Оқушыларға экологиялық білім беру және тәрбиелеу

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

І. ОҚУШЫЛАРҒА ЭКОЛОГИЯЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ ЖӘНЕ ТӘРБИЕЛЕУ

1.1. Экологиялық білім мен тәрбиенің дидактикалық шарттарын әзірлеу ... .6.11

1.2. Оқушылардың экологиялық білімін арттыру мақсатындағы инновациялық технологияларды пайдалану жолдарын ұсыну ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11.18

ІІ.ҚАЗІРГІ ЗАМАН ТАЛАБЫНА САЙ МЕКТЕПТЕРДЕ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ БІЛІМ МЕН ТӘРБИЕ БЕРУ ЖҰМЫСТАРЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛУЫ ҚАЖЕТ
2.1. Экологиялық білім мен тәрбие табиғат ресурстарын тиімді
пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18.20
2.2. Экологиялық тәрбие теориясы мен әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20.28

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Кіріспе

Зерттеу жұмысының көкейкестілігі: Әрбір саналы адамның экологиялық көзқарасын қалыптасыру – адамның мінез – құлқы мен іс - әрекетін осы бағытта қамтамасыз етуге ықпал жасау үшін бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі болып табылады. Қазіргі таңда жеке ғылым болып жүйелі зерттеліп келе жатқан экология саласының өзіндік ерекшеліктерін ескеруіміз қажет.Бұл ретте Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың ұсынған «2030 стратегиясы» бағдарламасында осы мәселеге айрықша көңіл болінгенін атап өткен жөн. Дамудың осы стратегиялық бағытына сәйкес Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі 1999 жылы 4 қаңтарда «Экологиялық білім бағдарламасын» бекіткен болатын. Ендеше осы аса құнды екі құжатты басшылыққа ала отырып кез келген мұғалім өзінің барлық жұмыс бағдарламасын жоғарғы талап дәрежесіне сай жүргізуі тиіс. Қазақстан Республикасы тұрақты дамудың жаңа жолына түскен кезеңде жастарды ізгілікке, парасаттылыққа баулитын экологиялық білім мен тәрбиенің маңызы арта түсуде. Себебі «табиғат-қоғам-адам» жүйесіндегі қарым-қатынастардың шиеленісуі жылдан-жылға күшейіп, экологиялық зардаптар жердегі тіршілікке қауіп төндіріп отыр. Адам мен табиғаттың, қоғам мен ортаның өзара әрекеттестігі, оның өнеркәсіпті өндірістің қазіргі таңдағы көптеген жарамсыз технологиялармен қарқынды өсу жағдайында өмір сүруі, өиындықтың шама-шегіне жетті. Адамзат тіршілігінің өзіне қауіп төнді: табиғат қорлары үзіліссіз сарөылысқа түсті, ортаның ластануынан адам өміріне қауіп төнді. Бүкіл әлемде экологиялық дағдарыстар мен апаттар ұлғая түсуде. Экологиялық апаттар биоортадағы жағдайларға еткен әсері арқылы дүние жүзінің әрбір аймағындағы құбылыстардың дамуына айтарлықтай ықпал жасауда.

Зерттеу жұмысының объектісі: Оқушыларға экологиялық тәрбие беру процесі.

Курстық жұмыстың мақсаты: Оқушыларға экологиялық тәрбие берудің теориясымен танысу

Курстық жұмыстың міндеті:
1. Мектеп оқушыларына экологиялық білімін инновациялық технологияларды пайдалана отырып арттырудың теориялық негізін айқындау.
2. Оқушылардың экологиялық білімін арттырудағы инновациялық технологияларды пайдаланудың қазіргі жағдайы мен мүмкіндіктерін анықтау.
3. Оқушылардың экологиялық білімін арттыру мақсатындағы инновациялық технологияларды пайдалану жолдарын ұсыну.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Ақпараттық-компьютерлік технологиялар негізінде экологиялық білім берудің педагогикалық негіздері. Әль-Фараби ат. ҚҰУ, Хабаршы журналы, педагогикалық ғылымдар сериясы, №3 (22), Алматы, 2007. 112-114 б.(К.М.Беркімбаев, Ж.Ахметовамен бірлестікте).
2. Экологиялық білім беруде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану. // Білім-Образования. 2007. №4, 101-103 б.(К.М.Беркимбаевпен бірлестікте)
3. Ақпараттық-компьютерлік технологиялар негізінде экологиялық білім берудің педагогикалық негіздері. // Хабаршы. 2007. №3 (22). 112-114 бет.(Беркінбаев К.М., Ахметова Ж.)
4. Оқушыларға экологиялық білім берудегі инновациялық мәселелер. // Менеджмент в образованиях. Алматы, 2007.
5. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. Астана.1988ж.
6. .«Мектеп» ғылыми-әдістемелік, педагогикалық журнал, Шымкент, 2004 ж.
7. Высшая школа Казахстана журнал №1. Алматы 2002 год.
8. Высшая школа Казахстана журнал №3. Алматы 2001 год.
9. Вестник «Экологическая версия». Алматы 2000 год.
10. История Казахстана очерк. Алматы 1993 год.
11. Координационный центр по изменению климата, из сети INTERNET.
12. 1. Ғ. Сағымбаев «Экология негіздері» А., 1995 ж.
13. Атмосфера, ғалам ластануы және зардаптары. «География және табиғат» 2005 ж. №2
14. Экология курсының бағдарламасы «География және табиғат» 2005 №3
15. Экология мәдениетінің өркендеуі «Атамекен» 2000ж. 26 шілде
16. Дүние жүзінің мұхиттарының ластануы. «География және табиғат» 2005 ж. №4
        
        Аннотация
Курстық жұмысты Оқыту барысында оқушылардың экологиялық ... ... ... ... жұмыс 30 беттен, кіріспеден, 2-тараудан, қорытынды ... ... ... тұрады. Курстық жұмыс компьютерлік
текстпен берілген. Пайдаланылған әдебиеттер саны ... ... ... ... БЕРУ ЖӘНЕ ... ... ... мен тәрбиенің дидактикалық шарттарын әзірлеу.....6-
11
1.2. Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... ЗАМАН ТАЛАБЫНА САЙ МЕКТЕПТЕРДЕ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ БІЛІМ МЕН ТӘРБИЕ БЕРУ
ЖҰМЫСТАРЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛУЫ ҚАЖЕТ
2.1. Экологиялық білім мен тәрбие ... ... ... ... ... ... мен
әдістемесі..........................................20-28
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР..................................................................
.....30
Кіріспе
Зерттеу жұмысының көкейкестілігі: Әрбір саналы адамның ... ...... ...... мен іс - ... ... қамтамасыз етуге ықпал ... үшін ... ... ... бірі ... табылады. Қазіргі таңда жеке ғылым болып жүйелі
зерттеліп келе ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың ұсынған
«2030 стратегиясы» бағдарламасында осы мәселеге айрықша көңіл болінгенін
атап өткен жөн. ... осы ... ... ... Қазақстан
Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі 1999 жылы 4
қаңтарда «Экологиялық білім ... ... ... Ендеше осы аса
құнды екі құжатты басшылыққа ала отырып кез келген ... ... ... ... ... талап дәрежесіне сай жүргізуі тиіс. Қазақстан
Республикасы тұрақты дамудың жаңа жолына түскен кезеңде жастарды ... ... ... ... мен ... ... арта түсуде.
Себебі «табиғат-қоғам-адам» жүйесіндегі қарым-қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... отыр. Адам мен табиғаттың, қоғам мен ортаның өзара әрекеттестігі,
оның өнеркәсіпті өндірістің ... ... ... жарамсыз
технологиялармен қарқынды өсу жағдайында өмір ... ... ... ... ... өзіне қауіп төнді: табиғат қорлары үзіліссіз
сарөылысқа түсті, ортаның ластануынан адам ... ... ... ... ... дағдарыстар мен апаттар ұлғая түсуде. Экологиялық
апаттар ... ... ... ... ... дүние жүзінің әрбір
аймағындағы құбылыстардың дамуына айтарлықтай ықпал жасауда.
Зерттеу ... ... ... ... тәрбие беру
процесі.
Курстық жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... танысу
Курстық жұмыстың міндеті:
1. Мектеп ... ... ... ... ... отырып арттырудың теориялық негізін айқындау.
2. Оқушылардың экологиялық білімін ... ... ... қазіргі жағдайы мен мүмкіндіктерін анықтау.
3. Оқушылардың экологиялық білімін арттыру мақсатындағы инновациялық
технологияларды пайдалану жолдарын ұсыну.
І. ... ... ... беру және ... ... білім мен тәрбиенің дидактикалық шарттарын әзірлеу
Экологиялық ... ...... қорғау саясаты. Ал адамзат
баласы қол жеткізген жетістіктер түрі ... ... ... ... ... жаңа жүйеге жинақтап отырған сала – ... дау жоқ. ... ... туу көзінің өзі әлеуметтік –
экономикалық факторлар болып отыр.
Қалай болғанда да ... ... ... ... адам ... етілмек. Экологиялық тазалыққа қамқорлық жасау үлкеннің де, ... ... ... ... ескеруіміз қажет.
Үздіксіз экологиялық білім беру жүйесі кішкентай бүлдіршіндер баратын
балабақшадан басталып білікті ... ... оқу ... ... құба – құп. Бұл тұста экологиялық міндеттерді нақты ... ... ... кез ... ... ... қоғамдық ұйымды
басқарушыларға қойылатын талаптар арқылы негізделуі қажет – ақ.
Қазіргі кезеңде ізгілендіру мен ... ... ... ... озық ... ... білім негіздерін
оқыту үрдісіне енгізу білім беру жүйесін дамытудың ... ... ... ... экономикалық сана мен экологиялық мәдениеттілікті мектеп
жасынан ... үшін ... және ... ... ... ... ... таныстыра отырып, экологиялық
білім негіздерін оқыту кезінде жеке ... ... ... ... ...... ... міндеттердің бірі.
Экология пәнін оқыту экологиялық және әлеуметтік мәселелердің мәнін
түсіндіруге, қоршаған орта мен адам ... ... ... ... ... ... Жалпы білім беретін мектептерде және жоғары оқу
орындарында экологиялық білім мен тәрбие беру жайын ... - ... ... үздіксіз экологиялық білім беру мақсаты мен ... ... ... ... қою ... Оқушылардың үздіксіз,
бағдарлы, сапалы білім жүйелерінің бір – бірімен сабақтастығы ... ... ... ... танымдық
белсенділігін арттыру үшін оқытушының білімі мен педагогикалық шеберлігі
үлкен ықпал жасайды.
Экологиялық білім мен ... ... ... ... ... ... ... Егинисова А.К., В.П. ... ... Т.И. ... зерттеу еңбектері арналған.
Елбасы Н.Назарбаев қалыптасқан дәстүр бойынша 2006 ... 1-ші ... ... ... ... ... ... кеңінен талдау жасап, елдің негізгі даму басымдықтарын ... Қол ... ... ... ... ... 50 ... қатарына қосылуына мүмкіндік туғызатыны анық. Жоғары
білім беру қызметкерлері үшін төртінші басымдықтың маңызы ... ... беру ... дамыту, кадрлардың біліктілігі мен оларды ... ... ... және Қазақстан халқы мәдениетінің одан ... 10 жыл ... ... ... беру ... шешімін күткен
мәселелер аз емес. Жоғары оқу орындарының саны тез ... ... ... материалдық-техникалық, кадрлық, оқу-әдістемелік
базасы әлі де ... ... оқу әне ... ... ... жабдықталмаған. Кейбір мамандықтар бойынша мемлекеттік
тілде оқулықтардың және ... ... ... Соңғы жылдары экология ... ... аса ... қатарынан орын ала алмай келгені бәрімізге белгілі. Енді ... мен ... ... өрлеуіне және аталған мамандықтарға бөлінген
грант пен несие санының өсуіне байланысты жағдай мүлде өзгерді. ... ... - ... Жолдауда, -қолданбалы ғылымды өндіріске,
бизнеске мейлінше жақындату бағытында жүруі қажет».
Жолдауда орта және орта кәсіптік ... ... ... ... ... олар ... мөлшерде типтік бағдарламамен жға ерекше
көңіл ... ... ... 12 жылдық білім беру жүйесіне көшу туралы көп
айтылып, бұқаралық ақпараттық ... көп ... ... фактор, оқушының потенциалдық ... ... бұл ... ... айқындалған: жоғары білім алғысы келетіндер үшін
12 жылдық білім ... ... ... ... ал ... білім алғысы
келетін оқушылар үшін 10 жылдық орта білім жүйесін қайта қарастырған ... ... ... 11-12 ... ... ... болашак кәсібін, нақты мамандығын таңдап, білім ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларын жоғары
оқу орнында кредиттік жүйемен оқуға, ... ... ... ... білім
алудың өзіндік, жеке жобасын құруға дайындық болады. Қазіргі таңда дипломды
мамандар шамадан тыс көп, соған ... ... ... ... ... көп, ... ... аз. 2008 жылдан бастап 12 жылдық
жалпы орта білім беруге көшіп, мұғалімдердің ... ... ... ... беру ... ... ... межені Президент өз Жолдауында
әдемі тарқатып ... Он ... ... ... одан әрі ... ... алып, отбасын құруға бет бұрса, бұған біздің қарсылығымыз
жоқ, жастардың бәрі ... оқу ... ... ... ... ... қойып қарасақ, Қазақстан Республикасы Президентінің әр
жылдардағы Жолдауларының арасында өте ... ... бар. 2004 ... ... ... қабілеттілігі тікелей оның білім ... ... - ... 2005 ... ... бұл ... әрі ... тауып жатыр: «Білім деңгейін жетілдіріп, дамытпаған ел XXI ғасырда
жоқ болып кетуі ... 2006 ... ... ... ... ... ... - Қазақстанның бәсекеге нақтылы кабілеттілігін ... ... ... аса ... ... ... - деп ... айтты.
Аса дарынды, қабілетті жастар ғана жоғары білімге ... ... ... еді. ... білім моделін өзімізге лайықтап, ... ... ... көтерудің ғылыми-әдістемелік негіздерін жасалынады.
Еліміздің жоғары оқу орындары өтпелі кезеңде жаңа міндеттер мен ... сай ... ... ұшырады.
Заман талабы өзгерген сайын университеттерге, жоғары оқу орындарына
қоғам тарапынан қойылатын талап та өзгереді.
Бүгінде ... ... ... мен ... беттерінде
болсын, біздің ұлттық идеямыздың мәні мен мазмұны ... аз ... ... жоқ. ... өзі алға ... осы ... басты ұлттық
идеямыз деп қабылдаймыз. Өз елің әлемнің қай түкпірінде болсын бәсекеге
қабілетті ел ретінде танылып, ... ... ... бұл ... ... ... ... Қазақстан Республикасы ғалымдарының іргелі
зерттеулері шетелдерге танылып, жарияланып жатса, біз соған лайықты ... ... ... ... ... елдердің қатарына қосылу
- ең әуелі ойы өрелі, сөзі өтімді, ... ... ... ... ... соған ұмтылатын адамдардың парызы болу деген сөз.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... қағидаларына, білім туралы заңдарға, ел Президенті Н.А.
Назарбаевтың халыққа арнаған «Қазақстан - 2030» жолдауына негізделеді. Бұл
құжаттарға ... ... ... ... білім мемлекеттің ұзақ
мерзімдік басымдықтары арасында ерекше орын алады.
Қазіргі кездегі жоғары білімнің мақсатына жаңаша түсінікпен ... ... ... ... ... - ... жауапкершілікпен
қарайтын, дүниетанымдық мәдениеті жетілген, ... ... ... ... биік, гуманистік ойлауы басым,
адамгершілік қасиеттері мол білікті мамандардың жаңа ұрпағын ... ... енді ... ... ... ... ... тұрған неғұрлым маңызды,
мәнді міндеттерге келсек, мыналарды бөле-жара атаған жөн деп ... ... ол - ... жүйесін жетілдру;
2. екіншіден, оны үздіксіз әрі көпсатылы құрылым ... ... ... ... ... ... кіру.
Қазақстан Республикасында жоғары білімді реформалаудың басты бағыты
болащақ мамандардың кәсіби білімінің бағдарын жетілдіру екені анықталды.
Бүгінгі таңда ... ... ... беру ... осы заманғы
әлеуметтік, эномикалық даму ... ... ... ... ... ... ... мәселе - білімді жетілдіру өзекті мәні қалыптасып қалған жүйені
мансұқтап, одан бас тартып, жаңа жүйеге көшу ... ... ... оқу ... ... мен ғылымдағы ең, алуан түрлі
және болашағы зор қазіргі заманғы білім беру технологиялары ... ... ... ... ... ... енгізуді, маман
дайындаудың көпсатылы құрылымына көшуді, оқу ... ... ... беру ... мен ... ... озық ... қолдануды атап
айтуға болады.
Қазіргі дүние қарыштай дамып, қай салада болсын ұдайы өзгерістер жүріп
жатыр. Білім беру жүйесінде жетілдіруді талап ... ... оқу ... ... ... өзінің кәсіби деңгейін үнемі арттырып ... Тек ... ... ғана адамның әлеуетін көтеріп, экономикалық
өркендеуге және ... ... ... ... экологиялық білім алу
арқылы адам тек белгілі бір ... ... сол ... ... ... етіп қана ... іс - әрекет субъектісі ретінде бүкіл
ғұмырында тынымсыз ... ... ... алады.
Адамзат баласы бүкіл өмір бойы оқуға тиіс болса, оқытушы-профессорлар
құрамы біліми, ғылыми тұлға ретінде жеке тұлғаға білімді, ... ... ... ... туғызуымыз керек. Қазіргі жағдайда
замана талабына сай келген адам ғана өмірден өз орнын таба алады. Оны істей
алмаған ... күні ... ... ... беру ... және ... заманғы білім
беру технологияларының жүйесі енгізілуде. Әлемдік білім беру ... ... ... беру ... ... көпсатылы білім беру
құрылымы өз артықшылығын көрсетті және біздің жастарымыздың дамыған елдерде
кедергісіз білімін ... ... ... ... жүйе ... ... ... келісіміне сай жоғары ... ... ... ... ... ... енді, осы экологиялық білім берудегі инновация, инновациялық
технология мәселелеріне келетін болсақ, ... ... ... мән ... ... ... ... жалпы энциклопедиясының жаңа ... ... ... - техникалық және технологиялық жетістіктер мен
ашылымдардың немесе жаңалықтардың іс жүзіндегі қолданысы" деген ... ... ... - бар нәрсенің ішінара жаңаруы, яғни қандай да
бір бөлігінің, қасиетінің, байланысының ... ... ... -
мүлдем жаңа нәрсе, жаңалық" ретінде пайымдалады.
"Инновация" сөзі латын тіліндегі іп (ішіне) ... ... ... ... ... ... деген мағынаны білдіреді.
Алайда, инновация ұғымының шығу кезеңі мен ... дәл ... ... да, бұл ұғым ... ... ... ... келген
деп есептеледі. Өйткені, инновациялар ... ... ... ... салаларында кеңінен қолданылады. Инновациялар қоғамның пайда болу
кезеңінен бері ... ... келе ... да, ... категория
ретінде жуырда ғана қолданысқа енгізілді. Мүның басты себептерінің бірі -
олардың ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық категория ретіндегі анықтамасына ... ... ... және ... еуропалық зерттеулерге
кеңінен шолу жасау негізінде шығарған Э.М.Роджерстің ұғымы ең ескі ұғым деп
есептеледі. ... ... ... өнеркәсіп және медицина
салаларына басты назар аударылады. Білім беру саласындағы ... ... ... тек ... ... жүйелерді тұрақтандырудағы
роліне ғана тоқтам жасалады.
Роджерс инновацияға мынадай ... ... ... - ... ... үшін ... жаңа ... табылатын идея. Бұл идеяның объективті жаңа
немесе жаңа емес екендігі маңызды емес, оның ... ... ... ... ... ... бері ... уақыт бойынша
анықталады".
Майлс "Инновация - жүйелі мақсаттарды жүзеге асыру барысында үлкен
тиімділікке ... ... ... ... ... ... деп ... ғалымы Э.Брансуик инновацияның мынадай үш түрін атап
көрсетеді:
1. ... беру ... ... ... ... болған, мүлдем жаңа
идеялар мен іс-әрекеттер инновация ретінде қаралады, мұндай ... әрі таза ... өте аз ... ... ... ... бөлігін бір ортада және белгілі ... ... ... ... ие ... ... немесе қайта ойластырылған идеялар мен іс-әрекеттер
құрайды;
3. бар шарттардың өзгеруіне байланысты мақсаттардың ... ... ... іс-әрекеттер жанданып, олардың және белгілі оң
идеялардың ... ... ... ... жаңа ... туындайтын педагогикалық инновациялар.
Поляк ғалымдарының инновацияны жан-жақты зерттеуіне байланысты
Польшада инновациялық ... ... ... ... ... лаборатория жұмыс істейді.
Американдықтар Бил мен ... ... ... ... ... ... қана ... оны өзгертуге бағытталған
өзгерістер кешенін камтитын өзгеріс" деп пайымдайды.
Неміс ғалымдарының ішінен ... ... ... ... пен В.В.Мейтчерлих. Бүлардың көзқарастары австралиялық
И.Шумпетердің ... ... Олар бұл ... ... ... ... қолдануды қарастырады. Жаңалықтарды И.Шумпетер 1911
жылы экономика саласында ... ... ... ... кейін
«инновация» терминімен алмастырады. Ғалым зерттеулерінде: «инновация» -
сұраныс тауарларының жаңа түрлерін өндірістің, көліктің жаңа ... мен ... ... ... деп ... инновацияны үдеріс ретінде қарастырып, оған "қандай да ... ... және ... ... ... қабылдану немесе
қабылданбау арқылы өзгерістерге ықпал ететін үдеріс" деген анықтама береді.
Ал, Марклунд жүргізген жұмыстарының ... ... мен ... ... ... ... "Инновация түсінігі
мектептердегі және білім беру саласындағы қолданысына ... ... ... ... ... Егер өзгерістер бүкіл мектеп
жүйесінде кең ауқымда жүретін болса, онда реформа (қайта құру) деп аталады.
Алайда, кез-келген өзгерісті ... деп ... ... ... ... ... үшін ... ала қойылған мақсаттарға сай жаңалық енгізуі
қажет. Инновация ... бір ... ... ... ... ... Оқушылардың экологиялық білімін арттыру мақсатындағы инновациялық
технологияларды пайдалану жолдарын ұсыну
Ғылымның ... көзі ... де ... ... өте ... күдікпен
қараған. XX ғасыр басындағы бірде-бір ... ... бұл ... ғасырдың сексенінші жылдарында, педагог-новаторлар ісіне қоғамдық
қызығушылық толқыны жүріп өтсе де, инновация термині ... ... ... ... ... ... ... газета»
басылымдарында да жаңа ұғымға анықтама берілмеген.
Югославияның ... ... мен ... ... ... ... білім беру мен тәрбиелеу қызметіндегі инновация
мәселелеріне үлкен ... ... ... ... ... ... ... анықтама берілді: "Инновация - білім беру және
тәрбиелеу технологияларын жақсарту мен ... ... ... ... саналы өзгерістерді көрсетеді. Мұндай өзгерістер қазіргі жағдайда
жаңалық болып есептелуге тиіс, ... ... ... жаңа идеялар түрінде
бола бермейді. ... да бір ... ... ... ... бірақ қазіргі
таңда және берілген ортада айрықша маңызға ие және білім беру мен ... ... ... ... ... ретінде қарастыруға
болады".
Ал, белгілі ғалым ... ... ... келтірген
үлгілерінен жаңалықты оқыту формасынан, ... ... ... ... мазмүнына, алған білімді бағалауына білім беру ... ... ... жүйесіне, мұғалім мен оқушы қатынасына байланысты
жіктеуге болатындығын айқын көруге болады» - деп көрсетеді.
Қазақстанда ең алғаш ... ... ... тілінде анықтаған ғалым,
профессор Немербай Нұрахметов. Ол ... ... ... деп
отырғанымыз білім беру мекемелерінің жаңалықтарды жасау, меңгеру, қолдану
және таратуға байланысты бір бөлек ... деп ... ... ... - ... ... ... сай
алынған жаңа нәтиже деп ... ... ... ... - ... "нововедение" - енген жаңалық, "новое" - жаңа,
"новшество" - жаңалық, "инновационный ... - ... ... ... және ... іс-әрекет» ұғымдарын
қарастыра отырып, «инновациялық ... ... ... ... ... дегеніміз оқушылардың оқу-танымдық әрекеттерін
ұйымдастырудың тиімді ... ... ... ... іс-әрекетке
жаңалықтар енгізу, оқыту еңбегін қабілет ерекшелігіне ... ... ... ... ... ... ұғымының түп-
төркінін белгілі уақыт арасында ... ... ... ... ... ... жөн көрген. Сәл ертерек кездің өзінде белгілі қолданылып жүрген
идеялар жаңа бағытта ұсынылса, мұның өзі ... деп ... ... ала ... ... «жаңалық», «жаңа әдіс», «өзгеріс»,
«әдістеме», «жаңашылдық», ал инновациялық үрдісті «жаңа ... ... ... ... деп, ... ... ... іс-әрекетті
сурет 1 арқылы көрсеткен.
1 ... ... ... инновациялық әрекеті.
С.А.Көшімбетованың жобасы
Педагогикада "инновация" ұғымымен қатар ... ... ... ... ... "жаңарту, өзгерту" деген мағынаны береді.
Ш.Таубаева инноватиканың ... ... ... ... қандай да бір
ғылым емес) екендігін айқындайтын анықтамаларды өмірге әкелді:
1. Инноватика - бұл түзілетін жаңа ... ... ... ... ендірілу заңдылықтарын зерделейтін іргелі гуманитарлық
ғылым.
2. Инноватика - жаңа білімдердің түзілу, меңгерілу және ... ... ... ... ... ... - бұл әр түрлі ғылым, техника және қоғамдық өндіріс
саласындағы ... ... ... мен ... Инноватика - жаңару процестері, жаңалықты процестердің теориясы, жаңалық
ендірулер жөніндегі ғылым.
Инноватика - интенсивтендіру және жеделдету ... ... ... ... арнайы зерттеулердегі жаңа білімдер саласы. Жаңалықты
енгізудегі ғылым ... ... ... ... беруде қалыптаса
бастады. Сонымен қатар инноватикада процестің ... оның ... ... білдіретін "өмірлік цикл" ұғымы пайдаланылады. Жаңалықтың өмірлік
циклі төмендегідей ... ... ... (іргелі зерттеулер,
қолданбалы, теориялық есептеулер), ... ... ... сызбаларды құрастыру), жүзеге асыру (оларды тәжірибелік
үлгілерде), дайындау (белгілеу және ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы).
Қ.М.Нағымжанова өзінің зерттеу жұмысында педагогикалық инноватиканы
сурет 2 арқылы сипаттаған.
| ... ... | |
| | | | | | |
| ... ... пәні | |
| | | | | | |
| | | | | ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... 2 - ... инноватика сипаттамасы
Біз жасаған кәсіби оқытудағы педагогқа экологиялық білім мен тәрбие беруді
жетілдіру әдістемесінің тиімділігін ... үшін ... ... эксперименттің құрылымы:
- дәлелдеу эксперименті (2004-2006 оқу жылдары);
- қалыптастыру эксперименті (2006-2008 оқу жылдары).
Дәлелдеу ... ... ... ... мен дағдылардың
бастапқы бақылауы жүзеге асырылды. Қалыптастыру ... екі ... ... эксперименті (2004-2006 оқу жылы);
- қалыптастыру эксперименті (2006-2008 оқу жылы).
Дәлелдеу эксперименті ... ... ... пен ... ... ... ... Қалыптастыру эксперименті екі кезеңде жүргізілді:
оқу-тәрбие процесіне экологиялық білімді, ептілік пен ... ... ... ... ептілік пен дағдының қорытынды бақылауы
енгізілді. Экспер иментке қатысқан Оқушылардың жалпы саны 228 ... ... ... ... ... ... ... оқыту» мамандануының студенттері арасында ... ... ... ... ... ... ... бақылау және эксперименталдық топтарын біріктіру кезінде
төмендегі фактілер есепке алынды:
- репрезенттілік, яғни, студенттер экологиялық білімнің, ... ... ... ... ... игеруі тиіс;
- эксперименттер нәтижесін тексеру шығарылған критерийлерді сақтай
отырып жүргізілуі тиіс.
Дәлелдеу экспериментін ... ... біз ... ... ... ... лонгитюдтік схемасын қолдандық. Лонгитюдті әдіс
уақыттың әртүрлі кезеңінде алынған көптеген ... ... ... ... ... ... ... Бұл орайдағы
зерттеулерде әртүрлі ... ... ... зерттеудің нәтижесі
репрезентті түрде қандай да бір қасиеттердің даму ... ... атап ... (1 ... 1.2. п.) ... ... қалыптасқан
түрі оқытушының оқушылар арасында экологиялық білімді, ... пен ... ... ... анықтайды.
Сондықтан біз болашақ педагогтардың экологиялық санасын анықтау үшін
сауалнама ... ... ... ... мен түрі В қосымшасында
көрсетілген диагностикалық сипаттағы ... ... ... нәтижелері жекелеген сана деңгейінде антропоорталық белгілерді
игеретінін көрсетті, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... ... , ептілік пен дағдыны табысты қалыптастыру үшін
Оқушылардың экологиялық ... ... ... ... игеру аса
маңызды болмақ. Осы мақсатта дәлелдеу эксперименті ... ... ... ... ... ... 050120 «Кәсіби
оқыту» мамандануының студенттеріне диагностикалау жүргізілді.
Арнайы экологиялық білімді , ептілік пен дағдыны ... ... екі ... ... Оқушылардың арнайы экологиялық білімін қалыптастыру деңгейін анықтау;
- Оқушылардың арнайы экологиялық ... мен ... ... ... ... білімін қалыптастыру деңгейін
анықтау төмендегі критерийлер бойынша анықталды:
- арнайы экология түсінігін меңгеру;
- анрайы экологиялық түсініктің мәнін ... ... ... ... ... ... М.Әуезов атындағы
Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ... ... ... ... ... қолдана отырып,
тестілеу әдісімен жүргізілді. ЭЕМ тесттің 20 сұрағын таңдап алуды ұсынады.
Тесттегі ... ... ... яғни, студент ұсынылған 4
варианттың дұрысын таңдайды. Тестілік бақылау ... Г ... ... ... ... деңгейлері төмендегі көрсеткіштер
арқылы анықталды:
- жоғары – дұрыс жауап 100-91 % болғанда;
- орта - ... ... 90-81 % ... ... - ... ... 80-61 % ... экологиялық түсінікті меңгеру сипаттамасы 1 ... 1 - ... ... түсінікті меңгеру деңгейі.
| ... ... ... ... | | | |
| | | | ... | | | |
| ... |% ... |% ... |% |
| | | | | | | ... тобы |19 |16,67 |51 |44,77 |44 |38,59 |
| | | | | | | ... топ |22 |19,29 |53 |46,49 |39 |34,22 ... экологиялық түсініктің мәнін білу деңгейі негізінен ... ... ... ...... көрсеткіштер бойынша анықталды:
- жоғары – жалпы сұрақ санының 100-91 % көлеміндегі толық дұрыс жауаптың
болуымен сипатталады;
- орта - жалпы сұрақ ... 90-81 % ... ... ... ... емес дұрыс жауап сомасымен сипатталады;
- төмен - жалпы ... ... 80-61 % ... толық дұрыс және
толық емес дұрыс жауап сомасымен сипатталады.
Арнайы экологиялық түсініктің ... білу ... ... ... келтіріліген.
Кесте 2 - Арнайы экологиялық түсініктің мәнін білу деңгейі
| ... ... ... ... | | | |
| | | | ... | | | |
| ... |% ... |% ... |% |
| | | | | | | ... тобы |18 |15,79 |49 |42,98 |47 |41,23 |
| | | | | | | ... топ |20 |17,54 |45 |39,48 |49 |42,98 ... ... экологиялық білімін қалыптасрыу деңгейі 3 таблицада
және 3 суретке сәйкес ... ... 3 – ... ... ... ... ... ... ... ... ... | | | ... | | | |
| |% |% |% |
| | | | ... тобы |16,23 |43,86 |39,91 |
| | | | ... топ |18,41 |42,98 |38,61 ... ... ... деңгейі педагогикалық
практика барысында, арнайы экологиялық жағдайларды ... ... ... оқу-тәрбие міндеттерін шешуде анықталды және ... ... ... ... алып ... ... ... деңгейінің
ептілігі төмендегі көрсеткіштер бойынша анықталды:
Кесте 4 - ... ... ... ... ... ... ... ... | | | |
| | | | ... | | | |
| ... |% ... |% ... |% |
| | | | | | | ... тобы |13 |11,41 |38 |33,33 |63 |55,26 |
| | | | | | | ... топ |16 |14,04 |34 |29,82 |64 |56,14 |
- ... деңгей экологиялық білімді оқу-тәрбие процесінде қолдана ... ... ... ... ... ... көрсете білу және қолдана білу ептілігімен;
- орта деңгей ... ... ... ... ... ... пән аралық байланыстарды көрсете білумен және оқушыларды
экологиялық дайындауда оларды ... білу ... ... ... мен ... ... ұйымдастыру үшін әдістемелік тәсілдерді
дұрыс таңдай білумен, бірақ ... ... ... ... ... ... Оқушылардың табиғатты сақтау мен қорғауға
деген сарындарын ояту мен ... ... ... ... ... экологиялық білімді оқу-тәрбие процесінде түсінікті ашып
көрсетпей тек репредукті ... ... және ... ... ... білумен; алға қойған ... ... ... ... арсеналын сауатты олданудың жеткіліксіздігімен;
экологиялық сипаттағы оқу-тәрбие ... ... мен ... болмауымен сипатталады.
Экологиялық-педагогикалық ептіліктерді қалыптастыру ... ... ... ... ... ... деңгейі.
| ... ... ... ... | | | |
| | | | ... | | | |
| ... |% |адам |% ... |% |
| | | | | | | ... тобы |13 |11,41 |44 |38,59 |57 |50,00 |
| | | | | | | ... топ |16 |14,04 |45 |39,47 |53 |46,49 ... жұмысында қарастырылып отырған мәселе толығымен шешімін тапты
деуге болмайды. Алдағы уақытта Оқушылардың өз бетінше ... ... ... ... ... ... жеке зерттеуді қажет
етеді.
ІІ.Қазіргі заман талабына сай мектептерде экологиялық білім мен тәрбие беру
жұмыстарын жүзеге асырылуы ... ... ... мен ... ... ресурстарын тиімді пайдалану
1. Оқушының психологиялық, физиологиялық ерекшеліктерімен санасу.
2. Экологиялық тәрбиені пәнаралық байланыстар негізінде іске ... Оқу ... ... мен өзіндік құрылымы, оны оқытудың
әдістемелік ерекшеліктерін басшылыққа алу.
4. ... ... ... бар материалды іріктей білу.
Экология сабақтарының негізгі мақсаттарынң бірі: ... ... ... ... қабілетін дамыту, теориялық
білімдерін іс жүзінде қолдана білуге үйрету. Ендеше ... ... ... сәйкес келетін білім стандарттарын әзірлеуді және
оқушылардың оқу - өндірістік тәжірибесін ұйымдастыруды қамтамасыз ... ... – ақ. Бұл ... бағдарлы білім беру жүйесі, арнайы
оқулықтар, арнайы бағдарламалар, әдістемелік құралдар даярлау экологиялық
білім саласындағы ... ... ... ... өз ... жұмыс істеуіне көңіл бөлініп, әрқайсысына
арнайы тақырып беріп, олардың ... ... ... ... ... мен тәрбие беру «табиғат - адам - ... ...... ... ... негізінде игеруі кезеңінде
қалыптасады. Экологиялық тәрбиенің негізгі мақсаты - жастардың экологиялық
көзқарасын, санасын қалыптастырып, ... ... ... ... – қатынасын тудыру. Экологиялық мәдениеттілік адамның
сезімін ... ... ... ... пайда болады.
Экологиялық тәрбие мен білім беру – көп сатылы үрдіс. Біріншіден,
адамның, ... ... әсер ету ... ... ... жүйесін
негіздейді. Екіншіден, жеке тұлғаның адамгершілік дүниетанымын тәрбиелейді.
Үшіншіден, сарамандық іс - әрекетте білім мен тәрбиенің жүзеге ... ... ... ... ... ... мен ... табиғат ресурстарын тиімді пайдалану және
қоршаған ортаны қорғауда белсенді әрекет ... ... жеке ... ... ... белсенділігін көтереді. Сондықтан
экологиялық білім беру оқушылардың ... ... ... негізі болса, әр түрлі формаларда жүргізілетін экологиялық
тәрбие жеке тұлғаның ... ... ... ... қасиеттерін өсіреді.
3. Қоршаған ортаны қорғау (ауа, су, топырақ және т.б.) қоғам мен
табиғаттың өзара әрекеттес ... де ... ... ... ... Өйткені, экологиялық мәселелерді адам мен қоғам үшін пайдалы, тиімді
шешуге тырысатын маманның жеке ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігін терең
түсінуге мүмкіндік береді. Солай екен, негізгі ... ... ... мамандық беру барысында экологиялық білім мен тәрбиенің де мәні зор.
Экологиялық ... ... ... ... ... ... ... жаңа жүйелері мен әлемдік стандартқа сай мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... көрсетуді, мектепте экологиялық білім мен тәрбие беруді көздейді.
Оқушылардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін ... ... ... үйлесімділікті тани білу шарт. ... (1983ж) ... ... ... ... ... ең ... оқушының табиғат сұлулығын түйсінуі, осы сұлулықты
сақтау үшін адамгершілік, ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да экологиялық күйзелістердің болуы
не болмауы антропогендік факторға, жастардың ... ... ... ... жоғары деңгейде болуына байланысты.
Білім беру жүйелері үнемі дамып, ... ... ... ... ... ... ... сай келетін ... ... ... ... ... ... ... кәсіби мамандықтарды экологиялық сауаттылықпен,
біліктілікпен ұштастырып, экологиялық білім беруді жетілдіре түссе қошаған
ортаны қорғаудың тиімді жолдарын ашары ... ... ... ... алуы үшін оқу – ... ... ... және ... ... ... ... құба – құп.
Экологиялық білім деңгейін көтеруде радио – теледидардан берілетін
хабарлардың, дәрістердің, ... ... ... ... ... ... қалыптастыруда рөлі айрықша. Сондай – ақ,
олардың экологиялық мәдениетін қалайтын ... ... ... ... дөңгелек үстел, халықаралық байланыстар, кештер
экологиялық тәрбиенің қайнар көзі ... ... ... ... ... іс – ... қолданылып
жүрген мынадай мотивтерді жіктеп көрсетуге болады:
1. Азаматтық, патриоттық себеп – табиғат байлығын байыта ... ... ... қоғам алдындағы борышы деп ұғынуы.
2. Эстетикалық себеп – табиғат сұлулығын ұғынып, ол арқылы рухани ... ... ...... іс - ... мен ... ... қорғауға ынталануы, жақсылық жасау, жамандыққа күйіну
сезімінің көрінісі.
4. Ғылыми – танымдық себеп – ... ... ... ... ... мен ... ... білуге ұмтылу.
5. Экономикалық – практикалық себеп – ... ... ...... көзі ... оның маңыздылығын бағалай білу.
6. Гигиеналық себеп –табиғаттың адам ... ... ... ... ... ... қазіргі мектептерде оқушыларға экологиялық тәрбие беруге толық
мүмкіндіктер болмай отыр. Бұл мәселеге төмендегідей ... ... Оқу ... ... ... беру ... іске ... үшін
пән мұғалімдеріне қажетті ұсыныс, бағдарламалардың жеткіліксіздігі.
2. Арнайы әдістемелік нұсқаулардың болмауы.
3. Сабақтағы экологиялық материалдардың ... ... ... ... тыс ... байланыстың жетімсіздігі.
Экологиялық тәрбие беруді арнайы бір жүйе ... ... ... Ол үшін ... ... бір ... әдіс, оқыту құралдары,
оқушылардың шығармашылық іс - әрекетін ұйымдастыру формаларымен бірге жалпы
педагогикалық ұстанымдарды ... ... ... ... ... мазмұны,
әдісі, оқыту құралы, оқыту формасының өзіндік қызметі, орны ... тиіс ... ... ішіндегі ең басты, шешуші элемент – ... ... ... экологиялық тәрбие беруде өз туған өлкесінің табиғатын
оқып үйренуінің ... мәні бар. ... ... беру ... ... ... ... үшін мұғалімнің атқаратын
рөлі ерекше.
Табиғатты ... ... ... ... ... ... ... баулу мектепке дейінгі мекемелерден басталғаны
абзал. Халық қазынасы болып табылатын табиғат байлығы сол ... ... ... ... үшін ... тиімді әрі ұқыпты пайдаланылуы керек.
Бір сөзбен айтқанда, қоршаған ортаны сауықтыру ... ... ... ... ... де ... Демек, қоғам мен табиғат
арасындағы ...... ... шешу – ... іс. Ал оны ... ... ... парызымыз.
2.2. Экологиялық тәрбие теориясы мен әдістемесі.
Экология жас ғылым. Ол 200 жылдан аса ғана ... ... ... ... ... происхождения атты өзінің кітабында ең бірінші
қолданған неміс биологы Эрнест Геккель 1968. ... ... ... грек
сөзі, үй, баспана ұғымын білдіреді.
Э.Геккельдің айтуы бойынша, экология – ... бір ... ... жанды мақұлықтар және оларды қоршаған органикалық орта мен өзара
қатынасты зерттейді.
Экология ғылымы жеке пән ... ... ... ... болды.
Экологияның зерттейтін мәселелері жанды мақұлықтардың ортаға қатынасы,
олардың орта мен ... ... өмір ... және ... ... ... ғалымдар әр алуан жануарлар мен өсімдіктердің және адамдардың
мекендеген ортасы мен өзара байланысын ашу жөнінде айтарлықтай үлес қосты.
Сонымен, ... – тірі ... ... тіршілік әрекетін және
өзара қатынасын зерттейтін биологиялық ғылым.
Экологиялық зерттеу ХХ ... бас ... ... бола ... ... 10 – 15 ... ішінде кең өріс алды. Бұл зерттеу адамның табиғатқа
көз – қарасының тікелей ... ... ... Адам ... ... көп ... бері аяусыз керегінше пайдаланып келді. Міне,
осыған байланысты ... қоры ... ... орта ... Жер ... ... жануаорлар, өзен – көлдер, теңіздер
адамның жабайы, рақымсыз іс - әрекетінің нәтижесінде ... ... ... сапасын жойып апатқа ұшырауда. Бұған қосымша біраз
аймақтарда өнеркәсіптері ... ... ... АЭС т.б.) және ... ... ... ... бөлінетін түрлі газдар, булар,
жергілікті өндіріс ... ... ... өнімнің, яғни азық – түлік,
ет – сүт тағамдарының қалдық – қоқыстары іріп – ... ... ... пайда болуы тұрғындардың денсаулықтарына ... ... ... жаңа ... шыға ... ... ... қарағанда, қоршаған ортаға зарарлы әсер
ететін екі ... ... ... жер ... халықтың өсуі және адамның
іс - әрекеті.
Жер бетіндегі халықтың саны үздіксіз өсіп, көбеюде. 1990 жылы ... 5,3 ... ... ... ал 2000 жылы жер ... тұрушылардың
саны 6 млрд. шамда болады. ХХ ғасырдың орта кезінде 10 ... ... ... ... ... халықтың тез өсіп жетілуі көптеген қиыншылықтар туғызды.
Мәселен, планетадағы бүкіл халықты ... азық – ... ... ... ... жерлерге орналастыру, әл – ауқатын үздіксіз жақсарту –
бұл әрине, оңай ... ... ... бұл ... халықтың күні бұрын қамын,
ойлауды көптеген іс - әрекеттерін алдын – ала тиімді ... ... ... ... ... ... ... – тоғайлардағы жасыл жапырақты қарағай, қайың,
үйенкі, тал сияқты ағаштарды, ... ... мен ... және ... ... ... ... үшін маңызы өте зор.
Өйткені, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі мен адам өмірінің негізі. ... ... ... өсіп ... байланысты емес, басшы адамдардың,
мамандардың сол аймақтағы егін, су және мал шаруашылығының ерекшелігін еске
алмай, жоспарлаудың салдарынан болған қателік.
Соңғы ... ... және ... ... 3 млн. ... жерде
өсірілетін мақта және күріш дақылдарын, Арал теңізін пайдаланып, суландыру
апаттық жағдайға соқтырды. Осының нәтижесінде суат бетіндегі су ... ... жер ... Сырдария өзенінің топырағы сортаңдады, ма
жайылым өрісі ... ... ... ... азуы ... ... ... үлкен әсер етті. Сондықтан халық қоныс
аударуға мәжбүр болды.
Адамның өндірістік іс - ... ... ... ең ... бірі – бұл адамның өндірістік іс - әрекетінің негізінде
қоршаған ортаның ... ... Жер ... ... ... ... қалдықтары өте көп. Олар ауада да, су орталығында да ... бәрі ... ... әсер ... ... ... өнеркәсіптің қалдығы және атомдық қопарылыстың радиоактивтік
тұнбасы бірте – бірте адам организмінде ... ... ісік ... ... Әсіресе атомдық өнеркәсіптің дамуы және оның адам денсаулығына
тигізетін зардабы өте қауіпті. Қазіргі кезеңде жер ... ...... аз ... ... да кез – келген баланың денесіндегі сүйектерден
табуға болады. Бұл элемент табиғатта болмайды, тек қана осы ... ... және ... сынаудың арқасында пайда болады.
Сондықтан стронция жер ... ... ... ... тірі жәндіктердің
денесіне енген.
Әрине, бұлардың бәрі тірі ... үшін өте ... . Оны ... ... энергияның басқа табиғи түрлерімен үйлестіріп пайдалану
қажет.
Тағы да еске түсіретін нәрсе, ол ... және ... ... ... бері ... ... ... снарядтар, миналар, оқтар бір
кезеңдердегі су астындағы жер ... ... ... су ... бетіндегі бүкіл тіршіліктің радиоактивті көзі болуы мүмкін.
Экологиялық тәрбие мақсаттары мен міндеттері, мазмұны.
1. Экологиялық нормалардың, ережелердің қажеттілігін ...... ... ... ... ... ... жол бермеу.
3. Балалардың бойында экологиялық мәдениетін қалыптастыру: а)
тұлғаның мінез – құлқында; ә)қоғамдық ... ... ... ... арқылы айналадағы табиғатты қорғауда, күтуде
және жақсартуда; б) экологиялық білімді насихаттауда ; в) ... ... ... ... еңбек тәрбиесімен байланысты. Өйткені өндірістік іс
- әрекеттің барысында адам қоршаған ортаға тікелей әсер етеді. Білім береті
бала – ... ... ... мен ... ... ... арқылы іске
асырылады. Қазіргі жағдайда өндіріс табиғата күшті әсер етуші фактор болып
отыр. ... орай ... ... ... ... білімге
негізделетінін балалардың түсінуі қажет. Өйткені іс - әрекеттің нәтижесінде
ортада әр түрлі өзгерістер болуы мүмкін. ... ... ... ұнамды орналастыруға аймақ табиғатының ерекшелігін, оның
өндірістік жүктемеге орнықтылығын есепке алу ... ... ... ... ... ... орман – тоғай шаруашылығын,
жабайы аңдарды, өсімдіктерді қорғауға ... олар ... ... ... ... экологиялық талаптарға
сәйкес білімін, экологиялық байлықты тиімді пайдаланады. Табиғатты қорғау
белгілі жүйені игеру, экологиялық мәдениет ... ... ... ... ... ... ... балалардың экологиялық білім беру, тәрбиелеу және
экологиялық мінез – құлқын, экологиялық мәдениетін қалыптастыру әдістемесі.
Мектепке дейінгі жастағы балаларға адам мен ... ... ... ... ... ... тәрбие беруге байланысты мектепке дейінгі
тәрбие мекемелердің алдында негізінен мына төмендегі міндеттер тұр.
Атап айтқанда:
- Педагогикалық мамандардың экологиялық ... беру ... ... ... ... ... ... бағдарламасын ата – аналарына
насихаттау;
- Әртүрлі ... ... ... оқу – ... ... атқару;
Қоршаған ортаны аялауға деген адамның саналы көзқарасын қалыптастыру
оның баола кезінен ерте басталу тиіс. Баланың ... ... ... жеті жыл оны ... мен оқытудағы ең басты кезең болғандықтан
оны ескерусіз өткізіп алуға болмайды. Баланың болашағы сол кезенде ... өте ... Олай ... ... рухани және материалдық
жағдайы осы кезенде алған тәрбие негіздеріне тәуелді. Сұлулыққа тәрбиелемей
тұрып жақсы ниеттегі, адамгершілігі бар ... ... ... қалыптастыру мүмкін емес. Сұлулық бала бойында қуаныш сияқты ... ... ... ... ... ... ... шығармашылықпен
жұмыс істеуі мен денсаулығына оң ықпалын ... ... ... ... ... арқылы дүниені таниды, көруді, сезінуді, тындауды
үйренеді...Тәрбиеленуші ... ... ... ... ... ... соғұрлым көбірек үйренеді.
Баланыңи өміріндегі алғаш қабылданған қуанышты сәттер оның болашақтағы
өміріне жағымды бағыт бере отырып, өмір бойы ... ... ... ... ... ... көз алдымызға елестете
алмаймыз. Сондықтан да бала – ... ... ... негізгі
міндеттерінің бірі – « ... ... ... отырып, оларға
экологиялық тәрбие беру» болып табылады. Біз күнделікті жұмысымызда баланы
өз туған өлкесінің табиғатын ... оны ... ... , оны ... ... ... ... табиғатпен бірге өмір
сүретінін сезінуге үйретуді мақсат тұтамыз. Балабақшада тірі табиғаттың
кішкентай бейнелі ... ... ... Біз ... ... сұлулығын
іздей жүріп және оның жаңа қырларын табу арқылы балаларды қуанта отырып
табиғаттың сұлулығын бірге қарсы ... Осы ... ... ... біз
оның табиғи түрінен қолдан жасалған түріне, яғни табиғат сұлулығынан – сөз,
әуен және бейнелеу өнерінің сұлулықтарына көшеміз.
Балалармен ... ... ... ... өтілетін бөлме ғана емес
сонымен, бірге қатар мекеме орналасқан ғимарат та әсем болуы керек. ... ... өз ... көре ... оның ... ... ... онда олар сұлулықтың бар екеніне сенеді. Балаларды табиғатқа
деген сүйіспеншілекке ... ... ... ... көріп қана
қоймай, сол сұлулық жолында еңбектене білуге үйретудің маңызы зор. ... ... – су, ауа, ... ... ... экологиялық тәрбие
мәселелерін шешеміз. Балаларды өсімдіктер және ... ... ... арқылы оларды күтіп баптаудың жолдарын үйрете отырып, ... ... ... тірі және өлі ... ... ... организм мен олардың өмір
сүру ортасындағы байланыстарды орнатуды үйренеді. Барлық ... ... ... бұрыштары, тірі жәндіктер бұрыштары ұйымдастырылған,
олар арқылы балалар өсімдіктер мен жәндіктерді күтіп баптаудың ... ... ... ... ... атқарудың тәсілдеріне
оқыту жөнінде тәрбиешілер көп еңбек етуде. Балабақшада «Табиғатты аялай
біл» семинарлар « Табиғат және ... ... ... ... ... ... ... «Тірі объектілермен танысу», «Бөлмеде өсірілетін
өсімдіктермен танысу» ашық ... ... ... ... « Муха ... «Жәрмеңке», «Масленица» және осы сияқты тағы ... да ... ... ... ... ... үшін керекті көптеген
материалдар жинақталған «Табиғат әлемі» мұражайының ... ... ... ... ... ... қуаныш болды.
Экологиялық тәрбие қазақ тілі және ағылшын тілі, дене шынықтыру және
валеология сияқты басқа да ... ... де өз ... табады. Бала
дүниеге келгенннен бастап табиғатпен ... ...... ақыл – ... ... ... ... түсініктер
бойынша қалыптасқан жоғарғы деңгейге жеткізетін қор болып табылады. ... ... ... жете түсінуді өз ойын жеткізе білу өнерін бірге
дамытады. Бақшаның жұмысында өлкелік мұражайлар мен ... ... ... ... ... ...... дейінгі және сол жастағы баланың
бойында табиғатпен ... ...... ... базасын құрайтын
экологиялық тәрбиені бере отырып, сонымен бірге оны қорғай, аялай ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру үшін:
1. Мектепке дейінгі мекемелерде балаларға экологиялық тәрбие берудің
алғы шарттарын құру.
2. ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарға көгалдандырылған зоналарт құру және ұйымдастыру.
3. Тірі объектілерді ...... ... ... іс ... ... іс – шаралар ұйымдастыру.
4. Сабақта көркем құралдарды, ... және ... ... ертегі кейіпкерлерін жүйелі түрде қолдану.
5. Педагок мамандардың білім деңгейі мен олардың біліктілігін арттыру.
Тәрбиеші – педагокикалық ... ең ... ... және ... тәрбие
берудегі шешуші фактор болып табылады. Ол экологиялық ақпараттар және
арнайы материалдармен кең көлемде ... ... ... ... ... ... ... қолдана білуі керек. Біздің бүгінгі тәрбиелеп отырған
бүлдіршіндерміз – Отанымыздың болашақ азаматтары. Сондықтан оларды ... ... ... ... ел ... күтіп, оның байлықтарын сақтауға,
қорғауға тәрбиелеу міндеттіміз.
Балабақшада балаларды қоршаған ортамен жан – ... ... ... тек ... әліппесі сабағында ғана емес тіл дамыту сабақтарында да
өз жалғасын табу ... Ол үшін ... ... ... ... сабақтың тақырыптары белгілі бір жүйе бойына топтастырылады.
Қоршаған олртамен таныстыра отырып балалардың бір – ... ... ... ... ... жылуымен, жылы тілектерін бір – ... ... ... дейінгі мекемелерде тәрбиеші балаларды ауа – ... ... ... ... Балабақшада
тәрбиеленуші бала сабақ ... ... ... ғана оны ... ... ... құбылыстарын балалар, қатты жел соқса бұлттар көшіп, тырс
– тырс жаңбыр жауады, ... ... ... ... үстелді
соғу арқылы жаңбыр тамшысын көрсетеді. Алдарындағы ақ қағазға қара ... ... ... суретін салады, тік сызықтар арқылы суретін ... ... ... жауып болған соң, орман, дала, қала ... ... ... ... алатынын түсіндіреді. Сабақ өткізген кезде
жеңіл түрде кіріспе әңгіме жүргізу әдісін балалардың қоршаған орта ... ...... ... ... ... тигізеді. Әр сабақтан соң
балалар табиғат құбылыстарын, ауа – райы ... ... ... ... ... ... ... салып балабақшаға іліп қояды. Әр
топтың табиғат бұрышында ... ... ... ... ... ... ... райы қолайсыз болған жағдайда аквариумдағы балықтарды бақылауға болады.
Балаларға ... ... үйі ... ... ... өмір ... ... айтып түсіндіру қажет. Бақылау кезінде балықтардың
түріне көңіл ... ... ... ... Серуенге шыққан
кезінде бақылау жұмыстарын жүргізіп отыру жөн. Балаларға әр жыл ... ... ... ... отыратының ескерту керек.
Күнделікті ауа – райын бақылап, , оны ... ... ... ... тәрбиеші балалардың ойландыру үшін бірнеше сұрақтар қоюына
болады. Бүгін аспан қандай? Ауа – райы ... не ... ... Егер де
аспанды бұлт шалса, ауа – райы бұлтты; егер аспан ашық ... – күн ... ал егер жел ... – деп ... салу ... ауа – ... белгілейміз.
Кейде жаз, күз айларында балабақша ... ақ ... ... Ақ ... ... ... жапырақтары ұсақ, қабығы ақ, қара жолақтары
бар. Ақ қайыңның ... емге ... ... ол ... ... ... гүлдейді, шашақты гүл шоғыры пайда болады. Балабақшаның әр
тобындағы табиғат бұрышы бала жасына сай жасалуы тиіс. Ол бұрышқа ... ... ... жануарлар (ақ тышқан, көжек, кірпі, тасбақа,
тотықұс т.б.) ... ... ... – ала ... ... ... атқаратын балалардың тізімі жазылып, кезекшілердің ... ... ... – қоршаған орта - өлі, тірі болып бөлінеді, орталықтар бойынша
жұмыс жүргізіледі.
1. Өсімдік.
2. Жануар.
3. Құстар.
4. Ертегі.
5. Өнер.
1. Өсімдік орталығы: Бір ... – ақ ... ... – көк ... ... ... бәрі көкке өрлеп.
2. Жануарлар орталығы: жануарлар туралы түсінік.
3. Құстар орталығы: Қазақстандағы құстар түрлерімен танысу.
4. Ертегі орталығы: Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... Өнер орталығы 3 – топқа бөлінеді : 1. ... ... ... салу ... бейнелеу. 3. Ән айту.
Балалардың экологиялық мәдениетін қалыптастыру.
Қазақстандағы білм беру Қазақстан Республикасының «Білім туралы» екі
негізгі сала бойынша, яғни ... ... ... ... дейінгі білім
беретін мекемелерде де жүзеге асырылады. Жалпы балабақшалара экологиялық
мәдениетті қалыптастыруға және ... ... ... ... көңіл
аударылып, жан – жақты қанағаттандыру мақсаты көзделінеді.
«Балаларға қосымша білім беру» балалардың ... ... ... мен білім берудің ... ... ... ... ... тәрбиешілер сабақ өту арқылы балаларға бір салалы немесе
көп салалы қызмет атқарады.
Қазақстан Республикасының егемендігінің ... ... ... ... ... ... жандануына себепші болды. Жас ұрпақтың тәлім –
тәрбиесінде, өсіп – жетілуінде экологиялық мәдениетінің қалыптасуына ... ... ... ... ... мәдениетін қалыптастыруда да
өз ықпалын тигізері сөзсіз. Тәлім – тәрбиесі саласында қалыптасқан
принциптерді ... ала ... ... ... ... ... ... басшылыққа алу керек:
1. Жүйелік принципі – тәрбиенің өзін жүйе деп ... ... ... ... ... ... жүйе ретінде санап,
экологиялық ... ... ... ... ... ғана оның ... ... етуін қамтамасыз етуге болады. Сондай – ақ ... ... ... ... ... ... ... да
логикалық жалғасын табудың мәні зор.
2. Ізгілендіру принципі – ... ... ... ... ... ой – технократиялық үлгісімен мүлдем жаңа
әлеуметтікке ауысуын талап етеді. Бұл принциптің жүзеге асуы ... ... ... ... ... ... пайымдауды көздейді.
3. Табиғатқа сәйкестілік – эколгиялық тәрбие болып жатқан табиғи және
әлеуметтік – мәдени процестерін бақылауда негізделеді. ... ... іс - ... ... ... ... өз дамуына
жауапкершілігін қалыптастырады.
4. Мәдениетке сәйкестік теориясы – ... ... ... негізделіп және жалпы адамзаттық құндылықтарға сәйкес келмейтін
ұлттық мәдениеттің құндылықтары мен өлшемдерін дәстүрлерге сәйкес құрады.
5. ... ... ... ... принципі – экологиялық
тәрбиенің түрлі типтегі ұжымдармен қарым – ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұжыммен араласу қарым –
қатынас жасау арқылы, әлеуметтік бейімделуін қажеттілікке туғызады.
6. Өлкетану принципі – немесе ... ... ... ... ... демографиялық, табиғи әлеуметтік жағдайларын
есепке алу принципі.
7. Проблемалық принципі – балалар экологиялық ... ... ... аша ... ... ... ... принципі – балалардың өздеріне лайықты, ... ... жету ... таңдауына жолдарын талап етеді.
9. Ынтымақтастық принципі – тәрбиешілер мен ... ... ... ... ... іс - ... ... түсінікте,
көмек көрсету арқылы ұйымдастырылып қарастырылады. Балалардың ... ... ... ... ... жолдары.
Бүкіл жер бетіндегі адамзатты қатты ойландыратын және ... ... бірі – ... ... ... адам ... ... жасау. Жер жүзіндегі ғалымдардың болжамына қарағанда, адамзаттың
экологиялық апатқа ұшырауының әр – ... ... ... 10 ... ... ... көмір – қышқыл газының үлесі ұдайы
көтеріледі. Бұл бүгінгі күнге қарағанда жер күн ... ... ... жылы ... ... мүмкін. Сондықтан планета температурасы
көтеріліп, құнарлы топырақты ... қуаң ... ... еруі ... ... ... деңгейі көтеріледі. 2100
жылғы озонның жамылғы қорғанышы жоқ ... ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктер, яғни бүкіл
тіршілік ... ... ... ... ... озон қабығы жаңадан
3% шамасында жүдеді. Бүкіл дүние ... 1 млн ... ... ... Олар ... мен ... ... суыту үшін қолданылады.
Қазіргі уақыттағы қауіпті жағдайдың бірі – бұл ... қыс. ... мәні ... ... ... өрт пайда болып, қалың
түтін қабаты планетаны ... да, ... ... ... күн
сәулесінің жер бетіне жетуі тоқтатылады. Осының ... жер ... ... тірі ... жер ... ... ... қыспен
соқтығысады.
Бұлардан басқа да қатерлі болжамдыар аз емес.
Осындай сөзсіз ... апат әр ... ... ... істің анағұрлым маңыздысы экологиялық ... ... және ... қалай болдырмауға болады деген мәселе.
Экологиялық апатты болдырмау үшін бізді қоршаған ... ... және ... ... жүйе екеніне дұрыс түсінуіміз
керек. Демек, табиғатты ... ... ... және ... болуы
қажет. Сонымен бірге табиғат байлығын пайдалану ... ... ... іске асырылуы керек.
Экология – бұл әлеуметтік ... оның ... өте ... ... және халықаралық ынтымақтастық негізінде шешілуі
ықтимал.
Қазіргі және ... ... үшін ... оның ... ... ... мен ... дүниесін қорғау, және су тазалығын
сақтау, табиғат байлығын ұдайы ... оны ... ... ету ... ... жақсарту жөнінде егеменді Қазақстан
мемлекеті қажетті шараларды қолдануда. ... ... ... ... ...... өзі-ақ дәлел бола алады. Жаңа аймақтарда
экономикалық игеру ... ... ... ... бір ... ... ... Осындай ауыр жағдайдан құтылу үшін
табиғатты қорғаудағы ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың негізінде экологиялық ... ... және іске ... ... ... ... ... және білім беру ... ... ... ... ... ... ... өлкетану деңгейінде ашып, тұрғын жерді қорғау, күту
ұтымды ... төл ісі. ... ... өмір байланысынт
күшейтеді, адамның өзі ... ... ... ... әсер
етеді.
Қорытынды
Экологиялық білім мен тәрбие табиғат ресурстарын тиімді ... ... ... ... белсенді әрекет жасай алатын жеке тұлғаның
экологиялық сенімін қалыптастырып, ... ... ... білім беру оқушылардың ... ... ... негізі болса, әр түрлі формаларда жүргізілетін ... жеке ... ... ... ... ... ... өсіреді.
Қоршаған ортаны қорғау (ауа, су, топырақ және т.б.) ... ... ... ... ... де ... ... қарауды талап
етеді. Өйткені, экологиялық мәселелерді адам мен қоғам үшін пайдалы, тиімді
шешуге ... ... жеке ... ... ... Қоршаған ортаны сауықтырудың объективті қажеттілігін ... ... ... ... ... негізгі салалар бойынша қажетті
кәсіби мамандық беру барысында экологиялық білім мен тәрбиенің де мәні ... ... ... ... ... қалыптастыру Қазақстанда
білім берудің жаңа жүйелері мен ... ... сай ... оқу
жоспарын жасауды, қаржыландыруды, экологиялық білім беретін ұстаздарға
қамқорлық көрсетуді, мектепте ... ... мен ... ... ... ... ... деген жауапкершілігін қалыптастыруда
табиғи ортадағы әсемдікті, үйлесімділікті тани білу ... ... (1983ж) ... ... ... ... ... ең алдымен оқушының табиғат ... ... осы ... үшін ... ... борышты ұғынуын қамтамасыз ету
керектігіне көңіл аударады. ... да ... ... ... ... ... факторға, жастардың экологиялық мәдениетіне,
сауаттылығына, экологиялық білімінің жоғары деңгейде болуына байланысты.
Білім беру жүйелері үнемі ... ... ... ... ... ... мәдениет дамуына сай ... ... ... ... ... ... қажет.
Мектептерде игеретін кәсіби мамандықтарды экологиялық сауаттылықпен,
біліктілікпен ұштастырып, экологиялық білім беруді жетілдіре түссе ... ... ... жолдарын ашары сөзсіз.
Оқушылардың сапалы экологиялық білім алуы үшін оқу – ... ... ... және ... ... ... өткізсе,
тіпті құба – құп.
Экологиялық білім деңгейін көтеруде радио – ... ... ... ... ... ... ... экологиялық санасын қалыптастыруда рөлі айрықша. Сондай – ақ,
олардың экологиялық мәдениетін қалайтын ... ... ... конференциялары, дөңгелек үстел, халықаралық байланыстар, кештер
экологиялық тәрбиенің қайнар көзі ... ... ... ... технологиялар негізінде
экологиялық білім берудің педагогикалық негіздері.
Әль-Фараби ат. ҚҰУ, Хабаршы журналы, ... ... №3 (22), ... 2007. ... ... ... Экологиялық білім беруде ақпараттық-коммуникациялық
технологияларды қолдану. // Білім-Образования. 2007.
№4, 101-103 б.(К.М.Беркимбаевпен бірлестікте)
3. Ақпараттық-компьютерлік ... ... ... ... ... негіздері. //
Хабаршы. 2007. №3 (22). 112-114 бет.(Беркінбаев К.М.,
Ахметова Ж.)
4. Оқушыларға экологиялық білім берудегі инновациялық
мәселелер. // ... ... ... ... Қоянбаев Ж.Б., ... Р.М. ... ... ғылыми-әдістемелік, педагогикалық журнал,
Шымкент, 2004 ж.
7. Высшая школа Казахстана журнал №1. Алматы 2002 год.
8. Высшая школа Казахстана ... №3. ... 2001 ... Вестник «Экологическая версия». Алматы 2000 год.
10. История Казахстана очерк. ... 1993 ... ... ... по ... ... из сети
INTERNET.
12. 1. Ғ. Сағымбаев «Экология негіздері» А., 1995 ... ... ... ... және ... ... ... 2005 ж. №2
14. Экология курсының бағдарламасы «География және
табиғат» 2005 ... ... ... ... ... ... шілде
16. Дүние жүзінің мұхиттарының ластануы. «География және
табиғат» 2005 ж. ... ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет
Кәсіби білім беру психологиясы жайлы3 бет
Тәрбие процесінде инновациялық әдістерді қолдану.қазіргі кездегі тәрбиеде қолданатын инновациялық әдістерді схема бойынша анықтап көрсету,мазмұнын түсіндіру,мәнін анықтау5 бет
Қазіргі кездегі білім беру жүйесіндегі концепциялары мен теориялар7 бет
Қазақстан Республикасының Университеттік білім беру жүйесінде тұлғаға этномәдениеттік білім беру мен тәрбие берудің ұлттық моделін құру79 бет
Жаратылыстану пәндері арқылы оқушыларға экологиялық білім мен тәрбие беру49 бет
Оқушыларға экологиялық білім мен тәрбие беру56 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь