Қазақстан сақтандыру компаниялары: инвестициялық қызметінің басымдықтары және жетілдіру механизмі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ҚАЗАҚСТАН САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ БАСЫМДЫҚТАРЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.1 Сақтандыру компанияларының мәні және олардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің маңыздығы ... .14
1.3 Сақтандыру компанияларының инвестициялары ішкі инвестициялық ресурстардың маңызды құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22

2 ҚАЗАҚСТАН САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
2.1 Қазақстандағы сақтандыру компанияларының қызметінің қазіргі жағдайына талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.2 Қазақстандағы сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін жүзеге асырылуына талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
2.3 «Экспорттық кредиттерді және инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы» акционерлік қоғамының қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47

3 ҚАЗАҚСТАН САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ МЕХАНИЗМІ ... ... ... ... ...52
3.1 Бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру компанияларының қызметін жетілдіру жолдары мен дамыту перспективасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52
3.2 Қазақстан сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін жетілдіру механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..59

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..69

ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі. Сақтандыру резервтерін және меншік капиталын инвестициялау – сақтандыру компанияларының қаржы-шаруашылық қызметінің маңызды бағыты, жинақтаушы сақтандырудан жиналған сақтандыру сыйақысының бөлігін инвестициялау – сақтандыру шарттарын орындаудың қажетті элементі және сақтандырудың тәуекел түрлері бойынша сақтандыру сыйақысының бөлігін инвестициялау, әсіресе мүліктік тәуекелдерді сақтандыру табыстың қосымша және ауқымды көзі болып табылады.
Сақтандыру операцияларынан кейінгі табыстың екінші басым көзі болып табылатын сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметі әлі күнге дейін дамып-жетілмей келеді. Соған қарамастан, Қазақстандағы сақтандыру қызметі саласындағы күшейіп келе жатқан бәсекелестік және соның салдарынан сақтандыру тарифтерінің төмендеуі, әлуетті сақтанушылардың тәуекелден сақтанудың баламалы тәсілін таңдауы, сақтандырушының инвестициялық белесенділігінің даму мәселесі ең өзекті мәселелер қатарына жатқызады.
Сақтандырудың инвестициялық қызметінің толыққанды дамымауын бірнеше негізгі себептермен түсіндіруге болады.
Біріншіден, Қазақстанда қор рыногы әлі де дамымай отыр, ал сенімді қор құралдарының саны шектеулі. Кепілдемелік табыстылық пен өтімділікті тек ғана мемлекеттің борышқорлық міндеттемесі, табиғи монополиялар мен қаржылық институттардың бағалы қағаздары ғана қамтамасыз етеді.
Екіншіден, еліміздегі тұрақсыз инвестициялық жағдай туғызып отырған инвестициялық үдерістерді мемлекеттік реттеудің жеткіліксіздігі көзге айқын көрініп отыр.
Үшіншіден, шетелдік сақтандыру компанияларымен салыстырсақ, қазақстандық сақтандыру ұйымдарында әлі күнге дейін инвестициялық қызмет саласында қажетті қомақты қаражат көлемі жоқ. Өмірді ұзақ мерзімге сақтандыру және зейнетақыны сақтандырудың аз көлемі инвестициялық қызметтің жоғарылауына септігін тигізбей отыр.
Төртіншіден, осы салада білікті мамандар мен сақтандырудың инвестициялық қызметінің тиімділігін арттыру мәселелері бойынша ғылыми зерттеулер жоқтың қасы. Мысалы, сақтандыру бизнесінің инвестициялық моделінің, инвестициялардың тиімділігін бағалау әдісінің болмауы, сондай-ақ сақтандыру компанияларының инвестициялық саясатын ашу механизміне қатысты ғылыми әдебиеттерде зерттеулердің аздығын және т.б. айтуға болады.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Қазіргі таңда сақтандыру рыногының Қазақстанда дамуы барысында сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін жақсарту өте маңызды болып табылады. Соңғы жылдарда институционалдық инвесторлардың (бұған сақтандыру компаниялары да жатады) активтерін басқарудың портфельді әдістерін қолдану және теория, практикалық негіздеу саласында үлкен өзгерістер болып жатыр.
Сақтандыру резервтерін портфельді басқару мәселесіне ғана қатысты емес, сонымен қатар бүкіл қор рыногына қатысты, оның ішінде инвестициялық менеджмент, портфельді инвестиция, пайыздық мөлшерлеме және келтірінді құн теориясы туралы Ч.Доудың, Б.Грэхэмнің, Д.Доддтың, И.Фишердің, Р.Элиоттың, Г.Марковицтің, Д.Тобиннің, У.Шарптың, Ф.Розенфельдтің, Р.Эдвардстың, Ю.Фаманың, Дж.Линтнердің, Р.Претчердің және Дж.Мейджидің қомақты, терең еңбектерін жатқызуға болады.
Жалпы инвестициялық қызметтер және портфельді инвестициялар теориясына қатысты үлкен үлес қосқан қазақстандық экономист-ғалымдар: О.Баймуратов, М.Кенжегузин, Ч.Атаниязов, Л.Жексебаева, Г. Абдрахманова, Б.Жұманова, А.Кәрімжанов және т.б.
Сақтандыру резервтерін инвестициялық басқару мәселесіне тікелей қатысты жұмыс жазған авторлар – У.Искаков, В.Мельников, В.Ли, К.Жүйріков, В.Додонов, Н.Нурланова, Ж.Құрманов, А.Назина, А.Құрманғалиева, Н.Батыргожин, Г.Маянлаева.
Дегенмен, Қазақстандық экономика мектебінде инвестициялық портфельдің тәуекелін бағалау және Қазақстанда сақтандыру компанияларының инвестициялық портфельдер жүйесіндегі кейбір инструменттерді бағалауға арналған зерттеулер жоқтың қасы. Сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелінің тиімділігін бағалаудың математикалық әдістері нашар дамыған. Сондықтан, бұл бағытта әлі де болса кешенді талдау жүргізу қажеттігін және зерттеу аясының кеңдігін көрсетеді. Осыған байланысты бұл мәселе бойынша тоериялық, практикалық және әдістемелік тұрғыдан кешенді талдау мен саралау қажеттігі зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттерін анықтауға түрткі болды.
Дипломдық зерттеудің мақсаты және міндеттері. Дипломдық зерттеудің мақсаты – сақтандыру компанияларының инвестициялық погртфелін талдау, сақтандыру компанияларының инвестициясын оңтайландыру әдістерін және осылардың негізінде сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін жетілдіру бойынша қорытындылар мен ұсыныстар жасау болып табылады.
Аталған мақсатқа жету үшін зерттеудің логикалық тұтастығын қамтамасыз ететін келесі міндеттерді шешу арқылы жүзеге асырылады:
- Қазақстанның экономикалық мектептерінде портфельдік талдауды құру мен даму кезеңдерін қадағалау;
- қазіргі порфельдік теория негізінде сақтандыру компаниясының инвестициялық портфелінің қалыптасуын талдау;
- шетелдердегі инвестициялық ағымдардағы сақтандыру резервтерінің мағынасы мен рөлін нығайту кезеңдерін айқындау;
- Қазақстанның сақтандыру және қор рыноктарының қазіргі кездегі жай-күйі мен даму перспективаларын талдау;
- Қазақстанның сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелінің инструменталдық құрылымына баға беру;
- Қазақстанның сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің негізгі бағытын зерттеу, институционалды инвесторлардың портфельдік инвестицияларының көлемін бағалау;
- Қазақстанның сақтандыру компаниясының инвестициялық портфелінің құрылымының перспективалық моделін жасау.
Зерттеу пәні – сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің үдерісінде туындайтын қатынастар.
Зерттеу объектісі – Қазақстанның сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметі болып табылады.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі – отандық және шетелдік сақтандыру рыногының дамуының теориялық және практикалық аспектілерімен айналысатын отандық және шетелдік экономистер мен қаржыгерлердің классикалық және қазіргі таңдағы еңбектерінде ұсынылған және дәлелденген теориялар мен гипотезалар, тұжырымдамалар, қазақстандық ғалымдардың қор рыногының дамуы мен портфельді талдау мәселелері бойынша зерттеу жұмыстары жатады.
Осы зерттеулерде монографиялық зерттеу әдісі, ғылыми-абстрактілік әдісі, байқаулар, зерттеулер, салыстырмалар, жүйелі және факторлық талдау, негіздеу, салыстырмалы көрсеткіштер, баланстық әдіс қолданылды. Жұмыста, сонымен қатар, қаржы рыногына қолданбалы және техникалық талдау жүргізілді.
Зерттеудің ақпаратттық базасы ретінде статистикалық мәліметтер, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісінің мәліметтері, Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің, Қазақстан Республикасының Заңнамалық актілері, Қаржы рыногы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау бойынша Агенттік, Қазақстан Республикасында қаржы рыногының жекелеген агенттерін реттейтін құқықтық және нормативтік құжаттар, осы проблемалар бойынша басылымдар мен монографиялар болып табылады.
Жұмыста Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісінің есептері, Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногының даму бағдарламасының жүзеге асуы туралы есептер, Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногы мен сақтандыру рыногын дамыту бағдарламасын жүзеге асыру бойынша іс-шаралар жоспары кеңінен пайдаланылды.
Дипломдық зерттеудің ғылыми жаңалығы. Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің концептуалдық жай-күйін әзірлеу және маңызды бағыттарын негіздеу болып табылады. Ғылыми жаңалықтың негізгі элементтері мыналардын тұрады:
- теориялық аспектілерді ғылыми жүйелендіру мен зерттеудің негізінде «инвестициялық портфель» ұғымына авторлық анықтама берілген, яғни ол сақтандыру компанияларына тән қаржылық инструменттердің жиынтығы деп түсіндіріледі;
- сақтандыру компаниялары қызметінің ерекше түрі ретіндегі портфельдік инвестициялаудың концептуалдық және ұйымдастырушылық негіздері зерттелген;
- сақтандыру компанияларының қаржылық ресурстарын қалыптастыру жүйесіндегі қаржылық қорғау институты ретінде сақтандыру резервтерін инвестициялық басқару жүйесінің қызмет ету ерекшелігі анықталған;
- сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелінің тәуекелдерін төмендету әдісі ретіндегі «сыни сызығы» әдісіне ғылыми баға берілді және іс жүзінде мақұлданды;
- сақтандыру компанияларының қаржылық тұрақтылығын бағалау параметрлері, олардың ЕуроОдақ стандартына бейімделуінің қажеттігі айқындалды;
- автормен әзірленген сақтандыру резервтерін орналастырудың экономика-математикалық моделін қолдануда халықтың жинақтарының ағындарын көбейтуге мүмкіндік туғызатын механизмдер ұсынылған.
Қорғауға ұсынылатын негізгі нәтижелер. Ғылыми-практикалық әзірлемелерді енгізетін сақтандыру компанияларының портфельдік инвестициялау бойынша теориялық жағдайларын, оның тиімділігін арттыру бойынша практикалық тұжырымдамалар қорғауға ұсынылады. Тақырыпты зерттеу барысында жаңа көзқарастар, ұсыныстар мен тұжырымдар жасалған, соның ішінде маңыздылары мыналар:
1) сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін қалыптастырудың теориялық-әдістемелік жағынан қарастырылуы;
2) тәуекелді басқарудағы талаптарды, тәуекелді бағалаудың кезеңдері мен әдістерін қосатын тәуекел-менеджменттің көпвекторлы жүйесі;
3) Қазақстанның сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін қалыптастыру механизмін оңтайландырудың экономика-математикалық моделі;
4) Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің тиімділігін арттыру бойынша заңнамалық, нормативтік, ұйымдастырушылық сипаттағы бірқатар ұсыныстар.
Зерттеу нәтижесінің практикалық маңыздылығы дипломдағы теориялық жағдайлар мен практикалық ұсыныстарды сақтандыру ұйымдары мен брокерлік компаниялар қызметтерінде, сақтандыру резервтерін басқарушылар кеңінен пайдалануы мүмкін. Ғылыми зерттеудің материалдары «Сақтандыру» курсы бойынша лекцияда және семинарлық сабақ жүргізуде пайдаланылуы мүмкін.
Дипломдық жұмыстың құрылымы мен көлемі. Дипломның құрылымы зерттеудің мақсатымен және міндеттерімен анықталып, тақырыпты ашуға негізделген. Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады, 7 кесте, 12 сурет 4 қосымшалары қамтиды.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 18 желтоқсандағы N 126 Заңы
2. Под редакции Рейтмана Л.И. Страховое дело. Учебник.-М.: "Рост", 1992.-30 с.
3. Шахов В.В. Введение в страхование.-М.: Финансы и статистика, 1999.-86 с.
4. Жанабаев Б.Т. Развитие страхового маркетинга в Республике Казахстан: Диссертация на соискания ученой степени кандидата экономических наук.-А, 2000.-25 с.
5. Лер О. Страховой рынок Казахстана.-А.:"Қаржы-Қаражат", 1996.-44 с.
6. Сейткасимов Г.С., Жалбинова С.К. Финансовая устойчивость страховых компаний. Вестник КазНУ. Серия экономика № 4 (26).- с 77-80.
7. Худяков А.И. Страховое право Республики Казахстан.-А.:"Жеті Жарғы", 1997.-20 с.
8. Краснова И.А. Страховые фонды и финансово-кредитные отношения.-М.: Анкил, 1993.-18 с.
9. Жуйриков К.К. Нарыққа өту жағдайындағы сақтандыру.-А.: "Аділет-Голос", 1993.-126 с.
10. ҚР-ның 1992ж 3 шілде заңы "ҚР-дағы сақтандыру туралы" 1993 жылы 8 сәуір толықтырулар мен өзгертулермен// ҚР-да нарықтық қатынастың құқықтық негізін реттейтін нормативтік актілер жинағы.-А.: "Рауан", 1994, -с 215-222.
11. Шанаев А.Н. Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін реттеу // Инновациялар мен оқу-білімді жетілдіру арқылы білім экономикасына. VII Халықаралық ғылыми-әдістемелік конференция. – Алматы: Алматы экономика және статистика академиясы. 17-18 қазан 2006.- 361-363 б.
12. Базарбаев А.О. Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің концептуалдық негіздері // «Екінші Рысқұлов оқулары». Халықаралық ғылыми-зерттеу конференциясы. – Алматы: Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті. 21-26 мамыр 2007.- 253- 255
13. Рейтмана Л.И. Страховое дело. Учебник.-М.: "Рост", 1992.-130 с.
14. Шахов В.В. Введение в страхование.-М.: Финансы и статистика,1999.-186с.
15. Жанабаев Б.Т. Развитие страхового маркетинга в Республике Казахстан: Диссертация на соискания ученой степени кандидата экономических наук.-А, 2000.-38 с.
16. Яковлев С.И. Страхование в предпринимательской, внешнеэкономической деятельности Казахстана.-А.: "Данекер", 1996.-44с.
17. Қазақстан Республикасының сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қаржылық есебінің тізбесі, нысандары және ұсыну мерзімдері туралы нұсқаулықты бекіту туралы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі басқармасының 2002 жылғы 3 маусымдағы N 209 қаулысы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2002 жылғы 9 шілдеде тіркелді. Тіркеу N 1915. Күші жойылды - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 2003 жылғы 25 шілдедегі N 241 қаулысымен.
18. "Мiндетті әлеуметтiк сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жобасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2001 жылғы 7 қараша N 1416
19. Р.О. Смағұлова, Қ,Ә. Мәдіханова, Ә.Қ. Тұсаевағ Ж.Ш. Сатыбалдиева Қаржы, ақша айналысы және несие: Оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2008, 87-94б.б.
20. Ұ.М. Искаков, Д.Т. Бохаев, Э.Р. Рузиева Қаржы нарығы және делдалдары: Оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2008, 127-137 б.б.
21. Сейтов Н.Г. Сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелінің тәуекелін басқару // Қаржы-қаражат – Финансы Казахстана. 2007.- №4. 49-53 б.
22. Қазақстан Республикасының қаржы тұрақтылығы туралы есебі, 2008 жыл.
23. Отчетные данные Департамента страхового надзора Минфина Республики Казахстан о деятельности страховых компаний за 2008-2009гг.
24. Жанат Н. Сақтандыру рыногының субъекті¬лерін және басқа қаржылық ұйымдарды қадағалау департа¬ментінің инспекциялау басқарма¬сы бастығының орынбасары. «Сақ боламын десең, сақтан», Егеменді Қазақстан №194 (25591) 03 маусым сәрсенбі 2009 жыл
25. Қарлығаш Зарыққанқызы. Өмірін сақтандыруға халық пейілсіз бе, әлде сақтандыру компаниялары «қытымыр ма?» http://www.aikyn.kz -» Әлеумет -»
26. Жуйриков К.,Назарчук И.,Жуйриков Р. Страхования:теория, практика, зарубежный опыт.-А.: ОФ БИС,2000.-384 с 44.
27. Базарбаев А.О. Инструментальная структура инвестиционного портфеля страховых компаний // Экономика и статистика. Алматы, 2005.- №4. 89-93 б.
28. Жакиев М.А. Страховые компании как институциональные инвесторы финансового рынка Казахстана // КазЭУ хабаршысы. 2005.- №6 (48). 40-45 б.
29. Қоқабасев А.Е. Қазақстандық сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметіндегі механизмді жетілдірудің болашағы // Қаржы-қаражат – Финансы Казахстана. 2006.- №2. 18-21 б.
30. Надиров Н.И. Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің халықаралық тәжірибесі // Социально-экономические и правовые аспекты индустриально- инновационного развития Казахстана. Материалы международной научно-практической конференции. – Алматы: Казахская Академия труда и социальных отношений, 12.05.2006.- 72-78 б.
31. «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» акционерлік қоғамының есебі, 2008 жыл.
32. 2009-2011 жылдардағы қаржы секторын дамытудың негізгі бағыттары
        
        ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
ТАҚЫРЫБЫ: «ҚАЗАҚСТАН САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫ: ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ
БАСЫМДЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ЖЕТІЛДІРУ МЕХАНИЗМІ»
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 ҚАЗАҚСТАН САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІНІҢ
БАСЫМДЫҚТАРЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ...................................................................
...................7
1.1 Сақтандыру компанияларының мәні және ... ... ... инвестициялық қызметінің маңыздығы.....14
1.3 Сақтандыру компанияларының инвестициялары ішкі инвестициялық
ресурстардың маңызды құрамдас
бөлігі.................................................................22
2 ҚАЗАҚСТАН САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН
ТАЛДАУ....................................................27
2.1 Қазақстандағы ... ... ... ... жағдайына
талдау
жасау.......................................................................
........................................27
2.2 Қазақстандағы сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін жүзеге
асырылуына талдау
жасау.......................................................................
.....34
2.3 «Экспорттық кредиттерді және ... ... ... ... ... ... қоғамының қызметін
талдау......................................................................
....................................................47
3 ҚАЗАҚСТАН САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ
МЕХАНИЗМІ...................52
3.1 Бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру компанияларының қызметін жетілдіру
жолдары мен дамыту
перспективасы.....................................................52
3.2 Қазақстан сақтандыру ... ... ... жетілдіру
механизмі...................................................................
...............................59
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................66
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... резервтерін және меншік капиталын
инвестициялау – ... ... ... ... бағыты, жинақтаушы сақтандырудан жиналған сақтандыру сыйақысының
бөлігін инвестициялау – сақтандыру шарттарын ... ... ... ... ... ... бойынша сақтандыру сыйақысының бөлігін
инвестициялау, әсіресе мүліктік ... ... ... ... ... көзі болып табылады.
Сақтандыру операцияларынан кейінгі табыстың екінші басым көзі ... ... ... инвестициялық қызметі әлі күнге дейін
дамып-жетілмей келеді. Соған қарамастан, Қазақстандағы ... ... ... келе ... ... және соның салдарынан
сақтандыру тарифтерінің төмендеуі, әлуетті ... ... ... ... ... ... инвестициялық
белесенділігінің даму мәселесі ең өзекті мәселелер қатарына жатқызады.
Сақтандырудың ... ... ... ... бірнеше
негізгі себептермен түсіндіруге болады.
Біріншіден, Қазақстанда қор рыногы әлі де дамымай отыр, ал сенімді қор
құралдарының саны шектеулі. Кепілдемелік ... пен ... ... мемлекеттің борышқорлық міндеттемесі, табиғи монополиялар мен қаржылық
институттардың бағалы қағаздары ғана қамтамасыз етеді.
Екіншіден, еліміздегі тұрақсыз инвестициялық ... ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі көзге айқын
көрініп отыр.
Үшіншіден, шетелдік сақтандыру компанияларымен ... ... ... әлі ... ... инвестициялық қызмет
саласында қажетті қомақты қаражат көлемі жоқ. ... ұзақ ... және ... ... аз ... ... қызметтің
жоғарылауына септігін тигізбей отыр.
Төртіншіден, осы ... ... ... мен ... ... ... ... мәселелері бойынша ғылыми
зерттеулер жоқтың қасы. ... ... ... инвестициялық
моделінің, инвестициялардың тиімділігін бағалау әдісінің ... ... ... ... саясатын ашу механизміне қатысты
ғылыми әдебиеттерде зерттеулердің аздығын және т.б. ... ... ... ... ... ... таңда сақтандыру
рыногының Қазақстанда дамуы барысында ... ... ... ... өте ... ... ... Соңғы жылдарда
институционалдық инвесторлардың (бұған сақтандыру компаниялары да жатады)
активтерін басқарудың портфельді әдістерін қолдану және ... ... ... ... өзгерістер болып жатыр.
Сақтандыру резервтерін портфельді басқару мәселесіне ғана ... ... ... ... қор рыногына қатысты, оның ішінде инвестициялық
менеджмент, портфельді инвестиция, пайыздық мөлшерлеме және келтірінді құн
теориясы туралы ... ... ... ... Р.Элиоттың,
Г.Марковицтің, Д.Тобиннің, У.Шарптың, ... ... ... ... және Дж.Мейджидің қомақты, терең
еңбектерін жатқызуға болады.
Жалпы инвестициялық қызметтер және портфельді инвестициялар теориясына
қатысты үлкен үлес ... ... ... ... ... ... Г. ... Б.Жұманова,
А.Кәрімжанов және т.б.
Сақтандыру резервтерін инвестициялық басқару мәселесіне ... ... ... ...... В.Мельников, В.Ли, К.Жүйріков,
В.Додонов, Н.Нурланова, Ж.Құрманов, ... ... ... Қазақстандық экономика мектебінде инвестициялық портфельдің
тәуекелін бағалау және Қазақстанда сақтандыру компанияларының инвестициялық
портфельдер жүйесіндегі кейбір ... ... ... ... ... ... компанияларының инвестициялық
портфелінің тиімділігін бағалаудың математикалық әдістері нашар ... бұл ... әлі де ... ... ... ... ... және
зерттеу аясының кеңдігін көрсетеді. Осыған байланысты бұл ... ... ... және ... ... кешенді талдау мен саралау
қажеттігі зерттеу жұмысының ... мен ... ... ... ... зерттеудің мақсаты және міндеттері. Дипломдық зерттеудің
мақсаты – сақтандыру компанияларының инвестициялық погртфелін ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелін
жетілдіру бойынша қорытындылар мен ұсыныстар жасау болып табылады.
Аталған мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... шешу арқылы жүзеге асырылады:
- Қазақстанның экономикалық мектептерінде портфельдік талдауды құру
мен даму кезеңдерін ... ... ... ... ... ... ... портфелінің қалыптасуын талдау;
- шетелдердегі инвестициялық ... ... ... мен ... ... ... айқындау;
- Қазақстанның сақтандыру және қор рыноктарының қазіргі кездегі жай-
күйі мен даму перспективаларын талдау;
- Қазақстанның ... ... ... ... ... баға ... Қазақстанның сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің
негізгі бағытын зерттеу, институционалды инвесторлардың ... ... ... ... сақтандыру компаниясының инвестициялық портфелінің
құрылымының перспективалық моделін жасау.
Зерттеу пәні – ... ... ... ... ... ... объектісі – Қазақстанның ... ... ... ... ... теориялық және әдістемелік негізі – отандық және ... ... ... ... және ... ... ... және шетелдік экономистер мен қаржыгерлердің
классикалық және ... ... ... ... және ... мен ... ... қазақстандық ғалымдардың қор
рыногының дамуы мен портфельді талдау мәселелері бойынша ... ... ... ... зерттеу әдісі, ғылыми-абстрактілік
әдісі, байқаулар, зерттеулер, салыстырмалар, жүйелі және факторлық талдау,
негіздеу, ... ... ... әдіс ... ... ... қаржы рыногына қолданбалы және техникалық талдау жүргізілді.
Зерттеудің ақпаратттық базасы ретінде статистикалық ... ... ... Банкісінің мәліметтері, Қазақстан
Республикасы Қаржы ... ... ... ... ... рыногы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау бойынша
Агенттік, Қазақстан Республикасында қаржы ... ... ... ... және ... ... осы ... бойынша
басылымдар мен монографиялар болып табылады.
Жұмыста Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкісінің ... ... ... ... ... даму бағдарламасының жүзеге асуы
туралы есептер, Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногы ... ... ... ... жүзеге асыру бойынша іс-шаралар
жоспары кеңінен пайдаланылды.
Дипломдық зерттеудің ... ... ... ... ... концептуалдық жай-күйін әзірлеу және маңызды
бағыттарын негіздеу болып табылады. Ғылыми ... ... ... ... ... ... ... жүйелендіру мен зерттеудің негізінде
«инвестициялық портфель» ұғымына авторлық ... ... яғни ... ... тән ... ... жиынтығы деп
түсіндіріледі;
- сақтандыру компаниялары ... ... түрі ... инвестициялаудың концептуалдық және ұйымдастырушылық негіздері
зерттелген;
- сақтандыру компанияларының қаржылық ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... басқару жүйесінің қызмет ету ерекшелігі анықталған;
- сақтандыру компанияларының инвестициялық портфелінің тәуекелдерін
төмендету әдісі ретіндегі «сыни ... ... ... баға ... ... ... мақұлданды;
- сақтандыру компанияларының ... ... ... олардың ЕуроОдақ стандартына бейімделуінің қажеттігі
айқындалды;
- автормен әзірленген ... ... ... ... ... қолдануда халықтың жинақтарының ағындарын көбейтуге
мүмкіндік туғызатын механизмдер ұсынылған.
Қорғауға ұсынылатын ... ... ... енгізетін сақтандыру компанияларының ... ... ... ... оның ... ... ... тұжырымдамалар қорғауға ұсынылады. Тақырыпты зерттеу
барысында жаңа көзқарастар, ұсыныстар мен ... ... ... ... мыналар:
1) сақтандыру компанияларының инвестициялық ... ... ... ... ... ... талаптарды, тәуекелді бағалаудың кезеңдері
мен әдістерін қосатын тәуекел-менеджменттің көпвекторлы жүйесі;
3) ... ... ... ... ... ... ... экономика-математикалық моделі;
4) Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің тиімділігін
арттыру бойынша ... ... ... ... ұсыныстар.
Зерттеу нәтижесінің практикалық маңыздылығы дипломдағы ... мен ... ... ... ... мен ... ... сақтандыру резервтерін басқарушылар кеңінен
пайдалануы мүмкін. Ғылыми зерттеудің материалдары ... ... ... және ... сабақ жүргізуде пайдаланылуы мүмкін.
Дипломдық жұмыстың құрылымы мен ... ... ... ... және ... ... тақырыпты ашуға негізделген.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, ... ... ... ... 7 кесте, 12 сурет 4 қосымшалары қамтиды.
1 САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ҚАРЖЫСЫН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... мәні және ... ... нарығындағы аса маңызды делдал - сақтандыру компаниясы.
Сақтандыру нарығында ... ... ... және ... процесi
жүзеге асырылып, экономикалық қатынастар пайда болады, жеке, ... ... ... ... компаниясы - сақтандыру қорының қызмет етуінің ... ... ... ... ... Нарықтық экономикаға өту, оның
рөлiн, ұйымдық құрылымын және экономикалық ... ... ...... шаруашылық өмipiнің толық құқылы субъектiсiне айналады
[1].
Сақтандыру компаниясы - коммерциялық ұйым. Ол өзінің қызметiн лицензия
негiзiнде сақтандыру ... ... және ... ... ... ... сақтандыру компаниялары, олардың құрылтайшылары мен
акционерлерi ... және жеке ... ... ... ... ... емес ... болып табылатын акционерлік қоғам формасында
құрылады. Сақтандыру компаниясының құрылтайшысы мемлекет те бола ... ол тек ... ... ... ... ғана ... ... жарғылық капиталының 50%-ынан астамы мемлекет меншігіндегі ұйымдар
құрылтайшылар және акционерлер бола алмайды [2, 30б.].
Сақтандыру компаниясың жарғылық ... тек қана ... ... Сонымен қатар мұнда тартылған акция мен ... ... тиым ... Оның ... ... Қазақстан Республикасының
қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... ... ... ұсынғаннан кейiн бередi:
- сақтандыру компаниясын құруға руұқсат алy үшiн өтініш;
- құрылтайшылық құжаттар;
- сақтандыру компаниясын құру туралы шешiм;
- құрылтайшылар туралы ... және т.б. ... ... ... ... aлy ... мынадай құжаттарды ұсыну қажет:
лицензия беру туралы өтiнiш;
мемлекеттiк тiркеу және статистикалық карта туралы ... ... ... ... ... ... ... капиталдың минималды көлемiн толық төлегенiн растау және меншiк
капиталы көлемi бойынша минималды талаптарды орындауы туралы құжаттар;
басқару ... ... ... ... ... ... ... туралы ереже.
Сақтандыру компаниялары өз ресурстарын сақтандыру жарналары есебiнен
қалыптастырады және жинақталған қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... портфелiнiң әртараптандыруын шектеу бойынша нақты талаптар
бар. Онда бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... [3, ... компаниясына тән ерекшелiктердiң бipi - қаражаттарды
тартудың ... ... - ... ... ... Олар ... ... басқа компаниялардың облигациялары мен акцияларына және
мемлекеттiк бағалы қағаздарына ... ... ... олар ... ... ұзақ мерзiмдi несиелер бередi.
Қазақстан Республикасы аумағындағы ... ... ... және ... ... ... ... лицензия негiзiнде
жұмыс iстейдi. «Жалпы сақтандыру» саласындағы ... ... ... ... ... және кездейсоқ жағдайлар мен ауруларды,
медициналық сақтандыруды қоспағанда, жинақтауды ... ... ... компаниялары негізгі қызметтен өзге мынадай қызметтердi
атқарады:
инвестициялық қызмет;
жинақтаушы сақтандыру келiсiмшартына ... ... сома ... ... ... ... ... қызметiн автоматтандыру үшiн ... ... ... ... ... арнайы әдебиеттердi сату;
өзінiң қажеттілiктерi үшiн алдын ала ... ... ... ... ... ... өзiнiң иелiгiне түскен мүлiктi
жалға беру немесе сату;
сақтандыру бойынша консалтинг,
сақтандыру ... ... ... ... білiктiлiктi жоғарылату
мақсатында оқытуды ұйымдастыру және жүргiзу;
сақтандыру агентi ретiнде сақтандыру делдалы.
Сақтандыру компанияларының ... ... ... ... ... мен ... ... реттеу және қадағалау
жөнiндегi агенттiгі осы ұйымдар үшiн әлем ... мен ... ... ... пруденциалдық нормативтердi бекiту
жолымен жүзеге асырады. Сақтандыру ... жеке ... ... ... ... ... етушi сақтандыру
келiсiмшарттары бойынша өз мiндеттемелерiн орындаумен байланысты сақтандыру
төлемдерiн жүзеге асыру үшін ғана ... ... ... мен сақтандыру
резервтерi сомасының 10%-ынан аспауы керек [4, 25б.].
Сақтандыру компаниялары сақтандырушылар одақтары мен ... ... ... ... әдiстемелiк және ұйымдастыру
ақпараттарын беру, сақтандыру ... ... және ... ... ... ... ... қызметкерлерiнiң біліктілігін
жоғарылатуға ... ... мен ... ... ... ... нығайту туралы ұсыныстарын
құрастыру және т.б. үшін ... ... ... ... уақытта
Ресейде көптеген компанияларды бiрiктiретiн 50 кәсiби салалық одақтар мен
қауымдастықтар қызмет өткенде, Қазақстан да тек ... ... ғана ... ... ... ... Олардың көбісі мамандандырылған, мысалы
медициналық сала сақтандырушыларын ғана ... Ел ... ... ... ... ұйым ... 350
сақтандыру компаниясы бар Бүкiлресейлiк сақтандырушылар ... ... [5, ... ... нарығының құрылымы оған қатысушылар мен
сақтандыру салалары арқылы көрсетiлген.
Аталған нарықтың қызметi ҚP ... ҚP ... ... ... қызметi туралы» Заңға ... ... ... ҚР басқа да нормативтiк-құқықтық актiлерiмен
реттеледi.
Қазақстан Республикасының «Сақтандыру қызметi туралы» ... ... ... сақтандыру компаниясы, сақтандыру брокерi, сақтандыру
агентi, сақтандырушы, сақтандырылған, табыс табушы, ... ... ... ұйым ... бар ... өзара сақтандырушыға
байланысты басқа да жеке және ... ... ... ... ... ... [6, ... сақтандыру нарығында сақтандыру қарым-қатынасының мына
төмендегiдей қатысушылары бөлiнiп шығады:
сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру (сақтандырушылар)
компаниялары;
келтiрiлген зиянды сақтандыру операцияларына таратып отыруды, ... ... ... ... ... ... ... қайта
сақтандыру компдниялары; сақтандыру қызметтерiн сақтандырушы ... ... ... ... отыратын сақтандыру сарапшылары;
сақтандыру инфрақұрылымының компаниялары.
Сақтадыруға бақылау жүргiзушi өкілеттi мемлекеттiк орган ҚР ... мен ... ... ... peттey және қадағалау агенттiгi
болып табылады (Сурет ... ... пулі ... ... және т.б. ipi ... ... үшiн ... бастапқы кезеңiнде тұрылған болатын. «XXI ғасырдың тұрғын үй
қоры» деп аталатын пул тұрғын үйлердің иелepi болып табылатын ... ... ... зақымдануы мен жойылып кетуiн, табиғи
және техногендiк аппаттардың салдарынан адам өлiмiне байланысты өтемдердi
жүзеге асыру мақсатымен ... 1 ... ... ... ... ... сақтандыру құралдарына көз жугiрте отыр, оның
құрылымының қандай болатындығын төмендегiден (Сурет 2) көруге болады.
Қазақстан Республикасында нарықтың ... екi түрi орын ... ... ... мен ... ... ... қатар мiндетті және epiктi
сақтандыру топтары ... ... ... ... «Сақтандыру қызметi
туралы» Заңға сәйкес мiндеттi сақтандырудың сыныптары ... Бұл ... түр ... жеке тобы ... ... ... міндетті
түрiндегi әрбiр сыныптың мазмұны және оны өткiзу шарты жөнiндегi қосымша
талаптар сақтандырудың осы ... ... заң ... ... ... ... мiндеттi түрде сақтандырудың төмендегiдей 5 ... ... ... ... азаматтық құқықтық жауапкершілігі ... ж. ... ... ... ... АҚЖ-сы (1996
жылдың 14-қазанынан); ауыл шаруашылығы өндiрiсiн мiндеттi ... ... ... ... ... ... мен қосымшалар 1997
жылдың 2-cәyipiнeн); жеке нотарустардың АҚЖ-сы (1998 жыллдың 29 ... мен ... ... ... ... пен санаторий курорттық
елдердi мiндеттi түрде мемлекеттiк сақтандыру (1997 ... ... ... ... көпшілігінің жүзеге асырылуының нақты шарттары заң жүзiнде
анықтала қоймаған мiндеттi түрде ... 15-ке ... ... ... ... ету ... атқару кезiнде қызметкерлердің өмipiнe төнген
қayiптiң алдын алу жауапкершiлiгi («ҚР еңбек туралы» Заңы 10.12.99 ж. N 493-
1), ... ... ... ... байланысты тәуекелдер («Мұнай
туралы» Заң, 28.06.95 ж. N 2350), мiндеттi ... ... ... ... ... ... Заң, 15.06.97 ж. N 160-1) және т.б.
мiндеттi ... ... ... компаниялары филиалдар, өкілідіктер, ... ... ... ... 2 ... сақтандыру нарығының құрылымы
Сақтандыру компаниясы - бұл сақтандырушының ... ... ... ... ... келісімін жасау және оған ... ... ... ... ... [8, ... ... - оның қорларының толық бөлінгендігі және
сақтандыру және қызметтің басқа түрлерін ... ... ... сақтандыру нарығының экономикалық бөлінген звеносы. Сақтандыру
компаниялары ... ... ... ... және ... ... ... асырылады [9, 126].
Сақтандыру компаниялары орындалатын сақтандыру операцияларының ... ... ... ... ... құрылымданады. Сақтандыру
компаниялары бкомпаниясы ... ... жеке және ... қоғамдық
сақтандыруға бөлінеді.
Акционерлік сақтандыру компаниялары – бұл акционерлік қоғам түрінде
сақтандырушы ретінде жеке ... ... ... емес ... ... сақтандырушының жарғылық капиталы шектелген қаржы
кезінде сақтандыру компаниясының ... ... ... ... беретін акциялар мен басқа құнды қағаздардан қалыптасады. Дамыған
елдердің ... ... ... ... ... ... ... компаниялары бір меншік иесіне немесе оның отбасына
тиесілі. Жеке сақтандырушылардың бірегей үлгісіне ... ... ... жеке
тұлғалар бірлестігі «Ллойд» ағылшындық корпорациясын жатқызуға болады.
Мемлекеттік сақтандыруда сақтандырушы ... ... ... сақтандыру қоғамы - бұл жеке және заңды тұлғалар тобы арасында
сақтандыру ережесімен бекітілген анықталған ... ... ... ... ... ... ... уағдаластықты көрсететін айрықша
мемлекеттік емес ұйымдастыру үлгісі. Өзара сақтандыру мәні жөнінен өз қоғам
мүшелері ... ... ... ... қамтамасыз ететін
сақтандыру қоры компанияларының коммерциялық емес ... ... ... ... ... қоғамының әр мүшесі - бір мезгілде әрі
сақтандырушы, әрі сақтанушы. Мұнымен ... ... ... ... ... ету ... оның түсімі мен сақтандыру қорғанын
куәландыратын құжат полис болып табылады [10, 215б.].
Сақтандыру ... ... ... алушы және оның бір бөлігін
келесі бір сақтандырушыға беретін тұлға қайта ... ... ... ... Ал қайта сақтандыру тәуекелін мойнына алушы тұлға ... деп ... ... сақтандыру тәуекелін қабылдаған қайта
сақтандырушы тәуекелдің бір бөлігін келесі бір сақтандырушыға бере алады.
Көпшілік ... ... ... ... сақтандыру бағаларының өте
үлкен және қауіптілігі соншалықты жекелеген нарықта оны ... ... ... бұл ... жүздеген сақтандыру компаниялары қатысады.
Нарық сыйымдылығы ... ... ... қатысушы сақтандыру
компаниялары жауапкершілігінің жалпы сомасы. Қайта сақтандыру ... ... ... әрбір сақтандыру компаниясы мұның экономикалық
тиімді болу жағын және қайта сақтандыру ... ... алу ... ... құны дегеніміз қайта сақтандырушының өзінің ... ... ... ғана ... сонымен қатар тәуекелді қайта сақтандыруға беру
кезіндегі жұмыстар бойынша компанияның жасайтын шығындары. Қайта сақтандыру
қажеттілігімен қатар оның өзщіне тән ... ... бар. Яғни ... ... ... ірі сақтандыру оқиғалары болған кезде ... мен ... ... ... ... көмекке келсе,
екінші жағынан қайта сақтандыру кезінде ... ... ... сыйлығының бір
бөлігін қайта сақтандырушыға береді. Осыған байланысты қайта сақтандырудың
көлемін дұрыс анықтау ... ... ... бойынша басты маңыз
алады. Әрбір қайта ... ... ... ... ... ... керек. Оны анықтаудың негізінде келесі факторлар жатады:
1. Сақтандыру тәуекелі бойынша орташа зияндылық. Бұл жерде ... тек қана саны ... ... болатын зардап мөлшері де алынады;
2. Сақатндырудың сәйкес түрі бойынша операциялардың ... ... ... ... ісін ... бойынша шығындардың мөлшері.
Қайта сақтандыру қарым-қатынасының ұзақ уақыт дамуы процесі ... ... ... ... ... Олар халықаралық деңгейде
қолданылады. Екі жақпен келісіліп алынған міндеттеме формасы бойынша қайта
сақтандыру шарты келесі ... ... ... ... ... облигаторлық қайта сақтандыру;
6. факультативті-облигаторлық қайта сақтандыру.
Факультативті қайта сақтандыру бір ғана ... ... ... ... толық еркіндік береді. Яғни цедентке ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берсе, қайта ... қай ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Облигаторлық қайта сақтандыру шарты цедентті сақтандыруға қабылдаған барлық
тәуекелінің белгілі бір бөлігін ... ... ... ... ... ашық ... келтіру шарты кезінде цедент
қандай тәуекелді және оның қандай ... ... ... ... шешімді қабылдайды. Бұл шарт қайта сақтандырушыға қауіпті ... ... ... Себебі цедент сақтандыру ... ... ... ... сақтандырушыға ең ... ... ... ... ... сақтандыру шарты кезінде сақтандыру төлемдерінің
мөлшері қайта ... ... ... ... ... Ал ... ... сақтандыру шарты бойынша қайта сақтандыру
төлемдері сақтандырушының немесе цеденттің алғашқы сақтандыру ... кзде ... ... ... ... төлемінен пайыз
түрінде анықталады. Факультативті-облигаторлық қайта сақтандыру шартында
сақтандыру төлемі екі жақтың келісімі бойынша ... пен ... ... ... ... ... байланысты
қайта сақтандыру активтік және пассивтік болып бөлінеді. Активтік ... ... ... ал пассивтік қайта сақтандыру тәуекелді қабылдау
болып табылады. Сақтандыру ісінің тәжірибесінде қайта сқтандыруға тәуекелді
беруші сақтандыру қоғамын активтік ... ... ... деп, ... ... ... қоғамын пассивтік қайта сақтандыруды
жүргізуші деп ... ... ... және пассивтік қайта сақтандыруды бір
қоғам жүргізуі мүмкін. Яғни бір сақтандыру қоғамы бір мезгілде 3 ... ... ол ... ... ... сақтандырушы және цедент болуы
мүмкін.
«Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан ... ... ... ... ... қатарында көрініс тапқан «қайта сақтандыру-
өздерінің арасында жасасқан қайта сақтандыру ... ... бір ... ... сақтандыру тәуекелдерінің бәрін немесе бөлігін қайта
сақтандыруға беруіне және екінші жағынан осы тәуекелдерді қайта ... ... ... ... және ... байланысты
туындайтын қатынастар» ретінде ... Осы ... ... Азаматтық кодексінің Ерекше бөлімі 40-тарауының 824-бабының 1-
тармағында «Сақтандырушы сақтанушы алдындағы өз міндеттерінің бәрін немесе
оның бір ... ... ... ... асқа сақтандырушыда (қайта
сақтандырушыда) қайта сақтандыру жолымен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... маңыздығы
Сыртқы экономикалық қызығушылықтарды сақтандыруға ... ... ... ... ... ... алу мақсатында
кәсіпкерліктің отандық обьектілеріне және басқа да ... ...... және жеке ... енгізілетін материалдық және
қаржылық ресурстары. Инвестицияны сақтандыру бұл сақтандырудың ... ... ... ... ... ... ... операцияларындағы
инвестицияларды сақтандыруға мұнай мен газды өндіру процесін сақтандыру,
тұрба ... ... ... ... ... тасымалдау, зауыттардағы
қайта өңдеуді сақтандыру жатады. Мұнайды және газды ... ... ... ... қоршаған ортаға нақты өз шығынын келтіреді. Мұнай өңдеу және
қайта өңдеу зауыттарындағы ... ... бұл ... жұмысшылардың
денсаулығы мен өмірін ... және ... да ... ... ... ... мұнай өңдеу кәсіпорындарының жабдықтары,
машиналары, өндірістік ... яғни ... ... ... да ... ... келуі мүмкін. Сондықтан мұнай операциялары
бойынша салынған қаражаттарын ... ... ... ... коммерциялық тәуекелі пайда болады.
Сақтандыру компанияларының инвестициялық ... және ... ... ету ... ... ... ... Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасы Президентінің
"Бухгалтерлік есеп туралы" Заң күші бар ... ... ... ... және ... ... өзге де
нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес уәкілетті органдар сақтандыру
компанияларына ... есеп ... оны ... ... негізгі
талаптарды және Қазақстан Республикасының ... ... ... әрі ... ... орган) ұсыну мерзімдерін белгілейді[11, 253б.].
Инвестицияны сақтандырудың негізгі ... ... ... ... ... ... пайданы жоғалтуды
сақтандыру ... ... ... ... ... ... сақтандырушы арасындағы жасақталған келісім шартқа сәйкес
инвестициялық қызметіне пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... қайтарылуын қамтамасыз ... ... ... ... ... алу ... ... сақтандырушының жауапкершілігі табылады. Сақтандыру келісім
шартына сәйкес сақтандырушы:
- өрт, жарылыс, табиға апаттардың қорытындысында ... ... ... құрылыс обьектілері және басқа да мүліктерге зақым ... ... ... ... қызмет қатысушысы – қарыз алушының инвестормен
берілген несиелердің ... ... ... ... ... ... ... тоқтату және қарыз ... ... ... ... ... міндеттемелерді орындай алмау
мүмкіндігі) сот тәртібімен анықталған жағдайда көрінеді;
- инвестициялық қызмет сот тәртібімен немесе ... ... ... органдарының әрекетімен тоқтатылған жағдайда инвестордың ... ... ... ала алмау бойынша жауапкершіліктеріне ие болады.
Инвестицияларды сақтандыру ... ... ... ... қарастырылған келісім шартқа сәйкес инвестициялық
жобаны жүзеге асыру мерзімінен шыға отырып сақтандыру ... ... ... келісім шарты сақтанушының ... ... ... ... ... сақтанушы келесі құжаттарды ұсынады:
- инвестициялық қызмет субьектілерімен жасақталған келісім шарттың
және басқа да қатысты құжаттардың көшірмесін;
- ... ... яғни ... ... етілуін
анықтайтын құжаттар;
- инвестициялық жобаның технико-экономикалық талдауы жүргізілген
қорытынды көшірмесі.
Қызметтің арнайы түрін ... ... ... әрбір
қатысушысы осы қызметті жүзеге ... ... ие ... ... ... мен оларды лицензиялау тәртібі ҚР-ның нормативтік
актілерімен бекітіледі. Қалыптасуы мен қызмет етуі экологиялық, ... ... да ... ... ... ... ... және мемлекет, заңды тұлғалар мен жеке ... ... ... ... ... инвенстициялауға
тиым салынады.
Сақтандырушының инвестициялық кірісіне сақтанушыны қатыстыру арқылы
өмірді ... (unit ... linked» ... ... негізге алады, осындай өнімдер бойывнша
төлемдердің белгіленген сипаты жоқ, олар ... ... ... ... ... ... ... бойынша дәстүрлі өнімдерде тәуекелді сақтандырушы
алатын «Unit linked» ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру сомасына қатысты қандай да
бір кепілдіктер ... ... ... ... ұзақ ... ... өте ... болып табылады, өйткені рыноктың ауытқуы ... ... ... ... ... ... ... сатып алатын сақтанушы одан келіп түскен сақтандыру
сыйлықақылары есебінен құрылған белгілі бір қаржы құралдарын инвестициялау
үшін ... ... және ... ... ... ... қорды таңдай алады. Сақтандыру ұйымдары ... ... ... ... ... ... тәуекелді және
мейлінше жоғары тәуекелді қорларды қалыптастыра ... ... ... жол ... және ... сақтанушы қатысып отырған қорға ауысуға
болады [13, 130б.].
«Unit linked» ... ... ... ... тікелей сақтандыру қорғанысын және инвестициялық кірісті алу
мүмкіндігі болып табылады.
Соңында «Unit linked» өнімдерінің бір артықшылығы ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі бар қаржы
құралдарының кірістілігінен асып ... ... Осы ... асып кету ... алғанда 0,5-1% тәртіпті құрайды. Әрине, бұл айырма
онша үлкен болмаса да, сөз ұзақ кезеңдер туралы болған ... ... ... ... ... ... «Unit linked» ... көптеген
еуропа елдерінің сақтандыру рыногында маңызды роль ... ... оның ... ... ... ... ... асады.
Сөйтіп, «өмірді сақтандыру» саласында қызмет атқаратын сақтандыру
ұйымдары, және атап айтқанда «Unit-linked» өнімдерін ұсынушылар өз ... ірі ... ... бірі ... ... Ең
негізгісі, сақтандыру ұйымдарының активтерін ұзақ ... ... үй ... және ... ... ... ережелердің
икемділікпен инвестициялану мүмкіндігіне себепші болады.
Қазақстан Республикасында «Unit-linked» шарттарына сақтандырылушының
сақтандыру компаниясының инвестициялық кірісіне ... ... ... және ... ... ... құқықтық кесім қолданылады.
Тәуекелді басқару функциясы банк қызметінің барлық бағытын қатиды.
Қаржы тәуекелінің бірқатары активті ... ... ... және ... ... ... ... құнды
қағаздарға қаржы тарту қызметі де көптеген тәуекелдерге байланысты.
Банкінің бір ... ... және ... операцияларды іске асыруы
тәуекелдің қосымша факторларының пайда ... және ... ... ... қарауды керек етеді. Сондықтан да ... ... ... ... ... мәселелерінің қатарына жатады.
Аталған мәселе тәуекелді басқарудың ерекше жүйелерін жасау ... ... ... және ол ... ... да болмасын бөлімдерінің ... ... ... ... – банкілік қызметтердің ұсынылуы мен
нашар менеджмент нәтежиесінде пайда болатын ... ... ... ... ...... байланыстылық
тұжырымдамасының маңызы өте зор. Кірісті көбейту үшін инвестордың үлкен
тәуекелге ... тура ... ... нормативтік актілер банкілердің тіпті
жоғары табыстарға жетуге, соған байланысты өте үлкен тәуекелдерге баруына
шектеу салады. Көптеген ... ... да ... ... ... ... біреуін таңдауға тура келеді [14, 186б.]. Бір ... ... ... ... ... табыс табуға ұмтылады.
Сондықтан олар өздерінің ресурстарын тәуекелдік операцияларға бағыттауға
тырысады. Жоғары тәуекелді ... ... ... ... ... бір жағынан алғанда, банк қауіпсіздікке ұмтылуы керек. Банкілер үшін
қауіпсіздік дегеніміз - өтімділік ... ... ... ... тура ... ... асыру, сату, материалдық құндылықтар мен
басқа да ... ... ... айналдырудың жеңілдігі дегенді
білдіреді. Енді бір тұжырым бойынша өтімділік – ... ... ... ... ... төлеу мүмкіндігі О. В. ...... ... ... ... ... төлеуі» - деп
жазады. Оның пікірі бойынша, банк осы ... ... ... ... ... ... ... көзқарасты И. Т. Балабанов та
ұсынды. Ол «Банкінің өтімділігі дегеніміз – оның өзінің ... тез ... ... деп ... ... ... жүзеге асыру, яғни, оларды
қолма – қол атқара ... ... ... ... ... Бұл ... төлем төлеуге қабілеттілігінің бір тұжырымына жақын. Айырмашылығы
– қолданылатын көрсеткіштер мен есептеудің тәсілдерінде.
Басқа тұжырым бойынша, өтімділік дегеніміз – ағымдағы ... ... ... ... ... мен ... Ал Н. ... былай дейді: « Өтімділік дегеніміз – материалдық және басқа да
құндылықтарды іске асыру және оларды ақша қаражатына ... Ағыл – ... ... ... еңбегінде «банк өтімділігі – мерзім
жақындаған барлық төлемді жабу үшін өз ... ... ... ... Және ... ... өзі де ... жеңіл аудара білуді
білдіреді» деп жазады олар. В. В. ... ... да ... ... оның ақша ... ... білу ... деп түсіну, - деп
көрсетеді. Әрі ... ол: - ... ... ... жүргізіліп
болатын уақыттың кезеңімен айқындалады» дейді. Кезең неғұрлым қысқа болса,
аталған активтің өтімділігі ... ... ... Бұл ... А. Д.
Шереметтің «Активті ақшаға айналдыруға кететін уақыт неғұрлым аз болатын
болса, соғұрлым оның өтімділігі ... ... ... ... ... [15, 38б.].
Соныменен, біздің бойынша, өтімділік дегеніміз – банкі кез келген
уақытта, өзіне қабылдаған ... ... ... ... ... ... ... мен салымшылардың алғашқы талаптары ... бере алу ... ... ... мағынада ағанда, өтімділік
тәуекелі дегеніміз – банкінің өзіне алған міндеттемелерін орындай ... ... ... ... ... баға ... алынған қаражатқа қол
жеткізе алса, банк өтімді болып ... Бұл ... ... ... қоры бар, я ... ол ... немесе активтерді сату арқылы
сол қаражатты таба алады деген сөз.
Өтімділікті дұрыс бағалау және оны ... ... ... ұйымдардың
қызметінің неғұрлым маңызды мәселелерінің біріне ... ... ... ... ... нашар басқарудың салдарынан немесе
оның активтерінің сапасының күрт төмендеуінен, алаяқтық мысалдарындағы
сияқты басқа да ішкі ... ... ғана ... ... ... беруші ұйымдарға деген жалпы сенімнің жоғалуынан туындаған да болуы
мүмкін. Бірақ ... ... да ... нақты себептен шыққан дағдарыс
пайда ... да, ... тап өзі ғана ... мәселені шешу үшін
банкінің қарамағындағы уақыт ресурсын айқындайды.
Нарықтық белгісіздік жағдайында ақша ... ... және ... ... операциялық қызметті іске асыру аздаған шығын
тәуекелі немесе тіпті шығынсыз-ақ тез әрі ... ... ... ... ... ... форма түріндегі қаржы қажеттілігін тудырады.
Өзінің сенімділігін ... үшін ... ... ... нарықтың жай-
күйінің өзгеруімен және активтердіңтәуекелділігінің дәрежесіне байланысты
болуы мүмкін, болжанбаған жағдайлар үшін белгілі мөлшерде өтімділік ... ... ... ... іс ... ... да ... ойда болмаған
қаржы мұқтаждықтарын қанағаттандыру (кредит және инветициялау бойыншатиімді
келісімдер жасау; кредитке деген ... және ойда ... ... ... ... ... аяқ астынан алғанда қаржының ... ... б. ) үшін ... ... пассивтерді салыстырмалы түрдегі ұзақ ... ... ... ... ... негізгі тәсілі болып
қызмет ететіні белгілі. Егер де банк ... мен ... ... ... ... ... жіберсе, ол өтімділік мәселесімен бетпе-
бет келуі мүмкін. Ол тіпті ең жұмсақ деген түрде көрінсе де, банкіні ... ... ... ... ... Активтер мен пассивтердің мерзімі
бойынша күрт ... ... ... қаржы жағдайы мүшкілденіп кетуі
мүмкін.
Сақтандыру ұйымдары өз ресурстарын сақтандыру жарналары ... және ... ... инвестициялық салымдарды
жүзеге асыруға бағыттайды. ... ... ... ... ... ... ... нақты талаптар
бар. Онда бағалы қағаздардың қандай түрлерiнде салымдарға лимиттер бар
екендiгi көрсетілген [15, ... ... тән ... бipi - қаражаттарды
тартудың ерекше формасы - сақтандыру ... ... Олар ... табысты
бiрiншiден, басқа компаниялардың облигациялары мен ... ... ... қағаздарына салады. Сонымен қатар олар ... ... ұзақ ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдары «өмiрдi
сақтандыру» және «жалпы сақтандыру» салалары бойынша ... ... ... ... ... саласындағы қызмет «өмiрдi сақтандыру»
саласындағы қызметпен бiрлесе және ... ... мен ... ... ... жинақтауды сақтандыру формасында
жүргiзіле алмайды.
«Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 3-
бабында берілген негізгі ұғымдар қатарында көрініс ... ... ... арасында жасасқан қайта сақтандыру шартына сәйкес бір жағынан
қайта сақтанушының сақтандыру тәуекелдерінің бәрін ... ... ... ... және ... ... осы тәуекелдерді қайта сақтандыру
ұйымының қабылданунына байланысты қызмет және ... ... ... ... ... Осы ... ... Республикасы
Азаматтық кодексінің Ерекше бөлімі 40-тарауының 824-бабының 1-тармағында
«Сақтандырушы сақтанушы ... өз ... ... ... оның ... ... ... жабуды асқа ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге құқылы» ... ... ... ... тиісті сақтандыру шарты бойынша
өзіне сақтандыруға қабылданған ... ... ... ... ... бір ... өзара келісімделген мән-жайларға орай
басқа сақтандырушыға қайтадан сақтандыруға беруін ... ... ... ... ... бұл ретте тәуекелдер
трансфертіне орай ... мен ... ... арасынада
туындайтын экономикалық қатынастардың мәні-маңызы ... ... ... ... ... ... айта ... жәйт, қайта
сақтандыру белгілі бір сақтандырушының ... ... ... ... ... сақтандыру жағдайларының салдарын
жоюға (залалдарды жабуға, ... өз ... ... ... орай оны ... ... ... сақтандырушының) есебінен
орындалуын (жабылуын, өтелуін) көздеп жүзеге асырады. ... ... ... ... ... белгілі бір кезеңде өзіне жүктелген
тәуекелдердің бәрін немесе бір бөлігін немесе бірнеше қайта сақтандырушыға
беру жолымен тәуекелдердің ... ... қол ... ... ... өз ... ... тендестірілімділігін
қамтамасыз етуді де нысаналайды.
Тендестірілген сақтандыру ... ... ... ... ... ... жауапкершілігінің қалыптасуына әрі осындай жауапкершілік
дәрежесі ... ... ... ... ... бір ... сақтандыру жағдайы бойынша сақтандыру төлемдерін жүзеге асыруына
қарамастан оның қаржылық жай-күйінің тиісінше ... ... ... береді. Осы ретте қайта сақтандыру ықтимал сақтандыру жағдайы
салданынан келтірілген залалдардың мөлшерін азайтуды ... ол ... ... ... ... ... тиісінше жоюды мақсаттайды.
Сонымен, қайта сақтандыру бір сақтандырушының (қайта сақтандырушының)
өзіне қабылданған ... ... өз ... ... ... ... ... бір бөлігін қайта сақтандыру
шартында айқындалған мән-жайларға орай ... ... ... ... арқылы сақтандыруын білдіреді. Бұл ретте тәуекелді
беруге байланысты процесс қайта сақтандыру цениясы болып саналады. ... ... ... ... тәуекелді берген (беретін) сақтандырушы
(қайта сақтандырушы) цедент , ал тәуекелдерге байланысты жауапкершілікті
қабылдап алған (алатын) ... ... ... ... ... Осы қайта сақтанушының іс-қимылдарына байланысты мән-жай, қайта
сақтандырушымен қайта ... ... ... ... өз
сақтанушысымен арадағы сақтандыру шартына сәйкес оның (сақтандырушының)
алдындағы міндеттемелерін ... ... ... ... ... болады.
Қайта сақтандыру (қызметі) қайта сақтандыру ұйымының қайта сақтандыру
шарттарынжасасуына және оны орындауына байланысты уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... көрініс
табады.Қайта сақтандыру ұйымдарын құру, лицензиялау, ... ... ... ... қадағалау принциптерін және т.б. көптеген ... мен ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы
Заңы белгілейді. Осы Заңның 10-бабына сәйкес ұлттық сақтандыру рыногының
қатысушысы болып ... ... ... ... ... асыратын қайта
сақтандыру қызметі кәсіпкерлік қызметінің бір түріне жатады [17].
Қазақстан Республикасының аумағындағы қайта сақтандыру ісі «Сақтандыру
қызметі туралы» ... ... ... ... ... ... лицензиялауға тиіс. Қандай болмасын сақтандырушы сақтандыру
тәуекелдерін тек ... ... ... ... ... ... сақтандыру шартын жасасу арқылы ғана қабылдай алады. Осы қайта
сақтандыру жөніндегі ... ... ... сақтандыруды қызметінің
ерекше түрі ретінде жүзеге асыратын мамандандырылған қайта сақтандыру ... ... және ... сақтандыру» салаларындағы сақтандырудың
барлық түрлерін қайта сақтандыруға құқылы. Аталған заңның сақтандыру ... оның ... ... реттеу және тоқтату бөлігіндегі нормаларды
қайта сақтандыруды жүзеге асыратын қайта сақтандыру ұйымдарын құру, ... ... ... және тоқтату мән-жайларына орай қолданылады.
Сөйтіп, қайта сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... бірге қайта
сақтандыру жөнінде жасасылған шарттарының саны неғұрлым көп ... ... ... портфелінің теңдестірілімдігі де арта түседі. ... ... аса көп ... ... ... сақтандыруға қабылданатын тәуекелдер тізілімін кеңейтуіне,
нақтылы сақтандыру түрлері ... ... ... орын ... ... ... өз активін қорғауына септігін тигізеді.
Қайта сақтандыру ісі (операциялары) тәуекелдерді қайта сақтандыруға
беру әдістеріне орай факультативтік қайта ... және ... ... ... бөлінеді. Қайта сақтандырудың факультативтік әдісі бойынша
қайта сақтандырушы (цедент) мен қайта ... ... ... ... ... ішінара берілуі ... ... ... алады.Бұл ретте факультативтік қайта сақтандыру шарты
тек бір тәуекелге қатысты жекелей ... ... ... ... қайта сақтандыру өрт тәуекелдерін, азаматтық-құқықтық
жауапкершілігінің кейбір түрлерін, ... ... ... ... (жер сілкінісінен, топан судан, әскери төңкерістерден ... ... ... теңіздегі және авиациялық сақтандыруды
қамтиды[18].
Қайта сақтандырудың шартық әдісі бойынша қайта сақтанушы мен ... ... ... ... сипаттағы (міндетті)
қатынастар болып табылады. ... ... ... қайта
сақтандырудың міндетті ... ... ... ... ... бір көлемдегі тәуекелдерінің үлесін ... ... ... ... ... сақтандырушыға (мемлекеттік қайта сақтандырушы ұйымы
болуы мүмкін) ... ... Осы ... ... қайта
сақтандыру шартындағы мән-жайлардың ... ... ... ... ... ... ... және барабар емес болып бөлінеді.
Барабар ... ... ... да өз кезегінде квоталық және эксцеденттік
болып бөлінеді (кейде олар эксцеденттік сома ... деп те ... ... ... ... қайта сақтанушы сақтандырудың нақтылы түріне
қатысты барлық тәуекелдердегі (сақтандыру сомасынан ... ... ... ... ... ал ол оны ... ... міндеттенеді.
Бұл ретте қайта сақтанушы белгілі бір кезеңде алған сақтандыру төлемдерінің
барабар бөлігін қайта ... бере ... ... тек ... үшін ... сыйақыны ғана қалдырады. Осы квоталық ... ... ... ... қатысты нақтылы сома (квота) және
оның жауапкершілігінің лимиті көзделінуі мүмкін [18].
Эксцнденттік қайта ... ... ... орай ... ... барлық тәуекелдер (егер олардың сақтандыру сомасы
қайта сақтандырушының өзіндік ... ... ... ... ... ... ... шегінде қайта сақтандыруға беріледі.
Эксцнденттік ... ... ... ... ... ... ... (жабуға) міндетті әрбір тәуекелдер тобының барынша ... ат ... ... ... шарт ... қайта сақтандыруға
берілетін әрбір тәуекелге (сақтандыру шартына) орай қайта ... ... ... ... қалуының) нақтылы сомасы
белгіленеді. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... Заңының 46-бабының 5-тармағына сәйкес: «Жекелеген
сақтандыру немесе қайта сақтандыру ... ... ... ... ... ... ұстап қалуының ең көп мөлшері актуариймен
есептеледі және төлем қабілеттілігі маржасының ... ... ... ретте сақтандыру ұйымы осы тармақта көрсетілген нормативтен асатын
сақтандыру тәуекелінің тек қана бір ... ... ... ... ... қалудың ең көп мөлшері есептік күнге, сақтандыру
немесе қайта сақтандыру шартын ... ... ... екі ай бұрын
есептеледі және осы Заңның және уәкілетті органның нормативтік ... ... ... отырып,сақтандыру немесе қайта сақтандыру
шарты қолданыста болған ... ... ... әрбір келесі есептік күнге
сақталуға тиіс». Ал қайта сақтандырушының өз ... ... ... ... ... лимит шегінде қайта сақтандыру
үшін қайта сақтандырушыға берілуге ... ... ... ... ішкі ... ... құрамдас бөлігі
Сақтандыру компанияларының инвестициялары ішкі инвестициялық
ресурстардың маңызды құрамдас бөлігі бола ... өз ... ... ... мәні өте зор ... келеді. Сақтандыру резервтері әр
түрлі қаржылық құралдар мен инвестициялық жобаларға ұзақ ... ... ... ... ... бос ақша ресурстары сақтандыру ... ... ... ... трансформацияланып, капитал рыногында спекулятивтік ойынға
жиі қатыспайды. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... көкейкесті болып
табылады.
Зерттеу нәтижесінде сақтандырудың инвестициялық қызметінің тиімділігін
дамыту ... екі ... ... ... ... инвестициялық және ... ... ... ... ... ... ... Екінші жағынан, сақтандыру
ұйымдарының қаржылық менеджментін ... ... ... ... ... ... арттырады және сақтандырушылардың
маркетингтік саясатын жаңғырту бағытында ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... жаңа ... ... түрлерін әзірлеу және енгізу.
Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметінің теориялық -
әдістемелік проблемаларын оқып үйрене ... ... және шет ... компанияларының инвестициялық қызметінің перспективалары мен
проблемалары ... ... ... ... ... қызметінің теориялық аспектілерін талдау, сақтандыру
компанияларының инвестициялық қызметінің халықаралық ... ... ... ... ... ... ... компанияларының маңызы мен рөлін көрсету болып табылды [19].
Зерттеу үдерісінде, оңтайлы портфель – бұл ... ... ... мен ... ... деп ... Ұлттық қаржы
рыноктарының дамуымен және ... ... ... ... ... ... инструменттермен белсенді сауда ... ... әр ... ... ... ... ... тәуекелді өлшеу мәселесі өзекті болып табылады.
Портфель – бұл жалпы мақсатқа жетудегі ... ... ... портфель ретінде жеке және заңды тұлғалардың
иелігіндегі бағалы қағаздар жиынтығы ... Кез ... ... ... бір ... ... әр ... тәуекелден қорғалған
және қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... қарыз сомасы бойынша немесе ... ... ... тәуекел қаупі) бағалы қағаздардан тұрады.
Портфель – корпоративтік облигациялар , әр түрлі қамтамасыз ету мен
тәуекел дәрежесіне ... ... ... ... табыспен
кепілдендірілген, яғни негізгі сома және ағымдық түсімдер бойынша ең ... ... бар ... ... Портфельдік инвестициялау ... әр ... ... ... ... жоспарлауға,
бағалауға және қорытынды нәтижелерді бақылауға мүмкіндік береді.
Осыған байланысты, түрі, қызмет ету мерзімі және ... әр ... ... ... және ... ... ... салымдары
бағалы қағаздар потфелін қалыптастырады. Қор ... ... ... ... ретінде жеке немесе заңды тұлғаларға
тиесілі бағалы қағаздардың басқарудың ... ... ... ... ... бір ... ... әдебиеттерде “инвестициялық портфель” түсінігі “бағалы
қағаздар портфелі” түсінігіне сай келеді делінген. Инвестициялар жалпы ... және ... ... ... ... ... – бұл бағалы қағаздарға салымдар. Яғни, ... және ... ... ... ... өзіндік
байланыс бар. Алайда, біздің ойымызша, бұл категориялардың шынайы мазмұнын
ескерсек, «инвестициялық портфель» – «бағалы қағаздар портфеліне» ... ... ... ...... қағаздардың, депозиттік
салымдардың және ... ... ... ... бір жиынтығы. Портфельді басқару өтімділік пен ... ... ... ... ойымызша, портфельдің өтеу мерзімдері бойынша құрылымы – жоспар
бойынша өтеу ... ... ... ... ... ... ... құрылым бар – қысқа мерзімді, ұзақ мерзімді, балансталған ... ... ... ... өтеу ... ... ... болатын
бағалы қағаздар ғана болады.
Сақтандыру компанияларының активтерін инвестициялық басқару ... қана ... ... ... іске асуымен мүмкін болады.
Портфельдік инвестициялау инвесторларға бірнеше ... ... ... ... көздейді
Біріншіден, ұлттық рыноктағы мөлшермен салыстырғанда ... ... ... ... саны ... Екіншіден, портфельдің
әртараптандырылуы, есебінен ... ара ... ... ... ... бұл бір ... көбірек эмитенттердің бағалы
қағаздар портфеліне қосылу мүмкіндігін туғызады және бұл тек бір ғана елдің
эмитенттерінің бағалы қағаздарын ... гөрі ... ... ... ... ... қосу үшін әлуетті активтер ... ... ... үшін ... ... ... берілген
табыстылық үшін төменірек тәуекелге әкеледі.
Бағалы қағаздар ... ... – бұл әр ... ... ... ... ... бір мерзімнің аяқталуымен олардың кері
айырбастау және ... бір ... ... шығын) алу мақсатында ақша
қаражаттарының инвестицияланған сомасын үлестіру. Жұмыста бағалы қағаздар
портфелін қалыптасыру ... ... Бұл ... ... ... және сол мақсаттар ... ... ... негіз болады [20].
Портфельдік инвестициялаудың негізгі мақсаты бағалы қағаздар
жиынтығына жеке ... ... ... ... ... ... және тек
бағалы қағаздардың құрамдастыруы кезінде мүмкін ... ... беру ... ... ... ... болып табылады.
Осы зерттеудің нәтижесі көрсеткендей, инвестициялық портфель
жеткілікті ... ... ... ... Оны басқару үшін қазіргі кездегі
портфельді жаңартуға бағытталған шараларды ... ... ... Бұл ... ... тек бағалы қағаз рыногын білуді, инвестициялық
портфельге кіретін жеке бағалы ... ... ... ... ... ... бір біліктілікті ғана емес, сондай-ақ
бүкіл портфельді басқара білуді талап ететін өте ... ... ... ... болжай алу, портфель үшін инвестициялардың қажетті
жиынтығын таңдай білу сияқты қабілеті болу ... ... ... күнделікті статистикалық, портфельдік
және техникалық талдауды қажет ететін үзіліссіз ... ... ... ... ... ... пікірімен де
келісеміз. Сонымен ... ... ... ... ... ... - ... компанияларының бизнесінің дамуының қажетті
негізі деген тұжырымға да қосыламыз.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... кейбір авторлармен келіу қиын. Өйткені авторлар қор
рыногындағы бар құбылыстарды шешім қабылдаудың психологиялық аспектілерімен
түсіндіреді. ... ... ... ... ... ... ... портфельдің пайда болуы мен оның ... ... әсер ете ... ... әсер қор ... мен ... ... қоршаған ортасы болып табылады.
Шетелдік ғалымдардың жұмысын зерделей отырып, біз мынадай қорытындыға
келдік: инвестор көптеген портфельдердің ... ... ... ... алады, өйткені портфельдер бір жағынан ең жоғарғы табыстылықты
білдірсе, екінші ... ... ... ең ... ... ... ... портфельдік менеджмент мектебінің осал жері ... ... ... ... ... ... тәуекелін
бағалауға қатысты және ... ... ... ... инструменттеріне қатысты зерттеулер ... ... ... ... ... ... математикалық
талдау әдісі нашар дамыған.
Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру резерві - міндетті жарналар,
сондай-ақ Сақтандыру ... ... беру ... ... тәртібімен ол мәжбүрлеп таратылған сақтандыру ұйымынан алған
және кепілдік, ... ... ... ... ... зиян ... анықтауға байланысты шығыстар мен кепілдік және
өтемақы төлемдерін және осы Заңда ... ... ... ... ... зиянды және (немесе) жерлеуге жұмсалған
шығыстарды өтеу бойынша төлемдерді жүзеге ... ... ... ... үшін ... ақша есебінен Сақтандыру төлемдеріне
кепілдік беру қоры қалыптастыратын ақша ... және ... ... ... ... үшін сақтандыру
төлемдеріне кепілдік беретін резерв жетіспеген жағдайда Қор өзінің меншікті
капиталын пайдаланады. Бұл ретте ... ... ... ... ... ... кепілдік және өтемақы ... ... ... ... қатысушы-сақтандыру ұйымдарының төтенше жарналарының
есебінен олардың шартты міндеттемелері шегінде өтелуге тиіс. ... ... беру қоры ... ҚР ... көзделген жәбірленушінің
өміріне, денсаулығына келтірілген зиянды және (немесе) жерлеуге ... өтеу ... ... ... ... үшін ... өтеу ... болған жағдайда Қор ағымдағы тоқсанның аяғына дейін Қордың
директорлар кеңесі белгілеген мөлшерде сақтандыру төлемдеріне кепілдік ... ... ... ... Сақтандыру төлемдеріне кепілдік
беру резервін қалпына келтіру үшін Қор сақтандыру ... ... ... ... ... ... төтенше жарналарды тартады.
Қатысушы-сақтандыру ұйымының төтенше жарналарының мөлшері ағымдағы есепті
кезеңде сақтандырудың ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру сыйлықақыларының жалпы көлеміндегі ол
жасаған міндетті сақтандыру ... ... ... ... бара-бар айқындалады [22].
Нарықтық белгісіздік жағдайында ақша ... ... және ... ... ... қызметті іске асыру аздаған шығын
тәуекелі немесе тіпті шығынсыз-ақ тез әрі ... ... ... ... ... өтімділік форма түріндегі қаржы қажеттілігін тудырады.
Өзінің сенімділігін сақтау үшін клиенттің қаржылық ... ... ... ... және ... дәрежесіне байланысты
болуы мүмкін, болжанбаған жағдайлар үшін белгілі мөлшерде өтімділік ... ... ... ... іс жүзінде қандай да болмасын ойда болмаған
қаржы мұқтаждықтарын қанағаттандыру (кредит және инветициялау ... ... ... ... ... және ойда болмаған сұранымның
ауытқуларына өтемақы төлеу, салымдарды аяқ астынан алғанда ... ... ... б. ) үшін қажет.
Сақтандыру мен қайта сақтандыру компаниялары өздерінің қаржылық
тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... ең аз ... ... ... ... резервтері мен қажетті мөлшерде
меншік капиталының болуы, сақтандырушының жекелеген келісімшарты бойынша ең
аз ... ... ... сақтау және мемлекеттік уәкілеттік
органдар белгілеген ... мен ... ... ... ... компаниясының жарғылық капиталы сақтандыру төлемдерін өтеу
мен өзінің қызметін қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... құрылады және
сақтандыру келісімшарты бойынша тек қана өздерінің міндеттемелерін атқаруды
қамтамасыз ету үшін арналады.
Компания меншікті капиталы, басқа да ... мен ... оның ... активтерінің сомасын шегерудегі құны ретінде
анықталады. Компания міндеттемесінің ең ... ... ... немесе қайта сақтандырушының сақтандырудың жекелеген
келісімшарты бойынша сақтандыру резерытермен меншікті капитал ... ... ... болу ... ... ... КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру компанияларының қызметінің
қазіргі жағдайына талдау жасау
Экономикадағы дағдарыстық құбылыстар қаржы секторының осы ... ... өсу ... ... ... ... ... оң болып қалды. Сақтандыру ... ... аз ... міндетті сақтандыру түрлері бойынша жиналған
сыйлықақылардың ... ... ... ... қол ... ... деңгейімен, консервативтік инвестициялық саясатпен
жəне қаржы секторының басқа сегменттерімен ... ... ... даму ... ... ... құбылыстар «кэптивтік» сақтандыру қызметтері
нарығының мөлшерін кейбір ... жəне ... ... қалыпты деңгейін сақтауға ықпал етті, бұл оның болашақта
сапалы жəне тиімді өсуіне жағдай жасайды [23].
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... қабылданған 2008 жылғы жиынтық сақтандыру сыйлықақыларының көлемі
өткен жылдың ұқсас ... ... ... ... кем болып, 133
487,63 млн. теңгені құрады.
Сақтандыру ... ... ... бөлу ... ... алды.
Сыйлықақының ең үлкен үлесі нарық бойынша жалпы сақтандыру сыйлықақылар
көлемінен 63,4%-ды құрап, 84 614,5 млн. ... ... ... ... ... ... Мүліктік сақтандыру бойынша жоғарғы көрсеткіштер
негізінен мүлікті сақтандыру (автомобиль, теміржол, әуе, су ... ... ... қоспағанда) есебінен қамтамасыз етіледі, ерікті
мүліктік сақтандыру бойынша сақтандыру сыйлықақыларының түсімі 31,6% ... ... ... әуе, су ... ... ... ... 30,4% болды.
Сақтандырудың қалған түрлері бойынша 2008 жылы ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру бойынша 29
989,3 млн. теңге жиналды немесе жиынтық сақтандыру ... ... ... жеке сақтандыру бойынша 18 883,8 млн. теңгені немесе 14,1%-
ды құрады.
Бұл ретте, міндетті сақтандыру ... ... ... өткен жылғы ұқсас көрсеткіштен 52,5%-ға көбейді. Ерікті жеке
сақтандыру бойынша өсім ... ... ... ... ... 24,1%-
ды қ ұрады. 01.01.2009 жылғы жағдай бойынша «өмірді ... ... ... ... ... (аннуитеттік сақтандыру және
өмірді сақтандыру) көлемі өткен ... ... ... ... көп ... 5
779,1 млн. теңгені құрады. ... ... ... сақтандыру»
саласы бойынша жиналған сақтандыру сыйлықақыларының үлесі есептік күнге
алынған 01.01.2008 ... ... ... ... ... ... сақтандыру ісі әлі толықтай қалыптасып ... ... ... даму ... сақтандыру секторының өсу динамикасы
бойынша бағаланады (Кесте 1).
Кесте 1. Қазақстанның сақтандыру ... ... ... ... ... |
| |2005 ж.|2006 ж.|2007 ... ... ж.|
| | | | |ж. | ... ... |44 095 |73 346 |135 490|223 556 |268 823 ... ... |14 689 |32 084 |45 749 |66 749 |95 746 ... жеке капитал |24 053 |35 898 |80 201 |126 277 |165 929 ... ... |39 978 |67 123 |120 266|147 343 |133 488 ... | | | | | ... сақтандыру |4 446 |12 951 |17 885 |19 668 |29 989 ... жеке ... |4 546 |7 831 |12 888 |16 193 |18 884 ... ... ... |30 986 |46 341 |89 493 |111 482 |84 615 ... төлемдері, |6 743 |10 770 |14 092 |49 189 |55 894 ... | | | | | ... ... |2 839 |3 328 |4 974 |5 484 |9 053 ... жеке ... |1 266 |1 678 |2 013 |4 159 |8 152 ... мүліктік сақтандыру |2 638 |5 764 |7 105 |39 536 |38 689 ... ... ... |18 724 |26 653 |45 697 |61 681 |60 375 ... | | | | | ... ... ... |17 119 |23 630 |38 950 |49 355 |51 876 ... | | | | | ... ... санының динамикасын былай байқауға болады:
1998ж. – 71, 2000ж. – 42, 2001ж. – 39, 2002ж. – 33, 2003ж. – 32, 2004ж. ... 2005ж. – 37, 2006ж. – 38, 2007ж. – 40, 2008ж. – 42, 2009ж. – 44. ... 2003 ... ... ... ұйымдарының саны күрт төмендеген
еді, ал 2004 жылдан бастап қайта өсу байқалған. 2009 ... 1 ... ... 44 ... компаниясының ішінде: 8 – ... ... 36 – ... ... ... 12 ... және 55 актуарий өз қызметтерін лицензия негізінде жүзеге асырады.
Сақтандыру рыногының қарқынды дамуы мен ... ... ... ... ... және ... ... саладағы
тиімді заңнамалық іс-әрекеттен туындаған. Сақтандыру рыногы біздің елде
қарқынмен өсіп келеді. Оны жалпы ішкі өнімдегі ... ... ... ... дәл осы көрсеткіш сақтандыру ... ... ... 2). ... жыл сайын сақтандырудың ... рөлі өсіп ... ... салымдарының ЖІӨ-ге қатынасы
дамыған елдердің көрсеткішінен төмен болғанымен, оның қарқынды ... ... ... ... ... қатынасы 2008 жылы
0,83% құраған. Салыстырмалы түрде алсақ, ... ол ... ... – 14,7%, Германияда – 7,5%, Францияда – 9,1%. Осы ... ... ... ... ... қатынасы әрдайым өсіп
келеді. Алайда, сақтандыру рыногының дамуы ЖІӨ-ге тікелей қатысты емес.
Кесте 2. ... ... ... ... ... |
| |2004 ж.|2005 |2006 |2007 |2008 ... | |ж. |ж. |ж. | ... ... теңге |4 449,8|7 453 |8 725 |12 464|15 |
| | | | | |046,7 ... ... ... |0,72 |0,90 |1,08 |1,07 |0,83 ... % | | | | | ... ... ... қатынасы, % |0,53 |0,61 |0,73 |0,98 |1,08 |
|Активтердің ... ... % |0,80 |0,98 |1,29 |1,76 |1,79 ... ... халықтың |2 665 |4 475 |7 281 |8 907 |8 024 |
|жан басына ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... көптеген факторларға тәуелді, әсіресе,
халықтың ақшалай табысының ... ... ... ... ... ... ... сақтандырумен бәсекелестігінің жетістігіне
байланысты дамиды. 2008 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша сақтандыру
сыныптары бойынша ... ... ... ... ... ... кетуге болады: - міндетті сақтандыруда – ... ... ... ... сақтандыру бойынша 47,6 % ... ... ... ... ... ... кезде
олардың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиян үшін ... ... ... ... ... төлемдер 30,5 % (2,5
млрд. теңге), өсімдік шаруашылығын сақтандыру ... 19,5 % (1,6 ... және ... ... - 2,4 % ... - ... жеке ...
сақтандыру төлемдерінің 74,3 % (5,5 ... ... ... ... жазатайым жағдайлардан сақтандыру бойынша – 12,2 % (0,9 ... ... ... ... – 9,5 % (0,7 ... теңге) және
өмірді сақтандыру бойынша - 2,7 % (0,2 млрд. теңге) ... - ... ... – 88,2 % (33,6 млрд. теңге) басқа да ... ... ... автомобиль көлігін сақтандыру бойынша – 5,5
% (2,1 ... ... ... ... ... әуе, ... су
көлігін және жүкті сақтандыруды қоспағанда) бойынша – 2,1 % (0,8 ... ... ... – 4,2 % ... 2008 жылғы он бір айда ... ... ... ... ... ... ... көп көлемі басқа да қаржылық шығындардан сақтандыру ... ... ... жиынтық сомасының 62,7 %-ы болды [24].
Сақтандыру төлемдері құрылымының ... ... ... 3 - ... ... ... ... жылдың 1 қаңтарындағы сақтандыру ұйымдарының активтерінің жиынтық
көлемі 268 822,9 млн. теңгені ... ол 2008 ... осы ... 20,3 %-ға ... Оны ... ... болады.
Кесте 3. Сақтандыру ұйымдары активтерінің құрылымы (млн. теңгемен)
|Активтер ... ... |2008 ... |
| | | ... | | |ы ... % |
| ... ... ... ... | |
| | |% | |% | ... |7 359,0 |3,3 |5 436,1 |2,0 |-26,1 ... ... ... |79 ... |24,1 ... ... |78 162,3|35,0 |91 ... |17,3 ... ... операциясы |20 664,7|9,2 |27 473,4|10,2 |33,0 ... мен |11 ... |16 ... |47,3 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |4 195,4 |2,0 |4 461,3 |1,7 |6,3 ... ... |29 ... |31 ... |8,5 ... | | | | | ... емес |516,4 |0,2 |684,3 |0,3 |32,5 ... | | | | | ... ... ... 027,2 |2,7 |8 602,5 |3,2 |42,7 ... активтер |2 272,9 |1,0 |2 807,8 |1,0 |23,5 ... ... |223 |100,0 |268 |100,0 |20,3 |
| |556,1 | |822,9 | | ... ... саласы бойынша 2008 жылы жиналған сақтандыру
сыйлықақыларының көлемі 2007 жылға қарағанда 10,5%-ға кем болып, 127 ... ... ... ... ... ... ең үлкен
үлес жалпы сақтандыру саласына тиесілі. Бұл ... ... ... сақтандыру сыйлықақыларының ең төмен үлесіне қарамастан, ... оң ... ... отыр ... ... 4 - ... бойынша сақтандыру сыйлықақыларының өсу динамикасы (%)
2008 жылы жүргізілген жалпы сақтандыру ... ... ... ... ... салыстырғанда 13,7%-ға көбейіп, 55 893,6 млн. теңгені
құрады. Бұл ретте, ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру төлемдерінің үлесі 12,8%-ды (7 150,7
млн. теңгені) құрады.
2008 жылы жүргізілген жалпы сақтандыру төлемдері ... ең көп ... ... сақтандыру бойынша 69,2%, ерікті жеке сақтандыру бойынша
14,6%, міндетті сақтандыру бойынша 16,2% ... ... ... ... ең көп ... ... үлесі көлік
құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру бойынша
46,9%-ды (4 244,0 млн. теңгені), ... жеке ... ... ... (6 093,5 млн. ... ... мүліктік сақтандыруда
өзге қаржы шығынынан сақтандыру бойынша 87,6%-ды (33 889,0 млн. ... ... ... ... ... сыйлықақыларының көлемі
жиынтық сақтандыру сыйлықақыларының көлемінен 60 375,0 млн. теңгені немесе
45,2%-ды құрады. Бұл ретте, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... 38,9%-ы
берілді. Қайта сақтандыруға берілген сақтандыру ... ... ... үлесті ерікті мүліктік сақтандыру бойынша 92,6%, ерікті
жеке сақтандыру ... 0,7%, ... ... бойынша 6,7%
сыйлықақылары иеленді. Қайта сақтандыру ... ... ... (қайта
сақтандыру) ұйымдары қабылдаған жалпы сақтандыру сыйлықақыларының сомасы ... млн. ... ... Оның ... ... ... қайта сақтандыруға қабылданған сақтандыру сыйлықақыларының
сомасы 7 726,2 млн. теңгені ... ... ... емесінен қайта сақтандыруға қабылданған сақтандыру
сыйлықақыларының ... 8 797,3 млн. ... ... ... ... ... ... активтерінің жиынтық көлемі
01.01.2008 жылғы ұқсас көрсеткіштен 20,2%-ға артып, 268 822,9 млн. теңгені
құрады. (Сурет 5). Активтер ... ... ... ... ... төрт жаңа ... (қайта сақтандыру) ұйымының құрылу есебінен
болды.
Сурет 5 - Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары активтерінің құрылымы
(жиынтығында %-бен)
01.01.2009 жылғы ... ... ... ... ... өткен жылдың ұқсас күніне қарағанда 5,8%-ға көп болып, 102 893,5
млн. теңгені құрады. Жиынтық ... ... ... ... ... ... «РЕПО» операциялары бойынша төлеуге ... өсу ... ... ... ... 6 - ... (қайта сақтандыру) ұйымдары міндеттемелерінің
құрылымы (жиынтығында %-бен)
Есептік күнде қолданыстағы сақтандыру және қайта ... ... ... ... ... ... ету үшін
сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарымен қалыптастырылған ... ... ... ... қалыптастырылған резервтер көлемінен
0,1%-ға кем болып, 86 265,6 млн. теңгені құрады (Сурет 7).
Сурет 7 ... ... ... мен ... ... ... ... жылы сақтандыру ұйымдарының жиынтық меншікті капиталының мөлшері
39 652,6 млн. ... ... ... ... ... жылғы жағдай
бойынша 165 929,4 млн. теңгені құрады. Осындай өсім сақтандыру қызметтерін
көрсету нарығында төрт жаңа ... ... ... ... ... ... [25].
Сақтандыру ұйымдарының инвестициялық портфелінің негізгі үлесі 2007
жылмен салыстырғанда 24,2%-ға көбейіп, 79 149,2 млн. ... ... ... ... ... Осы ... ... қаржы нарығындағы жоғары
өтімді қаржылық құралдар тапшылығымен байланысты, ... ... ... салымдарының арту себептерінің бірі – ... ... ... ... сыйақы мөлшерінің ұлғаюы, еншілес
сақтандыру ұйымдарымен сақтандыру активтерін ... ... ... ... ... байланысты жағдай еді. Қазақстан
Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарының абсолюттік ... ... ... ... ... ... есепті күнде инвестициялық портфелінің
жалпы көлеміндегі олардың үлесі 01.01.2008 жылы ... (16 ... ... ... (19 000,1 млн. ... құрады. Сонымен қатар,
Қазақстан ... ... ... портфеліндегі
эмитенттерінің мемлекеттік емес бағалы ... ... 59 218,9 ... ... 67 011, 4 млн. ... ... ... азайғанын
айтып кету керек. Сондай-ақ, ... and ... ... ... ... бағасына немесе басқа бір рейтингтік агенттіктің ... ... ... ие ... шет ... ... емес ... қағаздардың пруденциалдық нормативтерін есептеу
үшін ... ... ... ... ... қосу ... инвестициялық портфелінің жалпы ... ... ... ... ... ... ... төлемдері көлемінің құлдырау ... ... ... ... ... ... ... болды.
Мəселен, төлемдердің сақтандыру нарығы бойынша сыйлықақыларға қатынасы
ағымдағы жылдың тоғыз ... ... ... ... ... ... ... төлемдері жыл басынан бастап 65,1%-ға, ал
сақтандыру сыйлықақылары тек 30,6%-ға ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойынша
залалдылық коэффициентінің мəні іс жүзінде бір деңгейде тұр жəне ... ... ... ... жеке сақтандыру бойынша 42,0%-ға
дейінгі диапазонда ауытқиды. Бұл ... ... ... бастап залалдылық
коэффициенті міндетті жəне ерікті жеке ... ... ... төмендеді,
ал ерікті мүліктік сақтандыру бойынша ... ... ... дейін өсті, бұл сақтандырудың осы түрі ... ... ... жəне ... ... экономикалық ахуалдың
нашарлауына байланысты тəуекелдердің іске асуымен түсіндіріледі [28].
Қабылданған сақтандыру сыйлықақыларының қысқаруы аясында бұрынғысынша
жылдың ... ... ... ... ... ... таза
пайдасының төмендеу динамикасы сақталды, ол 2009 жылғы 3-тоқсанның аяғында
30,1 млрд. теңгені құрады. ... ... ... мен ... 2009 ... 1 қазандағы жағдай бойынша тиісінше 18,2%-ды жəне
10,8% -ды құрады.
Осылар ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының жиынтық бухгалтерлік
балансы 2010 жылғы 1 ... ... ... және Б-қосымшасында Қазақстан
Республикасы сақтандыру (қайта сақтандыру) ... 2010 ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін
жүзеге асырылуына талдау жасау
Сақтандыру компаниялары дүниежүзілік практикада негізгі институциалдық
инвесторлар болып табылады. Олар ... ... ... сомалар
салады. Қазақстандағы сақтандыру компаниялары жөнінде бұлай деу қиын. Егер
2000 жылы сақтандыру компанияларының саны 42 ... 2006 жылы 38 ... ... компанияларының активтері абсолютті шамамен де,
салыстырмалы шамамен де Қазақстанның қаржы ... және ... ... ... ... ... активтері 2000 жылы 8,3 ... 2006 жылы 135,5 млрд ... ... ... ... ... ЖІӨ
қатысты сақтандыру компанияларының активтері онша өсе қойған жоқ: 0,3%-дан
1,4%-ға дейін ғана ... ... ... ... капиталы 2000
жылы 4,6 млрд теңгеден 2006 жылы 80,2 млрд ... өсті ... ... ЖІӨ-ге қатысты 0,2%-дан 0,8%-ға көбейді.
Кесте 4 – Қазақстан Республикасы ... ... ... ... жеті жылда сақтандыру компаниялары активтерінің ең жоғарғы өсімі
- 154,5% 2002 жылы ... 2006 ... ... ... ... ... ... 84,7% болды. Қорыта айтқанда сақтандыру
рыногының өсуі өте қарқынды, оны 3 бөлікке ... ... ... нақты ерікті-мәжбүрлі сақтандыру және ерікті ... екі ... ... ... өсу ... болды. Жұмыс берушінің
міндетті сақтандыруы жөніндегі Заң күшіне енді. Оған бөлінетін сыйақылардың
мөлшері 9-10 млрд. теңгені құрайды. ... және ... ... беру
өсіп отыр, бұл «ерікті-мәжбүрлі» сақтандыру рыногының өсуіне үлкен көмегін
тигізеді. ... ... ... ... ... ... ... 10%-дан аспайды.
Егер де, біз сақтандыру рыногының институционалды құрылымын ... ... ... 1-3 ... ... СК АҚ, АМСГ СК АҚ, ... АҚ, ал сақтандыру резервтерінің мөлшері бойынша 1-3 орындарды
Евразия СК АҚ, БТА Сақтандыру АҚ, Альянс-Полис СК АҚ ... ... ... бойынша 1-3 орындарда Евразия СК АҚ, АМСГ
СК АҚ, Казахинстрах КИС АҚ келеді.
Бүгінгі таңда ... қор ... ... ... негізгі үрдісін көрсетеді және олардың шамалы ғана өзгерістерін
байқап отырады.
Сақтандыру рыногында соңғы екі жылда ... ... ... оны
сақтандыру сыйақылары көлемінің тез өсуінен байқауға болады. ... ... ... ... 79,1%-ға өсіп 120,2 млрд теңгені құрады.
Бұл жағдайда сақтандыру сыйақысының ... ... жеке өз ... ... өз еркімен сақтандыру) 17,8 –12,9 және 89,5 млрд теңгені
құрап, тиісінше 36,9-65,4 және 93,3% ... ... ... түрі ... ... өсуі ... Қаржыны қадағалау агенттігінің мәліметі бойынша 2006 жылдың сол
кезеңімен салыстырғанда ... ... ... бойынша сыйақысының
көлемі 2005 жылы 2,6 есеге немесе 3,7 млрд ... ... ... ... ... ... үлесі 1 қаңтар 2006 ... ... ... ... ... ... ... үлесі аз мөлшер
болса да, соңғы үш жылда озық өсудің тұрақты үрдісі байқалуда.
Сақтандыру ұйымдарындағы жиынтық активтер мен ... ... ... 84,9 млрд ... немесе 77,0% және 135,5 млрд теңге немесе 80,2%-ға
ұлғайған. Тағы оң көріністердің бірі бейрезиденттерге қайта ... ... ... ... ... табылады. Олардың мөлшері
жиынтық сыйақы көлемінен 43,8 млрд теңге немесе 36,4%-ды құрады. ... ... ... ... ... ... 1 ... осы сомаға қарсы 30,9% берілген. Бұл қазіргі сақтандыру рыногының
даму ... ... ... ... мен ... рыноктың даму деңгейін
көрсеткіштерден көруге ... Егер де 1993 жылы ... ... ... ... 1998 ... ... айында AFINEX-те биржа тарихында
алғашқы рет АҚШ долларын сатудың жиынтық көлемі жыл ... бері бір ... асып ... ... бес ... ... қор ... жасалған
операциялар көлемі Қазақстанның ЖІӨ-н өсірді.
2006 жылы Қазақстанның қор биржасында жасалған операциялардың жиынтық
көлемі барлық секторларда 169,3 ... ( 220,8 % ЖІӨ) ... ... жылмен салыстырғанда 3228,0% жетті. Бұл Қазақстанда қор ... ... ... ... ... дәлелдейді.
1999 жылы Қазақстандағы қор рыногын капиталдандыру ЖІӨ-ге ... 2006 жылы ... ... 2006 жылы Қазақстан қор рыногын жиынтық
капиталдандыру 48,1% млн.долларға жетті. Бұл ... ... ... ... 150-200% ... айта ... ... емес бағалы қағаздар институционалды ... ... ... ... табылады. Соңғы сегіз жылда
мемлекеттік емес бағалы қағаздардың ... ... ... ... емес бағалы қағаздардың биржалық айналым құрылымындағы мәміле
үлесі 1999 жылда 09%-дан 2006 жылы 4,2%-ға өсті. ЖІӨ-ге шаққанда бұл ... ... ... 2006 ... ... бойынша мемлекеттік емес
бағалы қағаздардың мәміле көлемі 7,04 млрд.доллар болды.
Мемлекеттік емес бағалы қағаздардың биржа қорының капиталдандыруы ... ... 1999 жылы ... ... ... 2006 жылы мемлекеттік емес
бағалы қағаздардың биржалық рыноктағы капиталдандыру 39,3 ... ... 2006 жылы ... ... және акциялармен мәміле
көлемі 2,6 есе өсті және ... ... ... ... ... ... ... алу операциясының жалпы
көлемі биржаның бар айналымының 1\5 ... асып ... ... ... ... репо операциясының көлемінің өсуі арқылы
және шетел валюталарымен ... ... ... жасалады. Мемлекеттік емес
бағалы қағаздармен ... ... ... өсуі ... ... ... мен облигациялардың рыногын капиталдандырудың тез өсуі
байқалады. Бірақ бұл көбіне акциялардың бағасының өзгеруі және ... алу ... ... ... ... ... компанияларының жиынтық инвестициялық портфелінің құрамында
2006 жылы бағалы ... ... 44,6%, бұл ... ... 51,5
млрд. теңге құрайды. 2005 жылы бұл ... 92,1% ... Бұл ... ... ... ... ... мен Ұлттық Банк)
инвестициялары кіреді.
Бағалы қағаздарға инвестицияның ... ... ... ... компанияларының клиенттер алдындағы міндеттемелерін, сақтандыру
жағдайларын өтеу үшін керектігімен түсіндіруге болады.
Инвестициялар мөлшері бойынша 2-орынды салымдар ... ... ... депозиттер). 2006 жылдың нәтижесі бойынша бұл
инвестициялардың ... ... (25,5 ... ... 2005 ... 98,0%-ға өсті.
Үшінші орында инвестиция мөлшері бойынша «кері репо» ... ... жылы бұл ... ... ... (13,3 ... ... құрады
және 2005 жылмен салыстырғанда 98,0%-ға өсті.
Төртінші орында инвестиция мөлшері ... ... ... ... тұр. 2006 жылы бұл инвестициялардың үлесі 10,7% (12,3 млрд. теңге)
болды және 2005 ... ... ... ... жылы Қазақстанның сақтандыру компаниялары 12,8 млрд.теңге жиынтық
табыс ... бұл 2005 ... ... 213,1%-ға көп. Сақтандыру
компанияларының жиынтық табыстар құрамына инвестициялық портфельді ... 9,3% (1,2 ... ... жылы бұл ... 13,1% (539,9 млн. ... құрады. 2006 жылғы
инвестициялық портфельді басқару табыстың абсолютті өсуіне ... ... ... ... үлес төмендеп кетті. Бұл бағалы қағаздар
рыногындағы жүргізілген ... ... ... ... ... 2006 жылы ... инструменттердің асыра бағалануынан
шағындар пайда болды: бағалы қағаздардың құнының өзгеруінен және саудаға
арналған мемлекеттік ... ... 157,3 млн. ... ... ... позициялар бойынша ең ірі позицияда ... ... ... (602,6 млн. ... және ... ... байланысты
табыстар» (606,7 млн. теңге), қаржы активтерімен операциясындағы табыстар
(106,5 млн. теңге) оған ... ... ... ... ... алу
- сатудан түскен табыстар кіреді.
Жалпы ... ... ... ... сақтандыру
компанияларының портфельдік инвестициялары көбіне ... ... ... ... ... ... емес ... қағаздарға
инвестициялар портфельдік инвестициялардың аз ғана ... ... ... ... ... ... ... біздің елімізде
әзірге сақтандыру рыногы инвестициялық климаттың дамуының ... ... ... ... соңғы жылдардағы Қазақстандағы сақтандыру секторының
сандық әрі сапалық көрсеткіштерінің өсуіне ... ... ... шоғырлануы жайында да айтуға болады.
Нақты қаржылық инструменттерге сақтандыру резервтерін ... ... ... біз ... ... ... басқаруды және оның алгоритмін құруды анықтауға әрекет жасадық.
Сақтандыру резервтерінің инвестициялау объектісіне және үдерісіне ... ... ... ...... қор ... қазіргі
жағдайы мен даму перспективаларын талдау, сақтандыру компанияларының
инвестициялық портфелінің инструменталдық құрылымы қарастырылды, ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниясында тәуекел-менеджмент жүйесін құруда,
қаржы-шаруашылық қызметтің барлық бағыттарында тәуекелдің көрінісі мен ... ... ... ... ... қажет. Осындай, тәуекел
көріністерден қорғанудың тиімді тәсілі, тәуекел-менеджментінің көпвекторлы
жүйесі болып табылады. Оны сызба арқылы ... ... ... ... жүйесімен байланысты сақтандыру
компанияларындағы тәуекел-менеджменті жүйесінің сызбасы ... ... ... ... ... портфелін басқаруды
жетілдіруді қарастыра отырып, сақтандыру резервтерін ... ... ... портфельдің экономика- математикалық
моделін және Қазақстанның сақтандыру компаниясының инвестициялық қызметінің
механизмін жетілдіру перспективаларына байланысты ұсыныстар берілді.
Сақтандыру компанияларының ... ... үшін ...... ... ... ... қатар, сақтандыру
компанияларының инвестициялық ... өсуі үшін ... ... өтімді қаржылық инструменттер қажет. ойымызды тұжырымдайтын болсақ –
қазіргі кезде бағалы қағаздар ... ... ... ... ол ... компаниялары және зейнетақы қорларының
инвестициялық әлуетін тұрақты өсуге негіздейді.
Шартты белгілеу:
тәуекел туралы ақпарат ... ... ... және сапалық
сипаттамасы, алдын алу шаралары.
компаниялар арасындағы ... ... ... 8– ... деңгейлес ... ... ... ... ... ... ... инвестициялау
мерзімінің ұзартылуы тәуекелдікті біраз төмендетеді. Қазақстандық қор
рыногы әлі жас. ... ... қор ... ... айғақтағандай, 30-40
жыл қор рыногындағы кез-келген шығынның орнын ... ... ... ... ХХ-ғасырда акциядағы инвестиция бойынша табыс ақшалай
қаражаттың басқа да ... ... ... асып ... ... ... ақшалардың артықшылығын толықтай қолданудың керемет
мүмкіндігі бар. Басқа институттарға ... ... ... ... шектелім қою жоқ.
Қор қаражаттарын инвестициялау кезінде тәуекелді азайтып, табыстылықты
жоғарлатудың классикалық ... бірі ... ... ... болып табылады. Әдетте, рыноктағы басқару үдерісінде
жақсартылатын тәуекел ... ... ... инвестициялық сапа
сатылады.
Бұл портфель корпоративтік акциялардың, әр ... ... ... мен ... бар ... мемлекет кепілдік беретін
тіркелген табысы бар қағаздардың белгілі бір жиынтығы болып табылады.
Портфельді ... ... ...... жақсарту, бағалы қағаздарға олардың жалғыз өзі ... ... жете ... тек ... ... ... қағаздар ретінде
қарастыру керек. Портфельді құру үдерісінде ғана осындай сипаттамасы бар
жаңа инвестициялық сана пайда ... ... ... қағаздар портфелі
инвесторға ең төменгі мүмкін болатын тәуекелдік жағдайындағы қажетті табыс
әкелетін инструмент болып ... ... ... ... ... деп ... керек, оны өте
жоғары тәуекелдікке бейім кәсіпқойлардың алып-сатарлық инструменті ретінде
қарау керек. Дегенмен, ... ... тек ... ... мен мемлекеттік бағалы қағаздарға қарағанда 2-3 есе көп табыс
алуға болады. ... ... үшін ... акциялар рыногы
соңғы жылдар ішінде тұрақты жағымды динамика көрсеткендіктен қызығушылық
туғызып отыр.
Активтерді сенімгерлікпен ... ... ... үшін ... ... болып табылады. Тарихқа жүгінсек, қор рыногындағы
активтерді сенімгерлік басқару Америкада пайда болған, онда ... ... ... ... ... ... айналысқан өзара қорлар
индустриясының жаппай өсуін байқауға болатын. ... саны 20-шы ... ... асып ... Бұл ... ... жаңа түрі дүниеге келді
деуге болады. Қазіргі ... 10000 ... ... ... ... көлемі 10 трлн. доллардан асып кетті.
Әр бір ... ... ... жағдаймен тұтынушылардың
сақтандыру компаниялары ... ... өз ... ... ... еске ала ... ... объектілері мен
бағыттарын таңдау мәселесін өздері шешеді. Тұрақты және үлкен ... ... ... орналастырудың ортақ алгоритмін жасауға бірнеше ... ... ... ... басылымдарда инвестициялаудың оңтайлы
объектісін таңдау ... ... ... жоқ. Сондықтан
сақтандырудың резервтерін ... ... ... ... ... ... ... басқаша айтқанда, бар нормативтік
талаптарды ескере отырып, инвестициялық ... ... ... жылдың 27-қарашасындағы №335 Қаржы қадағалау агенттігінің
“Пруденциялық нормативті сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... және ... ... ... жөніндегі
есеп беру, сақтандыру (қайта ... ... ... деңгейіне деген талаптарды бекіту жөніндегі” нұсқаулықта
көрсетілгендей, алға ... ... ... айтуға болады:
инвестицияның қажетті көлемі бойынша ... ... ... сақтай отырып жиынтық инвестиция табысының ең жоғары мағынасын
қамтамасыз ететін түрін табу керек.
Символдық ... ... - ... ... ... жиынтық пайда және
сақтандырушының меншік құралдары;
n - инвестиция бағытының жалпы саны;
R- сақтандыру ... - ... ... ... ... - і-бағыты бойынша инвестициядан түскен табыстың коэффициенті;
Н - і-бағыты бойынша инвестицияланған құралдардың қайтарымы болу
мүмкіндігін ... ... ... ... бойынша инвестициялық қызметінен түскен
салыққа кететін табыстың бөлігі;
Сақтандырушының инвестициялық қызметінің ... ... ... мына ... ... ... - ережелерге сәйкес инвестициялардың шекті бағыты;
Сn - №5 кестеде сәйкестік нормативінің мағынасы берілген.
Кесте 5 – ... ... ... ... сәйкес келу мағынасы
|Сақтандыру резервінің түрі |С нормативінің мағынасы |
| | |
| |Ең ... ... ... ... ... |0,1 |0,68 ... | | ... ... ... |0,64 ... сала ... ... сақтандыру төлемдерін жүргізу үшін
компания резервтерінің есеп айырысу шотында (В9) ... ... ... кем болмауын қамтамасыз ету керек.
Сақтандыру компаниялары әр тоқсан сайын есеп беру мерзімінен ... 1-де ... ... ... резервтерін орналастыру
жағдайына талдау жасау керек. Егер, бір тоқсандағы ... ... ... аз ... ... ... компаниялары қаржы
жағдайын жақсарту үшін шаралар ... ... ... ... ... өзінің қаржылық сауықтыру бағдарламасын ... ... мен ... ... ... бұл ... ... сыныбына жатады. (1)-(3) қойылымда бұл мақсат белгілі
есептеу рәсімдері арқылы, мысалы, градиентті немесе ... ... ... ... де, ... оңай ... ... мүмкін бағыттарына бастапқы талдау жасау әркез өз жемісін
бере бермейді, себебі алынған нәтиже оңтайландыру ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Бұл жерде эвристикалық тәсіл дәл ... ... ... ... ол
инвестициялаудың көптеген стратегияларының алғашқы талдауына сүйенеді, оның
мақсаты қосымша көрсеткіштер бойынша ең келешегі бар нұсқаларын таңдап алу
болып ... ... ... табу үшін ... резервтерін инвестициялаудың
барлық ережелерінің мүмкін болатын бағыттарын қарастырайық:
Мемлекеттік бағалы қағаздар;
Муниципалды мемлекеттік билік органдары шығарған бағалы қағаздар;
Банктік ... ... және 2-ден ... ... ... ... қатысу үлесіне меншіктік құқы;
Жылжымайтын мүлік;
Валюталық құндылық;
Қолма-қол ақшалар (есеп айырысу шотында).
6-кестеде сараптамалы түрде алынған инвестициялардың жоғарыда айтылған
бағыттарын сипаттайтын ... ... ... Бұл ... болу үшін ... ... ... Ұлттық Банксінің D қайта
қаржыландыру мөлшерлемесінің ... ... ... Қаражаттың
(құралдардың) қайта қайтарылу мүмкіндігі ережеге сай өзінің нормативті
мағынасымен ... ... ... ... да сақтандыру
резервтерінің ... ... ... ... ең аз мөлшері
бойынша қосымша нормативті шектеулер бар.
Кесте 6 – Сақтандыру ... ... ... негізгі
көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |Инвестиция бағыты бойынша көрсеткіштердің коэффициенті ... | |
| ... ... ретінде біз бір мемлекеттік бағалы қағаздарды,
бір облыстағы мемлекеттік билік органдарының ... ... ... ... ... бір ... ... объектісін айтамыз.
Бір бағыттың шамасында бірнеше инвестиция объектілері болу ... ... ... инвестициялау бағытын таңдағанда есепке алмауға
болады. Бұл мәселені шешу үшін (2) ... ... ... сай
сызықтық немесе желілік бағдарлама әдісін қолдануға болады. Желілік
бағдарламаны ... ... ... үлкендігін еске ала отырып,
инвестициялық портфельдің құрылымын оңтайландыру үшін ... ... ... ... құрылды. Бұл бағдарлама инвестицияларды
оңтайлы ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді, сонымен қатар ол жиынтық инвестициялық табысты ... ... ... ... 3-кестеде көрсетілген Borland C++ тіліндегі жеке
компьютерлерге арналған, бұл ... ... ... ... ... ... ... инвестицияланған сақтандыру резервтерінің жиынтық
көлемі 1000 шартты өлшем, оның ішінде өмірді ... - 500, ... ... - 500. ... 2-4 ... ... ... қағаздар,
мемлекеттік билік органдары шығаратын БҚ, банктік салымдар, басқа да БҚ)
және 8-бағыт бойынша (валюталық ... бұл ... ... Басқа
деректер 2-кестеден алынды.
Кесте 7 – Инвестициялық портфельдің құрылымын параметрлік зерттеу
нәтижесі
|№№ |Инвестициялық портфельдің ... ... ... % ... ... | |
| ... деректердің талдамы бойынша ... ... ... ... мен табыстың мағынасы бойынша портфельдің оңтайлы
құрылымы мемлекеттік бағалы қағаздарға ең жоғары инвестициялауды ... яғни ... ... ... (жай) ... ... да ... бойынша резервтерді инвестициялауда портфельдің
жиынтық ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарда 67-70% болса, жиынтық
табыстың ... ... ... ол резервтердің ... ... ... пен ... ... онша көп төмендетпей алуға
мүмкіндік береді. Инвестициялық портфельді ... ... ... ... ... ... қызығушылық туғызады.
Бағалы қағаздар құнының күрт төмендеуі осы қағаздарға өз қаражаттарын
салған инвесторлардың өздері жоспарлағандай ... ... ... ... ... ... еш ... ала алмайды (қағаздардың баяу өсіп
бара жатқан бағамдық бағасы оларды сатып алған бағадан өсіп ... ... ... ... жүретін болашақ инвесторлар үшін бағалы
қағаздардың ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік
бермейді, алайда бұл жерде бағалы қағаздар құнының әрі қарай ... ... ол ... қаражаттардың белгісіз бір уақытқа дейін
“тоқтатылып” қалуына әкелуі ... ... ... ... бұл ... ... бағалы қағаздарға инвестицияланған
қаражаттардың қайта қайту мүмкіндігінің төмендеуімен көрсетіледі.
Өмірді жинақтаушы сақтандыру – ... ... ... ... Баланы
оқытуға немесе, мысалы, клиент өзінің 50-жылдық ... ... ... 30-да ... да) ... ала ақша ... Әлде зейнетке шыққанда
балаларына, үкіметке ... ... өз ... ... өмір сүру ... ... қанша адам болса, не үшін ақша жинайтынымыз туралы да ... ... ... ... ... ...... қаржылық
жоспарын жасаудың ажырамас бөлігі. ... ... ... және
тілектеріне қарай қаражатты кез келген мерзімде (5, 10, ... 20 ... ... Біреулер балаларын оқытуға ақша ... енді ... ... ... ... ... ... ал енді басқалары
жақындарына мұра қалдыру үшін қаражат жинайды.
Түсініктірек болу үшін бұл сұрақ жауапты сурет түрінде ... ... 30 ... ... бұл кісі өте маңызды
қаржылық шешім ... 15 ... ... ... ... сатып алған.
Бұл адам үшін жылдық жарнаның оңтайлы сомасы 100 000 теңге болды.
N.B. Әр клиент бұл ... жеке өзі ... ... 000 тг. x 15 = 1 500 000 ... ... қаражатқа жыл сайын инвестициялық кіріс есептеледі,
яғни ... ... ... ... кірісті қосқанда, осы адам сақтандырылған сома
(сақтандыру сомасы) 1 826 818 ... ... бұл ... ... ... ішінде есептелген инвестициялық
кіріс – 326 818тг.
Өмірді сақтандыру компаниясы сақтандырушының пайдасына қатысу арқылы
жинақтаушы бағдарламасын ұсынады, бұл ... ... ... ... ... ... бағдарламасын сатып алғаннан кейін үшінші жылдан
бастап клиент сақтандыру компаниясының пайдасына ... ... ... өз табысының 60%-ын осы бағдарламаны сатып алған барлық клиенттер
арасында бөледі. ... ... ... ... деп ... ұзақ ... сатып алынатын, ал компания осы мерзім ішінде
белсенді еңбек етіп, табысын көбейтетін болғандықтан, пайдаға қатысу көлемі
ауқымды ... ... ... ... ... ... өмірді сақтандыру
сақтандыру шарты қолданылатын барлық мерзім ішінде сақтандыру ... – осы ... ... ... ... және ... ... қорғанышы былай жұмыс істейді:
Мысалы, адам ұдайы түрде ақша жинайды, бірақ жетінші жылы сақтандыру
жағдайы орнап, өмірден кеткенде, осы адам ... деп ... ... алмаған барлық сақтандыру сомасы оның мұрагерлеріне (Пайда
алушыларына) төленеді. Яғни ... ... ... іске ... ... қай ... ... да, мұрагерлер жиналады деп
жоспарланған барлық ... ... ... Яғни сақтандыру компаниясы
жетпейтін соманы өз ... ... ... ... ... ... шарты тоқтайтын мерзімге дейін аман-
есен өмір сүріп, ... ... ... + ... кірісті +
пайдаға қатысуды алады!
2.3 «Экспорттық кредиттерді және инвестицияларды сақтандыру ... ... ... акционерлік қоғамының қызметін талдау
«Экспорттық кредиттерді және инвестицияларды сақтандыру жөніндегі
мемлекеттік ... ... ... қоғамы (бұдан әрі -
Корпорация) Мемлекет Басшысының 2004 ... ... ... ... ... 2003 ... 12 ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің
№ 442 Қаулысымен ... ... ... ... ... ... бағдары бойынша қалдықты шығаруға және ... емес ... ... бағытталған өндірісті ... ... ... ... жүзеге асыруға ықпал ету мақсатында жаңа даму институттарының
бірі ретінде негізі қаланды.
Корпорацияның жарғылық капиталы 7,7 миллиард ... —  63 ... ... ... соманы құрайды, акциялардың 100 % ы  «ҚАЗЫНА» ОДҚ» АҚ-
ның иелігінде.
Әділет органдарындағы мемлекеттік тіркеу 2003 ... 8 ... - 2003 ... 8 ...... ... ... Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау жөніндегі агенттігінің 2004 жылғы 23 қаңтарда сақтандыру ... ... үшін ... ... лицензиясы - № ДОС 35-1/1 лицензиясы.
Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және ... ... ... ... ... ... 2004 ... 29 желтоқсанда қайта сақтандыру
қызметін жүзеге асыру үшін берген мемлекеттік ... — ПД ... ... ... ... ... ... түрде: саяси және коммерциялық тәуекелдер деп екі ... ... ... ... және тәуекелдер ауқымының ұлғаюы, бір
жағынан, сондай-ақ экспорттаушыларды сақтандыру арқылы қорғаудың қажеттігі
... ... ... ... жеке ... экспорттық
сақтандырудың ұйымдастырылуына септігін тигізді. Экономикасы жоғары дамыған
елдердің ... ... ... ... ... үш ... ... бөліп көрсетуге болады:
1. Мемлекеттік агенттіктер (немесе жартылай мемлекеттік компаниялар,
немесе мемлекет тарапынан уәкілеттік берілген компаниялар), олар ... ... және ... ... ... ... Жеке сақтандырушылар, олар экспорттық несиелерді сақтандырумен және
өзінің ... ... ... ... ... ... ... сақтандырушылардың халықаралық топтарына
кіретін сақтандыру компаниялары;
– экспорттық несиелерді ... ... ... ... Экспорттық кредиттерді сақтандырушылардың ... олар ... ... ... ... экспорт тық
несиелерді сақтандырудың бүкіл нарығына қатты әсер етеді.
2007 жылдың ішінде 388,5 млн ... ... таза ... ... мен ... сақтандыру бойынша 3,8 млрд теңгеден астам сома
жабылды; 52 млн теңгеден астам сомаға ... ... ... 211
млн теңгеге қайта сақтандыру сыйақылары алынды.
Корпорацияда қолданыстағы сақтандыру шарттарының ... ... ... ... ... егер 2004 жылы Корпорация 823,9 млн
теңге сомасына міндеттемелер қабылдаса, 2005 жылы бұл ... 2 488 ... 2006 жылы – 2 969,6 млн ... 2007 жылдың ішінде – 3 839,8 млн
теңгеге жетті (9-сурет).
9-сурет. «Экспорттық кредиттердi және ... ... ... ... корпорациясы» АҚның 2004–2007 жылдарда
қабылдаған міндеттемелерінің көлемі
Корпорацияның қабылдаған міндеттемелерінің ... ... ... ... деп ... болады. Сақтандыру портфелінде ең үлкен үлес
салмағы тәуекелі жоғары елдер: Қырғызстан, Өзбекстан мен ... жылы ... ... ... ... ... ұн мен өсімдік майын, шина өнімдері мен ... су ... мен сүт ... ... ... мен ... ... басқа өнімдерін 16-дан астам елге экспорттау ... ... ... ... ... ... сақтандыру қолдауын көрсетті.
Корпорацияның сақтандыру қолдауын көрсетуімен Қырғызстан, ... ... ... ... ... ... сомасы 6,5 млрд теңгеге инвестициялық
жобалар іске асырылды [32].
Екінші деңгейдегі банктерімен ынтымақтастық аясында 2008 ... ... ... ... ... сақтандыру портфелінде
сақтандырылған банктік жобалардың көлемі жалпы көлемнің 37,9%-ын құрайды.
Корпорация екінші деңгейдегі ... ... ... ... және т. б. ... ... операцияларды
қаржыландыру көлемінің ұлғаюына ықпалдастық жасап отыр.
Корпорация мынадай сақтандыру өнімдерін ұсынады:
1. ... ... ... ... ... ... несиені сатып алушының банкінің қатысуымен
сақтандыру
3. Құжаттамалық аккредитивті сақтандыру
4. Банк кепілдіктерін сақтандыру
5. Сатып алушыға берілетін несиені сақтандыру
6. Факторинг ... ... ... ... Лизингті сақтандыру
9. Тиеу алдындағы тәуекелдерді сақтандыру
Мынадай жаңа өнімдер әзірлену үстінде:
1. Аванстық ... ... ... ... ... кепілдіктерді сақтандыру
3. Экспорттық тауарларды өндірумен байланысты қаржы тәуекелдердiн
сақтандыру
4. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... Экспорттық тауарларды өндірумен байланысты қаржы ... 2007 жылы ең көп ... ие ... өнім – ... және банк ... ... Есептелген сыйақылардың
жалпы көлемінде 57%-ды құжаттамалық аккредитивтер және банк ... ... ... отыр.
Аккредитивтер пен кепілдіктерді сақтандыру Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... мен экспорттаушылары үшін қолжетімді.
II. Есептелген сыйақылардың жалпы көлемінде 41%-ды ... ... ... ... ... бойынша Корпорация мынадай саяси тәуекелдер
ауқымын өзіне алады (коммерциялық тәуекелдерге ... ... ...... елінің мемлекеттік органының сақтан
дырушының сақтандыру объектісіне қатысты меншік құқығын шектейтін не ... ... ... ... ... әкімшілік іс-қимылы, соның
ішінде экспроприациялау, ұлттандыру, тәркілеу ... және ... ... мерзім айқындалмаса – меншік құқығын кем дегенде 6 (алты) ай
мерзімге шектеу актісі;
• инвестициялау елінде соғыстың, азаматтық ... ... ... ... ... ... ... органының кем дегенде 6 (алты) ай
мерзімде ... ... ... ... ... ... ... және ол бойынша табысты еркін айырбасталатын
валютаға айырбастауға және оның ... ... ... ... ... ... ... іс-қимылы.
Экспорттаушылар мен инвесторлардың қалауы бойынша Корпорация басқа
коммерциялық және саяси тәуекелдерді сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... есептелген
сыйақылардың жалпы көлемінде 2%-ды құрады. Олардың ең көп жиналуы наурызда
– 642,7 мың теңге және маусымда – 176,0 мың ... ... ... ... ... Корпорация мынадай тәуекелдер
қатарын өзіне қабылдайды:
Экспорттық несиелерді сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... ... – 2 жылға дейін, ... ... ... бойынша – 2 жылдан астам, 5 жылға дейін. Ұзақ ... ... ... 5 ... ... сақтандыру кезеңі басқарманың шешімі
бойынша белгіленеді. ... емес ... ... мен ... ғана ... тиіс.
Сақтандыру сыйақысы елдегі ... және ... ... ... ... ... негізінде айқындалады.
Сақтандыру тарифі төлем мерзімі 1 жылға ... ... ... ... 0,3 – 5,3% ... ... тұрады. Төлем мерзімі 6
айға дейін кейінге қалдырылатын келісім-шарттар бойынша тариф 0,3 –3,2%
құрайды.
Жалпы сақтандыру жағдайлары
... ... ... ... шикізаттық емес тауарлар мен қызметтер экспорты ғана ... ... ... ... кез келген секторларына
жүзеге асырылады
• саяси ... ... ... ... ... – 90%-ға ... тәуекелдер бойынша – 80%-ға дейін
• операцияларды сақтандыру әлемнің кез келген еліне жүзеге асырылады.
Қайта сақтандыру экономикалық ... ... ... ... барысында сақтандырушы үлкендігі әр түрлі тәуекелдерді сақтандыруға
қабылдай отырып, ... ... ... ... олар ... бір ... ... сақтандыруларының теңгерімді портфелін
жасау және осылайша сақтандыру операцияларының қаржылық ... ... ... қамтамасыз ету мақсатымен айқындалып, ... ... ... ... ... сақтандыру алғашқы
сақтандырушының сақтандыру тәуекелдерін іске асырудың жағымсыз салдарын
қысқартуына, қайта сақтандыру ... ... ... есебінен
өз бизнесінің ауқымын кеңейтуіне мүмкіндік береді (10-сурет) [32].
10-сурет. 2005–2007 жылдардағы қайта сақтандыру ... ... ... ... ... «Экспорттық кредиттердi және
инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы»
АҚ ... әрі – ... 2005 ... ... ... ... ... нарығында қайта сақтандыру компаниясы ретінде
қайта сақтандыру жөніндегі ... ... ... ... жергілікті
сақтандыру нарығында «жалпы сақтандыру» саласындағы ... ... ... ... ... аяқтады. 2007 жылдың қаңтаржелтоқсан
кезеңінің ішінде Корпорация 1462 факультативті ... ... шар ... ... (2006 жылдың осындай кезеңінде – 232), олар бойынша
жиналған қайта сақтандыру сыйақысының көлемі 211,1 млн ... ... ... ... ... – 78,5 млн ... Корпорациянң 2007 жылға
арнлған бухгалтерлік есебі С,Д- қосымшаларда келтірілген.
3 ҚАЗАҚСТАН САҚТАНДЫРУ КОМПАНИЯЛАРЫНЫҢ ... ... ... Бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру компанияларының қызметін
жетілдіру жолдары мен дамыту перспективасы
Сақтандыру қызметі өркениетті қоғамның ажырамас ... ... ... ... оның даму ... республиканың жалпыэкономикалық дамуының
стратегиялық міндеттерімен тығыз байланыста болуы шарт. Сақтандыру жүйесін
реттеуді ұйымдастырудың жетілдірілмегендігі, осы ... ... ... жүзеге асыру механизмдерінің жоқтығы – осы
аталғандар сақтандыру қызметін дамыту қиыншылықтарының көзі болып ... ... ... айында Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне
(негізгі бөлім) және Қазақстан Республикасының келесі ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы», «Тасымалдаушының ... ... ... ... ... ... ... кепілдік беру қоры туралы» және басқа да заңдарға
өзгерістер мен толықтырулар енгізуді ... ... ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы» Заңы қабылданды. Көрсетілген заңдарды қабылдау сақтандыру ... ... ... және ... ... ... ... сәйкес жасауға мүмкіндік берді. Осыған орай, ұлттық сақтандыру
қызметін дамыту стратегиясын ... ... ... және субьективті
түрде келесі талаптар ескерілуі тиіс ... - ... ... ... ... әзірлеу; - бағалаудың сапалық және сандық
өлшемдерінің жүйесін ... және даму ... ... мен ... ... - 2030» елдің ұзақмерзімді ... ... ... ... ... ... ... рыногының даму стратегияларын,
олардың мақсаттары мен міндеттерін әзірлеу; - ұлттық және халықаралық
рыноктағы өз ... ... және ... ... ... етуді
жүзеге асыратын сақтандыру жүйесі дамуының стратегиялық ... ... ... маңызды бағыттар мен салаларға бағыттай отырып
әзірлеу; - әлемдік стандарттарға сай ... ... ... даму
процестерін реттеу механизмдері жүйесін жасау. Осы талаптарға сәйкес үш
түрлі балама болжамды ... ... ... ... ... және ... Макроэкономикалық тұрақсыздық сақтандыру
қызметінің дұрыс емес дамуына әкеп соқтырады. Ал, бұл өз ... ... ... ... даму ... нашарлауына және сақтандыру
қызметінің құрылуы мен қызмет ... ... ... ... ... әкеледі. Осы кезде біздің республикамыз ... ... ... ... ... ... әкеледі. Нәтижесінде
капиталдың мемлекеттен ... ... Осы ... ... ... ... естен шығармаған дұрыс. Екінші нұсқа, реалистік көрініс,
отандық сақтандыру қызметі ... ... ... ... Осы ... ... ... дамудың ұзақмерзімді стратегиялық
бағдарламасы аясындағы саланы басқару және ұйымдастырудың ... ... ... ... Оның ... ... 11-суретте сипатталған.
Сурет 11 - 2030 жылға дейінгі Қазақстанның сақтандыру қызметі
рыногының дамуы ... ... ... ... ... ... ... алдағы 25 жылға арналған даму
мүмкіндігінің басты кезеңдерін көрсетеді. Сақтандыру ... ... ... ... бірден атап өту мүмкін ... ... ... ... ... көшу ... қайта құруға
жағымды жағдай туғызады. Соңғы 5 жыл ішіндегі экономиканың даму ... ... ... ... ... ... ... факторлардың
әсеріне шалдығу әсерлерін төмендете отырып, осы көріністі оптимистік үлгіде
сипаттауға болады (Сурет 12).
Сурет 12 - 2030 ... ... ... ... ... ... ... болжам бойынша)
Осы нұсқадағы мүмкіндіктерге қол жеткізу үшін, ... ... ... қызметін басқару тәжірибесіне енгізу үшін қолайлы
жағдай туғызу қажет. Бұл жағдайларға ... ... - ... автоматтандырылған басқару жүйесін енгізу; - жоғарғы
білікті мамандар дайындау және оларды қайта ... ... үшін ... ... беру базасын құру (сақтандыру компанияның менеджері, агенттер,
брокерлер, актуарийлер, сэджастерлер, т.б.); - ... ... жаңа ... ... ... ... ішінде қысқа
мерзімді мақсаттардың басымдылығынан кету. Жоғарыда көрсетілген отандық
сақтандыру қызметі дамуының үш ... ... ... ... Қазақстанның
БСҰ-на кіруінің жоғары бәсекелестік жағдайында қазақстандық сақтандыру
компанияларының ... ... ... ... сақтандыру қызметі келесі
бағыттарға сәйкес дамуы керек, олар: - Біріншіден, Қазақстанның сақтандыру
жүйесі тарихи тұрғыдан алғанда дамыған ... ... ... ... Әсіресе бұл алшақтық 1918-1988 жылдардағы мемлекеттік
сақтандыру монополиясы кезеңінде ұлғая түсті. Ал бүгін біз осы ... ... ... ... ... отырмыз, бұл қадамдар
еліміздің ішінде ... ... ... ... қызметі рыногындағы
келеңсіз үдеріс арқылы тежелініп ... - ... ... ... ... қай елде болмасын оқшау өмір сүре алмайды, ол үшін қайта
сақтандыру арнасы арқылы ... ... ... ... ... ... өзінің тарихи және географиялық ерекшеліктерінің арқасында кен
өндіру саласында үлкен тәуекелдерге ие болды. Бұл балама қайта ... ... және сол үшін де ... ... ... тәуекелдерді қайта
бөлудің дүниежүзілік үдерістеріне қатысуға мәжбүр. - Үшіншіден, қазіргі
таңда сақтандыру ... ... ... бар, еншілес компаниялар мен
әлем елдерінде өкілеттігі бар көптеген халықаралық ... және ... ... ... Дәл осы ұйымдар бүгінгі сақтандыру қызметі
рыногының таңдаулы көшбасшысы болып отыр. ... ... ... ... ... ... қазақстандық сақтандыру қызметі
рыногына енуі ... ... ... мен шетелдік
сақтандырушылар арасында бәсекелестік туар жағдайда, ... ... ... тәжірибесін қолдану өте қажет.
- Төртіншіден, қазіргі кезеңде рыноктық экономиканың жаһандану
үдерістерінің салдарынан ... ... ... ... ... тыс ... кетеді. Көп жағдайда реттеу ... ... ... ... ... ... ... кіру
кезеңінде еліміз сақтандыру ісін және оны реттеудің ... ... ... сезініп отыр. - Бесіншіден, шоғырлану
үдерісіндегі Қазақстанға, ТМД елдеріне және ... ... ... ескеру жөн болады, себебі ЕО бұл күнде ... ең ... ... ... Осы ... ... қазіргі кезеңдегі үрдістерден
туындайды және де ол әр түрлі экономикалық жеке саяси факторлардың әсерінен
өзгерістерге ... ... ... ол өзінің жалпы мазмұны мен мақсатын
өзгертпейді.
Орта мерзiмдi перспективада ... ... ... ... мен ... ... болып табылады: азаматтардың, заңды
тұлғалардың, мемлекеттiң ... ... ... және ... экономикасын дамыту үшiн ұзақ мерзiмдi
инвестициялық ресурстарды шоғырландыру жөнiндегi ... ... ... ... ... ... қорғаудың құралы ретiнде өмiрдi сақтандыруды
дамыту мiндеттi сақтандыру ... ... ... ... ... және сақтандыру қатынастары барлық субъектiлерiнiң
сақтандыру мәдениетiн арттыру; ... ... ... ... ... ... ... жылдары республика экономикасының тұрақты өрлеуi және ... ... ... ... ... ... шаралар осы
саланың шапшаң дамуына ықпал еттi. ... ... ... ... жыл ... ... оң баға берiлуде. Дегенмен,
елде өмiрдi сақтандыру және жинақтаушы және ұзақ мерзiмдi сақтандырудың
өзге ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
жөнiндегі сақтандыру ұйымдарының инвестициялық мүмкiндiктерiн кеңейту
мәселесi өзектi болып қалып отыр. ... ... ... ... олар ... ... ... басым бөлiгi қайта
сақтандыру арналары арқылы шет елдерге берiледi. Бұдан ... ... ... ... ... бар. Айталық, ... ... ... өзiнiң барлық әлеуетiн толық көлемде
пайдалануға мүмкiндiк бермейтiн бiрқатар ... бар. ... ... төмендететiн басты проблемалардың қатарына
мыналарды жатқызуға болады:
- сақтандырушылардың мiндеттi сақтандыру ... ... ... ... ... ... мен қолданыстағы
заңнаманың жетiлдiрiлмегендiгi;
- мiндеттi сақтандыруды қолдану туралы нормаларды қамтитын ... ... ... ... құралдары иелерiнiң АҚЖ-ын мiндеттi сақтандыру сақтандырудың
бұқаралық түрлерiнiң бiрi болып табылады, бұл көлiк ... ... жол ... ... ... ... қозғайды. Сондықтан
сақтандыру нарығында осы ... ... ... ... ... жылдары сақтандыру нарығының инфрақұрылымын дамыту
бөлiгiндегi маңызды мәселе ... ... ... ... ... ... қазiргi заманғы сақтандыру нарығы ... бiрi ... ... ... ... ең ... ... себептерге: көп
шығынға, сақтандыру сомаларының жоғары ... ... ... ... ... бас ... тәуекелдердiң көп
болуымен негiзделген [29].
Бұдан басқа, ... ... ... ... ... ... етедi.
Негiзгi шаралар:
1. Сақтандыру ұйымдары қызметiнiң ашықтық ... ... ... ... ... - осы сәтте қолданыстағы
шоғырландырылған қадағалау туралы заңнамада ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын аффилиирленген тұлғалар тобын
анықтау мүмкiндiгi көзделдi, қаржы ұйымы қабылдайтын шешiмдерге елеулi ... ... ... ... ... ... банктермен
сақтандыру және зейнеткерлiк заңнаманы бiрiздендiру жүргізілді.
2. Мiндеттi сақтандыру жүйесiн неғұрлым нақты ... және ... ... ... ... ... ... сақтандырудың
мiндеттi түрлерi бойынша қызметтi жүзеге асыру құқығына лицензиялар алу
үшiн шарттар ... ... ... ... ... жөнiндегi
жұмыстарды жалғастыру; Үкiмет ... ... ... ... заңнаманы сақтауын мемлекеттiк бақылау жүйесiн
ұйымдастыру бойынша ... ... ... ... шаралар
жүргізiлетiн болады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бәсекеге барынша қабiлеттi 50 елдiң қатарына ... ... өз ... жаңа серпiлiс жасау қарсаңында" атты
2006 жылғы 1 наурыздағы ... ... ... iске ... ... Республикасының Президентiнiң 2006 жылғы 11 сәуiрдегi N ... ... ... ... 2015 жылға дейiнгi көлiк
стратегиясы әзiрленген болатын, оның негiзгi ... ... ... одан әрi дамыту, сондай-ақ Қазақстанның көлiк
жүйесiн дүниежүзiлiк көлiк жүйесiмен ықпалдастыру болып табылады.
Жоғарыда көрсетiлген стратегия атап ... ... мен ... ... ... ... сенiмдi және қол жетiмдi транзиттiк бағыттарды
құра отырып, елдер арасында өсiп ... ... ... ... бағытталған. Осыған байланысты Еуразия экономикалық қоғамдастығы
(ЕурАзЭҚ), немесе Шанхай ынтымақтастығы ұйымы (ШЫҰ) шеңберiнде қолданыстағы
"Жасыл ... ... ... жүйесiне ұқсас көлiк құралдары
иелерiнiң жауапкершiлiгiн сақтандырудың халықаралық ... құру ... ... ... ... ШЫҰ ... ... құралдары иелерiн
сақтандырудың халықаралық жүйесiн енгiзу Қазақстанның "Жасыл карта"
жүйесiне ... ... ... жалғастыруға, сондай-ақ мемлекетаралық
автомобиль қатынасы проблемасын шешуге мүмкiндiк бередi [32].
3. Мiндеттi сақтандыру түрлерiн жүзеге ... ... ... ... тыс ... құру. Көлiк құралдары иелерiнiң азаматтық-құқықтық
жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыруға байланысты дауларды жою ... шешу ... ... ... ... ... тыс
тетiктердi құру қажеттiлiгi туындады. Дауларды шешуде мұндай тетiктi
қолдану икемдiлiкке негiзделген, ол ... да, ... ... ... ... ... атап ... төмен шығындар,
рәсiмдердiң жылдамдығы мен формалдық емес сипаты, сақтандырушылардың
қабылданған шешiмдi мiндеттi ... ... ... ... ... ... нарығын
дамыта отырып сақтандыру нарығының дамыған инфрақұрылымының ... ... алып ... ... ... ... ... апат комиссарлары
және т.с.с. сияқты сақтандыру нарығы қатысушыларының ... ... ... ... ... ... қатысушыларын дамыту
сақтандырылатын тәуекелдердi және сақтандыру жағдайы басталу нәтижесiнде
келтiрiлген зиянның мөлшерiн нақты ... ... ... ... Сақтандыру ұйымдарын одан әрi ... 5-8 жыл ... ...... өмiр ... және дамуы кезiнде сақтандыру
нарығында ... ... ... ... iс жүзiнде жоқ.
Ішiнара бұл уәкiлеттi ... ... ... ... ... ... ... артымен шартталған, оны барлық ... ... ... ете ... Осыған байланысты, мәжбүрлеп
таратудың себебi жеке меншiк капиталдың ... ... ... ... ... ... ... бiрнеше
себептер ықпал етедi: акционерлердiң мөлшерiнiң аздығына байланысты
капиталдың ... ... ... ... ... (мәжбүрлеп таратылған
сақтандыру ұйымдарының көп бөлiгi шағын акционерлерi бар үлкен емес ... ... жеке ... ... ... ... өсуiн
қамтамасыз етуге мүмкiндiк бермейтiн барабар емес тарифтiк саясаты, жылдам
пайда алу үшiн ... ... ... ... ... және өзге ... және ... факторлар.
6. Сақтандыру ұйымдарын пруденциалдық реттеудi одан әрi жетiлдiру
Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 20 ... ... ... ... ... сақтандыру мәселелерi бойынша
өзгерiстер мен толықтырулар ... ... ... сәйкес пруденциалдық
нормативтер ЕС Директиваларына (Solvency) және IAIS қағидаттарына сәйкес
келтiрiлдi. Risk based ... ... ... ... ... әрi ... және Solvency II ... қабiлеттiлiгi жүйесiне көшу талап
етiледi. Мұның бәрi сақтандыру ... ... және ... ... басқару жүйесiн орнатуға жағдайлар жасайды.
7. Сақтандыру статистикасының ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру (қайта сақтандыру)
ұйымының тарифтерiн ... ... ... жөнiндегi өкiлеттiктер
берiлген. Көрсетiлген өкiлеттiк ... ... ... көптеген сақтандыру ұйымдары клиенттердi тарту мақсатында
сақтандырудың ерiктi түрлерi ... ... ... ... ... және ... сақтандыру ұйымының қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз етуге мүмкiндiк беретiн мәннен төмен азайтуға мүмкiндiк бередi.
Сақтандыру ... ... ... үшiн ... ұйымдарынан
өзге мемлекеттiк органдар, оның iшiнде iшкi iстер, ... ... және ... ... ... тартылатын болады.
8. Сақтандыру қызметтерiн сатуда жаңа технологияларды дамыту. Бүгiнде
сақтанушылар неғұрлым алданғандар ... ... және кез ... ... ... ... ... етедi. Мұның шешiмi Интернет-сақтандыру
бола алады, ол ... ... ... ... ... талап
етпейтiн қарапайым сақтандыру өнiмдерiн тiкелей сату ... ... ... ... жыл ... дүниежүзiлiк сақтандыру нарығының
интернет-айналымы 250 млн. долларға жетедi, ол Интернет-сатудың ... ... ... ... ... ... ұйымдары
кiрiстерiнiң 2 %-ы электрондық коммерцияға ... ... ... ... ... мәселелерi әзiрленетiн болады.
9. Сақтандыру ұйымдарының тәуекел-менеджментi ... ... ... қызметi айқын еместiкке негiзделетiндiгiн назарға
ала отырып, ... ... оның ... және алда ... ... қозғауы мүмкiн барлық мiндеттемелер спектрiн ескеру қажет. Осыған
байланысты, бүгiнгi күнi сақтандыру ... ... ... құру ... өзектi болып отыр.
Тәуекелдердi басқару жүйесi тиiстi ... ... ... ... тәуекелдердi өлшеудiң сандық әдiстерiн пайдалануды,
олардың тәуекелдерiне сәйкес ... мен ... ... ... ... ... және хеджерлеу арқылы
тәуекелдердi басқаруды, шығындарды жабу үшiн "қауiпсiздiк жастығын" ... мен ... ... ... Бұл ... ... ... және қадағалау режимiне байланысты. ... ... ... ... ... ... қандай-да бiр тәуекелдердi
қабылдау мүмкiндiгiн және оларды өлшеу мен ... үшiн ... ... ... табылады.
3.2 Қазақстан сақтандыру компанияларының инвестициялық ... ... ... ... ... қатар сақтандыру
төлемдері деңгейінің өсуі ... ... ... ... себепші болды. Кредиттеу көлемдерінің одан əрі
төмендеуі сақтандыру ... ... ... ... Сонымен бірге, шығындылық банк тəуекелдеріне байланысты емес
өзге де сақтандыру кластарының есебінен жабылуы мүмкін.
Əлемдік, сол ... ішкі ... ... ... ... ... даму көрсеткіштерінің динамикасы
тұтастай алғанда, жыл ... бері ЕДБ ... ... өсу ... қысқаруы аясында сақтандыру сыйлықақылары көлемінің төмендеуін
қоспағанда, оң динамика көрсетіп отыр.
Сақтандыру сыйлықақыларының ... жыл ... бері ... ... 2006 ... ... қалыптасты. Ал, сақтандыру төлемдері тұрақты
түрде өсуді көрсетіп отыр. Жоғарыда көрсетілгендей, тек қана ... ... бері ... ... көлемінің өсуі 50% құрады деуге
болады. ... ... ... ... ... бойынша шығындылық
коэффициенті өсу трендін сақтап отыр. Егер жыл басынан бері шығындылық
коэффициенті 1,2 есе ... ... ... басына қарағанда 3,5 еседен
астам ұлғайды.
Ерікті мүліктік сақтандыру ... ... ... ... ... жүйе бойынша көрсеткіштен айтарлықтай асып ... ... ... ... ... ... коэффициентінің мəндері
тұтастай алғанда жүйе бойынша көрсеткіштен аспайтын деңгейде .
Банктердің кредиттеу қарқыны одан əрі ... ... ... портфелі шығындылығының ... ... ... ... мүмкіндік болмаған жағдайда сақтандырудың басқа
кластары (банк секторына байланысты ... ... ... ... ... мұның өзі тиісінше капиталдандыру деңгейіне əсер
етеді. Бұл ретте сақтандыру ... ... ... ... ... ... сапасының жоғарылауына, қолданыстағы өнімдер мен ... ... жаңа ... ... ... мен
ендірілуіне, тəуекел-менеджмент практикасының одан əрі дамуына байланысты
болады.
Сақтандыру ... ... ... ... ... таза ... жыл ... бері 33% төмендеп, өткен жылдың осы
кезеңіндегі деңгейден төмен көлемде қалыптасты, мұның өзі ... ... банк ... ... ... салдарларына байланысты.
Сонымен бірге, сақтандыру ұйымдарының активтері мен капиталының кірістілік
көрсеткіштері жыл басынан бері 2 есе ... ... ... ... ... табыстың екінші басым көзі болып
табылатын сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметі әлі ... ... ... Соған қарамастан, Қазақстандағы сақтандыру қызметі
саласындағы күшейіп келе ... ... және ... ... ... ... әлуетті сақтанушылардың тәуекелден
сақтанудың ... ... ... ... ... даму ... ең өзекті мәселелер қатарына жатқызады.
Сақтандырудың инвестициялық қызметінің толыққанды дамымауын бірнеше
негізгі себептермен түсіндіруге ... ... қор ... әлі де ... ... ал ... ... саны шектеулі. Кепілдемелік табыстылық пен ... ... ... ... ... ... ... мен қаржылық
институттардың бағалы қағаздары ғана қамтамасыз етеді.
Екіншіден, еліміздегі тұрақсыз инвестициялық жағдай туғызып отырған
инвестициялық ... ... ... ... ... ... отыр.
Үшіншіден, шетелдік сақтандыру компанияларымен ... ... ... әлі ... ... ... ... қажетті қомақты қаражат көлемі жоқ. Өмірді ұзақ ... және ... ... аз ... ... қызметтің
жоғарылауына септігін тигізбей отыр.
Төртіншіден, осы салада ... ... мен ... ... ... ... ... бойынша ғылыми
зерттеулер жоқтың қасы. ... ... ... ... ... ... бағалау әдісінің болмауы, сондай-ақ
сақтандыру компанияларының инвестициялық саясатын ашу ... ... ... зерттеулердің аздығын және т.б. айтуға болады.
Сақтандыру ... ... ... ... кері ... ... ... инвестициялаудың әлуетті объектілері жөнінде ашық
ақпараттың жетіспеушілігін жатқызуға болады, мұның өзі ... ... ... ... әкеп ... ... ... факторларға қор рыногы ... ... ... ... ... ... де әлеуметтік маңызды
түрлерінің аздығын да жатқызуға болады.
Қазіргі сақтандырудың ... ... ... жағдай
сақтандырудың жаңа міндетті түрлерін енгізудің тиімділігіне және ... ... ... ... дамуына да кері әсерін тигізуі мүмкін.
Халықты әлеуметтік қорғау тиімділігіне қол жеткізіледі, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... нәтижеден әлде қайда төмен болуы мүмкін. Басты себеп – ішкі және
сыртқы факторлардың жағымсыз ... ... ... ... сақтандыру компанияларының тиімсіз инвестициялық саясаты.
Сақтандырушылардың инвестициялық ... ... ... ... маркетингінде сұранымның дамуы және өмірді ұзақ
мерзімге сақтандыруды қанағаттандырудағы негізгі кедергі ... ... ... өмірді ұзақ мерзімге сақтандыру үдерісіндегі келісімшарт
жасау кезінде сақтандыру ... ... ... ... ... ... өз ... алады.
Əлемдік қаржы дағдарысы əсерінің салдары ретінде сақтандыру
оқиғаларының өсу ... ... ... ... ... ... ... резервтерінің жетіспеу тəуекелін іске
асыру мүмкіндігі орын алып ... Осы ... ... белгілі тəсілі
– ұлттық нарықтың қаржы құралдарынан бөлек басқа елдер мен халықаралық
нарықтың ... ... ... қоса ... ... ... ... 2009 жылы сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... құралдарының үлестерін
көбейту жағына қарай қайта қарастырды.
Қазақстан Республикасының корпоративтік секторындағы ... ... ҚР ЕДБ ... бір ... төмендеуі кезінде
шетел эмитенттерінің мемлекеттік бағалы қағаздары мен отандық мемлекеттік
бағалы қағаздары үлестерінің өсуі байқалады ... ... - ... портфель құрылымы (млн. теңгеде)
|Қаржы ... ... ... | | |
| ... ... % ... |үлесі, % ... |19 000,1 |9,6 |42 963,2 |20,7 ... | | | | ... | | | | ... |79 149,2 |39,9 |75 986,5 |36,5 ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... |011,4 |33,8 |59 430,6 |28,6 ... | | | ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... |27 473,4 |13,8 |8 779,8 |4,2 ... | | | | ... қаржы |5 679,9 |2,9 |20 874,5 |10,0 ... | | | | ... ... ... ... актілеріне сақтандыру
мəселелері ойынша өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... ... əзірлеу Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006
жылғы 25 желтоқсандағы № 284 ... ... ... ... ... дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған
тұжырымдамасымен белгіленген орташа мерзімді ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыру мақсатында
жүзеге асырылады.
Заң жобасын əзірлеудің негізгі мақсат сақтандыру заңнамасын жетілдіру,
атап айтқанда өмірді ... ... ... ... нарығының
инфрақұрылымын дамыту, отандық жəне халықаралық тəжірибені, оның ішінде
Еуропалық одақ директиваларын жəне IAIS стандарттары мен ... ... ... ... ... ... негіздерін
белгілеу болып табылады.
Атап айтқанда, заң ... ... ... ... ... ... жəне ... өз өмірін
сақтандыруға мүдделілігі артқан жағдайда аннуитеттік əлеуметтік ... ... ... ... міндеттемелерді орындау жөнінде
сақтанушыларды қосымша кепілдіктермен қамтамасыз ету мақсатында «өмірді
сақтандыру» ... ... ... ... беру ... енгізу
бөлігінде жинақтап сақтандыруды дамыту жəне «Қызметкер ... ... ... ... оның өмiрi мен ... зиян ... ... берушiнiң азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру
туралы» ... ... ... ... іске ... ... сақтандырылуларының қорғалуына жəне жинақ ақшаны жинақтауға
мүмкіндік беретін өмірді ... ... ... ... ... ... ... агентінің сақтандырушыдан сақтандыру шарттары бойынша
сақтандыру сыйлықақыларын төлеу үшін ... ... ... ... жылы ... ... реттеу саласында реттеуіштің қызметі
сақтандыру ұйымдары ... ... ... жəне ... ... ... сақтандыру жүйесіне деген сенімін көтеруге ... ... ... ... ... ... ... Атап
айтқанда, қашықтықтан қадағалау деңгейін, ішкі ... жəне ... ... болуына қойылатын талаптарды, тəуекелдерді қайта
сақтандыруға беру мен ... ... ... ... талаптарды жетілдіру
мен арттыру, сондай-ақ сақтандыру ... ... ... ... ұйымдарының қайта сақтандыру қызметінің тиімділігін арттыру
шеңберінде сақтандыру ұйымдарының қаражаты қайта ... ... ... ... ... ... бойынша шаралар
қабылданатын болады, сонымен қатар шығындардың жиілігі мен ауыртпалығын
ескеру ... ... ... əр ... ... ... лимиттер
белгілеуді көздейтін сақтандыру ұйымының тəуекелдерді меншікті ұстап қалу
мөлшерін есептеу ... ... ... отыр. Қайта сақтандыру
ұйымының қажетті рейтингі болмаған кезде оффшорлық аймақтарда тəуекелдерді
қайта сақтандыруды шектеу бойынша шаралар қабылданатын ... ... 2012 ... бастап салық салынатын ... ... ... ... ... ... ... жатқызу жолымен сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ... ... ... ... ... (есептелген сақтандыру
сыйақыларының сомасынан емес) шегеруді қарастыратын салық салудың жалпы
режиміне ... ... ... ... ... ... ... резервтерінің бірдей көлемін қамтамасыз ету ... ... ... ... талаптар жетілдірілетін болады.
Салық салу жəне пруденциалдық реттеу мақсаттарында сақтандыру ... ... ... көзделетін болады.
Халықаралық тəжірибені ескере ... ... ... ... ... белгіленетін болады (мысалы, апатты
шығындар, ... ... ... жабу жағдайына қалыптасатын
резервтер).
Сонымен бірге, мыналарды көздейтін «Қазақстан Республикасының кейбір
заңнамалық актілеріне міндетті жəне өзара сақтандыру, ... салу ... ... мен ... енгізу туралы» ... ... іске ... мақсатында нормативтік құқықтық актілер
əзірленеді:
- ... пен ... ... ... ... кейбір
нормативтік құқықтық актілеріне СТКҚ қызметінің, өзара сақтандыру қоғамдары
қызметінің мəселелері бойынша, сақтандыру жəне актуарлық қызметі ... ... мен ... ... сақтандыру полисінің нысанына, мазмұнына жəне сақтандыру
полистерінің ... ... ... ... ... ... бойынша міндетті сақтандыру шарттарын ... үшін ... ... ... ... белгілеу;
- сақтандыру ұйымының сақтандыру қызметін жүзеге асыруға, оның ішінде
сақтандыру нарығының қатысушыларымен өзара қарым-қатынастар мен ... ... ... ... асыруға берілетін өкілеттері бойынша
талаптарды белгілеу;
- СТКҚ қызметі бойынша нормативтік құқықтық актілерді, оның ... беру ... ... ... ... немесе таратуға рұқсат беру
ережелерін, сатып алу тəртібі мен шарттары туралы ... ... ... орналастыруды, басшы қызметкерлерді сайлауға (тағайындау) келісім
беру мен қайтарып алу ережелерін, сақтандыру ұйымдарына - ... ... ету ... ... ... ... ... жəне директорлар кеңесінде қабылданатын шешімдерді келісу
ережелерін ... ... ... ... ... қызметін жасауға лицензиясы бар
бағалаушының ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтер құнынан
басқа), тəуелсіз сарапшының бағалау жүргізу ... ... ... ... ... мөлшерін бағалауды ұйымдастыруға берілген ... ... ... ... ... АҚЖ ... ... бойынша
сақтанушыға (сақтандырылғанға) берілетін «бонус-малус» жүйесі бойынша сынып
есебінің ... ... ... 2011 жылғы 1 ақпаннан бастап əрекет ... ... ... ... орындау барысында оның өмірі мен ... ... үшін ... берушінің АҚЖ міндетті сақтандыру шарты бойынша
төленуге тиіс ... ... ... ... ... ... тəртібін бекіту;
- аннуитеттік шарт бойынша аннуиттеттік төлемдерді есептеу ережелері
мен аннуитет шартына қойылатын талаптарды бекіту, сонымен қатар ... ... ... іс ... кеткен сақтанушының шығындарының
жол берілетін деңгейін бекіту;
- өзара сақтандыру қоғамдарының қызметі бойынша ... ... ... оның ішінде есептілік беру ережелері, өзара сақтандыру
қоғамдарының ... ... ... ... ... ... ... өзара сақтандыру қоғамдарының сақтандыру
қорларының жəне олардың құрылымдарынын есептеу əдістемесін бекіту.
Апатты ... ... ... ... ... ... жүргізілетін болады. Атап айтқанда, FIRST Initiative қорымен ... ... ... жəне ... да ұйымдармен құрылған) бірлесіп
апатты ... мен ... ... ... ... ... ... қабілеттілігіне əр түрлі жиіліктегі (ауырлықтағы)
жер сілкіністерінің салдарларының ықпалын ... ... ... жəне ... ... ... жоспарлануда.
Бұдан басқа, тəуекелдерге негізделген ... ... ... əдісін енгізу мүмкіндігі қарастырылатын болады ... ... ... əдіс ... ... есептеу кезінде
статистикалық Әдістерді пайдалануды жорамалдайды жəне нарықтық, операциялық
жəне андеррайтингтік тəуекелдерді ескереді (сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік жəне статистикалық есепті жүргізуге, есептілікті беруге
қойылатын талаптарды, тəуекел-менеджментінің ... ... ... ... ... ... ... кешенді шаралар
қабылдауды талап етеді.
Қосымша, Агенттік сақтандыру жəне қайта ... ... ... ... ... ... не ... проблемалар туындаған жағдайда, ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымдарында (банк
заңнамасына ұқсастық бойынша) өкілдердің институтын ... ... ... ... ... ... ... процесінде 3
сақтандыру ұйымы («Валют-Транзит Полис» СК АҚ, «КСЖ «Валют - Транзит Life»
АҚ жəне «Алтын ... БК» СК» АҚ) ... жылы 4 ... ... ... ... - ... Life» АҚ, «Алтын
Полис» БК» АҚ, «НАСКО-Казахстан» ҰСК» АҚ, ... ... ... ... жылғы жағдай бойынша 2 сақтандыру ұйымында ... ҰСК» АҚ, ... ... АҚ) сақтандыру ұйымдарын
басқаруды қамтамасыз ету жөніндегі ... ... ... жəне ... қамтамасыз ету мақсатында Агенттік енгізген уақытша əкімшілік ету
тəртібі қолданылады.
2009 жыл ... ... ... ... «Алтын Полис» БК» АҚ-мен
жасалған сақтандыру шарты бойынша ... жəне ... ... ... ... СТКО-мен тығыз өзара іс-қимыл жасады, сақтандыру
ұйымдарының тарату ... жəне СТКО ... ... ... бойынша халық арасында ... ... ... ... ... ... БК» АҚ кредиторлары талаптарының
тізілімі мен аралық тарату балансын қалыптастырған кезде «Алтын Полис» БК»
АҚ тарату ... ... беру ... ... ... инвестициялық портфелін басқаруды
жетілдірудегі жүргізілген теориялық және ... ... ... қорытынды жасауға мүмкіндік береді:
Инвестициялық портфель туралы теориялық көзқарастардың даму үдерісінен
елдегі қаржы ... ... да бір даму ... анықталатын
инвестициялық портфель туралы кең ауқымды теориялық тұжырымдар қалыптасты.
Қазіргі кезеңдегі ... бұл ... тек ... ... ету
аясымен шектеле отырып, тар мағынада қолданылады. Осыған байланысты, бұл
жұмыста бағалы қағаздар ... ... ... және ... ... ... ... инвестициялық портфель ұғымына
кең ауқымды түсінік берілді.
Зерттеу нәтижесі ... күні ... ... ... ... ... ... жоқ. Әрбір компания
тәуекелді бағалау әдістемесін өздері ... ... ... ... ... ... ... Г.Марковицтің тиімді портфель моделіндегі жағдайға ұқсас,
«сыни сызық» әдісі қарастырылып, ... ... ... ... ... ... ... механизмі құрастырылды,
стохастикалық өлшем ретіндегі мүмкін болатын ... ... ... нақты күтілетін құнның қатесіне қатаң сандық баға беру әдістемесі
әзірленді.
Зерттеу ... ... ... ... ... даму ... оң
үрдістермен сипатталады: өзіндік капитал мен активтердің өсуі ... өсу ... ... ... ... ... ... капиталдандыру көлемі ... ... ... ... ... ... ... үдерістегі сақтандырушылардың
рөлін арттыру үшін ұзақ ... ... ... жасалатын
операциялардың көлемін кеңейту керек, сақтандырушылардың ... ... ... ... ... экономиканың нақты секторына
ұзақ мерзімді күрделі қаржы жұмсалымының ... жаңа ... ... ... ... ... жандандыру қажет. Осыған
сәйкес тәуекел-менеджменттің көпвекторлық жүйесі мен коммуникацияның
деңгейлес ... ... ... ... ... жүйесінің сызбасы ұсынылды. ... ... ... негізгі талаптары көрсетілді. Тәуекелдерді бағалау
үшін ... ... ... ... ... ұсынылып
отыр. Біз жекелеген инструменттердің тәуекелдерін ... ... ... ... ... баға беруді ұсынамыз. Сонымен
қатар, олардың нақты деңгейіне бағалау жүргіздік. Осы ... ... ... ... ... ... инвесторларға қажетті
нормаларды заңнамалық бекіту мен енгізу жөніндегі ұсыныстарды оларға
коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... ақпараттар беруі тиіс. Егер сұралатын мағлұматтар коммерциялық құпия
болып табылса, онда ақпарат беруден бас ... ... ... негізделуі
тиіс. Бұл сақтандыру компанияларының қаржы менеджерлеріне ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Жаңа ұзақ мерзімді мемлекеттік бағалы қағаздарды эмиссиялау жөнінде
немесе ... ... ... ... ... бар компаниялардың
борышқорлық міндеттемелеріне ... ... беру ... ... ... біріншіден, қоғам алдында тұрған әлеуметтік және
экономикалық мәселелерді шешуге қажет ... ... ... ... пен дене шынықтыруды дамытуға, негізгі қорларды жаңғыртуға, тәжірибе-
конструкторлық және ғылыми-зерттеу ... ... ... еді. ... ... ... ... қызметтің
тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін инвестициялық салымдардың жаңа
инструменттері қор ... ... ... ... ... инвестициялық тиімділігін арттырудың негізгі
бағыттарының бірі –жаңа міндетті және әлеуметтік ... бар ... ... және ... бұл сақтандыру компанияларының инвестициялық
мүмкіндіктерін едәуір ұлғайтар еді, бұл мүмкіндіктерге зейнетақы аннуитетін
енгізу арқылы зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс берушіні сақтандыруды қоса ресми салаларда
қызмет көрсету жатады.
Сонымен, жоғарыда баяндалған ұсыныстарды іске ... үшін ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын нығайту, салымшылардың ... ... ... жөнінде кешенді іс-шаралар қажет. Инвестициялауға
қатысты біздің тарапымыздан экономиканың ... ... ... ... ... жобалық бондтар, тәуекелді хеджерлеу
мақсатымен туынды ... ... ... алу ... инвесторлардың активтерін инвестициялау механизмі және
жаңа инструменттер ұсынылды. Бұл ... ... ... сай келеді, себебі табыстылық пен тәуекелдің оңтайлы ара қатынасы
қаржылық инструменттеріне өзінің сақтандыру ... салу ... сай ... ... Сонымен қатар, бұрын анықталып көрсетілгендей,
салымшылардың қорланымы ұзақ мерзімді ішкі инвестицияның көзі ... бұл тек ... ғана ... әкеліп қоймай, еліміздің
экономикасының өрлеуіне ... ... ... ... ... компанияларының инвестициялық қызметінің дамуына кері әсер
ететін факторлар қатарына инвестициялаудың әлуетті объектілері жөнінде ... ... ... ... ... өзі ... болжамдарынының дұрыс болмауына әкеп соғады. Сонымен қатар,
бұл факторларға қор рыногы ... ... ... ... ... қажетті де әлеуметтік маңызды
түрлерінің аздығын да жатқызуға болады.
Қазіргі сақтандырудың инвестициялық рыногында қалыптасқан ... жаңа ... ... енгізудің тиімділігіне және ... ... ... ... ... да кері ... тигізуі мүмкін.
Халықты әлеуметтік қорғау тиімділігіне қол жеткізіледі, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... нәтижеден әлде қайда төмен болуы мүмкін. Басты себеп – ішкі ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларының тиімсіз инвестициялық саясаты.
Сақтандырушылардың инвестициялық қызметін жеделдету ... ... ... ... ... және ... ... сақтандыруды қанағаттандырудағы негізгі кедергі ... ... ... ... ұзақ ... ... ... келісімшарт
жасау кезінде сақтандыру компаниясы ... ... ... пайыздық есептеуді өз міндетіне алады. Инвестиция рыногындағы
тұрақсыз жағдай өз ... ... ... тұрақтылықтың
төмендеуіне, тіпті сақтандыру компанияларының өтімділігінің жоғалуына ... ... ... Сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 18
желтоқсандағы N 126 Заңы
2. Под ... ... Л.И. ... ... ... "Рост", 1992.-
30 с.
3. Шахов В.В. Введение в страхование.-М.: Финансы и статистика, 1999.-86
с.
4. Жанабаев Б.Т. Развитие страхового маркетинга в ... ... на ... ... степени кандидата экономических наук.-
А, 2000.-25 с.
5. Лер О. Страховой ... ... 1996.-44 ... ... Г.С., ... С.К. ... устойчивость страховых
компаний. Вестник КазНУ. Серия экономика № 4 (26).- с ... ... А.И. ... право Республики Казахстан.-А.:"Жеті Жарғы",
1997.-20 ... ... И.А. ... ... и ... ... 1993.-18 с.
9. Жуйриков К.К. Нарыққа өту жағдайындағы сақтандыру.-А.: "Аділет-Голос",
1993.-126 с.
10. ... 1992ж 3 ... заңы ... ... туралы" 1993 жылы 8
сәуір толықтырулар мен өзгертулермен// ҚР-да ... ... ... реттейтін нормативтік актілер жинағы.-А.: "Рауан",
1994, -с 215-222.
11. Шанаев А.Н. Сақтандыру компанияларының инвестициялық қызметін реттеу
// ... мен ... ... арқылы білім экономикасына.
VII Халықаралық ғылыми-әдістемелік конференция. – Алматы: Алматы
экономика және статистика ... 17-18 ... 2006.- 361-363 ... ... А.О. ... компанияларының инвестициялық
қызметінің концептуалдық негіздері // «Екінші ... ... ... ...... Т. ... Қазақ экономикалық университеті. 21-26 мамыр 2007.- 253- 255
13. Рейтмана Л.И. Страховое дело. Учебник.-М.: "Рост", 1992.-130 с.
14. Шахов В.В. ... в ... ... и ... ... Б.Т. ... страхового маркетинга в Республике Казахстан:
Диссертация на соискания ... ... ... ... ... 2000.-38 ... Яковлев С.И. Страхование в предпринимательской, внешнеэкономической
деятельности Казахстана.-А.: "Данекер", 1996.-44с.
17. Қазақстан Республикасының сақтандыру (қайта ... ... ... ... ... және ... ... туралы
нұсқаулықты бекіту туралы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
басқармасының 2002 жылғы 3 ... N 209 ... ... Әділет министрлігінде 2002 жылғы 9 шілдеде тіркелді.
Тіркеу N 1915. Күші жойылды - ҚР Ұлттық Банкі ... 2003 ... ... N 241 ... ... ... ... туралы" Қазақстан Республикасы Заңының
жобасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... 2001 ... ... N ... Р.О. ... Қ,Ә. ... Ә.Қ. Тұсаевағ Ж.Ш. Сатыбалдиева
Қаржы, ақша айналысы және несие: Оқу ... ... ... ... Ұ.М. ... Д.Т. ... Э.Р. ... Қаржы нарығы және делдалдары:
Оқу құралы.- Алматы: Экономика, 2008, 127-137 б.б.
21. Сейтов Н.Г. ... ... ... ... ... // ... – Финансы Казахстана. 2007.- №4.
49-53 б.
22. ... ... ... ... ... ... 2008 жыл.
23. Отчетные данные Департамента страхового надзора ... ... о ... ... ... за ... ... Н. Сақтандыру рыногының субъектілерін және басқа ... ... ... ... ... бастығының
орынбасары. «Сақ боламын десең, сақтан», Егеменді Қазақстан №194
(25591) 03 маусым сәрсенбі 2009 ... ... ... ... сақтандыруға халық пейілсіз бе, әлде
сақтандыру компаниялары «қытымыр ма?» ...... ... К.,Назарчук И.,Жуйриков Р. Страхования:теория, ... ... ОФ ... с ... Базарбаев А.О. Инструментальная структура инвестиционного портфеля
страховых ... // ... и ... ... 2005.- №4. ... ... М.А. ... компании как институциональные инвесторы
финансового ... ... // ... ... 2005.- №6 (48). ... ... А.Е. ... сақтандыру компанияларының инвестициялық
қызметіндегі механизмді ... ... // ...
Финансы Казахстана. 2006.- №2. 18-21 б.
30. Надиров Н.И. Сақтандыру компанияларының ... ... ... // Социально-экономические и правовые аспекты
индустриально- инновационного развития ... ... ... ... – Алматы: Казахская
Академия труда и ... ... ... 72-78 ... ... ... сақтандыру қоры» акционерлік қоғамының есебі,
2008 жыл.
32. 2009-2011 ... ... ... ... негізгі бағыттары
Қосымша-А. Қазақстан Республикасы сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының
жиынтық бухгалтерлік ... ... 1 ... ... ... ... атауы ... ... ... ... ... | ... |желтоқсанына |
|1 |2 |3 |4 ... |  |308 499 594 |297 243 877 ... |1 |13 340 627 |10 517 839 ... ... ... |2 |74 012 990 |75 986 537 ... ... резервтерді | | | ... | | | ... ... ... қағаздар |3 |22 061 886 |22 428 201 ... ... ... | | | ... ... | | | ... бар ... ... ... |4 |57 951 997 |54 025 430 ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... РЕПО" операциясы |5 |8 814 258 |8 779 776 ... ... ... |6 |300 755 |306 968 ... ... құралдар |7 |0 |  ... ... ... ... |23 042 346 |22 257 614 ... ... ... бойынша | | | ... ... | | | ... ... ... шығындар|9 |6 860 000 |7 225 774 ... ... ... ... | | | ... борыштар бойынша | | | ... ... | | | ... сақтандыру (қайта сақтандыру)|10 |19 825 |24 697 ... ... ... ... | | | ... сақтандыру (қайта | | | ... ... ... | | | ... ... резервтерді | | | ... | | | ... ... ... ... |470 |413 ... ... ... ... | | | ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... |12 |12 081 618 |12 059 832 ... бойынша қайта сақтандыру | | | ... ... ... ... | | | ... шегергенде)** | | | ... ... ... ... |13 |  |70 208 ... ... (күмәнді | | | ... ... ... | | | ... | | | ... ... |14 |19 701 992 |14 910 784 ... мен ... | | | ... сақтандыру сыйлыақылары | | | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... ... |14-1 |233 620 |198 915 ... ... | | | ... ... ... (күмәнді |15 |12 538 214 |13 223 958 ... ... ... | | | ... | | | ... берілген заемдар |16 |47 258 |46 880 ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... |17 |2 448 932 |923 666 ... ... |18 |527 485 |555 981 ... ... салық талабы |19 |1 139 150 |1 074 906 ... ... |20 |272 705 |241 292 ... дейін ұсталатын бағалы |21 |47 544 375 |46 814 655 ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... ... |22 |11 447 |11 447 ... | | | ... ... ... ... |23 |4 514 838 |4 537 776 ... ... |24 |148 013 |148 598 ... арналған ұзақ мерзімді |25 |0 |0 ... | | | ... емес ... ... |26 |884 793 |871 730 ... |  |124 548 657 |116 874 719 ... ... ... ... |57 358 133 |53 017 705 ... сақтандыру (қайта сақтандыру)|28 |2 757 379 |2 629 407 ... ... ... ... | | | ... | | | ... ... бойынша болмаған |29 |8 633 030 |8 285 597 ... ... | | | ... ... ... ... |13 397 770 |14 066 425 ... | | | ... ... ... |31 |23 116 657 |22 987 812 ... ... | | | ... резервтердің таза сомасы |32 |47 050 |131 171 ... ... |33 |  |  ... ... есеп |34 |8 521 754 |7 096 342 ... | | | ... ... ... |35 |628 022 |667 360 ... ... ... есеп | | | ... | | | ... ... бойынша |36 |1 849 826 |1 801 776 ... ... | | | ... ... ... |37 |2 864 699 |1 302 433 ... бойынша төлеуге жататын | | | ... | | | ... ... ... |38 |2 021 287 |1 888 548 ... ... |39 |204 866 |204 940 |
| ... ... |40 |1 103 077 |88 004 ... ... |41-1 |  |  ... ... құралдар |41 |  |  ... ... ... |42 |511 593 |1 462 125 ... міндеттемесі |43 |925 172 |755 507 ... ... ... |44 |5 996 |5 814 ... | | | ... ... |45 |602 346 |483 753 ... |  |183 950 937 |180 369 158 ... ... |46 |40 624 311 |40 618 311 ... ... |47 |23 797 |23 797 ... ... |48 |2 152 987 |2 152 987 ... алу ... ... |49 |144 502 |25 189 ... ... қорытындылары |50 |-3 034 470 |-4 115 072 ... ... ... ... |51 |144 087 404 |141 711 540 ... ... ... ... |52 |139 548 008 |113 609 256 ... ... | | | ... кезеңдегі бөлінбеген кіріс |53 |4 539 396 |28 102 284 ... ... | | | ... ... ... мен |  |308 499 594 |297 243 877 ... | | | ... Қазақстан Республикасы сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының
2010 жылдың 1қаңтардағы негізгі қаржылық көрсеткіштері, (мың ... ... ... ... ... ... |Активтері |Таза
сақтандыру резервтері |Меншік капиталы |Жарғылық капитал ... ... ... (жабылмаған шығын) |Сақтандыру сыйлықақылары |Сақтандыру
сыйлықақыларының таза сомасы |Сақтандыру төлемдерін жүзеге ... ... ... ... жүзеге асыру бойынша таза шығыстар | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |1 |"СК ... АҚ |50 787 ... 796 938 |30 462 258 |200 000 |4 535 137 |22 826 192 |11 619 338 |2 ... |2 315 024 | |2 |"СК ... АҚ |44 065 367 |3 674 298 |39 499 ... 000 |8 805 438 |7 571 697 |6 399 161 |309 412 |305 245 | |3 ... АҚ |24 640 010 |4 676 380 |19 326 172 |1 364 000 |336 287 ... 534 |1 945 862 |1 290 461 |704 984 | |4 |"КИС ... ... 697 802 |7 223 989 |10 951 641 |4 587 895 |1 423 992 |12 902 861 |7 ... |3 343 381 |2 936 090 | |5 |"Казкоммерц-Полис" СК" АҚ |13 370 794 |5
080 242 |7 595 776 |312 590 |1 634 320 |7 427 714 |4 199 007 |1 990 379 ... 838 | |6 |"СК ... АҚ |12 264 205 |11 436 575 |766 097 |400 ... |1 237 959 |379 200 |11 737 |3 256 | |7 ... ... СҚ" АҚ
|10 980 215 |8 076 167 |1 511 297 |2 347 750 |-1 461 947 |6 842 809 |1 ... |387 208 |280 760 | |8 ... ... ... АҚ |10 949 936 |4
190 231 |5 235 213 |1 500 000 |1 675 792 |6 543 673 |5 212 754 |1 325 ... 247 203 | |9 |"СК ... АҚ |10 912 330 |1 796 193 |8 572 143 ... 000 |1 118 794 |3 210 999 |1 781 366 |1 494 483 |-178 390 | |10 ... АҚ СП |10 903 753 |3 862 552 |6 131 213 |1 500 000 ... |2 771 274 |1 174 690 |751 000 |34 982 | |11 |"СК ... АҚ |9 804 833
|2 344 085 |4 921 210 |206 000 |2 699 463 |3 958 930 |3 738 420 |840 ... 854 | |12 ... ... корпорациясы" АҚ |9 637 641 |338
092 |9 168 543 |7 700 000 |596 474 |458 218 |286 669 |10 815 |10 773 | ... ... ... ... ... "БТА ... ... компаниясы"
АҚ |8 590 692 |4 954 859 |3 517 433 |450 000 |495 943 |2 302 443 |2 264 ... 530 |487 484 | |14 |СК ... ... АҚ |6 035 754 |4 071 397 ... 965 |405 000 |487 299 |6 016 740 |2 027 659 |561 307 |245 495 | ... Amanat ... АҚ |4 395 699 |1 401 597 |2 738 063 |210 000 |1 ... |2 959 960 |553 544 |272 510 |214 577 | |16 |"КСЖ ... ... АҚ |3 820 760 |2 891 165 |894 261 |1 156 711 |29 ... 373 699 |2 371 232 |703 384 |703 384 | |17 |"СК ... АҚ |3 794 479
|866 005 |2 875 461 |600 000 |1 957 104 |1 524 523 |1 506 816 |277 690 ... | |18 |"СК ... ... АҚ |3 758 648 |1 816 939 |1 410 623 ... |365 582 |3 528 887 |1 335 243 |481 372 |85 314 | |19 |"СҰ ... АҚ ... 594 |200 329 |3 270 853 |100 110 |1 476 737 |1 529 301 |1 529 071 ... |32 596 | |20 |"АСК "Коммеск-Өмір" АҚ |3 204 982 |1 117 226 |1 979 ... 000 |225 337 |1 790 706 |1 596 319 |595 978 |579 291 | |21 ... АҚ |2 748 678 |1 779 535 |871 381 |1 451 000 |-159 614 ... 667 |2 013 013 |281 761 |281 761 | |22 |"СК ... ... АҚ |2
577 533 |1 068 981 |1 167 992 |664 400 |159 364 |5 546 994 |235 471 |6 ... |37 506 | |23 ... АҚ |2 522 711 |1 290 958 |1 067 ... 000 |260 714 |6 197 903 |1 524 410 |163 979 |81 114 | |24 |"КСЖ ... АҚ |2 394 538 |1 177 888 |1 156 289 |1 250 000 |31 310 |1 414 488 ... 101 |449 143 |449 143 | |25 ... ... "Сақтандыру
компаниясы" АҚ |2 053 027 |919 256 |1 113 595 |1 000 000 |114 241 |947 ... 576 |85 670 |85 531 | |26 ... ... ... АҚ |2 ... |828 303 |1 075 641 |100 000 |363 794 |1 780 253 |1 464 820 |196 ... 315 | |27 ... ... компаниясы" АҚ |1 812 232 |179 573 |1 625
741 |612 420 |225 614 |406 197 |406 197 |139 830 |139 830 | |28 ... LIFE" ... Generali S.p.A." |1 768 001 |340 144 |1 ... |1 000 000 |230 482 |605 602 |514 419 |24 693 |19 823 | |29 ... "БТА Забота" еншілес сақтандыру компаниясы" АҚ |1 749 955 |713 191
|1 003 649 |400 000 |-243 350 |771 856 |762 524 |843 917 |725 228 | |30 ... СК" АҚ |1 724 868 |691 066 |976 291 |498 800 |173 303 ... 472 |1 626 084 |384 085 |371 649 | |31 |"СК ... АҚ |1 523 846 |539
130 |878 386 |343 100 |205 802 |1 144 221 |1 108 515 |171 959 |164 673 ... ... АҚ |1 430 649 |450 746 |928 740 |800 000 |120 ... 732 |799 869 |114 274 |114 274 | |33 |"КК ЗиМС ... АҚ |1 ... |602 276 |654 380 |120 000 |-35 372 |2 572 054 |2 545 479 |1 512 082 ... 082 | |34 |"СК ... Иншуранс" АҚ |1 276 601 |335 864 |738 694 |200 000
|232 707 |1 582 013 |664 469 |81 898 |54 669 | |35 |"СК ... АҚ ... 963 |271 918 |965 821 |650 000 |81 779 |903 541 |405 771 |787 435 ... | |36 |"СК "САЯ" АҚ |1 160 783 |400 290 |718 218 |606 000 |119 089 ... |847 964 |85 391 |85 279 | |37 |"СК "Эко ... АҚ |880 925 |345 ... 367 |561 430 |-43 783 |704 519 |625 519 |135 966 |116 294 | |38 |" ... Insurance" АҚ |608 630 |60 699 |482 397 |542 850 |-60 453 |92 513
|72 968 |0 |0 | |39 |АО ... ... ... ... -
Казахстан" |600 127 |189 531 |403 942 |450 000 |-38 575 |422 563 |421 ... 530 |264 530 | |40 |"Сақ ... АҚ |468 924 |9 387 |458 561 ... |4 052 |10 729 |10 729 |0 |0 | |41 |"СК ... Ат" АҚ |276 027 |2 ... 684 |521 255 |-207 497 |-21 304 |-21 304 |7 769 |6 943 | ... ... 217 |101 011 539 |180 480 027 |40 618 311 |28 213 153 |132 476 462 ... 100 |29 829 792 |17 139 128 | ... ... мен ... сақтандыру
Жалпы сақтандыру нарығы
Аннуитеттік сақтандыру
өмірді сақтандыру
Өмірді сақтандыру нарығы
- Автокөлік иелері
- Жолаушыларды тасымалдау
- Ауыл шаруашылығын сақтандыру
- Жеке нотарисустарды сақтандыру
- Соттарды сақтандыру
- ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығы
Міндетті сақтандыру нарығы
Сактандыру
нарығы
Актуарий
Сақтандыру агенті
Сақтандыру аудиторы
Сақтандыру агенті
Сақтандыру брокері
Акционерлік қоғамдар
Сақтандыру пулы
Сақтандыру агенттігі
өзара ... ... ... ... компанияларының бірігуі
ҚР Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау ... ... ... ... ... жағдай мен аурудан сақтандыру
Азаматтық құқықтық жауапкершілікті сақтандыру
БЭК-офисті
басқару
Шығынды реттеуді басқару
Актуарды басқару
Әкімшілік-шаруашылық басқару ҚЫЗМЕТІ
Инвестицияны басқару
Қаржылық басқару
Юристік басқару
Бухгалтерия
IT- маркетингі жӘне жарнаманы ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 87 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компанияның инвестициялық портфелін қалыптастыру тетігі28 бет
Дүниежүзілік авиация. Әуе көлігінің жаңа түрлері туралы мәлімет3 бет
Зейнетақы қорының инвестициялық портфелін қалыптастыру9 бет
Институционалды инвесторлардың мәні жане олардың қызымет ету механизмдері126 бет
Сақ боламын десең сақтан11 бет
Сақтандыру жүйесі41 бет
Сақтандыру команияларының инвестициялық қызметін талдау27 бет
Сақтандыру компаниялары қызметі112 бет
Сақтандыру рыногының теориялық негіздері24 бет
Сақтандыру қызметін ұйымдастыру26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь