы мүмкін.
Ұлттық дерек ... жəне ... да ... ... ... жылға арналған орташа болжам Ұлыбритания үшін 0% ... ... АҚШ үшін 0,9% ... (-1,2%; 2,4%), ... үшін ... (-0,6%; 1,4%), ... үшін 1,0% диапазонда (0,4%; 1,8%)4 болды.
Дамушы елдердегі экономикалық өсу ... ... ... 2000 ... 5,8% ... мəнінен жоғары болып қалып отыр, ... ... ... ... экономиканың біртіндеп төмендеуі байқалады.
Сыртқы ресурстар тарту талаптарының нашарлауы, халықаралық инвестициялар
ағынының, экспорттың негізгі тұтынушылары ... ... ... ... ... ... ... басымдық мəнге ие болып
отыр.
Мəселен, ХВҚ Қытайдың өсуін 2012 жылы 8,5% деңгейде өсуін болжамдайды
(тəуелсіз талдаушылардың ... ... (7,2%; 9,5%) ... 8,4% ... Алайда ағамдағы кезде экономикалық өсудің баяулауының барлық жаңа
белгілері байқалып келеді. Мəселен, Fitch халықаралық ... ... ... 2012 жылы 7,2% ... ... болжамдайды.5
ХВҚ-ның қарашада Ресейге қатысты болжамдарын қайта қарау ... даму ... ... ... егер 2011 ... болжам 6,8% деңгейінде қалыптасатын болса, онда ол 2012 жылы ... ... ... ... жəне ... ... ... арналған орташа болжамы (2,5%; 6,7%) диапазонында 4,7%
деңгейінде қалыптасты.6 Бұл ... ... ... ... ... сəйкес
мұндай күрт төмендеу мұнай бағасының төменгі деңгейде ұзақ белгіленумен
айтарлықтай төмендеуі жəне ... ... ... кезінде іске
асырылады.
Ағымдағы жылдың екінші ... ... ... мен ... сияқты биржалық тауарларына бағаның төмендеуі, сондай-ақ
экономикалық өсудің ... ... ... ... əлсіретеді.
2011 жылғы бірінші жартыжылдықта экономикалық өсудің төмендеуі жəне
əлемдік нарықтарда минералдық ресурстарға жəне ... ... ... ... салдарынан инфляцияның жоғары деңгейі аясында əлемдік
экономика стагфляциясының туындау қаупінің болғандығы анық. Сонымен қатар,
2011 жылғы ... ... ... дағдарыстың тереңдеу салдарынан
экономикалық белсенділіктің төмендеуіне жəне бүкіл əлем ... ... ... ... ... ... ... күрт бұрылуына
байланысты инфляциялық қысым əлемде жаппай төмендей бастады, бұл 2012 ... ... ... ХВҚ ... ... ... деңгейі 2012 жылы
өткен жылмен салыстырғанда 1,5-2% ... ... ... (2012 жылы ... 2011 жылы 3,6%), сол ... ... ... бойынша (тиісінше 7,1%
қарсы 9,2%) жəне орташа алғанда 4,6% (2011 жылы 6,2%) ... ... ... ... əр ... ... инфляция деңгейі, жылдық %
|Кезең ... ... ХВҚ ... сəйкес іскерлік белсенділіктің төмендеуі дамыған
елдерде инфляция деңгейінің елдер ... ... ... төмен
қалыптасуына əкелді. Болжамдарға сəйкес ең көп төмендеу ішкі ... ... күрт ... ... тікелей АҚШ-та күтіледі, мұнда халықаралық
ұйымдардың консенсус-болжамына сəйкес 8 инфляция ... 2011 жылы ... жылы ... ... ... ... кезегінде дамушы елдерде инфляция неғұрлым баяу төмендейтін болады,
себебі 2010 жылы бағаның күрт секіруі кезеңінде отын жəне ... ... ... ... ... деңгейінде қатты əсер етті.
Бұл ретте, инфляция деңгейін төмендету бойынша болжамдарға қарамастан
мемлекеттің пайыздық мөлшерлемелерді төмендету түрінде ... ... ... жүргізген макроэкономикалық саясаты салдарының оның өсу
қауіпінің ұзақ ... ... ... дағдарысының салдарларына
қарсы тұру мақсатында қаражаттың елеулі көлемін құю жəне ... ... ... ... ... ... отыр [33].
2.3 Инвестициялық дауларды шешу жөніндегі халықаралық орталық қызметін
талдау
Инвестициялық дауларды шешу жөніндегі ... ... ... ... ... банк (Е.И.Б., штаб-пәтері
Люксембургта орналасқан) ... ... Бұл банк ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету мақсатында
құрылған еді.
Инвестициялық дауларды шешу жөніндегі халықаралық орталық қызметі - бұл
мемлекеттер арасында, ұйымдар, әр ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық және мәдени қатынастар нәтижесінде
туындайтын ақшалай талаптар мен міндеттемелер ... ... ... ... қолма-қолсыз жолмен банктер арқылы жүзеге асырылады. Бұл
үшін ... ... ... аппаратын және басқа банктермен
корреспонденциялық қатынастар жүргізеді. Бұл ... ... (шет ... осы ... және ... (берілген банктің шетелдік банкте)
корреспонденциялық шоттардың ашылуын білдіреді. ... есеп ... ... ... ... шығындалған құралдарды
өндіру амалдары анықтайды. Есеп ... ... ... ... ... құралдарының: вексельдер, чектер, төлемдік
қағаздарының, телеграфтық ... ... ... асады.
Инвестициялық дауларды шешу жөніндегі халықаралық ... ... ... ... ... Импортер өз банкісінен телеграфтық аударымды, банктік чекті,
вексельді немесе ... да ... ... ... ... да ... ... жөнелтеді;
2. Экспортер импортердан бұл документті алады да оны өзінің банкісіне,
басқа мақсаттарды жүзеге асыру үшін қажетті ... ... ... ... банкі төлем документін шет елге, өзінің корреспондент-
банкіне жолдайды;
4. Бұл төлемдік документті (құжатты) ... ... ... ... ... ... ... банкісінің корреспонденциялық шотына
аударылады.
Бұндай механизм халықаралық есеп айрысуды банк-корреспонденттер
арқылы қолма-қол валютаны ... ... ... ... ... сауда келісімдерінің валюта-қаржылық және төлемдік шарттары келесі
негізгі элементтерді қамтиды:
- баға валютасы, бұны таңдауға оның деңгейімен, ... ... және ... қатар келісімінің валюталық тиімділігі де тікелей
байланысты;
- төлем валютасы, бұның ... ... ... ... ... ... мен төлем валютасының сәйкес ... ... ... ... болып табылады;
- төлем шарты-сыртқы экономикалық келісімдердің маңызды элементі болып
табылады. Олардың ішінде, қолма-қол ... ... беру ... ... ... ... опцион арқылы (таңдау құқығы) несиелер беру
бар.
Инвестициялық дауларды шешу жөніндегі халықаралық орталық қызметтеріне:
экспортталатын ... ... ... ... ... ... ... ұсынылу уақытында жасалынған есеп айырысулар
жатады. ... ... ... есеп айырысулар шарттарына белгілі бір
дәрежеде әсер етеді. Егер халықаралық есеп ... ... ... ... кейін жүзеге асырылса, онда экспортер оны
тратта ұсыну түрінде кредиттейді. Егер ... ... ... ... ... ... ақша ... несиесі: егер импортер сатып алынған тауарға
төлемді кейін ... ... ... онда ол ... ... ... ... айырылады. Бұл елдердің орталық банктері ... ... әрі оның ... ... ... ... ... банктердің халықаралық банкі деп атайды. Онда Федеральдық ... ... ... ... қалыптасса да, ол ХЕБ-мен тығыз байланыста
қызмет жасайды. Базельде ай сайын ... ... және ... ... ... үнемі Федеральдық ... ... ... ... ... ХЕБ-ың дәстүрлі басқарушысы болып
Батыс Еуропа елдері саналады, бірақ АҚШ өз ықпалын арттыра ... ... ... ... шешу ... халықаралық
орталықтың мүшесі болып 30-дан астам ... ... оның ... ... ... ... оған ... бұрынғы еуропалық социалистік
елдер: Албания, Болгария, Венгрия, Польша және т.б. қатысушыларының құрамы
мен инвестициялық дауларды шешу жөніндегі ... ... ... ... ... оның ... батыс еуропалық валюта-
несие ұйымынан халықаралық ұйымға айналуын сипаттайды.
Инвестициялық дауларды шешу ... ... ... ... ... ... мен Директорлар кеңесі басқарады. Ал банктың
өзі шын мәнінде акционерлік есеп ... ... ... ... Банктің
жарғысына сәйкес оның ... ... ... ... ... жағдайлар жасау және қатысушылардың мемлекетаралық
есеп айырысуын жүргізгенде сенімді жақ ролін атқару. Банк депозит ... және ... ... оның ... ... операцияларды
жүргізеді, сондай-ақ валюта—несиелік қатынастарға мемлекетаралық реттеу
жүргізеді. Операциялар бойынша есеп айырысу валютасы ... ... ... ... ал АҚШ ... акционерлерге дивидент төлеу үшін
қолданылады.
Инвестициялық дауларды шешу ... ... ... банкі
әлемдік басты валюталардың бағамын қолдау мақсатында 60-жылдардың басынан
бастап – ол орталық банктердің біріккен валюталық ... Ол ... ... ... ... ... ету үшін қатысушылардың
орталық банкісімен «своп» операциясын жүргізу тәжірибесін ... ... ... ... шешу жөніндегі халықаралық орталықтың -
әлемдегі танымал халықаралық ... ... ... ... ... ... ... - өркендеген және өркендеуші елдердің
статистикасында кең қолданылатын ... ... Оның есеп ... ұқсастығы одан қаралатын тауарларының жиынтығымен және кейбір
елдердің өз ... ... ... АҚШ ... ... ... 6-кестеде көрсетілгендей тауарлардан
құралатын көрсеткіштер қолданады.
Кесте 6
АҚШ халықаралық инвестицияларының балансы (млрд.долл.)
|Көрсеткіштер |2002 ж. |2009ж. ... ... ... ... ... ... ... ... |719,6 |1253,7 ... басқа активтер, оған ұзақ мерзімді |68,7 |85,5 ... ... ... | | ... ... жеке активтер: |620,9 |1120,4 ... ... |228,3 |326,9 ... ... |63,1 |156,8 ... ... тыс корпорацияларының шетелдегі |35,9 |32,9 ... | | ... ... ... активтері |293,5 |603,8 ... ... ... ... міндеттемелері. ... ... ... (көбінесе американдық |180,4 |322,1 |
|мемлекеттік бағалы қағаздарға) | | |
| ... ... ... ... |398,3 |1464,1 ... ... |108,7 |328,9 ... ... |93,6 |490,2 ... банк емес ... ... |30,6 |35,5 ... | | ... ... ... міндеттемелері. |165,4 |609,5 ... ... ... ... |1409 |-5322 ... ... Thomson Reuters ... ҚРҰБ ... ... ... ... АҚШ-тың «портфельдік инвестициялар»
әсіресе «АҚШ банкілерінің шетелдік міндеттемелері» деген тауарларының өсіп
кетуінен нетто-қарыздар ... ... ... ол тараулары
салымдардың американдық бағалы қағаздарға және ... банк ... ... көп ... ... ... ... трансұттық корпорациялардың, трансұлттық банктердің
сол сияқты жеке капитал салушылардың уақытша бос ақшалары.
Секъюритизация құралдары арқылы бүкіл əлем бойынша қаржы тəуекелдерін
тарату жəне ... ... ... ... ... ... қаржы
институттарының шығындары мен банкрот болуларының негізгі себептерінің бірі
болды. Бұл ретте əлемдік қаржы нарығындағы хедж-қорларды ғана емес, ... ... ... ... оның ... ... ... сияқты
мемлекеттің қатысуымен белсенді қызметті ескере отырып осы күрделі құралдар
бойынша кредитік тəуекелдің ауқымды институционалды бөлінуі бар. ... ... ... бойынша шетелдік ресми институттардың
(монетарлық үкімет жəне ұлттық инвестициялық ... ... ... ... ... салымдарының үлесі 2007 - 2010 ... ... үшін ... 58%-ға ... ... Бұл ... 2009 жылғы
маусым - 2010 жылғы маусым аралығындағы кезең үшін инвестициялардың АҚШ-тың
ұзақ мерзімді қазынашылық облигацияларына өсуі ... осы ... . ... агенттік борыштық міндеттемелерге ғана тиесілі) есебінен
болды (4,5-суреттерге сәйкес) [34].
Дерек көзі: Thomson Reuters Datastream, ҚРҰБ есептері
Сурет 4. ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген
ұзақ мерзімді бағалы қағаздарына инвестициялары (31.06.2010 жылға)
Бұл ретте, ағымдағы жыл бойынша ірі ... ... ... ... ... ... байланысты, АҚШ-тың қаржы
активтеріне, оның ішінде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... отыр. Қаржы нарығын АҚШ үкіметі тарапынан
берілген қаржы ресурстарының орасан көлемі түрінде белсенді ... ... ... ... дисбалансын кеңейте түсті, бұл қамтамасыз
етілген борыштық міндеттемелерге иелік ету ... ... ... ... жəне қазынашылық міндеттемелер сегментінің
құбылмалылығын арттырады.
Дерек көзі: Thomson Reuters ... ҚРҰБ ... 5. ... ... ... АҚШ-тың ұзақ мерзімді бағалы
қағаздарындағы үлесі
2.4 Дүниежүзілік Банкісінің қызметін талдау
Дүниежүзілік Банк 180-нен астам мемлекетке, байларға жəне ... ... ... ол 1944 жылы ... жəне ... ... ... жоюмен айналысты. Одан əрі оның қызметі əлемнің, əсіресе,
неғұрлым аз дамыған елдердің ресурстарын жəне ... ... ... Банк ... ... өсу мен ... ықпал ету арқылы
кедейшілік деңгейін төмендетуді жəне халықтың өмір сүру деңгейін арттыруды
алдына мақсат етіп қояды. Банк ... ... ... ... ... ... ... осы мақсатқа жету жолында ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік Банктің
Қазақстандағы Тобы Халықаралық қайта құру жəне даму ... ... даму ... ... ... кепілдік беру
жөніндегі көпжақты агенттік (ИККА), Инвестициялық дауларды реттеу жөніндегі
халықаралық орталық ... жəне ... ... корпорациясы (ХҚК)
арқылы жұмыс атқаруда. Қазақстан ХҚДБ, ХДҚ, ИККА, ИДРХО 1992 жылғы шілдеде
жəне Халықаралық қаржы корпорациясына 1993 ... ... мүше ... ... ... ... ... танымал Дүниежүзілік
банкі мен Халықаралық валюталық қор, әлемдік экономикалық және қаржылық
тәртіптің бүкіл құрылымын қолдайтын, қос ... ... ... табылады.
Екеуінің бір болуы кездейсоқтық ... ... ... ... бұл екі ұйымды құруда еңбек бөлінісін жүзеге асыруға тырысты. Бір
қарағанда ХВҚ мен дүниежүзілік банктің ... ... ... бар ... екі ұйым да қазіргі кезде олардың мүшелері болып табылатын 180
мемлекеттің үкіметтері ... ... Екі ... ... ... және ... ... болып табылатын елдің
экономикасының кеңеюіне және ... өз ... ... ... штап - пәтері Вашингтонда. Ұзақ жылдар бойы олар бір ... ... ... ... ... бір ... қарама- қарсы
жақтарында болса да, кітапханалары және басқада ... ... ... жиі ... отырады, кейде бірлескен семинарлар
мен кеңесулер өткізеді, жұмысшылар ... ... ... ... ... ХВҚ ... болуы керек [36].
Осыған қарамастан, дүниежүзілік банк және ХВҚ ... ие. Ол ... ... ... банк даму
мәселелерімен айналысатын негізгі институт болып табылады, ал ХВҚ – ... - ... ... ... ол елдер арасындағы төлемдермен ақшалай
түсімдердің тәртіптеген жүйесін құруға тырысады. Бұл ... ... ... әртүрлі және өзіндік мақсаттарына өздеріне тән
әдістермен жетуге тырысады.
Бреттон- Вудстегі келісімде халықаралық ... ... ... ... ... құру және даму ... (ХВҚДБ) қарастырылған
дүниежүзілік банк үшін мәселелер шеңберін орындайды. Осыған ... ... ... ... дамуды қаржыландыру, яғни екінші дүниежүзілік
соғыс кезінде қираған елдерді қалпына келтіруге ... ... ... ... ... және халықаралық сауда мен төлем баланстарын
теңдестіруге ықпал ету.
Дүниежүзілік банк өзінің жұмысын 1946 ... ... ... ... ... елдерінің соғыстан қираған экономикасын ... ... үшін ... ... 1960 ... ... ол дамушы елдерге
өздерінің несиелерімен көмектесті, сөйтіп олардағы экономикалық ... ... ... ... құру ... ... АҚШ тарапынан болған, олар
бірінші кезекте ... ... ... ... өсіп кеткен өндірістер
қуаттарын пайдалану үшін ... ... ... ... ... халықаралық ұйым көмегімен капитал салымшыларының тәуекелін қалпына
келтіру ... ... ... банк екі ... ұйымнан тұрады –
Халықаралық қайта құру және даму ... ... және ... ... ... Сонымен қатар, банкінің құрамына мынадай ұйымдар да
кіреді: дамушы ... жеке ... ... ... – Халықаралық қаржылық корпорациясы; Инвестициялық ... ... ... ... ... кепілдемесінің көпжақты
агенттігі.
Дүниежүзілік банкте 6000-нан астам ... адам ... ... ... оның 40 бөлімшесі бар, оның қызметкерлерінің 95% -ға жуығы
Вашингтондағы штаб – ... ... ... Олардың арасында экономистер,
заңгерлер, инженерлер, агрономдар, телекоммуникация, су ... ... және т.б. ... ... бар.
Дүниежүзілік банк – инвестициялық банк, инвестор мен алушылардың
арасында делдалдық ... ... яғни ... ... ... ... Банк иесі болып мүше болған елдер есептелінеді,олардың акционерлік
капиталы 185 млрд. долларға жуық. Қаржының ... банк ... ... ... Несие 100 шақты елдегі жеке меншік адамдарға
беріледі. Жеңілдікпен берген несиелері ... ... ... арқылы
шешіледі.
Дүниежүзілік банк әлемде нарықтық капиталдың негізгі несие алушысы
болып есептелінеді. ... мен оның ... ... ... мен ... сату ... да ... алады. Облигация сату арқылы
түскен түсімдер дамушы ... ... ... ... жасаған
бағдарлама мен жобаларды қаржыландыруға қолайлы пайыз нормасымен беріледі.
Дүниежүзілік банк құрылған кездегі негізгі капиталы 10 ... ... ал одан ары ол ... 1970 ж. – 27 ... ... 1980 ж.- 34млрд.
СДР - ға дейін (ол ... СДР = 1.317 ... ... ал 1994 ж.- ... СДР- дан ... болды.
Дүниежүзілік банкке мүше болғысы келген әр ел өз ... 10% ... ... Оның 1% - ы ... ... ... ал 9% - ы ұлттық
валютамен төленеді. Төленген қаржының ... ... банк өз ... ... қалғанын берген елдің рұқсатымен жұмсайды, ал ... 90% ... ... ... ... ... міндеттемесін өтеуге
қажет болса, онда ол кез- келген уақытта талап етеді.
Дүниежүзілік банк несиелік қабілеті бар дамушы елдердің үкіметтеріне өз
несиесін ... ... егер адам ... ... ... ұлттық 1200 доллардан
асса, бұл ел Халықаралық қайта құру және даму ... ... ... бар. ... ... ... ... нарықтық пайызынан шамалы
артығырақ болады. ... ... ... 12-15 ... даму ... (ХДА) өте ... ... үкіметтеріне
несие бере алады. Адам басына шаққанда жалпы ұлттық өнімі 700 ... ... ХДА- ның ... барлық несиелерінің 80% жұмсалады. ХДА несиесіне
пайызы төленбейді, оның қайтару мерзімі 35-40 ... ... ... ... беру ... ... тек қана үкіметтерге, олардың орталық банктері экономикалық
даму үшін жасаған ... ... ... сол ... ... ... ... жағдайда;
- несие алушы өзіне қолайлы шарттармен басқа жерден несие ... ... ... нің ... комиссиясы ұсынған жобаға баға беріп оны ... ... ... ... ... мақсатты көздейді және қаржы тек қана жобаны
іске асыруына ... ... - ... ... ... ... нің де және оның ... берушілерінің
де ... ... ... ... кейде несие беру мәселесі
саясатқа және экономика жағдайына байланысты ... ... банк ... ... кезде көбірек көңіл бөлетін жобаларға
халқының жағдайы өте нашар дамушы ... ... ... кезекте ауылдық
жердегі егіншілікпен, мал шаруашылығының айналысатындарға, ... және ... ... ... Бұл ... ... ... жақсы
жүргізуіне, су, газ, энергия жүйесін қолданылуына, денсаулығын жақсартуына,
білімін көтеруіне, үй құрылысын ... ... ... ... ... банкінің мүшесі ретінде оның несиесін
пайдаланушы ... ... Оның ... ... республика үшін маңызы
зор жобалар қаржыландырылуда.
Тəуекелдерді жаппай қабылдамау 2011 жылдың ішінде барлық əлем ... ... ... ... ... ... болды. Қор нарықтарының
жыл басынан бергі дағдарыстың жаңа ... ... ... теріс
жаңалықтардың елеулі ағынына ... ... көп ... ... жағына бағыттады, нəтижесінде бүкіл əлем бойынша қор нарықтарының
көшкініне құйылды.
АҚШ-тың нарықтарынан дағдарыстың таралауы жəне ... ... жəне ... жүзінің басқа да аймақтарына тұрақты ... ... жəне ... ... ... жария ету салдарынан қор
нарықтарындағы байбалам, Bear Stearns компаниясының ... ... ... ағылшын банкінің мемлекеттің иелігіне өтуі, мұнайдың рекордтың ... ... Fannie May жəне Freddie Mac ... ... иелігіне
өтуі қор индекстерінің күрт төмендеуіне себепші болды. Өз ... ... ірі ... ... банкрот деп жария етуі жəне 2011 ... AIG ... ... ... иелігіне өтуі барлық
нарықтардан жəне ... оның даму жəне ... ... ... ... ... бұл əлемдік қор нарықтары индекстерінің
рекордтық тарихи түсулеріне əсер етті (6-суретке сәйкес). Басқа нарықтармен
салыстырғанда ең көбі ... қор ... -47% ... (7-кестеге сәйкес)
FOREX нарығы 2011 жылғы 9 айдың ішінде қаржы дағдарысының дамуы, жəне
болашақтағы ... ... ... ... ... ... аясында болып өткен барлық үрдістерге барынша сезімтал болып ... ... ... ... ... ... ... үрдісі
2011 жылғы бірінші жартыжылдықта да сақталды. Осы ... ... ... ... ... ... ... өспелі дағдарыс жағдайында қаржы нарығын қолдау мақсатында ... ... ... ... экономикалық белсенділіктің одан əрі төмендеуін бағалау жəне
- ірі ... ... ... ... ... ... www.rbc.ru
Сурет 6. Әлемдік қор биржа индекстері
Кесте 7
Әлемдік қор биржа индекстерінің 2011 жылғы 9 айдағы динамикасы
|Индекс |Ел ... 2010 ... 2010 ... | ... ... |жылғы |% |
| | ... ... | |
| | | ... мәні | ... ... |2290,51 |1211,84 |-47,09 ... ... |4512,98 |2767,76 |-38,67 ... General ... |515,77 |331,45 |-35,74 ... BSE ... ... ... |-36,61 |
|Greece |Греция |5178,83 |2856,47 |-44,84 ... share| | | | ... Seng ... |27812,65 |18016, 21 |-35,22 ... ... |1468,35 |1166,36 |-20,56% ... |АҚШ ... ... |-18,19% ... |Жапония ... ... |-26,44 ... ... ... ... ... ... үрдісінің одан əрі тереңдеуі өз резервтерін
доллармен құрайтын көптеген мемлекеттер тарапынан біртіндеп ... ... ... АҚШ ... ... бас ... əкелді.
2011 жылғы екінші жартыжылдықта елді дағдарыстан шығару бойынша АҚШ
Үкіметі тарапынан қабылданған дағдарысқа ... ... ... ... ... жəне ... ... доллар ресурстары құнының
өсуі аясында АҚШ доллары құнының өсуі байқалады. Бұл ретте FOREX ... ... осы ... ... мерзімді перспективада сақталуын
болжамдайды (8-кестеге сәйкес).
Кесте 8
Əлемнің жетекші банктерінің айырбас бағамы бойынша қозғалыс ... ... ... диапазоны ... ... |АҚШ ... |
| | ... |жапон йенасы |
| | |АҚШ ... | |
|1 ... 2011 ... |
|2 ... 2011 ... ... 2011 ... жылдың басында ... ... ... ... мән |1,3364 |1,6896 |101,04 ... ж. 3 ... аяғына ... ... ... ... мән |1,3136 |1,6679 |107,04 ... ... Thomson Reuters ... ҚРҰБ есептер ... ... ... ... ... ... жəне орталық
банктері дағдарысқа қарсы түрлі шаралар ... Бұл ... ... ... ... ... ... белсенді мемлекеттер,
негізінен дүние жүзіндегі дамыған елдер болса, онда ағымдағы жылдың ... ... ... ... жəне сауда-саттықтың тоқтауы дүние
жүзі елдерінің көпшілігі тарапынан дағдарысқа қатысты едəуір түзетілген
жəне шұғыл шараларды жəне ... ... ... ... ... қарсы шаралар пакеті мынадай бағыттарда жүзеге
асырылады: 1) нарықтардың өтімділікпен ... 2) ... ... қорландыру; 3) капиталдың ұлғаюы; 4) қаржы жүйелеріне сенімділікті
сақтау мақсатында қаржы ... ... ... бойынша
тікелей жəне жасырын кепілдіктерді ... Бұл ... ... ... ... ... ... себебі көптеген мемлекеттер
дағдарыс салдарларының жалпы ... ... ... ... ... ... 2-3 жыл ... айқындады.
Бұл ретте бастапқы кезеңде көптеген жағдайларда дағдарысқа қарсы
шаралардың ... ... ... ... теріс қабылдады, осындай
дабылдар бере отырып, мемлекет осы шаралар арқылы дағдарыстық ... ... ... ... ықтимал жасырын ауқымдары туралы
мойындайды.
2.5 Халықаралық қаржы корпорациясының қызметін талдау
Еуропада бірқатар халықаралық қаржы корпорациялары ... ... мүше ... ... ... ... жұмсалымдар бойынша
түсімдерден аударған және өз еркімен ... ... ... қоры ... қор ... ... ... елдердің экономикасын және әлеуметтік
инфрақұрылымдарын жақсартуға жеңілдікпен несие беру үшін ... ... ... арқылы өзінің қаражаттарын әлемдік- ... ... ... көп ... мынадай 5 елге берді – Индонезия, Оңтүстік
Корея, Филиппин, Пакистан, Тайланд. 1980 ... ... 8,7% -ға 5 ... ... ... Оның ... мерзімі 10-30 жыл. Бірінші қайтарым - 2 -7
жылдан кейін. Берілген несиенің 1/3-і жеңілдетілген несие, яғни ... ... 4% ... 40 ... дейін беріледі.
Несиені беретін негізгі бағыттары – экономикалық және ... ... ... ауыл ... өндіретін
және қайта өңдейтін өнеркәсіп. Банкінің несиесі ең ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға, әсіресе
дамып келе жатқан елдердің үкіметтеріне – ... ... ... ... жылы ... Азия даму ... 700 миллион АҚШ доллары
көлеміндегі ... ... Бұл ... ... ... ... қайта қалпына
келтіруге бағытталған жобаны жасауға жұмсалмақ. Банк ресмилерінің айтуынша,
жаңа үлкен жол ... мен ... ... ... ... ... қатысты жұмыстар 2012 жылы басталады деп ... Азия ... бұл жоба 2030 ... ... ... сауданы 60 пайызға асыра алады
деп үміттенеді. Сонымен қатар, Ислам даму банкі бұл ... 414 ... ... құямыз деп уәде етсе, ... ... ... 150 ... ... береміз деп отыр. 2 мың ... жол ... мен ... шекарасындағы Хоргостан Алматы мен
Шымкент арқылы өтіп, елдің ... ... ... ... Азия даму ... 6 жылға белгіленген бұл жобаның жалпы
құны 65 миллион АҚШ доллары болады. Оның 20,9 ... ... ... ... даму банкі, 34,5 миллионын Азия даму банкі қаржыландырады.
Жоба Ақмола, Қарағанды, Солтүстік ... және ... ... ... 6 мыңға дейін тұрғыны бар 400 ден астам ауылының сумен
қамту және ... ... ... ... суды тазарту қондырғылары мен
су құбырларын жөндеу секілді жұмыстарды қамтиды. Оның Азиялық даму ... ... ... 5 жылдық жеңілдікпен берілген. Бұл жобаның
аясында 350 мың АҚШ долларының ... ... де бар. Ол ... ... өкілдері мен өзге де мүдделі тараптар су және ... ... ... жобалау және пайдалану, сантитарлық ... ... ... білім ала алады.
Ислам даму банкісі өз жұмысын 1975 жылдан ... ... ... Сауд ... Джидде қаласында орналасқан. Аймақтық кеңселері
үшеу, олар - Рабат қаласында (Марокко), Куала-Лумпур (Малайзия) және Алматы
(Қазақстан) қалаларында.Б ... ... ... конференциясының
ұйымы (ИКҰ) мүшелері. Қазіргі кезде олардың саны 52. Банктің жарғы капиталы
6 ... ... ... Ол ... 800 мың акцияға бөлінген. Ислам динары (ИД)
банк шотының есептесу бірлігі ... ... ал оның құны ... ... (ХВҚ) бір ... векселіне тең. Оған мүше мемлекеттердің
банктің жарғылық ... ... ... Сауд ... ... ... – 6,7%, Кувейт – 8,3%, ал Гамбия, ... ... ... ... ... ... Джибути, Комор елдері
біріккенде 0,4% құрайды.
Ислам даму банкін құрағанда негізгі мақсат шариғат негізіне сүйене
отырып, ... мүше ... және ... ... ... экономикалық даму
және әлеуметтік ілгерлеуі үшін қаржылай ... ... ... ... ... ... ... дамыған мұсылман елдеріндегі жобаларды қолдауға
көбірек көңіл бөлу.
1996 жылы банк 2 мыңға жуық ... ... оның ... ... пен ... ... байланысты 12 млрд. ... ... ... ... ... және аймақтық қаржы мекемелерімен бірлесіп
жобаларға берілген қаржы мөлшері 170 млн. АҚШ долларына ... ... ... банк ... ... ... көпір, үй, коммуникациялар т.б. жобаларға, сондай- ...... ... ... ... денсаулық сақтау
обьектілеріне, мәдениет, жалпы білім жүйесіне пайызсыз несиелер ... ... ... даму ... мен ... тараптар ірі қазақстандық
жобаларды 100 миллион АҚШ доллары сомасына дейін қаржыландырудағы ... ... мен ... ... ... ... ... негізін Ислам даму банкіне мүше елдердің қоры мен араб
қорларының қаражаттары құрап ... ... ... ... ... айтуынша,
Ислам ынтымақтастық қорына әлемнің 29 елі мүше, олардың қатарында Таяу
Шығыс елдері, Куәйт пен Иран бар. ... Даму ... ... ... ... ... азайту мәселелерін шешуге
бағытталған Ислам ынтымақтастық қорына Қазақстанның да қосылуына мүдделілік
білдірді.
Исламдық қаржы ұйымдарының саны ... әр ... ... көздері бойынша
400 ден астам болып ... ... ... ала алмау қиындығы, ... ... ... ... ... ... ... банктік
заңнамасында дәстүрлі немесе Ислам банктерінің арасындағы айырмашылықты
көрсетпейді. Сол себептен бұл елдердегі ... ... ... ... деп бөле ... себебі барлық банктер үшін берілетін лицензия
көрінісі бірдей. Сондай ... ... банк ... ... өзін ... ... ... жатқызатын банктер, ресми түрде ... ... ... өкімдеріне сәйкес орындайтындығын жариялайды.
Исламдық қаржы ұйымдарының қатарына исламдық қаржылық және ... ... ... ... ... банктің Исламдық
«терезелері» және Исламдық сақтандыру «терезелері» ... (7 ... ... 2012 ... ... ... 7. Исламдық қаржы ұйымдары
Исламдық қаржы ұйымдарының ішіндегі көшбасшы – қаржылық ... ... 38% ... ... ... қаржы
ұйымдарының 1/3 құрайды, ал Исламдық банктер 21% (9 ... ... ... көбісі (30%) Кувейтте тіркелген. Олардың 73% - инвестициялық
және қаржылық компаниялар. Сауд ... ... ... ұйымдарының саны
бойынша екінші орында (шамамен 26%), одан ... ... онда ... ... байқалуда (шамамен 50%). БАӘ мен Катардың Исламдық
қаржы ұйымдардың жалпы ... 1/4 ... ... ... ... саны және үлесі
| |
12 ... ... ... ... есеп
беруінің деректеріне сәйкес, ислам банктерінің әлемдегі соммарлық активтері
2011 жылы 1,3 ... $ ... ал үш ... жасалған болжамға байланысты,
осы көрсеткіштің 2014 жылға қарай 2 триллион $ ға жететініне ешкім ... ... ... банктерінің жыл сайынғы өсімінің орташа темпі соңғы
төрт жыл ішінде 19% құрады, ал сектордың активтері 2011 жылы орташа ... ... ... ... ... ... бұл көрсеткіш дәстүрлі
банктер үшін кемінде 3% ... ал ... ... 14% жетті. Әлемдегі
активтер динамикасы әртүрлі болып келеді.
Бұл ... ... ... ... ... соммарлық активтерінің 55%
Ислам мемлекеттері Түркия, Малайзия, Парсы Шығанағына тиесілі. ... ... ... активтерінің үлесі 2011 жылы елдің барлық банк
активтерінің жалпы санынан 50% ұлғайды. БАӘ мен ... ... ... 20% ... БАӘ либералды қаржы нарығының бұл ... ... (10 ... ... БАӘ ... мен ... органдары ислам
банктері үшін преференциялар мен жеңілдіктерді ұсынбайды, керісінше банк
қызметі нарығындағы ашық жоғары ... ... ... ... ... «шетел» банктері үшін өз филиалдарын ашуға құқық береді. Активтер
өсімінің ... ... Араб ... ... банктері әлемнің
ірі коммерциялық банктерімен бәсекелі күрес ... ішкі ... ... ... ... ... жетті [39].
Кесте 10
Активтер мен депозиттердің өсу қарқыны
|Елдер |Банктердің|Активтер ... |
| ... | | |
| | |Өсу ... (%) |Өсу ... (%) |
| | ... ... |2010-2011 |2011-2012 |
|Бахрейн |12 |48,54 |39,00 |58,33 |32,07 ... |2 |21,27 |10,53 |22,89 |9,54 ... |2 |9,30 |25,86 |- |16,34 ... |2 |47,04 |19,33 |51,05 |29,94 ... |1 |362,09 |145,54 |- |21,43 ... |2 |34,64 |47,94 |26,63 |31,98 ... |3 |23,16 |27,94 |28,65 |22,32 ... | | | | | ... |5 |40,28 |17,07 |46,16 |19,56 ... |1 |7,29 |20,08 |6,13 |18,73 ... |30 |34,50 |24,50 |37,47 |22,28 ... | | | | | ... «Zaid Ibrahim & Co» 2012 ... есеп ... ... ... UK Islamic Finance ... (UKIFS) 2012 ... ... айындағы
есеп беруінің мәліметтеріне сүйенсек, Британиядағы 22 банк дәстүрлі банк
қызметін ұсынады, сондай- ақ Шариат принциптері бойынша қаржы ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді. Бұл банктердің
активтерінің жалпы көлемі $ 19 млрд астамын құрайды. Бұл ... ... ... ... ... көшбасшы болып келеді. Британдық 25 ... ... ... ... ... ... 4 кәсіби институт,
кемінде 10 ... және ... ... ... 40 ... ... қаржы бойынша жоғары білімдерін алады. Оксфордтың 4
университеті әлемнің басты ғылым ордасына айналды, онда ... ... ... ... мен ... ... Шариаттың қазіргі заманғы
мәселелерін талқыға салады [40].
Исламдық қаржы секторы әлемдік ... ... ... ... және ең серпінді секторы болып отыр. Орташа алғанда жыл сайынғы ... – 20% ... ... он жыл ... ... қаржы қызметтерінің әлемдік
нарығы әртүрлі бағалаулар бойынша тұрақты өсу ... ... ... бір ... ... ... өсті. Бұл ретте кейбір бағалаулар
бойынша бұл нарықтың жақын арада 4 трлн.долларға дейін даму ... ... 2012 ... ... ... ... бағалы қағаздарын – сукукты
орналастыру көлемі – ... ... ... және 43,3 млрд. долларды
құрады. Бұл 2011 жылғы 1-тоқсандағыдан 56,3% -ға ... ... ... ... алдағы 3-4 жылда күтілуде. Сукук нарығының көлемі 5
есе өсуі мүмкін және 1 трлн. ... ... ... ... ... ... анағұрлым жан-жақты ... ... ... (8 ... сәйкес).
Ескерту: «Zaid Ibrahim & Co» 2012 жылғы есеп беруінен алынған.
Сурет 8. ... ... ... ... ... ... қиындығы ірі инвестициялық банктердің
2010 қаржы жылының жəне ... əрі ... ... ... ... ... жария еткен күнінен бастап айқындалады, бұл шығындарды
балансқа есептен ... жабу ... ... ... ... əкелді Шығындарын жария еткен бірінші қаржы ұйымдарын жəне
оларды мемлекет ... ... олар IKB жəне Sachen LB ... Country
wide (АҚШ), Northern Rock (Ұлыбритания) болып табылады. Мəселен, ХВҚ
бағалауы ... 2010 ... ... жартыжылдықтан бастап 2011 жылғы
қыркүйек бойынша банк институттары жалпы ... 580 ... АҚШ ... есептен
шығаруды жүзеге асырды.9 Есептен шығарулардың 95% жуығын негізінен Америка
жəне Еуропа институттары, ең азын Азия институттары ... ... ... үшін ... ... 430 ... АҚШ ... жуық болды жəне Америка
жəне Еуропаның бірнеше ірі қаржы инситуттарында шоғырландырылған болатын (9-
сурет).
Дерек ... Thomson Reuters ... ҚРҰБ ... 9. 2011 ... ... аяғындағы жағдай бойынша залалдар мен есептен
шығарулар көлемі
Заемшылардың қаржылық жай-күйіне қатысты екі ұштылықтың жоғары деңгейі
жəне кредиттік тəуекелдің өсуі коммерциялық банктерді ... ... үй ... ... ретінде берілетін кредиттер бойынша
талаптарын көтеруге мəжбүр етті.
Мəселен, дүние жүзіндегі түрлі ... ... ... ... банктердің сұрауларына сəйкес кредиттеу талаптарының
қатаңдануына əкелген негізгі ... ... ... ... ... ... ... деректер, жылжымайтын мүлік нарығындағы
активтердің төмендеуі, тəуекелге «шыдамдылықтың» қысқаруы, ішкі салалық
жағдайлардың нашарлауы жəне ... ... ... ... ... ... ... байқалды (11-кестеге сәйкес).
Кредиттер бойынша талаптардың қатаюы, өз кезегінде, ішкі экономикадағы
кредиттеу көлемінің төмендеуіне əкелді, бұл ... ... ... ... ... ... əсер əкелді (12-кестеге сәйкес)
Қонтрагенттің қаржы ... ... ... құны, қауіпті операциялардан бас ... ... ... ... ... ... ... қатаңдату туралы сұраққа коммерциялық банктер
жауаптарының балансы
|Кезең |АҚШ ... |ЕОБ ... (оң ... |
| | | | |жақ ось) | |
|1 ... |-17,90 |75,00 |15,00 |-2,20 |128,59 |
|2 ... |-23,20 |76,00 |-1,00 |-2,20 |130,00 |
|3 ... |-20,00 |74,00 |-4,00 |-2,00 |115,41 |
|4 ... |-21,10 |70,00 |-2,00 |-1,80 |113,97 |
|1 ... |-23,60 |81,00 |-10,00 |-2,00 |108,09 |
|2 ... |-24,10 |81,00 |-17,00 |-1,80 |83,53 |
|3 ... |-16,70 |78,00 |2,00 |-2,00 |97,33 |
|4 ... |-8,80 |76,00 |-4,00 |-2,00 |89,03 |
|1 ... |-10,70 |83,00 |-9,00 |-1,80 |84,05 |
|2 ... |-12,30 |86,00 |1,00 |-2,00 |109,27 |
|3 ... |-8,90 |87,00 |1,00 |-2,00 |96,59 |
|4 ... |0,00 |87,00 |0,00 |-2,00 |93,92 |
|1 ... |0,00 |88,00 |-4,00 |-2,00 |88,40 |
|2 ... |-3,70 |91,00 |-3,00 |-1,80 |97,74 |
|3 ... |7,50 |94,00 |31,00 |-1,40 |85,13 |
|4 ... |19,20 |94,00 |41,00 |-1,40 |81,80 |
|1 ... |32,20 |97,00 |49,00 |-1,40 |96,78 |
|2 ... |55,40 |101,00 |43,00 |-1,20 |110,16 ... ... Thomson Reuters ... ҚРҰБ ... ... ... ... (өткен жылғы тиісті кезеңге өзгеріс)
| Елдің атауы ... ... ... ... |31,69 |14,44 |10,23 |7,06 |12,09 ... |20,48 |26,59 |25,02 |23,74 |21,25 ... |-14,00 |-4,77 |21,11 |12,37 |-9,27 ... |10,64 |10,96 |10,76 |9,79 |8,74 ... (оң жақ ... |1,76 |0,14 |1,21 |1,96 |1,82 ... |11,90 |11,08 |12,11 |9,03 |7,11 ... |46,60 |52,18 |61,36 |58,39 |48,61 ... |10,61 |17,63 |16,12 |12,03 |9,51 ... |22,78 |18,57 |17,08 |14,63 |10,95 ... |13,23 |19,65 |19,48 |20,44 |18,35 ... көзі: Thomson Reuters Datastream, ҚРҰБ есептері |
3 ... ... ... ... ... ... ... қымбаттап кетті
жəне іс жүзінде жабылды. Банкаралық нарықтағы банктердің міндеттемелері
бойынша ... ... ... ... ... қабылданған
шаралар банкаралық нарықтағы талаптардың жақсаруымен проблемаларды ішінара
шеше алды. Мəселен, өтімділік үшін ... ... ... ... ... ... ... жəне қысқа кредиттер үшін бергені үшін
банктер төлеуге тиісті сыйлықақы 2011 жылғы қыркүйекте ... ... ... ... ... ... қаржы инситуттары үшін барынша қатаң
талаптар белгілеуді көрсетеді.
3 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының халықаралық ... ... ... жыл ішінде Ұлттық Банк заңсыз жолмен алынған кірісті заңдастыруға
(жылыстауға) және терроризмді ... ... ... ... ... Дүниежүзілік Банктің техникалық көмегін тарту бойынша
жұмыс жүргізілді.
Сонымен қатар, 2008 жылғы 28 ... №63-2 ... ... ... Кеңесінің Қарарымен мақұлданған Халықаралық Валюта Қорына
қатысуды және дауыстарды өсіру жөніндегі; 2008 ... 5 ... ... ... ... ... Кеңесінің Қарарымен мақұлданған
Халықаралық Валюта Қорының инвестициялық ... ... ... ... 15 желтоқсандағы №66-2 Халықаралық Валюта Қорының Басқарушылар
Кеңесінің Қарарымен мақұлданған Атқарушы кеңесін ... ... ... ... түзетулерді ратификациялау бойынша жұмыс жүргізілді.
2011 жылғы 21 қазанда ХВҚ Миссиясы ... ... ... ... ... ... 31 ... Алматы қаласында Ұлттық Банк Орталық Азия және
Кавказ елдері бойынша ХВҚ ... ... ... таныстырылуын
ұйымдастырды. Ұлттық Банк Үкіметпен бірлесіп ХВҚ мен ДБ секретариатына ХВҚ
мен Дүниежүзілік Банктің жыл ... ... 2015 жылы ... ... ... ... және ... қадағалау комитеті басшылығының ЭЫДҰ секретариатының және
«Қазақстан қор ... ... ... ЭЫДҰ-дың Еуразия аумағында
корпоративтік басқару мен қаржы нарығын дамыту бойынша жобасын іске ... ... ... өтті.
2011 жыл ішінде БҚКХҰ – IOSCO (Бағалы қағаздар жөніндегі комиссияның
халықаралық ұйымы) кеңесуге, ықпалдасуға және ... ... ... ... жөніндегі көп жақты меморандумға Ұлттық Банкті қосу
бойынша ... ... ... ... ... ... жақты меморандумына қосу бойынша жұмыс жүргізілді. 2011 жылғы 17
қарашада Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қызмет
көрсету кеңесіне (IFSB) Қауымдасқан мүше ретінде қабылданды.
ЗТБ-ның, «Самрұқ-Қазына» ҰӘҚ» АҚ-ның, ... ... ... ... ... «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ-ның, «Бірінші кредиттік
бюро» АҚ-ның, «Қазақстанның халық жинақ банкі» АҚ-ның, «БТА ... ... ... «Еуразиялық банкі» АҚ-ның, «АТФ ... ... ... ... ЕБ ... «Қытайдың Алматы қ. сауда-өнеркәсіп
банкі» АҚ-ның өкілдері қатысты.
Шағын комитет отырысының барысында қазақстандық және ... ... ... ынтымақтастық мәселелерін талқылады, олардың көпшілігі
бойынша өзара түсіністікке және бірыңғай ... қол ... ... мен ... ... ... арасындағы байланыстардың одан әрі
перспективалық дамуына арналған бағыттарды айқындады. ... ... екі ... қаржы-экономикалық жағдайдың ағымдағы ахуалы туралы,
есеп айырысу және биржалық сауда-саттық үшін екі елдің ... ... жұп ... ... ... ғып ... жөніндегі,
Қазақстан мен Қытай арасында банкаралық ынтымақтастықты дамыту ... ... ... ... ... ... ... туралы, банк карталарын пайдаланумен ... ... ... ... ... ... туралы, қаржы құралдардың
бухгалтерлік есебі мен салық салынуы ... ... ... мәселелер қаралды және талқыланды.
Қазақстан-Қытай Қаржы ынтымақтастығы жөніндегі шағын комитеттің 7-шы
отырысының хаттамалық шешімдерін іске асыру ... ... ... Қазақстан Республикасының және Қытай Халық Республикасының ... ... ... және ... қаржы құралдардың
бухгалтерлік есебі мен салық салынуы ... ... ... екі ... дайындауды ұйымдастыру мен өткізу бойынша Қазақстан
Республикасының банктерінің қатысуымен жұмыс жүргізілді. ... ... 2011 ... 1 ... ... ... және Қытай Халық ... ... есеп ... ... ... ... семинарларға
Төлем және есеп айырысу департаментінің, ... ... ... ... ... ... валютасы бойынша мемлекеттік
әкімшілігінің және Қытайдың Сауда-өнеркәсіп банкінің Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... мен салық салынуы саласындағы ... ... ... ... ... Банк ... Халық Банкінің
Бухгалтерлік есеп және қазынашылығы департаментінің, Қытайдың Сауда-
өнеркәсіп ... ... есеп және ... ... ... Бухгалтерлік есеп және қазынашылығы департаментінің, Қытай
Құрылыс Банкінің Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... 6 ... барысында қол жеткізілген келісімдерді
уақтылы және тиімді іске асыру мақсатында, ... Банк ... ... Банкі
мен Ұлттық Банк арасында қытайлық юань/қазақстандық ... ... ... екіжақты Келісімнің жобасын келісу бойынша қытайлық тараппен ... ... ... 2011 ... 12 ... ... 14 маусым
аралығындағы кезеңде Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... ... теңге валюталық СВОП тетіктерін
алдын ала талқылау үшін екіжақты кездесу ұйымдастырылды.
Келісімге Қазақстан Республикасына ҚХР Төрағасының сапары шегінде ... 13 ... қол ... ... ... ... ... шағын комитеттің 7-шы отырысының хаттамалық шешімдерін іске асыру
мақсатында, Ұлттық Банк табысты тәжірибені зерттеу және Қытай мен Қазақстан
арасындағы ... ... ... ... ұсыныстарды әзірлеу үшін
Қытай Халық Республикасында Ұлттық Банк пен Қытай
Халық Банкі өкілдерінің кездесуін өткізу ... ... ... жыл ішінде Ұлттық Банк ШЫҰ Арнайы шотының ... ... ... ... ... ... ... жұмысты жүргізді. Ұлттық
Банктің өкілдері Астана қаласында 2011 жылғы 17 наурызда өткен ШЫҰ ... ... және оның ... ... ... ... ... ұстанымды жетілдіру мақсатында, Сараптамалық жұмыс тобының
кезекті отырысына қатысты.
2011 жыл ішінде ... ... ... ... ... мақсатында,
Еуропалық Одақ елдерінің орталық банктерімен ынтымақтастықты кеңейту
бойынша белсенді ... ... 2011 ... 25 ... ... 27 ... ... қатынастар, техникалық көмек және Польшаның Ұлттық
Банкіндегі хаттама» тақырыбы бойынша тағылымдаманы жүргізу үшін ... ... ... ... ... 2011 жыл ... ... Банкінің және Италия Банкінің өкілдерімен Ұлттық Банкке техникалық
көмекті көрсету мәселелері бойынша ... ... ... ... ... жүйесінің қызмет етуі мәселелерін зерттеу
мақсатында, Қаржы қадағалау ... ... Чили ... және ... ... ... ... Атап айтқанда,
пруденциалдық реттеу, ЖЗҚ-ның ... және ... ... ... ... ... қаржы құралдарын
бағалау мәселелері бойынша, сондай-ақ ЖЗҚ агенттерінің ... ... ... Чили Республикасының жинақтаушы зейнетақы жүйесінің қызмет
ету тәжірибесі нақты зерттелді және талданды. ... ... ... ... зейнетақымен қамсыздандырудың жинақтау бөлігінің жуықтағы
реформасы зерттелді.
2011 жылы ... ... ... ықпалдасу ведомстволары және
жақын және алыс шетелдің орталық банктері ұйымдастырған ... және ... ... үшін ... Банк ... 20 ... Ұлттық Банктің Төрағасы орынбасарларының 11 ... ... жылы ... Банк басшылығының халықаралық қаржы ұйымдарының, шетелдік
компаниялардың, орталық және коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... рейтингтері және Дүниежүзілік
Экономикалық Форумның бәсекелестікке қаблеттігінің ғаламдық индексі ... ... ... ... 2011 ... 6 – 7
қыркүйек аралығындағы кезеңде «Fitch» ... ... ... ... ... ... ... Осы кезеңде «Fitch»
талдаушыларының Ұлттық Банктің, бөлімшелерімен және ... ... ... ... ... ... ... банкі» АҚ-ның,
«Ракурс» Экономикалық талдау орталығының, ... ... ... ... ұйымдастырылды.
2011 жылғы 15 – 16 ... ... ... ... рейтингілік агенттігі талдаушыларының Алматы қаласына сапары
өтті. Standard&Poor’s талдаушыларының ... ... және ... ... кездесулері ұйымдастырылды.
2011 жылы Ұлттық Банк «Кредиттерді алу» және «Инвесторларды қорғау» –
Ұлттық ... ... 2011 ... ... ... ... индикаторларын жақсарту бойынша ... ... әске ... ... ... ... ... Банктің, Қаржы
қадағалау комитетінің, Қазақстан Республикасының Экономикалық даму ... ... және ... Банктің өкілдерінің қатысуымен
«Кредиттерді алу» индикаторы бойынша Дүниежүзілік ... ... ... ... ... мәселесі ... ... ... ... ... ... Ғаламдық индексінің аясында Ұлттық Банкке бекітілген
көрсеткіштерді жақсарту бойынша ... ... ... ... 2011 жылғы 5-6 қыркүйекте Ақтау қаласында
Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Банкаралық ... ... ... ... ... ... әрі – ... кезекті 13-ші отырысы өткізілді, оған Қазақстан Республикасы мен
Ресей ... ... ... банктерінің, Маңғыстау облысы
әкімшілігінің, Қазақстан Республикасы банктерінің және Ресей ... ... ... ... мен ... Федерациясының
банктері қауымдастығының, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржы
мониторингі комитетінің, ... ... ... ... ... ... АҚ-ның, сондай-ақ Мемлекет аралық банктің,
Мәскеу банкаралық валюта биржасының, ... ... ... ... ... ... барысында Қазақстан және Ресей тараптары
бірқатар өзара ... ... ... ... ... аясында Ресей мен Қазақстанның ... мен ... ... ... ... ... ... туралы және
экономикалық дағдарыстан кейінгі кезеңде екі елдің банктік секторын дамыту
бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы ... ... ... ... ... ... ... Ресей рублінің алмасу
операцияларымен байланысты мәселелер туралы, Кеден одағы аясында ... ... ... ... бар бөлігінде Ресей Федерациясының
Орталық ... ... ... ... ... ... инвесторларға ресейлік эмитенттердің ... ... ... құқығын беру мәселесі туралы, коммерциялық банктердің,
бағалы ... ... ... ... ... мен ... ... қағаздарын ұлттық биржалық нарыққа ... ... ... ұсыныстары туралы мәселелер қаралды және талқыланды.
Сонымен қатар, оффшорлық юрисдикция бөлігінде Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстанда шағын және орта
бизнесті мемлекеттік қолдаудың шаралары туралы, ... ... ... ... ... ... мен ... мәселелері туралы, Қазақстан Республикасы
компанияларының және дара тұлғаларының ресейлік ... ... ... ... банк секторына қазақстандық инвестициялардың
динамикасы туралы, ЕуроАзЭҚ мүше мемлекеттердің ықпалдасқан валюта ... ... ... ... ... іске ... ... қаржыландыру саласында екі елдің коммерциялық банктері арасындағы
ынтымақтасуды ... ... және ... ... ашу ... ... дейінгі кезеңге Ресей Федерациясының банктік секторын дамыту
стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... хаттамаға қол қойылды.
ЕурАзЭҚ аясында жасалған халықаралық шарттарды түгендеуді жүргізді.
2011 жылғы 12 сәуірде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... мен Қазақстан Республикасының
қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын ... мен ... ... және ... ... мен ... ... Банкке беруге
байланысты, Ұлттық Банкі бұрын жасалған мемлекетаралық, ... ... ... қол қоюға жоспарланған шарттарға, сондай-ақ
қаржылық қызмет көрсетуді қадағалау ... ... ... ... ... жасады, атап ... ... ... ... ... және ... қадағалаудың
халықаралық ұйымдарымен.
3.2 Қазақстандағы ислам банкингінің келешегі
Шетелдік сарапшылар Әл Хилалдың Қазақстандағы ... ... ... Ислам банкі болатынына баса назар аударуда. 
Халықтың дені ислам дінін ұстанатындықтан ... ... ... ... ... құрылымдарының қажеттілігі осыдан төрт-бес жыл
бұрын еміс-еміс айтылатын.
Көпшілік бұндай сұраныстың туындауын ... ... ... ... ... ... ... түсіндіруде.
Тәуелсіздік алған жылдардың ... ... ... ... ... ... бір ... деп қабылдайтын іскер жастар
буыны өсіп шықты.
Еліміздегі екінші ... ... ... ... ... ислам
банкингі бойынша қызмет көрсететінін де жар салған. Мәселен, БТА банкі
ислам банкингін ... үшін Таяу ... пен Араб ... ... ... елге қолайлы үлгісін парықтаған. Альянс Банк басшылығы да
егер тұтынушылар тарапынан ... ... ... арнайы бір қызмет
түрлерін ұсынуымыз мүмкін деген. Алайда отандық банк мамандары ... мен ... ... ... түсініктің болмауы жұмысты бастауға
қолбайлау болып отыр ... ... рет ... ... ... ... алмайтынын мәлімдеген. Десе де сол ... ... ... екінші деңгейлі банктер мұсылман елдерінен шариғат рұқсат ... яғни ... ... ... оны ... ... үлестірді деп
айыптаушылар табылды [42].
Бір анығы, дағдарысқа дейін де ... ... ... ... ... ... құрылымдарының қазақ банктеріне деген сенімдері
зор еді. Себебі, Қазақстан - тек қана ... ... ... ... ... ... ең үлкен ел ғана емес, ... ... Азия мен ТМД ... елдерге) жол бастайтын алтын қақпа.
Осы тұрғыдан алып қарайтын болсақ, шетелдік басылымының ... ... ... ... ... ... «көрімдік» сұрауы орынды.
Біріккен Араб Әмірлігінде бизнес жүргізудің қолайлығы, орта ... ... ... ... қазақ кәсіпкерлерін
бұрыннан қызықтыратын.
Бүгінде әлем елдерін ипотекалық несиеден ... ... ... дағдарысы
созылмалы экономикалық тығырыққа тірегені ... ... ... ... талданып жатыр. Шынтуайтына келгенде, бұл ... ... ... ... жоқ, оның ... ... ... әлем өркениетінің даму бағытын ... ... ... ... ... ... жоққа шығаруында [43].
Ғылыми-техникалық ілгерілеу дәуірі адамзатқа орасан зор жетістіктер,
сондай-ақ орыны толмас ... ... ... ғасырдың белді
ойшылдары заттай игіліктердің молаюы арқасында Батыс жарты шарындағы қалың
көпшіліктің дүние-мүлік соңына шам алып түсуін сынап, ... арты ... атап ... ... Шағын ғана шаруасы бар орта тап
өкілдерінің тұтынушылық дүрмегіне еруіне батыстың ... ... ... «сауда қозғалтқышы» саналған маркетинг сияқты білім саласы себепкер
болды, деп санауға да ... бар. ... өмір ... ... ... ... банктер мен өзге де қаржы мекемелерінің ... ... ... ... ... олар ... ... ал
материалдық игіліктермен қамсыздандырылмаған сабан ақша ... ... ... ... енді-енді жарылуға шақ тұрған жағдайы бар. Осы ахуалға
ой жүгірткен ғалымдар мен ... ... ... ... ... ... түбегейлі өзгеріп, жаңа қаржы жүйесі өмірге келетіні
туралы тұжырым жасауда.
Ол қандай жүйе?
Қазіргі халықаралық ... ... ... ... ... ... негіз қалаған. Бұл туралы ... ... ... оқулықтарда «өсімқорлар, сауда үйлері мен ... ... ақша ... ... ... ... болуына
себепкер болды», делінеді. Нақты ... бұл ...... ... Еуропа банктері. Сан ғасыр айдарынан жел ескен осы ... ... бағы тая ... ... ... ... еуропалық
экономикалық жүйеден, батыстық банк ісінен өзгені біле бермеген «кәрі
құрылық» пен ... ... ... ... ... ... сүйейтін «исламдық экономикалық көзқарасқа» ауа ... ... ... ... ... және ... құндылықтар жүйесі негіз
қалайтыны ашық айтыла бастады.
Қаржы жайлы тынымсыз ... ... ... көз салсақ, дағдарыстың
арты банк саласындағы өтімділік зәрулігіне ... ... ... ... ... ... ... күрт өсіргенін көреміз.
Оның үстіне ... ... ... ... ... ... ... кредитті
үсті-үстіне алған компанияларға ақша беруді доғарған, осының салдарынан
компаниялар ... ... ... жалақы мөлшерін
кемітіп, басы артық қызметкерлерін босатып жатыр. The Financial ... ... ... ... ... ... қаржы дағдарысына төтеп беру
үшін базалық мөлшерлемелерді кеміткенін тілге тиек еткен Германия канцлері
Ангела Меркер мұның өзі ... бес ... о ... ... ... ... ... екендігіне назар аударды, деп жазады. Еуропалық
экономикалық жүйе созылмалы ... ... осы ... ... бола
алады [44].
Батыстық қаржы жүйесі экономиканы ... ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің қазіргі еуроцентристік басым ... ... ...... ... ... Өйткені, бұл
жүйенің басты мақсаты пайда табу емес, қоғамның және жеке адамның қажетін
өтеу, соған ... ету. Осы ... ... ... сондай-ақ ТМД
елдері мен Қазақстандағы соңғы экономикалық оқиғалар куә болып ... ... ... хабардағы мынадай жолдар да сөзімізді қуаттай
түседі. ... ... ... ... ... банкирлердің несие
дағдарысынан кейінгі бір жылды сараптауға арналған басқосуында әлемдік
қаржы ... ... ... ... еш әсер ... ... елдеріндегі қаржы жүйесін зерттеген бірнеше қазақ банктері
биылғы жылдың аяғына қарай шариғат жолымен жалпы ... ... ... 2008 ... ... ... Мысырда өткен Халықаралық экономикалық
форумда Елбасымыз бірлескен исламдық қаржыландыру банкін құру бойынша өзара
түсіністік туралы меморандумға қол ... ... ... ... даму қоры мен Qatar Islamic Bank бірлесіп, бастапқы капиталы 100
миллион АҚШ долларын құрайтын Ислам банкін ашу ... ... ... ... Qatar Islamic Bank пен ... ... «Kazyna Capital Management» кіреді.
Бұдан бөлек ТұранӘлемБанкі (БТА) де араб ... ... ... ... ... ... ... бірінші
кезекте ислам діні кең таралған өлкеде ... ... ... БТА ... басқарма мүшесі Георгий Иосифьян: «Халықтың көп
бөлігі мұсылман болып табылатын ... ... ... ақша ... ... да, қажет екенін жақсы түсінеміз. Қазақстанда тұратын
миллионнан аса мұсылмандар өз ... ... сай ... ... ислам қаржы өнімдерін ұсынғалы отырмыз. Қазақстандағы
Ислам банкінің болашағы зор», – деп санайды.
Ислам банктерінің ... ... ... ... ... ... мен ... заңнамалық актілерге арнайы
өзгерістер енгізіліп ... ... ... кезде заңнамаларға елімізде
шариғат қағидаларына ... ... ... етуіне және дамуына
мүмкіндік беретін тиісті толықтырулар енгізуде», – деп атап өтеді ... ... ... ... ... ... «Қабылданған
заңнамалық өзгерістер өмірге тезірек енетін болса, мұсылман жамағатының
шариғат заңдылықтарына сай негізде пәтер алып, ... ... ... ... ... ... пайлық инвестициялық қорлары Алматы аймақтық
қаржы ... өз ... ... ... ... ... өзі-ақ көп
нәрседен хабар бермей ме?
Осы орайда Ислам экономикалық ойы мен ... ... ... ... келе ... тағы да айта ... керек. Жиырмасыншы ғасырдың
екінші жартысында ... ... ... ... қалыптасты деуге
болады. Бұл жүйеде өсімқорлыққа тыйым салынып, мұрагерлік шариғат бойынша
айқындалады және ... ... ... ... ... тұрғысынан алғандағы экономикалық қатынастардың жалпы
қағидаттарына ғана емес, сондай-ақ, ислам ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер жүргізіліп, бірқатар еңбектер жарық көрді. Зерттеу аясы
мұсылман ... ... ... ... ... ... ... елдерге де ауыса бастады.
Қазіргі ғылыми талпыныстар ислам экономикасы институттарына мұсылман
емес қатысушыларды ... ... ... ... ... Тағы ... кететін жәйт – әлемдегі қаржы дағдарысына байланысты пікір білдірген
Нұрлан Әміреқұлов және Михаил Хазин сияқты отандық және ... ... ... ... ... аударуда.
Ислам банктері әлемдік экономикалық жүйеде өзінің лайықты орынын ала
бастады. Деректерге сүйенсек, ... ... ... мен ... сияқты
мұсылман мемлекеттерінде бұл банктер макроэкономикалық деңгейде енгізілген.
Ұлыбританияда, Дания мен Филиппинде ислам ... ... ... ... бар. Ислам заңдары бойынша басқарылатын ... ... 50-100 ... ... ... ... Ислам банктері соңғы
жылдары өсім қарқынын жеделдетіп, бұл көрсеткішті жылына 15 ... ... ... және ... ... өз ... ислам
нормалары бойынша қызмет көрсететін бөлімшелер ашқан, олардың ішінде
"Citibank" пен "UBS" ... ... ... ... ... Мәскеу қаласындағы алғашқы ислам
коммерциялық банкі-«Бадр Банктің» аяқ алысы ... ... ... 1998
жылғы тамызда Ресей банк жүйесін жайпап өткен дағдарысқа және бұл ... ... ... ... ... ... қара-
мастан банк сұрапыл қаржы дауылына төтеп ... ... ... мығымдығын көрсете алған. Бірқатар Ресей басылымдары жүргізген
рейтингтерде «Бадр Банк» «кілтипаны жоқ» санаулы банктер сапында аталады.
Замана желінің ... ... ... қаржы-несие жүйесіне балама
ретінде ислам банк құралдарын қолдану ... ... ... оның жаңа тарихи жағдайларда өркен жаюымен тығыз бірлікте
қарастыруымыз қажет. ... ... ... ... ... (христиандық) құндылықтардың күйреуіне әкеле ме, жоқ па, оны
уақыт көрсетеді. Бір ғана ... ...... ... мен ... мұраттарына негізделуі тиіс. Ал, ислам жүйесінде бұған қажетті
алғышарттардың барлығы да көрініс тапқан.
Қазақ үкіметі ислам банкінің ... ... ... ... ... ҚР ... нарығын реттеу агенттігі KASE-те де ислами
құнды қағаздардың тіркелуіне мүмкіндік беретін жағдай ... ... ... ... ... ... салдарынан қаржы саясаттарын қайта
қарастырып жатқандықтан, өткен ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда Қазақстанда жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... жоқ. ... алғалы
бері жұмыс істеп келе жатқан Ислам Даму Банкі жекелеген тұлғалармен келісім
шарт жасамайды. Бұған ... ... ақ ... ... ... ... нарқына
келу ниетін барын хабарлаған. Әзірге бұл компания тек түсіністік таныту
жөніндегі меморандумға қол ... ... ... ... ... ... ... берумен айналысатын «Кәусар» консалтинг ... ... ... ... ... ... ... шатастыру
түсінігі белең алуы ислам банкингіне қатысты ... ... ... ... ... Қазақстанда ислами қаржы өнімдерінің ... ... ... alhalal.kz ақпараттық сайты жұрт күні ертең ислам банкі
мен қалыпты бактің арасындағы айырмашылықты ... ... ... алданып
қалмаса екен деген оймен ақпараттық тапшылықты жоюмен айналысуда.
2011 жылы даму ... жаңа ... ... ... ... қағаздар, атап айтқанда сукук шығару мүмкіндігін ... ... ... ... да, ... ... да ... түрде
қарастырылуда. Даму банкінің сукукты әлеуетті шығаруын нарық жағымды, оң
қабылдайтын болады, себебі ҚДБ квазидербес ... ... ... табылады
және дербес деңгейдегі несиелік рейтингтері бар, ірі стратегиялық жобаларды
жүзеге асыру бойынша үлкен тәжірибесі бар, ... ... ... сондай-ақ исламдық қаржыландыру бойынша мәмілелерді құрылымдау
барысында агент те бола алады.
Қаржы министрлігі benchmark қалыптастыру үшін ... ... ... және
сол арқылы ислам әлемінің қаржы нарығының корпоративтік саласына жол ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың
әлеуетті шығысынан кейін даму банкі келесі кезеңдерде исламдық ... ... ... ... ... ... исламдық бағалы қағаздардың әлеуетті эмитенттері – ұлттық
компаниялар – ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты ол Ислам банкіне осы ... ... ... ... ... ... – ислами құнды қағаздардың бір түрі. ... ... ... ... ... Сондықтан сукук – шариғат әдебімен
әзірленген құнды қағаз. Ол бойынша пайыз есептеуге, яки ... ... ... ... ... Құнды қағаздың осы түріне әлемде қызғушылық
жоғары. Қазір Таяу шығыс ... ... АҚШ, ... ... де осыған
назар аударуда.
Ел үкіметі де бұған дейін бюджет ... жабу үшін әрі ... ... ... ... жолы ... 500 млн. доллар көлемінде құнды
қағаздар шығаратынын мәлімдеген. Қаржы министрлігі ислами құнды қағаздарды
шығаруды ойластыруда.
Десе де, еліміздегі ... ... заң ... тек ... ... ұлттық холдингтерінің еншілес ... ... ... ие. ... қағаздарға қатысты мұндай шектеулер реттеушілердің де,
эмитенттердің де исламдық құралдармен жұмыс істеу тәжірибесінің жоқтығына
байланысты.
Қазақстан қор ... ... ... ... қағаздарын шығару үшін
барлық жағдайлар жасалған. Алматы өңірлік қаржы ... ... ... дамыту басқармасы құрылған. Және қазіргі кезде осы істі атқару ... тобы ... ... күні кеше ... ... қағазадарын сататын
әлемдік компаниялардың атын ... ... ... даму ... ... ... ... ортасына қарай Қазақстанның даму банкі ислам
құнды қағаздары сукукты шығаруы мүмкін.
Аталған мәселе заңды және экономикалық ... ... жылы ... Даму банкі жаңа инвестициялық жобалар төңірегінде
исламдық бағалы қағаздар, атап ... ... ... мүмкіндігін
қарастыруда. Аталмыш мәселе заңды тұрғыдан да, ... ... ... ... қарастырылуда. Даму банкінің сукукты әлеуетті шығаруын нарық
жағымды, оң қабылдайтын болады, ... ҚДБ ... ... ... табылады және дербес деңгейдегі несиелік рейтингтері бар, ірі
стратегиялық жобаларды ... ... ... ... ... ... ... саясат жүргізуде, сондай-ақ исламдық ... ... ... ... ... те бола алады.
Қаржы министрлігі benchmark қалыптастыру үшін ... ... ... ... арқылы ислам әлемінің қаржы нарығының корпоративтік саласына жол ашуға
тырысуда.
Қаржы министрлігі алғаш шығарылатын дербес исламдық бағалы қағаздардың
әлеуетті ... ... даму ... ... ... ... қаржыландыру
бойынша өзіне катализатордың ролін алуға міндетті.
Қазақстандағы исламдық ... ... ... ......... ... мүмкіндіктері туралы жеткілікті
ақпаратпен таныс емес. Осыған байланысты ол Ислам ... осы ... ... ... ... ... ұсынды.
Сукук шығарғысы келетін компанияларға отандық компаниялар сукукты
ендіруде ... ... ... ... Консалтинг» компаниясының өкілі ислам банкингі саласында
отандық мамандарға жол ... ... ... ... ... ... елімізде ислам қаржы құралдарын дамытамыз десек, бұл істе шетелдің
емес, отандық мамандардың қызметіне жүгінген орынды.
Ислам қаржы құралын ... ... ... ... ... ... министрлігі сукук шығаратын болса, ... ... ... ... әзірміз” дейді. Ал Қазақстан Даму банкі сукук
шығару үшін HSBC банкінің мамандарына жүгінбекші. ... ... ... ... ... ... ... жылдың үшінші тоқсанына қарай шығарылады
деп болжауда.
Қазақ нарқына келіп жатқан ислам банкінің аяқ алысы қалай болатынын дөп
айту ... ... ... ... ... соң ... банкингін балама
қаржы құралы ретінде қарастырып, кең насихаттауда. ... ... зәру ... ... ... жолын ұстанатын банктің келуі экономика
екі-үш жыл бұрынғы қарқынан қайт көтермесе де, дағдарыс салқынынан көңілі
суыған ... ... бір ... ... анық ... ... ... жағдайды қоса алғанда исламдық
қаржыландыру ... ... ... ең қарқынды дамып келе жатқан
секторы екендігін баршаға мойындатып ... ... ... ... Таяу және Орта ... пен ... Азия департаментінің кеңесшісі
Зейне Зейдане исламдық қаржыландыру секторы жыл сайын орта ... ... ... ... ... алға ... Ондағы жылдық орташа
өсім 9 пайызға тіркеліп, жалпы ішкі өнім 200 ... ... ... ... ... соң ... ... жаңартып, жаңа бағыттарды
саралауға кіріскен әлемдік сәулет сарапшылары да исламдық ... ... ... ... да ... нарыққа ислам қаржысын ендіру ... ... зор ... ... Оның ... Мемлекет басшысы
Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның 2020 жылға дейін ТМД және Орталық Азияда
исламдық банк жүйесін құру ... ... және ... ... ... ... кіру қажеттігін жүктеген болатын. Осы бағытта
бірқатар шаралар атқарылды. Мәселен, еліміздегі ... ... мен ... ... ... ...  заң нормалары бекіді.
Исламдық қаржыландыруды дамыту жөніндегі 2010-2012 жылдарға арналған ... ... да ... ... өзге ... ... үдерісін әлі жалғастыруда. Дегенмен, ... ...... ... ... ... ... үшін заңнамалық тіректерді
қамту. Жақында Парламент Мәжілісіне «Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы келіп түскен
болатын. Аталған ... ... ... да – сол, яғни Қазақстанда
исламдық қаржыландыру жүйесінің ... ... ... ... болып
табылады.
Ал заң жобасының тұжырымдамасына тоқталсақ, Ұлттық банк ... ... ... ... ... Атап ... екі басты мәселеге
екпін беріледі. Оның бірі исламдық сақтандыруды (такафулды) енгізу үшін
заңнамалық базаны құру және ... ... ... ... ... ... бөлігінде исламдық банктер қызметінің мәселелері бойынша
заңнаманы ... ... ... Екінші басты бағыт – дәстүрлі
сақтандыру қызметінің тәуекелдерін ... Бұл үшін ... ... берудің мемлекеттік жүйесін құру, қызметкердің еңбек (қызметтік)
міндеттерін орындаған кезде оны жазатайым жағдайлардан міндетті ... ... ... жетілдіру шаралары көзделеді.
Бұның ішінде исламдық қаржыландыру қағидаттарын одан әрі ... ... ... исламдық сақтандыруды енгізу көзделеді.
«Қарапайым сақтандыру исламдық қаржыландыру ... ... ол ... ... жүйесіне қатысушылардың тәуекелдерін жабуға
мүмкіндік бермейді. ... ... ... ... объективті
қажеттілік туындады. Осыған байланысты заң жобасында ... ... ... ... ... бекіту және исламдық сақтандыру
(қайта сақтандыру) ұйымының қызметіне ... ... ... Бұл ... ... сақтандыру жүйесі бойынша сақтандыру
төлемдеріне кепілдік берудің мемлекеттік жүйесін құру ... ... ... ... ... ... ... ықпал ететін
түзетулер ұсынылады. Осыған байланысты «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік
беру қоры туралы» ... ... ... ... ... ... Қор ... болып табылатынын көздейтін түзетулер
енгізіледі.
Ұлттық банк өкілінің айтуынша, заң жобасымен исламдық қаржыландырудың
барынша талап ... ... ... ... мурабахасын жүзеге асыру
шарттарын жетілдіру қосымша ұсынылады. Бұл ... ... ... айналым
капиталын қаржыландыруға бағытталған өнім болып ... және ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Осыған
байланысты заң жобасы арқылы «Банктер және банк ... ... ... ... ... ... ... банктік операциясы
деп тану бөлігінде, ал Салық кодексіне тауар ... ... ... ... құн салығын есептеудің бөлек ... ... ... операциясын жүзеге асыру үшін халықаралық ... ... ... ... басқа заң жобасында қызметкерді еңбек
(қызметтік) міндеттерін орындаған ... оның ... ... ... ... одан әрі жетілдіру шаралары да қарастырылған.
Қазіргі кезде қарастыруды талап ететін проблемалық ... ... ... ... ... ... қаражат
ағындарының теңгерімсіздігі болып табылады. Жазатайым жағдайлардан ... ... ... ... ... және ... ... жоғалған жалақы мен медициналық шығыстарды өтеу шығындарын
жабуды болжайды. Ұзақ инкубациялық кезеңмен, және ... ... ... ... ... ... хабарлаумен
сипатталатын кәсіби аурулардан болған ... ... ... ... ... ... ... асыру кезінде жоғары
ықтималдылықтың ... және ... өсу ... ... ... ... ... қамсыздандыру жүйесінің орнықтылығын және
тұрақтылығын сақтаудың негізгі факторы болып табылды.
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... ... талаптар сақталған кезде жазатайым жағдайлардан ... ... 2015 ... ... ... ... ... мәжбүрлеп
таратылатынын алға тартады. «Қазіргі уақытта қолданыстағы сақтандыру
шарттары бойынша кейінге ... ... ... ... ... теңгені құрайды. Салыстыру үшін өмірді сақтандыру нарығының жиынтық
капиталы 50 млрд. теңгені ... 2011 жылы ... ... сақтандыру бойынша 16,7 млрд. теңге мөлшерде сақтандыру сыйақылары
алынды.
Жалпы, көптеген сарапшылар елімізде ислам ... мен ... ... ... келешегі зор деп қарайды. Ең бастысы заңнамалық
қолдау тетіктері аса қажет [46].
3.3 Дүниежүзілік ... ... ... ... ... Тобы ... емес ұйымдық құрылым,
Қазақстандағы сыртқы қаржыландырудың ірі көздерінің біреуі болып ... ... ... ... ... ... Банк
тобының көмек стратегиясы мынадай бағыттардағы дамуға арналған:
1. Нарықтық экономикаға өту ... ... ... базаны жетілдіруді жəне өтуді жеңілдету үшін қажетті
физикалық инфрақұрылымды қоса алғанда экономикалық өсуге ... ... ... тəн ... ... ... үшін əлеуметтік
қызмет көрсетуді ұсыну мен қаржыландыруды оңтайландыруды қоса ... ... ету ... ... Банк ... ... ... қолдау үшін, сондай-ақ
кредиттеуге байланысты оның ... ... ... ету ... жəне ... мəселелер бойынша талдау ... ... ... ... ... ішінде мыналарды атауға болады:
1. Іске асыру сатысындағы құрылымдық заемдар (əкімшілік ... ... жəне ... ... ... ... зейнеткерлік реформасын қолдауға арналған заемдар).
2. Іске асыру ... ... ... ... көмек
жобасы, мұнайгаз секторына техникалық көмек жобасы, кəсіпорындарды жəне
қаржы ... ... ... ... ... жобасы, жерді суландыруды
жəне жерді құрғатуды ... ... ... Өзен ... кен ... бойынша жоба, қазынашылықты ... ... ... ... ... ... пилоттық жоба, жылжымайтын мүлікке
құқықты тіркеу жобасы, ауыл шаруашылығын жекешелендіргеннен кейін ... жол ... ... ... ... ... ... (денсаулық сақтау саласын реформалау
жобасы, құқықтық реформа жобасы, Атырау қаласында сумен жабдықтау ... ... ... ... ... ... жəне ... аталған жобалар мен операциялық қызметтің түрлерінен басқа,
оларға қосымша ретінде ... Банк Аз ... ... ... ... емес ... жобаларын қаржылай қолдауды жүзеге
асырады. Гранттар семинарлар, конференциялар, ... ... ... жəне шағын ұйымдарды əдетте қаржыландыру қиын
болатын ... да ... ... ... ... қызметтің ақпараттық
түрлері үшін беріледі. Гранттар қайыршылық деңгейін, қоршаған ... ... адам ... ... жəне жеке ... ... ... экономикалық даму мəселелеріне назар аударады.
Дүниежүзілік Банк үкіметтік емес ұйымдарға тікелей Қаржылай көмек
көрсетпеуіне ... ... ... олардың Дүниежүзілік Банк
қаржыландыратын жобаларға қатысуын ... ... емес ... ... ... ... ... ынтымақтастықта болады:
- экономикалық саясат мəселелері ... ... ... үлес ... ... ... ... асыруға, мониторингіне жəне бағалауға
көмек.
Үкіметтік емес ұйымдар ... ... ... ауыл шаруашылығын жəне
ауылдың, елді ... ... ... ... ... ... ортаны қорғауды, əйелдерге қатысты мəселелерді жəне
олардың мүмкіндіктерін, сумен жабдықтау, жерді суландыру мен қала ... ... ... Банк өздерінің заемдарын пайдалану үшін,
сондай-ақ ... ... мен ... ... ... ... қоса ... өзі көмектесетін жобалардың іске асырылуына ... ... ... ... Банк ... ... алуды жүргізудегі оның саясатын
айқындайтын 5 негізгі мақсатты көздейді:
1. жобалар үшін ... ... мен ... сатып алу кезінде
құралдарды үнемдеу мен тиімділігіне тиісті назар аударылуын қамтамасыз ету;
2. заем қаражаты жобаларды орындау үшін ... ... мен ... ... алу үшін ... қамтамасыз ету;
3. Дүниежүзілік Банк қаржыландыратын келісім-шарттар жасау құқығы үшін
бəсекеге Дүниежүзілік Банкке мүше елдердің ішінен тендерге қатысуға ... ... ... тең ... ... заем ... елдердегі жергілікті мердігерлердің жəне өндірушілердің
дамуына ... ... алу ... ... ... ... ... құру жəне даму банкі (ХҚДБ).
1945 жылы негізі қаланды. ... жері - ... ... ... 182 ел ... ... мүше ... оларға ұзақ мерзімді заемдар мен кредиттер беру арқылы
экономикасының дамуына жəрдемдесу;
- кепілдік беру немесе заемдарға жəне жеке ... ... ... ... арқылы шетелдік инвестициялауды көтермелеу;
- халықаралық сауданың ұзақ уақыт бойы теңгерімді өсуін ... ... ... баланстарының теңгерімділігін қолдау.
- Қаржылық ресурстарды қалыптастырудың көздері жарғылық капитал; заем
құралдары;
- ... өтеу ... ... болып табылады
Халықаралық қаржы корпорациясы (ХҚК).
Нарықтық қатынастарды қалыптастыру процесін жылдамдату жəне ... ... жеке ... ... ... 1956 ... қаржы корпорациясы құрылды, ол 1957 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы
(БҰҰ) мамандандырылған ... ... ... ХҚК ... ... ... даму ... (ХҚДБ) дамушы елдердегі жеке кəсіпкерлікті ынталандыру
бойынша мүмкіндіктерін кеңейтуге арналған.
Қазақстан 1993 жылғы қыркүйекте Халықаралық ... ... ... қарамастан, ХҚК-ның қызметі бұрынырақ,1992 жылғы қазанда
елге бірінші миссия ... ... ... ... ... ... ХҚК жеке сектормен жасалатын жұмысқа ... ... жəне ... ролі жеке ... ... ... ... жеке
секторды дамытуға, халықаралық қаржы нарықтарындағы ... ... жəне ... пен жеке ... үшін ... ... ... консультациялар беру болып отыр.
Инвестицияларға кепілдік беру жөніндегі көпжақты агенттік (ИККА).
ХҚДБ-нің 1985 жылы ... ... ... Инвестицияларға кепілдік
беру жөніндегі көпжақты агенттікті құруға шешім қабылданды. Осы мақсатта
ИККА құру туралы ... ... қол ... ... ... міндеті
заемшы елдерге жеке капитал инвестицияларына жəрдемдесу ... ... ... емес ... ... жағдайларында ұзақ мерзімді
кепілдік беруді қамтамасыз етуді көздейді:
1) қабылдайтын ел ... ... ... жəне ... ... ... елдің шетел салымшысын инвестицияларға меншік ... ... ... ... ... оның ... ... заңнамалық немесе əкімшілік шаралары;
3) қабылдайтын елдің мемлекеттік органдарымен жасалған шарттарын бұзуға
əкеп соқтыратын, ... ... ... сот жəне əкімшілік
практикасы;
4) қарулы қақтығыстар жəне азамат соғыстары.
ИККА ... өз ... жеке ... ... ... көрсету
мақсатында үкіметтің консультациялық қызметін ұсынады.
Халықаралық даму қауымдастығы (ХДҚ).
1960 жылғы қарашада өте ... мүше ... ... мақсатында Халықаралық қайта құру жəне даму ... ...... даму ... ... ХДҚ – 1961 ... ... мамандандырылған мекемесі.
ХҚДБ-нің филиалы бола отырып, ХДҚ да Банк сияқты мақсаттар қояды, оның
қызметі жеке ... ... үшін ... ... ... ... капитал экспорттауды ынталандыруға, көпжақты жеңіл кредит беруді,
əлемнің өте кедей елдеріне ... ... ... ... ... ... ХҚДБ жəне ХДҚ ... жұмыс істейді. Олар бірлесе отырып,
бірыңғай штатты пайдаланды, бір ... ... бір ... ... жəне де жобаларды бағалау кезінде бірдей стандарттарды пайдаланады.
Мемлекет ХДҚ-на мүше болмай тұрып, алдымен
ХҚДБ-не мүше болу ... ... ... ... Банк ... Республикасы Үкіметінің өтініші бойынша
жобаларды əзірлейді жəне қаржыландырады. Жобаны жəне заем ... ... ... ... ... ... бекітеді
жəне қол қояды. Заем Қазақстан Республикасының Парламенті бекіткеннен кейін
күшіне енеді. 1992 ... ... ... Дүниежүзілік Банк Қазақстанда
жалпы сомасы 2 миллиард АҚШ долларына 26 операцияны қаржыландырды. Бұған 6
құрылымдық заем (1,270 млн. АҚШ ... 18 ... жоба (692,7 ... доллары) жəне Жаһандық экологиялық қордың гранттары (5,27 млн. АҚШ
доллары) кіреді. Осы 26 операцияның 2003 ... 31 ... 16 ... ... ... жылдар, 100 млн. АҚШ доллары), ... - ... ... мен ... сенімді, экономикалық тиімді
жəне жоғары сапалы электр қуатымен ... ... ... ... ... дайындық сатысында:
1. инновацияны дамыту жəне бəсеке қабілеттілікті дамыту бойынша жоба.
2. кеден қызметін түрлендіру жобасы.
3. ... ... су ... құрылысы жəне жер асты суларын
ластануының алдын алу.
4. II ... ... ... жəне ... дренаждау.
5. суарылатын экожүйелерді басқару жобасы.
Дүниежүзілік Банк əрбір екі-үш жыл сайын клиент елмен ынтымақтастық
үшін басшылыққа алынатын ... ... ... Əдетте, осындай жұмыс
жоспары «Елге көмек стратегиясы» немесе ЕКС деп аталатын құжатта жазылады.
Қазақстан ... ... ... байланысты Банк «елге
көмек» дегеннен ... ... ... ауысты. Сондықтан Дүниежүзілік
Банк пен Қазақстан
Республикасының Үкіметі 2004 – 2007 ... ... ... (ƏС) ... ... жасады, бұл Қазақстан Республикасы
Үкіметіне 2004-2006 ... ... ... дамудың
индикативтік жоспарын, 2015 жылға арналған ... ... ... ... ... жəне ... жетуді іске асыруда
көмек көрсету үшін Дүниежүзілік Банктің негізгі құралы болып отыр. Бұл ... ... ... ... экономикалық ахуал, оның даму басымдылығы жəне
экономикалық қызмет нəтижесі ... Оның ... ƏС ... ... даму ... ... өкілеттігін көрсетеді, сондай-ақ
Банк тарапынан қандай үлес ... ... даму ... ... ... ... ... тиімді екендігін
айқындайды. Жалпы ... ƏС ... ... ... жəне оның бəсеке қабілетін арттыруға бағытталған.
Елдің сыртқы қаржыландырудағы қажеттілігінің төмендеуін ескере отырып,
банктік көмек бағыты неғұрлым ... ... ... ... жəне ... беруге қарай ауысты. Талдама жұмысты жоспарлаудың жəне
қаржыландырудың жаңа тетігі алты миллион АҚШ ... ... бар ... ... ... (БЭЗБ) болып табылады, ... ... Банк пен ... ... ... бірлесіп көтеру туралы келіссөздерге ... ... ... БЭЗБ 2002 жылы ... жəне де өте ... ... көрсетіп отыр.
Осы талдама ... ... ... ... жəне ... аса ... салаларда шешімдер қабылдау барысында өте ... ... ... ... ... мен көлемін Үкімет Банкпен
кеңесе отырып жыл ... ... ... ... БЭЗБ ... білім беру мен денсаулық ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асыру стратегиясы, Дүниежүзілік
Сауда Ұйымына (ДСҰ) ... ... ... ... ... экономикалық
өсудің ықпалын азайту, мұнай кірістерін басқару, инновация мен ... ... ... Банктің Қазақстанның дамуы бойынша іс-шараларға
айтарлықтай үлесі ел ... ... ... ... жəне ... ... Бұл ... қарыз алу бағдарламасында ғана көрінбейді, сондай-ақ
Үкіметпен стратегиялық мəселелер бойынша диалогтың іргетасын қалайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмысты ... келе ... ... түсінігіне қатысты экономистердiң пiкipi әр түрлi тарқатылады.
Біреулері оны ... ... ... ... ... ... ... көзқарас тұрғысынан, екiншілерi оны ... ... мен ... ... ... қаржылық ағымдардың
жинақталу мен қайта бөлiнуiн қамтамасыз ететiн нарықтық ... ... ... Олар ... қаржы нарығы үлкен жинақтарды иеленетiн
елдерден оның жетіспеушілігі байқалатын елдерге капитал ауысуы функциясымен
ғана шектеуге ... деп ... ... ... ... ХХ ... 30-
жылдарына жатады. Бiрақ екiншi дүниежүзлiк соғыс кезiнде орын алған әлемдiк
қаржылық – экономикалық дағдарыс ... - ... ... ... қаржылық жүйенi қайта құру 1944 жылы ... ... ... Банк ... тобы ... өзара тығыз байланысқан,
түпкілікті шешімдерді қабылдауға құқылы, иелері мүше ... ... ... ... ... Халықаралық Қайта құру жəне Даму Банкі (ХҚДБ),
Халықаралық даму қоғамдастығы (ХДҚ), Халықаралық қаржы корпорациясы (ХҚК),
Инвестициялық кепілдіктер жөніндегі ... ... ... ... шешу ... халықаралық орталық (ИДШХО).
ХВҚ өзін кооперативтік ұйым деп атауына ... оны ... ... дұрыс болар еді, себебі қорға мүше – елдердің ондағы үлесі қор
капитаоындағы ... ... ... ... қоры ... Monetary Fund, IMF, ... ең ... халықаралық валюталық – қаржылық ұйым болып
есептеледі. Өзінің анықтамасына сәйкес, ол ... ... ... ... ... ... мүшелігіне тек қана
мемлекеттер кіре ... 1944 жылы ... ... ... өз ... 1947 жылдың 1-ші наурызынан бастады. Қор ... ... ... ... ... ... халықаралық
валюталық ынтымақтастықтың дамуына, дүниежүзілік сауданың кеңеюіне, мүше-
елдердің ұлттық валюталарының тұрақтануына, ... ... ... ... мерзімді несиелер арқылы шешуіне көмектесу.
Дүниежүзілік Банк 180-нен астам мемлекетке, байларға жəне кедейлерге
тиесілі халықаралық ... ол 1944 жылы ... жəне ... ... ... ... айналысты. Одан əрі оның қызметі əлемнің, əсіресе,
неғұрлым аз дамыған елдердің ресурстарын жəне өндірістік ... ... Банк ... ... өсу мен ... ықпал ету арқылы
кедейшілік деңгейін төмендетуді жəне халықтың өмір сүру деңгейін арттыруды
алдына мақсат етіп ... Банк ... ... ... ... ... дамушы елдерге осы мақсатқа жету ... ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік Банктің
Қазақстандағы Тобы Халықаралық қайта құру жəне даму ... ... даму ... ... Инвестицияларға кепілдік беру
жөніндегі көпжақты агенттік (ИККА), Инвестициялық дауларды ... ... ... ... жəне ... ... ... (ХҚК)
арқылы жұмыс атқаруда. Қазақстан ХҚДБ, ХДҚ, ИККА, ИДРХО 1992 жылғы ... ... ... ... 1993 ... ... мүше ... институттар деген атпен жалпыға танымал Дүниежүзілік
банкі мен ... ... қор, ... ... және ... ... ... қолдайтын, қос үкіметаралық тірек болып табылады.
Екеуінің бір ... ... ... ... ... ... бұл екі ... құруда еңбек бөлінісін жүзеге асыруға тырысты. Бір
қарағанда ХВҚ мен дүниежүзілік ... ... ... белгілері бар.
Бұл екі ұйым да қазіргі кезде олардың мүшелері болып табылатын 180
мемлекеттің үкіметтері ... ... Екі ... ... ... және олардың мүшелері болып табылатын елдің
экономикасының кеңеюіне және ... өз ... ... ... штап - ... ... Ұзақ жылдар бойы олар бір ғимарат
ішінде орналасқан болатын, ... ... бір ... ... ... болса да, кітапханалары және басқада ... ... ... жиі ... ... кейде бірлескен семинарлар
мен кеңесулер өткізеді, жұмысшылар кездесулерін ұйымдастырады. Банк
мүшелері ... ... ХВҚ ... ... ... ... орталықтарының даму перспективасы негізі өндірістік
процесс жаһандануы болып табылады, яғни резидент-кәсіпорынның ... ... ол үшін ... ... ... кездегі жағдай және фирма өз еліне
бағытталмайды және бүкіл әлем үшін тән ... және ... ... Бұл жағдайда өнімнің глобальды өмірлік циклы
басталады, нарықпен өнім барлығы стандартталады, ... ... үшін ... ... мен ... ... бір ... әлемдік дамудың глобальды мәселелерін шешу
үшін қаржы ресурстарын табу ... ... ... ... ... ... жылдық шығындар 1 трлн. доллар құрайды, ... ... ... 25 ... бір ... ... ... агент табыс табу ұмтылысымен байланысты
өзіндік ... ... ... ... нарықтарының глобализациясы виртуалды
экономикамен тығыз байланысты. Қазіргі заманғы телекоммуникациялық құралдар
халықаралық ... ... ... ... етеді.
Халықаралық қаржылар көптеген субъектілермен көрсетіледі. ... ... ... ... ... сипатталады, олардың
барлығын ХВҚ бақылайды және басқарады. Мұның бастамасы 1944 жылы ХВҚ ... ... ... ... ... жүзеге асыратын қаржы келісімдер
әлемдік ... ... ... ... білдіреді.
Әлемдік қаржы нарықтарының глобализациясы олардың универсализациясымен
білінеді, яғни ... ... бір ... ... құру. Сонымен,
мысалы, қаржы институты ретіндегі универсалды банк концепциясы жасалған, ол
глобальды қаржы жүйесінің талаптарына ... ... ... ... процесін қаржы революциясы деп атайды, ол 1980 жылы басталған.
Мұнда ... ... ... ... деңгейде қызмет ете бастаған, ... үшін ... ... ... ... ... әр ... орталықтарын байланыстыратын әлемдік қаржы байланысы қалыптасқан.
Бұл байланыс Нью –Йорк, Лондон, ... және ... ... ... функцияларды жүзеге асыратын орталықтар: Франкфурт –
на- Майне, Люксембург, Париж, Гонконг, Багам және Кайман аралдары. Лондон –
бұл еуровалюта ... ... ... ... ... ... орталықтар арасында байланыстарды нығайту халықаралық ... ... ... ... және ... инновациясының
дамуына әкелген.
Қаржы глобализациясының ... ... ... ... ... яғни ішкі және әлемдік қаржы ... ... ... Қаржы капиталы ішкіден әлемдік қаржы
нарығына және керісінше ауысуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... негіздейді.
Әлемдік қаржы ағындар интегарциясында ерекше ролді трансұлттық банктер
секілді ... ... ... ... ... ... ... Оның
негізгі клиенттері өндірістік және сауда ТҰК болып табылады.
Қаржылық интеграция бір ... заем және ... ... ... ... де, кредиторлар да бірдей тәуекелге түседі.
Халықаралық қаржы интеграциясы қаржы ... мен ... ... жаңа ... ... ... ... халықаралық
капитал нарығында қызметінің сенімді мәліметтер алу қиынға түсу мүмкін.
Келесі бір проблема мынада, ... ... ... ... ... ... қарапайым еткен.
Библиография
1] Осипян Гарри Владимирович. Международные финансовые центры Восточной
Азии в ... ... ... : диссертация ... кандидата
экономических наук : ... - ... 2006. - 151 ... ... А. Кредитный "пузырь" и перколация финансового ... ... // ... экономики. - 2008. С. 4-31.
3] Дзобелова Зарина Тамерлановна. Оффшорный ... ... в ... международных экономических отношений : Дис. ... ... ... : 08.00.14 : М., 2005 25 ... ... Я. М. Финансовый рынок - наш национальный проект / ... ... ... С. 8-10.
5] Розинский И. Международные финансовые центры: мировой опыт и возможности
для России / И. Розинский // ... ... - 2008. С. ... ... В. В. Цепная реакция финансового кризиса: что, где, ... / ... ... - 2008. С. ... Платонова И.Н. "Валюталық нарық және валюталық реттеу". Алматы. ... ... ... 1996. 85 С.
8] Сорос Д. Новая парадигма финансовых рынков / Джордж Сорос; пер. с англ.
Кристофа Вагнера. - М.: ... ... и ... 2008. - 89 с. - ISBN ... - ... ... ... Н.И. Әлемдік валюталық жүйе тарихынан// ЭКО. 1997.-N9.- С.99
10] Круглов В.В. Қаржы-валюталық және несиелік ... ... ... жүйе. ИНФРА-М, 1998. – С. 31
11] Суэтин А. А. Особенности финансовой сферы первой половины 2008 г. ... // Фин. ... ... и ... - 2008. С. 13-18. ... 5 ... Суэтин А. А. Последствия финансового кризиса и новые явления в мировой
экономике / А. А. Суэтин // Фин. аналитика: ... и ... - 2008. ... ... ... и ... ... России / С. С. Сулакшин и
др.; Центр пробл. анализа и гос.-упр. проектирования при ... ... РАН. - М.: ... ... 2007. - 135 с.: ил., ... ... ... с. 128-135.
14] Фогельсон Ю. О некоторых публичных интересах на рынках финансовых ... ... их ... защиты / Ю. Фогельсон // Хоз-во и право. - 2008.
С. 23-38.
15] Балацкий Е. Мировые ... ... ... во времени и в
пространстве / Е. Балацкий // О-во и ... - 2008. С. ... ... А.С. ... ... сделок слияния и поглощения //
Сборник статей студентов и аспирантов ВАВТ. 2008. 11с.
17] Н.А. ... ... ... ... ... 2006 ... ... А.С. Ұлттық және әлемдік жүйедегі экономика. М.: БЕК, 1997 – С.
78
19] Панкрухин А.П. ... ... ... и ресурсы развития.
–ttp://www.academim.org/art/pan2_2.html (30.07.2009)
20] Рожков И.Я, ... В.Г. ... и ... ... ... ... предприятие,товары, услуги. М.: «РИП-Холдинг», 2006. С. 17
21] Повалий А.С. ... ... ... рынка страховых услуг //
Российский Внешнеэкономический вестник - №1 - 2009. 15с.
22] Инвестициялық ... РБК ... ... ... ... ... Капитал, ХВҚ, Дүниежүзілік Банк ... ... ... ... ... ... ... жағдай бойынша 10 халықаралық ұйымның жəне
инвестициялық ... ... ... ... ... ... Fitch рейтинг
аганттігінің (2011 қараша), JP Morgan, ... ... РБК ... ... консенсус-болжамы
25] FitchRatings, «Global Economic Outlook», November 2011
26] РБК Консалтинг орташа ... ... Fitch ... (2011 ... JP Morgan, РФ Экономика министрлігі
27] World Economic Outlook, October 2011
28] 2011 ... ... ... ... 30 ... ... бойынша консенсус-болжамы.
29] Қазақстанның қаржы тұрақтылығы туралы есеп, 2013 жылғы 9желтоқсан
30] holdings of U.S. Securities», 2011 жылғы сəуір
31] АҚШ Қазынашылығы «Report on Foreign ... ... ... ... Thomson Financial Ltd. (DataStream)
33] Thomson Financial Ltd. (DataStream), Bloomberg
34] Thomson Financial Ltd. ... ... ... ... ... бойынша.), www.quote.ru
(01.11.2011г бойынша.) сайттарының ... ... ... Thomson ... Ltd. ... ... ... жəне ұлттық
статистика агенттіктерінің сайттары
38] IMF «Quality of Financial Sector Regulation and Supervision ... World», August , ... ... ... ... ... ... 2013 жыл
40] Шолпанқұлов Б., Есқалиев Е. «ТМД мемлекеттерінде исламдық қаржыландыру
құралдарының дамуы». //Егемен Қазақстан 16 ... 2011 ж. ... ... А. Елімізде алғашқы ислам банкі ашылады. //Айқын. 10 ақпан 2012
жыл. 5-бет.
42] [ ... А. ... ... ... ... даму ... сәйкес келеді.
http://www.aikyn.kz/.
43] Қазақстанда Ислам Банкі ашылады. ҚазАқпарат – 2011 жыл, мамырдың 19-ы.
44] Тасболатов Е. Дағдарыстан ... жол. ... және ... №4, ... 2012 жыл. 11-15 ... ... ... тиімділігі. //Егемен Қазақстан. 16 наурыз
2010 жыл. 7-бет.
46] «Дағдарыс арқылы жаңару мен ... ... ... Жолдауының
республикалық ақпараттық-насихаттау тобының жетекшісі, Ауыл шаруашылығы
министрі Ақылбек Күрішбаев Жолдаудыv ... ... ... ... 2 ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 99 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп пен отбасының ынтымақтастығының жасөспірімдер тәрбиесіндегі рөлі10 бет
Шанхай ынтымақтастық ұйымы туралы12 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
Балабақша мен отбасы қарым-қатынас ынтымақтастығы26 бет
Еуроодақ пен Қазақстанның экономикалық ынтымақтастығы48 бет
Жеткіншектерді тәрбиелеудегі мектеп пен ата-ананың ынтымақтастығының теориялық мәселелері23 бет
Мектеп пен мүмкіндігі шектеулі балалары бар отбасы ынтымақтастығың қызметі мен формалары5 бет
Мектеп пен мүмкіндігі шектеулі балалары бар отбасы ынтымақтастығың қызметі мен формалары (конспект)3 бет
Мұғалім мен балалардың педагогикалық процестегі ынтымақтастығы10 бет
Орталық Азия елдерінің аймақтық ынтымақтастығы: негізгі бағыттары мен болашағы57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь