Қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негізі ретінде

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

1 ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ҚАРЖЫ САЯСАТЫ КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ЖЕДЕЛ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.1 Қаржы саясатының түсінігі, сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2 Қаржы саясатының негізгі құрамдас бөліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Кәсіпорынның қаржы саясатының негізі және оның қысқа мерзімде жүзеге асуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

2 «БОНАТТИ» ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ҚАРЖЫ САЯСАТЫ КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ЖЕДЕЛ БАСҚАРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
2.1 «Бонатти» ЖШС ұйымдастырушылық.экономикалық қызметіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
2.2 «Бонатти» ЖШС қаржылық жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
2.3 «Бонатти» ЖШС қаржылық көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ..37
2.4 «Бонатти» ЖШС қаржылық саясатын қысқа мерзімде жедел басқару көрсеткіштерін бағалау мен есептеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
2.5 Кәсіпорынның қаржылық саясатын қысқа мерзімде жедел басқару бизнес.жоспарын құру әдісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45

3 ҚАЗАҚСТАНДА ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ҚАРЖЫ САЯСАТЫ КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ЖЕДЕЛ БАСҚАРУ НЕГІЗІ РЕТІНДЕГІ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
3.1 Қазақстандық кәсіпорындардың қаржылық саясатын жетілдіру жолдары..51
3.2 Кәсіпорындардың ағымдағы қызметі негізінде қаржылық саясатын қамтамасыз етудегі талдау және жоспарлау жүйесінің қазіргі кездегі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65

ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Соңғы жылдары рыноктық қатынастарға көшуге байланысты Қазақстан экономикасында көптеген өзгерістер туындады. Экономиканың қайта қалыптасуы байқалды, көптеген шағын кәсіпорындар нақты түрде еркіндікке қол жеткізді, қаржы нәтижелері мен экономикалық тиімділіктерді басқару шешімдерін қабылдауда негізгі критерий ретінде қолданыла бастады.
Экономиканың дамуы көп жағдайда қаржы жүйесінің рационалды қалыптасуына, соның ішінде қаржы саясатының тиімді жүргізілуіне тікелей байланысты.
Қаржы саясаты – бұл қоғамның элеуметтік-экономикалық дамуы жөніндегі міндеттерді шешу үшін қаржыны пайдалану жөніндегі мемлекеттің нысаналы қызметі, қаржыны басқарудың түпкілікті мақсаты, оның нақтылы нәтижесі. Ол мемлекеттің экономикалық саясатының құрамды бөлігі болып табылады. Демек, қаржы саясаты қаржы ресурстарын іздестіру, шоғырландыру және жинақтау және экономикалық саясат жасайтын дамудың бағыттары бойынша оларды бөлудің міндеттерін шешеді.
Қаржы саясаты өзіне бюджет, салық, ақша, кредит, баға және кеден саясатын қамтиды. Өз кезегінде мемлекеттің қаржы саясаты тек оның экономикалық және қаржылық саясатын жүзеге асырудың құралы болып келеді, яғни қосалқы рөлді орындайды. Мемлекеттік саясаттың басқа да бағыттарын – ұлттық, геосаясатты, әскери саясаттарды да ұмытуға болмайды.
Осы бес бағыттың жиынтығы мемлекеттік саясатты жүргізудің негізгі құралы болып табылатын қаржы саясатын анықтайды.
Мемлекет экономикалық жағдайды реттеу және бақылау мақсатында мынадай салық түрлерін қолданылады: тұтынушыдан алынатын табыс және инфляция салығы, қосылған құнға салық, сонымен қатар кез- келген пайда көзіне салынатын салық. Салықтың салынғаннан кейін мемлекет қоғам тауарларының көлемін белгілейді. Бұл жерде қаржылық саясаттың кері әсерінің мәні өндіруші, тұтынушы және мемлекет пайдасынан қалыптасады. Экономикада зиянды қалыптастыратын салық және инфляция әсерін талдауға болады.
Шағын кәсіпорынның қаржысын басқарудың мазмұны экономикалық заңдардың әсерін ескере отырып және даму міндеттеріне сәйкес қаржыны жоспарлы түрде ұйымдастыру мен пайдалану болып табылады.
Нарықты экономикалық қатынастар жағдайныда кез-келген шаруашылық субъектісі қызметін тиімді ұйымдастыру, қаржылық тұрақтылыққа, еркіндікке жету мақсатында қаржылық саясатын тиімді жүзеге асыруы тиіс. Шағын кәсіпорынның қаржысын басқарудың мақсаты: бәсекелестік күресте жеңіп шығу; банкроттыққа ұшырамау; бәсекелестермен күресте жетекшілікке жету; шағын кәсіпорынның рыноктық құнын көтеру; өндіріс және өткізу көлемін өсіру; шығындарды төмендету; қызметтің рентабельділігін қамтамасыз ету. Осындай мақсаттарға жету үшін шағын кәсіпорының қаржы саясаты оның қызметінде ерекше роль атқарады.
Нарықтық қатынастардың, шағын және орта кәсіпкерліктің дамуы жағдайында экономикада бәсекелестік күрес жеңіп шығу және рынокта өз үлесін жаулап алу үшін шаруашылық субъектілері өз қызметтерін, әсіресе қаржылық қызметін тиімді ұйымдастыруға тырысады. Бұл мақсатқа жетуде дұрыс ұйымдастырылған қаржы саясаты, оны жүзеге асыру жолдарын дұрыс таңдай білу маңызды болып табылды.
Дипломдық жұмыстың зерттеу мақсаты – қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйелерін ұйымдастыру, оны жүзеге асыру жолдарын анықтап, рынокты экономика жағдайында қызмет ететін шаруашылық субъектісі үшін қаржы саясатының ерекшеліктерін айқындау.
Зерттеу пәні – бәсекелестік орта жағдайындағы қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесін ұйымдастырушылық және экономикалық аспектілері болып табылады.
Зерттеу болжамы – Қазақстанның кәсіпорындары және және «Бонатти» ЖШС бизнес-жоспарын талдау болып табылады.
Зерттеу міндеттері келесідей :
а) жалпы қаржы ғылымындағы қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесіұғымына түсініктеме беру;
ә) "Бонатти" ЖШС қаржы қорлары мен қаржы ресурстарын тарту жолдарының негізін анықтау;
б) кәсіпорын мысалында оның қаржылық-шаруашылық жағдайына, техника-экономикалық көрсеткіштеріне талдау жүргізу;
в) экономикалық саясаттың бір бөлігі ретіндегі қаржы саясатын кәсіпорында жүзеге асыру ерекшеліктерін анықтау.
Зерттеу нысаны – Қазақстанның кәсіпорындары және «Бонатти» ЖШС болып табылады.
Мәселенің зерттелу деңгейі. Қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесінің ерекшеліктері және қызметтерін талдаудың мазмұны, оның әлеуметтік-экономикалық және қаржылық қатынастар жүйесіндегі, ұдайы өндіріс процесіндегі рөлі туралы көптеген атақты отандық және шетелдік ғалымдар еңбектер жазған. Дипломдық жұмысты орындау барысында танымал авторлардың еңбектері қолданылды. Мысалы, Қ.К. Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А. Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп принциптері», Родостовец В.К., Родостовец В.В., Шмидт О.Н.«Бухгалтерский учет на предприятии», Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов н.А., Жантаева А.А. «Қаржылық есеп», Нидлз Б, Андерсон Х, Колдуэлл Д «Принципы бухгалтерского учета», т.б. әдебиеттер қолданылды. Отандық және жақын шетелдердегі экономикалық әдебиеттерде шағын кәсіпорындар қаржысын ұйымдастыру ерекшеліктері және қызметтерін талдау бойынша жазылған еңбектер көбіне оқу құралы ретінде жарық көрген.
Мәселенің деректік көзі ретінде статистикалық мәліметтер, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мәліметтері, Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігінің, Қазақстан Республикасының Заңнамалық актілері, қаржы рыногы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау Агенттігінің мәліметтері, Қазақстан статистикалық басқармасының мәліметтері, «Бонатти» ЖШС 2009 жылдық есебі осы проблемалар бойынша басылымдар мен монографиялар болып табылады
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негіздері – қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесін талдаудың теориясының мәселелері, тұрақты даму теориясы, сондай-ақ күрделі әлеуметтік-экономикалық жүйені стратегиялық басқару сұрақтарын жан-жақты талдаған танымал отандық және шетелдік ғалымдардың еңбегі дипломдық зерттеудің жалпы теориялық негізі болып табылады. Мәселені зерттеу барысында жүйелік, логикалық, статистика – экономикалық, салыстырмалы талдау, топтастыру, сараптама әдістері қолданылды.
Зерттеу әдістері. Зерттеу салыстыру әдістерін қолданумен және сараптаушылық бағалауды ескерумен жүйелік және факторлық талдау қағидаларымен жүргізілді.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жаңашылдығы қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесін талдаудың концептуалды алғышарттарын әзірлеу және маңызды бағыттарын негіздеу болып табылады. Ғылыми жаңалықтың негізгі тұстарына мыналар жатады:
- қаржылық шығындарды төмендету мақсатында құрылған және жеке субъектілердің экономикалық тәуекелінің бірігуіне негізделген қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесін талдаудың экономикалық қатынастар жүйесіндегі орны анықталды;
- «Бонатти» ЖШС қарыз қаражаттарын есептеу үлгілерін көрсету процесіндегі орны мен мәні дәлелденген;
- зиянды қайтару мақсатындағы кәсіпкерлік қызметтің ерекше түрі ретінде, заңды және жеке тұлғалардың қызығушылықтарын қорғау жүйесіндегі қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесін талдаудың экономикалық мазмұны дәлелденген;
- рыноктың қазіргі даму ерекшеліктерін ескере отырып, қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесін талдау жүйесі қалыптастырып, қаржы ресурстарын жетілдіру стратегиялары әзірленді.
Практикалық маңыздылығы дипломдағы теориялық жағдайлар мен практикалық ұсыныстарды «Бонатти» ЖШС Қазақстан Республикасы кәсіпорын қызметін қаржыландырудағы қарыз қаражаттары, қаржылық ресурстарының басқарушылар кеңінен пайдалануы мүмкін ғылыми зерттеудің материалдарын «Қаржылық менеджменті» курсы бойынша лекцияда және семинарлық сабақ жүргізуде қолдануға болады.
Практикалық базасы ұсыныстарды «Бонатти» ЖШС және Қазақстан Республикасы кәсіпорындардың қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесін талдау болып табылады.
Диломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Сандық материалдар кестелерде, суреттерде және қосымшаларда келтірілген.
Дипломдық жұмыстың бірінші тарауында қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқарудың теориялық негіздерін құрайтын қаржы саясатының түсінігі, сыныптамасы, қаржы саясатының негізгі құрамдас бөліктері, кәсіпорынның қаржы саясатының негізі және оның қысқа мерзімде жүзеге асуы жөнінде қаралды.
Дипломдық жұмыстың екінші тарауында экономикалық өсу процесіндегі «Бонатти» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негізін құрайтын «Бонатти» ЖШС ұйымдастырушылық-экономикалық қызметіне сипаттама, «Бонатти» ЖШС қаржылық жағдайын талдау, «Бонатти» ЖШС қаржылық көрсеткіштерін талдау, «Бонатти» ЖШС қаржылық саясатын қысқа мерзімде жедел басқару көрсеткіштерін бағалау мен есептеу, кәсіпорынның қаржылық саясатын қысқа мерзімде жедел басқару бизнес-жоспарын құру әдісі ретіндегі жүйесі жөнінде қаралды.
Дипломдық жұмыстың үшінші тарауында Қазақстанда қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негізі ретіндегі даму перспективасы негізін құрайтындар: Қазақстандық кәсіпорындардың қаржылық саясатын жетілдіру жолдары, кәсіпорындардың ағымдағы қызметі негізінде қаржылық саясатын қамтамасыз етудегі талдау және жоспарлау жүйесінің қазіргі кездегі жағдайы мәселелері келтірілді.
Диломдық жұмыс көлемі. Диломдық жұмыс компьютерде терілген 66 бетте, оның ішінде 12 кесте, 2 сурет, 3 қосымшада баяндалған.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Ілиясов Н.Қ., Құлпыбаев С. “Қаржы”- Алматы: 2005, 208-211 бб.
2. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. Учебник для экономических специальностей вузов. – Алматы, Экономика, 2001.78С.
3. Мельников В.Д., Ли В.Д. общии курс финансов. Учебник. – Алматы, Институт развития Казахстана.2004. 67С
4. Интыкбаева С.Ж. Финансовые индикаторы экономического роста. Материалы международной научно-практической конференции. Сб. научных трудов. – Алматы: Экономика, 1999. 46С.
5. Қаржы, ақша айналысы және несие: оқу құралы / Р. О. Смағұлова және т. б.- Алматы: Экономика, 2008.- 161, [2] б.
6. Ильясов, А. А. Денежно-кредитная политика: учеб. пособие - Алматы: Экономика, 2007.- 113, [6] с.
7. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау». Оқу құралы, Алматы: Экономика 2002.102б.
8. Ковалев В.В., Ковалев Вит. В. Финансы организаций (предприятий): учеб. – М.: ТК «Велби», Изд-во Проспект, 2006. – 32 с.
9. Баканов М.И. Теория экономического анализа. Учебник для вузов. / М. И. Баканов, М. В. Мельник, А. Д. Шеремет Под ред. М. И. Баканова/ - М.: Финансы и статистика. 2006. –35 с.
10. Большаков С.В. Финансы предприятия: теория и практика. Учебник. - М.: Книжный мир, 2005. – 17 с.
11. Левчаев П.А. Финансовые ресурсы предприятия: теория и методология системного подхода / Науч. ред. проф. П.В. Шичкин. - Саранск: Изд-во Мордов. ун-та, 2002. - 14 с.
12. Дыбаль С.В. Финансовый анализ: теория и практика. - М.: "Бизнес-Пресса", 2006. - 31 с.
13. Турманидзе Т.У. Финансовый анализ хозяйственной деятельности предприятия. - М.: "РДЛ", 2006. - 99 с.
14. Ковалев В.В. Финансовый анализ: методы и процедуры. - М.: "Финансы и статистика", 2006. - 59 с.
15. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П., Маркарьян С.Э. Финансовый анализ. - М.: "КноРус", 2006. - 27 с.
16. Селезнева Н.Н., Ионова А.Ф. Финансовый анализ. Управление финансами.- М.: "ЮНИТИ", 2003. – 64 с.
17. Родионовой-М.: Финансы под редакцией В.М. Финансы и статистика, 1993 г. 25С.
18. Колчина, Г.Б. Поляк, Л.П. Павлова и др; под ед.проф.Н.В. Коляиной. Финансы предприятий: Учебник для вузов/Н.В..-М.: 2004 89С.
19. Банк В. Р., Банк С. В., Тараскина А. В. Финансовый анализ. - М.: "Проспект", 2007. - 44 с.
20. «Бонатти» ЖШС Жарғысы , 2009 жыл
21. «Бонатти» ЖШС жылдық есебі, 2009 жыл Тәуелсіз аудиторлар есебі
22. Колчина Н.В. Финансы предприятий. Учебник. — М.: ЮНИТИ, 2007. – 368 с.
23. Мельник М.В., Бердников В.В. Финансовый анализ: система показателей и методика проведения. - М.: "Экономистъ", 2006. - 19 с.
24. Тронин Ю.Н. Анализ финансовой деятельности предприятия. - М.: "Альфа-Пресс", 2005. - 22 с.
25. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Негашев Е.В. Методика финансового анализа деятельности коммерческих организаций. -М.: ИНФРА-М, 2005. -107 с.
26. Қазақстан Ұлттық Банктісінің жылдық есебі, 2009 жыл
27. Қазақстанның қаржы тұрақтылығы туралы есебі, 2009 жыл
28. Бочаров В.В. Финансовый анализ. - С.-Пб.: Питер, 2008. 67 с.
29. Гиляровская Л. Т., Лысенко Д. В., Ендовицкий Д. А. Комплексный экономический анализ хозяйственной деятельности. - М.: "Проспект", 2007. - 60 с.
30. Гиляровская Л.Т., Ендовицкая А.В. Анализ и оценка финансовой устойчивости коммерческих организаций. - М.: "ЮНИТИ", 2007. - 59 с.
31. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми қайта қаржыландыру ставкасын белгілеу туралыбасқармасының қаулысы, 2009 жылғы 20 наурыз № 23, Алматы қ.
32. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2008 жылғы 25 желтоқсандағы № 164 қаулысымен мақұлданды
33. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2009-2011 жылдарға арналған стратегиялық жоспарын бекіту туралы
34. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің кейбір мәселелері туралы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылєы 24 сәуірдегі N 387 Қаулысы
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік ... және ... ... және есеп ... жіберілді»
Қаржы және есеп кафедрасының
меңгерушісі, э.ғ.к., аға оқытушы
________________________
Утепкалиева К.М.
«____» ______________2010 ... ... ... ... ... ... ҚАРЖЫСЫН ЖЕДЕЛ БАСҚАРУ НЕГІЗІ
РЕТІНДЕ
050509 - Қаржы
Орындаған: ... ... ... 410 топ ... ... Б.Г.
Ғылыми жетекшісі:
«Экономикалық теория»
кафедрасының профессоры, э.ғ.к. ... ... ... 3
1 ... ... ... САЯСАТЫ КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ЖЕДЕЛ БАСҚАРУДЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ........................................7
1.1 ... ... ... ... ... ... ... бөліктері………………………………12
1.3 Кәсіпорынның қаржы саясатының негізі және оның қысқа мерзімде жүзеге
асуы………………………………………………………………………………….19
2 «БОНАТТИ» ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ ҚЫСҚА ... ... ... ... ... ... ... ЖШС ұйымдастырушылық-экономикалық ... ... ЖШС ... ... ... ... ЖШС қаржылық көрсеткіштерін талдау…………………………37
2.4 «Бонатти» ЖШС қаржылық саясатын қысқа мерзімде ... ... ... мен есептеу………………………………………………40
2.5 Кәсіпорынның қаржылық саясатын қысқа мерзімде жедел басқару бизнес-
жоспарын құру әдісі ретінде……………………………………………………….45
3 ... ... ... ... САЯСАТЫ КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ... ... ... ДАМУ ... ... ... ... саясатын жетілдіру жолдары..51
3.2 Кәсіпорындардың ағымдағы қызметі негізінде қаржылық ... ... ... және жоспарлау жүйесінің ... ... ... ... ... ... жылдары рыноктық қатынастарға
көшуге байланысты Қазақстан экономикасында көптеген ... ... ... ... ... көптеген шағын кәсіпорындар нақты
түрде еркіндікке қол ... ... ... мен экономикалық
тиімділіктерді басқару шешімдерін ... ... ... ретінде
қолданыла бастады.
Экономиканың дамуы көп жағдайда қаржы ... ... ... ... қаржы саясатының тиімді жүргізілуіне ... ... – бұл ... ... дамуы жөніндегі
міндеттерді шешу үшін қаржыны пайдалану жөніндегі мемлекеттің ... ... ... ... ... оның ... нәтижесі. Ол
мемлекеттің экономикалық саясатының құрамды бөлігі болып табылады. ... ... ... ... ... ... және жинақтау және
экономикалық саясат жасайтын дамудың бағыттары бойынша оларды ... ... ... ... ... ... ... кредит, баға және ... ... Өз ... ... ... саясаты тек оның
экономикалық және қаржылық саясатын жүзеге асырудың ... ... ... ... рөлді орындайды. Мемлекеттік саясаттың басқа да бағыттарын –
ұлттық, геосаясатты, әскери саясаттарды да ұмытуға болмайды.
Осы бес бағыттың ... ... ... ... негізгі
құралы болып табылатын қаржы саясатын анықтайды.
Мемлекет экономикалық ... ... және ... мақсатында мынадай
салық түрлерін қолданылады: тұтынушыдан ... ... және ... ... ... ... сонымен қатар кез- келген пайда көзіне
салынатын салық. ... ... ... ... ... ... белгілейді. Бұл жерде қаржылық саясаттың кері ... ... ... және ... ... ... ... зиянды
қалыптастыратын салық және инфляция әсерін талдауға ... ... ... ... ... ... заңдардың
әсерін ескере отырып және даму міндеттеріне сәйкес қаржыны жоспарлы түрде
ұйымдастыру мен пайдалану болып табылады.
Нарықты экономикалық ... ... ... ... қызметін тиімді ұйымдастыру, қаржылық тұрақтылыққа, еркіндікке
жету мақсатында қаржылық саясатын тиімді ... ... ... ... ... басқарудың мақсаты: бәсекелестік күресте жеңіп шығу;
банкроттыққа ұшырамау; бәсекелестермен күресте ... ... ... ... құнын көтеру; өндіріс және өткізу көлемін өсіру;
шығындарды төмендету; қызметтің рентабельділігін қамтамасыз ету. ... жету үшін ... ... ... ... оның ... роль ... қатынастардың, шағын және орта кәсіпкерліктің дамуы
жағдайында экономикада ... ... ... шығу және ... өз ... алу үшін шаруашылық субъектілері өз қызметтерін, ... ... ... ... ... Бұл мақсатқа жетуде дұрыс
ұйымдастырылған қаржы саясаты, оны жүзеге асыру жолдарын дұрыс ... ... ... табылды.
Дипломдық жұмыстың зерттеу мақсаты – қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... жүйелерін ұйымдастыру,
оны жүзеге асыру жолдарын анықтап, рынокты экономика жағдайында ... ... ... үшін ... ... ... ... пәні – бәсекелестік орта жағдайындағы қысқа мерзімді қаржы
саясаты кәсіпорын қаржысын ... ... ... ... ... және экономикалық аспектілері болып табылады.
Зерттеу болжамы – Қазақстанның кәсіпорындары және және «Бонатти» ЖШС
бизнес-жоспарын талдау болып табылады.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын
қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі жүйесіұғымына ... ... ... ЖШС қаржы қорлары мен қаржы ресурстарын тарту жолдарының
негізін анықтау;
б) кәсіпорын мысалында оның қаржылық-шаруашылық ... ... ... ... жүргізу;
в) экономикалық саясаттың бір бөлігі ретіндегі қаржы ... ... ... ... ... нысаны – Қазақстанның кәсіпорындары және «Бонатти» ЖШС болып
табылады.
Мәселенің ... ... ... мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын
қаржысын жедел басқару негіз ... ... ... ... ... ... оның ... және қаржылық
қатынастар жүйесіндегі, ұдайы өндіріс ... рөлі ... ... ... және ... ... еңбектер жазған. Дипломдық жұмысты
орындау барысында танымал ... ... ... ... Қ.К.
Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А. Құдайбергенов ... ... ... В.К., ... В.В., ... О.Н.«Бухгалтерский
учет на предприятии», Кеулімжаев Қ.К., Әжібаева З.Н., Құдайбергенов н.А.,
Жантаева А.А. ... ... ... Б, ... Х, ... Д ... учета», т.б. әдебиеттер қолданылды. Отандық және ... ... ... ... ... ... ... және қызметтерін талдау ... ... ... оқу ... ретінде жарық көрген.
Мәселенің деректік көзі ретінде статистикалық мәліметтер, Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңнамалық актілері, қаржы рыногы
мен қаржы ... ... және ... ... мәліметтері,
Қазақстан статистикалық басқармасының ... ... ЖШС ... ... осы ... ... ... мен монографиялар болып
табылады
Зерттеудің әдіснамалық және теориялық негіздері – ... ... ... ... қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі ... ... ... тұрақты даму теориясы, сондай-ақ күрделі
әлеуметтік-экономикалық жүйені стратегиялық басқару сұрақтарын жан-жақты
талдаған танымал ... және ... ... ... дипломдық
зерттеудің жалпы теориялық негізі болып табылады. ... ... ... ... статистика – экономикалық, салыстырмалы
талдау, топтастыру, сараптама әдістері қолданылды.
Зерттеу ... ... ... ... ... және
сараптаушылық бағалауды ескерумен жүйелік және ... ... ... ... ... ... ... мерзімді қаржы саясаты
кәсіпорын ... ... ... ... ... жүйесін талдаудың
концептуалды алғышарттарын ... және ... ... ... ... ... жаңалықтың негізгі тұстарына мыналар жатады:
- қаржылық ... ... ... ... және ... ... ... бірігуіне негізделген қысқа
мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ... ... ... ... ... орны анықталды;
- «Бонатти» ЖШС қарыз қаражаттарын есептеу ... ... орны мен мәні ... ... қайтару мақсатындағы кәсіпкерлік ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың қызығушылықтарын ... ... ... ... саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз
ретіндегі жүйесін талдаудың ... ... ... ... ... даму ... ... отырып, қысқа мерзімді
қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негіз ретіндегі ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы дипломдағы теориялық жағдайлар мен практикалық
ұсыныстарды «Бонатти» ЖШС ... ... ... ... ... қаражаттары, қаржылық ресурстарының басқарушылар
кеңінен пайдалануы мүмкін ғылыми ... ... ... ... ... ... және ... сабақ жүргізуде
қолдануға болады.
Практикалық базасы ... ... ЖШС және ... ... қысқа мерзімді қаржы саясаты ... ... ... ... ... ... талдау болып табылады.
Диломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш ... ... ... тізімінен тұрады. Сандық материалдар кестелерде,
суреттерде және қосымшаларда келтірілген.
Дипломдық жұмыстың бірінші ... ... ... ... ... ... ... басқарудың теориялық негіздерін құрайтын қаржы
саясатының түсінігі, ... ... ... ... ... ... қаржы саясатының негізі және оның қысқа ... асуы ... ... ... ... тарауында экономикалық өсу процесіндегі
«Бонатти» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қысқа ... ... ... қаржысын жедел басқару негізін құрайтын «Бонатти» ЖШС
ұйымдастырушылық-экономикалық қызметіне сипаттама, «Бонатти» ЖШС қаржылық
жағдайын ... ... ЖШС ... көрсеткіштерін талдау, «Бонатти»
ЖШС қаржылық саясатын қысқа мерзімде жедел басқару ... ... ... ... қаржылық саясатын қысқа мерзімде ... ... құру ... ... ... жөнінде қаралды.
Дипломдық жұмыстың үшінші тарауында Қазақстанда қысқа мерзімді қаржы
саясаты кәсіпорын ... ... ... ... ретіндегі даму
перспективасы негізін құрайтындар: Қазақстандық кәсіпорындардың қаржылық
саясатын жетілдіру ... ... ... қызметі негізінде
қаржылық саясатын қамтамасыз етудегі талдау және жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... Диломдық жұмыс компьютерде терілген 66 бетте,
оның ішінде 12 ... 2 ... 3 ... ... ... ... ... САЯСАТЫ КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫН ЖЕДЕЛ БАСҚАРУДЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... барлық бағыттарын қамтиды. Қоғамдық
қатынастардың өрісіне қарай экономикалық немесе әлеуметтік, мәдени немесе
техникалық, ... ... ... ішкі немесе сыртқы саясаттар болады.
Кез келген қоғамда мемлекет қаржыны өзінің қызметтері мен ... ... ... белгілі бір мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... іске ... қаржы саясаты маңызды рөл атқарады.
Қаржы саясаты – бұл қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуы ... шешу үшін ... ... ... ... ... ... басқарудың түпкілікті мақсаты, оның нақтылы жүйесі. Қаржы
саясаты мемлекеттің ... ... ... бөлігі болып табылады
[1].
Қаржы саясаты түрлі басқа саясат сияқты қондырмаға ... ал ... ... және ... ... ... ... формацияның бір бөлігі ретінде көрінетін қаржы қатынастары
базистік болып табылады. Қаржы ... ... және ... ... ... белсенді тетігі болып табылады.
Қаржы саясаты қаржы ресурстарын іздестіру, шоғырландыру және жинақтау
және ... ... ... ... бағыттары бойынша оларды бөлудің
міндеттерін шешеді.
Қаржы ... ... ... ... ... несие, баға және кеден
саясатын кірістіреді.
Қаржыны басқарудың ... ... ... ... ... Қаржы саясатын жасауға биліктің заңнамалық және атқарушы
тармақтары қатысады. Қаржы саясатын жасаудағы басымдық ... ... ... Республикасының Президентіне жатады, ол жыл сайынғы
Жолдауында ағымдағы жылға және ... ... ... ... басты
бағыттарын анықтайды. Үкімет сол Жолдаудың шеңберінде іс-қимыл жсауы тиіс.
Осыған орай ... ... ... бір ... ... ... ... іске асыруға қажетті заңдардың жобаларын жасайды және оларды
қарап, қабылдау үшін Президентке тапсырады.
Мезгілінің ... және ... ... ... ... қаржы саясаты қаржы стратегиясы мен қаржы тактикасы болып
бөлінеді.
Қаржы стратегиясы экономикалық және әлеуметтік ... ... ... және ірі ... ... ... қарастыратын қаржы
саясатының ұзақ мерзімді курсы. Қаржы саясатының мазмұны экономикалық
жүйеде қаржыны ... ... ... ... ... ... стратегиясын мемлекет қоғам дамуының ірі тарихи кезеңдеріне
үйлестіре отырып жасайды.
Қаржы тактикасы ... ... ... дер ... ... ... ... қайта топтастыру арқылы қоғамды дамытудың нақтылы
кезеңінің мәселелерін шешуге бағытталған. Ол назарды кезек күттірмейтін
міндеттерді ... ... ... ... ... ... ... саланың экономикасындағы ауытқушылықтарды жоюға аударта
отырып, стратегиялық нұсқаманы анықтайды [2].
Қаржы стратегиясы мен қаржы тактикасы өзара ... ... ... ... тудырады, себебі қоғам қаржы
саясатын жасауда ерікті емес, ол ... ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыттары:
1) шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының ... ... ... ... ... жүргізу;
2) дағдарысты жай-күйді жою және қаржы жүйесін сауықтыру;
3) халықты әлеуметтік қорғау жөнінде шаралар кешенін жүргізу.
Қаржы ... ... ... ...... ... мен ішкі және ... борыштың мөлшерін, қаржы нарығын дамыту,
қолданыстағы салық жүйесін жетілдіру, инфляцияның қарқынын төмендету және
т.б. шешу үшін ... ... ... ... оның бірнеше нұсқалары ... ... ... бағалаудан өткізіледі, неғұрлым оңтайлы нұсқасы
Үкіметке жіберіледі. Көп нұсқалы жоба математикалық үлгілеу және ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының босалқы қорын
құру ... ... ... ... ... ... ресурстарын бөлуге және
оларды негізгі бағыттарға шоғырландыруға үлкен маңыз ... ... ... ... ... ... қоғамдық өнім және ұлттық табыс;
2) инвестициялаудың ауқымы;
3) негізгі қорларды (капиталдарды) жаңартудың қарқындары;
4) еңбек өнімділігінің өсуі;
5) халықтың тұрмыс деңгейі;
6) ... ... ... саясатына ақша-несие саясаты қосылады.
Қаржы саясатының бағыттары фискалдық және экономикалық саясат болып
табылады. Фискалдық ... ... ... ... ... ... ... процестерді реттеумен
байланысты [3].
Қаржы саясатының басты субъектісі мемлекет болып табылады. Мемлекет
қоғамның ұзақ ... ... ... ... ... бағыттарының
стратегиясын жасайды және алдағы кезеңге арналған міндеттерді, қаражаттарды
және оған жетудің жолдарын анықтайды. Қоғамдық ... ... ... ... ... тән ... болады.
Қаржыны басқарудың бүкіл жүйесі ... ... ... Қаржы саясатын жасауға биліктің ... және ... ... ... ... оның конституциялық
ерекшеліктеріне қарай жалпы экономикалық ... ... ... ... басымдық Қазақстан Республикасының Президентіне жатады, ол жыл
сайынғы Жолдауында ағымдағы жылға және ... ... ... ... ... ... ... экономиканы дамытудың басты
бағыттарын жүзеге асыру және қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз
ету мақсатымен осы Жолдаудың шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі ретінде Үкімет қаржы саясатын іске
асыруға қажетті заңдардың жобаларын жасайды және ... ... ... ... ... (Сурет 1.1).
ҚОНДЫРМА
Қаржы органдары
Қаржы саясаты
Қаржы механизмі
ҚАРЖЫ РЕСУРСТАРЫ
ҰДАЙЫ ӨНДІРІС
Экономикалық категориялар
Экономикалық заңдар
Өндірістік ... ... ... және ... мәселелердің сипатына қарай
қаржы саясаты қаржы ... мен ... ... болып бөлінеді.
Қаржы стратегиясы экономикалық және әлеуметтік стратегия мен
анықталып, перспективаға есептелген және ірі ... ... ... қаржы саясатының ұзақ мерзімді курсы. Ол
макроэкономикалық ... ... ұзақ ... бағытталған, ал оның
шеңберіндегі күнделікті міндеттер басты стратегиялық мақсатқа ... ... ... ... ... ... қаржы саясатының мазмұны
экономикалық жүйеде қаржыны пайдаланудың стратегиялық бағыттылығымен үнемі
анықталып отырады [3].
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... дәйекті жүзеге асыру сатыларын қамтиды:
1) экономикалық заңдардың әрекеті, экономиканың жай-күйі, ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдамасын әзірлеу;
2) экономикалық саясаттың тиісті мақсаттары мен міндеттерін негіздей
отырып, қаржы саясатының стратегиялық және ... ... ... ... ... ... ... іс жүзінде жүзеге
асыру.
Осы негізгі үш буынның ... ... ... ... анықтайды.
Экономикалық заңдардың іс-әрекетін есепке ала отырып, қоғамды
дамытудың міндеттеріне байланысты ... ... мен ... ... ... мазмұны болып табылады.
Қаржы саясатының шешетін басты міндеттері:
1) ... ... ... нақты кезеңінің ерекшеліктері негізінде қаржы
ресурстарының неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын қоғамдық өндірістің өрістері арасында, ұлттық
шаруашылық ... ... ... бөлу және ... ... бір ... ... экономикалық дамудың белгіленген бағыттарын орындау үшін тиісті қаржы
механизмін жасап, оны ... ... ... ... мақсаты – қоғам дамуының аса маңызды қажеттіліктерін
қанағаттандыруға қажет қаржы ресурстарын ... ... ...... ... ... жету және
экономиканы тұрақтандырудың негізінде ұлттық шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ... негізіне жалпы және жеке қағидалар
жатқызылады.
Қаржы саясатын жүргізгенде оның келесі қағидаларын жүзеге ... ... ... ... ... және ... кезінде қоғамдық өндірістің
барлық қатысушыларының, әлеуметтік, ұлттық және кәсіби топтардың
мүдделерін сақтау;
2) қаржы қатынастарының ... ... ... ... ... ... барлық аялары мен буындарында кірістер мен
шығыстардың ... ... ... ... ... пен ... ... субъектілер арасында қаржы
ресурстарын оңтайлы бөлу.
Қаржы саясатының ... ... ... ... ... экономикалық заңдардың іс-әрекетін ескеру;
- нақты тарихи жағдайларды ескеру;
- өткен жылдардың ... ... және ... ... ... жеке ... жататындар:
- қоғамда қаржы жүйесінің ұтымды ... ... ... ... ... ... ... құрылуын қамтамасыз ету;
- қаржы жүйесінің барлық салалары мен буындарындағыв кірістер мен
шығыстардың тепе-теңдігі;
- бюджеттегі ... ... асып ... ... ... қаржы және ақша-несие саясатының тепе-теңдігі және ... ... ... шаруашылық өмірде қаржы механизмі арқылы жүзеге
асырылады. Қаржы механизмі – бұл ... ... ... ... ... нысандарының және әдістерінің жүйесі.
Қаржы механизмі мемлекет белгілеген қаржы ... ... ... ... іске асырады [4].
Қаржы механизмі – экономикалық және ... даму үшін ... ... ... ... қолданатын қаржы қатынастарын ұйымдастыру
нысандарының, қаржы ресурстарын қалыптастырып, пайдалану әдістерінің
жиынтығы. ... ... ... ... ұйымдастырудың түрлерін,
нысандарын және әдістерін, оларды сан жағынан ... ... ... ... ... субъектілердің қаржылық механизмі
және мемлекет қаржысының механизмі болып екіге бөлінеді. Өз кезегінде ... ... жеке ... ... ... ... мемлекет
қаржысының механизмі бюджеттік механизм және бюджеттен тыс ресурстар
механизмі ... ... ... ... ... ... де өзіне тән ішкі
құрылымы бар және ол айтарлықтай күрделі.
Қаржы механизмінің ... ... үшін оның ... ... ... талдаудың қосалқы жүйесі, блогы, элементі сияқты
ұғымдарын пайдаланған орынды.
Қаржы механизмінің қосалқы жүйесі оның ... ... ... ... ... ... қаржылық жоспарлау, қарж тұтқалары мен
ынталандырмалары, ұйымдық құрылым және ... ... ... ... ... механизмінің блогы – бұл жалпы мақсатты бағыттылық белгісі
бойынша ... ... ... ... элементтердің жиынтығы [5].
Қаржы механизмінің элементі – бұл қарапайым шаруашылық нысан, ол
арқылы қоғамдық ... ... ... ... түрде білінеді.
Әрбір элемент бірыңғай қаржы механизмінің құрамдас бөлігі болып
табылады, бірақ өзінше ... ... және ... ... ... ... механизмі элементтерінің – қаржы қатынастарын ұйымдастырудың
нысандарының, түрлерінің, әдістерінің ... ... ... ... ол ... ... ... сандық параметрлерін
белгілеу жолымен қозғалысқа келтіріледі.
Шаруашылық және ... ... ... ... ... ... Нормативтер – шығындардың немесе ресурстарды
бөлудің есептік түрде негізделген мөлшерлері. Ал лимиттер – ... ... ... олар ... ... ... [6].
1.2 Қаржы саясатын жүзеге асыруда пайдаланатын құралдар
Қаржы саясатының жүзеге асыруда пайдаланатын ... ... ... ... мен қаржылық бақылау құралдары жатады.
Осылармен қаржы саясаты ... ... – бұл ... және аралас экономикалық-әлеуметтік
жүйелерге оларды жетілдіру және дамыту мақсатында әсер ету ... ... ... – бұл ... ... ... жетудің мақсаты;
қаржы механизмі – бұл мақсатқа жетудің құралы; қаржы саясаты – ... ... ... ... қорытынды нәтижесі.
Қаржыны басқарудың мақсаты макроэкономикалық теңгерімділікте, ... ... ... ... ... валютаның беріктігінде,
мемлекет пен қоғам барлық мүшелерінің экономикалық мүдделерінің ... ... ... мен ... ... табылады.
Қаржыны басқару негізіне қойылатын қағидалар:
1) басқарудағы демократизм;
2) ... ... ... ... ... экономикалық және әкімшілік әдістердің оңтайлы
үйлесуі(ұштасуы);
4) басқарудың ғылымилығы;
5) орталықтандырылған, салалық және ... ... ... басқарудағы жауапкершілік;
7) шаруашылық шешімдерінің сабақтастығы.
Қаржыны басқарудың екі қыры бар: біріншіден, мемлекет ... ... ... мен ... өрісті басқарудың тетігі, тұтқасы
ретінде пайдаланады, сөйтіп ол қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... өзі ... объектісі болып табылады: қаржы
қатынастарының нысандары, ақша қорлары, қаржы аппараты, яғни ... ... ... ... ... көзқарас қаржы қатынастарының әрбір өрісінде,
олардың әрбір буынында оны ... көп ... ... пен ... айқындайды.
Қаржыны басқару субъектілері қаржыға мақсатты ықпал етудің өзіндік
әдістері мен нысандарын пайдаланады. Қаржыны басқару элементтері: ... ... ... ... ... ... ғылыми негізделген жоспарлау мақсаты үшін де,
сондай-ақ бүкіл қаржы процесін жедел ... үшін де зор ... ... алудың ақиқаттығы мен уақыттылығы негізделген шешімдер ... ... ... ... ... статистикалық және жедел
есеп беруге ... ... ... ... ... ... орын алады. Бұл –
жоспарлы тапсырмаларды орындауға қажетті ақша ... ... ... көздерін анықтау; орталықтандырылған және орталықтандырылмаған ақша
қорлары ... ... ... салалары мен әкімшілік-аумақтық
бірліктері арасында ... ... ... ... ... ... нақты бағыттарын анықтау және т.б [7].
Ұйымдастыру – басқарудың барлық буындарының жөнге ... ... ... жоғары нәтижелілігін, басқару
қызметкерлерінің ... мен ... ... ... ... ... жоғары болуы тиіс. Бұл қаржы
құрылымдарының барлық қызметкерлерінің біліктілігі мен жеке ... ... ... ... – бұл ... ... орындалуы үшін қаржы
ресурстарын икемді, шебер жұмсау, белгіленген нәтижеден теріс ауытқулардың
барлық түрін алдын алуға және жоюға ... ... ... ... ... процесінде де, сонымен
бірге жедел басқару сатысында да жүзеге асырылады. Ол қоғамда барлық ... ... ... мен ... ... және ... ету
жөніндегі қаржы құқығының нормаларын ... алып ... ... ... қамтиды.
Қаржыны басқаруда объектілері мен ... ... ... ... ... ... сан алуан түрлері бола алады, ... ... ... ... асыратын ұйымдық құрылымдар.
Қаржы аппараты – бұл қаржыны ... ... ... ... ... ... және ... шаруашылық саласында қаржыны басқаруды
кәсіпорындардың, ұйымдардың және мекемелердің қаржы бөлімдері мен ... ... ... ... министрліктер мен ведомстволардың
қаржы бөлімдері мен басқармалары жүзеге асырып отырады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысын ... ... ... ... қоғамдардың,
серіктестіктердің қаржы департаменті ... мен ... ... ... ... ... мен қаржы қызмет
орындары жүзеге асырады [8].
Қаржылық жоспарлау мен болжау – бұл қаржы механизмінің ... ... ... аса ... ... бірі және ... ... құрамды бөлігі.
Қаржылық болжау жоспарлаудың алдында болады және көптеген ... ... ... ... ... ... ... нақтылы жолдар, көрсеткіштер, өзара үйлесілген міндеттер,
оларды іске асырудың дәйектілігі, таңдалған мақсатқа ... ... ... ... – бұл қаржы жоспарларын (тапсырмаларын) әзірлеу,
қаралған мерзімде оларды орындау, белгіленген мақсаттарға жетуге бағыталған
процесі. Жоспарлау басқарудың элементі ... ... ... ... ... табылады.
Қаржылық жоспарлаудың обьектісі шаруашылық жүргізуші субьектілері мен
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... сметаларынан бастап мемлекеттің қаржы жоспарына ... ... ... ... табылады. Әрбір жоспарда белгілі бір мерзімге
белгіленген кірістер мен ... ... және ... жүйелерінің буындары
мен байланыстары анықталады [9].
Қаржылық ... ... ... жоспарлы тапсырмаларды орындауға қажетті ақшаның көлемі мен
олардың көздерін анықтау;
- кірістерді өсірудің, ... ... ... ... ... және ... қорлар арасында
қаражаттарды бөлуде оңтайлы үйлесімдерді ... ... ... ... ... ... ... тәсілдемелер:
а) статистикалық (өткен жылдардың шығыстарын қосып, өткен жылдардың
санына бөледі);
б) нөлдік база тәсілдемесі (барлық айқындамалар қайта ... ... әдіс ... ... ... алады және олар мүмкіндіктермен
үйлестіріледі).
Қаржылық ... ... ... ... мен қорланымдарды
жасау, бөлу және қайта бөлуді ... ... ... ... ... мүмкіндігі ретінде көрінеді және осының негізінде
орталықтандырылған және ... ақша ... ... ... ... ... және оның буындарын басқарудың аса
маңызды ... ... ... Оны ... ... пен ... мекемелері және олардың жоғарғы құрылымдары жүзеге асырады.
Нарықтық ... ... ... екі ... байланысты
көбінесе болжау ретінде жүргізіледі.
Қаржылық болжау – мемлекеттің мүмкін болатын қаржы жағдайын ... ... ... ... жоспарларының көрсеткіштерін негіздеу (дәлелдеу).
Болжамдар орташа мерзімді (5-10 жыл) және ұзақ ... (10 ... ... мүмкін. Қаржылық болжау қаржы ... ... ... ... ... ... белгілі бір кезеңіне арналған қаржы саясатының
тұжырымын ... ... ... мақсаты – болжанған кезеңдегі ... ... ... ... ауқымын, оларды қалыптастырудың
көздерін және ... ... ... табылады.
Қаржылық болжау келесі әдістерді қолдануды қажет етеді:
- қаржы жоспарлары ... ... ... ... үлгілерді жасау;
- корреляциялық-регрессиялық талдау;
- тікелей сараптық бағалау әдісі.
Нарықтық экономикада индикативтік, яғни ... ... ... Ол ... ... ... және
қаржы қызметінің субьектілеріне экономикалық реттеушілер арқылы жанама
түрде ықпал етеді. Индикативтік жоспарлау ... ... ... және ... ... ұзақ мерзімді бағыттарын анықтауда
маңызды орын алады, мұның процесінде экономиканы ойдағыдай дамытудың ... ... ... ... ... 1993 жылдан бері қолданылады. 1996
жылдан бері ағымдағы индикативті ... ... ... ... жасау жұмыстары қалыптасты.
Индикативтік жоспардың ажырағысыз ... ... ... ... ... Бұл ... ... мақсаты – болжанған дамуды
қамтамасыз ету үшін қаржы ресурстарының шамаланған ауқымын және олардың
бағытын анықтау.
Қаржылық жоспарлау ... ... ... және ... ... ... ... жоспарларын жасағанда екі негіздің (бастаудың) ... ... ... жергілікті (төмен) бастаманы
барынша дамытумен етене ұштасуын білдіреді.
- бірлік қағидаты қаржылық жоспарлаудың экономикалық және ... ... ... ... мен өзара тәуелділігінде көрініп
білінеді. Қаржы жоспарларының негізінде экономикалық және ... ... мен ... ... ... ... үздіксіз қағидаты келешектік және жылдық (ағымдағы)
қаржы жоспарларының ... ... ... ... келешектік жоспарлаудың
іс-қимылының мезгілін ұзартумен және жылдық жоспарлауда олардың міндеттерін
нақтылаумен қол ... ... ... бұл ... ... ... ... іс-қимылының арасында ... ... ... ... олардың нақтылы даму келешегін анықтай
отырып, дұрыс бағыттауға мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде көптеген ... ... ... және ... ... жоспарлауда да жалпы дүниежүзілік стандарттарға көше
бастады. Бұл бизнес-жоспар.
Бизнес-жоспар – бұл кәсіпкерлік қызметтің техникалық-экономикалық
негізіне ... ... ... ... ... ... мен ... - өнім
өткізудің болжамын, табыстар мен шығыстардың кестесін, ақшалай шығыстар мен
кірістердің ... ... ... кәсіпорындар активтер мен
пассивтердің балансын және ... ... ... көрсеткіштер – ... ... ... және ... ұлттық шаруашылықтың ақшалай табыстары ... ... және ... байланысты қызметтің түрлі
жақтарын сипаттайтын жоспардың, есептің ... ... ... ... ... ... және ... тұлғаланады. Қаржылық көрсеткіштер сан және сапа түрінде
белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... [11].
Шаруашылық жүргізуші субьектілердегі абсолюттік қаржылық көрсеткіштер:
- өнімді (қызметті немесе жұмысты) өткізуден түсетін түсім;
- ... ... ... ... жалпы табыс;
- кезең шығындары;
- негізгі қызметтен түсетін табыс (зиян);
- ... ... ... таза ... ... ... ... субьектілердің көлемдік көрсеткіштері:
- инвестициялардың көлемі;
- жарғылық капиталдың мөлшері;
- өндірістік және ... даму ... ... ... тұтынушылармен, банкпен, бюджетпен есеп
айырысудың көрсеткіштері;
- ... ... ... ... ... қаражаттары көздерінің көлемі.
Шаруашылық жүргізуші субьектілердің салыстырмалы көрсеткіштері:
- табыстылықтың (рентабелділіктің) деңгейі;
- акциялар бойынша табыстылық;
- ... және ... ... ... ... ... ... сақтық қызметтерінде, зейнетақы және басқа қорларда айрықша
көрсеткіштер пайдаланылады.
Салық салу кезінде ... ... ... ... ... ... ... салынбайтын табыс, айналым және импорт сияқты және басқа
көрсеткіштер қолданылады.
Мемлекеттік ұйымдар мен ... ... және жеке ... ... көрсеткіштері қолданылады.
Жиынтық қаржы көрсеткіштеріне бюджеттің кірістері мен ... ... жеке ... ... мен ... үлес
салмақтары, бюджеттер тапшылығының сомасы, мемлекеттік бюджет кірістерінің,
шығыстарының, тапшылығының ұлттық табысқа ... ішкі ... ... ... және басқалары жатады.
Қаржылық көрсеткіштерді есептеу ... ... мен ... олар ... ... ... ... ғылыми
негіздеуге арналған.
Нормалар мен нормативтер салыстырмалы немесе абсолюттік шамаларда
көрсетіледі.
Қаржылық жоспарлауда қаржы ... ... ... ... ең төменгі, орташа және ең жоғарғы шекті нормалары ... ... ... мен ... ... және ... болып
бөлінеді. Бекітілетін нормалар мен нормативтер қолданыстағы ... ... ішкі ... ... ... құқықтық реттеуді қажет етеді. Соған қатысты қаржы
құқығының әр түрлі нормалары қолданылады [12].
Қаржы құқығы – бұл ... ... ... кезеңіндегі мемлекеттің
міндеттерін жүзеге асыру үшін қажетті ақша ... ... бөлу ... ... ... ... қаржы қатынастарын реттейтін ... ... ... ... ... бағыттар бойынша: бюджет
құқығына, ... ... ... ... бөлінеді. Қаржы құқығына
сонымен бірге валюта және сақтық заңнамасын, банк құқығын, ... ақша ... ... реттеу сияқты бөлімдерді де қосады.
Қаржылық бақылау – қаржы жүйесінің барлық буындарының ... бөлу және ... ... ... ... ... ... бақылау ол басқарудың қаржылық жоспарлау, қаржыны жедел
басқару сияқты ... ... ... байланысты және бір мезгілде
жүзеге асырылады.
Қаржының бақылау функциясы – ... ішкі ... ал ... ... тән ... ... ретіндегі бақылау ... ... ... ... ... ... ... негізделген қаржы саясатын, тиімді
қаржы механизмін қалыптастыруға ... ... ... көмегімен
қаржы жоспарларының орындалуы, қаржы-шаруашылық қызметінің ұйымдастырылуы
тексеріледі.
Қаржылық ... ... – оның ақша ... ... ... ... ... экономикалық заңдардың талаптарының сақталуы;
- жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың құнын бөлу және қайта ... ... ... ... және және оның атқарылуы;
- шаруашылық жүргізуші субьектілердің, мемлекеттік мекемелердің,
қоғамдық ... мен ... ... да ... ... ... ... қаржы ресурстарының қаржылық жәй-күйі және оларды тиімді пайдалану.
Қаржылық бақылау іс-әрекетінің аясы ... ... ... ... әлеуметтік, техникалық, саяси бақылаумен жиі тура
келуі мүмкін [13].
Қаржылық ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің барлық буындары бойынша ... ... ... мен ... тексеру;
3) есеп және есептеме қағидаларының сақталуын тексеру.
Бақылауды жүзеге асырудың негізгі қағидалары:
- бақылаудың реттілігі, жаппайылығы, әмбебаптылығы;
- бақылаудың првентивтілігі, яғни оның ... алу ... ... ... ... ... (біреуге тартпаушылық);
- бақылау органдары қызметкерлерінің тәуелсіздігі.
Қаржылық тәртіп – бұл ... ... және ... ... жүргізуші субьектілерінің ақша қорларын жасаудың, бөлудің ... ... ... ... ... ... немесе макродеңгейде жүргізіледі.
Макродеңгейдегі қаржылық бақылау – бұл бүкіл мемлекет ... ... мен оның ... ... қаржылық бақылау – меншіктің барлық нысанындағы
шаруашылық жүргізуші субьектілер деңгейіндегі бақылау. ... ... ... ... бұл деңгейде бақылаудың обьектісі,
ал қаржылық көрсеткіштер оның предметі болып табылады.
Қаржылық бақылаудың сыныптамасы субьектілердегі ... ... ... ... ... ... тәсілдеріне
(әдістеріне) негізделген. Осы белгілерге қарай қаржылық бақылау үш ... ... ... оны ... ... ... ... Республикасының қаржылық бақылау жүйесі оны жүзеге ... ... ... ... және аудиторлық бақылау болып
ажыратылады.
Мемлекеттік қаржылық бақылау – ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкестігін
тексеру. Мемлекеттік ... ... ...... ... ... ... ... және тағы ... ... қаржы саясатының негізі және оның қысқа мерзімде
жүзеге асуы
Кәсіпорынның қысқа мерзімді қаржы ... бұл ... ... ... ... шешу үшін қаржыны пайдалану
жөніндегі кәсіпорынның нысаналы қызметі, қаржыны ... ... оның ... ... ... ... ... бизнес-жоспарының
құрамды бөлігі болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және өндіріс технологиясымен тығыз
байланысқан қаржылық саясатының маңызды ... бірі – ... ... мен ... сондай-ақ кәсіпорынның басқару стратегиясын
дұрыс таңдап алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді ... ... ... ... оның ... ... қызметі үшін қажет болатын қаржының
ең ... ... ... ... саясаттың ішкі, маңызды факторларының бірі – бұл қаржы
ресурстарының құрамы мен ... ... ... ... ... ... таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза ... ... көп ... ... ол өзін ... сезіне
алады. Сонымен бірге тек таза табыстың көлемі ғана емес, сонымен қатар оны
тарату құрылымы, ... ... ... ... ... де ... ... табылады.
Кәсіпорынның қаржылық саясатына қарыздық ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді.
Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп тартатын болса, оның ... де ... ... болады, алайда, сонымен бірге қаржылық
тәуекелділік те өседі – яғни ... өз ... ... ала ма, жоқ па? – ... ... ... де бұл жерде кәсіпорынның төлеу қабілеттілігінің ... бір түрі ... ... ... роль ... ... қорыта келе, кәсіпорынның қаржылық саясатына
әсер ... ... ішкі ... атап көрсетуге болады:
• кәсіпорынның салалық топқа жатуы;
• шығарылатын өнімнің (жұмыс, қызмет) ... және оның ... ... бар сұраныстағы үлесі;
• төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
• шығындардың көлемі, олардың ақшалай ... ... ... мен ... олардың құрамы мен құрылымын қоса
алғандағы мүлік пен қаржы ... ... ... басқару тиімділігі.
Сыртқы факторларға шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда үстемдік теуші ... мен ... ... ... ... және ... табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және
несие саясаты, кәсіпорынның қызметін бақылау жөніндегі заң актілері, ... ... және тағы ... жатады.
Кәсіпорынның тұрақты қаржылық жағдайын қалыптастыруда оның өз
контрагенттерімен (салық ... ... ... ... акционерлер және тағы басқалар) өзара қарым-қатынасы үлкен әсер
етеді. Сондықтан да серіктестермен реттелеген іскерлік ... болу ... ... ... бірден-бір шарты болып ... ... өз ... ... тұрақты тиімділікке ие және дивиденттерді
ұқыпты ... ... ... ... ... ... болуы үшін, тек бүгінгі күні ғана емес, ... ... ... ... ... қарағанда жақсы болуы тиіс.
Сондай-ақ, бұл жыл сайын өз облигациясыбойынша белгілі бір ... ... ал заем ... ... ...... ... толық
өтеуді талап ететін облигация иелеріне де қатысты. Кез келген коммерциялық
кәсіпорын сияқты ... де өз ... ... ете ... ... өз қарызын уақытында және толық өтеуін қалайды, сондықтан оны
беру туралы шешім қабылдай отырып, кез ... банк өз ... ... және бұл ... ... ... тексереді. Басқаша айтқанда,
кәсіпорынның қаржылық жағдайы банктер осы кәсіпорынға несие беру ... ... па, ал бұл ... ... ... ...... пайызбен және қанша
мерзімге деген сұрақтарды шешудегі негізгі белгі болып табылады.
Жабдықтаушылар мен тұтынушылар ... және ... ... ... ... ... үлкен ықыласпен отырады. ... ... ... ... ... ... жағдайы тұрақты болғанын
қалайды, себебі тек осындай кәсіпорын ғана ... мен ... да ... ... және ... төлей алады.
Осылайшы, қаржылық жағдай кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін және
оның іскерлік қарым-қатынастағы потенциалын ... ... ... оның ... қаржылық және басқа қатынастар тұрғысындағы
экономикалыұ ... ... ... ... Кәсіпорынның қаржылық жағдайының объективті дұрыс бағасын алудың
ең жақсы тәсілі, бұл – талдау, ол кәсіпорынның даму ... ... ... қызметіне кешенді түрде баға беруге мүмкіндік ... ... ... ... ... өңдеумен кәсіпорынның өзінің
өндірістік кәсіпкерлік қызметі арасында ... ... ... осы мерзімге дейінгі уақытта қаржы ресурстарын қаншалықты
дұрыс басқарды деген сұраққа жауап береді: кәсіпорын осы ... ... ... ... ... дұрыс басқарды. Қаржы ресурстары
жағдайының нарық талаптарына сай болуы және де ... ... ... жауап бере алуы өте маңызды болып табылады,
себебі қаржылық ... ... ... ... ... және оның ... ... қаражаттың болмауына, ал көп болуы –
дамуға кедергі жасап, басы ... ... және ... ... ... әкеліп соқтыруы мүмкін [14].
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайн талдаудың ... ... ... ... болып табылады:
• қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру мерзіміндегі
өзгерісі;
• активтер мен олардың ... ... ... сәйкестікті,
оларды таратудағы рационалды және пайдаланудағы тиімділікті
зерттеу;
... ... ... оның ... ... және ағымдағы
міндеттемелермен ара-қатынасын анықтау;
• қаржы-есептік және несие ережесін сақтау;
• кәсіпорын активтері және оның ... ... ... ... айналымдылық есебі, оның ішінде дебиторлық
борыш және қорлар есебі;
• баланстың өтімділігін, ... ... ... ... ... ... және салыстырмалы
көрсеткіштерін анықтау;
• кәсіпорын табыстылығын бағалау;
• кәсіпорын табысының салыстырмалы ... ... ... ... әсер етуші факторларды есептеп
шығару;
• кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
... ... ... ұзақ және ... ... ... оның қаржылық стратегиясын анықтау.
Қаржылық жағдайды талдау кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың
қортындылаушы кезеңі болып ... Және ол 3 ... ... ... және өткізу; бұлардың жиынтығы коммерциялық, ... ... ... құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі – бұд оның ... ... ... және ... капиталдың көлемі мен құрамыан
өзгеріс әкелетін қызметі болып ... Ол ... ... ... түсуі мен тиімді пайдаланылуына, есеп және несие тәртібін сақтауға,
меншікті және қарыз ... ... ... сондай-ақ кәсіпорынның тиімді қызмет ету мақсатында
қаржылық тұрақтылыққа қол ... ... ... ... қызметінің
қаржылық, өндірістік және коммерциялық жақтары арасында тығыз байланыс пен
өзарар тәуелділік бар. Осылайша ... ... ... көбінесе
оның өндірістік-сату көрсеткіштерімен анықталады. Кәсіпорынның өзі алатын
төлемдерді және ақша ... алуы оның ... ... ... ... ... ұстап тұруына, өнім сапасының қажетті деңгейге
сәйкестігіне және оны бір қалыпты өндіруге және төлеуге ... ... ... өнімді үздіксіз өндіруі және ... ... ... ... оң әсерін тигізеді. Өндіріс процесінде
өнім сапасының төмендеуі және оны ... ... ... ... ... ... ... кедергі жасайды, нәтижесінде кәсіпорынның төлеу
қабілеті төмендейді. Кері ... та бар, ол ақша ... ... ... ... ... ... демек өндіріс
процесінің тоқтауына ... ... ... ... ... ... ... деңгейімен анықталады.
Олардың тиімділігі қаншалықты көп болса, кәсіпорын өнімді өткізу көлемін
сақтай отырып ресурстарды, ... ... ... ... ... ... Және керісінше, шикізат пен материалдар шығындарының ... ... ... ... ... ... да ресурстардың
мөлшерден тыс жұмсалуы және ... емес ... ... ... ... ... ... Еңбек және материалдық
ресурстар шығыны ең алдымен ... ... ... ... соң табыста
талдап қорытылады. Соңғы айтылған көрсеткіштің ... ... ... ... өзгерте отырып, оның ... ... ... ... ... қаржылық қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз кезеңіндегі
қойылған мақсаттарға қол ... үшін ... ... ... ... ... кепілі болып табылатын өнім өндірудің үздіксіздігін
және кәсіпорынның қаржылық саясатын қамтамасыз етеді.
Біздің ойымызша, қаржылық жағдайды ... ... ... ... ... ... бастаған жөн және оған мыналар жатады:
• кәсіпорын активтерінің құрылымдық және құрамдық ... ... ... ... көздерінің құрамдық және
құрылымдық ... ... ... ... ... ... және ... талдау;
• баланс өтімділігін талдау;
• кәсіпорынның төлем қабілеттілігін және несие ... ...... қаржылық қызметі саласындағы өз
қызметтері мен міндеттерін іске ... үшін ... ... ... ... экономикалық саясаттың құрамдас бөлігі. Қоғамдағы
экономикалық заңдар айықындайтын өндірістік қатынастар ... ... ... ... ... ... қатынастар,
олар экономикалық өмірдің белгілі бір қырын сипаттайды және дерексіз,
жалпылама түрде көрінеді: оларға ... ... ... ... ... және
т.б. жатады [16].
Кәсіпорынның дамуының әрбір кезеңіндегі материалдық, әлеуметтік және
т.б. факторларды ескере отырып ... ... ... ... шешеді:
- кәсіпорынның дамуының әрбір нақты кезеңінің ерекшеліктері негізінде
қаржы ресурстарының неғұрлым мүмкін болатын көлемін ... ... ... ... ... арасында қаржы ресурстарын ұтымды бөліп пайдалану,
ресурстарды белілі бір ... ... ... ... белгіленген бағыттарын орындау, оны ұдайы
жетілдіріп отыру.
Кәсіпорынның қаржысын басқару қаржы стратегия және ... ... ... ... ұзақ мерзімге есептелген және ... ... ... ірі ... міндеттерін шешуді көздейтін бағыт.
Қаржы тактикасы ... ... ... ... аударады, стратегиялық
нұсқауларды нақтылайды.
Кәсіпорынның қаржысын басқаруды жасақтаудың негізгі бағыттарына
төмендегілер жатады:
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық ... ... есеп және ... ... жасақтау;
- кәсіпорынның несие саясатын жасақтау;
- айналым құралдарын, кредиторлық және дебиторлық қарыздарын басқару;
- амортизациялық саясатты таңдау арқылы шығындарды ... ... ... таңдау.
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық талдауының мәні зор, себебі ол
кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері негізінде кәсіпорынның қаржы саясатының
барлық бағыттары жүзеге асырылады және қабылданатын басқару ... оның ... ... ... ... ... сапасы қолданылатын әдістемеге, ... ... ... сонымен қатар қаржы саясаты саласындағы басқару
шешімдерін қабылдайтын тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... болып
келесілер табылады:
- бухгалтерлік есептілікті талдау;
- көлденең талдау;
- тікелей талдау;
- трендтік талдау;
- қаржы коэффициенттерін есептеу
Бухгалтерлік ... ... ... есептіліктегі абсолюттік
көрсеткіштерді зерттеу болып табылады. Бухгалтерлік ... ... ... ... ... оның ... салымдары, меншікті
капиталдың қалыптасу көздері анықталады, жабдықтаушылар мен сатып алушылар
арасындағы байланыс ... ... ... ... мен ... ... ... түсімнің көлемі мен пайда мөлшері ... ... ... ... ... ... себептері анықталады.
Көлденең талдауда бухгалтерлік есептілік көрсеткіштері өткен кезең
есептілік көрсеткіштерімен салыстырылады. Көлденең талдаудың неғұрлым ... ... ... ... ... ... және ... күрт өзгерісін
талдау;
-есептілік баптарының өзгерісін басқа баптар өзгерісімен салыстыру
арқылы ... Бұл ... бір ... ... ... ... ... келмеуіне баса назар аудару қажет.
Тікелей талдау жалпы қорытынды көрсеткіштердегі ... ... ... ... және ... ... мәліметтерінің
нәтижелерімен салыстыру мақсатында жүргізіледі.
Трендтік талдау базистік жылдар деңгейінде есептілік көрсеткіштерінің
шартты ауытқуларын ... ... ... ... ... әдістерінің тиімділігі, бухгалтерлік есептіліктің
шынайылығы, есептің (есеп саясатының) түрлі ... ... ... ... ... ... қолданылатын
коэффициенттер статистикасы сияқты түрлі факторлар есепке алынуы қажет.
Кәсіпорынның қаржылық-экономикалық ... ... ... үшін ... ... және ... сыныптарға бөлу қажет.
Бірінші сынып көрсеткіштеріне ... мәні ... ... ... қатарына өтімділік және қаржылық тұрақтылық
көрсеткіштері жатады [17].
Есеп ... ... ... негізінде есеп
саясатының түрлі ережелерінің үлгісін ... алу ... ... бюджетке
және бюджеттен тыс қорларға аударылған салық сомасы, баланс құрылымы, басқа
да маңызды қаржылық-экономикалық көрсеткіштер осы ... ... ... ... ... есеп саясатын анықтау кезінде
өндірістің шикізатын және материалдарын сеептен шығару әдістері, құны төмен
және тез ... ... ... ... ... ... өндірісті
бағалау әдістер, жедел ... ... ... ... ... ... ... үлгілерін таңдау мүмкіндігі пайда болады.
Есеп саясатын оптимизациялауды неғұрлым тиімділікті өнімнің нақты түрлеріне
жүргізілген маркетингтік зерттеулер, оларды өндірісте ... және де ... ... ... жаңа ... жасақтауды жоспарлау
береді.
Салық саясаты. Бухгалтерлік баланстың өтімділігін және кәсіпорынның
төлемқабілеттілігі деңгейін жоғарлату мақсатында салық ... ... ... ... ... ... ... тиімділікті жаңа
технологиялық сызбалар мен жаңа құрылымдар құру кезінде алуға болады., яғни
салық жоспарының бірнеше үлгілерін ... ... ... ... ... ... баланстың пассиві
құрылымының және меншікті және қарыз құралдарының ... ... ... қажет. Кәсіпорын осы мәліметтер негізінде
меншікті айналым қаражаттарының жеткіліктілі немесе жетіспеушілігі ... ... ... ... ... қарыз құралдарын тарту
жөнінде шешім қабылданады, түрлі ... ... ... ... ... ... жеткілікті болса да кәсіпорынға несие
алған ... ... ... ... ... салынған
қаражаттардың тиімділігі проценттік ставкадан жоғары болуының ... ... ... қаржы қызметі қарыз құралдарына деген
қажеттілікті есептейді (олар ... ... ... ... ... ... ... несиені тиімді ұйымдастыруды (лицензияның болуын,
проценттік ставка мөлшерін, оны есептеу тәсілін- күрделі және ... өтеу ... беру ... бағалы қағаздар рыногындағы
репутациясы және т.б.); қарыз құралдарын жабудың жоспарын ... ... ... есептеу.
Айналым құралдарын (ақша құралдарын, ... ... ... ... ... ... және басқа да қысқа мерзімді
қаржыландыру құралдарын басқару ... ... ... және ... шешу көп ... ... ... және осы бағытта қаржыны
басқарудың негізі ... ... мен ... болатын төлем
қабілетмсіздігі (кәсіпорынның ... құны оның ... ... ... ... дұрыс таңдау жасау неғұрлым ... ... ... қызметі тәжірибеде қолданылатын бірнеше
тәсілдер: хеджирлеу (өтеу ... ... ... ... ... ... ссудалармен қаржыландыру; ұзақ мерзімі ссудалармен
қаржыландыру сияқтыларды таңдай отырып, ... ... ... бақылып отыру қажет. Қазіргі жағдайда кәсіпорын алынған ссудаларды
келесідей әдістермен қамтамасыз етуі мүмкін: кәсіпорынға ... ... ... ... ... өсіру, мерзімдерін ұзарту арқылы. Бірақ
бұл әдістер ... ... ... біріншіден- пайдалылығы төмен
актвитерге қаражат салу; ... ... ... ... ссуда
бойынша проценттерді төлеу мүмкіндігі арқылы. Сонымен қатар міндеттемелер
бойынша төлемді кейінге ... ... ... әдісті қолданылуы
мүмкін, бірақ кәсіпорын төлемдер мерзімдерін кейінге қалдырудың заңды ... ... ... ... ... және тұрақты шығындардың арасындағы
айырмашылықты анықтау қиынға ... ... ... кететін
шығындар өндіріс көлеміне тікелей байланысты айнымалы да, сонымен қатар
мекемені жарық ... ... ... ... ... желі және ... тұрақты шығындарда бола алады. Барлық жағдайда кәсіпорын
басшылығы барлық ... ... ... ... шығындар топтамасы
бойынша нақты бөлінетін есепті ұйымдастыруға ұмтылуы қажет. Бұл ... үшін ... ... ... ... (залалсыздық талдауы,
ағымдық функционалдық- құндық, алдағы кезеңге арналған функционалдық-құндық
талдау) жүргізулері керек [18].
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... роль атқарады. Кәсіпорын шығындарды өсіре отырып, рынокты
құнды ... ... ... ... ... ... ... немесе
өндіріс шығындарына, мүлікке салынатын салық сомасына және сәйкесінше
өткізуден тыс ... ... әсер ... ... ... әдісті
қолдануы мүмкін. Сонымен қатар амортизация ... ... ... ... да әсер ... Жоғарыда аталған шығындар топтамасын
анықтау және амортизациялық саясатты жасақтау бойынша ... ... ... база болып шығындар есебі бойынша ... ... ... және ... ... ... ... – талдау. Бұл талдаудың мақсаты шаруашылық субъектісінің
қаржылық жағдайын және даму ... ... ... ... ... ... ұсынуға болады (Кесте 1.1).
Кесте-1. 1
Кәсіпорын коэффициенттері бойынша жүргізілетін экспресс талдау.
|Талдаудың бағыты ... ... ... ... экономикалық потенциалын бағалау |
|1.1. мүліктік жағдайды |1. ... ... ... және актвитердің |
|бағалау ... ... ... ... |
| |2. ... ... тозу коэффициенті |
| |3. ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |1. ... құралдардың мөлшері және көздердің |
|бағалау ... ... ... ... |
| |2. жабу ... (жалпы) |
| |3. ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| |4. ұзақ ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| |5. ... жабу ... ... ... «ауру» |1. шығындар ... ... | |
| |2. ... ... ссудалар мен займдар |
| |3. ... ... ... және ... |
| ... |
| |4. ... ... берілген (алынған) вексельдер |
|2. қаржылық-шаруашылық қызметтерінің нәтижелігін талдау ... ... |1. ... ... | |
| |2. ... ... |
| |3. ... қызмет рентабельділігі ... ... |1. ... ... және авансталған капитал өсуінің |
|бағалау ... ... |
| |2. ... ... |
| |3. ... және ... ... ұзақтылығы |
| |4. ... ... ... коэффициенті |
|2.3. ... |1. ... ... ... |
|потенциалды пайдалану | ... ... | |
| |2. ... ... ... ... үш ... ... ... дайындық кезеңі,
бухгалетрлік есептілікке алдын-ала шолу, экономикалық оқу және ... ... ... кезеңнін мақсаты-қаржылық есептіліктің дұрыстығы және оның
дайындығы жөнінде шешім қабылдау.
Бірінші міндет аудиторлық қорытындымен ... ... ... ... ... ... ... ие және
жауапкершілігі төмен болады. Бұл жерде ... ... ... визуалды және қарапайым есептеу арқылы тексеру ... ... ... мен ... ... ... қолдардың
бар болуын анықтау; есепті формалардың дұрыс және анық толтырылуын ... ... және ... ... ... ... есепті
формалардың өзара байланысы және олардың арасындағы ара-қатынас тексеріледі
және т.б.
Екінші кезеңнің мақсаты-балансқа түсіндірме жазбамен ... ... ... ... ... ... және ... негізгі
тенденциядарын анықтау, және де шаруашылық субъектісінің қаржылық және
мүліктік ... ... ... үшін ... ... және
түсіндірме жазбадағы мәліметтер динамикасын ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Үшінші кезең- экспресс- талдаудағы негізі кезең болып табылады; оның
мақсаты-шаруашылық қызметтің және қаржылық жағдайдың нәтижелерін ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
2 «БОНАТТИ» ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ШЕКТЕУЛІ СЕРІКТЕСТІГІНІҢ ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ... ... ... ... ... «Бонатти» ЖШС ұйымдастырушылық-экономикалық қызметіне сипаттама
Бонатти– бұл Италияндық табысты бас ... бірі ... ... ... ... ... және ... 50 жылдан көп қызмет етіп келеді.
Кәсіпорын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... бүкіләлем
бойынша орындалып келген. Осының арқасында қоршаған ортаның қандай болмасын
сұрауларына жауап бере ... ... ... бұл ... тәжірибе
саласында болып, кәсіптік техникалық және әкімшілік ноу-хауға жету. Бұл
жетістіктер құрылыс, қамтамасыздандыру және ... ... ... ... ... ЖШС 1950 жылы Саулем Бонаттимен құрылған. Бұл Аджип Мининг деп
аталатын ғылыми-тәжірибелік бөлім ортасына ... ... ... ... ... ... ортасындағы Бонаттидің бірінші
қызмет күнінен бастап Италияның ... ... оның ... ... жүргізеді. 1975 Саулем Бонатти дүниеден кеткеннен кейін
кәсіпорын кәсіпкерліктің құрамына кіреді.
1976 жылы ... ... ... қазіргі Бонатти
президенті Мистер Паоло Чикеллиге ... 1979 жылы ... ... кәсіпорыннан бірінші келісім шартын (контракт) алып, өзінің шетелдегі
қызметін бастады. Кәсіпорынның ... ... ... 1985 ... SCICspa подрядчиктеріне ие ... Бұл ... ... ... 1988 жылы Бонатти қаласында 1930 ... spa ... ие ... Бұл Кәсіпкерлік ірі инфраструктураның
құрылысының проектілеріне мамандалған. Бұл екі ірі ... ... бас ... ... яғни ... ... ... проектілеріндегі инфраструктурадан басталады. Бүгінгі таңда Бонатти
негізіндегі Италияндық заводтар бас подрядчиктердің және ... ... бірі ... ... ... тәжірибелерінде
жоғарғы профессионалдық базаны жәнебасқару құрылыс алықтық тәжірибеге ие
бола отырып Бонатти кешендік ... ЕРС ... қоса ... жүзеге
асыра алады. Мұнай, газ және энергия ... ... ... болып
табылады. Бонатти мұнайлық, газдік, энергиялық өндірістік ... бас ... ... ... ... ... ... мұнайдың, газдің қайта өндіруші заводтарын және электростанцияларын
салу;
2) құрылысқа, қызмет көрсетуге және ЕРС контрактілері Ливия, ... ... ... ... ... енгізу;
3) зауыттарға және тұрбақұбырларына техникалық қызмет көрсету.
Бонаттидің ... ... ... газдің және тұрбақұбырлар
базасының, мұнай және энергетикалық ... ... 3 ... ... Жергілікті ресурстар. Бұл фактор кәсіпорынның 25 жылдық шетелдегі
жұмыс тәжірибелері ... ... және ... ресурстарын қолданғанда
жоғары деңгейді қарастырады (қызметтер, құрылыстар, суб-подрядчиктер).
Сонымен қатар Бонатти өз ... ... ... ... ... ... қызметтердегі оқып- үйренуге көп күш салған. Ұлттардың
дұрыс араласуы арқасында конкуренттердің бәсекеге ... Бұл ... ... ... ... көп уақыт стратегиялық зоналарда ... көп ... Яғни ... білімді еңбек ресурстарын және мамандалған
қызмет көрсету мен конкурент бағалар бойынша материалдар ... ... ... және ... Қоршаған ортаның қиын жағдайларда жұмыс нәтижелері. Кәсіпкерлік 50
жылдан астам жұмыс қызметте қиын жағдайларда керемет ... ... ... Бұл ... ... 400С ... ... құмдарында +500С,
Аргентинаның тауларында және Чилиде (Атамака құмдығында. 5000 м созылған),
Италияның Альпаларда және ... ... ... ... ... ... және ... атқарылған.
Бонаттидің мұнайлық және энергетикалық бөліміндегі жетістіктері
мыналарға негізделген:
- барлық жетістікті қызмет ... ... ... ... ... ... және шетелдік ұйымдар қолдайды;
- инжиниринг, логистика, жабдықтау, жо ЖШС рлау және бақылау, сапа,
қауіпсіздік техникасы және ... ... ... процедураларын тұрақты толықтыру;
- кәсіптік қызмет ететін жерде құрылыстың лагерлері мыңдаған адамдарын
ұзақ уақытқа орналастыру мүмкіндіктерін орнату.
Олар құрылыстың ... және ... ... зауыттарға орналастыру; барлық қажетті техникалық және
әкімшілік қолдауларды қамтамасыз ету үшін шетелдік қызметтер мен ... офис ... мен ... ... ... ... ... аймақта барлық қызмет түрлерін қолдау; Ұлттық араласулардың
бәсекелестері ... ... және ... ... ... ... жауап береді.
GE Энерджи (Флоренция) және Бонаттидің Парма бірігуі нәтижесіндегі
кәсіпорын Меллитахская Газекомпрессионның ... газ ... ... ... ... және оның ... 8 жыл ... қызмет көрсетуге
келісімшартқа ие болды. Кедісімшарттың жалпы бағасы 173 млн. ... ... ... ... және 41 млн. ... ... көрсетуге).
Меллитахская Газокомпрессиондық станцияның жұмыс қызметіне 4
трубокомпрессион орнатулар ... ... ... MS 5002-D ... General ... турбинаны құрайды. Бұл турбиналар DLN
жанғышы жүйемен жабдықталған. Бұл ... 8 ... ... газ ... ... ... 300 х 300 м жерді алып жатыр. Бұл станцияның ірі клиенттері
Green Stream B.V. (75% ENI және 25% NOC) ... ... ... ... ... яғни көпірлерді көтеру
және олардың техникалық қызмет көрсетуі, жолдарды ... және ... және ... ... ... резиденциялар, спорттық
инфрақұрылым және медициналық инфрақұрылым, гидравликалық инфрақұрылым:
дамбылар, пристандар.
Бұл ... ... ... Әр түрлі контактілі жолдармен: шығындарын
бөлек кірістіру жолдарымен, бірдей ... ... ЕРС/ ... ... ... ... ... қамтамасыз ету: инженерлі жобалы
көрсеткіштер, шығын деңгейін бақылау немесе жо ЖШС рлау, көліктік, вахталы
ауыл және оның ... ... ... және ... ... ... ... көрсету, толығымен қызмет көрсету.
Кәсіпорынның техника-экономикалық көрсеткіштері 2.1-кестеде
көрсетілген [21].
Кесте 2.1
«Бонатти» ЖШС ... ... ... ... |2006ж. |2007ж. |2008ж. ... | | | | ... |Ғимараттар мен жабдықтар |18296451,04 |18296451,04 |19269630,75 |
|2. ... мен ... ... |200747549,85 |276378341,56 |
|3. |Көлік құралдары ... ... ... ... ... ... |6982076,44 |46091583,57 |
|5 |Аяқталмаған құрылыс |- ... ... ... ... қызмет түрлерінде қызметкерлердің денсаулығын
қамтамасыз етуге қоршаған ортаны қорғауға тұрақты бағыттар ... ... не ... ... көп ... ауыр көтере алатын жолдар
және ... ... 52 ... ... 40 ... және
автоприцепептер насостармен, 40 самосвалдар, ... ... ... ... ... немесе т.б.
Кәсіпорынның мақсаты–құрылыстық, монтаждық және ... ... ... ... ... міндеті - Атырау қаласындағы Карабатан және Тенгиз
ауданрында құрылыстық, монтажды ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорынның қызметі экономикалық ... ... және ... ... ЖШС ... филиалы Атырау қаласында орналасқан
структуралықбөлімше болып табылады. Ол ... ... 26 А 3 ... Бұл ... ... ... ... атқарады. Олар: кадрлар
бөлімшесі, менеджмент, келісімшарттар бөлімшесі және бухгалтерия.
2.2 «Бонатти» ЖШС ... ... ... беру деп кәсіпорынның ... ... ... ... түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз.
Есеп беру проецесін ... есеп ... ... сатысы болып табылыды.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның
қаржылық жағдайы туралы сенімді, мәнді және ... ... беру ... ... есеп берудің пайдаланушыларының қатарына потенциалды
инвесторлар, кредиторлар, ... ... ... ... ... ... және т.б кіреді [22].
Қаржылық есеп берудің негізгі принциптері [23]:
1. Салым- қаржылық есептегі салым салу ... ... ... ... ... ол ... ... Қаржылық есептің үзілістегі кәсіпорынның өзінің
қызметін белгісіз уақытқа дейін жалғастырғанын көрсетеді.
3. Түсініктілігі- қаржылық есепке берілген ... ... ... ... ... ақпарат шешімдер қабылдағанда қолданушылардың
сұранысын жеткізу үшін қажет.
5. Керектілігі- қаржылық ақпарат керектілігі ... ... ... емес ... ... ... ... шешімдер қабылдауына
әсер етуі мүмкін.
6. Дұрыстығы- есеп дұрыс болып есептеледі. Егер онда керекті қателік
жоқ болса.
7. Шын ... ... ... ... ... шын ... ... Бейтараптық- қаржылық есепте берілген ақпарат қателіктерден ... ... ... ... ... сақ ... ... яғни белгісіз
жағдайларда бағалар шығарылғанда, ондағы активтер менен табыстар бағаланып
кетпеу үшін, ол ... ... ... ... ... және салыстырушылығы- ақпараттың шындығын қамтамасыз ету
мақсатында қаржылық есеп толық болу ... ... және ... үшін ... бір ... ... екі жылдық есебімен сәйкес ... ... ... ... ... есебін басқа
жылдардағы есептер мен салыстырғанда ... ... ... яғни ... ... ... ... үшін.
Субъектілерге қаржылық есепті бухгалтерлік есеп стандартында
анықталған жеңілдетілген түрде толтырып, ... ... ... Бұл егер
де төмендегі көрсетілген 3 шарттың кез келген екеуі орындалғанда ғана
(соңғы 2 ... жыл ... ... ие ... ... ... ... ақша және басқа әлеуметтік төлемдерді есептеу,
сондай-ақ айыппұл санкцияларын, салық және басқа ҚР ... салу ... ... ҚР ... ... 10000 есе ... ... а ЖШС
йды;
- қаржылық жыл бойы қызметкерлердің орташа саны ... а ЖШС ... ... ... құны 60000 ... есептік көрсеткіштен а ЖШС йды.
Филиалдың қаржылық есебі ҚР-ның бухгалтерлік стандарттары бойынша,
басқа да ... ... ... ... А,Б,В). Бонатти ЖШС кәсіпорынының негізгі айналым активтері ... тыс ... ... ... ... ... ... айналым активтері мен айналымнан тыс активтерді талдау, мың
тенге
|Көрсеткіштер ... ... ... ... | ... ... |
| | ... | |ғы ... ... |
| ... ... |2008жыл |Абсолют |% |Абсолют |% |
|1. Негізгі құралдар|218 684 |226 904 |418 484 |8 219 |157|191 579 ... ... да |597,94 |254,89 |242,88 |656,95 | |987,99 |,8 ... тыс | | | | | | | ... | | | | | | | ... Материалдық |127 |103 |3 553 |-24 | |3 450 ... ... |248,99 |048,59 |980,35 |200,40 | |931,76 |8 ... ... |218 557 |266 801 |414 928 |48 243 |122|148 127 ... |348,95 |206,30 |262,53 |857,35 | |056,23 | ... ... |827 353 |3366 034 |5 975696 |2538 680 ... 662 ... |318,19 |001,62 |099,04 |683,43 | |097,42 | ... барлығы | | | | | | | ... ... |10 169 |6 982 |4 609 |-3 187 | |-2 372 | ... |912,24 |076,44 |183,57 |835,80 | |892,87 | ... | | | | | | | ... ... мерзімді|769 722 |3 077630 |5 376533 |2307 907 |400|2298 903 |175|
|дебиторлық борыштар|359,22 |344,16 |619,38 |984,94 | |275,22 | ... ... |47 461 |281 421 |553 070 |233 960 |593|271 649 ... |046,73 |581,02 |896,09 |534,29 | |315,07 | ... |1 046037 |3 632938 |6 394178 |2 586900 |347|2 761240 ... |916,13 |256,54 |341,92 |340,41 | |085,38 | ... Меншікті |284 819 |213 050 |2 170756 |-71 768 | |1957 705 ... ... |754,28 |786,76 |354,07 |967,52 | |567,31 |9 ... Ұзақ ... |30 927 |30 927 |30 927,00| | | | ... ... | | | | | | ... ... |8499 143 |3490 905 |5 839 258|-5 008 |41 |2 348 ... |821,25 |982,25 |299,54 ... |317,29 | ... Қысқа мерзімді|136 973 |131 781 |215 145 |-5 191 | |83 363 ... ... |326,12 |902,46 |463,14 |423,66 | |560,68 | ... ... | |130 514 |-146 902 |-7 685 | |-277 416 | ... |7 816 ... |314,08 |734737,32| |791,76 | |
| |215 | | | | | | ... ... |542 476 |3 146 253|5 866 470|2 603 ... 720 ... ... |618 |735,60 |782,65 |117,71 | |047,05 | ... ... | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... борышы | | | | | | | ... ... |3 444 |82 355 |-95 455 |78 911 ... 811 | ... ... |662,24 |866,51 |632,17 |204,27 |1 |498,68 | ... ... | | | | | | | ... |8 783 994|3 703 987|8 010 045|-5 080 | |4 306 ... |502,53 |696,01 |580,61 ... |884,60 | ... ... ... «Бонатти» ЖШС негізгі құралдары және басқа
да айналымнан тыс ... ... 2007 жылы ... мың ... 2008 жылы бұл ... 191 579 987,99 мың тенгеге өсіп,
418 484 242,88мың тенгені құрады.
Соның ішінде, материалдық емес ... (1.1) өзі 2007 ... мың ... зиян шексе, 2008 жылы ол 3 450 931,76 мың тенгеге
көтерілді.
Негізгі құралдар (1.2)2007 жылы 122% құраса, 2008 жылы ... ... 156% ... ... активтер (2) жиыны 2007 жылы ... ... тең ... 2008 жылы ... мәні ... мың ... яғни ... мың тенгеге өскенін көрсетеді.
Соның ішінде, тауарлы материалдық құралдар (2.1) 2007 ... мың ... ... ... 2008 жылы бұл ... мың ... тең ... шығын -814 942 кемігенін көрсетті.
2007 жылы қысқа мерзімді ... ... (2.2) 2 307 ... ... көрсетсе, ал 2008 жылы 2 298 903 275,22 мың тенгеге азайды. Ақшалай
қаражаттар (2.3) 2007 жылы 233 960 534,29 мың тенгеге тең ... 2008 ... ... 37 688 780,78 мың тенгеге көтеріліп, 271 649 315,07 ... ... ... (3) жиыны 2007 жылы 213 050 786,79 мың тенгені
көрсетсе, 2008 жылы бұл көрсеткіш 2 170 756 354,07 мың ... ... ... мерзімді міндеттемелер (4) жиыны 2007 жылы 30 927 мың ... 2008 жылы бұл ... мәні ... қалды. Ағымдағы
міндеттемелер (5) жиыны 2007 жылы 3 490 905 982,25 мың ... ... ... бұл ... ... 5 839 258 299,54 мың тенгеге өсіп.
Соның ішінде қысқа мерзімді несиелік ... (5.1) 2007 ... мың ... ... ... ал 2008 жылы бұл ... мың ... өсті.
Кәсіпорын бюджетпен есептесу (5.2) статьясы бойынша 2007 ... мың ... ... ... ал 2008 жылы ... ... мың ... ... жылы ... ... бірге бақыланатын еншілес (тәуелді)
серіктестіктердің кредиторлық ... (5.3) ... мың ... 2008 жылы бұл ... 116 439 929,34 мың ... өсті.
Ал басқадай несиелік борыштар немесе салымдар (5.4) 2007 жылы
78 911 204,27 мың ... ... 2008 жылы ... -177 811 498,68 мың
тенгеге шығындалды. Жалпы Бонатти ЖШС кәсіпорыны ... ... ... ... ... және де ... табу жағынанда жетіскенін
көрсетті.
Ал филиалдың қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы деректер
төменде ... ... ... ... ... нәтижесі туралы есеп (мың.тг)
|Көрсеткіштер |Жылдар ... ... |
| | ... ... |
| | ... | |ағы |ы ... |
| | ... | |
| ... |2007жыл |2008жыл |Абсолют |% |Абсолют |% |
|1. ... |622 842 |56 917 |1 886 085 |-565 925 | |1 829 167 ... |970,00 |260,90 |144 |709,10 | |882,63 |4 ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |288 508 |1 242 328 |3 649 455 |953 819 |430|2 407 127 ... |914,00 |085,32 |392,28 |171,32 | |306,96 | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... құны | | | | | | | ... ... табыс|334 334 |97 127 |-1 763 370 |-237 206 |29 |-1 860 497| |
| |056,00 |128,02 |248,75 |927,98 | |376,77 | ... ... |182 832 |474 698 |24 625 |291 866 ... 072 | ... |526,75 |597,53 |243,75 | |929,22 | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... |180 314 |474 698 |24 625 |294 384 ... 072 | ... ... |526,76 |597,53 |456,76 | |929,23 | ... | | | | | | | ... ... |151 501 |97 127 |1 787 995 |-54 374 | |1 690 868 ... |774,00 |128,02 |846,28 |645,98 | |718,26 |1 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |105 209 |-40 209 |-2 805 |-145 419 | |37 404 |7 ... ... |867,12 |666,19 |822,12 | |200,93 | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... Салық |117 358 |56 917 |-1 790 801 |-60 441 | |-1 847 718| ... |971,00 |260,90 |512,47 |710,10 | |773,37 | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... Салық |67 435 |56 917 |-1 790 801 |-10 518 | |-1 847 718| ... |445,00 |260,90 |512,47 |184,10 | |773,37 | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... Таза табыс |67 435 | |-1 790 801 |-67 435 | |-1 790 801| ... |445,00 | |512,47 |445,00 | |512,47 | ... ... ... ЖШС ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесін талдауда жалпы табыс (3)
2007 жылы 97 127 128,02 мың тенгені ... 2008 жылы жиын ... мың ... ... көрсетті.
Ал кәсіпорынның кезең шығыстары (4) 2007 жылы ... ... ... 2008 жылы ... мәні тек қана ... ... ... ... және ... ... (4.1) 474 698 526,76 мың
тенгені құраса, 2008 жылы жиын ... ... мың ... ... ... ... ... (5) 2007 жылы -54 374 645,98 мың тенге
шығын көрсе, 2008 жылы бұл көрсеткіш мәні 1 690 868 718,26 мың тенге пайда
көрді.
Ал ... емес ... ... ... (6) 2007 жылы -145 419 822,12
мың тенге зиян шексе, 2008 жылы жиын мәні ... мың ... ... ... жылы ... ... дейінгі түскен табыс (7) -60 441 710,10 мың
тенге шығындалса, 2008 жылы шығын ... мың ... ... ... ... ... ... (8) 2007 жылы -10 518 184,10
мың тенгені құраса, 2008 жылғы көрсеткіш ... мың ... ... таза ... (9) 2007 жылы -67 435 445,00 мың тенге шығынға
жетсе, 2008 жылы ... таза ... ... -1 790 801 512,47 мың тенгеге
көтерілді. Яғни кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі жалпы
2007 және 2008 ... ... ... ... ... ... талдауда тікелей әдіс
қолданады, онда ақшалай түсімдердің негізгі түрлері және ... ... ... ... ... қозғалысы, мың тенге
|Көрсеткіштер |Жылдар ... ... |
| | ... |2007жылмен |
| | ... |
| | ... ... |
| ... ... |Абсолют |% |Абсолют |% |
|1. Операциялық|  ...... ... | |571,60 ... | | ... | ... ақша | | | | | | | ... | | | | | | | ... Ақша |  |2 661 133|3 641 186|2 661 133 |  |980 053 ... | |108,29 |444,38 |108,29 | |336,09 | ... | | | | | | | ... Ақша |  |3 604 499|4 153 021|3 604 499 |  |548 521 ... | |679,89 |664,39 |679,89 | |984,50 | ... | | | | | | | ...... |462 782 203,|  |
|Инвестициялық | |022,27 |818,32 |22,27 | |95  | ... | | | | | | | ... ақша | | | | | | | ... | | | | | | | ... Ақша |36 136 |999 581 |536 798 |963 444 ... 782 |  ... |954,46 |022,27 |818,32 |067,81 | |203,95 | ... | | | | | | | ... Ақша |36 136 | |  |-36 136 |  |  |  ... |954,46 | | |954,46 | | | ... | | | | | | | ......... ... | |900,79 |98,31 | | |1 | ... | | | | | | | ... ақша | | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | | ... Ақша |  |  |  |  |  |  |  ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... Ақша |  |10 980 |  |10 980 |  |  |  ... | |900,79 | |900,79 | | | ... | | | | | | | ... ақша |72 273 |7 276 194|8 331 006|7 203 920 |1006|1 054 812 ... |711,24 |927,09 |802,32 |8 |215,85 | ... / | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... ... алынған ақша
қаражаттары бойынша 2007 жылы ... 571,60 мың ... ... ... бұл жиын мәні ... мың тенгені құрап, шығын -431 531 351,59
мың тенгеге азайғанын көрсетті.Оның ішінде түскен ақша 2007 жылы 2 661 ... мың ... ... ал 2008 жылы ... 980 053 336,09 ... ... Шыққан ақша бойынша көрсеткіш 2007 жылы 3 604 499 679,89
мың тенгеге жетсе, 2008 жылы жиын мәні 548 521 984,50 мың ... ... ... ... ... ақша ... 2007 ... тенге болса, 2008 жылы жиын 536 798 818,32 мың тенгеге
төмендегенін көрсетті. Соның ішінде ... ақша 2007 жылы ... ... ... 2008 жылы жиын -462 782 203,95 мың ... ... мың ... ... Ал ... ақша бойынша көрсеткіш 2007
және 2008 жылдары бойынша мүлдем болмаған. Қаржыландыру қызметінен алынған
ақша қаражаттарының ... 2007 жылы ... мың ... ... жылы ... ... көтеріліп 24 963 598,31 мың тенгені құрады.
Мұнда түскен ақша бойынша екі жыл бойыншада мүлдем болмаған. Ал шыққан
шығын тек қана 2007 жыл ... ... ол ... мың тенгені құрады.
Жалпы ақша қаражаттарының қозғалысы бойынша Бонатти ЖШС құрылыс кәсіпорны
соңғы екі жыл ... ... ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық валютасы бойынша жасалады өлшену
бірлігі мың.тг жүргізіледі. Шетел ... ... ... күні ҚР ... ... ... курсты қолдану бойынша
Қазақстандық теңгеде жүргізіледі. Филиалдың қаржылық есебі басшының және
бас ... ... мен ... Олар ҚР ... ... ... есеп ... Заң күшіне ие қаржылық есептің
дұрыстығына және салық мекемелеріне уақтылы тапсыруға жауапты.
Филиалдың салықтар мен ... ... ... ... ... ... бас бухгалтердің есепті жүргізуді ұйымдастыруда
ҚР нормативті актілерімен және заңнамалық актілерге негізделумен реттеледі.
2.3 «Бонатти» ЖШС қаржылық көрсеткіштерін талдау
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... бірі
болып оның төлем қабілеттілігі табылады, яғни ... ... ... ... ... міндеттемелерін өтеуге мүмкіндік.
Төлем қабілеттілік кәсіпорынның қаржылық жағдайының ішкі ... ... оның ... ... ... ... ... болжау және бағалау
мақсатында тек қана кәсіпорын үшін ғана ... ... ... кәсіпорынның
ішкі инвесторлары үшін қажет. Ал оларға маңызды болып қарызгердің несиеге
қабіліттілігі болып табылады.
Өтімділіктің екі тұжырымдамасы ... ... ... ... ... ... ... мерзімді міндеттемелерін өтеу
қабілеттілігі ұғынылады. Мысалы, О.В.Ефимова өтімділік ... ... ... ... ... ... ... Дәл осынысымен, оның пікірінше, өтімділік төлеу қабілеттілігінен
өзгешеленеді. И.Т. Балабанов та ... осы ... ... ... ... ... - ол оның өзінің борыштарын тез өтеу
қабілеттілігі , егер кәсіпорын өзінің ... ... ... ... ақшаға айналдыра алса, өзінің қысқа ... ... ... бар болса, онда ол өтімді кәсіпорын болып саналады". Бұл
тұжырымдама ... ... ... ... тұжырымдамасына өте
ұқсас. Олардың ... ... ... мен ... ... тұжырымдама бойынша, өтімділік-бұл ағымдағы активтердің
ақша қаражаттарына айналуға дайындығы мен ... ... ... ... және тағы басқа құндылықтардың
сатылу және олардың ақша ... ... ... ... [25].
Өтімділіктің екінші тұжырымдамасымен келісе отырып біз, өтімділік
кәсіпорынның ... ... ... уақыты міндеттемелерін өтеу
уақытымен сәйкес ... ... жабу ... анықталады деп
санаймыз. Осы айналу ... тез ... ... ... мен несие беру қабілеттілігі тәуелді болады.
Басқа сөзбен айтқанда, кәсіпорынның өтімділігі өзінің міндеттемелерін
уақыты келгенде төлеу үшін, ... бар ... ... ... жатыр. Өтімділік кәсіпорынның сөзсіз төлем қабілеттілігін
білдіреді және активтер мен ... ... ... ... да, келіп түсу уақыты бойынша да әрдайым теңдікті көрсетеді.
Кәсіпорынның өтімділігі шын мәнінде баланс ... ... ... ... ... ... үшін бухгалтерлік
баланстың көрсеткіштерін тереңінен зерттеу керек.
Баланс өтімділігін талдаудың мәні– активтегі өтімділік ... ... ... пассивтегі міндеттемелермен салыстыруда.
Актив пен ... ... ... бір тәртіппен топталады,- өтімділігі
жоғарылардан бастап өтімділігі төмендегілерге (актив), яғни ... ... ... ... ... ... ... (пассив), яғни
қайтару уақытын жоғарылату тәртібі бойынша болады. Кейде керісінше тәртіп
болуы да мүмкін, мысалы ... ... ... ... қолданады (кесте-5 ).
Бонатти ЖШС құрылыс компаниясының Қазахстандық филиалы талданған кезең
уақытында қажетті міндеттемелер бойынша ақшалай ... ... ... қаражаттар мен тез өткізілетін активтер көп болса,
соғұрлым тезірек және қысқа мерзімді міндеттемелермен ағымдағы өтімділікті
анықтауға мүмкіндік береді ... ... ... ... талдау
|АКТИВ |2006 |2007 |2008 |ПАССИВ |2006 |2007 |2008 ... ... ... ... |72 |,02 |,09 ... |,12 |,46 |,14 ... | | ... | | | |
| | | | ... | | | |
| | | | ... | | |
| | | | |ер | | | ... Тез ... ... ... |00,0 |
|өткізіле|,22 |4,16 |9,38 ... |,12 | | ... | | | ... | | ... | | |ер | | | ... ... Ұзақ |30927,00 |30927,00 |30927,00 |
|өткізіле|24 |4 |57 ... | | | ... | | | ... | | ... | | |ер | | | ... Қиын ... ... ... |,89 |,88 ... |6,76 |54,07 |
|тін | | | |ер | | | ... | | | | | | ... ... |104590773|327788612|366853287|
| |6,13 |6,51 |1,92 | |9,68 |2,49 |2,47 ... ... ... ... ... көп үлес 2006 жыл ... өткізілетін активтерге келеді, 2007 және 2008 жылдар бойынша бұл үлес
тағы да сол тез өткізілетін активтерге келді. Ал аз ... үш жыл ... ... ... баяу ... ... алады. Ал пассив бойынша
көп үлес ... ... ... ... ... ал бұл үлес 2007-
2008 жылдар бойынша неғұрлым тезірек төленуге тиісті ... Аз үлес 2006 жыл ... ұзақ ... ... ... ... 2008 жылдар бойынша үлес тұрақты міндеттемелерге келеді, яғни бұл ... ... ... ... ... есептесе алатындығын
көрсетті.
Кәсіпорынның төлем қабілеттігі алдағы кежеңде дебиторлардан түсетін
салымдарды есептеумен абсолюттік өтімділік ... ... ... борыштың қай бөлігін кәсіпорын алдағы уақытта өтей ... ... ... толығымен өтеген жағдайда. Қалыпты шегі болып, ... және де ... ... ... салымдар ағымдағы қарызды өтеу
керек.
Талдау жүргізіліп жатқан ... бұл ... мәні ... келіп тұр , яғни бұл кәсіпорынның төлемқабілеттігін көрсетеді (кесте
6).
Кәсіпорынның болжамдалған төлем мүмкіндігі қысқа мерзімді ... және ... бар ... сату шарты бойынша жалпы өтімділік
көрсеткішін көрсетеді. Бұл көрсеткіш мөлшерінің көрсетуі ... ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелер бойынша
қарыздарды өтейтінін көрсетеді. ... та ... ... ... ... жоқ. Нәтижесінде кәсіпорынның қаржылық қалыптылығына
қиындық туындайды, яғни көрсеткіш мөлшері қалыпты деңгейден ... ... ... талдауда негізгі назарды оның динамикасына бұрады ... ... ... ... ... коэффициенті |Есептеу |Жылдар ... |
| ... | ... |
| | |2006 |2007 |2008 |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |А1 |0,3 |2,1 |2,5 |≥0,2 ... ... |П1+П2 | | | | ... ... |А1+П2 | | | |≥ 1 ... ... |А2+П2 |2,9 |25,9 |27,5 | ... ... ... П1+П2 |3,0 |25,5 |27,7 |≥ 1 ... | | | | | ... көрініп тұрғандай абсолютты көрсеткіш бойынша өтімділік 2006
жылы (47461046,72/136973326,12) 0,3 құраса, 2007 жылы ... 2,1 ... ал 2008 жыл ... бұл ... 2,5 тең ... Яғни ... көрсеткіш бойынша
кәсіпорын келесі жылы ағымдағы қарыздарды 4,9 % өтей ... Ал ... ... 2006жылы (817183405,94/136973326,12) 2,9 көрсетсе,
2007 жылы көрсеткіш 23%-ға ... 25,9 ... 2008 жылы тек қана ... ... (5929604515,47/215145463,14) 27,5
көрсетті. Бұл көрсеткіш бойынша ... ... ... 54,23% ... ... ... және де көрсетілген қызметтерден түсімдерді
өтейтіні зерттелген. ... ... ... 2006 ... 3,0% -ды ... 2007 жылы бұл ... мәні
22,5%-ға өсіп,(3366034002,06/131781902,46) 25,5 тең болса, ал 2008 жылы
көрсеткіштің мәні 2,2%-ға көтеріліп, ... ... Бұл ... бойынша қорытындыға келсек ,кәсіпорын алдағы есеп
жылында қысқа мерзімді ... ... ... ... ... бұдан
шығатын қорытынды Бонатти ЖШС құрылыс кәсіпорыны барлық нормативтерге сай,
яғни төлем қабілетті ... ... ... – бұл ... өнімдерді пайдалана білуі,
яғни қаржылық тәуелсіздік. Сонымен қатар бұл ... ... ... кепіл бере алатын шоттардың белгіленген ... ... ... ... көрсетеді. Сонымен қатар қаржылық тұрақтылық
кәсіпорынның экономикалық және қаржылық ... ... ... ... қабілеттілік тұрақты тенденцияны сақтайды, яғни әр кезде уақытқа сай
ол меншікті ... мен ... ... ... ... қатар ол
төлем қабілеттікті қамтамасыз ететін шекте жатыр.
2.4 ... ЖШС ... ... ... мерзімде жедел басқару
көрсеткіштерін бағалау мен есептеу
Халықаралық тәжірибеде және қазіргі уақытта Қазақстанның прогрессивті
кәсіпорындарында ... ... ... ... қолдана отырып
салыстырмалы бағалау көмегімен жүргізеді. Бұл әдіс бойынша қаржылық ... ... ... ... ... және ... құралдардың сәйкестігімен;
2) меншікті көздерінің жинақталу қарқынымен;
3) ұзақ және қысқа мерзімді ... ... ... көздермен материалдық айналым құралдарының қамтамасыз
етілуімен.
Кәсіпорынның қаржылық саясатты бағалау үшін көрсеткіштердің жинағы
мен жүйесі ... ... ... өте көп, олар ... активі
мен пассивіндегі жағдайдың әр түрлі ... ... ... байланысты
қаржылық саясатты жалпы бағалауда қиындықтар туындайды. Сонымен бірге
қарастырылып ... ... үшін ... ... ... ... ... деңгейі көптеген факторларға байланысты:
кәсіпорынның салалық ... ... ... ... ... ... ... активтерінің айналымдылығы, кәсіпорынның
репутацясы және т.б. Сондықтан көрсеткіштердің ... ... ... ... бір ... үшін бекітілуі мүмкін, оның
қызмет жағдайын есептегенде. Сонымен бірге ... ... ... ... қайталама ақпарат береді, ал кейбірулері функционалды түрде
бір бірімен байланысты.
Көрініп тұрғандай көрсеткіштердің көп ... ... ... ... ... үшін ... көрсетеді.
Бұл топ көрсеткіштерін бағалау үшін бір критерий бар, барлық
кәсіпорындар үшін ... ... ... займ қаражат бөлігінің
орынды өсуін қаласа, ... ... ... ... бөлігі көп
кәсіпорындарға береді, яғни қаржылық автономиядан жоғары орналасқан деңгейі
барларға.
Қаржылық ... ... ... көп ... ... келесі жеті көрсеткіштермен шектелуге болады:
1) қаржылық тәуекел коэффициенті;
2) займдық және меншікті қаражаттар сәйкестігінің ... ... ... ... коэффициенті;
5) меншікті қаражаттарының маневрлік коэффициенті;
6) мобильды қаражаттар ... ... ... ... жеке ... айналым капиталының қамтамасыз ету
коэффициенті;
Қазіргі уақытта экономикалық басылым беттерінде кәсіпорынның ... ... ... ... көрсеткіштер көлемі туралы
сұрақтар көптеп қаралады. Көзқарастар бойынша олар өте көп. Көзқарастары
бойынша көрсеткіштер саны ... а ЖШС у ... егер ... ... ... онда адамзат бақылауы олар үстінен оңай жойылады.
Жоғарыда көрсетілген көрсеткіштердің растауынша, олар жалғасуы мүмкін,
өйткені барлық бухгалтерлік баланс статьялары онда ... ... ... ... ... ... бір ... керіспеу керек, бір
бірін қайталамау керек, кәсіпорынның ... «ақ дақ» ... ... жеті ... ... тек қана ... кәсіпорынның активі
мен пассив құрылымында және қызмет аясынан тәуелсіз жан-жақты қолдануға ... және ... ... сәйкестігінің коэффициенті, меншікті
қаражаттарының маневрлік коэффициенті және қаржыландырудың жеке ... ... ... ету ... ... ... барысында кәсіпорынның қаржылық саясаттының
кешенді көрсеткіштері қолданылыды (Кесте 2.7)
Кесте 2.7
Кәсіпорынның қаржылық саясаттының көрсеткіштері
|Көрсеткіш ... ... |
| | ... |
|Қаржылық тәуекел ... ... ... | ... ... меншікті қаражатқа |> 0,4-0,5 |
| ... ... | ... ... |Займдық қаражаттарының ... |< 0,4 |
| ... ... | ... ... ... ... кәсіпорын|> 0,5 |
| ... ... | ... ... ... және ұзақ мерзімді | ... ... ... ... |0,8-0,9 |
| ... ... | ... көздердің |Меншікті айналым ... | ... ... ... көздердің соммасына |0,5 |
| ... | ... ... ... ... капиталының барлық | |
|құрылымының тұрақтылық ... ... ... |– ... | | ... ... |Меншікті айналым қаражатының | ... ... ... ... ... | ... ету | |> 0,1 ... | | ... ... ... ... анықтайтын көрсеткіштер
көрсетілген (Кесте 2.8)
Кесте 2.8
Бонатти ЖШС кәсіпорнының қаржылық саясат көрсеткіштері
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| ... | ... |
| | |2006 |2007 |2008 | ... |Ка = СС / Вб|0,7 |1.02 |1,6 ... ... | | | | | ... |Км = |0,8 |14,8 |0,31 |>0.5 ... (Км) ... | | | | ... ... |0,01 |0,002 |0,01 |> 0,4 ... | | | | | ... |Кфу = КП / |1,3 |0.04 |0,05 ... |
|тұрақтылық (Кф) |Вб | | | | ... |К |1,1 |0,9 |0,9 |- ... ... | | | ... ... | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... |0.2 |1,06 |0,3 |>0.1 ... ... ... | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ету | | | | | ... | | | | | ... тәуекел |Кфр=ЗС/СС | | |0,007 ... ... | |0,01 |0,002 | | ... көрініп отырғандай Бонатти ЖШС құрылыс кәсіпорнының қаржылық
саясат ... ... ... 2006 ... ... 2007 жылы ... мәні
(3359051925,18/3277886122,49) =1,02% жетіп, 2008жылы (5 929 604 515,4/3
668532 872,47) =1,6% құрады. Ал ... ... 2006 ... ... =0,8% тең ... жылы бұл ... =14,8% ... жылы
(5929604515,4-3668532872,47/5929604515,4) =0,31% құрады. Борыш коэффициенті
2006жылы (10169912,24/1045907739,68) =0,01% тең ... ... бұл ... =0,002% ... ал 2008 жылы көрсеткіш
(46091583,57/3668532872,4) =0,01% тең ... ... ... коэффициенті 2006 жылы (136973326,2/1045907739,68)
=1,3% көрсетсе, 2007 жылы (131781902,46/277886122,49) =0,04% тең ... ... ... ... =0,05% ... қаражаттар бойынша коэффициент 2006 жылы (827353318,19-
136973326,2/827353318,19) =1,1%құрады, ал 2007 жылы жиын ... ... ... жылы да ... =0,9 ... ... жиын көрсеткендей
кәсіпорынның саясаты қалыпты екенін көрсетті.
Көрсеткіштердің өсуі кәсіпорынның ішкі қаржылық ... ... ... көрсетеді, яғни белгілі бір мағынада қаржылық
саясаттың төмендеуі ... алу ... көп ... ... Бірақта
аналитик өзінің нәтижесін ішкі есеп мәліметтері негізінде құрастыру керек.
Ол салынған қаражаттардың бағыттарын ашады. Сондықтан ... ... ... займдық және меншікті қаражаттардың қатынасын назарға
алуда білікті құрылымды және ... ... ... мен дебиторлық
борыштың айналымының жылдамдығын білу керек. Егер ... ... ... ... ... ... бұл кәсіпорынның
шотына өте жоғары ... ... ... ... ал нәтижесінде – меншікті қаражаттардың көбейюі; материалдық
айналым қаражаттарының өте жылдам айналуы және де ... ... ... жылдамырақ айналуы займдық және меншікті қаражатты 1-ден жоғарлату
мүмкін.
Сонымен қатар активтегі меншікті капитал бөліміне ... ... ... ... ... әсер ... ... көрсетілгендей қаржылық саясаттың жеті көрсеткіштің
ішінен тек қана ... ... ... ... ... ... және меншікті
қаражат қатнасының көрсеткіші, меншікті қаражаттың маневірлік көрсеткіші
және қаржыландырудың ... ... ... ... қамтамасыз ету
көрсеткіші. Айтылған үш көрсеткіш шегінен де ... ... ... ... ... мен ... ... меншікті қаражат
маневірлік көрсеткіші және меншікті көздер қалдықтарының қамтамасыз ететін
көрсеткіш ... ... ие – ... ... қаражаты. Сондықтан олардың
деңгейінің қатнасы материалды айналым активтерінің бағасы, резервтері және
капитал көлемінің қатнасына ... ... ... ... динамика яғни, меншікті айналым қаражаттарынан
анықталады. Бұл олардың жеке ... ... ... ... бірақта
тәжірибеде назарға меншікті айналым ... ... ... ... ... алып ... бірге меншікті айналым қаражаттарының өсуі – бұл меншікті
капиталының көтерілуі, ал кейбір ...... тыс ... ... Кейбір жағдайларда меншікті капиталдың көтерілуі
заимдық және меншікті қаражаттар қатынасының төмендеуіне алып ... ... ... үш ... ... ... динамикасының деңгейін
анықтайтын факторлармен байланысты. Олардың ... ... ... ... бағыттайды.
Сол үшін халықаралық критерияларды дамыған батыс ... ... ... тәжірибесіне аудару мүмкін емес. Қажет
болып Қазахстанда критериялық база жасау үшін ... ... ... керек,
яғни онда аналитикалық, статистикалық әдістер қолдану ... ... ... сала ... ... ... ... және
аудандарға таралу керек.
Қаржылық саясат көрсеткіштерін ... ... ... ... ... заимдық қаражаттарды толықтыруға шешім қабылдау үшін
қажетті ақпарат береді.
Сонымен қатар кәсіпорын басқармасы үшін ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар.
Кәсіпорынның саясат жағдайының дәрежесі 4 топқа жіктеледі:
1. Кәсіпорынның абсолютты тұрақтылығы. Қалдықтарды жабу үшін ... ... ... ... ... < МАК = ... 11797098,19 < 817183405,9
2007: 803017,9 < 3359051925,18
2008: 53005321,1 < ... ... ... ... ... айналым капиталы
материалдық қалдықтарды және қалдықтарды ... ... ... ... < МТЗ < ҚӨК = ЖЗ+ҚКБ
2006: 817183405,9 > 11797098,19 < 421793080,4
2007: 3359051925, 18 < 803017, 9 < - ... ... < ... < - 1955610890
3. Кәсіпорынның тұрақты емес жағдайы. Қалдықтарды жабу үшін қосымша
жабу көздері қажет:
МТЗ > ҚӨК
2006: ... < ... 803017,9 > - ... 53005321 > - 1955610890
4. Кәсіпорынның дағдарыс жағдайы. Кәсіпорынның өткен жағдайларына
қосымша уақытында өтелмеген ... ... ... ... ... ... ие ... мен қарыздары бар.
ҚЖК < МТЗ
2006: 907142996,24 > 11797098,19
2007: 3490369420,76 > 803017,9
2008: 5835707522,32 > 53005321
«Бонатти» ЖШС ... ... ... ... ... негізінде қалыпты тұрақты деп айтуға болады.
Кәсіпорынның саясатты тұрақты қаржылық жағдайы кәсіпорын қызметінің
нәтижелерін анықтайтын өндірістік-шаруашылық факторлардың дұрыс ... ... ... ... ... ... ... ету қаржылық стратегияны,
оны бағалау шамалары кәсіпорынның нақты қаржылық жағдайын талдау ... және ... ... негізінде құрылу қажет және ... ... ... негізгі және айналым өнімдерінің, жеке және
қарыз капиталының ұтымдылығы, табыстың инвестициялық және ... ... ... ... табыстарды көтеру арқылы ішкі резрвтерді табу ... ... ... ... ... ... ... табысты бөлу
саясатын дұрыс анықтау және кәсіпорынның айналым капиталын барлық сатыларда
тиімді пайдалануға көшіру керек.
2.5 Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... құру әдісі ретінде
Бүгінгі қазақстандық инвестиция тәжірибесіндемынадай жағдай қалыптасып
отыр:бұрын қолданылған ... мен ... ... ... ... ... ... іске кедергі келтіруде. «Техникалық-
экономикалық дәлелдеме» дәстүрлі түсінігі де ... ... оны ... ... ... ... бизнес-жоспарға теңестіруде. Бұның
неге әкеліпсоғатыны шетелдік инвесторлармен байланысқа түскен кезде белгілі
болады. Несиені алуға ... ... ... бірі кәсіпорындардың
көп бөлігі ... ... ... ... тиімділігінің,
өтімділігінің есептеулеріжоқ сызбалардың ... деп ... ... ... сай ... тиіс. «Инвестициялық жоба» және «бизнес
жоспар» түсініктері көбінесе синонимдер ... ... ... ... ... ... талдау тұрғысынан едәуір айырмашылықтар бар.
Әрине, көп жағдайда барлық нәрсе бір немесе ... ... ... ... ... ... ... бизнес-идеядан
бастап жобаның жүзеге асуына және пайдалану кезеңдеріне дейінгі ... ... ... өту қажет. Оларды қалай жеңуге болады? Бұл
жерде тиянақты дайындалған бизнес-жоспар ... ... ... ... ... жылдардың
басында қолданыла басталды, ол кезде еліміз экономиканың ... ... енді және ... өзі ... ... кәсіпорындарды
басқару қағидаларын өзгерту талап етті. Жекелей ... ... ... салымдарын дәстүрлі бюджет ... ... іс ... ... және ... көп ... ... жету қиындығы тұрды да, оның қайтарылуы талап етілді.
Бизнес-жоспар барлық мүдделі түлғалармен ... ... ... ... ... ... қатысушылары мен
көмекшілеріне, жергілікті әкімшілігіне, ... н ... ... ... ... түсіну ондағы ақпараттардың
құпиялылығын білдіреді, әрине, бұл туралы арнайы жазбалар болуы керек.
Бизнес-жоспардың мазмұны кешенді және ... ... ... бұл онда
сақталған ақпараттардың толық екендігін (маркетингтік, ... ... ... ... білдіреді.
Бизнес-жоспар жаңа өндірістік қуат құру арқылы немесе өндірісті
жаңарту, оны техникалық қайта қамсыздандыру ... жаңа өнім ... ... үшін ... қаржы көздерін тартумен байланысты ұзақ мерзімді
инвестициялық шешімдерді ... ... ЖШС ... ... ... ... кейін олар
«байланысты» болып қалады да, «Бонатти» ЖШС осы ... ... ... ... ... ... ... «капиталдығы » олардың
өндірістік процесіне қатысатын басқа шығындардың түрлерінен ... ақша ... ұзақ ... оқшаулануын білдіреді.
Бұл капиталдық салыным сатып ... ... ... ... табыс әкелуі тиіс, инвестор салынған капиталынан ... ... оның ... бір салаға салынған салымның табыстылығынан
кем түспеуіне үміттенуге құқылы.
Жұмыс істеу кезеңінің соңында активтер белгілі бір ... ... ... немесе ешбір жойылу құнын иеленбейді. ... ... ақша ... шикізатқа, материалдарға, еңбек ақысына ... ... Бұл ... ... ... ... және өткізуге кеткен ағымдық шығындарды, құралдардың
айналыс процесіндегі ұзақ үзіліске жол ... ... ... ... жүйелі түрде жабу керек;
• капиталдық салымдар, «Бонатти» ЖШС ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... ... осындай шығындардың
толық ақталуы инвестиция айналысының бұданда ұзақ ... ... іске ... ... байланысты қабылданған шешімдер ұзақ мерзімді сипатқа ие жіне
ақша ағымдарын болжаумен байланысты-бұл ... ... ... ... өзгеруіне байланысты инвестицияландыру ... ... ... ... екеніе есепке алуы керек.
Жоғарыда айтылғандардан мыналар шығады:
• барлық инвестициялық шешімдер стратегиялық болып табылады, өйткені көп
жағдайларда «Бонатти» ЖШС ағымдағы шығындарын ... ала ... ... ұзақ ... ... ... ... сипаты
«Бонатти» ЖШС қызметінің барлық аспектілерін ... және ... ... ала ... ... ... ... талап етеді;
• инвестициялық шешімдер белгісіздікпен және тәуекелмен байланысты,
сондықтан ... ... ... құралдарды қолдануды керек
етеді(тәуекелдерді талдау);
• инвестициялық шешімдердің ... мен ... ... ... дайындалған ақпараттық базаға
негізделуі керек (шынайы және кешендік).
Бизнес-жоспарды жасаушылардың алдында ... ... ... ... ... ... Іс ... қаржылық құрлымның
(потенциялды инвестор) әрбіреуіне қарыз алушыны несиелендіру ... ... өз ... (форматтары) бар, бірақ қандай жағдай
да мақсат бір- жобаның ... ... ... ... ... жобаға салынған ақшалар күтілетін ... алып ... ... үшін ... жобаның табыс әкелетін бөлігін (өнім, баға, нарық,
сату), одан ... ... ... ... шикізаттарды, материалдарды
алуға, нңбек ақы төлеуге кеткен шығындар) қалыптастырады, мұнда ... ... ... ... ... ... ... варианттарын есепке алады, осдан кейін кейде зертеу мен тәуекелді
есептеу ... ... ... тиімділікті есептеу мен оны талдауға
көшеді.
Мүмкін болатын варианттардың ішінде жаңа өнім ... ... ... ... қарастыруға болады:
1. Өндірілетін өнімнің сипаты.
2. Өнімді өткізу нарығы.
3. Бәсекелестері.
4. Макетингтік ... ... ... ... ... Заңдық жоспары.
8. Қаржылық жоспары.
9. Қаржыландыру жоспары.
10. Резюме.
11. Қосымша.
Бизнес-жоспарға қосымша ретінде заңдық сипаттағы құжаттар келтіріледі
(жарғылық құжаттар, ресурстарды ... мен ... ... және т. с. с. ... ... бөлшектенген және іске асып жатқан өндірістің кеңеюімен
байланысты бизнес-жоспар құрлымының мысалы:
1. Кіріспе.
2. Кәсіпкерлік қызметтің мақсаты.
3. «Бонатти» ЖШС мінездемесі мен ... ... ... ... ... ... сипаттамасы.
6. Өнімді өткізу нарығының бағасы.
7. Бсекелестерінің сипаттамасы мен ... ... ... ... ... стратегиясы.
10. Маркетинг жоспары.
11. Өндіріс жоспары.
12. Ұйымдастыру құрлымы мен менджмент.
13. Персоналы.
14. Өнімнің табыстылығын талдау;
15. Қаржы стратегиясы;
16. Қаржы ... ... ... қызмет көрсетудің), нарықтық, бәсекелестердің сипаты,
маркетингтік жоспар жайлы бөлімдер аса маңызды, өйткені қандай ... ... ену ... фирманың сәттілігі тәуелді. Осыған
байланысты ағылшын сарапшыларының жаңадан бастаушы ... ... ... ... ... шығу қандай тәуекелдермен байланысты ?
• Сіздің жағдайыңізда қандай сауда ұсынысы бірегей болып табылады?
• Өнімнің потенттік қорғалуын қай дәрежеде іске ... ... ... ... ... ... нарығында ма, өнеркәсіп
нарығында ма?
• Осы ... үшін ... ... танысу немесе көрмелерді
аралау қай дәрежеде?
• Сіздің өніміңізді тұтынушы қандай ұтысқа ие болады?
• Тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... жүйесі қалай құрылады?
Бизнес-жоспар – жаңа бизнестің мақсатын немесе қызмет етіп жүрген
бизнестің дамуын, оны ... және ... ... ... ... ... ... жету жолдарымен әдістерін туындайтын
қиыншылықтарды талдау негізінде белгілеуші жоспарлық ... ... ... ... жаңа іскерлік түрін
негіздеуге емес, басқа да бірқатар жағдайлар кезінде де жасауға болады:
• сыртқы нарыққа жаңа ... ... ... ... ... ... ... тарту қажеттілігі туындағанда;
• несие алғанда;
• қаржылық іскерліктің жоспарын құрғанда;
• өнім өндірісінің көлемі өскенде;
Бүгінгі Қазақстан ... ... ... ... мәнге ие
болатын процедура, себебі ол «Бонатти» ЖШС потенциялын анықтауға, ... ... ... жаңа ... ... өңдеуге,
юөлімшелердің іс-әрекеттерін үйлестіруге, кадрлардың және бүкіл «Бонатти»
ЖШС әлсіз және күшті жақтарын тануға мүмкіндік береді. Жалпы ... ... ... жаңа істі ... және оның ... тәуекелділігін азайтуға
мүмкіндік береді.
Бизнес-жоспар жасауда төменгідей сұрақтарға баса ... ... ... ... ... ... Сізге берілген ақша қалай жұсалады?
• Сіз өз өніміңіз немесе ... қай ... және ... ... ақшаны қалай қайтармақшысыз?
Бинес-жоспардың мынадай бөлімдері болуы керек:
1. Қысқаша сипаттамасы. Бұл ... екі ... ... онда ... ... ... берілуі керек:
• бизнестің сипаттамасы;
• басқару;
• негізгі қаржылық көреткіштері;
• инвестицияның қажеттілігі.
2. Компания. Бұл бөлім осы шақтағы ... ... ... оның тарихы мен стратегиясын көрсету керек:
• компанияның тарихы;
• ағымдағы іскерлік;
• іс жүргізу стратегиясы;
3. Істің саласы. Саланың шолуы ... ... ... ... ... сала нарығының негізгі қатысушыларының, осы саланың даму
тенденциясын қамту керек. Компаниялардың ... осы ... ... ... ... ететін сыртқы факторларын жете түсіну керек:
• өнеркәсібі;
• жетістікке жетудің сыни ... ... ... ... Өнім ... қызмет көрсету. Компанияның өнімін немесе қызметтерін
сипаттау. Сіздің копанияныз ұсынатын ... ... ... айырмашылығына және бәсекелестерініз ұсынатын ... ... ... өнімдер мен қызметтер;
• өнімді немесе қызметтерді салыстыру.
5. Маркетинг. Бұл бөлімде өз ... ... ... ... ... деген қазіргі және потенциалды сұранысты
анықтаңыз, ... ЖШС ... және ... ... және ... және ... баға беріңіз. Дұрыс болжамдарға сүйене отырып, ... бен ... ... ... қажеттіліетерді бағалаңыз.
Есеп «нарықтық тетіктерге» сезімталдықты және сыртқы ортадағы өзгерістердің
сіздің бизнесіңізге ... ... ... ... ... ... нарықты зерттеуге сүйенгеніңіз жөн болады.
• клиенттеріңіз;
• бәсеке;
• сіздің компанияңыз;
6. ... ... Бұл ... ... техникалық
құралдарды, орналасатын жерге және қондырғыларға деген қажеттілікті және
компанияның мақсатына жетудегі ... ... ... сипатталуы керек.
Техникалық сұрақтардан аулақ болыңыз:
• мүлік пен ... ... ... ... ... Басқару. «Бонатти» ЖШС басқарушы құрам мен жұмыс істейтін негізгі
адамдардың ... ... және ... ... ... ... ... жетекшілері;
• ұйымның құрлымы мен қабылдануы.
2. Инвестицияға деген қажеттілік. Бұл бөлімде компанияның алдында тұрған
мақсаттарына жету үшін ... ... ... ... ... мен ... ... мұқият құжатталып, «Қаржы»бөлімінде
келтірілген мәліметтеріне сәйкес болуы керек. Егер ... ... ... онда осы ... ... ... ... Мүмкін болса, келесі сұрақтарға жауап
беру үшін қаржылық болжауларды қолдануыңызға болады.
• Сырттан қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... персоналының жеке қаржылық міндеттемелері
қандай?
• Үлестік қатысу мен ... ... ... ... ... қалай қолданылады?
• Несие берушілерге ақша қашан және қалай қайтарылады?
3. Қаржы. Бұл бөлімде ... ... ... ... керек.
Жорамалдаудың негізіндегі қаржылық болжамдардың керектігі болжамдардың
өзінен кем түспейді. Мөлшерлеп өз болжауларыңызды керекті ... ... ... ... ... және сол ... доллар
түрінде келтірілуі қажеттігіне көңіл бөліңіз. Болжамданған айырбас курсын
әр кезең бойынша көрсетіңіз:
• алдыңғы ... ... ... ... ... қаржылық құжаттар;
• болжамдар.
3 ҚАЗАҚСТАНДА ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ҚАРЖЫ ... ... ... ... НЕГІЗІ РЕТІНДЕГІ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ
3.1 Қазақстандық кәсіпорындардың қаржылық саясатын жетілдіру жолдары
Стратегиялық тұрғыдан қаржылық саясат ... ... ... және ... ... ... негізгі буын
болып табылады. Елімізде болған соңғы жылдардағы өзгерістерге байланысты
кәсіпорындар үшін де ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қаржылық қызметін жетілдіруге
кедергі болатын бірқатар, әлі де болса шешуін таппаған, мәселелер бар:
ұлттық экономиканың шикізат көздеріне ... ... ... ... ... ... тауарларға деген тұтынушылық сұраныстың төмендігі;
өндірістік және әлеуметтік ... жете ... ... ... және технологиялық жағынан артта
қалғандығы;
ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық ... ... ... төмен деңгейі және т.с.с.
Өкінішке орай, жалпы ішкі өнімде (ЖІӨ) инвестициялардың деңгейі төмен
болып қалып отыр – небәрі 19%. ... ... ... екі ... арттыру қажет. Қазіргі кезде инвестициялардың басым бөлігі (80%-ға
дейін) негізінен айналымдық қаражаттарға немесе ... ... ... ... ... ... қарай капитал ағындары орын алуда. Осы
орайда кәсіпорындардың инвестициялық қызметін ынталандыру бірінші кезектегі
мәселе болып отыр.
Кәсіпорындардың қаржы саясатын одан әрі ... ... ... ... екі ... 2007-2009 жылдар және 2010-2011 жылдар ... ... ... болады [26].
2007-2009 жылдардағы кезеңде кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... олар ... бөлімде
сипатталған кәсіпорындар саясатын дамыту проблемаларын шешу қажеттілігінен
туындайды:
- макродеңгейге арналған ... ... ... ... ету, ... ... логикалық
тұрғыдан бақылауды жетілдіру есебінен кәсіпорындардың ... ... ... ... сапасын арттыру;
- қаржы-экономикалық индикаторлардың іріктеу көрнекілігін, құрамын
және ... ... ... ... саясатының деректері бойынша
экономиканың нақты секторындағы жай-күйді және үрдістерді көрсететін
талдама шолуларды жетілдіру;
- ... ... ... ... ... ... ... талдауды жетілдіру және мынадай ... ... ... ... ... жақсарту:
1) банктерді қайта қаржыландыруды ақпараттық-талдаумен қамтамасыз ету;
2) ... ... ... ... ... ... тұратын талдау ақпаратын жетілдіру және ... ... ... аттыру және Ұлттық Банктің саясатына
тұрақты қатысуға кәсіпорындарды мотивациялау;
- Осы кәсіпорындар мониторингі бойынша салалардың ағымдағы жай-күйін
және даму ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау
агенттігіне және банктерге қызмет ... ... ... ... іс ... қолдануды кеңейту;
- пікіртерімдердің жеделдігін арттыру, кәсіпорындардың ... ... ... ... ақпаратқа деген қажеттіліктерін анықтау
және қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық Банк ... ... ... ... жеке ... жұмыс істеуін жақсарту;
- Осы бағыттарды іске асыру, ең соңында, мониторинг нәтижелері бойынша
талдау материалдарын қалыптастырудың бірдейлігін және ... ... ... әдетте бұл, олардың Ұлттық Банктің ақша-кредит саясатын
ақпараттық-талдаумен қамтамасыз етуінің ... ... ... ... ... кәсіпорындар саясатын мынадай негізгі
бағыттармен дамыту ... ... ... ай ... ... ... ... ұйымдастыру;
- экономикада конъюнктуралық ауытқулар туындаған кезде ... ... ... үшін ... ... ... ... кәсіпорындар саясатын жетілдірудің жоғырыда көрсетілген бағыттарын
іске асыруды қамтамасыз ететін «ЭНСКМ» ААШЖ ... ... және ... ... ... ай сайынғы режимде экономикалық конъюнктураға қатысты
пікіртерімдерін жүргізу нақты сектордағы ... ... ... ... және ... ... арттыруға
мүмкіндік береді. Сонымен бірге қаржылық жай-күй және ... ... ... ... ... ... болады. Мониторингтің осындай
бөлінуі шетелдік тәжірибеге сәйкес келеді.
Экономикалық конъюнктура көрсеткіштерінің ... ... ... құру ... ... ... белсенділігінің
фазаларын және оларға себепші болған факторларды ... ... ... ... Осы міндетті шешу үшін шет елдердің орталық
банктерінің, атап айтқанда, Германия Бундесбанкінің тәжірибесін пайдалану
тиімді, онда ... ... ... асырған кезде мониторингке
қатысушы кәсіпорындардың конъюнктуралық деректерін ... ала ... ... ... ай ... ... индикаторларын
пайдаланады.
Сонымен бірге, кәсіпорындар саясатының осы кезеңдегі даму бағыттарын
іске асыру өткен кезеңде (2007-2009 ... ... ... ... ... ең ... мыналар болып табылады:
- мониторингке қатысушы кәсіпорындардың көпшілігінің Ұлттық Банктің
тоқсан сайынғы мониторингіне ... ... ... қызығушылықтарына қол
жеткізу. Осындай қызығушылықтың негізі мониторингке қатысушы кәсіпорындарға
таратылатын талдау ақпаратын жетілдіру болып табылады;
- кәсіпорындар мониторингінің ... ... ... ... құрылым
мониторинг жүйесін кәсіпорындар мониторингін одан әрі дамытуды іске асыруға
қажетті мынадай ... ... ... ... етуі тиіс:
тұтастай алғанда, кәсіпорындарға пікіртерімдер жүргізудің жеделдігін,
талдау материалдарын қалыптастырудың сапасын, қызметкерлер ... ... ... және ... ... ағымдағы қызметі негізінде қаржылық саясатын
қамтамасыз етудегі талдау және жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... 2007 жылдың 1
жартыжылдығында ... ... ірі және орта ... ... ... оң динамикасы байқалып отыр, олардың
активтері 2006 жылы ... ... ... ... 66,4% ... Бұл ... өтімділікті басқару тәуекелдерінің
өсуі және активтерді бизнестің өсуінің берілген қарқынын ұстап тұру үшін
пайдалану тиімділігін ... ... ... отыр ... ... ... 1-ден көп ... сақталып отыр, бұл
өтімділік тұрғысынан алғанда кәсіпорындардың қолайлы қаржылық жағдай туралы
айтуға мүмкіндік жасайды. Сондай-ақ, егер 2005 жылы ... ... 1,2 ... ... онда 2006 жылы осы ... ... 1,3 жуық болды. әлемдік практикада бұл коэффициент 1-2 шегінде
болуы тиіс, яғни ... ... ... ... асып кетсе,
онда кәсіпорын өтімділік тұрғысынан алғанда табысты жұмыс істейтін ретінде
қарастырылады. Ағымдағы ... ... ... 2 еседен
асуының болмағаны дұрыс, себебі бұл ... мен ... ... ... ... ... стандарттар бойынша күрделі өтімділік коэффициентінің мәні
1 тең немесе көп болуы ... ... ... ... ... ... күрделі
өтімділік коэффициентінің оң динамикасымен нығаяды, ол осы көрсеткіштің
ұсынылған деңгейіне жуықтады және 2006 ... ... ... 0,96 ... ... 2007 ... 1 ... нәтижелері бойынша ағымдағы
және ... ... ... ... төмендеді. Ағымдағы
міндеттемелермен салыстырғанда ағымдағы активтер одан әрі ... ... ... ... ... ... мерзімді
міндеттемелерін өтеу үшін жеткіліксіз болуы күрделі болуы мүмкін, бұл
айналым қаражаттарын ... ең ... ... заемдар түріндегі,
қаржыландырудың қосымша көздерін тартуды талап етеді.
Ағымдағы өтімділіктің ... ... ... активтерінің
ағымдағы міндеттемелеріне қатынасы ретінде ... ... ... міндеттемелер бойынша уақтылы есеп айырысу ... ... сату ... ... пайдалану
тиімділігінің өсуін, яғни оны ұстап тұру үшін ... ... ... етеді.
Төрт жылдық кезеңде активтердің айналымдылық ... ... ... жоқ. ... 2006 ... 0,7 ... мәні
активтердің әрбір ақша бірлігінің есепті жылы 1-ден кем ... ... ... өтімділіктің коэффициенті ағымдағы активтер мен тауар-
материалдық қорлар ... ... ... қатынасы ретінде
айқындалады; ТМҚ-ды, яғни неғұрлым төмен ағымдағы активтерді сатуға ... ... ... ... есеп ... арналған ақша
қаражатының жеткілікті мөлшерін қозғалысқа келтіру мүмкіндігін көрсетеді.
2005 жылдан бастап дебиторлық ... ... ... ... ... отыр, ол 2006 жылы 112 күнді құрады. 2007 ... ... 2006 ... осындай кезеңімен салыстырғанда көрсеткіштің
нашарлау үрдісі сақталды. Республиканың ... ... ... оң ... ескере отырып, кәсіпорындардың кредит
саясатын жоғары сұраныс аясында жұмсарту осы ... ... ... ... табылады деп болжауға болады [28].
Тауар-материалдық қорларды (ТМҚ) сақтау кезеңін 68 күнге дейін немесе
27%
төмендету ... ... ... қосымша растау, сатудың
неғұрлым үстем саясаты және ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. 2007 жылдың 1 ... ... ... ... ... 2006 ... осындай кезеңімен
салыстырғанда ТМҚ айналыс күнінің саны 6% ұлғайды және 84 күнді құрады.
Қаржы тұрақтылығы тұрғысынан алғанда ірі және ... ... ... көзі ... заемдық капитал үлесінің өсуіне арналған
ресурсы бар. Сондай-ақ, банктер ... ... ... өсімін
қамтамасыз ететін секторлар ... ... үшін ... ... мәнін көрсетеді.
Борыш ауыртпалығының коэффициенті төрт жылдық кезең ішінде елеулі
өзгерістерге ұшыраған жоқ және 2006 жылдың соңында 0,54 ... Бұл ... ... ... дайын өнімді сатудан түскен
кірістің орташа жалпы активтерге қатынасы ретінде айқындалады және фирманың
өз активтерінің қаншалықты тиімді ... ... ... өтеудің орташа кезеңі есепті ... ... (360) ... берешектің айналымдылық коэффициентіне қатынасы
(дайын өнімді ... ... ... екі жылдағы орташа дебиторлық
берешекке қатынасы) ) ... ... ... ... ... ... ... күн керек екенін көрсетеді.
ТМҚ орташа кезеңі есепті кезеңдегі күндер санының (360) ... ... ... ... ... екі жылдағы ТМҚ
қатынасы) ) ретінде айқындалады. Тауарлар өндіру және сату үшін ... ... ... ... коэффициенті міндеттемелерің активтерге қатынасы
ретінде айқындалады. Заемдық ... ... ... ... ... ... тәуелділік коэффициенті (левередж) 2006 жылы 2003
жылға қарағанда 1,13 деңгейге дейін 2,7% ... бұл ... ... және Оңтүстік Шығыс Азия сценарийі бойынша дағдарыстың
даму ... ... ... болуына тәуелдігінің салыстырмалы
түрде біршама төмен деңгейін ... 2007 ... 1 ... ... ... кезеңімен салыстырғанда левередждің 1,25 деңгейге дейін
13,7% өсуі ... 2006 жылы ... ... ... алғанда левередждің
көрсеткіші аса жоғары болмаса, онда заемдық ... ... ... ... 2006 жылы тоқыма және тігін өнеркәсібі сияқты
секторларда – 13,7; тері, теріден бұйым және аяқ киім ...... ... мен ... – 18,43 ... белгіленді. Тиісінше
левередждің ең төменгі деңгейі кокс, мұнай өнімдері мен ядролық ... – 0,53; ... ... және ... ... ... – 0,37; көлік құралдары және жабдық өндірісінде – 0,8; ... ... – 0,64 ... тіркелді. Левередждің ең жоғары көрсеткіші бар
секторларда дефолттың ықтималдылығы қолма-қол ... ... ... ... ағындарымен ғана өтелуі мүмкін.
Пайыздық төлемдердің орнын жабу коэффициенті левереджге кері тәуелді
болады – коэффициенттің жоғары мәні заемдық капиталдың барынша ... ... не ... ... ... ... ... 2006 жылы осы
көрсеткіш 2003 жылмен салыстырғанда 63,1% ұлғая отырып, 12,2 құрады, бұл
қаржылық ... ... ... ... Пайыздық төлемдердің
орнын жабу коэффициентінің өсуі міндеттемелердің және тиісінше ... ... ... ... кірістердің неғұрлым жылдам өсу
қарқыны есебінен болды.
Осылайша, ... ... ... ... жағдайын жекелеген
секторларды қоспағанда тұрақты деп сипаттауға болады. Бұл ретте ішкі тұтыну
сұранысына бағытталған секторлардағы заемдық ... өсуі ... үшін ... ... ... ... және ... түсу тұрғысынан алғанда кәсіпорындардың
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде заемдық капиталды пайдалану тиімділігін арттыру
қажет [29].
2004-2006 ... ... және ... түсу ... өсуі ... ... капитал (ROE), активтер (ROA)
рентабелділігінің және пайда түсу коэффициентінің жыл сайынғы өсуі ... ... ... ... ... Бұл ретте 2006 жылдың соңында
тиісінше 40%, 19% және 27% ... ... ... ... 2003 жылмен салыстырғанда 2006 жылы 65,7%, активтердің
рентабельділігі 76,2%, пайда түсу 72,4% ... ... ... ... 2007 жылы ... ... сақталды. Соңғы жылдары
рентабельділікті арттырудағы шешуші рөлді сыртқы экспорттық ... ... ... ... ... баға конъюнктурасын пайдаланатын
секторлардағы кәсіпорындар кірістерінің өсуі ... ... мен ... ... ... ... ... меншікті капиталға қатынасы ретінде
айқындалады. Борыштық ... ... ... ... ... және ... ... бойынша кәсіпорынның
дефолтының ықтималдылығын айқындайды.
Атап айтқанда, Оңтүстік Шығыс Азиядағы 1997 жылғы қаржылық дағдарыстың
туындау себептерін талдау нәтижесі ... ... ... ... кәсіпорындардың төлем жасауға қабілеттілік тәуекелдерінің және
қаржылық дағдарыстың ... ... үдей ... белгіленді.
Пайыздық төлемдердің орнын жабу коэффициенті салық және пайыздарға
дейінгі кірістің сыйақы бойынша шығыстарға қатынасы ... ... ... ... ... жабу үшін ... жеткілікті
мөлшерін іздестіру мүмкіндігін сипаттайды.
Талдау мына арақатынастар негізінде ... ... ... = ... түсу ... * Активтердің айналымдылық коэффициенті
* МК Мультипликаторы
ROA = Пайда түсу коэффициенті * Активтердің айналымдылық ... ... = ... меншікті капиталға қатынасы
Талдау мына арақатынастар негізінде рентабельділік ... ... = ... түсу коэффициенті * Активтердің айналымдылық коэффициенті
* МК Мультипликаторы
ROA = Пайда түсу коэффициенті * Активтердің айналымдылық коэффициенті
МК ... = ... ... ... ... өсуі үшін шамалы, бұл кәсіпорының өндірістік-
шаруашылық қызметінің ... ... ... көрсетеді.
Рентабельділіктің өсуі үшін ... және ... ... ... мәні аз ... ... өзі
кәсіпорындардың өндірістік-шаруашылық қызметінің төменгі ... ... ... және ... көрсеткіштерінің оң өзгеру үрдісі
шағын кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... өтейді [30].
Сыртқы және ішкі нарықтардағы қолайлы қалыптасқан баға конъюнктурасы
сондай-ақ шағын кәсіпорындардың 2003-2007 жж. ... ... ... түрде өсуімен сипатталатын кірістері мен пайдасын
айтарлықтай ұлғайтуға ... ... ... ... ... ... рентабельділік және пайда түсу көрсеткіштері айтарлықтай
жақсарды. 2007 ... ... ROE, ROA ... мен ... түсу ... ие болды (Кесте 3.1).
Кесте 3.1
2010 жылғы 1 наурызға кәсіпорындардың өзара есеп айырысуларының
жағдайы, мың ... ... ... |міндеттемелер |
| ... ... ... ... ... берешектен|
| | ... ... ... | |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |мерзімі |
| | | | | ... ... ... |6 906 707 |395 170 |15 086 773 |420 913 |84 243 |4 306 ... |312 |791 |046 |849 |393 ... |166 129 |1 910 950|441 929 413 |4 161 187|1 689 308|154 614 |
| |773 | | | | | ... |247 154 |1 523 206|509 652 479 |10 519 |3 743 154|172 279 |
| |760 | | |498 | | ... |99 734 893|16 402 |223 108 674 |34 374 |7 307 094|1 030 |
| | |807 | |280 | |562 ... |817 777 |33 001 |5 907 010 958|36 890 |5 340 050|68 000 |
| |301 |058 | |450 | | ... |240 572 |3 536 308|677 722 122 |3 443 517|1 327 922|39 445 ... |598 | | | | | ... |19 015 104|820 508 |28 874 951 |1 424 588|696 576 |134 612 ... |306 541 |30 539 |370 519 504 |27 653 |6 591 077|199 399 |
| |556 |573 | |950 | | ... |236 302 |3 334 512|329 364 293 |1 993 619|1 488 253|20 242 |
| |270 | | | | | ... |120 233 |3 804 876|265 519 080 |3 439 566|1 328 289|119 982 |
| |012 | | | | | ... |218 155 |16 997 |480 141 410 |27 451 |5 727 264|258 074 |
| |470 |726 | |134 | | ... |140 803 |1 485 220|373 627 934 |10 284 |2 232 587|138 359 ... |976 | | |310 | | ... |142 418 |3 425 683|335 238 806 |6 326 842|2 924 670|32 043 |
| |819 | | | | | ... |70 583 874|4 453 539|182 900 210 |8 696 988|1 253 457|66 805 ... | | | | | | ... |494 968 |175 980 |526 769 960 |20 549 |9 434 288|84 644 ... |162 |554 | |680 | | ... |2 481 902 |28 358 |1 739 840 111|44 227 |17 512 |314 747 ... |974 |982 | |923 |053 | ... |1 104 413 |69 594 |2 694 553 886|179 475 |15 647 |1 472 ... |313 |810 | |514 |807 |586 ... ... ... ... қарағанда шағын
кәсіпорындардың борыш ауыртпалығы және ... ... ... ... бар. ... ... жалпы ... ... ірі және орта ... қарағанда өте жоғары.
Атап айтқанда, 2006 жылы бұл көрсеткіш 84,2% болды. 2007 жылдың ... 2006 ... ... ... салыстырғанда көрсеткіш 5%
ұлғайды.
Шағын кәсіпорындар, сондай-ақ соңғы жылдары бұлардың төмендеу ... ... ... ... ... қатынасына ие
болды. Мысалы, егер 2003 жылы ірі және орта ... ... ... бұл ... ... кәсіпорындарда 12,8 деңгейінде болды. 2006 жылы
шағын кәсіпорындардың левереджі 5,3 дейін немесе 58,5%-ға төмендеді, ... орта ... бұл ... 1,1 ... болды. Соңғы жылдары
левередждің елеулі түрде төмендегені байқалды, бұл ... ... ... 2007 ... бірінші жартыжылдығында 2006 жылғы осындай
кезеңмен салыстырғанда осы ... ... ... және 10,4 болды.
Қазақстанның 2007 жылғы қаржылық ... ... есеп ... ... активтерінің айналымдылық көрсеткіштері 1-ден
артық, яғни активтердің әрбір ақша бірлігінің 1 ... ... ... тұтастай алғанда ірі және орта кәсіпорындардан айырмашылығы
жақсару үрдісінің бар екенін атап айтқан жөн. ... 2006 жылы ... ... ... ... ... 2003 жылмен салыстырғанда 8,8 %
азайды және 111 күн ... ... ... ТМҚ айналымдылық кезеңі 15,5 %
азайды және 39 күн ... ... ... жақсаруы
өтімділіктің жоғарылауында көрсетілуге тиіс.
Шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнес кәсіпорындарына меншікті
және тартылған қаражатты пайдаланудың неғұрлым тиімді ... ... ... бұл ... көрсеткіштерінде көрсетіледі.
Қазақстанда банктер кредиттеріне қол ... ... ... және өндіріс көлемі арасындағы өзара экономикалық байланыстардың
логикалық ... 2001 ... ... бері болашақта экономиканың
шикізат бағытын төмендетуге мүмкіндік жасамайтын тәуекелдердің ... ... ... ... ... Атап айтқанда, кредиттеудің жалпы
көлемінің негізгі капиталға инвестициялардан өсу ... ... ... ... де асып түсуі банктерден алынатын кредиттік ресурстардың
кәсіпорындардың аз деңгейде негізгі ... ... ... ... және жылжымайтын мүлікпен операцияларда айналыста болатынын
растайды. Кредиттердің негізгі көлемі тек қана ... және ... және ... мүлікпен операциялар инвестициялар құрылымында
өндіруші сектордан кейін елеулі үлеске ие. Сонымен қатар заемдық қаражаттың
үлесі небәрі 8,1% құрайды, ал кәсіпорындар мен ... ... ... ... инвестицияларды 56,5% қаржыландырады [31].
Нақты сектор кәсіпорындары ... ... ... ... Атап айтқанда, негізгі және айналым ... үшін ... ... ... ... санының
өсуіне қарамастан ( Сурет 3.1), инвестицияларды ... ... ... ... ... ... төмен болуы
банктер мен кәсіпорындардың заем қаражаттары есебінен ұзақ ... ... ... ... білдіреді.
Сурет 3.1
Кредиттерді пайдаланатын кәсіпорындардың үлесі (%-бен)
Банктік кредиттеудегі және негізгі капиталға ... ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлігінің
өсу қарқыны бойынша ... ... бұл ... ... ... пен ауыл ... ... келтіре отырып құрылыс (2006 жылдың
тиісті кезеңімен салыстырғанда 2007 жылдың 9 айында 35,2% өсті) алға ... ... ... ... ... саласында сауда, қаржы қызметі және
байланыс дамуда.
Банктер алдындағы кредиторлық ... ... ... ... динамикасы аясындағы мерзімі ... ... аз ... ... 3 жылда орташа алғанда 2,8%) кәсіпорындардың
қаржылық жай-күйінің жақсарғанын және ... ... ... ... ... жылы ... қатысушы кәсіпорындардың саны 1301-ден 1343-ке
дейін, оның ішінде орта және ірілері – ... ... ... ... ... ... өнім өткізуден түскен кірістің жалпы көлеміндегі
мониторингке қатысушылар өнімін өткізуден түскен кірістің үлесі 2007 ... ... ... 2006 ... ІV тоқсанда 73%-ға дейін ұлғайды.
«Экономиканың нақты ... ... ... ... жүйе шеңберінде экономикалық конъюнктураны және
еліміздің экономикасының ... емес ... ... ... ... ... талдаулық шолуларды қалыптастырудың, сондай-ақ
кәсіпорындарға талдауға жіберілетін материалдарды қалыптастырудың жеделдігі
мен сапасын ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз етуді жетілдіру
бойынша жұмыстар жалғастырылды. Осы жұмыстардың ... ... ... ... деңгейдегі банктерді қайта қаржыландыру
мақсатында олардан алынған пікіртерім нәтижелері бойынша ... ... ... ... ... ... (қаржылық
тұрақтылығы мен кредит қабілеттілігін бағалауға ... ... ... ... ... ... сайын жүргізілген пікіртерім
нәтижелері экономикалық ахуал және экономиканың нақты секторында қалыптасып
отырған ... ... ... ... қорытынды жасауға мүмкіндік берді
[32].
Кәсіпорындардың шаруашылық жүргізу шарттары бұрынғыдай оң қалпында
қалып отыр. 2006 жылы ... ... ... ... АҚШ ... еуроға және ресей рубліне қатысты бағамының
ағымдағы өзгеруінен шаруашылық ... ... ... жоқ. ... ... ... болды: теңгедегі және шетел валютасындағы
кредиттер бойынша орташа пайыздық ставка тиісінше 14,9% және 12,4% ... 2006 ... ІV ... ... жүргізілген кәсіпорындардың
33,3% өз қызметін қаржыландыру үшін банктердің кредиттерін пайдаланды (2005
жылғы ІV тоқсанда 30,7% ... ... ... ... ... құрылыс кәсіпорындары пайдаланды. Бұл ретте ... ... ... белсенділігіне ықпалының бірте-бірте
ұлғайғанын атап ... жөн: егер 2005 ... ІV ... ... үшін ... 6,4% банктердің кредиттерін пайдаланса,
ал 2006 жылғы ІV ... – 12,2% ... ... ... басым көпшілігі (жыл ішінде – 91,4-95,6% аралығында)
банктердің қызмет көрсетуіне ... ... ... деңгейін атап көрсетті. Дайын өнім бағасына қатысты ... ... ... ... ... ... өзгермеген
кәсіпорындардың үлесі жоғары болды (67,8-68,9%). Сонымен қатар шикізат ... ... ... ... теріс күйінде қалды: бағаның өсуін
пікіртерім ... ... ... ... (51,5-59,1%)
(Кесте 3.2).
Кесте 3.1
Кәсіпорындар қызметінің қаржылық көрсеткіштері, млн.теңге
|Кезеңдер |Салық ... ... ... |
| ... ... мен |өнім мен |емес шығыстар|
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| | ... ... ... құны | |
| | | | | ... |750783 |4165580 |2555131 |  ... |1245455 |5390226 |3527371 |  ... |1880403 |6858273 |4592799 |  ... |2787615 |9419839 |6014529 |2232956 ... |3478685 ... |6424247 |  |
|I ... |688293 |2299505 |1234068 |564350 ... ... |898477 |2768075 |1871129 |629689 ... ... |3019539 |2035843 |653995 ... ... |1107884 |3540394 |2406394 |768041 ... |  |  |  |  |
|I ... |1178672 |3573204 |1907513 |781053 ... ... |1700371 |4627518 |2344433 |824470 ... ... |4663661 |2579597 |955035 ... ... және ... ... ... Тұтастай
алғанда пікіртерім жүргізілген кәсіпорындар бойынша еңбек өнімділігінің өсу
(өнім өткізуден кірістер бойынша, сондай-ақ өндірілген өнім көлемі ... ... ... мен ... жұмсалған үлестік шығынның азаю үрдісі
сақталды.
Жыл ішінде айналым қаражаты ... ... ... ... ... капиталының ролі маңызды болып қалуда.
Ағымдағы активтердің өтімділігін қамтамасыз ету тұрғысынан қарағанда нақты
сектордың капиталының құрылымы оң күйінде қалды: ... ... ... ... жапты - 2006 жылғы ІV тоқсанда ағымдағы ... 1,58 ... ... ... ... (2,16) ... болып отыр (2,0) (Кесте 3.3).
Кесте 3.3 Кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар |Зиян шеккен кәсіпорындар |
| ... ... ... |залал |
| |дың ... ... ... |дың ... ... ... |
| |бірлік ... |млн. ... ... |млн. |
| | | | | | ... |
| | | | | | | ... |2769 |63,6 |850436 |1586 |36,4 |99653 ... |2794 |63,1 |1329460 |1631 |36,9 |84005 ... |2840 |61,9 |2029892 |1747 |38,1 |149489 ... |3064 |63,3 |2975052 |1776 |36,7 |187437 ... |3305 |67,1 |3713092 |1621 |32,9 |234407 |
|I ... |2732 |56,7 |763782 |2087 |43,3 |75489 ... тоқсан|3101 |63,3 |982380 |1799 |36,7 |83903 ... |3212 |65,3 |1045515 |1709 |34,7 |105836 ... | | | | | | ... ... |59,5 |1229226 |1991 |40,5 |121342 ... |  |  |  |  |  |  |
|I ... |2785 |55,9 |1299430 |2196 |44,1 |120758 ... ... |60,8 |1803762 |1973 |39,2 |103391 ... |3238 |64 |1642700 |1818 |36 |105996 ... | | | | | | ... ... барынша жоғары деңгейде болды және 2006 жылғы ІV
тоқсанда 46,5% болды, мұның өзі ... ... ... ... ... (69,1%). Өңдеу саласында сол сияқты көрсеткіш u1072
айтарлықтай өсті (2005 ... ІV ... ... 2006 ... ІV ... ... қатар теріс факторлар да орын ... ... ... ... секторында шикізат және материалдар бағасының өсу үрдісі
жалғасты.
Өндіру саласындағы сату рентабельділігі экономиканың өңдеу (2,2 ... ... ... қарағанда айтарлықтай деңгейде жоғары болып
отыр, мұның өзі өндіру ... ... ... ... жалғасып отырғанын куәландырады.
Атырау облысында жылдан жылға шағын кәсіпорындар саны өсіп ... ... ... сан ... ... дамып отыр. Зерттеліп отырған
кезең ішінде жұмыс істеп ... ... саны ... ... орта
есеппен 50 бірлікке көбейіп отырды және 2006 жылдың соңына 2518 субъектіні
құрады. Кәсіпорындар санының өсу ... ... ... ... бойынша
байқалады [34].
Әрбір кәсіпорын үшін кәсіпорын өз қызметін құрылыс, сауда саласындағы,
17 % - жылжымайтын мүлікпен операциялар, ... беру және ... ... саласында және 10 % -дан ... - ... ... ... ... 1 ... ... бойынша шағын кәсіпорындарда 23227 адам
жұмыспен қамтылған. Тоқсан сайын ... ... ... ... ... ... өсті. 2006 жылы кәсіпкерлікте жұмыс күшінің ағыны
12336 адамды құрады, одан жаңадан құрылған жұмыс орындарына 2534 ... ... ... 7550 адам жұмыстан шыққан. Қызметкерлердің қомақты үлесі
құрылыста – 38,2 %, ... – 18,2%, ... ... ... ... және ... қызмет көрсетуде – 17,9 %, ... – 6,5%, кен ... ... – 4,6% ... ... ... қорыта кел мынадай тұжырымдарға келдім:
«Қысқа мерзімді қаржы саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару ... ... ... ... үш ... бөліп қарастырдым.
Дипломдық жұмыстың бірінші тарауында қысқа мерзімді ... ... ... ... ... теориялық негіздерін құрайтын қаржы
саясатының түсінігі, сыныптамасы, ... ... ... ... ... ... ... негізі және оның қысқа мерзімде
жүзеге асуы жөнінде қаралдым.
Кәсіпорынның қысқа мерзімді қаржы ... бұл ... ... жөніндегі міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... қызметі, қаржыны басқарудың түпкілікті
мақсаты, оның нақтылы жүйесі. Қаржы саясаты кәсіпорынның бизнес-жоспарының
құрамды бөлігі болып табылады.
Кәсіпорынның ... өнім және ... ... тығыз
байланысқан қаржылық саясатының маңызды факторларының бірі – ... ... мен ... ... ... басқару стратегиясын
дұрыс таңдап алуы ... ... ... активтерді басқару өнері –
кәсіпорын шотында оның ... ... ... үшін ... ... ... төменгі сомасын ұстаудан тұрады.
Қаржылық саясаттың ішкі, маңызды факторларының бірі – бұл ... ... мен ... ... ... стратегиясы мен
тактикасының дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза табысы ... көп ... ... ол өзін ... сезіне
алады. Сонымен бірге тек таза табыстың көлемі ғана емес, сонымен қатар оны
тарату құрылымы, әсіресе өндірісті ... ... ... де ... ... ... қаржылық саясатына қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша жұмылдырушы ... ... ... ... ... ақша ... ... көп тартатын болса, оның қаржылық
мүмкіндіктері де ... ... ... ... ... ... қаржылық
тәуекелділік те өседі – яғни кәсіпорын өз ... ... ала ма, жоқ па? – ... қауіп туады.
Сыртқы факторларға шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... теуші техника мен технология, төлеу ... ... және ... ... ... ҚР үкіметінің салық және
несие ... ... ... ... ... заң ... ... байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорынның тұрақты қаржылық жағдайын қалыптастыруда оның ... ... ... ... ... ... ... және тағы басқалар) өзара қарым-қатынасы ... ... ... да серіктестермен реттелеген іскерлік қатынаста болу ... ... ... бірден-бір шарты болып табылады. Әрине,
акционерлер өз жинақ қорларын ... ... ие және ... ... ... ... кәсіпорындарға салады. Инвестициялық
тартымдылығы болуы үшін, тек бүгінгі күні ғана ... ... ... қаржылық жағдайы көршісіне қарағанда жақсы болуы тиіс.
Дипломдық жұмыстың екінші тарауында экономикалық өсу ... ... ... ... ... мерзімді қаржы
саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару негізін құрайтын «Бонатти» ЖШС
ұйымдастырушылық-экономикалық ... ... ... ЖШС ... ... ... ЖШС қаржылық көрсеткіштерін талдау, «Бонатти»
ЖШС қаржылық саясатын қысқа мерзімде жедел басқару көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... мерзімде жедел басқару
бизнес-жоспарын құру әдісі ретіндегі жүйесі жөнінде қаралдым.
Бонатти ЖШС құрылыс ... ... ... қаржы-
шаруашылық қызметінің нәтижесін талдауда жалпы табыс (3) 2007 ... мың ... ... 2008 жылы жиын ... -1 763 370 248,75
мың тенгеге төмендегенін көрсетті.
Ал кәсіпорынның кезең ... (4) 2007 жылы ... ... ... 2008 жылы көрсеткіш мәні тек қана ... ... ... жалпы және әкімшілік шығыстары (4.1) 474 698 526,76 мың
тенгені құраса, 2008 жылы жиын ... ... мың ... ... ... ... ... (5) 2007 жылы -54 374 645,98 мың тенге
шығын көрсе, 2008 жылы бұл көрсеткіш мәні ... мың ... ... негізгі емес қызметтен түскен табыс (6) 2007 жылы -145 419 822,12
мың тенге зиян шексе, 2008 жылы жиын мәні ... мың ... ... көрсетті.
2007 жылы салық салынғанға дейінгі түскен табыс (7) -60 441 710,10 мың
тенге шығындалса, 2008 жылы шығын -1 847 718 773,37 мың тенгеге жетті.
Салық салынғаннан кейінгі ... ... (8) 2007 жылы ... ... ... 2008 жылғы көрсеткіш -1 847 718 773,37 мың тенгеге
жетті.
Ал жалпы таза табыс (9) 2007 жылы ... мың ... ... 2008 жылы ... таза табыс мөлшері -1 790 801 512,47 мың тенгеге
көтерілді. Яғни кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің ... ... және 2008 ... ... ... ... ... тарауында Қазақстанда қысқа мерзімді қаржы
саясаты кәсіпорын қаржысын жедел басқару ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қаржылық
саясатын жетілдіру жолдары, кәсіпорындардың ... ... ... ... қамтамасыз етудегі талдау және жоспарлау жүйесінің
қазіргі кездегі ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ілиясов Н.Қ., Құлпыбаев С. “Қаржы”- Алматы: 2005, 208-211 бб.
2. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. ... для ... ... – Алматы, Экономика, 2001.78С.
3. Мельников В.Д., Ли В.Д. ... курс ... ... – Алматы,
Институт развития Казахстана.2004. 67С
4. Интыкбаева С.Ж. Финансовые индикаторы экономического роста. ... ... ... Сб. ... ... ... Экономика, 1999. 46С.
5. Қаржы, ақша айналысы және несие: оқу ... / Р. О. ... және ... Алматы: Экономика, 2008.- 161, [2] б.
6. Ильясов, А. А. Денежно-кредитная политика: учеб. пособие - Алматы:
Экономика, 2007.- 113, [6] ... ... К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г. ... жағдайын талдау». Оқу құралы, Алматы: Экономика 2002.102б.
8. Ковалев В.В., Ковалев Вит. В. Финансы ... ... ... М.: ТК ... ... Проспект, 2006. – 32 с.
9. Баканов М.И. Теория экономического анализа. Учебник для вузов. / М. И.
Баканов, М. В. ... А. Д. ... Под ред. М. И. ... - ... и ... 2006. –35 ... Большаков С.В. Финансы предприятия: теория и практика. Учебник. - М.:
Книжный мир, 2005. – 17 с.
11. Левчаев П.А. ... ... ... теория и методология
системного подхода / Науч. ред. проф. П.В. ... - ... ... ун-та, 2002. - 14 с.
12. Дыбаль С.В. Финансовый анализ: теория и ... - М.: ... 2006. - 31 ... ... Т.У. ... ... хозяйственной деятельности
предприятия. - М.: "РДЛ", 2006. - 99 ... ... В.В. ... анализ: методы и процедуры. - М.: "Финансы ... 2006. - 59 ... ... Э.А., ... Г.П., ... С.Э. Финансовый анализ. -
М.: "КноРус", 2006. - 27 ... ... Н.Н., ... А.Ф. ... ... ... ... "ЮНИТИ", 2003. – 64 с.
17. Родионовой-М.: Финансы под редакцией В.М. Финансы и статистика, 1993
г. 25С.
18. Колчина, Г.Б. Поляк, Л.П. ... и др; под ... ... ... ... для вузов/Н.В..-М.: 2004 89С.
19. Банк В. Р., Банк С. В., ... А. В. ... ... - ... 2007. - 44 ... «Бонатти» ЖШС Жарғысы , 2009 жыл
21. «Бонатти» ЖШС жылдық есебі, 2009 жыл Тәуелсіз аудиторлар есебі
22. Колчина Н.В. ... ... ... — М.: ... 2007. – 368 ... ... М.В., Бердников В.В. Финансовый анализ: система показателей и
методика проведения. - М.: ... 2006. - 19 ... ... Ю.Н. Анализ финансовой деятельности предприятия. - М.: "Альфа-
Пресс", 2005. - 22 с.
25. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Негашев Е.В. ... ... ... ... организаций. -М.: ИНФРА-М, 2005. -107 с.
26. Қазақстан Ұлттық Банктісінің жылдық есебі, 2009 жыл
27. Қазақстанның қаржы тұрақтылығы туралы есебі, 2009 ... ... В.В. ... ... - С.-Пб.: Питер, 2008. 67 с.
29. Гиляровская Л. Т., Лысенко Д. В., ... Д. А. ... ... ... ... - М.: ... - 60 ... Гиляровская Л.Т., Ендовицкая А.В. Анализ и оценка ... ... ... - М.: ... 2007. - 59 ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... ... 2009 ... 20 наурыз №
23, Алматы қ.
32. Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... 2008 ... ... № 164 ... ... ... Республикасы Қаржы министрлігінің 2009-2011 жылдарға
арналған стратегиялық жоспарын бекіту туралы
34. Қазақстан ... ... ... ... ... туралы,
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылєы 24 сәуірдегі N ... ... SpА ... ... 2008 ... |Баб |Жыл ... |Жыл соңындағы |
|Актив ... ... ... ... |Б |1 |2 ... мерзімді активтер | |- | ... емес ... |010 ... ... ... | | | ... мың .тг |011 |- |- ... емес активтердің |020 ... ... ... ... | | | ... емес ... |030 ... ... |
|баланстық (қалдық) құны | | | ... ... | | | ... ... (105) |031 |- |- ... ... ... |040 ... ... ... (121) |041 |- |- ... мен ... (122) |042 ... ... |
|Көліктермен құрал-жабдықтар (123) |043 ... ... ... ... (124) |044 ... |188359861,90 |
|Басқа да негізгі құралдар (125) |045 ... ... ... ... (126) |046 ... ... |
|Негізгі құралдардың шығыны (131-134) |050 ... ... ... ... ... |060 ... |414928262,53 |
|(қалдық) құны (шоттар | | | ... | | | ... |061 |- |- ... мен ... |062 ... ... ... мен құрал-жабдықтар |063 ... ... ... ... |064 ... ... ... да негізгі құралдар |065 ... ... ... |070 |- |- ... ... сріктестік (141) |071 |- |- ... ... (142) |072 |- |- ... ... бірге бақыланатын |073 |- |- ... | | | ... (144) |074 |- |- ... мерзімді өаржылық (401-403) |075 |- |- ... ... ... ... |080 |- |- ... | | | ... тиісті борыштар (301,303) |081 |- |- ... ... (302) |082 |- |- ... ... ... ... |083 |- |- ... ұйымдардың борышы (321-323) | | | ... ... ... ... |084 |- |- ... ... ... (341-343) |085 |- |- ... ... ... ... |090 ... ... ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... |100 ... |46091583,57 |
|Материалдар (201-208) |101 ... ... ... ... ... |102 |- |- ... (221-223) |103 |- |- ... ... ... |110 ... |5376533619,38 |
|борыш,барлығы | | | ... тиіс ... ... |111 ... |427325311,57 |
|Алынған вексельдер (302) |112 |- |- ... ... ... ... |113 ... ... ... ұйымдардың борышы (333) | | | ... ... ... ... |114 ... ... |
|Алынған аванстар (351-353) |115 ... ... ... ... ... (331-334) |116 |147887732,70 ... ... ... ... инвестициялар|120 |- |- ... | | | |
| |130 ... ... ... | | | ... | | | ... активтер жиыны |140 ... ... ... | | | ... ... 090+140) | ... |6394178341,92 |
Қосымша-1 жалғасы
|№ |Пассив |Баб |Жыл |Жыл |
| | ... ... |
| | |ы | | |
| |А |Б |В | |
| |ІІІ ... ... | | | |
| ... ... ... |150 |- |- |
| ... ... (511) |160 |- |- |
| ... ... ... |170 |- |- |
| ... ... капитал (531) |180 |- |- |
| ... ... ... ... |190 |- |- |
| ... ... ... | | | |
| ... құралдар (541) |191 |- |- |
| ... (542 |192 |- |- |
| ... да ... (543) |193 |- |- |
| ... ... ... |200 |- |- |
| ... табыс (жабалмаған |210 |-213050786,|-217075635|
| |зиян) (561,562) | |76 |4,07 |
| ... ... (561) |211 ... | | |,65 |8,01 |
| ... ... ... |220 ... ... |76 |4,07 |
| |0) | | | |
| |ІV. Ұзақ ... ... |230 |- |- |
| ... , ... | |- |- |
| ... ... (601) |231 |- |- |
| ... емес мекемелерден |232 |- |- |
| ... (602) | | | |
| ... да (603) |233 |- |- |
| ... ... КПН (632) |240 ... ... |
| |Ұзақ мерзімді міндеттемелер жиыны|250 |30927,00 |30927,00 |
| ... 230+240) | | | |
| |V. ... ... | |- | |
| ... ... ... және |260 |- |- |
| ... ... | | | |
| ... ... ... |270 |- |- |
| ... бөлімі (601-603) | | | |
| ... ... ... |280 |131781902,4|215145463,|
| ... | |6 |14 |
| ... ... ... және |281 |131781902,4|209898663,|
| |шоттар ... | |6 |28 |
| ... ... ... |282 |- |- |
| ... | | | |
| ... ... ... |283 |- ... |Бюджетпен есеп айырысу |290 ... ... | |8 |,08 |
| ... тұлғалармен бірге |300 |3146253735,|5866470782|
| ... ... ... | |60 |,65 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... да ... ... |310 ... |және салымдар, барлығы | | |17 |
| ... мен ... |311 |- |- |
| ... (651,652) | | | |
| ... ақы ... ... |312 ... ... ... (681) | | |76 |
| ... ... |313 ... | | | |41 |
| ... ... ... (611) |314 |- |- |
| ... ... ... ... |320 |3490905982,|5839258299|
| |260+270+280+290+300+310) | |25 |,54 |
| ... ... | ... | | |49 |,47 ... ... ... ... ЕСЕП
2008 Ж
|Көрсеткіштер |Баб ... ... ... ... |
| ... | ... ... |010 |- ... ... | | | ... | | | ... ... |020 |- ... ... өзіндік | | | ... | | | ... ... (шоттар010-020) |030 |- ... ... ... |040 |- ... ... ... | | | ... бойынша шығыстары |041 |- |- ... және ... ... |- ... ... ... бойынша шығыстар|043 |- |- ... ... ... |050 |- ... ... ... | | | ... емес ... ... |060 |- ... |
|(зиян) | | | ... ... ... |070 |- ... ... ... ... | | | ... ... 050+060) | | | ... ... ... табыс |080 |- |- ... | | | ... ... ... гі |090 |- ... ... қызметінен түскен | | | ... ... ... 070+080)| | | ... ... ... |100 |- |- ... ... | | | ... ... ... (шоттар |110 |- ... ... | | | ... ... ... ТУРАЛЫ ЕСЕП БЕРУ
2008 жылға
|Көрсеткіштер |Баб ... ... ... жылға |
| ... | ... ... қызметтен алынған ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... |010 ... ... ... ішінде: | |- | ... өнім |011 ... ... ... | | | ... | | | ... аванстар |012 |- |- ... |013 |- |- ... |014 |- |- ... |015 |- |- ... да ... |016 ... |2142406852,55 |
|2.Шыққаны, барлығы |020 ... ... ... ... | | | ... мен |021 ... ... |
|мердігерлерге төлемдер | | | ... ... |022 |- |- ... ақы ... ... |023 |- |- ... ... ... |024 |- |- ... есеп ... |025 |- |- ... төлемдер |026 ... ... ... қызмет нәтижесі |030 |-945425414,18 |-511835220,01 ... 010+020) | | | ... ... ... ... ақша ... ... ... ... |040 |999581022,27 ... ... емес ... |041 |- |- ... ... ... | | | ... құралдарды сатудан |042 |- |- ... ... | | | ... да ұзақ ... |043 |- |- ... ... ... табыс| | | ... ... ... |044 |- |- ... табыс | | | ... ... өтеу |045 |- |- ... да ... |046 ... ... |
|2. Шыққан ақша, ... |050 |- |- ... ... | |- |- ... емес ... |051 |- |- ... алу | | | ... ... ... алу |052 |- |- ... да ұзақ ... |053 |- |- ... ... алу | | | ... ... ... алу |054 |- |- ... ... |055 |- |- ... да ... |056 |- |- ... ... ... |060 ... ... ... (шоттар 040-050) | | | ... ... ... алынған ақша қаражаттарының қозғалысы |
|1. Түскен ... |070 |- |- ... ... | |- |- ... және ... да бағалы |071 |- |- ... ... | | | ... алу |072 |- |- ... ... бойынша |073 |- |- ... елу | | | ... да |074 |- |- ... ... ... ... |080 |- |- ... ішінде: | | | ... өтеу |081 |- |- ... ... алу |082 |- |- ... ... алу |083 |- |- ... ... |084 |- |- ... ... ... |090 |- |- ... 070-080) | | | ... көбейюі (+)/ азаюы (-) | ... ... ... қаражаттарының (шоттар | | | ... | | | ... ... басындағы ақша | ... ... ... | | | ... ... соңындағы ақша | |281421581,02 |553070896,09 ... | | | ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 83 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазпочта» АҚ құрылымдылық ұйымы30 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары (айналым капиталы)3 бет
Кәсіпорынның қаржысына әсер ететін негізгі факторлар11 бет
Пәннің оқу - әдістемелік кешені "қаржы"17 бет
Фирмалар мен фирма қаржысы17 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы24 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет
«Каспиймұнайқұрылыс» АҚ – ның қысқаша тарихы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь