Кескіндеме өнерінде натюрморт жанрын салу

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1 БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІНДЕГІ НАТЮРМОРТ ЖАНРЫ
1.1 Бейнелеу өнеріндегі кескіндеменің даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Натюрморт жанрының шығу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
1.3 Шетел суретшілерінің шығармаларында натюрморт жанры ... ... ... ... ... ...22
1.4 Қазақстан суретшілерінің шығармаларында натюрморт жанры ... ... ... ... .24

2 КЕСКІНДЕМЕ ӨНЕРІНДЕ НАТЮРМОРТ ЖАНРЫН САЛУДЫҢ
ӘДІСТЕРІ
2.1 Натюрморт жанрында композиция, перспектива заңдылықтары ... ... ... ... 26
2.2 Геометриялық денелерден құралған натюрмортты салу әдісі ... ... ... ... ... .32
2.3 Кескіндеме өнеріндегі бояу түстері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.4 Жеміс.жидектерден құралған натюрморт жанрының салыну әдістері ... 41
2.5. Жұмыс барысы, натюрморт жанрын майлы бояу техникасында салудың әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49
2.6 Тақырыптың педагогикалық, эстетикалық маңызын аша отырып, мектептерде сабақ беру әдіс . тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...53
2.7 Натюрморт жанрын салуды мектепте үйрету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...56

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61
ҚОСЫМША МАТЕРИАЛДАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .62
КІРІСПЕ

Сурет салуды сүю - өмірді, табиғатты, айнала қоршаған ортаны сүю. Ол адамның ақыл-ой, парасатын өсіреді. Өмірдегі келеңсіз құбылыстармен ымырасыз күресуге тәрбиелеп, халқыңа, еліңе, жеріңе деген сүйіспеншілікке баулиды.Өнер қашанда қамқорлықты, оған асқан жауапкершілікпен, жанашырлықпен қарауды қажет етеді. Әсіресе, осы бейнелеу өнерін жүйелі оқыту жайы, оған жастай баулып тәрбиелеу ісі баршамыздың алдымызға байыпты міндеттер тартады.
Бейнелеу өнерінің мақсаты – бұл адам баласы заманнан заманға рухани, эстетикалық байлығы ретінде ұласып келе жатқан өнер саласы. Бейнелеу өнері тек жеке ғана бір өнер саласы емес, бірнеше өнер саласының өмірге келуіне себепкер болған.
Кескіндемеші дүниенің тіршілігі мен әдемілігін түрлі түстерге бай екендігін, өмірге деген сезімімен табиғатпен тілдесу арқылы көрсетеді. Суретші картинаны жазған кезде, натураға сүйенеді. Үлкен картинаға келмес бұрын ол көп ізденеді, ойланады. Көптеген нобайлар, этюдтар, т.б. жолдар мен үйлесімділік іздейді. Мысалы, портрет жанрын алайық. Әр суретші әр адамның мінезін, бетінің әрбір сызығын дәлме-дәл және басты адам дене бітімін келтіру үшін ол мамандандырылған тұрғыда болу керек. Мамандандырылған суретші бояумен сызықты шебер қиыстыра отырып, кісінің бет пішінін, қимыл-қозғалысын, жарықтың сәулесімен көлеңкені дәл белгілейді. Осындай іс жүзінде мамандандырылған болмаса шеберлік шығарма дұрыс ойлағандай шықпайды.Суретшілер адамдарды күнделікті өздеріне үйреншікті тұрғыда бейнелеген. Осылайша мамандық шебері болу үшін бейнелеу өнерінің теориялық жағынан оқып білуі керек. Суретші күнде сурет салып, жазып, өзімен бірге қалталы дәптер алып жүріп, әр түрлі нобайларды, керекті заттарды, небір қимылдарды салып алу қажет. Осындай күнделікті жаттығулар болмаса суретшіге қиын болады. Сол сияқты түс туралы да айтуға болады. Түстерді көріп, біліп, олардың әдемілігін көрсетудің өзі үлкен өнер деп есептеймін.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі: Қазақ сурет тарихында көптеген жанрлар бойынша кесек-кесек туындылар жетерлік. Алайда соларды оқушыларға жете түсіндіру шаралары ақсап тұр деуге болады. Неге десеңіз солардың бірі «Натюрморт» жанрын айтуға болады. Мектептегі оқыту сабақтарының аздығынан бұл жанрды кең түрде насихаттау жүргізілмейді. Сондықтанда оқушыларды көркемдікке, әсемдікке, қоршаған ортаға жақсы көзқараста болу үшін сурет өнеріндегі бұл жанрдың оқытылу барысы өзекті болып қала бермек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1 Мұқашев М., Сейтімов А., Хамзин Н.. «Бейнелеу өнерін оқыту
әдістемесі», «Фолиант» баспасы, 2008.
2 «Мектептегі өнер» республикалық ғылыми-әдістемелік
педогогикалық журнал, қараша-желтоқсан №6,7 2011, №1, «Бейнелеу өнері және сызу мектепте және ЖОО-да оқыту»№4 2005.
3 Уәлиев Б., Иманбеков Қ. «Сурет» оқу әдістемелік құрал, «Фолиант», Алматы., 2010.
4 Қаржаубаева С., Амандықова Д. «Бейнелеу сауаттылығының негіздері»., «Фолиант», Астана. 2010.
5 Каменева Е. Кемпір қосақтың түсі қандай? Алматы., «Өнер» 1981.
6 Айдарова З., Дирксен Л. «Бейнелеу өнері»., оқу құрал, «Фолиант», Астана-2010.
7 Әмірғазин Қ. Қазақтың бейнелеу өнері. Алматы., “Өнер”., 1969.
8 Мизамбаев Р. Живопись. Алматы., «Өнер».,1999.
9 Шипанов А.С. Әуесқой жас суретшілер мен мүсіншілерге Алматы., «Мектеп»., 1986.
10 Любимов Л. Батыс Европа өнері. Алматы., «Өнер»., 1982.
11 Төлебиев Ә. «Сурет сала білесің бе?» Алматы., «Өнер»., 1990.
12 Ғалымбаева А.Альбом. Алматы., «Өнер» баспасы 1985.
13 Ғалиев В.З. Қазақстан ХIХ ғасыр суретшілерінің шығармаларында. Алматы., «Өнер»., 2005.
14 Шорохов Е.В. «Композиция негіздері»., Москва 1981.
15 Ералин Қ., Түрікпенова С.Ж. «Бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі»., АрМПИ баспасы, Арқалық, 2008.
16 Байжігітов Б.К. Бейнелеу өнерінің теориялық мәселелері. Атырау., «Өнер»., 2005.
17 Ғалиев В.З. Қазақстан XIX ғасыр суретшілерінің шығармаларында., Алматы., «Өнер»., 2005.
18 Түрікпенова С.Ж. Мектептегі бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі., 5 – 6 сыныптар., Арқалық., 2005.
19 Асылбекова А.М., Қайдаров Д. Әлемдік өнер тану. Бейнелеу өнері., «Өлке»., 2008.
20 Нысанбаев Ә., Әбиев С., Әйтімов Б. Қазақстан ұлттық энциоклопедиясы 7 том., Алматы., 2005.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...................................................................................................................4
1 БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІНДЕГІ НАТЮРМОРТ ЖАНРЫ
1.1 Бейнелеу өнеріндегі кескіндеменің даму тарихы..........................................6
1.2 ... ... шығу ... ... ... ... натюрморт жанры.......................22
1.4 Қазақстан суретшілерінің шығармаларында натюрморт жанры.................24
2 КЕСКІНДЕМЕ ӨНЕРІНДЕ НАТЮРМОРТ ... ... ... ... жанрында композиция, перспектива заңдылықтары................26
2.2 Геометриялық денелерден құралған натюрмортты салу әдісі.....................32
2.3 Кескіндеме өнеріндегі бояу ... ... ... ... ... ... әдістері....41
2.5. Жұмыс барысы, натюрморт жанрын майлы бояу техникасында салудың әдіс-тәсілдері...........................................................................................................49
2.6 Тақырыптың педагогикалық, эстетикалық ... аша ... ... сабақ беру әдіс - тәсілдері...............................................................53
2.7 Натюрморт жанрын салуды мектепте үйрету...............................................56
ҚОРЫТЫНДЫ........................................................................................................60
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР...................................................................61
ҚОСЫМША МАТЕРИАЛДАР.............................................................................62
КІРІСПЕ
Сурет салуды сүю - ... ... ... ... ... сүю. Ол ... ақыл-ой, парасатын өсіреді. Өмірдегі келеңсіз құбылыстармен ымырасыз күресуге тәрбиелеп, халқыңа, еліңе, жеріңе деген сүйіспеншілікке баулиды.Өнер ... ... оған ... жауапкершілікпен, жанашырлықпен қарауды қажет етеді. Әсіресе, осы бейнелеу өнерін жүйелі оқыту жайы, оған ... ... ... ісі ... ... ... ... тартады.
Бейнелеу өнерінің мақсаты - бұл адам баласы заманнан заманға рухани, эстетикалық байлығы ретінде ұласып келе жатқан өнер ... ... ... тек жеке ғана бір өнер ... ... ... өнер саласының өмірге келуіне себепкер болған.
Кескіндемеші дүниенің ... мен ... ... ... бай ... өмірге деген сезімімен табиғатпен тілдесу арқылы көрсетеді. Суретші картинаны жазған ... ... ... ... ... келмес бұрын ол көп ізденеді, ойланады. Көптеген нобайлар, этюдтар, т.б. жолдар мен үйлесімділік іздейді. ... ... ... ... Әр ... әр адамның мінезін, бетінің әрбір сызығын дәлме-дәл және басты адам дене ... ... үшін ол ... ... болу ... Мамандандырылған суретші бояумен сызықты шебер қиыстыра отырып, кісінің бет ... ... ... сәулесімен көлеңкені дәл белгілейді. Осындай іс жүзінде мамандандырылған болмаса шеберлік шығарма дұрыс ойлағандай шықпайды.Суретшілер адамдарды күнделікті өздеріне ... ... ... ... ... ... болу үшін бейнелеу өнерінің теориялық жағынан оқып білуі керек. Суретші күнде сурет салып, жазып, ... ... ... ... алып ... әр түрлі нобайларды, керекті заттарды, небір қимылдарды салып алу қажет. ... ... ... ... ... қиын ... Сол ... түс туралы да айтуға болады. Түстерді көріп, біліп, олардың әдемілігін көрсетудің өзі үлкен өнер деп ... ... ... ... ... ... тарихында көптеген жанрлар бойынша кесек-кесек туындылар жетерлік. Алайда соларды оқушыларға жете түсіндіру ... ... тұр ... ... Неге ... ... бірі ... айтуға болады. Мектептегі оқыту сабақтарының аздығынан бұл жанрды кең ... ... ... ... ... көркемдікке, әсемдікке, қоршаған ортаға жақсы көзқараста болу үшін сурет өнеріндегі бұл жанрдың ... ... ... болып қала бермек.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: Натюрморт жанрында салынған әлем суретшілерімен Қазақстан суретшілерінің туындыларының тарихымен салыну жолдарын, ... ... ... ... ... болмақ.
Дипломдық жұмыстың міндеті: Оқушыларға натюрморт жанрын оқыту барысында мынандай төмендігі міндеттерді алға ... ... ... шығу ... ... Оларға натюрморттың салыну жолдарын түсіндіру;
* Түсіндіру барысында натюрморт жанры ... ... ... мен ... ... Олардың натюрморт жанрына салған суреттерін қадағалау;
* Салынған суреттерде жіберген қателіктерін ... ... ... ... отырып, олардың көркемдік,эстетикалық қабілеті мен талғамын қалыптастыру.
Практикалық маңыздылығы: Оқушыларға бұл жанрды оқыту барысында оларды дәлдікке үйрету, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жұмытың құндылығы: Оқушыларға дәріс ретінде, студенттердің өзіндік жұмыстарына, мұғалімдердің ашық ... ... ... ... ... ... Жұмысты жазу барысында бейнелеу өнерінің тарихын зерттеген ... М, ... А, ... Н, ... Б, ... З, ... С, т.б. суретшілердің еңбектері пайдаланылды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: Кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... зертттеу обьектісі: Ш. Уалиханов атындағы №1 жалпы білім беретін профильді орта мектеп.
1 БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІНДЕГІ НАТЮРМОРТ ЖАНРЫ
1.1 ... ... ... даму ... салу өнерінің тарихы тереңде жатыр. Алғашқы қауым кезіндегі суретшілер тас немесе сүйек беттеріне айқын сызықтармен ... ... ... тіпті адам бейнесін де асқан шеберлікпен сала білген. Бұл туралы Қазақстан жартастарында бейнелеу шығармашылығы толық хабардар етеді. 1950 ... ... ... ... ... ... суреттері табылып, оны зерттеу 1970 - 80 жылдарда басталды. Сурттегі адам бейнесі Тамғалы жартасының орталық ... ... ... ... болып табылады. Бұл суреттердегі бейнелерге қарап отырып, бейнелеу сапасының биік дәрежедегі көрінісін көріп, суретшінің орындау шеберлігіне ... Бұл сөз жоқ ... ... ... ... және көп ... тәжірибесі нәтижесінде пайда болған бейнелер. деп дана халқымыз бекер айтпаса керек. өнер жолындағы талпыныс, ізденісіңе жол көрсетіп, ... ... ... таба ... көргенді есте сақтауға және қиялдау қабілетіңді дамытып, шығармашылықпен ... ... ... ... ... ... үй салуды, үй тұрмысына қажетті бұйымдар жасауды, бейнелеу өнері шығармаларын өмірге келтіруді бірден үйрене қойған жоқ. Олар ... ... ... ... оны ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп отырды. Ал алғашқы суретшілердің шәкірттері болды ма, ол өз өнерін қалай үйретті немесе шәкірттері ... ... ... ... әдіс-тәсілін бақылап, оны қалай қабылдайды оны айту қиын.Сурет салуды адам ... ... ... нақтырақ айтсақ, көзешілік, яғни құмыра жасауда оның суреттері қарапайым жолдармен меңгере бастады. Сурет салу өнерінің даму кезеңі қала құрылысының ... ... ... ірі - ірі ... салудың өркендеуі кезінде дамыды, арнайы өнер мектептері ашылып, суретшілер мен мүсіншілер, сәулетшілер дайындау қолға ... - ... ... өнер - ... ... жан ... рухани азығы. деген жалпы атауды алып қарасаң, адамзат не болмаса тірі жануарлардың күнделікті өмірдегі ... ... ... бір-бірінен артықшылығы, жетістігі деп көруге болады. Адамзат өнеріндей ... ... ... ... ... Музыка өнері, бейнелеу өнері, спорт өнері, жалпы қай өнер саласындағы халықтардың бәрі де санадан ... Өнер ... - өзі ... ... Оған ... ... ... қуанышы, біреудің мұң - мұқтажы, топтың қуанышы мен әлемде немесе белгілі бір елде болып ... ... ... әсер ... Ал мұны сезіну үшін осы көріністердің бейнесі болуы тиіс. Көріністі сезіну арқылы ой - ... және ... ... Осы идеяны толықтырып, екінші біреуге жеткізуге, айту немесе көрсету үшін белгілі бір күш ... Осы күш сөз ... ... шеберлігі, музыка, ақындық, жасампаздық адам бойындағы қасиеттерді туындатады. Өнер шынайы талант, шындық, шыдамдылық пен табандылықты, ақыл мен ... ... ой, ... ... ... ... Келе - келе ... өнерінің дамуы арқасында сәулет, мүсін, живопись, кескіндеме өмірге ... ... ... сарайлар, қалалар, ірі қорғаныс құрылыстарын салды, ғажайып мүсіндер тұрғызды. Б.э.д. ІҮ ғасырда кеңінен дамыды. Осы кезеңдерде адам ... ұлы өнер ... ... кейін бірі өмірге келіп жатты. Фараондар салған Египет пирамидалары, Греция еліндегі әйгілі және мүсіндері, Ұлы Қытай қорғаны және ... ... бәрі ... ... ... ... тән ... қайталанбас асыл мұралар еді. Өнер - өмір бұлағы, ізгілік пен ... ... Өнер ... ... Өнер ... ... Өнер тарихы дегеніміздің өзі адамзат тарихы. Адамзат ес жиып, етек жапқаннан бері өнер мен бірге жасасып келеді. Мұнан ... ... ... өнердің бастапқы белгілері байқала бастады. Адамның арғы тегі болып табылатын неондартальда сезімдік түйсік пен ойлау қабілетінің ... ... ... ... қажетті алғашқы еңбек етуге талпындырды. Бірақ олардың ойлау қабілеті мен сезімдік қасиеттерінің әлі толық жетілмеген кезі еді.
Түйіндей ... өнер ... ... ... ... ... ... дамытушы, саналылық пен білімділікке жетелеген қозғаушы күші және әсемдік пәк сезімдердің қайнар көзі болды. Сондықтан да өнер ... ... ... ... - бір ... ... болып табылады. Өнер нышандарын немесе өнерлілікке ұқсас әрекеттерді кейбір ... ... ... ... ... Бірақ адамдардың олардан айырмашылығы әр кез істеген ісінің бәрін ... ... - ... ... ... және ... түрде өзінің материалдық, рухани қажеттерін өтеу үшін ... ... ... ... ... ең көне өнер ... қауымдық өнер немесе тас дәуірі өнері деп аталады. Тас дәуірінде өндіргіш күштер мен ... ... тез дами ... ... ... ... салыстырғанда тас дәуірі 10 немесе 100 есе жылдамдықпен дамыды. Бұрындары тек тас пен ... ... енді неше ... ... ... ... ... құрал - сайман, әшекей заттар жасады. Тас дәуірінің алғашқы кезеңі палеолит заманында, адамдар өнердің алғашқы нышандарын тудырып қана қоймай, оны ары ... ... ... ... - ... ... ... белгілерден бастап, сан түрлі аңдардың, адамдардың нобайына дейін бейнелейтін дәрежеге көтерілді.Алғашқы қауымдық құрылыс кезеңіндегі адамдардың ... ... ... ... шығармаларынан аңдарға көңіл бөлу қатты байқалады. Кездескен суреттердің ішінде әсіресе мүсін кейіптері адамның ... ... ... ... аяққы кезеңі мен меолит дәурінде жартас суреттері кең етек ... ... тек ... ... ғана ... келсе, енді белгілі бір кішігірім тақырыптарға құрылған адамдар мен аңның қарым-қатынасын көрсететін ... ... ... ... дәуіріндегі өнердің бір топ үлгісі Испанияның атақты Альтамира үңгірінен ... ... ... ... ... ... ... негізінен қодастың, жылқының, қабанның әр түрлі қимыл - қозғалыстағы кейіптері шеберлікпен кескінделген. Адамдар өздерімен күнделікті кездесіп, аралас-құралас жүрген жабайы аңдарды жете ... ... ... ... ... жүріс - тұрысын дөп басып айнытпай белгілеген.
Кескіндеме - өнер ... ... зор, ... ... әкететін, сиқырлы аймақ. Ол адамзат дамуының таң шапағында, біздің тарихтан бұрыңғы ата-бабаларымыздың үңгірлерінде дүниеге келді. Сан ғасырлар бойына суретшілердің ... ... ... ... ... ... отырды, бір стильдің орнын екінші стиль басты, бірақ бәрібір ... ... дами ... ...
Кескіндеме - бейнелеу өнерінің бір ... ... бір ... ... бояу арқылы салынатын көркем шығарма. Осы тұрғыдан кескіндеме қазір де қоғамдық ... ... ... ... ... көрерменнің сезіміне, ойына әсер ету арқылы, оның бейнеленген шындықтан тәлім алып, өзінше өз қорытынды жасауына себепкер болады. ... ... ... ... мәні зор деректемелік мағлұматтар да береді. Суреткер өмірді өз тұрғысынан қарап, оның ... ... ... ... ... ... ... көрсетілетіндіктен, оның көрерменге әсері күшті. Кескіндеменің пайдаланылатын құралы - сәуле, бояу, рең. ... бояу ... ... ... ... өмір ... айқын да шынайы көріністері жасалады. Суреткер шеберлерінің әсем көрінер жеріде осында. Заттың сыр сипатын, нәрсемен ... ... ... ... көлеңкесінің құлпыруын қысқасы, кең дүниенің барлық жаратылысын, жарасымын ... ... ... ... ... те ... тіл жоқ. Ол көрермендерді бірден баурайды, еліктіреді, қозғаған тақырыбымен толғандырады, оның данышпандық туындыларында адамзаттың мәңгі мақтанатыны да сондықтан. Суреткердің қылқаламына ... сол бір ... ... заманының, сол дәуірдің ортасына сан алуан сырларын шертеді, ... ... жан ... ... ... ... ... тілдеседі. Кескіндеме туындылары жеке бір тұлғаны, дара ... ... қана ... ... ... үлкен оқиғаларды, шытырман соғыстарды да бейнелеп, олардың ... ... ... өмір ... кеңінен көрсетуде кескіндеменің ролі орасан зор. Кескіндеме - өнер ... ... зор, ... ... әкететін, сиқырлы аймақ. Ол адамзат дамуының таң шапағында, біздің ... ... ата ... ... ... ... Сан ғасырлар бойына суретшілердің басшылыққа алған идеялары, олардың ұмтылыстары өзгеріп отырды., бір стильдің ... ... ... ... ... бәрі бір кескіндеме жасап, дами берді.
Кескіндеме - ең ежелгі өнер. Мынандай бір аңыз бар: ... ... ... ... ... ... ... шығар. Бірақ, бұл аңыз кескіндеме өнері төңірегіміздегі сол қаз-қалпында айнытпай жеткізе алатынынан хабар бергендей. Бейнелеу өнерінің орыс тілінде ... ... ... қылып тірілте бейнелеу) деп аталатыны да осыдан. Кез - келген бояу арқылы ... ... ... өнеріне жатады. Ол көне дәуірі мен қайта өрлеу дәуірінде де, Ежелгі Египетпен Грецияда да өмір ... ... ... арасында кескіндеме суретшінің қырағы көзі шалғанның бәрін мейлінше толық бере алса керек. Сан жүздеген жылдар бойы ол ... ... ... ... ... бәрін бейнелеудің таңдай қақтыратын жаңа әдістерін ойлап ... Оны ... ... шексіз бай бола бастады. Сызықтардың өте батыл жүргізілуі ... бай ... ... пен ... ... күтпеген контрастары, бейнелеп отырған нәрсені орналастырудағы ойлы мөлшерлестік және айқын логика, қиялдың қызықты құбылмалылығы осының бәрі ... өз ... шешу үшін ... ... ... ... деген атау латынның адиа - „су" деген сөзінен шыққан бұл сөз суға езілген бояуларды да, сол бояулармен ... ... ... ... ... ... ... мөлдіреп түседі, сол мөлдірлік акварель туындыларының ең басты қасиеті болып табылады. Мөлдір жағылғандықтан бояу астынан қағаздың өз түсі көрініп ... Ал бояу ... ... ... әлденеше бояу қабаты түсіріледі. Алайда соның өзінде де ... ... ... ... - оның ... ... тырысады. Акварель бояуының тағы бір өзіндік ерекшелігі сол, онда бір түс пен екінші түстің арасында айқын шек, кереғары ... ... олар бір - ... ... бір-біріне жігі білім бей, жұмсақ реңкпен жалғасып жатады. Акварельмен сурет салудың тиімді әдістері. Біріншіден, алғашқыда ... өте ... ... ... ... ... әлсіз және мөлдір болып келетін ортақ төсем жасай отырып, ал одан кейін кепкен алдыңғы ... ... ... ... біртіндеп күшейте отырып, құрғақ қағазда көп қабатты жұмыс жасауға болады. Екіншіден, тиісті түсті бірден барлық күшінде, мозайкадағы ... ұсақ ... ... отырып, құрғақ қағаз бетінде, бірақ бір қабат етіп те жұмыс істеуге ... ... ... жағындылар көрші бояу жағындылармен отырып, бір түстен ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, дымқыл қағазға, түсті бірден түсіре отырып, бір қабат етіп те салады, бұл ... бояу ... азды - ... ... бір - ... ... ... Акварель бояуында жұмыс жасау. Техникасында ақ тусті қолданылмайды. өйткені оның ... ... өз түсі ... ... ... материальы - пигмент жабыстырушы зат. Акварель бояуларының ... ... ... да ... ... ... ... де, тюбик етіп қойған жұмсағыда болады. Акварель ... ... ... ... еріту үшін су пайдалынады. Акварель бояулары магазиндерде метериалдан және пласмассадан жасалған ыдыстарда сатылады. Лененградтағы "черная речка" фабрикасы ... бал ... ... ... ең ... сортты бояу болып табылады. Акварель болу үшін әдетте беті бұдырлақ (ватман немесе жартылай ватман ) қағаздарын пайдаланады. Ерте заманда ... ... ... ... ... ... иленген ешкі терісіне - пергаментіне салған көрінеді. Акварель бояуына арналған қағаздың барлық түрі де таза ... ... болу ... Жылтыр қағаздарға қарағанда беті бұдырлақ (ватман немесе жылтыр ватман) қағаздарға акварель ... ... ... ... ... ... және сапалы шығуына материалдарды сапасы да әсер етеді. Сондықтан да акварельмен жұмыс жасаған қағаз көтеріліп тұрмас үшін оны тегіс ... ... ... ... ... дұрыс. Желімдерін ыңғайлы болуы үшін қағаздың жиектері тақтайдан үш - төрт ... асып ... ... ... жиырылмай жақсы керілуі үшін ең алдымен сулаған щеткамен ... ... ... ... ... соң желімді тақтайдың айналасына жағады да қағаздың әлгі артқы шеттерін қайырып жапсырады. Дайындалған ... ... ... ... ... салу ...
Акварельмен жұмыс жасаған кезде күзеннің немесе тиынның түгінен жасаған қаламдар пайдаланады. Акварельге арналған қылқаламдардың қылшықтары ... әрі ... ... ... ... ... ... таңдақтарды ал кішкене қылқаламдармен шығарманың ұсақ бөлшектерін бояйды. Қылқаламдардың сыртында 1,2,3,4, және одан да көп ... ... . Бұл ... ... ... ... ... да соғұрлым үлкен болады. Акварель бояуларымен жұмыс жасауға арналған қылқаламдардың қылшықтары ұзын, сондықтан олар бояуды молырақ жұқтырып алуға ыңғайлы. Бояуды ... ... ... соң ... таза суға жуып, суын сығып, сорғытып отыру керек. Акварель бояуымен сурет салғанда жарық пен ... ... ... бұрын суретті қарындашпен түсіріп алған жөн. Өшіргіш өте қажет жағдайда болмаса, ретсіз пайдаланбау керек, өткені ... ... бояу ... ... ... ... салған да оның жарық, көлеңке, түстік рецктерін дұрыс айырып, дәл нұсқасын ... алу ... ... ... пайдаланғанда бір түстің үстіне екінші түсті бояуды бірте - бірте жағып отыру керек , егер ... ... ... ... түс ... ... жіберу мүмкін.Әдетте бір түсті екінші бір түске ауыстыру, немесе түстерді табу үшін ... ... ... оның орнына кішкене жалпақ тарелка тіпті болмаса қалың ақ қағаз пайдаланады. Акварель бояулармен сурет салып отырған кезде тамып кетуі жиі ... ... Сол ... ... ... ... ... шығып кетпеуін және тамып кетпеуін жағын жиі қадағалап отыру керек. Әдетте жұмыс аяқталған соң келесі жұмысқа даяр даяр тұруы үшін ... ... он ... қою ... Ал қыл - ... да суға ... ... таза құрғақ шүберекпен сүртіп, басон жоғары қаратып, кішкентай ... ... ... ... ... ... ... өзгерту. Затқа қарап отырып сурет салғана заттардың формаларын ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Жарық неғұрлым мол түсетін болса, зат солғұрлым жарқырап анық көрінедіде, ондағы бояу түстері мол ... Ал ... ... аз ... зат ... көмескі көрініп, оның түстері солғын тартады, әрі олар көленкеленіп күрделені ... ... ... жарықтың мөлшері жарық пен көленкенің ара қатынасына байланысты болып келеді. Ал ... - ... бір ... ... Акварель сияқты қағазға тигізбес бұрын әуелі суға езіп алау керек. Бірақ ол акварельдей емес, қағаз бетіне ... ... ... ... Өткені гуашьтың ақ ұнтақ қосып әзірлейді. Гуашь масатының бетіндей бір тегіс жұмсақ болып ... ... ... ... осынау айқын да жарқын бояуды өте жақсы ... ... ... ... де өте ... жұмыс жасаған кезде пайдаланатын қылқаламдар
Егер қағаз бетіне жаққан бояуың ұнамаса, оны үстінен басқа бір түстібояу жағып өзгерте ... ... ... - ... француз баласы Жан Луи салған сурет. Соншалықты айқын ал қызыл, ашық көк ... ... лебі ... ... ... ... дәл ... жарқын , нұрлы деп түсінеді . ... ... ... ... ... ... ... тек қана ақ қағаздың бетінде орындалады. Олай болса, оған керекті қағаздың ... мен ... ... ... ... ... ... түрі бар. Оған сурет салуға арналған қағаз, жартылай ватман, торшон, арнайы акварель қағазы т.б жатады. Егер қағаз беті толық ... ... ... онда ... сурет салуға, сызуға арналған деп түсіну керек. Бұндай қағаздарды бейнелеуге болмайды. Себебі, жазылған бояу біркелкі түспейді және бояулардың сапасын ... тұру ... ... ... ... (планшет) бетіне акварель қағазын дайындау не көру. Акварель живописі тақта керілген акварель қағазына ыңғайлы да ықшам жазылады. Алдымен ... ені 500х600 мм ... ... ... 18 - 20 мм етіп ... дайындаймыз. Енді қағаз көлемін осы тақта бетінен 20 - 30 мм артықтау етіп дайындап, оның екі ... де ... Сулы ... тақта бетіне дәл орналастырып, канцелярлық батырмалардың көмегімен алдымен тақтаның ортасынан бастап алдымен ұзынша жағын, одан кейін енін тартамыз. ... ... ... ... ... ось сызықтарының бойы тартылған соң, бірте-бірте екі жақ ... ... ... ... ... Бұрышты тартүан кезде алдымен артық олқы қағаздарды кесіп алып тастаймыз да, қарама - ... ... ... ... ... ... ... де пайдалануға болады. Ол кезде қағаз бетінің бір жақ ... ғана ... ... ... ... соң, оны ... ... қағаз бетін жоғары қаратып, бір-екі сағатқа жатқызып ... ... ... ... ... қағаз біркелкі тартылып, тақта беті таза керіледі.
Қалам. Акварель живописі графикалық суретсіз бейнеленеді. Әсіресе, бастауыш курстарда графикалық суреттерді көп ... ... ... ... ... көмегімен орындалады. Айталық қатты қаламы, . Саны өскен сайын қаламның қаттылығы да күшейе түседі. Сол сияқты жұмсақ қаламы. ... жағы ... ... ... ... ... ... қолайлы, өйткені қаламы өте қатты да, ... та емес ... ... ... Соңғы кездері дүкендерімізде шетел қаламдары көптеп кездеседі. Бұл қаламдар латын әріптерімен белгіленген. ... ... ... Ал, ... ... қаламын пайдаланған жөн, бұл жердегі орташа қалам түріне жатады.
Өшіргіш.Тәжірибесіз ... ... ... ... көп пайдаланады. Жұмыстың соңына келгенде акварель живописінің сапасы төмен екені байқалады. Себебі, өшіргіш қолданған жер, бояу ... ... ... ... ... бояу ... ... жібереді. Сол себепті өшіргішті мүмкіндігінше аз қолданған жөн. Жұмсақ өшіргіш қалам іздерін жеңіл алады, қағаз бетін аз кірлетеді. Егер ... ... ... ... ... онда екі-үш күнге керосин майына салып қою керек. Белгілі мерзім өткен соң кір сабынмен тазалап ... ... іске ... ... бояу қылқаламы. Майлы бояу жұмысы барысында жұмсақ қылқаламды пайдаланамыз. Жұмсақ қылқаламға дөңгелекті және жалпақ қылқалам ... ... ... ... түрі бар, ең ... ... №0, ... №24. Суретшінің өзі, акварель живописінің аумағына байланысты әр түрлі акварель қылқаламын пайдаланады. Мысалы, үлкен ... ... 6 - 14 ... ... ... ... соңынан қылқаламды жақсылапкір сабынмен жуып, оны қағазбен орап, келесі жұмысқа әзірлеп қойған жөн.
1.2 Натюрморт жанрының шығу тарихы
Натюрморт - бейнелеу ... бір ... ... ... Бұл жанр ... рет ХVII ... Голландияда және Испанияда пайда болған. XVII ғасырда голланд тілінде бұл жанр деп ... Ал ... ... ... XVIII ... ... сөзінен алынған. Натюрморт жеке жанр ретінде танылғанға дейін, ол белгілі бір туындыларда қосымша бөлшек ретінде ... ... ... XV- XVI ғ.ғ. ... суретшілер шығармаларын алуға болады. Натюрморт жанрының дамуына үлес қосқан мынандай Голланд ... ... ... ... ... ... ж.ж), ... (1606-1669 ж.ж), Фердинат Боль (1616-1680 ж.ж), Виллем Кольф (1619-1693 ж.ж). ... ... ... қою салынған голланд натюрморттарында көбіне сан түрлі тағамдар: нан, жемістер, әдемі кесілген майлы ветчина (шошқаның тұздап, сүрленген ... еті) ... аң - ... ... бокалдардағы немесе күңгірт сәуле шашатын күміс кубоктардағы шарап ... ... 1). ... ... ... ... ... нәзік талап талғам дейтіннің иісін де білмейтін саудагер ... қала ... ... ... мол ... ғана ... өйткені оның өмірінің басты қызығы да тамақ құлқы болатын. Бейнелеу өнерінде натюрморт - ... ... ... ... және оқу ... болып үш топқа бөлінеді. Тақырыптық натюрморттардың композициясы қарапайым, шынайы, яғни ол заттарды иесі жаңа ғана ... ... бір ... ғана ... ... ол ... ... туындыдан тыс болып жатқан уақиғаны немесе сол заттардың иесінің мамандығын, мінез - құлқын, ... ... ... ... әсер қалдырады.
Сурет 1 Голланд натюрморты
Негізінен натюрмортта заттар саны көп болуы міндетті емес. Олар тақырыбына, ... ... ... үйлесімді таңдалып қойылады. Натюрморттың тақырыбы әртүрлі болуы мүмкін: , , , т.б.Қарапайым натюрморт салудағы мақсат - екі үш бұйымның ... ... бір жақ ... ... ... ... бір ... топ құрушы екі үш заттың тондық және түстік қатынастарын беру. Кескендемеге үйрету тапсырмасының басында жеке заттарды фонсыз және ... ... ... - ақ ... ... ... ... салу тапсырылған. Жаттығуларды орындау барысында алынған теориялық білімен практикалық тәжірибе натуралық қойылымда ұйымдастырылған заттар тобын ... ... ... ... Натюрморт кескіндеме сауаттылығының негізін меңгеру үшін бейнелеудің құнды ... ... ... ... ... формасын натураға қарап шынайы бейнелей білу- бұл құрлым, перспектива, түстік қатынас, пропорция, ... ... ... ... және ... тұтас кескіндемелік этюдтегі сипаты арқылы бере білу. Бұйымды сауатты шынайы бейнелеудегі бұл қасиеттер олардың эстетикалық ерекшелігімен әсемдігін айқындауға бағытталған. ... ... ... ... ... тығыз байланысты болады. Сондықтан натюрморт ежелден ақ жеке суретшінің түстік гармониямен ... ... ... жете түсінетін ең тәуір реалистік кескіндеме болып саналады. Оқушы бұл арқылы техникалық әдістермен натураға деген шығармашылық қатынаста ... ... ... ... оқу ... айырмашылығы ол заттарды топтау мен жинақтауға белгілі бөлігін жібере алады. Суретші В.С.Кеменов: , деп жазды. Жеке ... ... ... ... ... ... ... заттарды тондық бейнелеу процесімен танысқан пайдалы, содан кейін акварель бояуымен натюрмортты түс арқылы орындауға кірісуге болады.
Гризайль - ... ... сұр ... ... натюрмортты тондық бейнелеу. Жаңадан бастаған кескендемешілердің әдеттегі қатесі - ... ... ... зиян ... ... тым ... айналасуы. Олар тонның, кескіндеменің ажырамас бөлігі болып түспен ... ... ... ал бұл өз ... ... гармонияның бұзылуына алып келеді. Көптеген мектептерде кескендемелік натюрмортқа ... ... ... яғни ... мен тек қара немесе қоңыр түсті бояу пайдаланатын әдіспен жаттығу ... ... ... екі ... ... және түстік бояумен орындалады. Екі вариантты орындау мен дайындық суреттерін орындаудың бірізділігі бірдей жазықтық бетіне заттарды композициялық топтау және содан ... ... ... ... бойынша сызықтық - құрылымдылық құру қажет. Гризайль ... ... ... мұқият қарап, бақылап, натюрмортты ахроматтық қатынас позициясынан бағалау қажет. Бір зат ... ... ... немесе ашықтау болып, бірінің көлеңкесі тұтастай , ал екіншісінде ашық, болып көрінеді. Жарық пен ... ... ... алу үшін ... ашықтық жарық қасиетін, олардың бір - біріне, фонға деген қатынасын теңдей бере білу қажет. ... ... ... кірісейік. Ақ қағаз бетін таза сумен ылғалдап алу ... ... ... қара ... қою ... ... ... шамада оның құрғаған кездегі қанықтылығының өзгеруін ескере отырып дайындау қажет. Тонды жағу ... ... ... жасайтын ең қара түсті заттан ашық түске енгенше жасау керек. Барлық заттарда мөлдір бояу ... ... ... жаба ... және жартылай көлеңке таза сумен жуылған қылқалам көмегімен жұмсақ түстер ... ... ... ... болады. Жоғары қабатына жарық түскен заттарды алдымен тонмен тұмшалмаған жөн. Келесі, әрі қарайғы жұмыс фонға назар аударуды талап ... Оны ... ала, ... қатпарларына тоқталмай, мөлдір бояу қабаттарымен құйып тастау қажет. Осылайша, алдын ала жағылған тондық қабаттардың негізгі ... - ... ... зат формасының бөлігі мен жарық түскен жерлерінің арасындағы негізгі ... пен ... ... ... ... алғашқы кезеңі - негізгі қатынастарды табу ... ... ... әрбір заттың оларды бір - бірімен салыстыра отырып, тондық күшін нақтылаймыз. Ол үшін заттардағы көлеңке мен ... ғана ... ... жартылай көлеңке мен жартылай көлеңкені, заттың жарық түскен жерін, сондай-ақ өзіндік және түспелі көлеңкені де салыстыру қажет. ... ... тоны мен ... ... ... ... затты жекелей алып, оның көлемі, материалы мен кеңістікке орналасуын толығырақ өңдеу қажет. Осылайша, үшінші кезеңде заттың ашық ... ... ... бойынша оларда болатын фонды ескере отырып, салыстыру ... ... ... жөн. Бояу ... ... ... сай келіп, заттың үстіңгі қабатының формасына лайық болуы керек.Көп қабатты жағуды лессировка тәсілімен, ... ... пен ... ... ... күшейте түскен жөн. Заттар арасындағы қатынасты салыстыра отырып, жарық пен ... ... ... жету ... ... заттың өзінің тоны болатынын және басқаға қарағанда, ... бар тағы ... ... ие ... ... ... жөн. ... қарап сурет салу әдісінде оқу тапсырмасы ретінде натюрморттың қызметі өте зор. Ол шынайы суреттің негізгі бөліктерін айқындауға мүмкіндік береді және ... мен рең ... ... ... ... айқындауға мүмкіндік береді және перспектива мен реңнің ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... 2 Жеміс жидектер натюрморты
Натюрморт көркем бейнелеу өнерінің дара және өз ... ... түрі ... ... ол ... ... ... дүниесін және поэмасын нығайтушыү Оқу қойылымдарында натюрморт өзіндік ерекшеліктерінің арқасында суреттің қарапайым салатын игеруге үлкен мүмкіндік береді: Заттардың ... ... және ... салынуы,бейненің реңдік жапсырмалануы, мұның барлығы суретті реңдік және композициялық тұтастық қалпына келтіреді.
Сурет 3 Геометриялық денелер ... ... ... салыну сатысы
Неше түрлі заттардан тұратын натюрморттың суретін салу кезінде оқушылар бейненің сызықты-конструкциялы суреттелу принципін тереңірек игеруге, перспектива ... ... ... реңді еркін қолдануды үйренуге мүмкіндік алады: оларға суреттің бойында тек қана заттың көлемін көрсетпей, сонымен қатар фактурасын, (түсін)құралдығын бейнелеу қажет ... ... ... ... ... фонның көрінуімен күрделенеді.
Сурет 4 Тілінген қарбыз бен жеміс жидектер натюрморты
Суреттегі фон кездейсоқ деталь немесе тек сыртқы әсер ... ол ... және ... ала ... суретшіге нақты кеңістікті көрсетуге көмектесетін элемент. Кескіндемелік суреттеу процесі натурадан қарап натюрмортты, пейзажды, адамның басын денесін ... ... ... ... Бұл ... ... ... тәжірибеде суреттеудін алдында қарастырған дұрыс. Шынайы суреттеудің талаптары елесті дәлдікке қол ... ... ... ... ... өмір ... ... шыншылдық және суретшінің ол жайлы ойлары жатыр. ... дәл ... ... етіп ... нақ ... болмайды.
Кескіндемедегі шынайы және сыртқы ұқсастық - бұл заттың мінездемелі және ... ... ... Тек натуралистік бейнелеу емес кез - келген жалпылауыш, жорамал шешімдер бейне мен бояуды қысқарту шығарманың эстетикалық көріктігін ... ... ... болсын, пейзаж болсын немесе портрет болсын барлығының бойында ең алдыменбасты, маңызды, көңілді қызықтыратын бөліктері болуы ... ... ... ... ... ... мағынада болуы тиіс. Мысалы, аспанда күн күркіреп, жолдың шаңы көтеріліп тұр. Жарықтың жалпы қараюы,бұлтты ... ... ... көкшіл түсі дәл осы белгілер табиғаттың құбылысын суреттеуде маңызды рөлді атқарады. Ал табиғаттың ... ... - ... ... ... майда бөлшектер қосымша сатыға ауысады. Немесе жаңа кесілген қарбыз бен ... ... ... құрылған натюрмортты суреттеу керек болса, мұндай жұмысты әр түрлі орындауға болады. Егер де өте ... емес ... ... ... ... қарбыздын көленкелі жағындағы жолақтарын анық суреттейтін болсақ, газет пен жемістердің бойындағы элементтерін нақты айқындасақ, онда ... ... ... сезімді туғызбайды. Заттардың бойындағы өте маңызды емес бөлшектері өздеріне ... ... ... етіп, көрермен басты және маңызды түсінігін байқамай қалады. Мұндай ... ... ... жұмыс деп атайды. Бұл жұмысты басқаша орындауға да ... Ол ... ... ... ... сатыдағы сапаларын көрсетпей, ал қарбызға тән мінез - құлықты айқындау: кесілген бөлігінде ... ... ... және ... қалдыру, көлеңкелерін қою жазып, тереңдігін, мөлдірлігін және ауалық жеңілдігін көрсету. Жұмыс істеудің осындай тәсілін ... ... ... ... ... ... ... назарына аудартады. Этюд көрермендерге ұнап, эстетикалық қанағаттандыруды береді. Кез келген жұмыста натураны жалпылап, оның кескіндемелік сапасын арттыруға ұмтылу ... Егер ... ... ... ... тән ... ... оның сұлулыққа деген түсінігі инертті болып, қағазға немқұрайлы көшіреді. Натураға қарап сурет салу мен ... алу - екі ... ... бар ... ... ... бетінде бейнеленген нәрсемен жұмыс істейді. Оның алдында суретшінің қолынан шыққан ... ... ... және ... ... бар ... ... бейнелеуде қойылатын пропортциясын, көлемін, перспективасын көрсету деген талаптар шешілген. Көшіру жұмысы суретшіге қажетті белгілі бір сапаларды дамытады. Суретшінің ... ... ... ... ... ... көшіру жұмыстарына қызығушылық әдетке айналып, оқушы әрмен қарай өз бетінше жұмыс істей алмай қалуы мүмкін. Ал натурадан ... ... ... ... ... және ... ... туындайды, бейнелеушігі заттың мінездемелі, өзіндік ерекшеліктерін айқындау қызметі қажет болады. Оригиналдан көшіру жұмыстарында мұндай талаптарда жойылады. Өйткені, оны автор орындап ... Ірі ... ... ... үлкен пайдасы да бар, оны пайдалану үшін оқушы ... ... ... ... жақсы дайындалған болуы керек, бқл қабілеттер ұлы шеберлердің шығармаларын саналы зерттеуге ... ... ... бейнелеу сауатын тек жоғарғы дарынды адамдар ғана игере ... ... ... ... дәл заңдылықтары және тәртіптері бар: заттарды құрастыру заңдылығы, жарықтану заңдылығы қағаз бетінде заттарды ... ... ... ... екі ... және үш ... ... нысандарды суреттеу заңдылықтары бар. Егер оның заңдылықтарын үйреніп, жүйелі түрде жаттықса, кез келген адамды сурет салуға үйретуге болады. Сурет салу ... ... дәл ... оның ... ... талап ететін заңдылықтар бар. Суретті және кескіндемені оқып- игерудің ... ... ... ... ... жату керек. ... ... - ... ... ... ... - ойлау деген сөз.
Кескіндеме жұмыс бастаудың алдында оның тәсілдерін және орындалуын түсіндіру керек. Леонардо да ... ... деп ... . ... ... оқыту сәтсіздікке ұшыратады, өз қабілеттерін жоғалтып, шеберлік пен көркем бейнелеу өнерін меңгеру мүмкіншілігінен айырады. Егер бір натуралық ... көп ... ... айтсақ, онда оқушы оның бәрін бірден игере алмайды. Тек көркем бейнелеу ... ... ... ... ғана кескіндеме шеберлігінің сауатын тез үйренуге болады.Оқушыларды терең және жан- жақты дайындау үшін оқу барысында кескіндеменің өзіндік әдістемелік ұсыныстарына көп ... ... ... Оған ең алдымен сурет және кескіндеме пәндерінің ... ... ... ... ... ... ... жүйелі орындалуы, сонымен қатар оқудың дидактикалық принциптерінің нақты айқындалуы- жүйелі, көрнекті ... ... ... ... ... суреті екені сөзсіз. Кескіндеме дегеніміз - бояумен салынған сурет. Кескіндемеші сурет салуды қылқаламның алғашқы жағымдарынан ... ... тек ... ... үшін ... ... ғана сурет салдым деп ойламау керек. Түрлі түсті бояулардың, рең мен суреттің гормониялы бір бүтін болу үлесуі нағыз кескіндеме ... ... ... ... жағылған ауалық перспективаның әсерінен өзгерген түсті білдірмекші болған түсті дақтар өз беттерінше ... ... ... алмайды. Тек қана дұрыс бейнеге бекітілген, дұрыс перпективалық сурет, түстік кеңістік қасиеттері ... ... ... олар ... ... ... ... Егер де пейзаж перспектива заңдылықтарын сақтамай салынса, кеңістікті көрсетудегі түстің ролі шамалы. Сурет пен кескіндеменің ... ... және ... ... ... А.Никольский былай деген: .
Жас суретшілерді дайындау бірнеше пәндер бойынша іске асырылады: сурет, ... ... ... ... ... ... ... жайлы қандай да бір түсінігі бар оқушыларды кескіндемеге үйрету сәтті ... ... ... ... ... ... натюрморт бойынша жұмыс істеу студенттің көркемдік - эстетикалық және шығармашылық деңгейін дамытуға үлкен ... ... Оқу ... ... бір ... ... ... көздесе, екінші жағынан олардың анық идеялық композициялық ... бар. ... ... нәрселер бір ортақ тақырыппен бірігіуі керек. Заттардың ... ... ... ... ... ... ... көлемі және пішіні бірдей болуы тиісті емес. Заттардын бірыңғай болуы композициялык шешімді ... ... ... ... ... - ... мен ... ақ пен қара, домалақ пен түзу сызықты - бейненің ерекшелігін, ... ... ... ... ... ... ... талаптарға сәтті аяқтауға мүмкіндік береді. Натюрмортты құрастыру кезінде композициялық орталықты ерекше бөлу және ... ... ... айқындау қажет. Ойластырылған идеяға байланысты ол бірінші заттан құрастырылуы мүмкін. Бұл басты элементтерге тақырыптың мазмұнын күшейте түсетін қосымша заттар қосылады. ... ... ... ... ... сезімді тудыратындай болуы керек. Натюрморттың көріктігі кеңістік талаптардың шешілуіне байланысты. Егер заттардың ... ... ... және ... ... ... онда ... көріктігін жоғалтып алады. Олар әртүрлі тереңдікте және бір затпен байқаусыз екінші ... ... ... түрлері сүйкімді көрінеді.
Оқу натюрмортын қоюдағы маңызды мәселе - дұрыс және әсерлі жарықтың түсуі. Бұл жерде күрделі көркемдік - ... және оқу ... ... орын алады. Натюрморттық қойылымды жарықтандыру кезіңде оқушылардың заттың құрлысын анық көруін жеңілдетуге, перспективалық, реңдік қатынастарды түсінуді ... ... ... Ол үшін ... жарықты көлеңке алдыңғы қатардағы заттарды көрінетіндей етіп жарықты бағыттаймыз. Екінші қатардағы заттардың бойындағы мұндай қатынастар бәсендейді, ал үшінші шендегілерінде ... ... ... мүлде жойылып, фонмен бірігіп кетеді. Сонымен қатар, заттардың бойында көлеңкелердің орналасуы, заттың ... ... ... ... ... ... ... көлеңкенің әсері жас суретшінің жұмысын жеңілдетуі керек. Егер реңдік шектер анық көрсетілмеген болса, жазықтықтың ... ... ... ... ... ал ... жағында рефлекс болмаса, онда қосымшажарық берушіні енгізу қажет немесе қырынан софитты орналастырамыз. Барлық заттар дұрыс бейнеленіп ... соң, ... ... ... кірісеміз. Деталдарды пысықтау барысында суреттің жалпы өалпы жайлы ұмытпау ... ... ... ... ... бейнелеуге көп уақытты бөлмеу керек, мұның нәтижесінде қабылдау әсерінің өткірлігі жойылады, сондықтан суреттің басқа бөлігіне ... ... Ала - ... көп ... ... ... өйткені жұмыстың дұрыс жүргізілген жағдайында жалпылау қиын емес. ... ... ... ... болуы үшін детальды пысықтау кезінде суреттегі ең жарық және ең күңгірт бөліктерін белгілеп аламыз. Әдетте оқушыларға натураға ... ... ... ... 5
1-кезең ... ... ... ... ... осы екі ... ... алып, ір затты реңі бойынша пысықтаймыз, ең жарық бөлігінен ең күңгірт бөлігіне өтуін көрсетеміз.Бөлек заттарды мұқият суреттеу барысында, жарықтың түсу ... ... ... ... ... ... тырысамыз. Заттардың бойындағы рефлекстерді көрсеткен кезде, оларды тым ашық етіп ... ... ... олар ... жарықтанған бөлігінен күңгірттеу болады. Натуралық қойылымның тұтас қабылдануы маңызды нәрсені қосымша ... ... ... ... Натюрмортты суреттеу жұмысын аяқтау кезінде, көрністен көрінетін жалпы әсерлі - сезімді мұқият тексерген жөн. Әр ... ... анық ... соң, суретке үлкен арақашықтықта қарап, заттардың реңдерінің қалай келіскендігін, рефликстерін, қандай қатарға тиісті екенін тексеріп шығуы ... Ол үшін ... ... ... ... ... ... Сурет көзге бір тұтас көрінуі керек. Көріп қабылдау психалогиясының заңы ... ... ... ... барлығы бірдей қабылданбайды. Көру алаңының ортасында орналасқан заттарды біз анық көреміз және детальдарын мұқият байқаймыз. Ал көру алаңына көру ... ... ... ... анық ... ... қоса заттар көру орталығынан алыстаған сайын жалпыланып қабылданады. Яғни, сурет жазықтығындағы композициялық тентрдің ортасынан сәл ... бір ... ... ... бөлек заттардың бейнелерін пысықтаудың арқасында тепе - ... ... ... ... натуралық қойылымдарды қарапайым қарындашпен салған дұрыс. Жұмыс ... ... ... ... соң ... құралдарды қолдануға болады; көмір, соус, сангина, аралас техника және ... ... ... ... ... ... өнерінің басқа түрлеріне қарағанда натюрморт суретшіден өзі кескіндейтін нәрсені табиғи қалпында, дәл де ... ... ... ... ... ... ... Ежелгі Шығыс, Рим, Грекия өнерінде көрініс тапқан. Натюрморт жанр ретінде 16 ғасырдың аяғы мен 17 ... ... ... ... ... ... жан - ... дамуына ұлттық кескіндеме мектептері ұйытқы болды (17 ғасырда). 19 ғасырда өмір сүрген ... ... ... ... Г.Курбе, Э.Мане, т.б. Натюрморттың өркендеуіне ат салысты. Натюрморт жанрының шыншыл да дәлдікпен өзіндік әсерге ие ... ... ... ... ... Гог, П.Сезанн, т.б.) сәйкес келеді.Кейіннен фомизм (А.Матисс), кубизм (П.Пикассо, т.б.) ағымдарындағы суретшілермен қатар Мексика (Д.Сикейрос), Италия (Р.Гуттузо) шеберлерінің еңбектерінен де ... ... ... Кеңестік дәуірде натюрморт жанрында П.П. Кончаловский, И.И. Машков, М.Сарьян ерекше танымал болды. Мысалға, XVIII ғасырдың француз суретшісі, француз бейнелеу ... ... ... жаңа бір ... танытқан Жан - Батис Шарденнің (1669 - 1779 ж.ж) (1766 ж), (1763 ж) ... ... ... ... ... ... орыс суретшісі Ю.И.Пиминовтың (1959 ж) атты натюрмортына тоқталатын болсақ, онда ... ... ... ... ... ... ... аппараты бейнеленген, ал терезенің арғы жағындағы жауған жаңбырдың суланып әйнек бетімен көз ... ... ... ... ... 6 Жан Батист Шарден. Натюрморт
Осы бейнеден бір адамның драмалық өмірін елестетуге болады. Қазақ бейнелеу өнерінің шебері А.Ғалымбаеваның атты ... әсем ... ... ... ... ... тағамдарға, әсем ыдыс аяқтарға толы дастархан бейнеленген. Бұл көріністер қазақ халқына тән қонақжайлықты, өнерпаздықты, сонымен ... ... тыс ... ... ... іс - ... ... натюрмортында айқара ашылған терезе алдында өткен жылғы күз өнімдері алмаларға жаңа бас иіп ... ... ... әсем жалғастығын суретші шебер көрсете білген. Ал сәндік натюрморттарда заттар әдемі пішініне, үйлесімді түстік шешіміне қарай әсем композиция құрайды
Сурет 7 ... ... ... суретші әдейі ойластырылып қойылған жеміс- жидектерді, жүзімдер салынған себетті тұрмыстық тұрғыдан емес, эстетикалық тұрғыдан бейнелеуді мақсат етті ... 7). ... ... белгілі бір адаммен немесе сюжеттік тақырыппен байланыспай - ақ ... тек ... ... ... ... ... ... ішін, қонақ үйлерді, асхана бөлмелерін, көрме залдарын безендіру үшін ... ... осы ... ... XVI - XVII ... голландық натюрмортшы Питер Клас (1596-1657 ж.ж), Ян Фейт (1611-1661 ж.ж), Франс Снейдерс (1579- 1657ж.ж), XIX-XX ғасырлардағы орыс ... ... ... ... атауға болады. Оқу натюрмортын суретшінің өзіндік зертханасы деп атауға болады, өйткені оқу натюрмортты ... ... ... ... кәсіби іскерлік дағдыларын, шеберлігін, өзіндік қолтаңбасын шындап қалыптастырады. Голланд суретшісі Ван де Вальденің ... ... ... ... ... ... ... табақ, қыш кальяндар мен күнге шағылысып, жарқ - жұрқ еткен екі металл ыдыс тұр. Олардың түр - ... ... ... - бәрі - бәрі ... анық ... ... жоқ па? ... қарабайыр тұрмыстың ең бір қарапайым көрінісін бейнелегенмен қаншалықты сұлулық, қаншалықты ... таба ... ... Елеусіз нәрсенің өзінен елең еткізер сұлулық таба білу голланд суретшілерінің төл мінезі болып алды. Олар өз полотналарында ыдыс - ... ... ... - ... шыны бокальдарды күн нұрымен жымыңдасқан қан күрең шарапты ерекше бір сүйіспеншілікпен бейнелейді. Бір кездегі суретшілер салған натюрморттар бізге атам ... ... ғана ... сол ... адамдардың өмірін, тұрмысын, әдет - ғұрпын да көрсетеді. Голландия суретшілері тап онша көзге ұрмайтын қарапайым натюрморттарды ұнатса, Фландрия суретшілері тау - тау ... ... гүл ... ... ... үйір. Заттар әлемінің әсемдігін бейнелеуге көптеген суретшілер ден қойған.
1.4 Қазақстан суретшілерінің ... ... ... ... ... ... ХХ ... 20 - 30 жылдары Еуропалық көркемдік дәстүр, техника мен технология негізінде пайда болды. ХХ ғасырдың басына дейін сақталған ... ... ... мен ... ... ... өнерінің ұлттық мектебінің көркемдік ерекшеліктерін қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ... ... жаратылыстың элементтерінің арасындағы байланыс пен үйлесімділікке негізделген ... ... ... ... халқының дәстүрлі санасын қалыптастырады. Өмірдің көшпелі нысаны, табиғи байланыс, өмірдің мәнін жаратылыс заңдарының қабылдауында деп түсіну ғасырлар бойы өмір ... ... ... өмірі, халықтық дәстүр мен әдет - ғұрыптары еді. Қазақ бейнелеу өнері шығармаларының ауқымды ... ... ... ... Бұл ... ... кескіндемеші шеберлері А.Черкасский, А.Ғалымбаева, Г.Исмайлова, Т.Абуов, А.Жунусов, В.Ткаченко, О.Кужеленко, Н.Стадничук, С.Романов, Н.Нұрмұхаммедов, Т.Тоғысбаев, Л.Леонтьевтер ... ... ... ... А.Ғалымбаеваның , Г.Исмайлованың , , Т.Абуовтың , Ә.Жүнісовтың , Т.Тоғысбаевтың , картиналары қазақ халқының дастарханын көрсетіп, қонақжайлық ... ... ...
Сурет 8 Ыдыстар мен жеміс жидектер 1961 ж. Айша Ғалымбаева
Суретшілер А.Черкасскийдің , А.Ғалымбаеваның, В.Ткаченконың , О.Кужеленконың ... , , ... ... ... ... әсем формаларын, мәні мен мазмұнын көрсетуге арналады.
2 КЕСКІНДЕМЕ ӨНЕРІНДЕ НАТЮРМОРТ ЖАНРЫН САЛУДЫҢ
ӘДІСТЕРІ
2.1 Натюрморт жанрында композиция, перспектива ... ең ... ... - ... ... ... - ... , , деген сөзінен шыққан ұғым. Композицияны бейнелеу өнеріне, кескіндеме, графикаға қатысты айтатын болсақ картинадағы ... ... ойды ... үшін, жаңа ойды білдіретін көріністі айшықтап алып көрсете білу, көріністегі айтатын ойды аша түсу ... ... ... ... ... пен кеңістік көріністері жарық пен көлеңке мүмкіндіктері арқылы беріледі. Бұл ... ... ... кең ... ... Рим ... екі жақты татуластыруда және цирк алаңындағы күрескерлерді қарама - қарсы қоюда осы ұғым қолданылған. Бұл ... әр ... ... ... ... ... ортақ мағына бір тұтастықты білдіретін екі жақтың болуында. Қазіргі ... ... ... ... береді: . Осылардың барлығы тұтастай әсер еткенде барып суретші ойы жарыққа шығады. Егер шығармадағы көріністер мен осы аталған ... бірі кем ... ... ойы ... ... ... оқу ... ретінде қолдану үшін өнертанымдық әдебиеттерді талдау негізінде композицияны ... ... ... мынандай топтарға жіктеуге болатындығы анықталды: кескіндеме композициясы, графика композициясы, мүсін композициясы, қолөнер бұйымдарының композициясы деп қарастыруға болады. Композицияны ... ... ... ... ... ... ... олар, натюрморт композициясы, пейзаж композициясы, портрет композициясы, тұрмыстық жанр композициясы, баталдық жанр композициясы, тарихи жанр ... т.б. ... ... ... ... ойын ... көрсету үшін көркем шығармада бейнеленетін кейіпкерлер мен қоршаған ортадағы нәрселерді белгілі бір тәртіппен орналастыруға көңіл бөледі. Осындай айрықша тәсілді үйлестіру ... деп ... ... ... заңдылығының бейнелеу өнерінде атқаратын маңызы зор. Кез-келген көркем тапсырманың әдемі, көрнекті, әсерлі болып ... ... ... ... ... ... - ... біріктірілген ұсақ, жеке бөлшектерінің біртұтас, бүтін болып көрінуін қамтамасыз ету. Суреті салынатын нәрселердің кеңістікте ... ... ... ... үшін ... көлденең, көлбеу сызықтар пайдалану керек. Композиция ұғымын оқу материалы ретінде қолдану үшін композиция заңдылықтарын мынандай төрт ... ... 1. ... ... 2. Үлгі ... ... 3. Қарама-қарсылық (контраст) заңдылғы; 4.Композицияның барлық заңдылықтары мен мүмкіндіктерінің идеялық ойға бағыну заңдылығы.Композицияның бүтіндік заңының сақталуының нәтижесінде өнер ... ... ... ... ... ... мәні композицияның тұтастығын көрсетеді. Композициядағы идеялық ой бірнеше өмір көріністерінен құралады. Осы бірнеше көріністер бейнелік, логикалық байланыстар арқылы ... ... ... ой ... қабылданады. Бұл көріністер бір-бірімен байланыспаса идеялық ой тұтастықпен көрушіге жете бермейді. Үлгі заңдылығы бейнелеу ... ... ... мен ... ... композициядағы іс-әрекет, қозғалыс көріністері, қозғалыссыз тұрақтылық көріністерінің көрсетілуін сипаттайды. Қарама-қарсылық заңдылығы түс қарама-қайшылығын, объект пішінің айырмашылығын, ... ... ... ... ... ... барлық заңдылықтары мен бейнелеу мүмкіндіктерінің негізгі идеялық түпкі ойға бағынуы - суретші туындысындағы ұғымның бүтіндігін, шығарманың айқындығын, ... ... ... ... ... ... ... маңызын ашатын мүмкіндіктер төртке бөлінеді: олар, ырғақ, композицияның сюжетті ортасы, симметрия және ассиметрия, басты тұлғаның екінші орынға орналасуы.
Белгілі өнертанушы М.В.Алпатов ... ... да бір ... ... құрастырушы элементтерін бірлестікке ұйымдастыратыны жөнінде айта келіп, былай деп жазады: ... ... ... ... ... ... ... деуге болады: тұтастықты бұзбай, бүтін нәрсенің бірде - бір бөлігі өз бетінше алына алмайды немесе басқа затпен алмастырыла ... ... зиян ... бөтен элемент қосыла алмайды.Композиция бойынша шығармашылық жұмыс істеу ... ... жеке ... ... ... ... болып табылады. Нақты көркем шығармасында іске асатын идеялары мен елестерді білмей шынайы ... ... ... ... ... тепе ... ... құрылудың орындылығы, алуан түрлі бейнелер, колористік құндылық, ... ... мен ... - ... осындай элементтерін суретші өзінің ойына бағындырады. Композиция қатаң ғылымдарға жатады. Оның тәсілдеріне үйреніп, кез - келген көркем шығарманы ... ... ... Ол үшін жас ... ... ... ... көп орындаулары керек, мұндай жұмыстың нәтижесінде суретшіні қалыптастыратын шығармашылық даралық пайда болады. деген термин көп ... ол ... ... ойын ... ... ... процесін ғана емес, сонымен қатар шығармашылық қызметтің соңғы қорытындысы - көркем шығарманы да білдіреді. Композиция деп автордың идеясын ... ... ... ... ... ... - ... элементтерді бірлестікке ұйымдастыру тәсілі. Осы талаптарды шешу композициялық тәсілдердің және әдістердің көмегімен іске асады, оның ішіндегі ең ... ... ... композицияның барлық элементтерінің пропорциясын сақтау арқылы өнер шығармасының гармониялы үйлесуіне қол ... ... ... ... ... - ойды толық және қуатты көріктілікпен көрсету үшін сурет жазықтығында ... ... ... ... Бір нәрсе жайлы айту үшін сөз қажет, ал маңызды және қызықты ойды сенімді жеткізу үшін мәнерлі сөздер ... ... де дәл ... көрерменнің назарын аулап, толғандыру үшін суретші күшті және ... ... ... ... тырысады. Әр суретте суретші композицияны құрастыру кезінде нысанның ең әдемі жағын айқындауға ұмтылады. ... ... ... негізгі және маңызды бөлігіне бағынып, артық бөлшектерінің барлығы артқа қарай сырылады. Шығармадан келетін ... ... оның ішкі ... байланысты. Композициялық құрылымның барлық элементтері бірге таңдап ... ... ... ... нүктесі, көкжиек биіктігі, жарықтану мінезі, композициялық орталықтың орналасуы - ... ... ... ... ... ... ... тигізеді. Композициялық құрылымның дайын рецепті болмайды. Бірақ суреттің композициялық құрылуы өмірде байқалатын топтарға негізделетіні және ... ... ... ... ... ... байланысты екені анық. Көне шеберлер қолданған , принциптері бойынша ғана суреттің композициясын құрастыруға болмайды. Суретте ... ... ... ... да өзгереді. Шығарманың композициялық құрылысының мінездемесі табылған идеялық ойдан шығады және мағынасымен анықталады. ... ... ... ... ... ... ... қатар, композициялық құрылымның негізін табады. Өзінің шығармашылық ... ... ... ... көру ... мен ... заңдылықтарына сүйенеді. Симметрия, тепе-теңдік, ритм, құрылымның мақсаты лайықтылығын, қарау нүктесінің бірлестігін, колористік тұтастық, көріністің көлемі мен ... - ... ... ... элементтерін суретші ойдың айқындалуына бағындырады. Елестету қабілетінің дамуынсыз суретші шығармашылық әрекет жасай алмайды, тек әлсіз бұлыңғыр ... ... ... алуы ... ... ... - бұл болмыстың бейнелі көрінісі. Н.Н. Ге бұл жайлы былай деген еді: [6,78,79б].
Белгілі кеңес үкіметінің ... ... ... К.Р. ... ... тек натураға қарап сурет композициясын орындауы, өздігінен елестету арқылы сурет сала ... ... ... деп есептеген. Мұндай жұмыс жасау шығармашылық тұрғыда елестете алудың, көріп есте сақтаудың сәтті дамуын тежейді. Оқушы тақырып тауып, оның сюжетін ... оны ... ... сол ... ... эскизін түсірсе, ондай әдіс - тәсіл жұмысқа өзінің кері ... ... ... ... ... біртіндеп шығармашылық ізденістен алыстап, проблеманы өз деңгейінде қарастырудың жолына түспейді.
Шығармашылық - ... ... ... психикалық процестерді жұмылдырудың алдын алушы күрделі кешенді үрдіс. Н.П.Крылов: , - деген болатын [6,79б]. ... ... ... нақты жаңа жұмыстағы қоғамдық қажеттілікпен байланысты. Себебі, осы нәрсе шығармашылық идея мен ойдың келіп ... ... ... ... күш ... қызмет етеді. Суретшінің елестету қабілеті практикалық іс - ... ... ... ... ... ... ... оларды нақтылайды, байытады, яғни оларды жұмыс процесінде әрдайым өзгертіп отырады. Ол ... ... ойын ... ... ... бейнелеу іс - әрекеті барысында анықтай түседі. Шынайы орындау барысында әрбір көркем бейне жетілдіріле түсіп, тексеріліп, қабылданады. Адамның ойлаған ойы ... ... ... ... бетіне түскен сәттен бастап ол көрсетімділік, бейнелі сипат алады. Оны суреттегі кескіндемедегі (эскиздерде) мәнерлілігінің жетілуі көрермендік бейненің ... ... ... ... яғни ... ... ... қабілетінің келесі жұмысы үшін әрі қарай жүргізілетін және таяныш болуға қызмет етеді.
Форма беру. Жазық қағазда суретші бейне жасайды, онда ... ... ... ... ... ... салушының мұны әбден сәтті шығару үшін, ол көргеннің бәрін кеңістіктін және ... ... ... білуге үйренуге, яғни, басқаша айтқанда, бір жағын ғана қарап ... ... ... ... ... ... ... болуы қажет. Суретші ой елегінен елеп - ектеп өткізбей тұрып, контурларды, ашық және қара дақтарды , ... ... оның ... ... саналы түрде көз алдына елестетуге тиіс өзімізге көрінетін ... ... біз үшін ... ... жарық - жарық пен көлеңке арқылы аңғарылады. Жарық пен ... ... ... бір ... ие ... ... ... тарайды. Неғұрлым жарық көбірек түскен бетке жарық орналасады, ал жарық нүкте блик деп аталады. Сырғыма жарық ... ... шала ... ал ең ... ... ... ... орналасады. Соңғысына қайсыбір дәрежеде басқа заттардан шағылысқан жарық түсіп тұрады. Жарықтың бұлайша түсуін рефлекс деп аталады. Ақырында зат ... ... ... ... ... ол ... ... деп аталады. Мұндай көлеңке әдетте меншікті көлеңкеден қоюырақ болады. ... ... ... - осы ... ... ... арақатынасын табу, әрбір өң - түсті дәл өз орына салу. Сурет сызықтардан, штрихтардан және дақтардан құралады. Штрих - ... ... ... ... жоқ ... ғана ізі. Ол басқа штрихтармен қосылып біріккенде ғана, өң - түс ... ... ... ие ... қою жағылған штрихтар дақ береді. Штрих көптеген қысқа сызықтардың жиынтығынан тұрады. Штрихтау заттың пішініне, формасына ... ... ... ... түрлері бар, олар: бір бағыттағы түзу сызықтар арқылы штрихтау, көлбеу, тіке, көлденең, доға, кереге көз штрихтар. ... ... ... ... жақын алған дұрыс. Көлемі кіші нәрсеге немесе бейнеленетін заттардың ұсақ бөлшектеріне қысқа штрихтарды пайдалану қажет. Ал ұзын штрихтар ... ... мен ... ... ... ... ... - аспаптың созылмалы қимылының ізі. Сызық - суреттің ең негізгі, мейлінше әсерлі элементтерінің бірі. Суретшінің сызығы - бұл ... ... ... форманың контурын сезімсіз бейнелей салған емес. Ол ... ... ... жіңішкеріп, бірде күшейіп, бірде толық ғайып болғанға дейін әлсіретіп отырады. Сурет салуды меңгеруді тірі ... ... , ... ... - ... ... ...
Натюрморттың композициялық центрі - ойластырылған тақырыпқа сәйкес не ең үлкен, немесе ең ашық ... ... ... зат ... тиіс. Натюрмортты қойғанда заттар үйлесімділік теңдестірілгендік сезілетіндей, ештеңені алғың, қозғалтқын немесе қосқын, келмейтіндей етіп топтастырылуға тиіс.Натюрмортта фон елеулі роль ... ... ... ... топтастырудың тағы бір ережесі - салыстырылмалы түрде алғанда бос жеңіл ... план ... ... ... ауры ірі ... ... ... неғұрлым жеңіл заттар оның алдында тұруға тиіс, ең алдыңғы план ... бос, ашық ... ... ... заттың өзінің негізгі абристері белгіленіп болған кезде жарықтың, жартылай тонның, көлеңкенің үлкен жазықтығын оңай белгіленіп көрсете ... ... пен ... жүргізеді.
Перспектива латынның деген сөзінен шыққан. Яғни ... ... ... көру ... ... ... ... заңдылығын зерттеуге кезінде неміс суретшісі Альберхт Дюрер үлкен үлес қосқан. Перспектива сызықтық және ауалық деп бөлінеді. Көрушіге жақын ... ... ... ашық, айқын, ал алыстағылардың түстері солғын түрінде қабылданады. Суретшіге жақын орналасқан заттар түрі айқын, ... ... яғни ... ... ... ... заттардың түстері қандай болса сол күйінде қабылданады. Ал ... ... ... ... ... болып көрініп, қалғандары соған жақын түстерге айналады. Жарық көзінен қашықтықта тұрған заттардың бетіндегі жарық деңгейі, жарық көзінен алыс тұрған ... ... ... ... ... ... Жарық көзі мен бақылаушы арасындағы заттар басқа заттарға қарағанда өз түсінен қараңғы болып ... ... ... заттар мен түсетін жарық деңгейі өз түсінен де жарығырақ ... ... ... деп - ... да бір затқа сәуленің мол түсіп тұрған жерін айтамыз. Затқа қарап отырып сурет салғанда заттардың ... ... ... ... ... түсуіне тікелей байланысты. Жарық неғұрлым мол түсетін болса, зат солғұрлым жарқырап анық көрінеді де, ... бояу ... мол ... Ал ... ... аз ... зат солғұрлым көмескі көрініп, оның түстері солғын тартады, әрі олар көлеңкеленіп күрделене ... ... ... ... ... жарық пен көлеңкенің ара қатынасына байланысты болып келеді. Біз жарық көзінен түскен сәулелер сол натюрморттағы заттарға ... ... ... ... ... сол ... ... қабылдай аламыз (мұнда контраст деп заттардың түс жағынан бір-біріне қарама - қарсылығын айтамыз). Далада жарық барлық ... ... ... ... ... ... - қарсылығы бірден байқала қоймайды. Затқа қарап сурет салуда түстерді қабылдау, қажетті түстерді бірден табу көп тер ... ... ... арқасында ғана пайда болатын процесс. Заттардағы бояу реңінің толық қабылдануы ... бояу ... ... бір ... ... тыс аз ... сол ... түсетін сәулеге тікелей байланысты. Тәжірибелі суретші заттардың негізгі тұрақты түстерін қабылдай келіп, қосымша түстерді ... ... ... ... түстерді ойлап таба алады: осының нәтижесінде шығармаларда түстердің бір - бірімен үйлесімділігі арта түседі. Тәжірибесі аз, ... ... ... ... бұл ... ... ... кету қиын, өйткені мұның өзі көптеген жаттығулардың арқасында ғана қалыптасады.Сурет салғанда жарық пен көлеңке үлкен роль ... ... пен ... ... біз ... ... жалпы пішінін, көлемін (объем) береміз. Ал, дәлірек айтқанда жарық пен ... ... - ... бір ... ... ... оның бойына әртүрлі болып таралады. Да оның формасын, тұтас көлемін көрсетіп бейнелейді.
Жарық пен көлеңке бірнеше түрге бөлінеді: жарық, жылт, ... ... ... ... ... ... көлеңке, рефлекс. Жылт (блик). Жылт көбінесе жарық сәулесі затқа қатты, аса көп түскен кезде шағылысып пайда болады. Бұл ... ... ... ... ... жиі ... оның ... онша үлкен болмайды. Ол көбінесе қисық жазықтықта, ... ... ... ... ... жарық (полутон). Сәуле затқа тура емес, көлбей түсіп, содан пайда болған жарықты жартылай жарық дейміз. Жартылай жарық көлеңке мен жарықтың ... ... ... ... ... деп ... сәлі ... тұрған ең қараңғы жерін айтамыз. Тағы бір көлеңке, ол дененің жазықтыққа түскен көлеңкесі (падающий тень). Бұл көлеңке ... ... ... көлеңкесінен қоюлау болады. Дененің шет жағында (көлеңке жағында) басқа денеге түскен жарықтың әсер етуінен ... ... ... ... рефлекс дейді. Жарық пен көлеңке көбінесе ашық ақшыл заттарда анық байқалады. Ал түр - түсі қоңыр, қарау ... онша ... ... ... ... ... пен ... дер кезінде айырып, шекараларын мөлшерлеп белгілеп, қоюлықтарына қарай штрихтасақ, салған заттарымыздың пішіні де, ... де анық шыға ... ... пен көлеңкені қағаз бетіне штрих арқылы, солардың қоюлықтары арқылы береміз. Оны - рең қоюлығы ... яғни рең ... ... ... ... ... Оқушылар бейнелеу өнерін оқуда, перспектива заңдылықтарын үйренуде мынандай қағидаларды жақсы меңгеруі керек: перспективаны ... ... ... картина жазықтығы, көкжиек сызығы, көру нүктесі, шығу нүктесі, көру ... және т.б. ... ... ... - ... ... мен ... көзі арасындағы ойша алынған тіке (вертикаль) бағыттағы жазықтық. ... ... - ... көз ... білдіретін өлшем. Көру нүктесі - сурет салушының затты бақылайтын орны немесе ... Шығу ... - ... ... ... алыстаған сайын бір - біріне жақындап, көкжиек сызығында барып қосылатын нүктесі. Көру деңгейі - суретшінің көз деңгейін білдіретін ойша ... ... ... ... ... және ... бойынша сурет салуда перспектива заңдылықтарына үнемі сүйеніп отыруы керек. Белгілі перспектива заңдылығына байланысты әдіс-тәсілдерді дұрыс пайдаланған жөн. Суретшінің көріп ... ... ... ... ... ... ... деп аталады. Суретші өзі таңдап алған көру нүктесінен ... мен ... ... көрінсе, солай бейнелеуге тырысады. Перспектива заңдылығы бойынша сурет салғанда ... ... ... сүйенген дұрыс. Сонда ғана сауатты сурет салып, шынайы көркем шығарма беруге болады.
2.2 Геометриялық денелерден құралған натюрмортты салу ... ... ... ... ... құрастырылады. Былайша айтқанда, натюрмортты құрайтын заттар бір тақырып аясында болуы шарт. Бірнеше заттардан құрастырылған натюрмортты ... ... ... ... ... ... шара және ... дағдыны дамыту болып келеді.Сурет салушылар композиция, композициялық орталық, тепе - теңдік, пропорциялық қатынастар, көлем, ... ... т.б ... танысады. Натюрмортты жай геометриялық денелерден бастаған жөн. Бұл геометриялық денелер ... ... ... ... - 8). Себебі, қара фонға орналасқан ақ гипстің бетінде жарық - көлеңке өңдіктері өте жақсы байқалады. ... ... ... ... ірі ... ... орналастырады. Олар натюрморттың композициялық орталығын құрайды. Ал қалған заттар айналасында орналасады. Натюрмортты құрайтын ... ... ... бір - ... ... біріктіру қажет. Ойланып жасалған және дұрыс құрастырылған заттар натюрмортты үйлесімді ... және оның ... оңай ... мүмкіндік береді. Бір өлшемді заттарды бір сызыққа орналастыруға болмайды. Себебі олар бір қалыпты ырғақтық әсер береді. Натюрморттың бейнелеуін геометриялық ... ... ... байланыстарының талдауынан бастайды. Қағаздың жоғарғы оң бұрышында кішкентай масштабта композициялық нобайы салынады. Бұл сурет салушыға натюрморттың бәрін еріксіз, өзінен - өзі ... және ... ... ұғып ... көмек береді.Үш геометриялық денелерден құралған, куб, пирамида, цилиндр.
Сурет 9
1 - кезең 2 - ... ... ... ... ... жағынан ең ірісі пирамида болып табылады. Композиция ... бұл ... тік ... ... ... да, ал ... ... айналасында орналасады. Сурет мынандай бірізділікпен орындалады:
- Қағаз бетіне натюрморттың жалпы композициялық орналастыруын ... ... ... ... ... ... және олардың пропорциялық қатынастарын анықтау;
- Заттардың ... ... ... ... ... ... - көлеңкеде өңдік қатынастарын шешу. ... ... ... ... ... салуға болмайды, өйткені өлшемдер мен пропорциялардың біршама дәл анықталуы бұзылады. Заттардың пішіндерінің құрылымдық талдауын әрбір ... ... ені мен ... ... ... ... ... анықтау керек. Жаңадан бастаушыларға заттарды тұрғызу кезінде сыналау әдісін қолдану ұсынылады. ... ... ... ... ... ... қажет: бір заттың енін екіншісінің биіктігіне, содан соң әр заттың тұрғызу жолдарын, ... ... және тік ... ... ... ... бойынша заттардың орны белгіленеді. Натюрморттағы бейнелеп отырған заттардың (пирамида, куб, цилиндр) пішіндерін куб, цилиндр және шарды салу жолдарындай біз білетін ... ... жөн. ... ... ... ... ... көрінетін және көрінбейтін нұсқау сызықтары, геометриялық денелердің перспективалық бейнелері. Сонымен қатар, планы бойынша заттардың орналасуына да көңіл аудару қажет. ... ... ... ... ... ... ... орналасуын естен шығармау керек. Заттардың пішіндерін тұрғызғаннан кейін негізгі жарық көлеңкелі қатынастарын жеңіл штрихтармен көрсетеді де, содан соң әрбір ... ... ... ... ... ... Нақнұсқадан салатын суреттің негізгі мақсаты - көлемнің айқындалуы, жарық - көлеңкелі қатынастары арқылы ... ... және ... көріністері. Гипстегі жарық - көлеңкені көрсеткен кезде қағаз бетіндегі суреттің ең жарық жерлерін түртпей қалдыруға болмайды, өйткені жарық түсіп ... ... ақ ... бәрі бір ... ... ... ... қырлары, мысалы, сурет салушыға бұрышымен, ал оған түскен жарық әр түрлі болып шағылысады. Мұны басқа ... де - куб және ... ... болады. Геометриялық денелердің өңдік қатынастарын орындай отырып, ... ең ... ең ... ... анықтап, содан соң жартылай көлеңке жерлерін белгілеп, оларға жайлап штрих ... шығу ... ... ... ... ... ... мен олардың құрылысын тұрғызудың дұрыстығын тексеруге көмектеседі.
Сурет 10 Геометриялық денелерден құралған натюрморт
Көлеңкелердің ... ... ... ... ... ... ... әрбірін талқылап шығу керек. Заттарды кеңістікте көрсету үшін фон ... ... ... ... бірге салу дұрыс болады. Жарық түсіп тұрған жағы мұқият түрде штрихталады да, жартылай өңдер, жарық, жылт үлкен ұқыптылықпен ... ... ... ... ... ... көлеңкелер мен құлай түскен көлеңкелердің арасындағы байқалмайтын шекараларының шешуін анықтай отырып, белгілі бір жерлерде рефлекстер ... ... ... ... ... негізгі қателерінің бірі - заттардағы жарық көлеңкесін көрсеткен кезде заттың суретінде жиек сызығын қалдыратыны. Өңдік бейнеде заттың ... сым ... ... ... ... Заттың нұсқасының жайын және қандай жазықтыққа жататынын анықтап алу керек. Суреттегі заттың нұсқа сызығы әрқашан жазықтықтың күңгірт жағында жатады. Жұмыстың ... ... ... ... ... және ... ... салыстыру жолымен жалпы өңдік бірлікке келтіреді. Егер заттардың өңдеуі бір - бірімен сәйкес болмаса, онда барлық қарама-қайшылықты жұмсартып, ... ... бір ... ... ... ... ... бояу түстері
Түстердің құбылыстарын зерттейтін ғылым түр түс тану ғылымы деп аталады. Бұл ғылым сонымен қатар ... ... ... ... бір ... ... ... бояулардың технолнгиялық ерекшеліктерін т.б. қарастырады. Түр түс тану ғылымы адамзатты бұрыннан ... ... де, жеке ... ... XIX ... ... ... Ньютон (XVIII ғ.) үш қырлы призма арқылы күн сәулесін өткізіп, сәуле жеті түрлі түске бөлінгенін аңықтады, яғни ... түсі - ... ... - ... сары, жасыл, ашық көк, қою көк және күлгін. Бұл И.Ньютонның ашқан жаңалығы түр түс тану ... ... ... ... Күн ... ... ... болуынан байқаймыз. Кемпірқосақтың пайда болуы Ньютонның тәжірибесі тәріздес. Күн ... ... ... өту процесінде олар сынып, жеті түске бөлінеді. Күн сәулесі кез келген табиғаттағы обьектіге түскенде, кейбіреулері сол ... ... ... ... да, ал ... ... ... шағылысады. Шағылысудан пайда болған сәуле сол түстің түрін көрсетеді. Мысалы: қар спектр түсінің барлық ... ... ... көк шөп ... ... ... өзінен бөліп шығарады, керісінше, лимон - сары түсті бөледі. ... - түс ... ... - ... ... ... суретші таныс болуға тиісті көптеген мәселелерді зерттейді. Күннің жарығы шын мәнінде өте ... ... және ... ... ... ... физика курсынан мәлім. Нәзік күн сәулесін шыны призма арқылы өткізген кезде ол бұзыла отырып, спектр деп аталатынды, яғни ... ... ... ... мұнда олар мынадай тәртіппен орналасады: қызыл, қызғылт - сары, сары - жасыл, жасыл, жасыл - көгілдір, көк, күлгін ... ... ... қатаң шекара жоқ: сары-жасыл, мысалы, жасылға, жасыл - жасыл - көгілдір және т.б. ... ... ... Біз ... ... түсі ... түскен жарықтың тек қайсы бір бөлігін, яғни ... ... бір ... ғана ... ал оның ... бөлігін жұтып қоюға олардың қабілеттілігімен анықталады. Бұл ... ... жұту деп ... ... жасыл дене спектрдің жасыл бөлігін ғана шағылыстырады, ал ... ... ... ... Егер осы денеге қызыл шыны арқылы қарайтын ... ол ... ... болып көрінеді, өйткені қызыл шыны өз кезегінде дене шағылыстырған жасыл сәулелерді жұтып қояды (ал қалғандарын ... өзі ... ... ... ... ... және күн ... жетіспейтін қан-қызыл (ең шеткі қызыл және күлгін түстердің аралығындағы) түстер түстердің хроматикалық () шкаласы деп аталатындықтан ... Ақ ... ... спектрді шағылыстырады, ал қара заттар керісінше, бүкіл спектрді ... ... Егер ақ және қара ... алып, оларды түрлі пропорцияларда араластырса, таза ақтан қараға дейінгі толып жатқан сұрғылт-ақ ... ... Бұл ... басқа шкаласы - ахроматикалық () шкала болады. Ахроматикалық түстер бір-бірінен тек бір белгісі бойынша - ... ... ... ... бойынша ерекшеленеді. Хроматикалық түс, ашықтығы жағынан ерекшеленумен қатар, тағы да екі басты белгілерімен - ... ... және ... сипатталады. Түстік өң - бұл , және т.б. сөздермен анықталатын нәрсе және ... өзі ... ... ... ... ... ... - қатарына қызыл, сары көк түстер жатады. Ал осы үш түстің қосындысынан туған басқа түстер түрі жасанды түстер деп ... ... ... қарама-қарсы түстер қосымша түстер құрайды. Осы түстерді қатар қоятын болсақ, олар бір бірінен күші жағынан және ашықтығы жағынан ұтып ... Кез ... ... ... ... мына тәжірибе арқылы көз жеткіземіз. Егер екі бірдей сұр қағазды әр түрлі түстер фонына қоятын болсақ, онда олар ... ... ... ... ... әр ... түс әлгі сұр қағазға міндетті түрде рең енгізеді, осы құбылыстың салдарынан қарама-қайшылық туып, ... түс заңы ... Бір дене ... ... бір дене түсіне байланыстылығы қосымша дене түсінің күшейуіне әкеп соғады. Контрастылық түс заңы ... ... ... ... ... ... ... жолында пайдаланылады. Түстердің мінез - құлықтарын аңықтауда суретшілер түсінігін қолданады. Түс дөңгелегінің қызыл-сары-сары бөлігін жылы түстер дейміз. Себебі олар ... ... ... ... ... Түс дөңгелегінің екінші жартысы ашық көк пен қою көк аралығы суық ... ... ... олар су түсін, мұз және алыстағы көріністерді елестетеді. Әрбір жылы немесеөте суық ... енуі ... ... - ... ... ... ... кескіндемеде түстерді тану, ажырату мәселесінде ең күрделі қатынастарына ... ... ... Түс ... ... ... олардың реңдік қасиеттері өзгеріске ұшырайды, яғни реңдік қасиетінің жарықтық ауысу сапасы түс реңі деп аталады.
2. Қаңықтылық түс. Бояу ... ... ... көрінуі Түстің қаңықтылығын айшықтайтын таза спектрдегі түстер.
3. Жарық күші - ... дене ... ... ... қамтуы, яғни дененің ашық немесе көмескі көрінуі.
Түс - живописьтын жаны. Шынында да реалисьтің живописьтің негізгі суретпен және ... пен ... ... түс құрайды. Бірақ кескіндемедегі түс деп нені түсінеміз? Бәлкім, бізге ... ... ... ... ... ... ... емес, басқаша неғұрлым күрделі нәрсе екен. Кескіндеме - ... ... бір ... туралы білімдеріміз жөніндегі протоколдық есеп емес, осы білімдерге сәйкес суретті бояламау емес, түстік жағдайды оны ... ... біз ... ... көркем бере білу. Біз қиярдың жасыл, помидордың қызыл, ал қардың ақ екенін тәжірибеден білеміз. Біз картинада оларды осындай ... бояй ... ба? Бұл ... "иә" деп те, "жоқ" деп те ... ... ... еді. Жасыл қиярды живописьтік шығармаларда іс жүзінде сұрғылт немесе көк дерлік, ... ... ... ... ... шығуы мүмкін. Егер картинада қарды бір ғана ақ бояумен ... қар ... әсер ... жәй ақ дақ болып шығады. Мұның бұлай болатын себебі, ақ қарда мыңдаған - ... ... ... ... және күлгін реңктер болада. Мысалы, В. Суриковтың "Бояр әйелі Морозова" атты ... ... ... ... ... ... ... мұқият қарап қөріңдер. Егер заттардың "дәл өзіндей" ... ... ... түстік сан құбылмалылығын нанымды беруге болады? Бәрін де картинада дұрыс табылған түстердің өзара қатынастары шешеді. ... ... ... ... ... ... алуға ұмтылу тіпті де керек емес. Суретшіге қолына қылқалам ... ... ... ... таңдап алынған түсті, ол дәлме - дәл сәйкес келуізатпен салыстырьп жатудың қажеті жоқ. ... ... ... қоршауында затгардаң өзіне сәйкес келетін, дұрыс та дәлме - дәл түс ретінде нанымды заттардың түсін емес, ... ... ... ... ... Ол ... заттардыд бізге белгілі табиғи түсіне онша сәйкес келмейтін біршама басқаша сияқты болып көрінетін бояуларды пайдалану мүмкін. ... ол осы ... ... ... ... ... ... заттың өзіңдегідей бір - бірімен арақатынаста болатъндай етіп ... ... ... ... ... өйткені онда түстік қатынастар дұрыс сакталған. Нақ осы ... ... ... алу ... ... негізіне жатады. Біздің түстерді қабылдауымызға, әдемі "сабақтас" түстің пайда болуына жарық, қашықтық және түстік орта, яғни түрліше боялған ... ... ... шешуші ыкпал жасайды. Мәселен, өте күшті жарық жағдайда, мысалға, жазға ашық тал түсте, жарық түскен жерлерде түстер ... ... ... - ... ... ... күндерде немесе көлеңкеде, керісінше, түстер өзінің қанықтағына ие болада да ... ... ... ... мен реңктерді әлдеқайда көбірек кабылдайды. Кейде жаңа айналыса бастаған живописьшілер мұны түсінбейді де керісінше ... ... ... ... ең ашық ... ... ал көлеңкелердегіні күңгірттеу үшін қара бояуды пайдаланады.
Живописьтің ... бүкіл құпиясы, - дейді Б. Йогансон, - көлеңкелер мен ... ... - ... ... және ... ... ... шығатын живопись "аквариумы". Жарықтан басқа, түстерді қабылдауға қашықтық, ауа қабаты әсер ... Бұл ... ауа ... ... ... айтылады. Заттардың біз қабылдайтын түстері шағылысқан сәулелермен ... бір - ... ... ... де анықталады. Бәрін де тесіп өтіп, қоршап алғандай болатын күшті де ... ... де кіші ... осынау айқұш-ұйқыш айқасқан ағымдары ерекше түстік ортаны, әлдебір жалпы түстік қатарды жасайды. Профессионал живописьтің басты ... бірі - жылы және суық ... ... мен ... Белгілі бір заттьң жарық түсіп түрған және көлеңкелеген бөліктері жарықтанумен ғана емес, сонымен бірге жылы немесе суық ... ... де ... ... ... егер ... жылы болса, онда көлеңке суық, ал егер жарық суық ... ... онда ... жылы ... ... Бірақ осы жалпы түстік дақтар оларға қарама - қарсы реңктер: жылыда - суық реңктер, суықта - жылы ... кей - ... ... ... ... ... бояу көрші бояуға ұқсамайтын, оған контрасты болуы тиіс. Жылы және суық түстердің қатарлас тұруы кескіндемеге интенсивті әуен ... ... ... - ... ... және алыс нүктелеріндегі түстердің айырмашылығын аңғарымпаздығымен ұстай білуінде. "Палитра" сөзінің екі түрлі мағынасы бар: Бірінші - ... ... ... ... ... және ... - ... суретші жұмыста пайдаланатын бояулардың белгілі бір жиынтығы. Бұл жерде палитра туралы сөз нақ осы ... ... ... Бояу ... ... білу және одан ... нәрсені көбірек алу әрдайым кескіндемешінің асқан шеберлігінің белгісі больш келеді және солай болып қала береді. Бұған үйрену ... ... ... терең зерттеу қажет. Кейбір тәжірибелі педагогтар бояулардың санын күрт шектеуді ең жақсы жол деп есептейді. Егер ... олар тым көп ... онда бәрі ... де оңай ... ... ... ... әрқайсысына тәжірибе жасап жатудың қажеті болмайды. Демек, өзіне әрбір ... жан - ... ... ... ... ... туатындай жағдайда жасау керек. Мұндай әдіс палитардағы әрбір ... ... ... білуге алып келеді. Осыған байланысты живописьпен айналысу бар - жоғы төрт бояудан: ақ бояудан, ашық ... ... ... және күйдірілген сүйектен тұратын палитардан бастау ұсынылады. Сөйтіп, табиғаттың бүкіл сан алуан түстерін, пейзаж немесе ... ... тек осы ... ... беру қерек. Палитраны меңгерудің келесі кезеңі - тағы екі бояуды - өте көк бояу мен қызыл қоңыр ... ... Көк және ... ... ... ... ... колориттік мүмкіндіктерді едәуір ұлғайтады. Бояуларда жасырынған мүмкіндіктерді тереңдете зерттеудің осы бір курысына бір ... жуық ... ... Бірақ бұл босқа кеткеи уақыт болмайды: кімге ерік - жігер күші мсн табандылық ... ... ... ... біліп шығады. "Толық" палитра деген сөзді қалай ... ... ... ... ол әр түрлі. Бірақ өнердің шедеврлері жасаған, бағзы заман живописінің ұлы шеберлері Рубенс пен ... ... ... ... онша емес ... ... істегені белгілі. Оньң үстіне ол кезде кейінірек дамыған химиялық ғылым мен өнер ... ... ... ... ... ... ... картиналарды жасау кезінде бар - жоғы жеті бояу қолданғанын зерттеулер көрсетіп берді. Атақты ... ... де ... ... ... ... Өте ашық бояуларды қолдануға да көп еліге бермеген жөн. Тіпті ... ... ... ... ... қадмийге, кобальтқа және краплаққа ұмтылмай - ақ, ... ашық ... ушін ... ... ... топырақ пен өте ашық көк бояудьң ұстамды қоспасын, бұлттар үшін -күйдірілгсн сүйек, күйдірілген охра мен ақ бояу қоспасын ғана ... ... ... ... ... Н. Крымов көнеголланд шеберінің картинасын өзіне қалай реставрациялауға тура келгенін былай әңгімелейді: аспан көкпеңбек болып ... Ал мен ... ... ... ... әрекет жасап көрдім -ойдағыдай болмай, ештеңе шықпай - ақ ... ... мен ... ... ... да ... бояумсн араластырған умбраға дейін жеттім. Қалғанының бәрі голландықтарда фонда қара қоңыр ... өте ... ... ... ... ... бояулар тобы негізгі бояулар түрі және қосалқы бояулар түрі болып екіге бөлінеді. Негізгі бояулар түріне жоғарыдағы аталған жеті ... ... ... ... ... ... екі ... одан да көп бояулар қосындысынан шыққан бояу түрі жатады. Мысалы: жасыл - ... ... - ... сары - ... сары - ... ... ... гормониялық байланысы. Табиғаттағы сан алуан түрлі түсті дене бейнелерін көз арқылы көріп, оларды ... білу бір - ... ... ... ... ... Бояу түрі адам баласына әр түрлі әсер қалдырады. Мысалы, қара бояу - сұм, ... ... ... ... ... бояу ... қуаныштың, жеңістің нышанын береді, ал енді жасыл, көк бояу түстері ... ... ... ... байланысы дегеніміз - бояулардың қосылу әсерінен пайда болған, адам көңіліне жағымды эмоция қалдыратын рең түрі. Бояу түрлерінің ... ... бояу ... ашық ... ... ... қызыл бояу түсінің қайтадан қызыл түске қалай айналғандығын көреміз. Бұл ... ... бояу ... қызыл, сары, жасыл және көк, ал қалған бояу түрлері ауыспалы бояу түрлеріне жатады. Бояудың негізгі үш ... бар: а) ... ... ә) ... б)ашықтығы. Бояу түстерінің гармониялық байланысын өз нәтижесінде табу үшін қосылар бояу түрлері 3 - 4 ... ... ... ... көп ... кетсе, онда таза гармониялық байланыс шықпайды, кері ... кір бояу ... ... ... ... Бояу ... бір - ... гормониялық байланысы суретшінің тікелей тәжірибесіне байланысты.
Бояулы түр - түстің ритмдік қатынасы. Түр түстің ритмдік қатынасы аттас және ... - ... бояу ... ... ... ... ... Аттас қатынас деп отырғанымыз - бір - біріне жақын бояу түрінен тұратын, яғни жылы бояу түрінен ... ... ... ... ашық ... т.б. Бұлар ритмдік бояулар қатынасының бір тобы. Қарама - қарсы бояу ... ... ... жылы бояу ... суық бояу түрімен қабат келуі немесе ритмдік түрде алмасып келуі. Түстердің ... ... үлгі ... ... ... Қос түсті гармония - түстік шебердегі қарама-қарсы түстердің үйлесуі. Мұндай үйлесу біршама дөрекілеу, контрасты, тек плакатта ғана орынды. Үш ... ... - ... ... дәл үш ... ... Кез - ... бір түсті алып, одан басқа екеуін табады. Төрт ... ... - ... төрт ... бөлінеді. Төрт түсті және үш түсті гармонияда барлық ... ... тек кез ... екі түсті ғана алуғаболады. Олардын үйлесімі де жарасымды болады. Бірқатар практикалық ұсыныстар мынадай: а) ең ... ... ... - ... ... ... ... аралық қашықтықта болады; б) неғұрлым интенсивті түстерді иктенсивтілігі аз түстермен үйлестіргенкекзде неғұрлым ... ... аз ... алу ... в) ... түсті ахроматикалық түспен үйлестіруге болады: жылы түстерді - қара - сұр түстермен , суық ... - ашық - сұр ... ... ... Алайда түстік гармониялардың заңдары салыстырмалы екенің ұмытпау керек. Оларды қолдап көптеген нақы жағдайларға ... ... ... ... ... барлық жағдайлар үшін бір жола белгіленген деп ... ... ... ... ... кезде түстердін кеңістік қатынастары деп аталатын тағы бір қызықты құбылысты ескерген жөн. Кейбір түстер басқа түстермен ... ... да ... алға ... ... ... ... тұрған сияқты болып көрінетіні анықталады. Негізінен жылы, ашьқ және ... ... алға ... ал ... ... және ... емес түстер артқа таман тұрған сияқты болып қабылданады. Айта кету керек, әрбір нақты жағдайда ... ... мен ... контур жағдайлар роль атқарады.
Колорит. Колоритсіз картина болмайды, олай ... ... ... - ... - түсті бояулардың ерекше бір байланысынан туған, картинаның ойын, идеясын толығыменен ашуда әсер ететін, оны ... ... ... бояу ... көрінісі. Әр түрлі уақыттағы, мезгілдегі табиғат көрністері (пейзаждар) салу, колориттік көру, сезіну оны ... білу ... ... ... ... ... көрнісінде бояу түсі оның колориті суық салқын түстес болып келеді де, ол түске қарай ... ... ... бояу ... ... ... ... бояу түстеріне айналса, енді кешкі мезгілде обьектілердің бәрі қызғылт күн шуағына еніп, өте бір ... жылы бояу ... ... ... ... қызыл, сары-қызыл), жанға жайлы жылы колоритке айналғанын байқаймыз. Сондай-ақ колоритттік байланыс тек қана ... ғана тән ... ... ол ... ... ... адам ... бейнелегенде (портрет) кездесіп отырады.
2.4 Жеміс-жидектерден құралған натюрморт жанрының салыну әдістері
Натюрмортты суреттеу қағаз бетінде көрністің ... ... ... Жас ... ескертетін жағдай, натюрморт әдемі және дұрыс кез - келген форматта компоновкалана ... Бір ... әр ... көру ... әр ... көрінеді. Алғашқы жағдайда вертикалды орналастыру қажет болса, басқа кезде горизонтальды компоновка дұрыс. ... ... ... және дұрыс қалпын табу үшін алдын ала бірнеше нобайды пысықтану міндетті. Суретшінің сәтті орналасуын кеңістік қатарлардың, ... ... анық және ... ... ... ... Суреттің қағаз бетінде орналсуы дұрыс болса, парақтың форматын кішірейту ... ... ... ... ... ... ... заттары қағаз алаңына сыймай тұрған сияқты және кеісінше өте майда көлемді болмауы керек. Оқушының осы мәселені жеңіл ... үшін ... ... ... көру ... ... Ол үшін нобай жұмысында заттардың түрлерін бнлгілей отырып, штрихтар мен реңдердің қатынастарын іздестіреміз. Ашық және күңгірт ... ... ... ... ... ... қадағалау керек. Суретті салуды көріністің барлық тобын бір ... ... ... ... ... ... заттардың бейнесінің мінезін, пропорцияларын табамыз, яғни заттардың конфигурациясын, биіктігін және ... ... ... ... ... ... суреттеу процесі бірнеше талаптардан құралады:
1.Пропорцины анықтау;
2.Кеңістікте заттардың орналасуы;
3.Перспективаның дұрыс салу;
4.Әр заттың бейнесін жарықты көлеңкемен ... ... ... реңдік қатынастарын көрсету;
6.Суреттеменің композициялық бірлестігі және оптикалық ... ... ... тез ... ... ... бетіне болар болмас тигізе отырып орындау керек. Заттардың көлемдерімен сыртқы пішіні анықталған сон конструкциялы анализге өтеміз. Егер ... ... ... ... ... шектеліп, жұмыстың қортындысын көзге бекітіп қана отырса, ендігі жерде ... ... ... ... яғни ... ... ... өзінің жеке меншік пікірін білдіруі керек.Сызықты конструкциялық құрылысын ... ... ... ... ... оқушылар заттардың бейнелік ерекшеліктеріне көп көңіл аударады. Суретте әр заттың көзге көрінетін жазықтықтарын бейнелейді. Мұның ... ... ... ... ... болады, ол суретшігіе заттың кеңістікте қалай орналасқандығы жайлы түсінікті береді. ... ... ... дұрыс орналасқандығын дұрыс табу үшін барлық қырларының дәл ... ... білу ... ... ... ... өнер терортигі Леон Батиста Альберти (1404-1472 ж.ж ) былай деп жазған: . Суретші бейнелеуші ... ... ... және конструкциялық құрлысын айқындауы керек. Натураны әр жағынан сезіне білуі қажет. Бұл сурешінің натураға және суретке саналы ... ... ... Бұл ... Гете ... айтқан: . Заттың конструкциялық негізін бнлгілей отырып, перспектива ... ... жөн. ... ... перспективалық көрнісіне ерекше көңіл бөлінеді. Заттың жарық берушіден алыстаған сайын жарықты көлеңкелердің қатынастары бәсендеп, сурет бейнесінің анықтығы жойылады. ... ... ... ... анық ... әр ... көлемі жарықты көлеңкемен жапсырмаланады. Алыстаған сайын заттардың детальдары нашар байқалады. Әсіресе, әр түрлі фактурасы бар- жылтырақ және жылтырламайтын заттардың ... ... ... ... ... өте мұқият болу керек. Беттері жылтырақ заттарда өте ашық бликтермен күшті рефлекстер көп болады. Ал беттері жылтырламайтын заттардың ... ... ... ... ... ... өтуі ... сипатты. Нәрсенің өзіне қарап сурет салумен қатар есте ... ... ... ... ... ... ... сурет салып жаттығу нәрсені дұрыс бақылауға, көз алдына ойша елестетуге ерекше ықпал жасайды. ... ... ... ... ... ... оның суретін соғұрлым нақты бейнелеуге болады. Жатқа сурет салуға жаттығу үшін үнемі нобай, долбар жасап жаттығып отыру керек. Ұзақ ... ... ... ... айырмашылығы нәрсенің ұсақ бөлшектеріне онша назар аударылмай, негізгі сипатына мән беріліп бейнеленеді. Нобайдың міндеті - нәрсенің ең негізгі маңыздыларын бейнелеу. ... ... ... ... ... ... ең басты мақсат - ең әеулі нәрселердің жалпы ... ... ... ... пен ... есте ... Адамның, жан-жануардың не белгілі бір нәрсенің сырт нобайын ғана бейнелейтін сызықты контур дейміз. ... ... ... бейнелегелі отырған нәрселердің ең алдымен сыртқы пішінін контур сызық арқылы бейнелейді. Нәрсенің көзге түсе қоймайтын, бірақ үңіліп қарағанда ән-маңызы бар, ... ... мен ... көре ... ... ... деп аталады. Байқағыштық жаттығу арқылы пайда болады. Байқағыштықты дамытудың ең ... ... бірі - ... ... ... ... сурет салу болып табылады. Бейнелейтін нәрсені зерттеу үшін оны жүйелі түрде бақылауға үйрену керек. Сурет салу барысында нұсқаны ... ... ... ... ... ... орналасуын пропорциялық қатынасын анықтай білу. Белгілі бір нәрселердің сурет салғанда оларды геометриялық денелермен салыстырған жөн. Мысалы, шар, куб, конус, цилиндр, т.б. ... ... ... дұрыс сала білу нәрселер мен заттарды жақсы бейнелеуге жәрдемін тигізеді. Өйткені кез келген зат жай ... ... ... ... ... ... ... міндет - қағаз бетіне нәрсенің пішінін дұрыс белгілеп бейнелеу. ... ... ... нақтылы пішінін бейнелеуге дағдыланған жөн. Нәрсеге қарап сурет салғанда бейнелейтін нәрселердің қағаз бетіне түгілдей ... ... яғни ... ... ... жағынан артық орын қалмауын ойластыруы керек. Затқа қарап сурет салғанда қағаз бетіне нәрсенің жоғарғы және ... ... ... алу керек. Суреттің шекараларын белгілегенде нәрсенің негізгі пропорциялары белгіленеді. Егер осы кезде қателіктер кетіп, ол дер мезгілінде түзілмесе, онда ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Нәрсені қағаз бетіне ұқыпты, белгілі тәртіппен орналастырғанда қағаздың жан- жағынан аздап ашық орын ... жөн. ... ғана ... заттар әдемі болып, кеңістікте көріне алады. Сурет салынатын нәрселерді қағаз бетіне дұрыс орналастыру үйлестірудің бастапқы негізі болып ... ... ... кеңістікте нәрсенің нақтылы пішінін суреттеуге үйрену керек. Ол үшін әрбір нәрсенің формасын, жанындағы нәрселермен салыстырғанда алатын орнын, көлемін, жарық пен ... ... ... ... білу ... ... салғанда нәрсе өң беру арқылы реңдік қатынаспен шешіледі. ... пен ... ... ... ... ұқыпты, әдемі сурет салуға бағыттайды. Қарапайым нәрселердің негізі бір ғана геометриялық денеден тұрады. Мысалы, банканың негізі- ... ... ... куб. ... ... ... екі не үш әр ... геометриялық денелерден тұрады. Жай геометриялық денелердің немесе олардың бөліктерінің белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... суретін салғанда ең әуелі олардың пішіні қандай геометриялық денелерден тұратынын анықтап алған жөн. Нәрселердің ... ... ... ... ... белгілеу керек. Яғни құрылысын немесе суретші сөзімен айтқанда, констркциясын анықтау керек. Бір ... ... ... ең әуелі әбден зейін аударып, оның симметрия осіне назар аудару керек. Сурет салу ... ... ... яғни пропорцияға ерекше көңіл бөлу дұрыс бейнелеуге үйретеді. Нәрсе бөліктерінің шама жағынан өлшемдік арақатынасын пропорция деп ... ... ... ол- ... биіктігінің көлденеңіне, бір бөлігінің екінші бөлігіне шама қатынасы. Нәрсенің пропорциясын анықтау нәрсені ... ... ... Нәрсенің өзінге қарап сурет салғанда порпорциясын анықтау үшін көзбен мөлшерлеп бейнелеуге жаттығу өте орынды. Нәрселердің өзіне қарап ... ... ... ... әрбір бөлігі бойынша бейнелеуге тырыспай, оны бүтін қабылдап ... ... ... ... ... жалпыдан жекеге көшу принципін ұстану керек. Барлық нәрселердің негізі болып табылатын ең жай ... - ... ... олар: куб, цилиндр, конус, призма, пирамида т.б. Суретті сәтті салу үшін көрген нәрсені кеңістікте ... ... ... білу ... ... ... салмай, заттың құрылымына, оның геометриялық құрылысына талдау жасау керек. Бейнелейтін нәрсенің сыртқы пішіні жарық пен ... ... ... ... ... ... бар. ... сәуле түскен бет жарық деп аталады. Ең ... жер - ... ... ... - ... бет ... ... көлеңке деп аталады. Ал меншікті көлеңкеде біртіндеп жарыққа ауысқан кезде жартылай көлеңке ... ... ... шет жағында басқа да неге түскен жарықтың әсер ... ... ... әлсіз жарықты рефлекс дейміз. Жарық пен көлеңке әсіресе ашық, ақшыл заттарда айқын байқалады. Сондықтан ақ гипстен ... шар, куб, ... ... ... ... ... үйренген орынды. Сурет салғанда жарық пен көлеңкені дер кезінде айырып, ... ... ... сызықпен бейнелеп, штрихтауды көлеңке жақтан бастаған жөн. Сол мезетте жарық пен көлеңкені заттың реңіне байланысты мөлшерде ғана штрихтаймыз. Өйткені ... ... ... тән ... ... бар. Олардың кейбіреуі түстік реңдік қатынас жағынан кейде қою ... ... ... жарықтау болып келеді.
Сурет салуды бірнеше кезеңге бөліп қарауға болады.
I-кезең. Ең алдымен бейнелейтін жеміс жидектер мен заттардың ... ... ... ... оны ... ... ... баса назар аудару. Сонан кейін әрбір заттардың биіктігі мен енін шама жағынан салыстыра отырып ... ... ой ... елеп - ... ... тұрып, контурларды, ашық және қара дақтарды , заттың құрылымын, оның ... ... ... ... көз ... ... елестетуі тиіс. Жазық қағазда бейне жасайды онда ... ... ... ... ... ... да ... затқа бір жақты емес жан - жақты ... ... Есте ... бір ... заттар бейнесі қағаздың ортасынан, жан - жағынан өте көп орын алмауы тиіс немесе ... ... өте ... ... ... ... ... қағаз бетіне белгіленген заттардың, орындарының ішіне жекеленген заттардың өздеріне тән бөліктерінің пропорциялық қатынастарын (өлшемдік қатынас) салыстыра отырып геометриялық ... ... ... Зат ... ... бейнелеу үшін оның тасаланып көрінбей тұрған жерін де бейнелеу керек. Сөйтіп көмекші сызықтар арқылы заттардың дәл ... ... ... Бейнелеуші заттар көлемі симетриялы болғандықтан бейнелеу барысында ортаңғы ось сызықты пайдаланып тең бүйірлерді дәл көрсетуге болады. Заттар бейнесінің ... ... соң ... ... ... ... Заттарға түскен жарық пен көлеңкенің алып жатқан орындарын анықтап, олардың шекараларын белгілейді. Заттың өңі жарық пен ... ... ... ... ... ... көмескі не қараңғы болуы жасанды және табиғи жарықтың түсуіне байланысты. Суреттің өңін айқындағанда заттың ең ... ең ... ... ... алу ... Яғни ... қатынасты дұрыс айқындауға үйрену керек. Жарық заттарға сол жағынан түскендіктен, негізгі ең қою көлеңке заттардың оң жағында орналасқан. Жарық көлеңке ... ... ... белгіленген соң.
IY-кезең. Бұл бейнелеген заттарды толықтай анықтау кезеңі деп ... ... ... салу ... ... ... кейбір елеулі артық кеткен жарық пен қараңғы дақтарды ... ... ... ... ... ... ... ең қою негізгікөлеңке жерінен бастап жарыққа қарай біртіндеп бояуды бастаймыз. Жарық көлеңке түсіру арқылы нәрсенің көлемін және қандай материалдан жасалғандығын ... ... ... бояғанда бояуды нәрсеге доға және көлбеу түсіру арқылы, заттың бейнелік көлемін одан әрі айқындай түсуге ... ... ... композициялық бірлігін, жарық пен көлеңкенің жарасымдылығын қадағалап, ... ... ... ... ... жұмыс істеудің ерекшелігі, оны әртүрлі бағытта, жарыққа қарсы немесе көз деңгейінен төмен немесе ... ... ... жарықта немесе жарықта, табиғат аясында орындауға болады. Мектеп жағдайында оқу ... ... жас ... ... қойылады. Төменгі сыныптарда күрделі емес бір немесе екі ... ... ... ... жөн. Оқу ... ... ... оқушылардың кеңістік туралы түсініктері қалыптасады, сурет салудың ереже заңдылықтарын меңгереді. Ендеше натюрморт бейнелеу, ереже заңдылықтарын меңгеру үшін алдымен пішіндері ... екі ... ... натюрморт бейнелеп көрейік, олар - құмыра мен шыны аяқ. Бұл ... ... ... және ... әр ... Кез ... заттарды бейнелеу үшін олардың жеке-жеке көлемін және бір - біріне өлшемдік ... ... ... ... қарап зерттеп алу керек. Тек содан соң бейнені түсіруге арналған қағаздың орналасу бағытын бейнеленетін заттардың көлеміне, кеңістікте орналасу ерекшелігіне ... ... ... Бейнелеуге алынған құмыраның көлемі екі геометриялық денелерге ұқсас бөліктерден тұрады, жоғарғы жағы қиық конус, ал төменгі бөлігі шар тәріздес. Шынаяқ ... ... ... ... ... геометриялық денелерге жіктеп алу суретті қағаз бетіне тұрғызуды жеңілдетеді. Сурет әдетте жүйелі ... ... ... Ол ... ... ... ... күрделігіне қарай (3/4) немесе одан да көп кезеңдерден тұрады.
Майлы бояумен жұмыс істеуге арналған аспаптар мен тетіктер.
Суретшілер пайдаланатын барлық бояулар - ... ... яғни ... айтқанда, бояғыш зат және қандай да бір байланыстырғыш зат. Майлы бояуларда мұндай байланыстырғыш заттар әдетте зығыр, ... ... ... ... майы ... ... Басқа майлар пайдаланылмайды, себебі кепкен кезде қатты қабық пайда болмайды ... ... ұшып ... яки, ... ... ұзақ ... ... қояды.
Майлы бояулар кескіндемеде тек XYI ғасырда ғана пайдаланыла бастады. Олардың көптеген құнды қасиеттері бар: оңай араласады, қою және ... етіп те ... ... ... түс анық ... ... ... мөлдір етіп (лессировкалап) те жағуға болады. Кепкен ... бұл ... ... түстік өң - реңкін өзгертпейді. Әдеттегі жағдайларда және әсіресе ыстық ауа райында майлы бояулармен, оларға ештеңе ... ... ... ... өте аз қоса ... сурет салады, мұндай сұйытқыштар мынадай номерлермен шығарылады: № 2 (уайтспирт), № 3 ... ... № 4 ... ... маймен араластыруға да болады, бірақ бұлай істеудің қажеті жоқ: ... ... ... бояу ... ... және ... кетуіне алып келеді. Олифті және маляр сиккативтерін (бояуға иә лакқа қосылатын құрғатқыш зат) қолдануға ... жол ... ... ... ... және кептірілген майлы бояумен салынған картинаға бояулардың ашықтығын арттыру үшін арнайы лак жағады, мұндай лак кепкен ... шыны ... ... ... ... Осы мақсат үшін мастика, даммара және акрил-пісте ... ... ... ... ... ол ... ... кейіе бір жыл өткен соң ғана (яғни біржола толық кепкеннен кейін) жағу ұсынылады. Лакпен жағар алдында картинаны № 2 ... ... ... ... ... сүртеді. Майлы бояумен жұмыс істеу үшін көбіне № 2-ден № 12-ге ... ... ... жалпақ, қылшықты қылқаламдар алынады. Маймен жұмыс істеген кезде бір қылқаламды ғана амалдай тұруға болмайды, өйткені жұмыстың бұл ... ... ... ... ... ... суретшілер бір мезгілде бірнеше қылқаламдарды - қызыл, жасыл және басқа өң-реңктер үшін жеке-жеке пайдаланады. Ұсақ детальдарды салу үшін ... ... әрі ... ... ... дұрыс, бәрінен де жұмсақ қылшықты (күзен қылшықты) қылқаламдарды ... ... ... ... ... ... және тығыз топтастырылған болуы, олардан жекелеген қылшықтар сорайып шығып тұрмауы тиіс. Қылқаламдағы қылшықтар шорт кесілмей, ... ... ... ... ... болуы керек. Жақсы қылқаламдарда бұл ереже сақталып қана қоймайды, оларда тіпті жекелеген қылшықтардың жуандығы қылқаламның номеріне (көлеміне) сәйкес келіп ... ... ... ... әуесқой суретшіге кейде таба қоюдың өзі қиын болады. Мұндай жағдайда қылқаламдарды қосымша өңдеп - жөндей ... ... ... өздерің дұрыстауға болады. Егер қылқалам онша тегіс формада болмаса, оны ыстық суға (бірақ отта емес) салып, аздап қыздырған және ... ... ... ... ... ... пассатижилермен қысқан жөн. Қылшық жағын былай өңдейді. Ең алдымен оны тұтастық пен қаттылық жағдайға келтіреді, бұл үшін оны ерітілген шайырға ... өте ... ағаш ... ... Ал ... қылшық бөлік желімдеуші заттармен бұйраланған кезде, саусақтармен ... ... ... ... ... да ... қажетті форманы береді. Осылайша желім жағылған қылқаламды содан кейін, қылшығын төмен қаратып асып қойып, әбден қатайғанша кептіреді. Қылқаламдар үшін ... ... ғана ... деп ... ... Ірі қара ... ақ ... жап - жақсы қылқаламдар жасап алуға болады. Қылқаламға жұмсалатын шаш ... ... ... ... етеді.
Нағыз шебер өзінің барлық аспаптарын, әсіресе қылқаламдарды үлгілі тазалықта ұстайды: әйтпесе олар өте тез ... ... ... ... ... ... кейін суретші қылқаламды қағазбен (газетпен), одан кейін жұмсақ шүберекпен ... ... ... соң ... ... салып қояды. Керосині бар ыдыста оларды қылшық ыдыстың түбіне тиіп ... етіп ... ... Бұл үшін ... тесіктері бар картонмен жауып, қылқаламдар тығыз қойылады. Керосиннен алынған қылқаламдарды жұмыс алдында тағы да ... және ... ... ... ... ... жылы сумен бояудың іздері толық жойылғанға дейін жақсылап жуады. Суретші өз жұмысында пайдаланатын палитра жоғары ... ... ... ... ... соңғысы жақсы. Саусаққа арналған тесіктің маңайы қалың, ал жеңіл болу үшін жоғарғы және сол ... ... ... өте жұқа ... Палитра бояулардан майды сорып алмауы үшін, оған алдын ала олифті жақсылап сіңіріп, кептіреді. Жұмыс аяқталысымен әр ретте палитраны ... ... етіп ... газет қағазымен және шүберекпен сүртеді. Палитраны жууға болмайды. Майлы бояулармен жұмыс істеу үшін сондай-ақ мастихин мен масленкакерек. Мастихин - ... де, ... да ... ... алып ... ... формалы серпімді пышақ. Кейде оны суретшілер қылқалам орнына пайдаланып, ерекше үлкен жағындылар жасайды. Масленка - бұралатын қақпағы және ... ... ... ерекше қысқышы бар шағын металл құты. Масленкаға онда ... ... ... үшін тек таза қылқаламды ғана батыруға рұқсат етіледі.
Студияда немесе бейнелеу үйірмелерінде жұмыс ... ... ... жағдайында, табиғат аясында (немесе суретшілер айтпақшы, пленэрде) жұмыс істеу үшін ... деп ... ... ... пайдаланылады. Бұл шын мәнінде жұмыс істеуге қажетті заттар: палитра, бояулар, қылқаламдар, мастихин, ... ... ... ... шүберектер, кенеп немесе картон сиып кететін кішкене жорық шеберханасы. Этюдниктер көркемсурет заттары магазиндерінде сатылады, бірақ оларды өздерің де ... ... ... ... бояумен сурет салуға көптеген материал негіз бола алады. Суретшілер картонға немесе тығыз чертеж қағазға этюдтерді жиі салады. Этюд салу ... ... ... - өмір мен ... ... жіті көз ... ... беру, бұл құбылыстар сурет салушының бойында тудыратын сезімдерді ... да ... - дәл ... ... ... ... ең күңгірт жерлерден-меншікті және түспе көлеңкелерден бастау керек. Нақ осы көлеңкелерде картинаның коларистік құрылысы - живописьтің бірлігімен гармониясы мейілінше ... ... ... әрқашан дерлік бір ортақ түстік рефлекспен - аспаннан, қабырғалардан және т.б. түскен ... ... ... кейін оларды да ақ бояусыз жүргізуге кірісе отырып, жартылай өңдерге көшеді. Барлық уақытта жарықтануы бойынша көлеңкені көлеңкелермен ... өңді ... ... ашық өңді ашық ... салыстырып отырған абзал. Боялар кепкен кезде, оны тағы да ... ... де ... ... ... ... Жұмыстың осынау бір ақырғы сатысының міндеті - шамалас алынған жерлерді түстерді ... ... ... ұсақ ... көп түсі ... ... ... тиіс. Этюдтер үшін олифпен, живопись майымен майланған немесе желім жағылған қағазды пайдалануга болады. Оның қзінде кепкен кезде қағаздың бүрісуінен аулақ болу үшін оны ... ... ... ... ... ... Алайда мұндай негізде жасалған этюдтерді ұзақ сақталады деп есептеуге болмайды - майланған немесе желім жағылған ... ... ... ... соң өте сынғыш болып шығады. Н. Рерих табиғатта көргенді бейнелей білу маңызды деген болатын.
Кейде әуесқой этюд үшін ... ұзақ ... ... ... Оған ... бірдемені табу үшін бір жаққа алыс кету керек, өйткені оны күнделікті қоршап тұрған нәрселердің ... ... ... ... ... көрінеді. Бұл қате пікір. Көре білу дегеніміз тольп ... ... мен ... ... ең ... ... және ... нәрсені бөліп, іріктеп ала білу. Майлы живопиське ... ... ... ... көп ... таралғаны - кенеп (холст), ол зығырдан, кендірден жасалады (ең жақсысы - зығырдан жасалған холст). Ол ағаш ... ... ... Оны ... қалпағы бар обой шегелерімен қағу ұсынылады. Шегелерді шамамен 4см сайын және кергіштің ағашы жарылып кетпес үшін бір ... ... ... етіп ... ... керген кезде оның жіптері кергіштің жақтарына қиғаш болмай созылған жіптер (негіз) көлбеу орналасуын қадағалау керек. Кенепті алдымен қысқа жақтардан, сосын ұзын ... ... ... ... жылжи отырып, керіп, бекіткен жөн. Кенепті кергіште тек саусақтармен жақсы тартып керу өте ... ... ... кәдімгі тістеуіктерді немесе кемпірауыздарды да пайдалана алады. Алғашында жақсы керілген кенеп кейін, мысалы, үй ішіндегі ылғалдың өзгеруі салдарынан, ... ... ... де ... ... қашу үшін, мүмкіндігінше кергіштің бұрыштарын қатты бекітпеу, ал ... ... ала ... ... алу керек. Сонда кенеп салбырап қалған жағдайда бұл сыналарды балғамен аздап ұрудың өзі жеткілікті - кенеп қайта ... ... ... ... ... ... ... істеген кезде де кергіштің ішкі қабырғалары байқалып тұрмауы үшін, беткі жақтан ішке қарай аздап қиғаш жасаған орынды. ... ... ... ... өте ... болуға және жақсы кептірілген ағаштан жасалуға тиіс. ... ... ... табан ағаштармен бекемдендірілген. Кергіштің ағаштары таза сүргіленген болуға, ал ... ... ... оған кенеп тиіп тұрмау үшін, ішке қарай ... ... ... ... ... ... ... негізгі ерекшелігі-жартылай дымқыл, жартылай кепкен бояу бетімен жүмысты одан әрі жалғастыра ... ... не ... бетінде жасалған бояулар жаңа түскен күйінде дымқыл тұрған кезде салуға болады, яки картинаны бірнеше күйге ... оны ... ... ... бояу қабатының үстімен салуды жалғастыруға болады.Әрбір шебер өз жүмыс технологиясын, өз тэсілдерін ... Екі ... ... ... ... мен пейзажшы - Я.Ромастың картиналар салу, техникасьшен танысалық.Б.Иогансон картина жасау үстіндегі өз жүмыс техникасын былай сипаттайды. Кенепке ... ... оның ... ... емес ... ... емес, жарық пен көлеңкені түсіріп отырып, жасайды.
2.5. Жұмыс барысы, натюрморт жанрын майлы бояу техникасында
салудың әдіс-тәсілдері
Кескіндеме - ... ... ең көп ... ... ... әр ... түсті бояулар арқылы қоршаған ортаның өмір шындығын әсем әрі жарқын етіп бейнелейді. Бұл өнер түріне ... ... ... ... металды немесе қабырғаны да қолдануға болады. Кескіндеме бейнелеу өнерінің негізгі түріне жатады. Кескіндеме - ... ойы мен ... ... әсер ... ... бетінде бояу арқылы жасалатын көркем шығарма. Көптеген кескіндеме шығармалары тарихи құжаттық хабарларға ... ... ... тарихи, тұрмыстық , соғыс тақырыптары, жануарларды бейнелеу (анималистік), адам келбетін бейнелеу (портрет) және табиғатты бейнелеу (пейзаж) жанрлары бар. ... ... ... түрлеріне қарай кескіндеме монументтік, сәндік, қондырғылық, декорация, миниатюра болып бөлінеді. Сонымен қатар диорамалық, панорамалық ... ... де бар. ... ... орындалу техникасына қарай, әдіс-тәсілдеріне байланысты майлы бояу, фреска, құрғақ темпера, желім, балауыз және шыңылтыр ... ... ... ... ... ... - ... бояуымен бейнеленген көрінісі, бізді өмірдің өзіндей иландырып, өмірдің өзіндегідей толғандыра алады. Суретші бояу мен сызықты шебер қиыстыра отырып, кісінің бет ... ... ... ... ... дәл белгілейді. Жақсы картина жарқын, жадыраңқы бояулар арқылы біздің ... ... ... ... ... ... ... суретші бейнелеп отырған қайғылы хал бізді мұңға ... ... ... не ... соны ... ... Ол ... көзалдымызда өмірдің таңғажайып сипаттарын, адамдардың асқақ та айбынды ... ... ... ... ... суын, гүлдердің нәзік ажарын, адамдардың тереңге жайған тылсым сырларын ашуға ұмтылады.
Сурет өнері - ... ... деп ... ... айтқан екен. Ол бір күнін бос жібермей ол сурет сала берген екен. Нақты суретсіз бояумен барлық заттар, бұйымдардың пішінін, көлемін ... ... Егер ... ... ... ... отырып салынбаса, түстің атқаратын ролі құриды. Кескіндеме негізі сұрағандарға суретшілер, ол жүз пайыз сурет және жүз пайыз кескіндеменің өзара тығыз ... Егер ... ... ... ... ... ... алған суретшілер шынайы суретті білмейтін болса, онда толық бағаланбайтын шығармашылық өнерге айналады. Шынайы өмірден алынған картинаға ұқсамайтын болады. Бастаушы суретші ... келу ... ... ... ... ... келесі сұрақтарды білу керек: Перспективаны бақылау (көкжиекті, заттың көкжиек сызығы мен жазықтығы). Заттардың перспективалық құрылысы. Геометирялық ... ... мен ... ... әр ... геомериялық денелердегі жарық пен көлеңкенің түсу, кеңістіктегі ... ... ... ... ... ... олардың түстері, өзіндік сапасы (фактурасы) кеңістіктегі орнын ... Осы ... ... ... ... тек қана ... ғана біліп қоймай іс жүзінде де қоллану керек. Оның ... ... ... ... ... ... ... перспективалық өзгерісін байқау, жарық пен көлеңке арқылы ... ... ... бәрінің түске көшуге өте маңызы бар. Кескіндемеде форманы тон мен түстің бірлестігі арқылы шығаруға болады. Шынайы өнерде көркемдік жағынан ... ... ... ... ... кескіндемеге көшетін негізгі фундамент. Тондық суретті жете меңгермеген суретші кесакіндеме өнерінің алдында әлсіз болады.Қарындашпен салынған суретте күңгірт түс форманы айқындай ... ... біз оған ... ... ... ... Ал кескіндеме заттың формасын керісінше, жарық айқындайды. Егер кескіндеме жарықтан гөрі күңгірт түске көбірек ... ... ... түс ... материалдың түсін , сондықтан заттың материалдық мәнің күңгірт түс емес, жарық түс айқындайтыны бәрімізге мәлім. Сонымен жарық пен көлеңкенің ара ... ... ... ... салғанда, түс жағынан фигураның көлемін оңай айыруға көмектеседі. Салған суретке ең ... ... бояу жағу ... (қою ... ... ... - түсті сурет салғанда өте ұқыпты болу керек.
Жұмысты бастаудан бұрын фон ақшылдау ма, әлде салып жатқан нұсқаның ... ... ма, ... анықтап алып, модельдің ақ және қара жерлерін айыру қажет. Содан әрі фонның сәуле түскен және көлеңкелі жерлеріне мұқият зер ... жөн. ... ... ... киімнің, түстің және т.б. бір - бірінен ерекшеліктерін ажырата білген дұрыс. Жарық пен көлеңкелердің өзара айырмашылықтарын айыруда ... ... ... аударып, зер салып отыру керек. Көлеңке жерлеріне келгенде бояуды ... ... ... ... ... қою етіп жағу ... фактураларға (мысалға: шаш, мүк, қой жүні және т.б.) келгенде бояуды қалыңырақ жаққан дұрыс.Кенептің бетіне жағылған ... ... ... ... ол ... өңін кетіреді. Алдымен тақтайшаға (палитраға) бірнеше түсті бояуларды ... ... ... ... түсті тауып алыңыз. Бірақ қажетті түсті табу үшін 3 - 4 түсті бояудан артық араластыруға болмайды, тек ... ... ғана ... ... ... сары болу үшін тек қызғылт түсті бояу шарт емес, оны сары ... ... ... ... да ... болады. Көк түсті әр түрлі реңмен көрсету үшін ультрамаринмен араластырса болғаны. Ал ... ... ... сары ... және т.б. ... ... небір нәзік түстерді алуға болады. Егер зер салып ... ... ... ... ... формаларға байланысты болып келетін жарықтың, көлеңкенің, күңгірттің және рефлекстің шекараларын мүмкіндігінше дәлірек айыруға болады. Салып отырған ... ... ... ... ... ... түс арқылы заттардың түрлі формаларын кеңістікте дұрыс салуға дағдыланған дұрыс.Табиғатта қызыл, сары, көк түстерді негізгі түстер ден, ал араластыру жолымен ... ... ... ... ... деп ... Қызыл мен сарыны араластырып - қызғылт сары; көк пен ... ... - ... көк; қызыл мен көкті араластырып - күлгін т.б. ... ... ... ... ... Егер бір ... алып оны радиус жүргізу арқылы тең етіп сегіз бөлікке бөлсе, ондағы түстерді ... (күн ... ... ... еске түсіретіндей етіп: қан қызылдан қызылға ауысқаның, кызғылт сарыдан - ... ... - ... ... - ... түске ауысып отыратынын байқауға болады. Қызып тұрған металдың ... ... ... еске ... ... ... түстер деп, ал мұздың, аспанның көгілдір ... еске ... ... ... деп ... Суретші кескінді салғанда әр түрлі уақытта әр жерде болған оқиғалар тізбегін көрсете алмайды. ... ол бір ғана ... ... ... ... ... ол ... қатынасқан адамдардың ой - пікірлерін, олардың қарым - қатынастарын және өмірге із қалдырған осы оқиғаның барлық мән-жайын неғұрлым толық әрі ... ... ... ... ... кескіндеме шығарманың қаңқасы болса, түс оның болып табылады. Сондықтан да суретшілер түсті заттардың нақты түрін көрсету және ойды ... ... ... ... да ... ... салынатын заттарды жете білу және бейнелеу өнерінде дағдылану осы айтылғандармен шектелмейді. Мұның барлығы алғашқы бастамасы ғана. Талаптылар өз ... ... ... мектептерде, көркемөнер училищесінде, жоғары оку орындарында, әсіресе күнделікті тұрмыс тәжірибесінде дамытып, жетілдіре алады.
Диплом ... ... ... мен осы ... ... ... көп ... Дипломдық жұмысымның тақырыбы: Натюрморты. 60х80 өлшемінде 3-жұмыс, майлы бояу техникасында. Натюрмортты немесе басқа да ... ... ... салған кезде оның мағыналы құрылымының өзегі болатын - композицияны білуіміз керек. Онсыз ешқандай қызықты, әсерлі сурет салу мүмкін емес. Дәлірек ... ... ... ... ... ... натюрмортын немесе картинасын дұрыс, әсерлі құруы, ондағы заттарды, жеміс жидектерді белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... отыратын орнымызды дайындау, ұйымдастыру үлкен роль атқарады. Алдымызда ... ... ... ... ... үшін одан қашығырақ отырамыз. Ара қашықтық бір жарым, екі метрден кем болмауы керек. Отырғанда кез - ... ... ... ... ... композициясы қызықты көрінетіндей жерді таңдау керек. Орнымызды белгілеп алғаннан кейін берілген натюрморттың жан-жағынан қарап, ондағы заттардың жалпы пішінін, тұтас ... ... ... ... ... ұстап көруімізге болады. Сонда бейнелейтін затымыздың ішкі-сыртқы құрылысынан толық мағлұмат алып, жете танимыз. Бұл сурет салуды көп ... ... ... ... оның барлығына ортақ белгілі бір жолы, кезеңі ... ... ... ... ... біртіндеп салынып, өрбіп отырады. Зат бейнесінің орналасуын анықтау (компановка), құрылымын табу (построение) ... ... ... ... сондай - ақ түйін немесе суреттің аяқталуы (завершение рисунка) деп аталады. Алдыңғы үш кезең () ... ... Зат ... ... ... бұл ... затымыздың жалпы нұсқасын қағаз бетінде дұрыс немесе ықшамдап орналастыру болып табылады. Кейде осы ... ... ... ... қателік жібереміз. Мысалы: Натюрморттың суретін тым үлкен сызсақ айналасына бос орын ... ... ... өте ... ... ... ... бос қалдырсақ онда салып отырған жұмысымыз қате болады да суретіміз сәтсіз шығады. Сондықтан суреттің орналасуына баса көңіл бөліп, ... ... ... ... түсіреміз. Онда жеке заттардың пішіндерін мөлшерімен салыстыра отырып, білінер-білінбес сызықтармен белгілеп аламыз. Осы жерде көкжиек ... қай ... ... ... ... ... ... суреттің перспективалық құрылысын салғанда қажет. Бұл кезеңде сурет ... ... ... ... ... ... сызылады.
II- Зат бейнелерінің құрылымын табу. Бірінші кезеңде натюрморттың жалпы нобайын ... ... ... енді ... ... ... айналысамыз.
Натюрморттағы заттардың бір-бірінің арақатынасын тексеріп-өлшеп, олардың әрқайсысының ... ... ... ... ... ... өлшеу қарындаш арқылы жүргізіледі. Қарындашпен өлшегенде, қалам ұстаған қолымызды толық созып, бас ... ... ... ... ... ... ... екінші заттың ұзына бойына немесе еніне салып арақатынасты ... Ал ... ... ... етіп құмыраның енін аламызда жаңағы әдіспен қалған заттардың ұзындығы мен енін ... ... ... ... ... ... қабырғалырын сызып, перспективалық өзгерісін көрсетеміз, Мысалы: құмыраның кедергі беті перспектива заңы бойынша арғы бетінен үлкен болады. Натюрмортағы заттардың ... бір ... ... етіп ... Осы кезеңде суреттің дұрыстығына сенімді болу үшін, заттардың арақатынасы тағы бір рет тексеріп алуымыз керек.Кейбір көмекші сызықтарды өшіреміз. Кезеңнің соңында ... мен ... ... ... ... көлеңке жарықтың бәрін бір қоюлықпен штрихтаймыз.
III-кезең. Пішінің сомдау. Осы кезеңге дейін заттардың жалпы стильденген формасын, құрылысын салып келдік, енді майлы ... жұқа ... жаға ... көлеңке мен жарықтың арақатынасын шешіп, табиғи формасын бейнелеуге көшеміз қысқаша айтқанда заттың пішінін сомдап шығамыз. Заттардың пішінін сомдауға бояудың ... өте ... ... ... ... ... ... көлеңке, денеден құлай түскен көлеңкенің айырмашылығын реттейміз. Реттеу бояуды жағудың әртүрлі жиілігімен, ... ... ... ... бір ... ... жарықты екі-үш қабат, ал көлеңкені үш-төрт қабат пен қабаттасып түскен жиілікпен бояу түсін күшейтаміз. Осы кезеңде сурет салудың үшінші ... ... ... ... істеу керек.Осы көлеңкелермен жұмыс істеу кезінде көзге көрінбей жарық пен көлеңкенің жылт (блик) пен рефлекс түрі бар. Сурет салудың өн ... оны ... ... ... осы үшінші кезеңде оны толық көрсету керек.
IV-кезең. Суреттің аяқталуы немесе түйін. Төртінші кезеңде суретті мұқият тексеріп, көзге ұрып тұрған ... ... ... ... ... ... ... рең қоюлығына бағындырамыз. Натюрморт пен фонның арасындағы кеңістіктің тереңдігін тағы бір қарап натюрмортың фонға жабысып қалмауын тексереміз. Содан артық ... ... ... ... ... ... бірнеше кезеңдерден тұратын, сурет салудың әдістерін, техникасын үйрету үшін салынған суретті ... ... деп ... ... салу оңай ... ол көп ... ... сияқты күрделі кезеңдерден тұрады, сондықтан сурет салу барысында аса табандылықты, еңбекқорлықты, сабырлықты ынтаны талап етеді.
2.6 ... ... ... ... аша ...
мектептерде сабақ беру әдіс - тәсілдері

Мағжан Жұмабаев.
Біздің заманымыздың мақсаттарының бірі - бір адамды ... ... және ... ... Мұнда этика - эстетика тәрбие басты рол атқарады. Эстетикалық тәрбие адам дамуына үлкен рол ... және ... ... өте ... ... ... саналады. Эстетикалық тәрбие еңбек, табиғат және көркем шығарманы қалыптастырады.
Мектептегі бейнелеу өнерін жүйелі оқыту, оған ... ... ... ... ... ... оқушылардың сурет салуға қызығуы тым жоғары. Осындай ыстық ықыласы мен ... ... әрі ... ... ... ... мен ұйымдастыру қабілетіне байланысты. Сурет өнері - оқушылардың сана-сезіміне көркем құндылығын қалыптастыруды, шығармашылық бейнелеу өнеріне қызығушылықты, ... ... ... өз ... ... етіп ... Балаларда мейірімділікті, жылы шырайды, барлық әсемдікті сүюді, шығармашылық белсенділік пен пайымдауды дамыту және көркемдік мәдениетке бағдар беру - ... де ... ... бірі ... ... оны шешуге көмек көрсетуде бейнелеу өнері маңызды рол атқаруы мүмкін. Солардың ішінде эмоционалды жанрлардың бірі - . ... ... ... бағдарламасында үлкен орын берілген. Ол оқушыларға эстетикалық тәрбие ... ... ... кез келген интерьерді безендіріп жібереді және әдемілікті ... ... ... ... адам мен ... бойындағы сұлулықты сезініп түсінуге мүмкіндік туғызатын бірден - бір тәрбиені ата - ана мен ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейде өтетін практикалық білім берумен бірге қызықты да тартымды етіп өткізсе, оқушының сабаққа деген ынтасы, сұлулыққа ... ... ... ... Ол үшін бүгінгі күннің қиыншылығын уақытша екенін түсінген бүгінгі техникалар мен материалдардың барлық мүмкіндіктерін алған, жан - жақты пайымдай алатын ... ... ... ... ... ... бейімдеуге, еңбекке баулуға, жан азығын молайтуға, қабілеттері мен ... ... ... ... ағартушы мұғалім деп атай аламыз.
деп Абай атамыз айтқандай ұстаздың оқушылармен жұмыс істей білуі керек. Мұғалім оқушыға эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... білуі керек. Олардың бастылары: педагогикалық такт, байқағыштық пен психологиялық қырағылық, педагогикалық оптимизм, ... ... ... сөйлеу мен сезім мәдениеттілігі қылық сұлулығы т.б. Логикалық оймен қиысқан шығармашылық қиял ғана ұстаздық талантқа тән оқытушылық тапқыштықты қалыптастырады. ... ... - ... ... ... жақсы сипаттың бірі - ұйымдастырғыштық қабілет. Мұндай оқытушы тәрбиенің басты ... ... ... ... ... Әр оқушының психологиясы әр түрлі болады. Сондықтан да әр баланың жас ерекшелігіне, қабілетіне қарай тәрбие бере білуі керек. Әсіресе нұсқадан ... ... ... бұл ... үшін тамаша тақырып. Бұл тақырыпты әр түрлі тәсілде өткізуге болады. ... ... ... ... яғни ... ... ... натюрморттысалғызуға болады. Одан кейінгі сабақта нұсқадан көргенің қағаз ... ... Сол ... ... ... ... ... суретшілердің тақырыбында салған суреттерімен таныстырамыз. Осыдан кейін балаларда, яғни натюрморт салуға деген қызығушылық ояна бастайды.
Мектептегі ... ... ... ... ... болып оқушылардың көркемдік мәдениетін рухани мәдениетінің ажырамас бөлігі ретінде қалыптастыру болып табылады. Бейнелеу өнерін басты оқытудағы негізгі мәселелерге мыналар ... ... ... ... натурадан салудан есте сақтау, елестету дағдысын қалыптастыру, ... ... және ... ... ... ... ... тереңдету; бейнелеу қасиеттерін, сурет көзқарастарын, қиялдарын, кеңстік ойларын, эстетикалық керемет сезімдерін, өнерге қызығушылық пен сүйіспеншілікті дамыту. Алтыншы сыныптарға бейнелеу өнері ... ... ... мыналар жатады:балаларды нұсқадан қарап сурет салуға көру қабілеттерін дамытуға;табиғат әсемдігіне ... ... ... ... сезімдерін ұғынуға, қабылданатын натюрмортты түсінуге көмектесу;балаларды қоршаған ортаға назар аударуға, әдемілікті түсінуге ... ... ... ... ... ... табиғаттың байлығы мен түстік үйлесімділігін көруге үйрету;оның дыбысын, иісін, формасын сезінуге үйрету; балаларды туындының мәнін, мазмұнын түсініп қана ... ... - ақ ... ... ... ... ... құралын көруге үйрету; образдың ерекшеліктерін, жекелеген белгілерін, композицияның ерекшеліктерін ... ... ... ... ... табиғаттың нақты өмірінің көрінісі екендігін ұғындыру, оған суретшінің өзіндік қабылдауы арқылы, өзіндік сезімі арқылы танудың ерекше бейнелеушілік - ... ... ... ... деңгейде натюрморттың кескіндемеде ерекше жанр екендігін және оның ерекше түрлері туралы ... ... ... кескіндемешілермен және олардың шығармаларымен танысады. Балалардың сөздігінің кеңеюі мен белсенді болуына назар ... ... ... ... - ... ... сөз қорларын байыту. Балалардың алынған ақпараттарды өздерінің бейнелеу өнеріне пайдалануға ықпал ету.
Педагогтың міндеттері болып балаларда бізді қоршаған ортаның ... көру мен ... оның ... ... ... ... ... елгезектігін, образды пайымдауын дамыту тәжірибесінің негізін қалау болып табылады. Баланың ... осы ... ... оның ... жаңаша жарықтандыру, оған туынды да өзінің қалауын табуға көмектесу болып табылады. Мектеп ... өз ... ... ... ... ... Ол үшін бейнелеу өнерінің методикасы мен теориясын және кескіндеме шеберлігінің ережесін жақсы түсіндіре білу керек. Шеберліктің баспалдағына жаңа шығып, сол ... ... ... ... ... ой мен ... ... босаға. Суретші, мүсінші, зергерлік сурет салғанда, мүсін, әшекей бұйым жасағанда және тағы басқа көркемдік іс - ... ... ... ... білімі мен түсінігін көрсетеді, шығармашылық іс-әрекеттері арқылы әртүрлі құбылыстарға ... ... ... ... сала білу ... ... ... де елеулі із қалдырады. Жаңа қоғам дамуы мен жаңа ... ... ... ... ... шеберлік пен іскерлікті талап етеді.
2.7 Натюрморт жанрын салуды мектепте үйрету
Сабақтаң ... ... ... ... ... ... ... жанры туралы түсінік беру.:: Нәрселердің әр түрлі көлемін салыстырмалы түрде елестете отырып, әр жазықтарға бөліп, геометриялық бөліктерге дағдыландыру.:: Сурет ... ... ... ... Өнер ... ... талғаммен қабылдау.:: Ойлау қабілеттері мен шеберліктерін дамыту.:: Натюрморт жанры туралы білімдерін тереңдету.Сабақтың ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу.:: Бейнелеу өнерінің эстетикалық мазмұнын оқушылардың бойына сіңіру.Сабақтың түрі::: Затқа қарап сурет салу.Сабақтың әдісі::: ... ... ... ... .:: ... шығармалары, репродукциялар.:: Үздік сурет салатын оқушылардың шығармалары.:: Сөз жұмбақ.Сабаққа қажетті құрал - жабдықтар::: ... ... ... ... бейнелеу өнері сабағына керекті құралдар. :: Натюрморт заттары. Пәнаралық байланыс::: Тарих, қазақ ... ... ... ... ... ... жалпы дайындықтарын тексеру, сыныпта жоқ оқушыны белгілеу және сабақтың тақырыбын жариялау.Өткен сабақты қайталау (сұрақ - ... ... ... бейнелеу өнерінің түрлерін білесіңдер?:: Қандай әйгілі суретшілерді білесіңдер?:: Қазақтың ... ... ... ... ... өнерінің жанрларын ата.Жаңа сабаққа кіріспе:Өнердің ең құнды түрінің бірі - бейнелеу өнері. Бұл өнер адамның көркемділік ойлау қабілетін ... ... ... ... ... ... ... қарай бастайсыңдар. Жай адам көзіне түсе бермейтін әсемдікті көресіңдер. Бейнелеу өнері дегеніміз не?:: Айналамызға өмір көріністерін жазықтықта, әрі ... ... ... өнер ... өнерінің қанша түрі бар? Қайталап еске түсірейікші.:: Кескіндеме.:: Графика.:: Мүсін.:: Сәулет өнері.:: Сәндік қолданбалы өнер.:: Дизайн өнері.Сыныпты үш ... ... ... топ - ... шеберлері.ІІ-ші топ - Ә. Қастеев шәкірттері.ІІІ-ші топ - ... ... ... ... ... ... ... өткіземіз. Осы үш топқа бейнелеу өнерін қаншалықты білетіндерін тексеріп, сұрақ қоямыз. Сендер жауап ... ұпай ... ... ... ... ... не? (Түс):: Табиғат әлемінде кездесетін түстер екі топқа бөлінеді, ол қандай? (Жылы және суық түстер):: Хроматикалық түстерді атаңдар. (қызыл, сары, көк, ... ... ... ... ... ме? (ақ, ... ... түс дегеніміз не? (нәрсенің өз түсі).:: Кескіндемелік түс дегеніміз не? ... алыс ... ... ... ... ... өзгеруі).:: Мүсіннің қандай түрлері бар? (монументальды және қондырғылы).:: Түр түс ... ... ... бар? ... ... жанр ... не? (аңдардың, жануарлардың бейнесін салу). :: Перспективаның түрлерін ата. (жазықтық, ауа, сызықтық, жарық, көлеңке).:: Акварель бояуы қандай болады? (мөлдір, ... ... ... Ал, ... алдарыңда тұрған заттар жиынтығы бейнелеу өнерінің қай жанрына жатады?- Кескіндеме өнерінің натюрморт жанры. Кескіндеме өнерінің ... ... ... т.б. ... бар. ... біз натюрмотр жанрына тоқталамыз.Натюрморт (фр. nature morte - өлі табиғат) - бейнелеу өнері жанрының бірі; қоршаған ... бір ... ... ... тұрмыстық заттар мен жеміс-жидектерді, өсімдіктер, тағамдарды бейнелеу.Натюрморт - жансыз заттар мен әр түрлі бейнеленген көркем ... ... ... ... шығарма болып табылады. Натюрморт -қарапайым, күрделі болып екіге бөлінеді.Қарапайым натбрморт екі, үш заттан аспайтын, күделікті тұрмыста қолданылатын қарапайым заттардан, бұйымдардан ... ... ... ... ... ... құралады. Натюрморт алғаш рет ХVІІ ғасырдың басында Голландияда пайда болады. Суретші қарабайыр тұрмыстың ең бір ... ... ... мен қаншалықты сұлулық , қаншалықты поэзия таба алады. Жай ... ... елең ... ... баба білу ... төл ... ... табылады.Қазақ суретшілері арасында Айша Ғалымбаеваның ұлттық натбрмортын, мың құбылта бояулармен салған шығармаларын тамашалауға болады. Сондай - ақ қазіргі кездегі қазақ ... ... ... ... атап ... ... ... жұмыс::: Салынатын натюрморттың нұсқасы қойылады.:: Қағазға орналастыру заңдылықтары түсіндіріледі.:: Суретті қойылған заттардың симметрия сызығын сызудан бастаймыз. :: ... әр ... ... ... ... ... ... жүргіземіз.:: Натюрмортты орналастырып болған соң, артық көмекші сызықтарын өшіріп ... ... Әр ... түсіне сәйкістендіріп жарық көлеңкесін ажыратып бояймыз.Сабақтың қортындысы:Бүгінгі өткен сабағымызды қорыта келіп мынандай сөзжұмбақты шешейік. (үш топқа ... ... ... ... ... ғылым? (Түстану).2. Түртапқыш тақтайша. (Палитра).3. Күн сәулесіндегі барлық түстердің толқынды құралы? (Спектр).4. Жаратылыстану ғылымына спектрді енгізген ғалым. (И. Ньютон).5. Су ... ... ... ... ... суретші. (Анималист).7. Адамның бет әлпетін бейнелейтін көркем шығарма. (портрет).8. ... ... ... ... ... (Аристотель).9. Мата бетіне сурет салу қалай аталады? (Батик).Үйге тапсырма:Бейнелеу өнерінің жанрларын қайталау. Есте ... ... ... үшін, натюрмортты аяқтау.Оқушыларды бағалау:Әр топтың жинаған ұпайларына байланысты бағалау.
ҚОРЫТЫНДЫ
Өмір біздің ... ... оның ... ... жастарды рухани, эстетикалық тәрбиелеуде сенімді күшті құрал болып табылады. Жастарды көркемөнерді сүюге, ... тән ізгі ... ... ... ... ... нәрседен ұлылықты көріп, жекеден жалпыны байқау осының барлығы көркемдік танымның мәні болып саналады. Табиғаттың ... да бір ... ... бейнелейді, қандайда бір басқа белгілері түсіреді. Нәтижесінде ол өзі пайымдаған образды дүниеге әкеледі - деп ... ... ... жұмыстың орындау мақсаты, алған білімінің нәтижесін таңдап алған тақырыбымда, яғни жанрын майлы бояу техникасымен ... ... ... ... салу ... ... ... өнер тарихы мен теориясы, бейнелеу өнерін мектепте оқыту әдістемесі сабақтарынан ... ... осы ... ... ... мүмкін емес, дегенмен де аз да болса осы жұмысытарымды көрсетуге тырыстым. Алдағы уақытта білімімді одан әрі ... ... ... ... ... деп ... Адамның рухани әлемі өнер мағынасы болып саналады. Картинаның рухани ... мен ... ... білу ... сонда ғана шығарма көрерменге толық әсер етеді. Міне сонда ғана ... ... ... ... қана ... эстетикалық көңіл - күй кешеді. Адам кейбір кезде тіл байлығына қарағанда картина тілін қажет ... ... ... ... жасампаздық тілге жету үшін әрбір суретші өз жолын таңдайды. Шығармашылық процессте ... ойы, ... және ... ... ... ... болу қиын да қызықты. Қиыншылығына көнбесең, қызығын көре алмайсың. Өнерге келген де әр адам өз ... ... ... ... ... өнер - өмір ... ізгілік пен әсемдік бұлағы. Өнерді, оның қоғамдық тәрбиелік мәнін жан-жақты түсіну үшін ... ... ... ... ... ... ... мына тамаша қағидасын еске алайықшы, онда , - дейді. Сондықтан біз халық өнерін, айнала қоршаған әсемдікті, сұлулықты жете ... ... ... ... ... ғажайып сырларын ашып, оқып үйренуіміз керек. Диплом жұмысын жаза отырып біз одан шынайы ... ... Төрт ... ... ... ... осы дипломдық жұмысты жазуда көру мен үшін ең басты нәрсе. Мұндай форматта ... ... біз үшін ... ... ... ... жағуда қиналып, үрей ұялатады. Ал қазір, дипломдық жұмыс аяқталған кезде осы образдармен қоштасу өте өкінішті. Осы жағдайды әрі қарай сақтап, ... ... ... ... ... ... қолданамын деп ойлаймын.Менің әлі өмірден де, өнерден де ... өте ... ... Мұқашев М., Сейтімов А., Хамзин Н.. , ... 2008.
* ... ... ... журнал, қараша-желтоқсан №6,7 2011, №1, №4 2005.
* Уәлиев Б., Иманбеков Қ. оқу әдістемелік ... , ... ... ... С., ... Д. ., , ... 2010.
* Каменева Е. Кемпір қосақтың түсі қандай? Алматы., ... ... З., ... Л. ., оқу ... , ... ... Қ. ... бейнелеу өнері. Алматы., "Өнер"., 1969.
* Мизамбаев Р. Живопись. Алматы., .,1999.
* ... А.С. ... жас ... мен ... ... ., 1986.
* ... Л. ... Европа өнері. Алматы., ., 1982.
* Төлебиев Ә. Алматы., ., 1990.
* Ғалымбаева А.Альбом. Алматы., баспасы ... ... В.З. ... ХIХ ... ... ... ... ., 2005.
* Шорохов Е.В. ., Москва 1981.
* Ералин Қ., Түрікпенова С.Ж. ., ... ... ... ... ... Б.К. ... ... теориялық мәселелері. Атырау., ., 2005.
* Ғалиев В.З. Қазақстан XIX ғасыр суретшілерінің шығармаларында., Алматы., ., 2005.
* Түрікпенова С.Ж. Мектептегі бейнелеу ... ... ... 5 - 6 ... ... 2005.
* Асылбекова А.М., Қайдаров Д. Әлемдік өнер тану. Бейнелеу өнері., ., ... ... Ә., ... С., ... Б. ... ... ... 7 том., Алматы., 2005.
ҚОСЫМША МАТЕРИАЛДАР

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Натюрморт жанрының дамуына қысқаша тарихи шолу28 бет
Бейнелеу өнерінің түрлері мен жанрлары37 бет
Қазақстанның бейнелеу өнерінің даму тарихы36 бет
Абай және аударма өнеріндегі рухани үрдіс 13 бет
Айқын газетінде сұхбат жанрының берілуі58 бет
Ахмет Байтұрсыновтың мысал жанрын оқыту19 бет
Ақын–жыраулар мен билердIң шешендIк сөз өнерIндегI тәлIмдIк ойлар16 бет
Батик өнерінде табиғат көрінісін бейнелеу51 бет
Баққожа мұқайдың әңгіме жанрындағы замана мәселелері173 бет
Бейнелеу өнері сабақтарында және сабақтан тыс үйірме жұмыстарында кескіндеме оқыту әдістемесі40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь