«Деканат» - автоматтандырылған ақпараттық жүйе

Кіріспе
1. Автоматтанған жұмыс орындарын құру теориясы
1.1 Ақпараттық жүйенің құрамды бөлшектері
1.2 Ақпараттық жүйені жүйелік тұрғыда жобалау
1.3 ДК негізіндегі АЖО нұсқаларын таңдау
1.4 АЖО.ның тілдік құралдары
1.5 Автоматтанған жұмыс орнын сұрыптау
2. «Деканат» . автоматтандырылған ақпараттық жүйесін қамтамасыздандыру
2.1 Аналитикалық шолу және міндеттер
2.2 Деректер қорының жобалау кезеңдері
2.3 Delphi 7.0 ортасында локальды деректер қорын қолданып ақпараттық жүйелер құру
2.4 Программалық қамтамасыздандыру
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қосымша
Ғылыми прогресс - білімнің жоғарылауымен және ақпарат көлемінің көп болуымен сипатталады. Мұндай кең көлемдегі ақпараттарды басқару көп қиындық әкелері сөзсіз. ХХІ ғасыр жаңа технологияның пайда болуы, оның жедел өсуі мұндай мәселелерді шешуге жол ашты. Оны шешудің ең тиімді жолы - автоматтандыру. Қазіргі кезде біздің елімізде, шет елдерде де ақпараттарды автоматтандыруды кеңінен қолданады, оларды пайдаланылу салалары өте көп. Мұндай күрделі ақпарттарды автоматтандыру жүйелерді реттеу функциясын және алдыға қойылған тапсырманы шешу әдісін талдау қызметін атқарады.
Автоматтандыру – техникалық құрал-жабдықтарды, сондай-ақ энергияны, материалды және ақпаратты алу, түрлендіру, жеткізу, пайдалану процестеріне адамның тікелей не ішінара қатысуын босататын экономикалық материалдық тәсілдермен басқару жүйесін пайдалану. /1/
Жалпы автоматтандыру - адамды материалдар, ақпараттарды жеткізу, өңдеу, сақтау, пайдалану процестерінен босату мүмкіндігіне ие.
Автоматтандырудын арқасында адамдар үлкен фирмалардағы тауарларды, мекемелердегі құжаттарды, банкідегі есептеулерді, темір-жол жүйесін басқаруды, студенттердің мәліметін, сессия қортындыларын және т.б. жүйелерді басқара алады.
Автоматтандырудың мақсаты - еңбек өнімділігі мен өнім сапасын арттыру, жоспарлау, басқару жұмыстарын тиімділендіру, денсаулыққа зиянды жұмыстардан адамды босату.
Автоматтандыру – ғылыми-техникалық прогрестің басты бір бағыты.
Автоматтандырудың екінші бір пайдасы: уақытты үнемдейді және де басқаруды жеңілдетеді. Үлкен кешенді орындарды қолмен басқарудан гөрі оны автоматтандырған әлде қайда жеңіл.
Автоматтандыру дәрежесі – автоматтандыру құралдарын пайдаланып орындалатын операциялар мөлшерінің осы процесс операцияларының толық мөлшеріне қатынасымен анықталатын технологиялық процестің сипаттамасы.
Әр түрлі ұйымдардың табысты жұмыс жасауы үшін ақпаратты жүйені дамығанн талап етеді. Сонда сол деректермен автоматтандырылған жинауды, өңдеуді және монипуляциялауды іске асырады.
Мәліметтер қоры - ақпаратты сақтауды және де мәліметтерге ыңғайлы, тез кіруді қамтамасыз етеді. Мәліметтер қоры өзінен белгілі бір ережелерге сай құралған деректер жиынтығын құрайды.
Мәліметтер қоры деп деректердің электрондық сақтаушысын айтады. Оларға қатынас бір немесе бірнеше компьютерлер көмегімен іске асады. Мәліметтер қорын басқару жүйесі деректер базасын құруға, толтыруға, жаңартқанға, жоюға арналған программалық жабдық болып табылады.
Delphi жүйесі деректер базасын басқару жүйесі болып табылмайды, бірақ толық МББЖ ( мәліметтер басқару жүйесі ) мүмкіндіктеріне ие. Ұсынылып отырған Delphi құралы локальдік және тораптық деректер базасын құрып және оның ішінде жұмыс істеуге және кез келген деректер базасымен жұмыс істей алатын қолданба құруға мүмкіндік береді.
Дипломдық жұмыс мақсаты - AСCESS МҚБЖ және Delphi ортасының мүмкіндіктерін пайдалана отырып, деканат құрал-жабдықтарын тізімге енгізу, өзгерту; жарамдылық мерзіміне қарай тізімнен шығару, жасалған өзгерістер бойынша есеп беру, қағаз бетіне шығару әрекеттерін орындайтын қосымша құру болып табылады.
Дипломдық жұмыс өзектілігі – кез келген деканат ақпараттық жүйені есепке ала отырып, жарамдылық мерзіміне қарай есептен шығару жұмыстарын орындау мүмкіндігі.
Диплом жұмысының құндылығы - бағдарламаның қолдануға тиімділігі, қарапайымдылығы.
Бірінші тарауда жүйенің сипаттамасы және ортаға қойылатын талаптар келтірілген. Мұнда қойылған автоматтандыру маңыздылығы, көкейтестілігі және оны іске асыру үшін қойылатын программалық, ақпараттық және аппараттық талаптар келтірілген.
Екінші тарау программаны дайындауға қолданылған Delphi ортасы жайлы қысқаша мәлімет берілген. Мұнда Delphi программалау ортасы, ондағы негізгі түсініктер және мәліметтер қорымен жұмыс істеу принциптері келтірілген. Мұнда программадағы негізгі формалардың дайындалу барысы және олардың қолданылуы жайлы ақпарат береді.
1. Уэйт М., Прата С., Мартин Д. Язык СИ. Москва: "Мир", 1998 .
2. С.В.Федотова. Москва: “ Создание Windows – приложений в среде Delphi ”,2004./201-203 беттер/.
3. Фаронов В.В. Москва, изд.” Нолидж ”: “ Работа в среде Delphi ”,2000.
4. Архангельский А.Я. “ Программирование на Delphi - 7 ”-Москва: Бином, 2004./324-328 беттер/.
5. Гофман В.Э, Хоманенко А.Д. “ Delphi - 6 ”-СПБ:БХВ.2001. /95-103 беттер/.
6. Иванова Т.С, Ничушкина Т.Н, Пугачев Е.К. “ Объектно – ориентирование программирование ”- Москва: изд.МГТУ
7. Им.Н.Э.Баумана, 2003.
8. Фаронов В.В. “Delphi - 6” Учебный курс – СПБ. Питер,2002.
9. Ж.Қ.Масанов , Б.А.Бельгимбаев , А.С.Бижанова , Қ.Қ.Мақұлов
10. “ Turbo Pascal ” Алматы , 2004.
11. “ Автоматизация асновных библиотечно – библиографических
12. процессов в крупной библиотеке ” , Сборник – Москва , 1980.
13. “ Автоматизация проектирования систем управления ” Сборник — статей - Москва ,1979.
14. “ Автоматизация систем управления ” 1,2 том (Теория и методология ) Москва,1972.
15. “ Автоматизированные системы управления ” Международный сборник – “ Ленинград”.
16. Информационно – поисковый тезаурус по информатике.- М.Винити ,1987.
17. 8. Шепитько В.Ю.Криминалистика. Энциклопедия словник. “Право” , 2001.
18. Лавренова О.А. Методика разработки информационного – поискового тезауруса. М.Поликов , 2001.
19. Шемакин Ю.И. Автоматизация системы управления библиотекаря М.Воениздат , 1974.
        
        МАЗМҰНЫ
|Кіріспе |3 ... ... ... орындарын құру теориясы |5 ... ... ... ... |5 ... жүйені жүйелік тұрғыда жобалау |9 ... ... АЖО ... ... |12 ... ... ... |16 ... ... ... сұрыптау |19 ... ... - ... ... ... |22 ... | ... ... шолу және міндеттер |22 ... ... ... ... кезеңдері |23 ... Delphi 7.0 ... ... деректер қорын қолданып |28 ... ... құру | ... ... ... |36 ... |50 ... әдебиеттер тізімі |51 ... |52 |
| | ... ... - ... ... және ... ... көп
болуымен сипатталады. Мұндай кең көлемдегі ақпараттарды басқару көп қиындық
әкелері ... ХХІ ... жаңа ... ... болуы, оның жедел өсуі
мұндай мәселелерді ... жол ... Оны ... ең ... жолы ... ... ... біздің елімізде, шет елдерде ... ... ... қолданады, оларды пайдаланылу
салалары өте көп. Мұндай күрделі ... ... ... ... және ... ... ... шешу әдісін талдау
қызметін атқарады.
Автоматтандыру – техникалық құрал-жабдықтарды, сондай-ақ энергияны,
материалды және ... алу, ... ... ... процестеріне
адамның тікелей не ішінара қатысуын босататын ... ... ... ... ... ... ... - адамды материалдар, ақпараттарды жеткізу,
өңдеу, сақтау, пайдалану процестерінен босату мүмкіндігіне ие.
Автоматтандырудын арқасында адамдар ... ... ... ... банкідегі есептеулерді, темір-жол жүйесін
басқаруды, студенттердің мәліметін, сессия ... және ... ... ... ... - еңбек өнімділігі мен өнім сапасын арттыру,
жоспарлау, басқару жұмыстарын тиімділендіру, денсаулыққа зиянды жұмыстардан
адамды босату.
Автоматтандыру – ... ... ... бір бағыты.
Автоматтандырудың екінші бір пайдасы: ... ... және ... жеңілдетеді. Үлкен кешенді орындарды қолмен басқарудан гөрі ... әлде ... ... дәрежесі – автоматтандыру ... ... ... ... осы ... ... ... қатынасымен анықталатын технологиялық процестің сипаттамасы.
Әр түрлі ұйымдардың табысты жұмыс жасауы үшін ... ... ... ... ... сол деректермен автоматтандырылған жинауды,
өңдеуді және монипуляциялауды іске асырады.
Мәліметтер қоры - ... ... және де ... ... тез
кіруді қамтамасыз етеді. Мәліметтер қоры өзінен белгілі бір ережелерге сай
құралған ... ... ... қоры деп ... ... ... ... Оларға
қатынас бір немесе бірнеше компьютерлер көмегімен іске асады. Мәліметтер
қорын басқару жүйесі деректер ... ... ... ... ... ... жабдық болып табылады.
Delphi жүйесі деректер базасын басқару ... ... ... бірақ
толық МББЖ ( мәліметтер басқару жүйесі ) ... ие. ... Delphi ... ... және ... ... ... құрып және
оның ішінде жұмыс істеуге және кез ... ... ... ... істей
алатын қолданба құруға мүмкіндік береді.
Дипломдық жұмыс мақсаты - AСCESS МҚБЖ және Delphi ... ... ... ... құрал-жабдықтарын тізімге енгізу,
өзгерту; жарамдылық мерзіміне қарай тізімнен шығару, жасалған өзгерістер
бойынша есеп беру, қағаз ... ... ... орындайтын қосымша құру
болып табылады.
Дипломдық жұмыс  өзектілігі – кез келген деканат ... ... ала ... ... ... ... ... шығару жұмыстарын
орындау мүмкіндігі.
Диплом  жұмысының  құндылығы - бағдарламаның қолдануға тиімділігі,
қарапайымдылығы.
Бірінші тарауда жүйенің сипаттамасы және ... ... ... ... ... ... ... көкейтестілігі және
оны іске асыру үшін қойылатын программалық, ... және ... ... тарау программаны дайындауға қолданылған Delphi ортасы жайлы
қысқаша мәлімет берілген. Мұнда Delphi программалау ортасы, ондағы ... және ... ... жұмыс істеу принциптері келтірілген.
Мұнда программадағы негізгі формалардың дайындалу ... және ... ... ... ... ... ... орындарын құру теориясы
2. Ақпараттық жүйенің құрамды бөлшектері
Ақпарат жүйелері (ағылш. Information systems; қысқаша: ... ... ... фильтрлеу, жинауға адамдар мен
компанияларға ... ... ... мен ... оқу. ... ... жету ... ақпаратты сақтау, өңдеу
және басқаларға беру үшін пайдаланылатын ... ... ... ... ... жиыны, пайдаланушылардың сұрауы бойынша
ақпаратты сақтауға, ... және ... ... ... ... ... мағыналық бөлігіңде — мәліметтерді сақтау және олармен
амал-әрекет жасауға арналған белгілі бір ... ... ... ... ... ... база және ақпараттық процессор Ақпарат
жүйесін қашанда дамып отырған жүйе болғандықтан  оған сәйкес ақпарат жүйесі
де ... ... ... ... жүйені жобалау деп – жобаланушы объект, жобалау әдістері
осындай типтегі объектілерді жобалау ... ... ... ... ... ... жүйені жобалауды осы тұрғыдан алғанда
ақпараттық жүйенің өмірлік ... әр ... ... жобалық
шешімдерді ретпенен формализациялауға келіп тіреледі. Ақпараттық жүйенің
өмірлік циклінің кезеңдеріне: жоспарлау және ... ... ... ... ... ... жүйені ендіру және пайдалану жатады.
Ақпараттық жүйені жобалау объектілері болып, ... ... ету ... ... ... немесе олардың кешендері
табылады. Дәстүрлі декомпозициялауға сәйкес функционалдық ... ... ... және ... функциялары жатады. Ақпараттық
жүйенің қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... программалық және техникалық қамту элементтері
мен кешендері атқарады.
Ақпараттық жүйені жобалау субъектісі болып, жобаны жүзеге ... ... мен ... ... ... ... берген мекеме жатады.
Ақпараттық жүйені құрудың ... ... ... жеке
мүлікті сақтандыру жұмыс істеу жүйесін автоматтандыру. Ақпараттық жүйені
құрудағы мақсатым ... ... ... ... ... көшу ... жүріп жатыр, біздің еліміз пайдалы қазбаларға бай
ел ... ... ... ... дамып қалды. Бұл сала
соңғы озық технологияларды пайдаланса бұл жүйе жұмысының өнімділігі ... ... яғни бұл ... автоматтандыру қажет. Бұл жүйені
автоматтандыруда бізге бірнеше талаптарды орындау қажет.
Бұл  талаптар мыналар:
• Ақпараттық жүйелер ресурстарына қойылатын ... ... ... ... ... Ұйымдастырумен жабдықтауға қойылатын талаптар
• Техникалық жабдықтауға қойылатын талаптар.
• Программалық жабдықтауға қойылатын талаптар.
Ақпараттық жүйелер ресурстарына қойылатын талаптар
Ақпараттық ресурстарды жиынтық ... деп ... ... ... үшін ... ... және ... ресурстар ретінде
көрсетіледі. Оларға негізгі және көмекші мәліметтер массиві жатады, сыртқы
зердесінде кіріс құжаттары жатады.
Ақпараттық жабдықтауға ... ... ... ... ... ... ... жүйеде ақпаратпен жабдықтауды ұйымдастыру өте маңызды.
Ақпараттық жабдықтау (АЖ) – бұл ... ... ... ... ... және ... белгілеудің бірыңғай жүйелері
мен құжаттардың және ақпарат ... ... ... ... табылады. Ақпараттық жабдықтаудың негізгі бағыты сақталуынан,
ақпараттың жинақталуынан, ақпараттық ... ... ... ... қабылдау үшін кіріс ақпараттарының берілуінен тұрады.
Ақпараттық ... ... ... өзіне жүйеде қолданатын
экономикалық ақпараттар және ... ... ... ... ... (НАА) ... база (АБ) – бұл ақпараттық жүйенің функционерлену ... бір ... ... ... ... ... ... база – ақпараттық жүйені жұмыс істеуде қолданатын құжаттар ... ... ... ... ... адамға түсінікті
болатын ақпарат базасының бөлігі. Машинадан тыс ақпараттық базасына жіктеу
мен ... ... ... нормативті – анықтамалы құжаттар, ... ... ... мен шартты белгілеу жүйелері мәліметтерді бірмәнді
жазып, ақпаратты есептеу желісінің жадында тиімді іздеп және ... ... Ал ...... ...... ... жатады және ұзақ уақыт бойы есеп айырысуда өзгеріссіз қолданылатын
әртүрлі тәртіптегі мөлшерлеулерді, ... және ... да ... ... ақпарат дегеніміз – ол субъектінің күйін осы ... ... яғни ... ... ... ... ақпарат базасы – бұл ақпараттық жүйені жұмыс істеуде
қолданылатын, ... ... ... массивінің бірігуін
бейнелейтін ақпарат қорының бөлігі. Мұндағы машиналық тасығыш – ... ... ... ... ... автоматты түрде ендіруде
пайдаланылатын материалдық объект.
Ақпарат жүйесі бақа да жүйелер секілді элеметтерден түзелетіндіктен
де, ол ... ... ... ... шешуде әр түрлі
функцияларды атқарады. Элементтер өз ... ... және ... сәйкес ақпарат жүйесін өңдеу мен жобалауға қарай бөлінеді.
Атқарушы бөлімдер немесе ішкі жүйелер әдетте басқару жүйесінің атқару
үлгісі ретінде сипатталынады. ... ... ... пен ... объектінің ішкі қызметтері мен есептері бейнеленеді. Осы үлгі мен
оған қойылатын талаптар арқылы ... ... ... ... бір ... үлгіні тұрғызу мүмкін емес. Сол себепті, басқару
жүйесінің жалпы үлгісі келесі белгілер бойынша бөлінеді:
- үлгінің динамикалық ... ... ... ... ... ... ... үлгінің сызықты емес қасиеттеріне сәйкес талаптарды бәсеңдету үшін
өндірістік сипатқа байланысты.
Басқару деңгейлеріне байланысты атқарымдық ішкі ... ... ... ... ... объектісінің дамуын болжау;
- басқару объектісінің келешекке арнап жоспарлау;
- басқару ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау;
- басқару объектісінің қызметін жедел реттеу;
- басқару объектісінің қызметін есептеу, бақылау және талдау.
Өндірістік сипатқа байланысты атқарымдық ішкі ... ... ... ...... немесе тәжірибелік жұмыстарды басқару;
- объектінің өндірістік құрылымын ... ... ... өнімді өндіруді басқару;
- объектінің қосымша – қызмет көрсетуші өндірісін басқару;
- ... ... ... ... ... ... үрдісі мен өндіріс қуатын басқару;
- математикалық – техникалық жабдықтауды басқару;
- еңбек қорларын ... өнім ... ... ... ... ... ... басқарушы жүйенің дамуы мен атқарылуын басқару.
Ақпарат жүйесінің ... ... ішкі ... ... ... етуі үшін ... басқару, шешу үшін қажет.
Жабдықтаушы бөліміндегі ішкі жүйелер келесі түрде бөлінеді:
- ақпараттық жабдықтау;
- техтикалық ... ... ... ... ... ... ... ленгвистикалық жабдықтау;
- құқықтық жабдықтау;
- эргономикалық жабдықтау;
Жабдықтау бөліміндегі ішкі ... ... өз ... бөлек тақырып
болғандықтан, олар туралы тереңірек мағлұмат басқа пәндерде қарастырылады.
Дегенмен, жабдықтаушы бөлімдегі ішкі ... ... ... ... болады:
- ақпараттық жобалаудың негізгі міндеті – ... ... ... ... ... ... жаңартып отыру;
- техникалық жабдықтау – ақпарат жүйесінің атқарымдық және жабдықтаушы
бөлімдеріндегі ішкі жүйелерін ... ... ... ... ... ... ... техникалық жабдықтар жиынтығын құрайды;
- математикалық жабдықтау деп – жүйедегі есептерді шешіп, ақпаратты
өңдеуде ... ... ... мен ... ... ... ... – ақпарат жүйесін жобалау (тұрғызу) мен
жұмыс істеуге арналған әдістер мен жабдықтардың, шаралардың жиынтығы;
- лингвистикалық ...... ... ... ... өңдеу
тиімділігін көтеру мен адам және компьютер ... ... ... ... сығу және жою ... ... тілді қалыптастыру
ережелері мен тілдік жабдықтардың бірігуін бейнелейді;
- құқықтық жабдықтау –ақпарат жүйесінің тұрғызылуы мен қызметін ... ... ... мен нормативтік актілерді, сондай-ақ
жүйеге қатысты ... ... мен ... ... бірігуін сипаттайды;
- эргономикалық жабдықтау – ақпарат жүйесіндегі адам қызметінің
тиімділігін қолдап, көтермелейтін әдістермен жабдықтардың ... ... ... ... ... ... даму ... зерттеу, талдау, жобалау, қолдануға ендіру және
қолдау сатыларынан ... Бұл ... ... яғни прототипті әдіс
қолданылғанда, бір ... ... ... де ... ... ... ... нәтижесінде мақсатты өнімді
қалаптастырады.
Жүйелік зерттеулер сатысында (1 саты) ... ... ... ... қорытынды тұжырымдалып, келесі сұрақтар қарастырылады:
• Мәселе шынымен де қажет пе, немесе оны басқа ... ... Жаңа ... жүйе тұрғызылғаны қолайлы ма?
• Оны шынымен де жүзеге асыру мүмкін бе?
Жүйелік зерттеулер ... ... ... атқарып, бұл сатыда
өзекті болып отырған мәселе бар ма, оны ... жүйе шеше ... және ... ... ... ... ... да жауап беріледі. Ол үшін зерттеушілер
жүйені жоспарлаудың стратегиясын таңдап, орындау мүмкіндігін ... ... ... ... есеп ... мүддесін қолдайтын жүйені жоспарлаудың ... ... ... ... танысу және қарастырылатын мәселеге ұқсас
немесе оған дайын жобалардың сипаттамасымен танысу жүргізіледі.
Жүйенің орындалу мүмкіндігін меңгеру ... оны ... ... ... мен ұзақ ... ... ақталатындай болуы тиіс, яғни келесі
жұмыстар жүргізіледі:
• Қолданушының ... ... ... ала ... Жаңа ... ... мүмкіндігін анықтау немесе қолданылып жүрген
ақпараттық жүйені жетілдіру мүмкіндігін анықтау;
• Өңдеу жоспарын тұрғызу.
Жүйенің орындалу мүмкіндігі туралы есеп ... ... ... және ... ала ... ... қолданушылар мен жетекшілер
назарына ұсыну шаралары жүргізіледі.
Ондағы есеп беру құжаттарында:
• Ұйымдастырушылық, яғни ұсынылатын ақпараттық жүйенң ... ... ... ... ... ... яғни мүмкін болатын шығындарды, ... ... ... ... яғни техникалық құралдар мен бағдарламалардың сенімді,
келешекке арналған, қорғалған, керек ... ... ... ... Амал жасау немесе қолданушыға өз мәселелерін шешуде ... ... ... ... сатысында (2-саты) жаңа ақпараттық жүйенің жобалау
негізінде қолданушының  ақпараттық тұтынушылығы ... ... ... ... – жаңа ... жүйе ... жүйелік
талаптардың құжаттандырылуы жатады.
Жүйелік талдауда келесі адымдар қарастырылады:
-         ұйымдастырушылық ауқымды таңдау адымы. Бұл адымда ... тобы ... ... ... ... ... мен
әдістерін, ішкі бөлімдердің байланысын, ... ... ... ... және т.б ... ... ... ескеріледі;
-         қолданылып жүрген ақпараттық ... ... ... ... ... жүйелердегі барлық жабдықтаушы
бөлімдердің (ақпараттық, ... ... ... ... метаақпаратты жинау, ұйымдастыру, сипаттау ... зер салу ... ... мен ... жүйе талаптарын талдау сатысында зерттеуші басқару есептерін
шешетін негізгі типтік әдістерді білуі тиіс. Жүйе ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін де жетік меңгеруі
керек;
-         жаңа ақпараттық жүйеде не ... тиіс ... ... ... ... ... қолданылып жүрген жүйелер мен
жаңа жүйені талдауда шатаспайтын сақтық қажет;
-         келесі, жаңа ... ... ... ... ... ... ... қорытындылап, жаңа ақпараттық ... ... ... ... ... «Жүйеге қойылатын
талаптар» немесе «Атқарымдық талаптар» құжаттары ақпараттық бөлім мамандары
жұмысының негізі болып есептеледі. Сонымен бұл адамда жаңа жүйеге қор ... мен ... ... ... ... қоймасы,
мамандар және т.б.), енулер (ақпараттық ... ... ... ... ену ... ... көлемі және т.б.), өңдеу, шығу, сақтау
және ... ... ... ... ... және
құжаттандырылған талаптар қойылады.
Жүйелік жобалау сатысы (3-саты) – ... мен ... ... ... ... ... ... мақсаты – жүйелік ерекшеліктерді
өңдеу.
«Жүйеге қойылатын талаптар» немесе «Ақпараттық талаптар» ... ... үшін ... бастамасы болып, жүйелік
ерекшеліктерді өңдеу – ... ... ... ... ... ... Ал
жүйелік ерекшеліктер – оның өнімі болып, келесі төртінші саты – жаңа ... ... үшін ... ... ... қарастырылады. Мұндағы
ерекшеліктерге:
-         қолданушылар интерфейсінің ерекшеліктері;
-         мәліметтер қоймасының ... ... ... ерекшеліктері;
-         компьютерлік жабдықтар мен қызмет көрсету жабдықтарының
ерекшеліктері;
-         мамандар ерешеліліктері;
-         жүйелік ... ... ... ... жекелеп тоқталайық.Қолданушылар интерфейсі
ерекшеліктерінің мазмұнына ... ... ... ... (экран) форматы, интерактивті пікір алысу форматы мен
адымдарды, ену-шығу құжаттарының барлық түрі жатады.
Мәліметтер қоймасының ...... және ... ... мен ... ... пен ... кестесі, енулерді
басқару әдісін сипатталу саналады.
Бағдарламалық жабдық ерекшеліктері – ... ... ... ... ... өнімді қалыптастыру үшін өңделген
қолданбалы бағдарламаларды, үрдестерді ... және ... ... ... мен ... ... жабдықтарының ерекшеліктері
– компьютерлік жабдықтар, байланыс жабдықтары, көмекші материалдар мен
жабдықтар бойынша сипатталады.
Жүйелік құжаттар ... ... ... барлық тараулар
бойынша жүйелік  құжаттар тізбегімен, ақпараттың жүйені қолданушылар мен
техникалық ... ... ... ... ... ... ... сатысы ақпараттық жүйені жұмысшы жобасын қалыптастыру
мен аяқталып, ол жоба ерекшеліктерді және ... ... ... ... ... ... және физикалық жобалаулар мен
жүйелік ерекшеліктер адымдары болады.
Логикалық және физикалық жобалаулар мәліметтер қоймасын ... ... ... ... ... ... жүйесін жобалау
барысында ұдайы назарда болып, бұл жерде ... ... ... және ... элементтердің өзара байланысын сипаттауды тауып, әрі
қалыптастыру басты жағдайға саналады.
Қолданбалы ақпарат жүйесін іс жүзінде ... ... ... ... ... мүмкін, яғни олар:
- ақпарат пен жабдықтау;
- қолданушылар интерфейсі;
- бағдарламалық жабдықтау.
Ақпарат пен жабдықтауды өңдеуді ... ... ... ... ... өңдегенге дейін мәліметтер қоймасының логикалық
құрылымдары, әрі оның сөздігі мен басқа файлдардың логикалық құрылымдары да
анықталынып, ... және ... ... ... ... ... МҚБЖ арқылы тұрғызылмайтын мәліметтер қоймасы мен қосымша
файл элементтері қолданылады.
 
1.3 ДК негізіндегі АЖО ... ... ... орны (АЖО) не ... ... ... станциясы» кез-келген мамандықты пайдаланушы маманның жұмыс орны,
бұл жер тұлға мен арнайы қызметті ... ... ... ... ... ... мен қамтамасыз етілді. Ондай құралдар, негізінен
ДК болады, ол ... ... ... да ... ... ... ... дискілік сақтағыштар, басып шығару
құрылғылары, оптикалық оқу құрылғылары немесе штрихтік ... ... ... ... АЖО және локальді есептегіш желілерімен
байланысқан құралдар және т.б.
Дүние жүзінде IBM  PС архитектурасы бар маманданған ДК ... ... көп ... ... ... ... ... бойынша арнайы дайындығы
жоқ пайдаланушыға бағытталған. АЖО-ның маңызды белгіленуі жұмыс ... ... ... АЖО және ДК ... ... ... ... ЭЕМ-мі бар есептегіш желілерге бірдей уақыт ішінде ену
мүмкінлігі кезінде ... ... ... ... ... ... ... көптеген кәсіпорындарда ауыл шаруашылығын басқарудың
таратылған жүйе концепциясы жасалуда. ... ... ... ... локальді және көп жағынан аяқталған ... Бұл ... ... ... ... жоғары деңгейде қажет
етілгендерін жіберу ұйымдастырылады. Сонымен ... ... ... ... ... және бастапқы мәліметтер мәліметтің локальдік
банктерінде сақталу керек.
Таратылған басқару ойларын жүзеге ... үшін ... ... және әрбір пәндік облысқа маманданған ... ... ... ... ... құру ... етілді. Мысалы, экономика
саласында осындай АЖО да ... ... ... ... әртүрлі мәліметтік жүйеде және шешімдердің әртүрлі
сәйкестігі үшін шешімдерді қабылдауға ... ... ... ... ... ... ... АЖО-ны қарастыру керек. Бірақ кез-келген ... ... ... болу ... ... Икемділік
- Тұрақтылық;
- Нәтижелілік.
Көрсетілген түсініктердің мазмұнын түсіндірейік.
Жүйелілік.
АЖО-ны құрылымы функционалды белгіленуі бойынша анықталатын жүйе
ретінде қарастырайық.
Икемділік.
Барлық ... құру ... ... элементтерінің үлгі
қалыптылығы арқасында мүкін болатын қайта құрушылыққа негізделген жүйе.
Тұрақтылық.
Оның ұстанамы АЖО ... ... ... ... ішкі және ... ... ... күштілігіне сүйенеді. Бұл оның бөлек
бөліктеріндегі ол қылықтар ... болу ... ал жүйе ... тез ... ... қалыптасуы керек деген сөз.
Нәтижелік.
АЖО нәтижелілігін жүйені құру мен пайдалану шығындарына ... ... ... ... ... ... көрсеткіші
ретінде қарастыруы керек.
АЖО қызметі күткен нәтижені қызметті дұрыс таратылуы ... ... ... ... табылатын мәліметті өңдеудің машиналық құрылымы мен
адам арасындағы қысымы кезінде бере алады.
Қазіргі уақытта осындай «гибритті» ... құру өте ... ... ... ... мен ... кезіндегі осы енгізілімнің таратылымы
жақсы нәтижелерді әкеле алады. АЖО тек ... ... және ... өсу ... ғана ... сондай-ақ мамандардың сайлануы
ыңғайлылық құралы да болады. Осы жерде адам АЖО ... ... ... қала ... ... АЖО ... жоспарлау, басқару, өңдеу және
шешімді қабылдаудың өзіндік құрылымы ретінде Автоматтандыру Жүйесін Басқару
(АЖБ) немесе АСУ маңызды құрылымдық ... ... ... АЖО – ... ... арнайы жүйе, техникалық құрылғы мен ... тобы және ол ... ... ... ... ... жоспарлаушы, архитектор, дизайнер, дәрігер,
кітапханашы, ұйымдастырушы, зерттеуші мұражай қызметкері.
Сонымен қатар бұл жерде АЖО-ның кез-келген ... оның ... ... ... тиіс ... ... тізімін беруге болады, ал
нақты айтсақ:
• Мәліметті өңдеудің тікелей құралдардың бар болуы;
• Диалогты режимде жұмыс істеу мүмкіндігі;
... ... ... ... ... ... ... мен қоршаған орта арасындағы қызметті рационалды
таратуды; жұмыс істеуге жағдайлар жасау; АЖО құрамының ... адам ... ... ... ... АЖО ... мен ... жағымдылығы және т.б.
• АЖО жүйесінде жұмыс жасайтын ДК жоғары өнімділігі мен сенімділігі;
• Шешілген мәселелер санатына ... ... ... ... ... ... автоматты деңгейі;
• Мамандарды АЖО операторлары ретіндегі өзін-өзі қамтамасыз ... ... ... ... ... ... пайдаланатын маманның максимальді
жайлылығын және қамсыздығын қамтамасыз ететін ... ... ... жүйе біріңғайлылығы болады. Техникалық мәліметтік
бағдарламалық және ұйымдастырушылық.
Техникалық жүйе ... ... ... еді. Алдында көрсетілген АЖО-
ны құратын техникалық жүйе тобына ... ... ... жұмыс істейтін
басқа АЖО мен байланысы құралдары мен ... ... ... ... ... қосу ... ... жүйеге, негізінен
дискілік сақтағышта орналасқан локальді ... ... ... ... жатады. Сондай-ақ бұған мәліметтер қорын басқару
жүйесіде ... ... ... ... сервисті
бағдарламалар, АЖО тағайындалуы ... ... ... ... ... ... және локальдік ұстаным ... ... ... мен ... үлгі ... ... болады. Қажет
етілген жағдайларда бағдарламалық қамтамасыздандыруға ... ... ... ... ... бағдарлама пакеті қосылады.
АЖО-ның ұйымдастырушылық қамтамасызданудың мақсаты олардың қызметін
ұйымдастыру, дамыту, кадрді даярлау және ... ... ... жіктеу, бақылау, талдау, реттеу, АЖО-ны пайдаланушының
құқықтары мен міндеттерін ... ... ... АЖО ... өте қиын болса, ол пайдаланушы да арнайы дағдысы
болмаса, онда пайдаланушыны оның негізгі ... ... ... ... ... ... ... оқу құралдарын қолдану мүмкін. АЖО қызметін
жүзеге асырғанда (бұл оның функционалдануы деген сөз) ... ... ... ... оның ... ... бейнелейтін
әртүрлі шараларын анықтау тәсілдері қажет.
АЖО-ны жоспарлау тәсілдері  оның қызмет ету тәсілдерімен байланыса
алмайды, өйткені АЖО-ның ... ... ... өзі мен оның
даму мүмкіндігін көздейді. ... ... ... ... (соңғы)
пайдаланушы көз қарасы жағынан тәсілдік құралдарын тарату болып табылады,
ол бағдарламалықтар пайдаланушының тілдік ... ... және ... ... ... етілген әрекеттерді орындауға мүмкіндік береді.
1.4 АЖО-ның тілдік құралдары
        АЖО-ның ... ... ... ... ... бір мағыналық сәйкестігі үшін қажет. Оларсыз оқу ... ... ... табу мен ... ... емес. Бұндай тілдерді жасау
қиындығы олар көбіне процедуралық емес болу керектігіне негізделеді. ... тіл ... ... ... ... ... ... бұған қажет етілген әрекетті орындау керектігі көрсетіледі.
Ақырғы пайдаланушылар мәліметтік қамтамасыздықты тарату ... ... ... ... АЖО ... жоғарылығына қарай оның
тілінде процедуралық мүмкіндіктің көлемдігі көзделген болуы керек.
АЖО тілдері пайдаланушылық – бағытталған және маманды – ... ... Бұл ... ... ... байланысты
олар тек маманданған жарамдылық бойынша ғана емес, сондай-ақ ... ... ... ... мәліметтер түрі бойынша
бөлінеді. Бұндай енудің оңайлығына қарамастан, қарапайым ... ... ... ... емес ... алу үшін алып ... ... үшін қандай да болмасын сезілетін ... ... ... ... ... ... АЖО тілдерінің негізін алдын-ала анықталған
терминдер және тәсілдерді бейнелеулер (олар арқылы ... ... ... жаңа ... ... ... Бұл ... жоспарлаған
кезде АЖО-ның терминологиялық негізін арнайы түрмен сұрыптау қажеттілігіне
әкеледі (тілдің негізгі синтаксистік құрылымын және терминдер мен бірлескен
түрлері ... ... ... анықтау). Осыған байланысты АЖО-
ның қарапайым сұрыпталу қажеттілігі туындайды, ... ... ... ... ... көрсету мүмкіндіктері бойынша: сандық,
мәтіндік, аралас. Ал өте ... ... АЖО ... ... ... анықталады. Тіл мүмкіндіктері көп жағдайларда пайдаланушы
мәліметтік қамтамасыздықты таратуға сәйкес келетін формальді құрылымды ... ... ... ... ... ... кейбір АЖО-ларда барлық
мәліметтер мен құрылымдар кесте түрінде (кестелік АЖО) немесе ... ... ... ... тілі ... диалог түрлері бойынша да бөлінеді.
Диалогты қолдау құралдары ақыр соңында пайдаланушыға ... ... ... ... АЖО ... бір ... ... диалогтың мүмкін болатын түрлері
оқу немесе жұмыс процессі кезінде пайдаланушының белсенділігін, сондай-ақ
пайдаланушы құралдарымен ... ... ... ... көзделуі
мүмкін. АЖО-ны жасау кезіндегі бар болған диалогтарда ең көп ... ... ... ... ... ... диалогы, гибридті
диалог, үйренбеген пайдаланушы ... ... ... кадр
көмегіндегі диалог. ПЭЕМ-мен ынталандырған диалог кезінде АЖО пайдаланушысы
толық түрде тіл ... ... ... Бұл тәсілдің өзгертілімінің
бірі меню тәсілі болып табылады. Ол ... ... ПЭЕМ ... немесе бірнешеуі таңдалады.
ПЭЕМ-мен сол түрде ынталандыратын форманы пайдалану диалогы негізінде
пайдаланушыны дисплейде арнайы жиналған ... ... ... ... және ... ... ... де, ПЭЕМ-мен де ынталандырылады.
Үйренбеген пайдаланушы диалогы кезінде ПЭЕМ ... ... ... ... ... Олар ... оған не ... керектігі туралы
күмәнділікті қалдырмайды.
Мәліметтің белгіленген кадрлар көмегіндегі диалог кезінде ПЭЕМ жауапты
бар болатын тізімнен ... Бұл ... ... өте ... ... ол ... ... автоматты түрде беріледі.
Диалог түрі АЖО сұрыпталуын да ... ... ... ... ... бар АЖО. ... бұнда белгі бойынша
сұрыпталуы пайдаланушының маманданған түрі бойынша бөлінуіне байланысты.
Мысалы, меню ... ... ... бар АЖО ... персоналына
жатқызылатын пайдаланушы-экономистке орынды емес, ... ... ... ... ... ... ... тарататын бағдарламалық құралдар көз ... ... ... онда сұрыпталуы өте кең ... ... ... ... бойынша, пайдаланушыға программалаудың процедуралық
құралдарды беру мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі бойынша, мәліметтер қорын
басқару жүйесінің бар ... ... ... ... мен
интерпретаторы бойынша, қатені табу мен жою ... және т.б ... ... ... ... қолданбалы бағдарламалар пакеті (ҚБП)
нақты қосымшаға жүйенің байланысын қамтамасыз ету үшін ... ... ... өздерінің генераторлары пайдаланыла алады.
АЖО құрамына диалогты құру мен негізгі есептік ... ... ... ... ... ... мәлімет қорын басқару
жүйесі, трансляторлар, анықтама жүйелері, мәліметтер қорының өзі құрамында,
мысалы, негізгі мәліметтер, ... ... ... ... шектері,
қате тізімі және т.б міндетті түрде ... ... ... оның құрамын анықтайды және АЖО-ны әртүрлі белгілері бойынша
сұрыпталу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
АЖО шектерінде ақырғы пайдаланушымен АЖО-ның дамуын қамтамасыз ... ... ... оны екі үлкен класқа бөледі: қамтамасыз ететін
және интеллектуалды. Екеуі де әртүрлі пайдаланушыға ... ... ... ... АЖО-ның пайдаланушысы бола алмайтындығы туралы алдын-ала
айта алатын пайдаланушылар да болды. Мысалы, қызмет көрсететін ... ... ... ... ... ... талап етпейді (өзінің
тікелей қызметінде).
Ұйымдастырушылық басқару ... ... ... ... ... ... ... Есептегіш;
• Мәтінді өңдейтін.
Интеллектуалды АЖО-лар біріншіден мәліметке бағытталған және білімге
бағытталған (даталогиялық және фактологиялық) ... ... ... да ... басқару процессіне
қызмет етеді. Есептегіш АЖО-лар құрамы бойынша әртүрлі және ... ... ... ... ... ... ... және байланыспаған ұйымдастырушылық-экономикалық мәселелерді
құруға және шешуге болады немесе АЖО қызмет ету ... ... ... ... ... ... құрылымның мәтіндік мәліметтерді өңдеу мен
генерациялануына және мәтін семантикалық түрде талдау туралы ұсыныстарды
өңдеу ... ... ... ... АЖО-лар мәліметтер қорын және
пайдаланушы тілдерін кең ... ... ... осы жағдайда
пайдаланушы мәлімет қоры мен тілін өз бетінше ... ... және ... ... алады. Бұл АЖО-ларда мәліметтер қоры жоқ. Бұл
басқарушы объектінің қандай да ... ... ... ... ... ... емес ... сөз. Құрама компонент түрлеріндегі
білім қоры АЖО-ның фактологиялық түріне енгізіледі. Фактологиялық АЖО-лар
АЖО шарттарындағы жұмыс ... ... оның ... ... ... басым түрде анықталады.
Ұйымдастырушылық басқарудың автоматтану түрінде таратылатын негізгі
бірнеше функцияларды белгілейік:
• ·Интерпретатция (пәндік ... ... мен ... ... пен ... ... үшін ... талдаумен бейнесін жасау);
• ·Диагностика (басқарылатын объектінің жағдайын іздеу, анықтау және
бейнелеу);
... (АЖО ... ... ... мен ... ... ·Жоспарлау (әрекеттің берілген келісімін қамтамасыз ету);
• ·Жобалау (пайдаланушылық интерфейсті және ... ... ... Автоматтанған жұмыс орнын сұрыптау
АЖО индивидуальді, толық және ұжымдық болады. ЭЕМ жүйесінің нәтижелі
қызмет етуі үшін ... және ... ... қолданылатын мамандарға
(ұжымға) АЖО жұмысын ұйымдастыруға талапты қатаңдату керек және ... ... ... ... ... керек. «Адам-машина»
болып табылатын АЖО жүйесі ашық, ... ... даму мен ... ... ... жүйеде мыналар қамтамасыз етілуі қажет:
• Мамандардың мәліметті өңдеудің ... ... ... ... ... жұмыс істеуі;
• Эргономика талаптарына сәйкес АЖО-ның қамсыздануы;
• Компьютердің ... ... ... ... ... автоматтандыру;
• Мамандардың шығармашылық белсенділігін ынталандыратын еңбек
талаптарының ... ... ... өз ... оқу ... ... мәселелерді мәліметті және есептегіш деп ... ... ... ... ... жинау, құрылымдық ұйым,
дұрыстау, сақтау, іздеу және мәліметті беру.Көп ... ... ... және мәтіндік сипат пен қатынастың оңай ... ... ... ... Олар ... ... ... және
маман жұмыс уақытының үлкен бөлігін алады.
Есептегіш мәселелерді қалаптастырылатын және қалыптаспайтын болып
екіге ... ... ... ... ... ... және екі ... бөлінеді: тікелей есептеу мәселелері және
математикалық үлгі негізіндегі ... ... ... ... ... ... шешіледі. Ал күрделі мәселелерге әртүрлі
математикалық есептерді пайдалану керек.
Соңғы уақытта ... ... ... ... ... жасауға үлкен көңіл бөлінген. Олар семантикалық деп ... ... ... ... оперативті басқару кезінде және
көбінесе толық емес мәлімет шарттарында шешім қабылдау ... ... ... жүйелерге біріншіден мыналарды жатқызады: техникалық,
мәліметтік, программалық және ... ... ... кіші ... де ... ... маманның делдалдарсыз жұмысын
(программисттер, операторлар және т.б) ... ... ... ... ... ... құралдар қасиетін бейнелейді. Толық АЖО-
ларда оңай компьютерлермен 4-6 адам пайдалана ... ... ... ... ... ... ... тақта, мәліметтің магниттік
жинағыштары, басып шығару құрылғылары және графо құрылғыштар кіреді.
Техникалық құралдар кешеніне ... ... АЖО ... ... құралдарын және телефон байланысының құралдарын жатқызады.
Мәліметтік қамсыздандыру – бұл локальді мәліметтер қорында сақталатын
мәліметтер массиві. ... ... ... ... және ... ... ... мәлімет қорын басқарудың
бағдарламалық жүйесімен жүзеге асырылады. Ол мәліметті жазады, мәліметтік
мәселелерді іздейді, ... ... және ... табады. АЖО-да
бірнеше мәліметтер қоры бола алады.
Ұйымдастырушылық ... ... ... ету, ... ... ... сондай-ақ кадрлар мамандығын даярлау және көтеру
тәсілдері мен амалдары ... ... ... ... құқықтары мен міндеттерін анықтаумен құжаттық рәсімдеуді
көздейді. ... ... ... бағдарламалық және
қолданбалы түрде болады. Жүйелік ... ... ... жүйе ... ... болып табылады, мысалы, Бейсик алгоритмдік тіл. Жүйелік
бағдарламалар мәліметтің рационалды технологиялық өңдеуін ... ... деп ... ... АЖО ... ... біріктіріледі) операциялық жүйе мүмкіндіктерін кеңейтеді.АЖО
жүйелерінде мәліметтік бкйланысты және ... ... ... ... ... ету үшін ... ... жатқызуға болатын
бағдарламалық құралдарды жатқызуға болады.
Қолданбалы бағдарламалық қамтамасыздануды пайдаланушы бағдарламамен
әртүрлі мақсаттағы ... ... ... құрайды.
Пайдаланушылардың стандартты бағдарламалары алгоритмдік тілдегі ... ... ... ... ... ... (қолданбалы бағдарламалар пакеті) үлгі ұстанымы бойынша жасалған
және ... ... ... ... ... ҚБП ... ... негізгі түрі болып табылады. Олар алгоритмді
қалыптастырады, осы ... ... шешу ... ... ... ... өзгертулерді енгізеді және т.б. АЖО-да  жұмыс
істегенде ҚБП-нің диалогтық режимінде жасалады.
ҚБП-нің мысалдары: есептік операцияларды орындайтын ... ... ... ҚБП, ... қолайлы етуші ҚБП, боланстық шешімдер
ҚБП болып табылады. АЖО-ны жасайтын ҚБП-ға өзгеше ... ... ... ... бола алады: кестені өңдейтін, мәліметтер массивін жүргізу,
мәліметтер қорын жүргізу, құжаттық анықтамалар. Графикалық мәліметпен жұмыс
істейтін ... ... және ... ... ... тән ... ... және жорамалық талдау нәтижелерін бейнелеп береді.
«Деканат» - ... ... ... ... шолу және ... ... жұмыстың мақсаты- деректер базасын құру және онымен
жұмыс істеу.Олардың қарым-қатынасын құрып,оларға қойылған талаптарды ... ... құру ... ... алгебра”- операциясын
қолдандық. Қатынастарда келесі шарттар орындалуы тиіс:
1) Атрибуттарға есім берілуі керек және олардың ... ... ... ... ... маңызды емес.
3) Атрибуттардың реттілігі маңызды емес.
4) Қайталанатын жолдары болмауы тиіс.
Сонымен қатар біз SQL-тілін қолдануымыз ... Бір ... ... ... тек “Реляциялық алгебра” оперциясында ғана істейді. Осы жұмысты ... ... ... құру схемасын сызып ақиқатқа жақын жолын таңдадық.
Оның ең тиімді жолы екі ... ... ... ... ... студенттер туралы автоматтандырылған анықтаманы
жасау – еліміздегі жоғарғы оқу орындарының мыңдаған студенттер ... ғана ... ... сыйғызу десе де ... ... ... ... ақпарттарды осындай
автоматтандырылған программалық қамтама арқылы реттеп отыр.Жасалынған жоба
студенттердің қандай да бір ... ... ... ... Жобадағы
берілген деректерді пайдаланып студент жөнінде толық мағлұматтарды алуға
болады.
Деканат жұмысын ... ... ... - өте аз ... ... ... толық, нақты мәліметтерді алу.Сонымен қатар
мәліметтер ... ... Delphi ... ... жасай білу керек.
2.2 Деректер қорының жобалау кезеңдері
Деректер қорында белгілі – бір пәндік облыс туралы ... ... ... (ПА) деп ... ... үшін қызығушылық білдіретін нақты
әлемнің бөлігі ... ... ... ... ... ... мәліметтердің бірнеше деңгейлерінің ... ... ... саны ДҚБЖ – нің ... ... Әрі ... біз ДҚБЖ-ге деректер базаларын ... ... ... ... модельдерін қолдаймыз.
Модельдер ... және ... ... ... ... ... ... деңгейлерін және деректер
базаларының жобалау кезеңдерін белгілеуге болады. ... ... ... құру
Қазіргі уақытта мәліметтер қорында реляциондық технология
қолданылады.Ол ... оңай ... ... және оны ... қолдануға
арналған. Реляциондық мәліметтер қорында барлық ... ... ... аты таблицаның негізгі бөлігі болып орналасады,ал
атрибуттар қатар ретінде орналасады. Реляциондық ... ... ... қатарында болып табылады. Реляциондық кілт- бұл басқа мазмұндар
таблицасынымен ... ... ... ... ... - ... ... байланысты реттелген
графтар арқылы ... ... ... бір ... ... ... қоры ... есепатау үшін тармақ мәліметтер типі
пайдалынылады. Мәліметтердің ... ... ... ... ... ... ақпаратпен  жұмыс  істеуге  қолайлы,  ... ... ... бар  ... ... ... ... Желілік модель - мәліметердің элементерінің еркін ... ... ... ... ... ... ... схемасын
сипаттауға екі тип пайдалынылады: жазба және ... ... ... ... жүзеге  асыру  қиындығы.
Сонымен  қатар  екі  ... ... ... ... ... базасын  жобалау  кезеңінде  ... ... ... ... оны  ... болмайды.
Объектілік  бағыттағы  модульде  Деректер қорыныңжеке  ... ... ... Бұл  модель  ірі  құрылымы  күрделі 
мәліметтер  базасын  құруға  ... бұл  ... ... ... модельдің  ерекшеліктері  сәтті  үйлеседі.  Деректер қорының 
жазбалары  және  олардың  өңдеу  функциялары  арасында  ... ... ... ... - ... ... ... JBM фирмасының
қызметкері Эдгар Код ұсынған және ол қатынас ұғымына негізделеді.  Бұл 
терминді  70  ... IBM  ... ... ... ... Реляциялық  Деректер қорыбір  ... ... ... ... ... ... ... қорыныңұтымды 
жақтары:  құрылымның  қарапайымдылығы,  икемділігі,  компьютерде  тез 
шығатыны,  толық  теориялық  теориялық  сипаттамасы  бар.
Қатынас  деп ... деп ... ... ... ... ... көрнекті формасы екі өлшемді  кесте болып табылады.
4. Постреляциялық модель - мәліметтердің постреляциялық ... ... ... ... ... ... ... кеңейтілен реляциялық моделі болып табылады. ... көп ... яғни ... ішкі ... ... өрістерден
тұрады.
5. Көп өлшемді модель - ол көп жүйелерге тадау ... және ... үшін ... желел өңдеуге мүмкіндік береді.
Қордағы мәліметтерді ... ... ... ... ... Көп өлшемді жүйелерге талдау ... ... ... үшін ... желі өңдеуге мүмкіндік береді. Обьектіге
бағытталған деректер қоры құрамына тармақ түрінде берілген мәліметтер. ... ... ... ... ... ... длеректер қоры
ұсынылады.
6. Объектіге бағытталған модель - ... ... ... ... ... ... бағытталған деректер қорының
логикалық құрылымы сырттай ерархиялы деректер қоры ... ... ... және қосымша кестелері болады.
Негізгі және қосымша кестелердің ... ... ... анықталуына
тәуелді. Жалпы  жағдайда екі кесте арасында келесі 4 негізгі байланыстар
түрі орналатылуы ... - ... және ... ... өрісітері кілтті болған
жолдарда құрылады, және ... екі ... ... ... ... - ... кестенің бір жазбасы қосымша жазбаның бірнеше жазбаға
сәйкес келген кезде орындалады;
К:1 - 1 немесе бірнеше ... ... ... бір ... ... оны 1 көпке байланысы деп атайды;
К:К - негізгі кестенің бірнеше жазбалары қосымша ... бір ... ... ... ... [5].
Мәліметтердің реляциялық моделі
Мәліметтердің реляциялық моделі – уақыт бойынша өзгеретін қатнас
жиынтығы ... ... ... жүйе ... қатнастардың жиынтығы
пән аймағы тұралы мәліметтерді сақтауға және олардың ... ... ... ... ... реляциялық модельдердің
элементтері және олардың формалары 1- ші кестеде көрсетілген.
|Реляциялық  ... ... ... | ... | ... ... ... |Кестенің атауы (кесте  |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Жазбадағы өрістің мәні ... |Бір ... ... ... ... ... ... |
|типтері | ... 1. ... ... ... – екі ... ... ... берілген бірнеше мәліметтерді
қамтыйтын негізгі түсінік болып табыладжы.
Мән – деректер қорында сақталатын кез – келген ... ... ... Мән ... ... ... ішінде сақталынады.
Атрибуттар – мәнді сипаттайтын қасиеттер түрінде болады. ... әр ... атқа ие ... және оған ... ... аттары сәйкес келеді.
Математикалық қатнастарды  келесі түрде  жазуға боады. N жиыны 
берілсін  D1,D2, D3,..., Dn, ... R ...   ... ... ... ... dk Dk, dk – атриут, ал Dk – R қатнастың
домені. «1 сурет» ҚЫЗМЕТКЕР қатнасының мысалы елтірілген.
Жалпы жағдайда ... реті ... ... ... Бірақ реляциялық ДҚБЖ-да ... үшін ... Егер ... онда жүйе ... ... ... ... –да  атрибуттардың орнын ауыстыру жаңа қатнастыңп
пайда болуына әкелмейді.
Домен – ... ... ... ... ... ... ... табылады. ҚЫЗМЕТКЕР қатнасында 4 доменті бар. Домен 1 ... ... ... қамтиды, домен 2 – ... ... ... ... 3 – ... түрлері, домен 4 – барлық
қызметкерлердің туған жылын қамтиды.
Қатныс сызбасы (қатнас тақырыбы) атрибут ... ... ... ... ... қатнас сызбасы ҚЫЗМЕТКЕР (ФАЖ, Бөлім, Қызметі,
Туған күні) түрде болады. Қатнас кортеждардың ... ... ... деп ... (кілттік атрибут, қатнас кілті) осы кортеждардың
әрқайсысын ... ... ... деп ... ... (ФАЖ, ... Қызметі, Туған күні) қатнасында  «ФАЖ» атрибуты
кілттік болып табылады. Кілт құрамдас ... ... ... яғни ... ... ... емес атрибуттар бар болсын 
дейік, бұның мәні басқа R2 қатнастың  В  кілттік атрибуты болсын. Онда R1
қатнастың  А атрибуты  ... ... ... ... ... ... ... мыналар  жатады:
   - кезекті;
   - тікелей;
   - индекстік-кезекті.
Кезекті  әдіспен  мәліметтерді  көру  ...... ... ... ... ... керегін  іздеп  тауып  алуға  болады. 
Бұл  кезекті  әдіс  өте  ыңғайсыз  және  іздеуге  бірталай  уақыт  ... ... ... ... ... ... ... көлеміне  (жазудың 
санына)  байланысты.  Сондықтан, оны  ... ... ... ... ... ... ... кестеден  кілт  және  индекс 
негізінде  таңдалады.  Бұл  жағдайда  басқа  жазуларды  ... ... ... ... ... ... мағынасына  қарай 
тәртіпке  келтірілген  және  сілтемелері  бар,  яғни  кестелердегі  бөлек 
орындарға  сілтеме  ... ... ... ... ... ... әдісі 
бойынша  емес,  міндетті  түрде  мәліметтерге  қатынас  құруда  ... ... ... ... құру  әдісінде  іздегенде, 
кезекті жеке  тікелей мәліметтерге  қатынас құру  ... ... Бұл ... ... ... ... ғана  іске  асады,  бірақ
мағынасы  табылуы керек.  Оның  ... ... ... сай ... ... бар ... ... сай болуы керек.  Бұл мәліметтерге 
тікелей қатынас құру  болып табылады.  Бірінші табылған  ... ... ... индекстің мағынасына  ауысуға болады  және  индекстің
мағынасына  сай  кестеден  ... ... ... берілген 
талаптарға  сай біртіндеп барлық  индекстер таңдалады,  ... ... ... ... процессі  орындалады.
Мәліметтерге индекстік-кезекті  қатынас  құру  әдісінің  пайдалы 
жағы  қатынас  құрудың максималдық мүмкіндігі,  ... ... ... ... ақпараттың  сақталмауы.
Келтірілген  мысалдар  ДҚБЖ  түзеді  және  арнаулы  ... ... ... ... Мәліметтер  базасына  керекті 
құрылымын  анықтап  алу,  осы  ... ... мен  ... ... ... ... ... құрылса,  онда  осы  өріс  бойынша 
жазуларды  ... ... ... ... индекстік-кезекті  әдіс 
қолданылады,  олай  болмаса кезекті  әдіс.
Кестемен  операция  орындаған кезде ... ... ... навигациялық;
- реляциялық.
Навигациялық  әдіспен  қатынас құруға  кестенің  әр  бір жазуын  өңдеу
жатады.  Бұл ... ... ... ... қорыжәне  өшірілген
Деректер қорыныңкішігірім  көлемдегі  әдіс  ... ... ... ... ... ... онда  олар  тәртіппен  өңделеді.
Реляциялық  әдіспен  қатынас  құрудың  негізгі  бірнеше  жазуларды 
өңдеуге  арналған,  осымен  қатар  бірінші  бір  жазу  ... яғни ... ... ... ... ... ... құру  әдісі
SQL-сұраныстарға  негізделген,  онда  оны ... деп ... Бұл ... ... әдісі операцияларды орындауға,  яғни  өшірілген
Деректер қорыжәне  олапмен  жұмыс  істегенде  ыңғайлы  болып  белгіленген, 
бірақ  оны  тағы  да  ... ... ... ... ... құру  программисттердің  таңдауына  байланысты  ... ... ... құру  құралдарына  байланысты  болады, 
яғни  бағдарламаны  жасау  ... ... ... Мысалы, 
Delphi-де  құрылған  бағдарламаларда,  навигациялық  қатынас  құру  әдісі 
бойынша  Table  ... Query  ... ... ... ... Query  компоненттері  көмегімен.  Сонымен,  қатынас  құру 
әдістері  Деректер қорыныңқұрылымына  қарай  ... ал  ...... деп  ... Delphi7 ортасында локальды деректер қорын қолданып ақпараттық
жүйелер құру
Бағдарламалық  ... ... Delphi 7.0 ... ... Бұл  бағдарламалық  тілді  таңдаған  себебім  ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері 
көп.   Delphi  бағдарламалау  тілі ... ... ... ... ... ... ... тіл.
Программаны орындау үшін MS Dos операциялық ... ... ХР ... ... ... және Delphi ... ... Delphi 7.0 ортасында ДҚ мен қосымшалар арасында байланыс орнату үшін
ДҚ ... ... ... ... BDE ... программасы
бар.
Бұл жобаның мақсаты біз секілді бастаушы программистер үшін ... ... ... ... ... ... толық танысуға
мүмкіндік ала аламыз.Сонымен қатар бұл Delphi ... ... ... ... ... жеңілдету кезінде таптырмас жоба болып
табылады.
Delphi 7.0 ортасы - ДҚБЖ ( ... ... ... ... ... ... ДҚБЖ ... қамтиды. Delphi 7.0 ұсынатын құралдар
локальді және ... ... ДҚ ... ... ... кез ... ДҚ –
мен жұмыс істеуге арналған ... ... ... ... Delphi ... ... бір себебі – оның жеке кестелер форматы жоқ және басқа ДҚБЖ
– ның кестелер форматын қолдануы. Мысалы, Oracle, dBase, Paradox ... ... ... ... ДҚ – ның қосымшасын құруда Delphi 7.0
мүмкіндіктері басқа ДҚБЖ – дан кем емес.
Delphi 7.0 нұсқасы ... ... ... ... Delphi –де Паскаль  тілінде  орындау   мүмкін және  мүмкін 
емес  ... ... ... ... ... ... ... қосымша  құруда   компоненттік  және  объектілік 
тәсілдер  ... Бұл  ... ... ... ... деуге  болады. Компонентік  тәсілдің  мәнісі жеңіл: әр 
қосымша  кітапханасы  бағдарламалау  ортасында  дайындалып, ... ... ... ... элементтерінен  жинақталынады. Олар 
жеткіліксіз  болса, объектіні  өңдеуге  ... ... ... ... ... негізгі  кітапхананы визуальді  
компонентер  кітапханасы деп  ... ... ... ... оны  осы  панельге  қосуына да болады.
Delphi Windows  жүйесінде бағдарламалаудың  ыңғайлы  ... ... ... ... ... ... ... құру, анимация, мультимедия  процесстерін ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу  және      т.б.  іс- ... ... ... құрамында  дайындалған  компилятор  әдеттегі  Р- кодқа  емес,
бірден  машиналық  кодқа  компиляцияланады.  Осы  себепті, ... ... ... жүзіндегі   компиляторлардың  ең  жылдамы. Оның  компиляциялау 
жылдамдығы  ... ... он  ... ... 1 ... 120 мың. ... ... екі  түрде  дайындалған: біріншісі- күрделі  ... ... ... екіншісі- қалған  бағдарламалаушылар  үшін.
Delphi-ді   Паскаль    бағдарламалау  ... ... ... ... көп  ... ... Бірақ, мұнда
бағдарламалауды  үйрену  үшін объект, оқиға, қасиет  түсініктерімен  еркін
танысып, онда  ... ... және ... ... ... ... қажет.Delphi-де пайдаланылатын  оқиғалар  және  түрлі 
класстарға, компонентерге ... ... ... көп. Нақты
есептерді шешу  бағдарламаларын  құруды  үйрену  арқылы  ғана  Delphi-де 
бағдарламалауды үйренуге ... Ол ... ... ... іс ... ... және ... түрлі  өзгерістер енгізіп,
жаттығуы да мүмкін. Жетістік тек  тәжірибеге  ... бұл  ... ... ... ... ... Машиналық кодқа  ауыстыратын  жоғары   өнімді  компилятор
Ø    Компоненттердің   объектілі-бағытталған  моделі
Ø    Берілгендер  қорын құру   үшін   ... ... ... ... ... кодқа  ауыстыратын  жоғары   өнімді  компилятор
Delphi  тілінің  құрамындағы  ... ... ... 390 мың  ... ... мүмкіндік  береді. Бұл  құруды 
жеңілдетудің  және  дайын  бағдарлама  блогын  тез  ... ... ... ... Бұл  ... ... төртінші  ұрпағына  (4GL) 
жататындығын  дәлелдейді. Delphi   ... ... ... ортадан   құрудан  ерекшелігі  ол  10-20  есе  ... ... ... ... ... ... өлшемін  қысқартуға мүмкіндік  береді.
Компиляторды   ... ... ... ... ... Сонда 
ұзаққа  созылатын  компиляциялау  және  дайын файлдарды  құру  операциясы 
жүрмейді.
Сонымен, Delphi   тілі  ... ... ... ... ... ... ... болып  саналады.
Компоненттердің   объектілі-бағытталған  моделі
Объекттердің  кітапханасы  визуальдық  компоненттерден  тұрады. Олар 
БҚБЖ  үшін  қосымшаларды  құруды, клиент-сервер  ... ... ... ... ... төменгі  деңгейді Borland Database
Engine  инкапсуляциялайды. Мәліметтерге  қол  жеткізетін  және  көрсететін 
арнайы  компоненттер  жиынтығы  ... ... ... ... ... байланысты орнатады, ... ... ... т.б.  операцияларды  орындайды.
Мәліметтерді визуализациялайтын компоненттер  мәліметтерді  өріс,
тізім  түрінде  көрсетеді.  Көрінетін  ... ... ... кез ... ... болуы  мүмкін. Кестелер  берілген  қорын
сақтайтын  БҚБЖ  берілген  қорын  бірнеше  бөлек  ... ... Ал ... БҚ  ... ... мен  ... қосып, тек 
қана  бір файлдан тұрады.  Мысалы, Paradox және  dBase  кестелер  әрқашан 
бір дискіде  бөлек файлдарда  сақталынады. dBase ... ... ... немесе  Paradox  директориясы  .DB  файлдары  ... ... ... ... ... Paradox ... dBase   форматты 
файлдардан  тұратын  ... dBase  ... ... тұратын  кез
келген  директория    Delphi-де бір БҚ  ретінде  қарастырылады.  Басқа  БҚ 
қосылу  ... ... ... ... ... ... барлық
кестелерді  кеңейтілуі  . GBF   бір  файлда  ... ... да  ... БҚ  ... ... табылады. БҚ  объектері  Delphi-де  SQL –ге 
негізделген  және  Borland Database Engine  ... Delphi  ... ... ... SQL Link ... ... ... Oracle, Sybase,
Informix  және  InterBase  қол жеткізу  жоғары  ... Delphi  ... ... ... InterBase  қол    серверін 
қосады.  Бұл  оның  әр түрлі  ішкі  SQL    серверде  ... ... ... ... береді. Delphi  ортасында 
ақпараттық  жүйені    локальдық  машина  үшін  ... ... ... ... .dbf  және  .db  форматты  файлдарды
қолдануға  болады.  Егер  ол  ... ... for  ... ... онда ... ... ешқандай  өзгеріссіз  үлкен  жүйе  клиент-
сервер  архитектурасы  ... ... ... қорын құру   үшін   масштабталынатын  құралдар
БҚ  жұмыс  істегенде  Delphi   тілдің  қуаты  төменгі-деңгейлі  ядро –
Borland Database Engine  (BDE) ... ... ... ... ... қолданбалы  бағдарлама  Integrated 
Database  Application  Programming  Interface (IDAPI) деп аталынады. ... ... (BDE  және IDAPI)  ... BDE  ... ... ... record -  навигациондық  түрді  қолдану  арқылы  да,
берілгендер  қоры SQL  ... ... set - ... ... ... BDE  -ден басқа  Delphi   берілгендер қорына 
Microsoft  фирмасының  Open  Database  Connectivity  ... ... да  қол ... алады.  Бірақ практикада,  көрсеткендей  BDE 
қолдану  арқылы  құрылған  жүйенің ... ODBC- ты  ... ... ODBC  ... ... ODBC  socket  ... ... оның  BDE- ге  қосуға  мүмкіндік  береді.
Барлық  Borland  берілгендер қорының    құрал-саймандық құралдары –
Paradox, dBase, Database  Desktop-   BDE   ... ... ... бар  барлық  ерекшеліктерді BDE –ге  мұрагерленеді  және  сондықтан 
да  осы  ерекшеліктермен    ... ... де  ... ... ... ... ... құрастыру  барысында     қолданылатын 
компоненттер    қосымшаны құру  ... ... ... ... құру  барысында  ... ... ... ... ... бұл  компоненттерін  Visual  Component  Library 
(VCL)   деп ... VCL -да  ... ... ... бар. Олар 
редактілеу қатары, басқарудың  статистикалық  ... ... ... ... ... ... да  мынадай 
компоненттер  бар: басқарудың  кестелік  ... ... ... ... ... ... ... бойынша  беттерге  бөлінген  ... ... ... Widow  ... құралдардың   интерфейсін  көрсететін  арнайы 
объектіден  тұрады. Бұл  интерфейс  Delphi    тілінің  ерекшеліктерінің 
бірі  қосымшаларды  құруда  ғана ... ... ... ... комопненттерді
қолдануда   қолданылады. Мұндай  мүмкіндік  құрушыларға  ... ... ... сол ... ... ... ... мүмкіндік 
береді. Сонымен қатар,  Delphi   -дің  стандарттық  компоненттерін   
жаңартуға  немесе  толығымен  өзгертуге  болады.
Объектілердің  ... ... ... ... және
абтрактілі  аралық  және  дайын  компоненттерден  тұрады. құрушы  ... ... ... ... ... ... аралық 
комопненттердің  негізінде  өіндік  компоненттерді   құра ... ... ... ... ... ... Windows ... программалаудың ыңғайлы құралы. Онда көптеген
операторларды пайдаланып ... ... ... ... құру,
анимация, мультимедиа процестерін ұйымдастыру, OLE ... ... ... ... ... ... ... істеу және т.б
іс-әрекеттерді орындау да мүмкін.
Delphi-ді іске қосу.
Windows терезесі арқылы Delphi –ді іске қосу ... қосу – ... – Borland delphi6 – Delphi ... Delphi ... үш ... кµрінеді (2.1-сурет).
1
3 ... ... Delphi 5-тің ... ... ... ... инспекторы терезесі (Object Inspector).
Жалпы ортада программа құруға арналған тµртінші, модуль ... ... ... ... терезесінің астында орналасатындықтан, ол
алғашқыда кµрінбейді.
Delphi-дің негізгі ... ... ... ... ... жєне ... ... енгізілген (2.2-сурет). Негізгі мєзір
пункттеріне Delphi-де жұмыс істеу командалары, аспаптар панеліне ... ... ... ... ... түймелер
орналатырылған.
2.2-сурет. Delphi-дің негізгі терезесі
Стандартты түймелер:
- New(Жаңа);
- ... ... ;
- Open ... ашу);
- View Form(Форманы кµрсету);
- Run(Іске қосу);
- Pause (‡зіліс);
- Add file to Project ... файл ... ... ... ... ... дайындау проект (жоба) деп аталады.
Форма – программаны дайындау алдында ... ... ... Delphi ... рет іске қосылған кезде форма Form1 атауымен
кµрінеді(2.1-сурет). Оның ... ... ... ... ол
екі жақты нұсқама түріне айналған кезде жылжыту жєне қалдыру ... ... ... не қысу қиын ... ... пайдалану үшін формада түрлі компоненттер (форма
компоненттері) орнатылады. Негізгі ... ... ... қоры жүйесінде пайдаланылатын элементтер панеліне ... ... Олар Delphi ... ... ... ... ... форма кµрінбеуі мүмкін. Он экранға шығару үшін
View – Forms командасын беру жеткілікті.
Форманың жєне ... ... ... ... ... қараңыз) түрлі қасиеттері бар (оларды компонент
“паспорты” деп те атайды). Қасиет ... ...... ... Олар ... ... ... сипаттап, ағымдық күйін
анықтайды. Мысалы, форма қасиеттерінің мєндері – форма тақырыбының ... ... ... түсі т.б. Delphi іске ... ... ... алғашқы сєйкес мєндер меншіктеліп қойылады.
Форманы не онда орнатылған компонентті программа құру үшін дайындау
оның кейбір ... ... ... ... ... тізімі
Обьект инспекторы (Object Inspector) ... ... ... ... ... үшін сєйкес обьектіні ... не ... ... ... бір шерту арқылы таңдау ... ... ... ... таңдалған обьект ... да ... Delphi іске ... ... ... ... қасиеттер
терезесі 2.1-суретте кµрсетілген. Терезенің екі қосымша беті ... ... жєне Events ... Терезе ашылғанда екі
бағанға енгізілген жазулардан тұратын оның Properties ... ... ... ... ... атауларыб екінші бағанға ... ... - тағы ... Delphi – де программалар оқиғалар арқылы
басқарылады. Мысалы, пайдаланушы ... құру үшін ... ... орнату, форманы не формада орналасқан компонентті тышқан арқылы
шертуі мүмкін. Оның єр іс – ... ... ... ... ... ... ... кезінде обьект жағдайының µзгеруі.
Delphi-де єр оқиғаға атап беріліп қойылған. Мысалы, ... Button ... ... ... ... Button1 ... Click ... оқғасын шақырады (1. 5. 4-тақырыпты қараңыз).
Әр обьектіге байланысты оқиғалар ... ... ... ... ... ... ... Олар қасиеттер терезесінің Events
қосымша беті не енгізілген. Терезеде оқиға атауларының ... On ... ... ... ... ... ... білдіретін
белгі.
2.4 - сурет. Форма оқиғалары
Delphi ортасында жиі кездесетін оқиғалар:
OnClick – тышқан түймесін бір рет басу;
OnDbiClick – тышқан ... екі рет ...... ... KeyUp – ... клавишті босату;
OnMouseDown – тышқан түймесін басу;
OnMouseUp - тышқан түймесін босату;
OnMouseMove – тышқан кµрсеткішін жылжыту;
OnCreate – форманы екі рет шерту, ... ... ... ... ... мен ... топтың студенттері жөнінде мәліметтер
қорын жасадым.
1.Database Desktop – ты ашып, File – New ... ... ... ... ... Query ... ... құру және оларды файлға |
| ... ... File ... ... ... және ... ... жазу.|
|Table ... ... ... ... алғаннан кейін бізге мынадай сұхбат терезесі ашылады. ... МҚБЖ ... ... ... ... ... ... таңдап алдым.
Кіріс мәліметтер
Жоғарыдағы кестеде программаны іске қосудың жалпы кестесі көрсетілген.
Яғни ең алдымен Delfi-6 Borland – Tools – Database Desktop- File – New ... ... жаңа ... ... ... ... келесі кестені толтырамыз. Ол
үшін берілген есептің ... ... ... мәліметтерді жинаймыз.
Құрылып жатқан кестенің әрбір өрісіне бір ... ... ... ... ... өріс ... Type – ... өрісте сақталынатын мәліметтердің
типін анықтайды. Size бағанына – сан ... ... ... ... – “*”символы, егер бұл өріс бойынша біріншілікті кілт қою керек болса.
Әр ... ең ... ат (Field Name) ... ... Ол 255 ... ... Осыдан кейін біз типін анықтаймыз.
Validity Checks - бұл қасиет кестенің мәндерінің ... Бұл ... оң жақ ... 1.2 – ... ... ... ... қарай өзгеріп отыруы мүмкін:
1.2-кесте
|Required Field |Бұл идентикаторда әрбір жазбада керекті жолдар |
| ... ... ... |мәннің минимумы. Бұл қасиетті сандық өріске ... |
| ... ... ... максимумы. Бұл қасиетті сандық өріске берген|
| ... ... |Бұл ... ... және ... өрістерге, ал |
| ... ... ... ... тиімді. |
|Picture ... ... ... ... ... ... |
| ... номерінің шаблоны ( ##-##-## ). ... |Бұл ... Picture ... құруға көмектесетін |
| ... ... ... ... ... ... 1 мөлшерге өсіп отыратын ұзын бүтін сан. Тек ... ... ... ... ... мәні өзгермейді.
“A”-Alpa, жолдық өріс.
“S”-Short, қысқа сандар тізбегі.
“D”-Date, Мезгілді көрсетеді.
“L”-Logical, логикалық өріс.
“I”-Long integer, ұзын ... ... ... ... назар аударсақ, одан біз кестедегі өріске
берілген ... көре ... Index – бұл ... ары ... ... барысында керекті екінші
индекс құруға мүмкіндік береді.
Жаңа индекс құру үшін Define- ... ... басу ... ... ... көру ... ... ашылады. Оның сол ... Fields ... ... ... ... ал оң жақ
терезесінде Indexed fields ... ... ... ... ... ... – бұл ... әртүрлі кестелердің арасында бүтін
сілтеме байланыстарды қамтамасыз ету үшін ... Егер екі ... ... ... ... оның біреуі – бас, ал екіншісі ... ... онда ... ... бас кестеден алатын мәннің өрісі
көрсетіледі. Сонымен қатар, бас ... ... ... ... кестенің өзгеруін қамтамасыз ететін операция ... ... ... ... ... барлық кестелерге тән емес, бірақ Paradox 7 ... ... ... ... ... ... ... таңдап аламыз. Стрелкасы ... ... сол ... Child Fields ... ... ... ... кейін ОК кнопкасын басамыз.Нәтижесінде 9-суретте көрсетілген терезе
ашылады. Сілтеме деңгейіндегі бүтінділік сақталады.
Кіріс мәліметтеріне өзіміз құрған 3 кестелерді аламыз:
1-кесте: ... (Id ... , ФИО, год ... ... ... телефон, семейные положение)
2-кесте: Предметы(ФИО, Id студента и предметы)
3-кесте: Студенты мех-мата (ФИО, Id ... год ... ... ... және ... ... ... Кілт барлық кестелерде “ Id студента” болып табылады.
АНКЕТА КЕСТЕСІ
Предметы ... ... ... және жүктеу
BDE Administrator – да мәліметтер қоры драйверлерін және жалған
аттарын құру және ... ... ... ... ... BDE ... жүзеге
асырады. BDE өзінен деректерге ... ... ... ... ... ... BDE ... базасымен жұмыс істейтін барлық
компьютерлерге орнатылуы тиіс. Деректер ... BDE ... ... ... ... ... алады.
BDE Administrator программасы түрлі типтегі BDE мәліметтер қорының
жаңа драйверлерін көруге, құруға, түзетуге мүмкіндік ... Ол ... ... базасымен жұмыс, ережеге сай, бір қолданушылық режимде жұмыс
істейді. Standart ... ... ... Paradox ... ... псевдонимі жиынтығы минималды болады: Type – драйвер аты және
Path – деректер базасына жол.
Бұл ... ... екі ... тұрады:
Databases-мәліметтер қоры және Configuration- конфигурация. Сол жақ
панельде мәліметтер қорының жалған аттарының бұтақшасын көре ... ... бір ... атты ... оң жақ ... ... драйвері
сипаттамаларын көре аламыз. Paradox мәліметтер қоры үшін Standard драйвері
қолданылады және минималь сипаттамалары: ... аты, Path- ... жол. Path ... ерекшелеп көп нүктелі кнопканы көреміз. Ол
кнопканы басқанда жаңа каталогын таңдауға мүмкіндік беріледі.
Шығыс мәліметтер
Біздің дипломдық жұмыс бойынша форма саны 8, яғни Form1, Form2, ... Form5, Form6, Form7, ... ... ... ... үшін ... қосымшалар енгіземіз.
Барлық орналастырған формамызды бір ... ... ... ... ... Form1 бұл жерде негізгі болса, қалған ... ... бір ... ... ... ... жеке тоқталар болсақ, Form1-де MainMenu және ... ... Image ... ... ... ... және
студенттердің толық тізімі туралы мәліметтері ... Осы ... ... ... яғни ... ... мәліметтер
енгізілген:
Form2-де Қолданушылардың паролін көруге болады:
Ал үшінші формада, яғни ... ... жеке ... ... студенттердің жеке суреттерімен көрсетілген:
Мұна формада, яғни ... ... ... кім ... ... кестедегі студентердің тізімі бойынша Ekcel редакторына
экспорттау мүмкіндігі көрсетілген. Excell редакторын қолданып ары ... ... ... ... ... мамандықтардың тізімі берілген. SQL –дің көмегімен
мамандық бойынша тізімді аламыз.Мысалы, механика мамандығы:
Бұл ... ... ... ... сұрыптауға болатындығын
айта кеткен жөн. Мәліметтерді сұрыптау арқылы табу өте қолайлы. ... ... ... ... 5 ... студенттердің тізімі не болмаса басқа да
мәлімет қажет болса онда оны шығару өте жеңіл.
Жалпы ... ... ... ...... ... ... архивтеп, дер кезінде қолданушыға тауып ... ... әрі ... күрделендіре беруге болады.Ең алдымен оның мақсатын,
қалай жұмыс жасау керектігін түсініп алған жөн.
Осы дипломдық жұмысты ... ... мен ... ... ... мәліметтер қоры, DELFI жөнінде көптеген мәліметтер алдым. Бұл ... ... ... мен ... ... ... ... сенемін.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтар болсақ, жоғарғы оқу ... ... үшін ... ... ... ... өте дұрыс.
Себебі, Қазақстанның ... ... ... ... саны ... көп. ... келген жерлеріне ... ... бір ... өте ... алыс ... ... ... беру үшін оның қайдан келгендігін анықтап алып
беріледі.Міне осындай жағдайларда оны осы автоматтандырылған ... беру ... оңай ... ... ... іске ... жерде
бұндай іздестіру әрекеттері көп ... ... және ... ақпараттың
дәлдігіне де сенімсіз қарауға тура келеді.
Осы дипломдық жұмыстың ... да бір ... ... ... ... ... мәліметті тез арада алу керек
болатын. Мұндай сараптауға ... ... ... көбінде
жоғарғы оқу орындарында пайдаланылады. Себебі өте күрделі ақпараттарды
топтастыруға мүмкіндік ... ... ... мәліметтер қорымен,онымен
қалай жұмыс жасау керектігін үйрену болатын.
Бұл ... ... ... берген пайдасы көп болды.
Студенттің өзінің іздену қабілетін ... ... те ... ... ... жүйелердің еліміздегі озық оқу орындарының жұмысында
маңызды рөл атқаратындығын ... ... ... Уэйт М., Прата С., Мартин Д. Язык СИ. Москва: "Мир", 1998 .
2. С.В.Федотова. Москва: “ Создание Windows – ... ... Delphi ... ... ... В.В. ... изд.” Нолидж ”: “ Работа в среде Delphi
”,2000.
4. ... А.Я. “ ... на Delphi - 7 ... ... ... беттер/.
5. Гофман В.Э, Хоманенко А.Д. “ Delphi - 6 ”-СПБ:БХВ.2001. /95-
103 беттер/.
6. Иванова Т.С, Ничушкина Т.Н, ... Е.К. “ ... ... программирование ”- Москва: изд.МГТУ
7. Им.Н.Э.Баумана, 2003.
8. Фаронов В.В. “Delphi - 6” ... курс – СПБ. ... ... , ... , А.С.Бижанова , Қ.Қ.Мақұлов
10. “ Turbo Pascal ”   Алматы , 2004.
11. “ Автоматизация  асновных ...... ... в ... библиотеке ”  , Сборник – Москва , 1980.
13. “ Автоматизация ... ... ...... ...  - ... ... “ Автоматизация систем управления ” 1,2 том (Теория и
методология ) Москва,1972.
15. “ ... ... ...... – “ ... Информационно – поисковый тезаурус по информатике.- М.Винити
,1987.
17. 8.  Шепитько В.Ю.Криминалистика. ... ... , ... ... О.А. ... ... ...
поискового тезауруса. М.Поликов , 2001.
19. Шемакин Ю.И. Автоматизация системы управления библиотекаря
М.Воениздат , ... ... ... ... ... ... Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, Menus, StdCtrls, ExtCtrls;
type
TForm1 = class(TForm)
MainMenu1: TMainMenu;
Dekanat1: TMenuItem;
studentterdintizimi1: TMenuItem;
jeketizimi1: TMenuItem;
mamandykboiynwatizim1: ... ... ... TMenuItem;
semestirdenalganbagalary1: TMenuItem;
wygu1: TMenuItem;
Image1: TImage;
Label1: TLabel;
N121: TMenuItem;
N1: TMenuItem;
procedure jeketizimi1Click(Sender: TObject);
procedure studentterdintizimi1Click(Sender: TObject);
procedure wygu1Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... ... ... TObject);
procedure N121Click(Sender: TObject);
procedure N1Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations ... Public ... ... ... Unit3, Unit2, Unit4, Unit5, Unit6, Unit8, ... ... TForm1.jeketizimi1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=False;//Студенттердің жеке тізімі
Form3.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.studentterdintizimi1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=False;//Студенттердің толық тізімі
Form2.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.wygu1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=False;//Ақпарат
Form7.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.Studenttinanketasy1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=False;// Студенттердің анкетасы
Form4.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.semestirdenalganbagalary1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=False;//Семестрден алған бағалары
Form5.Visible:=True;
end;
procedure TForm1.mamandykboiynwatizim1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=False;//Мамандық ... ... ... ... жеке тізімі
end;
procedure TForm1.N1Click(Sender: TObject);
begin
Close;//шығу коды
end;
end.
Студенттердің толық тізімі:
unit Unit2;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, ... Grids, DBGrids, DB, ... ... ... = ... ... TDataSource;
Table1: TTable;
DBNavigator1: TDBNavigator;
Edit1: TEdit;
Button2: TButton;
Query1: TQuery;
Image1: TImage;
CustomizeDlg1: TCustomizeDlg;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure Edit1Change(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public ... ... ... Unit1, ... ... TForm2.Button1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=True;//Кері қайту коды
Form2.Visible:=False;
end;
procedure TForm2.Button2Click(Sender: TObject);
begin
if not table1.locate('Fio', edit1.Text, ... ... ... ... коды
end;
procedure TForm2.Edit1Change(Sender: TObject);
begin
end;
end.
Жеке тізім:
unit Unit3;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, DB, DBTables, Grids, DBGrids, ... ... ... = ... ... TDataSource;
Table1: TTable;
Table2: TTable;
DBGrid2: TDBGrid;
DataSource2: TDataSource;
Button1: TButton;
Query1: TQuery;
DBNavigator1: TDBNavigator;
Image1: TImage;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public ... ... ... ... ... TForm3.Button1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=True;//кері қайту коды
Form3.Visible:=False;
end;
end.
Студентдің анкетасы:
unit Unit4;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... ... DB, ... Grids, DBGrids, ... ... = ... TDataSource;
DBGrid1: TDBGrid;
Table1: TTable;
Button1: TButton;
DBNavigator1: TDBNavigator;
Button2: TButton;
Edit1: TEdit;
PopupMenu1: TPopupMenu;
Query1: TQuery;
Query2: TQuery;
Image1: TImage;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure Edit1Change(Sender: TObject);
private
{ Private ... ... Public ... ... ... ... ... TForm4.Button1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=True;
Form4.Visible:=False;//кері қайту коды
end;
procedure TForm4.Button2Click(Sender: TObject);
begin
if not table1.locate('Sot.tel', edit1.Text, [locaseinsensitive,
lopartialkey])
then showmessage('tabylmady');//ұялы-телефон арқылы ... ... ... ... ... ... ... Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, DB, DBTables, Grids, DBGrids, ... ... ... = ... ... ... TDBGrid;
Table1: TTable;
Query1: TQuery;
DBNavigator1: TDBNavigator;
Image1: TImage;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
private
{ Private declarations ... Public ... ... TForm5;
implementation
uses Unit1;
{$R *.dfm}
procedure TForm5.Button1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=True;
Form5.Visible:=False;//кері қайту
end;
end.
Мамандық бойынша ... ... ... ... ... Classes, ... Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, DB, DBTables, Grids, DBGrids, ExtCtrls, DBCtrls,
jpeg;
type
TForm6 = class(TForm)
DBGrid1: TDBGrid;
Table1: ... ... ... ... TButton;
Query1: TQuery;
DBNavigator1: TDBNavigator;
Image1: TImage;
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
private
{ Private ... ... Public ... }
end;
var
Form6: TForm6;
implementation
uses Unit1;
{$R *.dfm}
procedure TForm6.Button1Click(Sender: TObject);
begin
if not ... ... ... showmessage('tabylmady');//Аты-жөнімен іздеу коды
end;
procedure TForm6.Button2Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Visible:=True;//кері қайту коды
Form6.Visible:=False;
end;
end.
Ақпарат:
unit ... ... ... Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, jpeg, ExtCtrls, StdCtrls;
type
TForm7 = class(TForm)
Image1: TImage;
StaticText1: TStaticText;
StaticText2: TStaticText;
StaticText3: TStaticText;
StaticText4: TStaticText;
StaticText5: TStaticText;
StaticText6: TStaticText;
procedure Image1Click(Sender: TObject);
private
{ Private ... ... Public ... ... ... ... ... TObject);
begin
end;
end.
Студенттердің жеке тізімі:
unit Unit8;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... ... DBCtrls, ... Mask, ExtDlgs, ... = ... ... TDBEdit;
DBEdit3: TDBEdit;
DBNavigator1: TDBNavigator;
DBImage1: TDBImage;
OpenPictureDialog1: TOpenPictureDialog;
Button1: TButton;
DBEdit4: TDBEdit;
DBEdit5: TDBEdit;
DBEdit6: TDBEdit;
DBEdit7: TDBEdit;
Button2: TButton;
Button3: TButton;
Button4: TButton;
Button5: TButton;
Button6: TButton;
Button7: TButton;
Button8: TButton;
Image1: TImage;
procedure ... ... ... ... ... TObject; ... Private ... ... Public ... }
end;
var
Form8: TForm8;
implementation
uses Unit4;
{$R *.dfm}
procedure TForm8.Button1Click(Sender: TObject);
begin
if openpicturedialog1.Execute then
dbimage1.Picture.LoadFromFile(openpicturedialog1.FileName);
end;//суретті қою ... ... ... ... TObject; Button:
TNavigateBtn);
begin
end;
end.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Деканат жұмысын автоматтандыру25 бет
Delphi ортасында бір айнымалының функциясын зерттеу әдістемесін жасау18 бет
Delphi-дің 7 версиясымен танысу20 бет
III - XI ғасырлардағы индияда феодалдық қатынастардың қалыптаса бастауы46 бет
XІX-XX ғасырдағы Ресейдегі саяси және құқық тарихы9 бет
«Циклопропанкарбон қышқылының биологиялық активті жаңа туындыларын синтездеу»49 бет
Адам санасы4 бет
Амин қышқылдарының алмасуы5 бет
Бір өлшемді жиындарға амалдар қолдану11 бет
Берілгендер қорындағы кестеледі біріктірудің теориялық негіздері35 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь