Математика сабағында жаңа ақпараттық технологияларды қолдана отырып оқушылардың құзыреттілігін арттыру

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1 БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯЛАР
1.1 Білім беруді ақпараттандыру және оның приоритеттері ... ... ... ... ... ... ... .8
1.2 Мектептегі білім беру жүйесінде оқыту үрдісін технологияландыру ... ... 11
1.3 Білім беруде жаңа ақпараттық технологияны қолданудың мүмкіндіктері және негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

2 МАТЕМАТИКА САБАҒЫНДА ЖАҢА АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНА ОТЫРЫП ОҚУШЫЛАРДЫҢ ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН АРТТЫРУ АРҚЫЛЫ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚТАРЫН АРТТЫРУ.
2.1 Математика сабағында оқушылардың пәндік құзырлылығын қалыптастырудың мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.2 Оқушылар шығармашылығының тәрбиелік мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42
2.3 Оқушылардың ойлау қабілеттерін ұлттық және логикалық есептер арқылы дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 74
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .80
КІРІСПЕ

Республика ұстаздарының негізгі мақсаты – қоғам дамуының қазіргі кезеңіне сай жастардың саналы ойлауын қалыптастыру, шығармашыл, өз мамандығын дұрыс таңдаған, ой-өрісі жоғары жеке тұлға дайындау.
Қоғамның дамып-өркендеуі, оның әлеуметтік-мәдени этностық ерекшеліктерін толық меңгеріп, өзгерістер, жаңалықтар, ұғымдар туралы болып жатқан барлық мәселелерге мән бере отырып, салауатты өмір салтын құруда, білім беру саласындағы инновацияны меңгеруде, қоғамымызды ізгілендіруде мұғалімдерге, олардың кәсіптік сапаларына, білімділігі, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге қабілеттілігі, мәдениеті, парасаттылығы, т.б. қасиеттеріне байланысты екендігін, мұғалімдік мамандықтың жан-жақты білімді, шынайы сезімтал болуды, шәкірттеріне шексіз сүйіспеншілікті беруді талап ететінін, еңбегінің нәтижесі әр күн сайын балаларға қуаныш әкелгенде ғана жемісті болатынын ұғындыру.
Бүгінгі таңда ғасырлар қойнауында жатқан ұлттық тәрбиенің озық әрі өнегелі дәстүрлерін, асыл қасиеттерін оқушылардың бойында қалыптастыру, этнопедагогика материалдарын ұтымды пайдалану – аса маңызды міндеттердің бірі. ХХІ ғасыр – қатаң бәсеке ғасыры. Еліміздің білім беру жүйесі әлемдік білім беру кеңістігіне бағыт алуда. Бүгінгі күні қазақ халқының ұлттық мәдениетінің қайта өркендеу жағдайында жеткіншек ұрпақты ұлттық дәстүрлерде тәрбиелеудің заңды объективті қажеттігі туды. Қай заманда болсын жас ұрпақтың өнеге тұтар өзіндік ұлттық тәлім-тәрбиесі болатындығы белгілі. Егеменді Қазақстан Республикасының болашақ ұрпақтарының сана-сезімін, ұлттық психологиясын, оның ерте замандағы ата-бабалар салт-дәстүрімен сабақтастыра тәрбиелеу қазіргі күннің ең өзекті мәселесі екендігін өмірдің өзі көрсетіп отыр.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында «Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау;... оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» делінген. Қазіргі мектеп жағдайындағы білім берудің ұлттық моделіне оқыту мен тәрбие берудің соңғы әдіс-тәсілдерін, инновациялық технологияны игерген, психологиялық, педагогикалық жұмыста қалыптасқан, ескі сүрлеуден тез арада арылуға қабілетті және нақты тәжірибелік іс-әрекет үстінде өзіндік даңғыл жолын салуға икемді, шығармашылық педагогикалық зерттеуші болуды талап етеді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Сұрақ және жауаптың оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамытудағы орны //«Қазақстандағы және онымен шектес аумақтардағы инновациялық білім беру мен әлеуметтік мәдени саясат: тәжірибе, мәселелер мен перспективалар» атты халықаралық ғылыми-теориялық конференцияның материалдары. – Астана: Еуразиялық гуманитарлық институты, 2005 ж., 520-522 б.
2. Жазба жұмыстары арқылы оқушыны логикалық ойлауға үйрету. //Ізденіс. Халықаралық ғылыми-педагогикалық «Қазақстан жоғары мектебі» журналының ғылыми қосымшасы – Алматы, 2006 ж., №1 280-282 б.
3. Математика сабағында оқушының логикалық ойлау қабілетін дамыту //«Әлеуметтік ғылымдардың өзекті мәселелері» ғылыми мақалалар жинағы. Шымкент әлеуметтік-педагогикалық университеті, 2006 ж., 29-32б.
4. Оқушылардың ойлауын дамытуда абстракциялау тәсілінің алатын орны. //Ұлт тағлымы. Халықаралық ғылыми-педагогикалық басылым – Алматы, 2007 ж., №3. 59-63б.
5. Орта мектеп оқушыларын математикаға оқыту барысында дидактикалық ойындарды қолданудың қазіргі жағдайы //М.Сапарбаев атындағы ОҚГИ-ның 15 жылдығына арналған «Қазіргі таңдағы білім мен ғылымның мәселелері» атты VІ Халықаралық ғылыми-практикалық конференция. 1-том.-Шымкент 2009 ж., 81-84б.
6. Жаңа білімді игеруге даярлау мәселелері. //Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институтының хабаршысы. − Ақтөбе, 2006ж., 2 (3) 119-122 б.
7. Мектеп оқушыларында оқу әрекетін қалыптастырудың теориялық мәселелері //12 жылдық білім.-Астана, 2008 ж., №4 36-48б.
8. Оқушылардың оқу әрекетіне деген рефлексивті қатынасының қалыптасу көрсеткіштері мен оны анықтау жолдары //Қазақстан орта мектебі, 2008 ж., №11.7-12 б.
9. Есеп-рефлексивті қатынасты қалыптастырудың құралы ретінде //Шағын мектеп, 2008 ж., 45–48б.
10. Мектеп оқушыларын өзіндік рефлексияға бейімдеу //Шағын мектеп, 2008 ж., № 9-10. 41-45б.
11. Математика сабақтарында оқушылардың оқу іс-әрекетіне рефлексивтік қатынастарын қалыптастыру арқылы ойлау қабілеттерін дамытуға бағытталған тапсырмалар: Оқу-әдістемелік құрал. Астана, 2010ж., 110 б.
12. Ершов А.П. Компьютеризация школы и математическое образование. Основные направления работ по программе «Информатизация образования». ИНФО. – 1992-№5,6.
13. Кателл Д. Информационные и коммуникационные технологии для активного обучения. ИНФО-2004-№3.
14. Машбиц Е.И.Психолого-педагогические проблемы компьютеризации обучения. М., Педагогика, 1988 ж.
15. Методика преподавания информатики: Учебное пособие для студентов педвузов/М.П.Лапчик и др. М.: «Академия», 2001ж., 624 б.
16. Полат Е.С. и др. Новые педагогические и информационные технологии в системе образования: Учебное пособие для студентов педвузов и системы повышения квалификации педкадров. Москва: «Академия», 1999 ж., 224 б.
17. Әбілқасымова А.Е. және баскалар. Математиканы оқытудың теориясы мен әдістемесі. Алматы-1998ж.
18. Бидосов Э. Математиканы оқыту методикасы. Алматы. Мектеп, 1989ж.
19. ҚР жалпыға міндетті білім берудің мемлекеттік стандарттары; жоба, // 12 жылдық білім беру, 2006ж.
20. Сыни тұрғысынан ойлау технологиясын сабаққа тиімді пайдалану 2005ж., №4.
21. Сыни тұрғысынан ойлау технологиясы // Педагогикалық кеңес, 2009ж, №5.
22. Қазақстан мектебі 6/2009ж«Дауыс пен көрініс» Оқу мен жазу арқылы сыни тұрғыдан ойлау туралы ұлттық журнал №1 «5» 2001ж, №2/2002ж.
23. Қ.М.Нағымжанова. Инновациялы-креативті технологиялар// Өскемен Медиа Альянс.-2005ж.
24. Иманбекова Ж. Жаңа технологиялармен оқыту әдістері // Қазақ тілі мен әдебиеті.-2003ж., №7
25. К.Күнантаева, А.Алшымбаева. Бәсекеге қабілетті қоғамның негізі – сапалы білім//Бастауыш мектеп.-2007ж., №1 21-26 б.
26. Ү.Жазықбаева. 12 жылдық білім беру мерзіміндегі жалпы орта білімнің алғы шарттары. 2006ж., №1
27. И.Бикирова. Шығармашылық –натижелі оқыту негізі. 2006ж., №5
28. Категория: Новые технологии в обучении 2011ж., 12-14) б.
29. К. Бұзаубақова Жаңа педагогикалық технологияны меңгеру-міндет// Қазақстан мектебі 2005ж., №9-10, 58-60 б.
30. Б.Қасенова Оқу-тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру және педагогикалық технологияларды пайдалану // Бастауыш мектепте оқыту = Обучение в начальной школе. – 2009ж., № 6. 24-26 б.
31. А. Бекеева Дамыта оқыту технологиясын пайдаланудың теориялық негіздері. 2009ж., № 6. 6-7 б.
32. С.Б.ҚҰлдыбаева Білім беру жүйесіндегі жаңа педагогикалық технология // Білім. Образование. – 2009ж. - № 6. 27-30 б.
33. С.С.Дайырбеков Білім берушінің ақпараттық технологияны қолдануда біліктілігін жоғарылату мәселелері // Білім = Образование. 2009 ж., № 6. 34-36 б.
34. Б.Аханова Шығармашылық тұлға қалыптастыру // Сыныптағы тәрбие. - №1.19-22 б.
35. Жеке тұлғаға бағытталған сабаққа қойылатын талаптар //Қазақстан тарихы әдістемелік журнал.-2008 ж., 18-24 б.
36. Г.Ешанова, Сұлтанбек Қожахметовтің жеке тұлғаның дамуына бағытталған ой- пікірлер// Қазақстан жоғары мектебі. -2006 ж., №1. 96-99 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................................................................4
1 БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯЛАР
1.1 Білім беруді ақпараттандыру және оның ... ... ... беру жүйесінде оқыту үрдісін технологияландыру........11
1.3 Білім беруде жаңа ақпараттық технологияны ... ... және ... ... МАТЕМАТИКА САБАҒЫНДА ЖАҢА АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНА ОТЫРЫП ОҚУШЫЛАРДЫҢ ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН АРТТЫРУ АРҚЫЛЫ ... ... ... сабағында оқушылардың пәндік құзырлылығын қалыптастырудың мазмұны .................................................................................34
2.2 Оқушылар шығармашылығының тәрбиелік мәні.......................................42
2.3 ... ... ... ... және логикалық есептер арқылы дамыту.......................................................................................................49
ҚОРЫТЫНДЫ........................................................................................................74
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.............................................................77
ҚОСЫМША.............................................................................................................80
КІРІСПЕ
Республика ұстаздарының негізгі мақсаты - қоғам дамуының қазіргі кезеңіне сай жастардың саналы ... ... ... өз мамандығын дұрыс таңдаған, ой-өрісі жоғары жеке тұлға дайындау.
Қоғамның дамып-өркендеуі, оның әлеуметтік-мәдени этностық ерекшеліктерін ... ... ... ... ... туралы болып жатқан барлық мәселелерге мән бере отырып, салауатты өмір салтын құруда, білім беру саласындағы ... ... ... ізгілендіруде мұғалімдерге, олардың кәсіптік сапаларына, білімділігі, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге қабілеттілігі, мәдениеті, парасаттылығы, т.б. қасиеттеріне байланысты екендігін, ... ... ... ... ... сезімтал болуды, шәкірттеріне шексіз сүйіспеншілікті беруді талап ететінін, ... ... әр күн ... балаларға қуаныш әкелгенде ғана жемісті болатынын ұғындыру.
Бүгінгі таңда ғасырлар ... ... ... ... озық әрі ... дәстүрлерін, асыл қасиеттерін оқушылардың бойында қалыптастыру, этнопедагогика материалдарын ұтымды пайдалану - аса маңызды міндеттердің бірі. ХХІ ғасыр - ... ... ... ... ... беру ... ... білім беру кеңістігіне бағыт алуда. Бүгінгі күні қазақ халқының ұлттық мәдениетінің ... ... ... ... ... ұлттық дәстүрлерде тәрбиелеудің заңды объективті қажеттігі туды. Қай заманда болсын жас ұрпақтың өнеге тұтар өзіндік ұлттық тәлім-тәрбиесі болатындығы белгілі. Егеменді ... ... ... ... сана-сезімін, ұлттық психологиясын, оның ерте замандағы ата-бабалар салт-дәстүрімен сабақтастыра тәрбиелеу қазіргі күннің ең өзекті мәселесі екендігін өмірдің өзі көрсетіп отыр.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... берудің ұлттық моделіне оқыту мен тәрбие берудің соңғы әдіс-тәсілдерін, инновациялық технологияны игерген, психологиялық, педагогикалық жұмыста қалыптасқан, ескі сүрлеуден тез арада ... ... және ... ... ... ... өзіндік даңғыл жолын салуға икемді, шығармашылық педагогикалық зерттеуші болуды талап етеді.
Ұстаз ... ... - ... оқушының жүрегіне жол табуда, әрбір баланың бойындағы қабылетті дамыту үшін ... ... Ең ... ... ... өзін тұлға ретінде сезінуіне көмектесуі керек, оның бойында өзін, өмірде, әлемді тануға деген қажеттілікті оята білуі керек, әрбір ... үшін ... ... ... ... ... жауапкершілікті, адамгершілік қадір-қасиетті сезінуді тәрбилеуі керек. Танымның қиын жолындағы балалар жетістігі мұғалімнің әрбір ... ... ... артуына, оның табандылығы мен шыдамдылығына, шәкіртіне дер кезінде көмекке келе білуіне тікелей байланысты.
Баланың қабілеттерін дамыту мәселесі өзінің тамырын ... ... ... ... ... грек ... және философы Сократ өз оқушыларының дамуына үнемі қамқорлық жасап отырған.
Адамның ақыл- ойын, ... ... ... оны ... ... ... мәселесіне бірнеше күрделі еңбектерін тікелей арнаған шығыстың әйгілі ойшылы Әл-Фараби ... бір ... ... ұлы Абай өзінің қырық үшінші қара сөзінде бала ... ... ... әрі қалай дамытуды, шыңдауды қажет ететінін, сонда ғана олар пайдаға асатынын жазған. Ал назардан тыс қалған ... ... ... жоқ болатынын айтқан.
М.Жұмабаев өзінің педогогика оқулығында баланың ... ... ... Ол үшін оның ... ... еркін, зейінін қалыптастыру керек екенін жазады.
Баланың шығармашылық қабілеттерін ... ... ... ең ... ... мәнін терең түсініп алуды талап етеді.
Шығармашылық- жаңа нәрсе ойлап табуға бағытталған қабілеттер деңгейі. Ал ... мәні ... ... келіп соғады. Демек бұрын тәжірибеде болмаған жаңа нәрсе ойлап, жетістікке қол жеткізу деген сөз. Ал мәселесін ... ... ... оны ұғымымен қатар қояды. Өйткені әрбір жаңалық, ... ... ... ... жаңа ... сапаға көтереді [1, 522б]. ... біз ... ... ... болғанымен, ондағы тұлғаның, адамзаттың қоғамның дамуына әсер ететін ерекше ... бар ... ... қабілет деген не? Қабілеттердің деңгейге көтерілуі неге байланысты? - деген сұрақтар әрбір ұстазды мазалайды деп ... ... ... өте күрделі процесс және ол адамға ғана тән. Шығармашылық- адамның іс- әрекетінің түрін іздейді. Проблеманы өзінше, жаңаша шешуге талпыныс ... ... ... 2 ... ... дамиды:
Біріншіден, кез келген бала адамзат баласының осы кезге дейінгі жинақтаған тәжірбиесін меңгертуге бағытталған оқу әрекеті арқылы ... ... ... ... ... кез ... ... шығармашылық әрекеттер орындау арқылы өзінің мүмкіндіктерін дамытады. Оқу әрекетінен шығармашылық әрекеттің айырмашылығы ол баланың өзін-өзі қалыптасуына, өз идеясын ... ... ... жаңа ... ... ... ... тапсырмалар шешуді табыспен меңгере алады.
Ол үшін мына төмендегі шарттар орындалуы тиіс:
Біріншіден-баланың шығармашылық қабілеттерін дамыту ісін ерте бастан қолға алу. ... біз тіл ... үшін ... ... сәтінен бастап сөйлесе бастаймыз ғой. Музыканттар жанұясында ... ... ... ... ... сол өнер ... өте ерте ашылады. Осыны басқа қабілеттер дамытуға неге пайдаланбасқа?
Екіншіден-баланың жүйелі, ... ... ... ... ... ... Ерекше ойды талап ететін әлеуметтік қарым-қатынастар шығармашылық қабілеттерді дамытуға тиімді әсер етеді деп ойлаймыз.
Үшіншіден-шығармашылық жұмыстар баланың ... ... ең ... ... ... ... ... тынымсыз ой қызметі ғана бала дамуында үлкен ... ... ең ... ... әрекетінің әр түрімен айналысуға, тыңдауға деген еркіндігінің болуы. Баланың жұмыспен ... ... ... ... ... ... десе де өз еркі ... керек. Мұндай қызығушылық, қажеттілік табысқа жетудің бірден-бір кепілі болып табылды.
Енді осы ... ... ... толығырақ тоқталып өтейік.
Диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі Математиканы оқытуды жақсарту мақсатында әртүрлі технологияларды пайдалануға арналған жаңа әдістерді ары ... ... жөн. Бұл ... сыни ... ... ... маңызы үлкен. Тұлғалық бағдарлы көзқарас тұрғысынан қарастыратын болса, ... мен ... ... ... ... түсінуге, монологтан диалогқа, әлеуметтік бақылаудан дамытуға, басқарудан өзін-өзі басқаруға көшу болып табылады. Мұғалімнің ... ... - ... ... оқушылардың өзара түсінуі, оларға шығармашылық үшін жағдай жасау, еркіндік беру.
Диплом жұмысын ... ... ... жаңа ... ... қолдана отырып оқушылардың құзыреттілігін арттыру арқылы шығармашылықтарын дамыту жолдарын ... ... өзі ... ... да, сол ... ... бар, саналы дәлелдермен нақтылай түседі. Сонымен қатар ол сол мәселені шешудің басқа да жолдарының бар екендігін мойындайды да, өзі ... ... ... ... ... ... қонымды екендігін дәлелдеуге тырысады.
Диплом жұмысының практикалық маңыздылығы Орта мектепте математика ... жаңа ... ... ... ... ... ... арттыру арқылы шығармашылықтарын дамытып, сабақтар жүргізу жүйесін дайындап, әдістемесі практикалық қолданыс деңгейіне ... ... ... ... ... Қоғам дамуының қазіргі кезеңіне сай жастардың саналы ойлауын қалыптастыру, шығармашыл, өз мамандығын ... ... ... ... жеке ... дайындау. Оқушыларға математикалық бiлiм дағдылар жүйесiн берумен қатар, математика пәнi мектепте басқа да бiлiм беру мiндеттерiн ... ... а) ... бiздi ... ... болмысты танып бiлудiң математикалық әдiстерiн игеруiне жәрдемдесу; ә) оқушыларды ауызша және жазбаша математика ... ... ... ... ... да нұсқалық, толықтық); б) оқушыларды математика бойынша алған бiлiм, дағдыларын оқу және өз бетiмен бiлiм алу барысында белсендi ... ... ... ... ... ... сабағында жаңа ақпараттық технологияларды қолдана отырып оқушылардың құзыреттілігін арттыру арқылы шығармашылықтарын ... және жаңа ... ... ... сабағында қолдану арқылы білім сапасын ... ... ... ... жаңа ... ... сипаттама;
* математиканы оқытудың мақсаттары мен ұйымдастырылу әдістеріне ... ... ... жаңа ... ... ... ... айқындау, оқушылардың құзыреттілігін артыру арқылы шығармашылықтарын дамыту;
* ұжымдық шығармашылық жұмыстарды ... ... ... пәні ... ... ... жұмысының зерттеу объектісі математиканы оқытудағы оқушылардың құзыреттілігін арттыру арқылы шығармашылықтарын дамыту
Диплом жұмысының теориялық және ... ... ... ... ... ... білім беру стандарты, математиканы оқытудың теориялық және әдістемелік негіздері.
Диплом жұмысының практикалық базасы Арқалық қалалық әмбебап кітапханасы, Ы. ... ... ... ... ... институтының кітапханасы.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған ... ... және ... ... ... БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯЛАР
+ Білім беруді ақпараттандыру және оның приоритеттері
ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына ... ... жеке ... оның ... әлемін, қабілеті мен ынтасын дамыту бүгінгі таңдағы негізгі мәселенің бірі. Оның себебі оқушы өз ... ... ... ... өз ... ... ... тәжірибеде, өмірде пайдалануды үйренбеген.
Математика пәнін оқыту үрдісінде компьютерді қолдану мұғалім мен оқушы қарым-қатынасының бұрынғы қалыптасқан жүйесін, олардың іс-әрекеттерінің ... ... ... ... ұшыратады.
Қазіргі уақытта , деген сөз тіркестері біздің сөздік қорымызға еніп келеді. Қоғамды ақпараттандыру дегеніміз-ғылыми техникалық прогресс жетістіктерінің күнделікті тұрмысқа ... ... ... яғни адам ... ... ... түрлерінің жан-жақты әсер етуі мен ролінің жоғарылауына байланысты объективті процесс болып табылады.
Әлем ақпараттық коғамға аяқ басқан қазіргі заманда ақпараттық ... ... кез ... ... дамуының басты дәлелі болып отыр.
Қазақстан үшін тактикалық әрі стратегиялық дамудың басым міндеттерінің бірі-білім беру жүйесін ақпараттандыру ... ... ... ... жылы республикада орта білім беру жүйесін ақпараттандырудың мемлекеттік бағдарламасы қабылдануы бұл істі мемлекет көлемінде қолға алудың басы ... ... ... ... ... ... мекпептері компьютерлендірілді, 58 оқушыға бір компьютерден келеді [2, 282 б].
Бүгінде біз орта білім беруді одан әрі ... ... ... ... ол ... тұрғыда болады және компыотерліксауаттылықтан жеке тұлғаның ақпараттык мөдениетінің іргелі операциялық негіздеріне ауысуды білдіреді, мұнда әрбір оқушы ақпаратқа, қазіргі ... ... ... салып қана қоймай, оны тиімді қолдана білуі, Интернет ғаламдық ақпарат желісін пайдалана алуы тиіс.
Білім бepyдi ақпараттандыру - бұл ... ... ... ... ... беру саласына қолданудың методологиялық және тәжірибелік құндылықтарын зерттеп, оқыту мен тәрбиелеудін психологиялық және педагогикалық мақсаттарына бағыттап ... ету ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында біртұтас білімдік ақпараттық ортаны құру ... ... Олай ... білім беру саласында жаңа ақпараттық технологияны пайдалануға, Қазақстан Республикасындағы ақпараттық кеңістікті ... ... беру ... ... мүмкіндік береді.
Білім бepyдi ақпараттандырудың негізгі міндеmmepi:
+ ақпараттық және телекоммуникациялық техникалық құралдармен қамтамасыз ету;
+ білім беруді акпараттандыру бойынша ... ... ... жүзеге асыру;
+ оқу-тәрбие процесіне жаңа ақпараттық технологияны енгізуді қамтамасыз ету бойынша ғылыми-ізденушілік және ... ... ... ... ... ... жасақталатын жалпыға міндетті білім стандарттарының және оқу-әдістемелік кешендерінің мазмұнын ақпараттық технологияны пайдалану мүмкіндіктерімен жетілдіру, білім ... ... ... ... ... білім беру мекемелерінің қызметкерлері үшін бағдарламалық-техникалық құралдарды қамтамасыз ету және ... ... ... оқулықтарды жасақтау;
* педагог кадрларды жаңа ақпараттық технологияны өз қызметтеріне еркін пайдалана білуге дайындау және жуйелі ... ... ... бepyдi ... қағидалары:
+ қоғамның әрбір мүшесі үшін алынатын білімдер мен мәліметтердің түсініктілігі;
+ жеке тұлғаның интеллектуалдық және шығармашылық қабілеттерін дамыту;
+ ... мен ... ... ... компьютерлік сауаттылық;
+ оқыту мен тәрбиелеудің жылдамдығы (интенсификация).
Білім бepyдi ақпараттандыру процесі мына ... ... ...
o ... беру жүйесінің басқару ... ... ... мен ... ... ... арқылы оның ... ... ... және ... ... коммуникациялық желілерді қолдану;
o ақпараттық қоғам жағдайында жеке тұлғаның даму бағыттарының міндеттерін негізге ала отырып, оқытудың ... ... мен оны ... формаларын таңдау мен оның методологиясын жетілдіру;
o үйренушінің ... ... ... ... ... ... түрлі ақпараттарды өздігінен өңдеу сияқты әрекеттерге бағытталған оқытудың әдістемелік жүйесін ақпараттық-коммуникациялық технология арқылы құру;
o үйренушінің білім деңгейін ... мен ... ... ... ... ... тecтiлeyдi құру мен оны қолдану.
Нәтижелер:
+ жаңа акпараттық ... ... ... ... ... ... жаңа ақпараттық және телекоммуникациялық технологияларды енгізу арқылы білім беру мазмұнын жаңарту;
+ жаңа ақпараттық технологияны қолдану саласы бойынша оқушылардың мамандыққа ... ... ... ... ... және шет ... жинақталған ақпараттық ресурстарға жедел ену;
+ мультимедиялық электрондық ... ... ... және ... ... ... ... ету;
+ отандык білім беру жуйелерін біртұтас әлемдік ... ... ... ену ... ... білім берудің телекоммуникациялық желілерін құру;
+ республиканың білім беру мекемелерін басқарудың ... ... ... ... ... білім берудің басқару салаларының ақпараттык желісін құру.
Білім беруді ақпараттандыруды дамыту индикаторлары:
І. Нормативтік-құқықтық қамтамасы ету;
1. Орта ... беру ... ... ... ... (ҚР Президентінің № 3645 өкімімен 1997 жылы 22 қыркүйекте бекітілген)
2. Қазақстан Республикасы бастауыш және орта ... оқу ... ... ... (ҚР ... № 616 ... 2001 ... 10-мамырында бекітіген)
3. Қазақстан Республикасы Үкіметтің 2001 жылғы 6 тамыздағы № 1037 қаулысымен ...
II. ... ... ету
Кезендер бойынша мамандардың ақпараттық мәдениетін қалыптастыру:
І-кезең (компьютермен жұмыс ... ... ) ... ...
IV-кезең
III. Глобальды коммуникациялық құралдар
Интернетке қосылу арқылы әлемдік білімдік ... ... ... оқыту формасына көшу [3, 32 б.].
1.2 Мектептегі білім беру жүйесінде оқыту үрдісін технологияландыру
Технология ұғымы біздің жүзжылдықта негізгі жалпы ғылымдық ұғымдардың бірі ... ... ... ... ... технология теория мен практиканың арақатынасы контексінде қарастырылады. Мәні жағынан ... ... ... мен практика әрқашанда бір-бірімен өзара тығыз байланысты. Бұл әрекеттестіктің өзгешелігін сипаттай отырып К.Поппер ... мен ... ... ... ... атап ... Философтардың дәлелдеуінше, теория адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталып, өзі ... ... ... ... ету оның ... ... ... процестердің барысына тікелей емес, технологиялық үлгілер арқылы жанама түрде әсер етеді. Теорияның практикадан ажырауының негізгі себептерінің бірі - ... ... ... мен ... ... Осыған байланысты қазіргі уақытта педагогика ғылымында да технологиялық ... ... арта ... Өсіп келе ... ... ... тәрбиені меңгеруге дайындау сапасын жоғарылату мақсатында қазіргі кезеңдегі технологияларды пайдалану талпыныстары көптеген педагогтар мен тәжірибелі мұғалімдердің оқыту және тәрбиелеуді ... ... ... ұйымдастыруға деген ұмтылыстарынан туындады деп айтуға болады.
Технология сөзі ... ... ... грек ... ... ... ... шикізат, материал немесе жартылай фабрикаттың формаларын, қасиеттерін, жағдайларын өңдеу, дайындау, өзгерту әдістерінің жиынтығы, мысалы: металдар технологиясы, ... ... ... ... ... ... ... келетін құралдарымен шикізат, материал немесе жартылай фабрикатқа әсер ететін ... ... ... ... ... ... жылдары оқу процесіне техникалық оқыту құралдарын ендіру басталғанда, ұғымы пайда болып, келесі жылдары бұл ұғым ... 50-60 ... ... бұл ұғым ... және ... ... ... беттерінде, халықаралық конференция материалдарында кеңінен талқыланып, оған түсінік берудің екі бағыты анықталды. ... ... ... оқыту құралдарымен байланысты болған, ал екінші бағыт ретінде белгіленді. 60-шы ... ... ... ... ... Оның ... ... психолог Б.Скиннер негізін қалаған материалды меңгеруді ақпараттың бөліктерін жүйелі бағдарлама ретінде ... және оны ... ... басқарудың тиімділігін арттыруды ұсынған бағдарламалық оқытумен тығыз байланысты.70-ші жылдары компьютерлік-бағдарламалық құралдарыды қолдану арқылы ақпаратты ... ... ... ... ... ретінде түсіндірілетін туындады.Кейінірек жоғары білім беру саласында мамандарды дайындаудың ... ... бірі өзін ... ... ... ... ... кешені ретінде көрсететін дистанциялық оқыту технологиясы пайда болды.80-ші жылдары техникалық және компьютерлік жүйелердің дамуы салдарынан және ұғымдары ... ... ... және ... ... мен ... ... ретінде жете түсіндіріле бастады [4, 63 б.].
Қоғамымыздың қазіргі даму кезеңіндегі басты мәселелердің бірі - мектептегі білім беру жүйесінде оқыту үрдісін ... ... орай ... ... ... ... мектеп тәжірибесіне енгізілуде.
Технологияның міндеттерін түсіндіре отырып: Педагогикалық технологияны жобалаудағы жетекші ... - ... ... ... ... ең бастысы - білімді меңгеруге іштей дәлелденген, қалыптасқан қызығушылығы мен ... ... алу ... - деп ... ... ... негізінде келешек ұрпақтың еркін дамуына, жан-жақты білім алуына, белсенді, шығармашыл болуына жағдай жасалады. Жоғарыда келтірілген ғалымдардың еңбектерін және ... ... ... ... педагогикалық технологияларды атқаратын мақсат-міндеттеріне және олардың іс-әрекетіне қарай жүйелеп бір схемаға келтіруге болады (Сурет 1) сәйкес.
Сурет 1. ... ... ... ... ... ету педагогикасынан қарым-қатынас педагогикасына көшу. Бұл балаға ... ... ... ... мен ... ... бірлігі:
* мұғалім - оқушы, оқушы - мұғалім, оқушы - оқушы, оқушы да - ... ... де - ... оқушының жеке басына ізгілік қарым-қатынас;
* оқушы мен мұғалім арасындағы өзара түсінушілік, ынтымақтастық қарым-қатынас.
Білім беруді ... ... (Ш.А. ... ... ... етіп ... олардың танымдық күшін қалыптастыру және дамыту, баланың жаны мен ... ... ... ... ... ... Дидакгикалық, тәрбиелік, дамытушылық, әлеуметтендірушілік мақсатқа жету. Ойындық іс-әрекеттің психологиялық механизмі жеке бастық ... ... ... Баланың бойындағы білімдік, танымдық, шығармашылық қасиеттерін аша түсуді көздейді.
Проблемалық (мәселелік) оқыту технологиясы. Оқушыны өз бетімен ізденуге үйрету, ... ... және ... ... дамыту. Атап айтканда:
- оқушының белсенділігін арттыру;
- оқу материалында баланы ... ... ... ... ... ... ... арқылы ғана қабылдап қоймайды, білімге деген қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында меңгереді;
- оқытудың бала өмірімен, еңбегімен байланыстылығы.
Тірек ... ... ... ... ... ... (Шаталов В.Ф.) мынаны көздейді:
- білім, білік, дағдыны қалыптастыру;
- барлық баланы оқыту (жеке әлеуметтік өміріне қарамастан);
- оқытуды жеделдету (орта мектепті 9 ... ... ... ... кезеңдік бақылау, жоғары деңгейдегі қиыншылық, блокпен оқыту, тірек қолдану; жеке ... ... ... ... еркімен оқыту; әр оқушының жобасының жариялылығы, түзетуге, өсуге, табысқа жетуге жағдай жасау; оқыту мен гәрбиенің бірлігі.
Түсіндіре оза оқыту технологиясы (С.Н.Лысенкова). ... ... ... ... Оқу ... ... жүйелілігі; саралау, әр оқушыға берілетін тапсырманың қолайлылығы; бағларламаның, кейбір ... ... ... қиын ... ... ... ... қолдану. Сабақты пысықтауға әуелі озаттар, сосын орташалар, ең соңында нашар оқушылар қатыстырылады; бірте-бірте толық дербесгікке ... ... ... ... ... түсіністік, өзара көмек, ынтымақтастық қарым-қатынас; оқушының қателігін ескерту, бірақ жазғырмау; үй ... тек әр ... ... ... ... ... ... дағдыны дамыта меңгерту; түсіндіруді қабылдау [5, 84б.].
Міндетті нәтижелерге негізделген деңгейлік ... ... ... ... білік, дағды меңгерту, мемлекеттік стандарт көлемінде білім беру. Әр оқушыны оның қабілеті мен мүмкіндік деңгейіне орай оқыту, оқытуды оқушылардың ... ... ... сәйкес бейімдеу, ыңғайлау. Білімнің базалық деңгейінің барлық оқушылар үшін міндеттілігі, оқушыларға берілген тапсырманың саралануы, тапсырма ... күш ... және ... ... шарт.
Бағдарламалап оқыту технологиясы (Б.Скинер, Н.Краудер, В.Л.Беспалько). Ғылыми негізде түзілген ... ... ... ... ... ... жеке қасиеттерін ескере отырып оқыту. Оқыту құралдарының көмегімен бағдарламаланған оқу ... ... файл ... ... ... ... ... бірізділікпен беріледі.
Оқытудың компьютерлік технологиясы.Ақпаратпен жұмыс істей білуді қалыптастыру және қатынас қабілетін дамыту, жеке басты ақпараттық ... ... ... ... оқушының тікелей компьютермен қатынасы арқылы орындалады.Яғни баланың жеке қасиеттеріне қарай ... ... ... мен ... ... ... ... білу, т.б.
Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту (Л.Джинна Стил, С.Куртик Мередит,Чарльз Тэмпл).Аталмыш бағдарламаның ішкі ... ... бар. Бұл ... 3 ... тұратын оқыту мен үйретудің моделі. Білімнің болашақта пайдаға асуы, қажетке жарауын қалыптастырады. Көп ақпаратты ... ... ... ... қажеттісін алуға үйретеді. Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы қызығушылықты ояту, мағынаны тану, ой ... ... ... Бұл ... аса ... мәнді, маңызды әрекет болып табылады. Осы сабақ кезінде ... не ... ... ... оны қандай жағдайда, қалай қолдану керектігін ой елегінен өткізеді. Белсенді түрде өз білім үйрену жолына қайта қарап, өзгерістер ... даму ... ... ... ... дамыту, дсрбестікке тәрбиелеу, бала санасында нәрселер әдемі меп ... ... ... ... ... ... сәйкес табиғи (жасанды емес) болуы керек, сонда бала өзін-өзі дамытады. Монтессори педагоикасының ұраны баланың ... ... ... ... ... ... дейінгі барлық өмірі - оның еркіндігі мен дербестігінің дамуы болып табылады. Онда оқытудың бірыңғай бағдарламасы болмайды, ... ... ... даму ... жүреді.Мектепте сабақ болмайды, әр күн жалпы жиыннан басталады. ... ... ... өз ... қалаған жұмысымен айналысады. Баға болмайды, бірақ әр бала өз еңбегіне орай үлкендердің не басқа бала тарапынан бағаланады. Ең ... ... ... бағалайды.
Дамыта оқыту технологиясы (Л.С. Выготский, Л.В. Занков, Д.Б. Эльконин, В.В. Давыдов). Баланы оқыта отырып, жалпы дамыту. Яғни бала ... ... ... ... ... сезім, дербестік, адамгершілік, еңбексүйгіштік, белсенділік, т.б. қасиеттер дамыту. Осының нәтижесінде әр ... ... ... субъект дәрежесіне көтерілуі көзделеді. Оқыту дамудың алдында жүруі керек, дидактикалық құралдардың дамуға әсері зор. Дамудың ... ... ... даму ... ... ... ... мазмұнның жүйелілігі мен тұтастығы, теориялық білімнің жетекші ролі, жоғары ... ... ... ... ... ... ... оқу үрдісін баланың сезінуі, оқыту үрдісінің әртүрлілігі, жекелеп оқыту, барлық баланың дамуы жолындағы жұмыстар болу керек.
Модульдік ... ... ... Оқытудың тұтас технологиясын жобалау, алға қойған мақсатқа жетуді көздейтін педагогикалық үрдіс түзу, мұғалімге нәтижені ... ... бере ... ... таңдау және құру.Оқушылармен жүргізілетін қиындықтың алдын алу және түзету жұмысының жүйесін жасау. Жалпы педагогикалық біліктіліктің технологиялық сенімді даму ... ... ... ... іске ... жаңа ... қалыптастыру.Бұл мұғалімнің бүкіл оқу жылында пайдаланатын әдістерді жоспарлауына ... ... ... ... ... - оқу ... ... модуль.
Оқушылар әр сатыға жоғарылаған сайын олардың білімді қабылдауы ... ... ... ... ... ... ... жас ерекшеліктерін, әр сатыдағы қабылдау мүмкіндіктерін ескере отырып, аталған технологияларды ... ... ... ... ... 2) сәйкес.
Сурет 2. Педагогикалық технологияларды оқушылардың жас ерекшеліктеріне қарай қолану.
Бастауыш саты - ... ... ... ірге тасы, оқу әрекетінің қалытасуының қуатты кезеңі. Бала ... ... ... ... есте сақтау қабілеті әлсіз, қабылдауы тұрақсыз бытыраңкы келеді. Не нәрсені болса да білуге құмар, қолымем ұстап, көзбен көргенді ұнатады. ... ... ... ойын ... ... оқыу ... ... ұйымдастыру қажет. Бастауыш сыныпта қолданылатын технологиялар: , , .
Орта сыныпта барлық пәндердің негізі берілетіндіктен, оқу ... ... әрі ... қиындық туғызуы мүмкін. Оқушылар білім алуда көрнекілік, ... ... т.б. ... ... және өз бетімен білімалуға әлі де болса икемделмегендіктен, бұл жастағы балаларға мына ... ... ... ... ... , , , , , ... жоғары сынып оқушылары - өз бетімен оқу дағдыларын игеруге бейім. Өзіндік көзқараска ие, белгілі бір мәселе төңірегінде ой қозғай ... ... ... хабардар және нақты бір пәнге деген талғамы бар ... ... Осы ... негізінде оларға мына технологияларды пайдалануға болады: , , , , , , . Бұл технологиялардың әр ... ... ... мен ... бар, сол ... мұғалім оларды оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып ұтымды пайдалана ... ... ... де, ... де арта түседі [6,122 б.].
1.3 Білім беруде жаңа ақпараттық технологияны қолданудың мүмкіндіктері және негізгі бағыттары
ҚР-да білмді реформалаудың ... ... 6ipi ... оқу ... ... ақпараттандару және оқыту сапасын жоғарлатуына бағытталған және бұның негізінде оқытудың жаңа формалар мен әдістерін өңдеу мен ... ... іске ... үшін ... ... ... ... Оқытудың ақпараттық технологиялары болжайды:
-оқу процесінің жан-жақты қамту;
-оқытудың барлық периодтарында есептеу техника құралдарын үздіксіз ... ... ... және ... қамтудың бiр типті болуы және унификациясы;
-оқу процесіне жаппай ендіру мақсатында технологияларды ... ... ... ... жоғары дидактикалық тиімділігі;
- өмip және ғылым мен білімнің интеграциясы.
Оқу үрдісін жандандыруды қамтамасыз ететін әдістің бірі - жаңа ... ... ... ... технологияның оқушының танымдық белсенділігін арттырудағы педагогикалық мүмкіндіктеріне ғалымдар төмендегілерді жатқызады:
* Ақпараттық технология хабарды шексіз көлемде ... және ... ... ... ... ... ... танымдық белсенділікті арттыратын компыотерлік ойындар түріндегі танымдық үрдісті ұйымдастыруға жағдай жасайды .
* Қазіргі ақпарат көздері - ... ... мен ... процессорлар құрамына мәтіндік ақпарат, мультипликация, фото, бейне, модельдеу, ... ... ... ... танымдық белсенділігін арттыратын жаңа сапалы бағдарлама жасауға мүмкіндік береді.
* ... ... ... ... жоғары белсенді дүниетанымын және өзіндік жұмыс аясын кеңейтеді, оқыту үрдісін саралауға, жан-жақты ақпараттандыруға, білім мазмұнын ізгілендіруге көмектеседі.
* ... ... ... ... ... ... ... тигізеді. Алдымен компьютер оқушыларға өз іс-әрекетінін нәтижесін көрнекі түрде көрсетуге, өзін бақылау мен түзетуді іске ... ... ...
* ... ... ... оқушылардың пәнге деген қызығушылығын туғызады.
* Ақпараттық технология - адамның танымдық-зерттеу қызметінің жан-жақты тәсілі ... ... ... есептеу, музыкалық, графикалық, кең көлемді акпаратты сақтау және өндеу, т.б.).
Ақпараттық технологияның аталған мүмкіндіктері оны ... ... ... аныктайды. Ақпараттық технологиялардың ажырамас бөлігі - техникалық оқу құралдарын қолданудың тиімділігін растайтын еңбектер авторларының бірі ... ... ... ... жеке бас ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік беретінін (есте ... ... ... тез ... ... ... да ... түрлеріне ауысу қабілеті) айта келе, оқу үрдісіндегі оқушылар іске асыратын әрекетті танымдық және қосымша деп екіге бөледі. Танымдық әрекет - ... ... ... ... ... - сол ... жұмыстың ойдағыдай өтуіне жағдай жасайтын іс-әрскеттер. Осы қосымша ... ... ... уақытының көп бөлігін алады. Мүмкіндігінше мұндай жағдайды ... ... оқу ... ... рөл ... атап ... Қазіргі таңда компьютер оқушының өз бетімен ... ... ... білік деңгейлерін көтеруге жағдай жасайтын, танымын терендететін, шығармашылық ізденіске баулитын ... ... ... ... ... ... әлемдегі жүргізіліп жатқан ізгілендіру үрдістері білім беру мекемелеріне қойылатын жаңа ... ... ... мен ... көлемінің ұлғая түсуі мектептегі білім беру мазмұнын қайта құру және оқу тәрбие ойындарын іс - әрекеті қағидаларын ... ... ... ... ... біліктілігі мен тұлғасына, бүкіл педагогикалық үрдістің тұлғалық бағдарлануына қойылатын талаптардың сөзсіз арта түсуіне алып ... ... ... ... оқу ... жетілдіру үшін инновациялық білім беру технологияларын пайдаланудың тиімділігін практиканың өзі дәлелдеп отыр. Мұның өзі аталған мәселенің теориялық ... ... ... Сондықтан біз оқудың теориясы мен практикасындағы зерттеліп отырған проблеманың жағдайына талдау жасауды ... ... ... ... ... жөн ... ... ең алдымен , ұғымдары жөнінде анықтамалар жүйеге келтіріліп, ... ... ... ...
термині ғылымға ХІХ ғасырда енді. ХХ ғасырдың ІІ жартысында инновация әлеуметтік өзгерістердің жалпы үрдісінің сатысы ретінде қаралып, оның ... ... атап ... , , . ... ... ... ... қандай да бір жаңа енгізілімдерге сәйкес іс - әрекетіндегі өзгерістер құрайды.
ұғымы (латынша - ... ... ... жаңа ... деп ... ... әдебиетте деген орыс сөзі бір жүйеден екінші жағдайға ауыстыру. Өндірілу ортасына жаңа тұрақты элементтер (жаңалықтар) әкелетін мақсатты ... ... ... ... Әрине бұл жаңа енгізілімін жаңаруымен байланысты. Алайда барлық жаңа нәрсе әр кезде дұрыс нәтиже бере бермейді. Оның себептері мынадай:
Біріншіден, жаңа ... ... ... ... ... шешу ... ... табылмайды. Шындығында, мұғалімдер мектеп атқаруы тиіс мәселелерді зерделемей, кейде оны бір ... ... ... ... жаңа ... ... бір нақты жағдайларда туындап, белгілі бір педагогикалық міндеттерді шешуге бағытталады. Алайда, көптеген ұстаздар құралдарды таңдау кезінде нақты жағдайда талдау ... ... ... ... ... ... ғана назар аударады.
Үшіншіден, ғалымдар жаңа бір нәрсені пайдаланушылардың ... ... оны ... жаңа ... ... ... жаңалықтың нәтижелі болатын жағдайларын қатайта түсетіндігін бұрыннан байқаған. Сондықтан біздер өзгермелі жағдайда жаңа ... ... ... ... ... ... ішкі сенімділігі болған жағдайдың өзінде ұстаздар, психологтар, әлеуметтанушылар ... ... ... ... ... қажет деп есептедік.
Ғылыми әдебиеттерде немесе ... бір - ... ... ... ... да, , ... ... бір - бірінен ажыратылады.
Жаңашылдық - нағыз құрал ... ... ... ... ... және т.б.), ал ... - осы құралды меңгеру үрдісі. Сауатты түрде таңдап алынған жаңашылдық барынша мүмкін ... жаңа ... ... ... ... беруі тиіс. Жаңа енгізілген, жаңа құрал негізі болып қаланған нәрсе мектептің даму мәселелерін шешуде мүмкіндік берсе, ол сәтті деп саналады. ... ... ... жаңа енгізілімнің бүкіл жақсы - жаман жақтарын қоса алғанда ... ... ... ... ... деп ... жасау (тудыру, әзірлеу), меңгеру, пайдалану және тарату бойынша жүргізілетін кешенді іс - ... ... беру ... ... ... ... оқу - ... үрдісін инновациялық тұрғыда қарастыруға болады. Өйткені оның мақсаты - жастарға жаңа қасиеттерін қалыптастыруда жаңа білімдер беру. Тұлғаны қалыптастырумен ... ... ... ... қызығушылық, оның ішінде инновацияға деген қызығушылық процессі соңғы уақытта әлеуметтанушылардың да назарында тұр.
Педагогикалық инноватика осындай байланысты іске асырып, педагогикада ... ... ... ... мен ... ... ... үрдістерін біріктіретін инновациялық үрдістерге тән қызмет мөлшерлерін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Аталған қайшылық инноватикалық білімнің ерекше ... ... ... ... ... ... айқындауға мәжбүр етті. Мұндай жаңаны құру мен оны практикада қолдану үрдістерін ... ... ... ... Бұл ... ... инновациялық үрдістер теориясын, инновациялық үрдістерін бейнелейтін жетекші категориялар мен қағидаларды және қоғамдағы инновациялық үрдістердің жалпы теориясының ерекше бөлімі ретіндегі педагогикалық ... ... ... терең түрде әзірлеу қажеттілігін көрсетуп береді.
Жалпы айтқанда, инноватика ғылымының негізінде мына мәселелер айқындалады:
1. Педагогикалық инноватика ғылымы - ... ... ... ... ... - ... ... пәні.
3. Қазіргі педагогикадағы инновациялық үрдістерді әзірлеудің жетекші бағыттары.
4. Білім беру жүйесіндегі инновациялық үрдістерді дамыту тенденциясы.
5. Педагогикалық инноватиканың құрамы, құрылымы мен ... ... ... ... іске ... ... ...
7. Педагогикада инновациялық үрдістерді ұйымдастыру мен іске асыру бойынша қызмет мөлшерлері.
Біздің тәжірибеміз көрсеткендей, инновациялық прогресс процедуралары мен құралдардың жиынтығын ... ... ... арқылы ғылыми жаңалық, идея әлеуметтік, оның ішінде білім берудегі жаңа енгізілімге айналды. Сөйтіп, ... жаңа ... ... ... ... ... - ақ осы ... басқару жүйесін қалыптастыратын іс - әрекет инновациялық іс - әрекет болып табылады. ... іс - ... ... іс - ... ... ... ерекшеленіп тұратын индивид іс - әрекеттін негізгі түрлерінің бірі. Ол барлық ... ... - ... болған жағдайда іске асырылады. Іс - әрекеттердің дәстүрлі модельдері тиімсіз болса, ары ... оның ... ... ... бере қоймайды.
Инновациялар былай бөлінеді: білім беру мазмұнындағы инновациялар, оқыту технологиясындағы инновациялар, білім беру жүйесінің тәрбиелеу функциясы саласындағы инновациялар, ... ... ... ... ... ауысым алдыңғы салт - дәстүрлерде жаңа салт - дәстүрлердің ... ... ... ... ... ... ... ғана мүмкін болмақ.
Білім беру саласындағы инновацияларды жобалау логикасы аймақта объективті түрде пайда болған инновациялық элементтерден ... ... беру ... және ... ... бекітілген үлгісінде инновациялық саланы қалыптастыруды қарастырады. Тұжырымдай келе айтатын болсақ, оқыту ... ... ... ... ... ... ... үрдісін дұрыс ұтымды басқаруды қарастырады. Оған өзара бір - ... ... екі ... ... ... ... іс - ... ұйымдастыру және оқушы, тұлғасын дамытудағы жоғары нәтижелерге қол жеткізуге бағытталған іс - ... ... Бұл ... ... ... ... болып, бақылау нәтижесі басқару әрекеттердің мазмұнына әсер етеді, яғни оқу іс - әрекетінің, ары ... ... ... ... таңда республикадағы және аймақтағы экономикалық нарықтық қатынастардың қалыптасу ... ... ... экономикалық дамуы қоғам өмірінің барлық саласында, оның ішінде мектепте оқыту мазмұны мен оқытудың ... ... ... өзекті мәселелердің бірі болып отыр.
Қазақстан Республикасының заңында (1999) білім беру саласындағы мемлекеттік саясаттың ұстанымдарының бірі - жеке ... ... ... ролі және ... ... оқушылардың мемлекеттік білім беру стандартында көзделген деңгейден ... емес ... ... ... ... ... етуге, олардың жеке шығармашылық қабілеттерінің дамуы үшін жағдай ... ... ... ... ... білімді мемлекеттік стандарт деңгейінде толық меңгеруіне кепілдік бермей отырғандығы ... ... ... ... ... табуда. Осыған орай оқу-тәрбие үрдісін жетілдірудің қазіргі технологияларын жетілдіріп, мектепте сабақ беруде ... ... ... сапасын жақсартуға болатындығына басым бағыт берілуде.
Қазіргі кезде мектептің ... ... ... ... ... ... ... жүргені мәлім. Бұл технологиялардың бәрін бір сабақта ... ... ... ... ... әрбір пәнді оқыту технологиясын таңдап, іріктеу және оны іс-әрекеттік тұрғыда жетілдіру арқылы оқушының білім жетістіктерін ... ... ... ... әрекеті - технологияны қабылдауы, ынтасы, құштарлығына көңіл бөлінуі тиіс.
Бастауыш сатыда әрбір пән бойынша оқушылардың оқу жетістіктерінің өлшеуіштер тәсілдері ... ... ... жүйесін дайындауға болады. Оқушының дайындық деңгейін саралау оқушының жеке танымдық мүмкіндігін ескерудің басты тәсілі ретінде қарастырылуы тиіс. Тапсырмаларды ... ... ... ... модель ретінде қарастыруға болады. Оқытудан күтілетін нәтижелер тізбесін негізге ала отырып, ... ... ... ... ауызша тексеру, жазбаша тексеру, тапсырма беру, жауапты талдау тапсырмалары, бір ғана дұрыс жауабы бар тапсырмалар, ашық және ... ... бар ... ... практикалық сипаттағы тапсырмалар түрінде қарастыруға болады.
Тапсырмалардың мұндай түрлері оқушының іс-әрекеттік - компетенттік тәсілге (өз ... ... өз ... ... алу, ... білім алуға тәрбиелеу, дамыту) бейімделуіне мүмкіндік береді. [9, 48б.].
Мектепте оқытуды технологияландыру қазіргі нарықтық экономика жағдайында өмір талабынан туындап отыр.
Жаңа ақпараттық ... ... - ... мен ... өз бетімен бірлесіп, шығармашылықпен жұмыс істеуге мүмкіншілік береді.
Мектепте кеңінен қолданылып жүрген оқытудың қазіргі ... ... ... ірілендіру технологиясы (П.М.Эрдниев) бір мезгілде тура және кері амалдар мен операцияларды меңгеруге көмектеседі және ... ... ... ... ... ... ... саналы да берік меңгеруге көмектеседі, математиканы оқытудың есеп ... ... ... ... ... ... әртүрлі әдістерді қолдану және оқушылар бірін-бірі тексеру арқылы есептің дұрыстығына көз жеткізулеріне болады, ... ... ... ... ... ... В.В.Давыдов) дамыта оқыту жүйесі жеке тұлғаны жеделдете қарқынды, барлық сапалармен сәйкестікте жан-жақты ... ... ... ... ... ... оқу үрдісін мақсатты жобалап, құруға болады. Оқытудың ... ... ... ... ... ... меңгеру, сыныпта белсенділік көрсету, жеке жұмыс істеу, жекелеп көмек көрсету, проблемалық ... ... ... ... арқылы оқыту технологиясы (В.Ф.Шаталов) теория және практиканы блок түрінде топтау, тірек-схема, тірек-конспект түрінде берілген теориялық материалдарды сыныпта ... үйде өз ... ... ... істеу, түсіндіре басқарып - оза оқыту (С.Н.Лысенкова) алынатын білімнің алғашқы бөлігін ... ала ... ... ... ... технологиясы бірнеше деңгейде тапсырма беру және жүйелік негізде оқыту ... ... Г.Г.), ... - ... ... ... ... Қ.А., Нұрахметов Н.Н.), блоктық-модульдық технологиясы (Жанпейісова М.) қазіргі таңда қолдау ... ... және ... ... даму ... оқу-тәрбие үрдісін ізгілендіру өзекті мәселелердің бірі болып табылады.
Оқу-тәрбие үрдісін ізгілендіру - жеке тұлғаның еркін дамуы үшін оның ... ... ... ... ... ... ететін дидактикалық ұстаным ретінде басшылыққа алынуы тиіс.
Мектептің бастауыш сатысында оқу-тәрбие ... ... ... ... ... мен ... ... қарым-қатынасын дұрыс ұйымдастыру арқылы оқушының ойлау белсенділігін арттыруға, сабақта интерактивтік әдісті тиімді пайдалануға болады. Мұнда негізгі және ... ... - ... ... ... Бұл ... ... оқушылардың өздері ақпараттар жинап, өздері жаңалық ашуға ұмтылып, ізденіп жауабын тауып, өзінің көзқарасын логикалық түрде дәлелдейді. Ол өз ... ... ... ... ... айта ... Мұнда жеке тұлғаның рухын тәрбиелеуге, адамның адамгершілік болмысын қалыптастыруға басты назар аударылуы тиіс. Білім мазмұнын меңгеруде ... жаңа ... ... ... ... ала ... қабілеттерін және қойылған міндетті шығармашылықпен дамытуға көңіл бөлінеді. Әрбір ... ... оқу ... ... ойлауы, іс-әрекеті, өзара қарым-қатынасы және өзінің сана-сезімі дамып, қарапайым ойлау операциялары (анализ, синтез, салыстыру, сұрыптау) және ... ... ... ... ... ... ондағы жұмыстың нәтижесі сапасымен өлшенеді. Мектептегі сан-саналы жұмыстың құйылатын арнасы да білімнің сапасында болатыны даусыз. Білім қоғамды ... ... ... сақтайтын, ұрпақты ұрпаққа сабақтастыратын құрал. Сондықтан алға басқан сайын біз халқымыздың ... ... ... тіл қазынасын, яғни халық қазынасының бағалы жақтарын келешекке өзімізбен бірге индустриясы дамыған, толық техникаланған болашаққа ала ... ... ... ғана ... ... өз ... ... сабаққа деген қызығушылығын, қабілетін дамытады.
Мектептегі оқу жұмысының ... ... ... оқу ... дұрыс ұйымдастыра білуіне, оның тиімділігін мейлінше жетілдіре ... ... ... Оқушылар әрекетінің ең басты және жетекші түрі - оқу. ... ... ... , - дейді.
Көрнекті психолог Л.С.Выготский: , - деп тұжырымдайды.
Оқушының жұмысты шығармашылықпен ойлауы, қабілетінің дамуы, білуі мен танымдық белсенділігін арттыру - ... ... ... ... ... ... жүрген мәселелердің бірі. Бұл сабаққа оқыту жүйесіне жоғары талап қоюды қажет етеді.
Педагогикалық ... мен озық ... ... даму деңгейінде болған оқыту әдіс-тәсілдерінің бәрін де еркін игеріп, ... ... ... орай ... ... ... ... үйлесімді, әрі шығармашылықпен қолдану ұстаз шеберлігінің басты белгісі болмақ.
Оқыту әдіс-тәсілдерін сапалы таңдап алуды ... ... ... ... ... негіз жасап, сабақтың тиімділігі мен сапасын барынша арттыра түспек.
Оқушыларға терең білім беру үшін жаңа ... ... ... ... ... есте ... ... мұғалім пәнді өзі жетік терең біліп, оны балаларға жай, қарапайым тілмен, өмірмен байланыстыра отырып ... ... ... ... жеке ... ... (жан ... жете біліп, әр оқушының жүрегіне жол таба білуі қажет.
* мұғалім әр оқушыға, ... ... ... қоя ... керек.
* мұғалім әр сабақта ғылым мен техника жаңалықтарын дұрыс қолдана білуі.
* мүмкіндігінше, кейбір үлкен тақырыптарды топтап, жеке блоктар түрінде топтай ... ... есте ... қабілеттерін арттыру үшін жаңа сабақты тірек конспектілері мен жеке ... ... ... ... сабақта балалардың пәнге деген қызығушылығын арттыру үшін әртүрлі ... ... ... ... ... өз ... өтуі ... беру саласында атқарылып жатқан игі істермен қатар түбегейлі
шешімін күтіп жатқан проблемалар да көп. Оның ... алда ... ... деп үміттенеміз. Дана бабамыз Ж.Баласағұн: деген екен. Ойлап отырсақ, осы тұжырымдар ... ... ... ... өн ... ... ... өрешіл рухты сіңіретін, әлемдік өркениет асуында, ел тәуелсіз туын берік ұстауға мұқалмайтындай жастарды тәрбиелейтін біздерге, ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық үрдістін қарқыны білім беру жүйесінін алдына мүлдем жаңа міндеттер қойып отыр. Ол - өз жұмыс орнында және ... ... ... өзгерістеріне, жаналықтарына бейімделе алатын орындаушының тұлғасын қалыптастыру. Ескі ... ... ... жаңа ... әдістермен алмастыру арқылы оқушылардың білім, білік, дағдыларын арттыруға болады. Қазіргі педагогика ғылымының бір ерекшелігі - ... ... ... ... жаңа ... ... ... үрдісінде небір күрделі қиындықтар, оқыс әрекеттер кездеседі. Қашанда шебер ұстаз ... ... ... беріп, ешқандай әрекетке жел бермей сабақ үрдісін түсіндіріп ... ... ... озат педагог - ғалымдар, тәжірибелі мұғалімдер ойлап тапқан сабақты түрлендіре өткізудің жаңа тәсілдері жеткілікті [11,110б.].
Жаңа ... ... іске ... ... ... ... ... сапалы дамыту әрі отандық ақпараттық кеңістіктік және кәсіби қатысушылардың ұлттық және ғаламдық ақпарат ... ... ... ... үшін ... ... ... береді.
Мектеп өмірінде мұғалімдердің аталмыш жобамен жұмысқа дейінгі және кейінгі кезеңін (аралығын) салыстыру оқушылардың оқуға деген ынта-ықыласының ... ... ... ... ... мұғалімнің шыдамдылық, төзімділік сияқты сапаларымен қатар оқушылардың басқаны қабылдау, түсіну, сыйлауды ... ... ... ... ... ... де ... осындай жаңа педагогикалық технологияларын сабаққа ендіру бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... Себебі, елімізге заман талабына сай қалыптан тыс ойлай алатын, шұғыл шешімдер қабылдай білетін, белсенді, шығармашыл азаматтар қажет. Сабақта тек білімділік ... ... ... ... ... ... ... дамытудың жолдарын қарастыруда дәстүрлі оқыту мен дамыта оқытудың айырмашылығын салыстыру кестесі арқылы көрсетуге болады. ... бұл ... ... жасағанда, үнемі оқушы санасында болып жатқан өзгерістерді бақылап, оның дамуын ... ... ... өз ... ... сай ... отыруы тиіс.
Математика сабағымда сыни тұрғыда әр түрлі стратегияларды, ... ... ... ... ... ... ... Математика сабағынан алған теориялық білімдерін оқушыларға интерактивті тақта ... ... ... ... ... ... бұлайша түрлендіру үшін оқушының алдымен информатика сабағынан алған мүмкіндіктерін қолдана білу дағыдыларын қалыптастыру және берілген есептерді ... ... ... ... ... білуі керек.
Бұл кезде оқушылардың ойлау қабілеті іске қосылып, танымдылық іс- әрекеті жинақталып құзіреттілігі дамиды. Оқушыны біліммен, білім алу ... ... оның өмір ... ... ... отырып, өзін үнемі дамитын оқушыны тәрбиелей отырып, ... ... ... ... асыру. Егер математика пәні бойынша жүйелі жан-жақты терең білім ... жаңа ... ... ... ... шығармашылығы қалыптасса, онда логикалық ойлары теңеліп, өздігінен білім алу, сол білімді ... ... ... деңгейлері уақыт талабына сай, бәсекеге қабілетті және құзыретті ... ... ... 3 ... ... бұл ... ... өз бетімен өткен тақырыпты еске түсіреді
* оны жаңа сабақпен байланыстырады
* ... ... ... ...
- ... ... тақта арқылы жаңа ақпаратпен танысып, тақырып бойынша жұмыс істейді
- өз пікірін оймен бере алады
3-кезең
- оқушылар үйренгенін ... ... ... ... ... ... бір жобаға салады.
Осы кезкңнен кейін оқушылардың танымдылық іс-әрекетінің ... ... ... ... ... Оқушылардыің есеп шығару барысында қабілет дәрежесі біркелкі болмайтынын ескереріліп қиындығы артүрлі есептер берген жөн.
Мысалы, ... ... ... алсақ. Формула бойынша есептеп шығарған кезде оқушыларға төмендегідей тапсырмалар ұсынуға болады.
* бірінші мүшесі мен еселігі ... n-ші ... ... табуға болады?
* тізбек берілсе n-ші мүшесін қалай табамыз?
* еселігі мен n-ші ... ... ... ... ... ... есептеуге болады?
Осы сұрақтарды талдау нәтижесінде -
, , ... ... ... ... көз ... ... негізі болып оқушылардың ақыл-ойымен іс-әрекеттерін шығармашылықпен дамитынын көрсетеді.
Оқушылардың шығармашылық қабілетінің аттыру мақсатында әр-түрлі есептер дайындап келулерін ұсынамын.
Оқушылар тапсырманы орындауға теориялық ... ... ... ... ... аяқтағанан кейін тексеру парағын таратамын.
Оқушы шығарған есептерін мұқият тексеріп өзіне-өзі баға береді. Өзін-өзі бағалау оқушыны шығармашылыққа тәрбиелеуге баулиды.
Сабақта ... ... ... ... ... салмау керек. Мұғалім шеберлігі арқылы баланың білімді игеруге қызығушылығын ояту қажет. Ал ол сұрақ әр түрлі әдіс-тәсілдер ... ... ... ... ... қойып, іске асыруына жол көрсетеді [12]
Жаңа технология ретінде ең озық ... дер ... ... ... ... бала ... дарыту, одан өнімді нәтиже шығара білу - әрбір ұстаздың басты міндеті.
RWCT бағдарламасы - ... ... ... "Сын ... ... үшін оқу мен ... ... білдіреді. Бұл бағдарлама оқытудың 60 түрлі стратегияларынан: әдістерінен ... ... - ... ... сын ... ойлауды дамыту.
Сабақтың мақсаты:
а) қызығушылықты ояту - сұрақ қою;
б) мағынаны ажырату - жауаптар іздеу, мәселені ... ой ... - ... ... ең ... ... ... талқылау, яғни үш фазада сабақты бөліп өту, оқыту мен оқу процесін осындай үш сатыда ұйымдастыру.
Мен өз сабақтарымда стратегияларды оқу ... ... ... жүйелі түрде қолданып келдім. Сабақта қолданып жүрген әдістерім мынадай:І- қызығушылықты ояту фазасында ой ... ... ... ... алу ... 5 ... ... ой толғаныс фазасында Венн диаграммасы, еркін жазу т.б. стратегиялар арқылы баланың дамуына, оның бойындағы жеке қабілеттердің ашылуына, шығармашылықпен ... жол ... ... ... ... сабақта жеткен нәтижелерім:
1. Сабағымда сабақтың жаңа құрылымы пайда болды. ... ... ... ... Ой ... Үй тапсырмасын тексеру.4. Жаңа сабақ.І. Қызығушылықты ояту.а) Ой қозғау.ә) Өзіндік жұмыс.б) Түртіп алу ─ + ? v (INSERT)ІІ. Мағынаны тану ... ... ... Бес ... ... Ой ... сатысы.1. Венн диаграммасы.2. Бағалау.3. Үйге тапсырма.2. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту сабақтарының негізінде менің сабағымда оқушылар арасында:- ... ... ... сыйлауға ынтымақты қарым-қатынастың негізі қаланды;- өзін жеке дара тұлға ретінде тануға жол ашуға;- бір-біріне құрметпен қарауға;- өз ойын ... ... ... ... ... ... бірін-бірі бағалауға;- мұғаліммен еркін сөйлесіп, пікір алмастыруға;- достарының ойын тыңдай отырып, проблеманы шешу жолдарын іздей ... ... ... көмектесуге;- белсенді шығармашылықты ойлауға негіз қаланды
Қазіргі кезде компьютер арқылы математиканы оқытудың дайын теориялық әдістемесі ... ... ... ... ... міндеттерін бөліп айтуға болады:
* оқыту үрдісінде кері байланысты қамтамасыз ету;
* даралап ... ... ... ... ... ... ... пайдаланып, жаңа сабақты түрлендірудің көрнекілігін арттыру;
* қажетті ақпаратты іздеуге байланысты тапсырмалар;
* ... ... ... ... ... ... ... әдістер мен құбылыстарды модельдеу.
Мен сабақта компьютерді мынандай кезеңдерде пайдаланамын:
** Ұйымдастыру кезеңде - сабаққа қызығушылықты арттыру ... ... ... ... ... ... өлең жолдарын жазу;
** Үй тапсырмасын тексеру барысында;
** Өзіндік, ... ... ... / Өзіндік жұмысты оқушылар істеген соң - тексеру, тағыда электрондық тақта арқылы жауаптардың ... ... ... - ... бағалау/
** Тест өткізу - тексеру барысында;
** Сергіту кезеңі - сөзжұмбақтар, ребустар шешу;
** Ойындар өткізу;
** Бекіту, ... ... ... ... ... ...
ойыны.
Мұғалім схемадан көрсеткіш таяқшамен нұқып, орындалатын амалдар мен сандарды ... ... ... ... ... тақтаға жазады. Басқалары дұрыс болса , қате болса текшені көрсетеді:
3,995
4,239
5,015
+
0,021
22,361
8,817
7,517
4,239
Электронды оқулықты пайдалану ... ... ... ... материалдарды қолдану тиімділігі;
сабаққа техникалық құралдарды, дидактикалық материалдарды қолдану тиімділігі;
мұғалімнің педтехнологияны игеруде;
оқушының пәнге деген қызығушылығы;
білім, ... ... ... ... тереңдігі;
тексеру түрлері, бағалау;
практикалық дағдыларды игеруі артады
Оқушыға белгілі бір дәрежеде білім беру мен ... ... ... ... ... ... әр ұстаздың міндеті. Сабақ барысында шәкірттің білімге құштарлығын арттыру, еңбек етуге баулу, жалпы оқушы бойында ... ... ... ... ... басты талап. Осы талапты шешуге электронды оқулықтың пайдасы өте зор [13]
Математика сабағында компьютер пайдаланып қарапайым ... ... ... өте ... деп ... ... ... байланыс қалыптасады;
оқушы өз бетімен жұмыс істеуге үйренеді;
* оқушының логикалық ойлау қабілеті артады.
Оку ... ... ... ... ... ... елестетсек, оның мүмкіндіктері ерекше үлкен. Компьютер кез келген ойдың өтімділігін, міндеттерінің ... және ... ... ... бере алады. Шығарылуы күрделі, көп уакытты қажет ететін есепгерді компьютердің көмегімен тез орындауға ... ... өте ... ... ... ... ... аламыз.
Оқу процесіне жана ақпараттық технологияларды енгізу ісі математикамен тығыз байланысты.
Тестілеу жұмыстарын жүргізуде ... ... ... орын алып ... ... ... ... ұйымдастыру және тест тапсырмаларын орындау оқушылардьң білім деңгейін көтерері сөзсіз. Компъютердің ... ... сызу ... ... ... ... сабақтың сапалылығын арттырады.
Нәтижелері көрсетіп отырғандай, мектеп пәндерін оқыту процесінде компьютерді қолдану мұғалім мен оқушы қарым-катынасы жүйесін, олардың ... ... ... ... ... ... ... және осы әрекет мүшелерінің мотивіне әсер ете отырып, олардың мотивациялык, эмоционалдық ортасына, сезімнің өсуіне әсер етеді.
Оқушылардың жалпы оқу ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі күннің кезек күттірмес талабына айналуда.
Бiлiм берудi ақпараттандырудың қағидалары:
* қоғамның әрбiр мүшесi үшiн алынатын бiлiмдер мен мәлiметтердiң түсiнiктiлiгi;
* жеке ... ... және ... қабiлеттерiн дамыту;
* бiлiм мен тәрбиенiң бiрiздiлiгi;
* жалпы компьютерлiк сауаттылық;
* оқыту мен тәрбиелеудiң жылдамдығы (интенсификация).
* Нәтижелер:
* жаңа ... ... ... ... ... сапасын көтеру;
* жаңа ақпараттық және телекоммуникациялық технологияларды енгiзу арқылы бiлiм беру мазмұнын жаңарту;
* бiздiң елiмiздегi және шет ... ... ... ... ... ... ... электрондық оқулықтарды, виртуальдық лабораторияларды және бақылау программаларын жасақтап, қамтамасыз ету;
* Кемшіліктер мен ... ... ... ... сапасын көтеруге болады деп ойлаймын. Ақпараттық технологияны қолданудың тиімді жақтарын зерттей отырып, үздіксіз жүйелі жұмыс ... - ... ... ... ... қатар білім сапасын да арттырады [14].
Білімді меңгеру ... ... ... ... ... ... өткен.
Алайда, осындай оқытуды ұйымдастыруға жол ... ... ... ... пайдаланыла бермейді. Көп жағдайда олар оқу материалын ұсынудың бір құрамы ретінде жай ғана қолданылады да, оқушы әншейін бақылаушы ... ... ... ... ... білім ақпараттандырудың мемлекеттік бағдарламалары еліміздің біртұтас дүниежүзілік білім кеңістігіне ену мүмкіндіктерімен байланысты білім беру ... ... ... ... ... жаңа сатылық жүйесін жасауға бағытталған. Бағдарламаның жүзеге асуы білім ... ... ғана ... білім беруді ақпараттандыруды қамтамасыз ету әдістемесіне, ғылым мен тәжірибенің ... ... ... да ... ... ... компьютерлік технологияның даму деңгейі жаңа дәуірдің мультимедиялық, телекоммуникациялық мүмкіндіктері мен ... ... ... ... ... алғы ... ... табылады. Бұндай мүмкіндіктерді жүзеге асыру үшін білім саласында да, сондай - ақ қазіргі кездегі ақпараттық ... ... ... ... ... біріктіруге күш салуда.
Білім жүйесін ақпараттандыру ісін әрі қарай дамыту барлық пәндер бойынша компьютерлік ... ... оқу ... ... ... оқу ... жаңа сатыға көтеру болып табылады.
Сонда ғана білімді ақпараттандыру ісінің нақты экономикалық тиімділікке қол жеткізуге мүмкіндік беретіні мол.
XXI ... - жаңа ... ... ғасыры. Қазіргі кезде компьютер адам өмірінің барлық саласына ... ... ... ұстаздардың алдында тұрған ең негізгі ортақ міндет - өмірге икемделгіш, ... ... ... ... жаңа ... ... ... бір жолы - компьютер тілін үйрету болып табылады. Компьютер білу - ... ... ... ... ... өмірімізге терең еніп улгерген педагогикалық құралдардың бірі, әрбір адамға өз шығармашылық потенциалын ... ... ... және ... ... жетістіктерге жетуге мүмкіндік береді [15,624б.].
Заман ағымына қарай күнделікті сабаққа бейне, аудио қондырғылар мен ... ... ... ... ... ... Кез келген сабақта электронды оқулықты, интерактивті тақтаны пайдалану ... ... ... қана ... ... ойлау жүйесін қалыптастыруға, шығармашылықпен еңбек етуіне жағдай жасайды. Интерактивті ... ... ... ... ... бұл ... ... ойлау және ойын қысқа және түсінікті түрде жеткізе білу ... ... өз ... жаңа ... құралдары көмегімен жүзеге асыруын қалыптастыруды қамтамасыз ете алатыны белгілі болды. Интерактивті тақтаны қызықты және ... ... ... ... ... ... оқуға мүмкіндік беретін визуалды қор деп те атауға болады.
Сабақты түсіндіру барысында ... ... ... ... ... ... және ... көрсете алады және өзгертеді. Тапсырманы орындау бойынша ... ... ... ... ... пайдалану арқылы теориялық материал қайталанады. Қажетті жағдайда, мұғалім тақта арқылы есеп шығаруды, құрал саймандарды қолдануды көрсетіп, түсіндіреді. ... ... ... материалды есте сақтап, қажет жағдайда қайталап қолдана алады. Сонымен, интерактивті тақта оқушылардың ойын бір ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық біліктілікті қалыптастыратын тиімді құрал болып табылады.
Мысалы, геометрия сабағында (7 сынып) тақырыбы ... ... ... ... Қандай белгі бойынша үшбұрыштар тең екенін анықтап, суретін таңдап, экранның төменгі жағына жылжытып, бөліп ... ... ... ... (10 ... ... кубы берілген. AB қыры арқылы өтетін және CDA1 жазықтығына перпендикуляр болатын қиманы салу керек. Кубты және ... салу үшін ... ... ... және ... түрлі түстермен көрсетеміз [16,224б.].
Алгебра сабақтарында интерактивті тақтаны тиімді қолдану тәсілдері көп. Түрлі функциялардың графиктерін жылдам салу және ... ... ... ... ... созу, параллель тасымалдау. Мысалы, 9 сыныптың алгебра есебін қарастырайық.
Теңдеулер жүйесін графиктік ... ... ... ... ... ... ... саламыз. Сызба бойынша оқушылар жүйенің дұрыс шешімін анықтайды. Осы сызбадағы функция графиктерін жылжытып немесе түрлендіріп, кері тапсырма ... Жаңа ... ... ... ... ... (11 сынып) тақырыбы бойынша бірнеше функцияларды және олардың графиктерін ... ... ... ... ... дұрыс жылжытып қою керек.Қортындылай келе интерактивті тақтаны орынды қолдану ... ... ... ... ... тақта - барлық сыныпты оқыту үшін ... ... ... білім деңгейін көтеру және онда интерактивті ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы оқу - ... ... ... ... көтеру, мектеп ұстаздарының, педагогикалық ұжымның жүйелі басшылыққа алған бағыты деп есептеймін. Жоғарыда айтылған ... ... ... ... ... ... оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, білім беруді ақпараттандыру жүйелі түрде іске асады деуге болады. деп, Елбасы атап ... жас ... ... беру ... ақпараттық технологияны оқу үрдісінде оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы өте зор.
Заман ... сай ... беру ... жас ... жеке ... ... ... маңызды мәселелерін шешудің түрлі жолдарын қарастыруда. Оны қалыптастыру қоғамдағы негізгі сала-білім беру жүйесіне ... ... ... ... сақтап, көркейтетін, басқа елдермен терезесі тең өркендейтін, болашағын айқын көрсететін білім беру жүйесі. Қазіргі заман мектеп оқушыларын құбылмалы ... ... ... және ... ... кәсіптік әрекетті тануға мүмкіндік беретін өзгерістерді талап етеді.
Ақпараттық коммуннкациялык технологиялар бойынша жаңа әртүрлі мәселелер ... ... беру ... ... ... бәрі -ақырында, басым бөлігі интеллектуалды орта мен қазіргі заман технологиялары болатын ашық ақпараттық қоғамда жұмыс істей ... жеке ... ... жаңа ... ... мұғалім өзінің тәжірибесіңце жаңа ақпараттық технологияны пайдалану арқылы білім сапасын арттыруға ерекше көңіл бөле отырып, мынадай мақсаттар қоюына болады:
- жаңа ... ... ... ... ... ... қоғам қажеттілігін к,анағаттандыру үшін, ақпараттық қоғамда тәрбиелеу.ұл технологияның өзектілігі қоғамның ақпараттандыру жылдамдығының артуымен сипатталады. әр түрлі пән сабақтарында жаңа ... ... ... ... мазмұнын жаңартумен, ақпараттық ортаны қалыптастыруымен, сондай-ақ сапалы ... беру ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы педагогикалық ғылым мен практика түбегейлі өзгерістерге ұшырруда. Соның ішінде оқыту ... ... - ... ... жаңа көрініс алу жолында басқаша жаңаланған ... ХХІ ... ... сай ... уақытты үнемдей алатын тұлғаны қалыптастыруға бағытталады [17]
Білім беру жүйесін ақпараттандыру ... - ... ... ... ... ... асыруға бағытталған үрдіс, яғни ... ... ... жүйесінің барлық түрлерінде кәдімгі технологияларды тиімді жана компьютерлік ақпараттандыру технологияларына алмастыру, ... ... ... ... ... ... шаралары қолға алынып отыр. Бірақ ақпаратық технологияларды дамыту мен оларды пайдалану тек алдыңғы қатарлы техникалық ... ... етіп қана ... оны іс ... ... ... білім мен білікті керек етеді, ... ... ... ... беру жүйесін күшейтуді қажет етіп, оның коғамдағы рөлін міндетті түрде жоғары дәрежеге көтереді. ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық даралығын қалыптастыру үшін, ең алдымен, студенітін дайындық деңгейін, ынтасын және қабылдау жылдамдығын ... жаңа ... ... ... ... ... және оқыту үрдісіне жаңа ақпараттық технологияның мүмкіндіктерін пайдалану міндеті тұр. ... ... ... іске ... ... ... ... нарығын сапалы дамыту әрі отандық ақпараттық кеңістіктіғ және кәсіби ... ... және ... ... ... ... ... арттыру үшін жағдай жасауға мүмкіндік береді.
Қазіргі заманда жастарға ақпараттық технологиямен байланысты әлемдік стандартқа сай ... жаңа ... беру өте ... деп Елбасымыз атап өткеніндей, жас ұрпаққа білім беру жолында ақпараттық технологияны оқу үрдісінде оңтайландыру мен тиімділігін арттырудың маңызы аса зор ... ... ... ЖАҢА ... ... ҚОЛДАНА ОТЫРЫП ОҚУШЫЛАРДЫҢ ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН АРТТЫРУ АРҚЫЛЫ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚТАРЫН АРТТЫРУ
2.1 Математика сабағында оқушылардың пәндік құзырлылығын ... ... ... ... ... деп атап көрсеткен. Аталған міндеттер жоғары педагогикалық оқу орындарының оқытушыларына ... ... ... ... қасиеттерін, пәндік білімдарлығын, оқытудың жаңа педагогикалық және ақпараттық технологияларын қолдану біліктілігін яғни бір ... оның ... ... ... және ... ... ... болса, қазіргі заманның талабының өзі әдістемелік құзырлылықты жетілдіруді қажет етіп отырғанда, математика ... ... ... оның ... ... қалыптастыру қажеттігі туындайды.
Сондықтан, жоғары педагогикалық оқу орындарында болашақ мұғалімдерді кәсіби дайындаудағы негізгі ... ... ... ... ... отырып, оның әдістемелік құзырлылығын қалыптастыру.
Маманның әдістемелік құзырлылығын қалыптастыруда ... тек ... ... ... ... ... жауапкершілік, адамгершілік қасиеттер, қоғамның құндылықтарын силау, коммуникативтік ... және т.б. ... ... ... ... ... ... бәріміз адамдар ортасында өмір сүріп қызмет жасағандықтан, студенттерді болашақ жұмысында өзіне де ... ... да ... әкелетіндей қарым-қатынас жасауға, адамгершілік белгілерін тек біліп қана қоймай, оны күнделікті өмірде қолдануға үйрету керек [19].
Зерттеуші ғалымдар маманның ... ... ... мәселе ретінде тек соңғы он жылда ғана зерттеп отыр. Ғалымдар, педагогикалық білім дамуының әр түрлі деңгейлерінде педагогтың тұлғасы, оның ... ... ... қабілеттері, біліктілігі арқылы оның орындайтын іс-әрекеттерінің мәнін анықтады. Адамзаттың ... ... ... ... педагогтың тұлға және кәсіби маман ретіндегі міндеті мен функциясына қойылатын жаңа талаптар пайда болып отырады.
В.А.Сластенин кәсіби дайындықтың мазмұнындағы негізгі ... ... ... ... ... ... мен жеке ... ретінде мұғалімнің кәсіби және танымдық бағытын анықтайтынын ... Ол ... ... ... мен құрылымын негіздегенде , - деп анықтайды .
А.А.Шаповалов мұғалімнің кәсіби-әдістемелік ... ... ... теориясын және практикасын құрды. Ол , - деп көрсетті . Аталған идея курсы ... ... ... Алайда, курстың құрамы физиканы оқытудың дәстүрлі, жалпы және ... ... ... А.А. ... бұл ... ... онда кәсіби дайындықтың нәтижелерінің әр түрлі аспекттерін (кәсіби құзырлылық, педагогикалық ойлау, педагогикалық мәдениет) ... ... ... жүзеге асады [20].
Б.Ф.Ломов , А.В.Петровский кәсіби дайындықты , - дейді.
Мұғалімді әдістемелік дайындау мәселелерін ака - ... ... т.б., ... ... мен әдіскерлер Л.С.Атанасян , Н.Я.Виленкин , В.А.Гусев , Г.Л. ... , ... , ... және т.б. ... ... ... ... мұғалімін әдістемелік дайындаудың төмендегідей негізгі компоненттерін атап көрсетті:
а) математиканы оқытудың міндеттерін, мектеп математика курсының бағдарламасын, оқулықтарды білу;
ә) математиканы ... ... ... және оны ... ... ... оқыту әдістемесін функцияналды меңгеру;
б) математиканы оқыту үдерісінде оқушыларды ... ... білу . ... атты докторлық диссертациясында әдістемелік дайындықтың мазмұны ғылыми негізделген және ... ... . ... пен ... ... ... ... зерттеу жұмысымызды құруға маңызды орын алған Г.Л.Луканкиннің, А.Г.Мордковичтің, Г.Г.Хамовтың докторлық диссертациялары. Онда жоғары педагогикалық оқу орындарында мұғалімнің ... ... ... ... негіздеріне мән берілген.
Г.Л.Луканкиннің жұмысында математика мұғалімін кәсіби дайындаудың ғылыми-әдістемелік негіздері зерттелген. Ол математика мұғалімін кәсіби ... ... және ... ... оқу ... студенттерді оқытудың біртұтас әдістемелік жүйесінің моделін құрған. Г.Л.Луканкиннің кәсіби ... ... үш ... ... ... тұлғасын қалыптастыру; тәрбиеші мұғалімді қалыптастыру; құзырлы маман, әрі пән мұғалімін қалыптастыру.Құзырлылықтың құрамы мынандай:
1) кәсіби ... ... ...
2) ... ... кәсіби-педагогикалық бағыттылығы;
3)психологиялық-педагогикалық дайындықтың кәсіби-пәндік бағытты-лығы;
4) математикалық дайындықтың кәсіби бағыттылығы;
5)әдістемелік дайындықтың ғылыми-теориялық және ... ... ... ... ... ... ... және ғылыми-әдістемелік деңгейін көтеру;
7)мамандарды дайындағанда тұлғалық-әрекеттік тұғырды жүзеге асыру;
8)мамандарды ... ... және жаңа ... технологиялармен қаруландыру;
9) мұғалімдердің үздіксіз компьютерлік дайындығын жүзеге асыру;
10) оқу-ғылыми-өндірістік-педагогикалық кешенін жасау (ОҒӨПК)
М.А.Құдайқұлов ... ... ... ... мұғалімнің іс-әрекетінің үш көрсетеді. Олар: жалпы-педагогикалық, кәсіби-педагогикалық, кәсіби-әдістемелік. ... ... үш ... ... 1) барлық адамдар үшін: кәсіби емес педагогикалық біліктіліктер; 2) ... ... ... кәсіби-педагогикалық біліктіліктер; 3) пән мұғалімі үшін: кәсіби-әдістемелік біліктіліктер .
А.Г.Мордкович математика мұғалімін оқытудың кәсіби-педагогикалық бағыттылығын ... ... ... ... ... (фундаменталдық математикалық дайындық қажеттігі);
* бинарлық (оқытудағы жалпы ... және ... ... ... ... ... болуы (математикалық курстардың мектеп математика курсымен байланысы туралы);
* үздіксіздік (педагогикалық ... ... ... . ... қағидалар оқыту әдістемесін қамтамасыз ететін әдістемелік жүйесін жалпы тұрғыдан қарастыруға мұмкіндік жасайды. ... ... ... ... ... ... ... мен практикасын қарастырады.
Дегенмен, педагогикалық жоғары педагогикалық оқу орындарында құзырлылық тұғырды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мұғалімінің әдістемелік құзырлылығын қалыптастыру ғылыми-педагогикалық негізделмеген [21].
категорияcы (санаты) мемлекеттің әлеуметтік экономикалық қарқынға сай дамуына байланысты адамның калыптасу қажеттігінен шыққан ұғым және ... ... ... ... ... байланысты. Ол дидактикалық ұғымдар жүйесіне жатпайды. Болашақ мамандардың кәсіби-педагогикалық құзырлылығын қалыптастыру, жалпы айтқанда, оның алған білімін өмірде қолдана білу ... - ... ... беру ... ... ... бірі. Білім беруді модернизациялау жағдайында бұл болашақ мұғалімнің әдістемелік құзырлылығын қалыптастыру мақсатына жатады. ... ... ... кәсіби-педагогикалық құзырлылығының негізгі құраушысы. Қазіргі маманның кәсібилік деңгейінің негізгі көрсеткіші де оның ... ... ... ... ... ... және ... білім алу бағытын құруға жағдай жасау керектігін, өздігімен білім алу әрекетін белсенділендірудің қажеттігін ... ... ... да ... ... ... ... тұғыр логикасында құру бүгінгі күннің талабына сай болады.
Ю.В.Койнова, кәсіби-педагогикалық құзырлылықты деп ... Бұл ... ... ... ... , - деп тұжырымдалды.
I.I ... ... ... құзырлылығын қалыптастырудың теориялық негіздері.
Педагогикалық әдебиеттерде , терминдері кездескенмен мектеп практикасына енгізілмеген.
Құзырет- адамның белгілі бір ... не ... ... жөнінде ой жүгіртіп, өзінше пайымдай білу қасиеті. Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында ... адам ... ... гөрі, көрген - білгенін көкірекке тоқи білу арқылы қалыптасады.
Құзырлылық - адамның белгілі бір білім жүйесін тәжірибеде ... алу ... ... өзі таңдаған қызметінде өз білімін көтеріп, нені, қалай және не үшін үйрететінін алдын - ала ... ... ... ... бағытталуы.Құзырлылықке үнемі іздену, өзін - өзі жетілдіру арқылы жетуге болады. ... ... ... ... ... ... ... Н.В.Кузьмина, С.В.Кондратьева, В.А.Кан-Калик, Л.М.Митина және т.б. зерттеген.
Н.С.Розова маманның кәсіби құзырлылықті төмендегідей үш жайдың ... деп ... 1) ... ; 2) ... практикалық; 3) коммуникативтік.
А.К.Маркова құзырлылықке былай анықтама береді: . белгілі бір жұмысты ... ... ... ... ... ... ... елеулі нәтижеге жете алатын жағдайға келу деп түсіндіреді. Н.И.Запрудский кәсіби құзырлылықті ... және оның ... ... ... ... Л.М.Митина және т.б. зерттеулерінде тұлғаның кәсіби іс әрекетінің нәтижелілігін анықтайтын ... ... ... ... ... ... және ... зерттеп білу, педагогикалық психологияның пәні ретінде қарастырылған.
А.И.Мищенконың деген анықтамасымен және толық келісеміз. ... ... ... ... деп ... [22]. ... ... зерттеліп отырған ұғымның анықтамасының қайнар көзін ашатын мәселелерге аса көңіл бөлдік. Сонымен, біз құзырлылықті тұлғаның ... ... ... ... ... жүргізе алатын, адамның әлеуметтік құнды мінездерін дамытуға және оның ... өзі ... әсер ете білу ... бар ... ... - деп ... жүргізілген талдаулардан кейін мектеп оқушыларының білімділік құзырлылығыне анықтама беруге тырыстық. Бұл терминді алғаш А. ... ... , - деп ... ... ... ... талдау жүргізгеннен кейін мынандай анықтама бердік: айтамыз. Соңғы ... ... ... беру ... "құзырлылық" ұғымы білім беру мақсаттары секілді негізгі ұғымдардың біріне айналды.
Оқушылардың пәндік құзырлылығы білімді меңгеру үрдісінде ... ... ... меңгерудің барлық жағдайында дамымайды, оны бағыттап басқаруға байланысты қалыптасады. Оқушы бір құбылысты түсінуге не ... ... ... ... ... бастайды. Ойлану үрдісінде мақсатына жеткенше табандылықпен еңбектенген (ойланған, ізденген) оқушы математикалық ізденіске дағдыланады да математикалық іс - ... ... ... ... Оның нәтижесінде оқушының алған білімі бекітіледі, логикалық ойлау қабілеті дамиды, математикалық есте сақтау қабілеті жақсарады, ақыл - ... ... да ... ойлауға көшеді. Міне осылайша пәндік құзырлылықтің құрылымының шығармашылық компоненті дамиды .
Мұғалім жаңа сабақты өзі түсіндіріп, стандартты ... ... ... ... оқушылар дамымайды. Оқушылардың пәндік құзырлылығын қалыптастыру үшін оқытуды емес оқуды (үйренуді) ұйымдастыру және басқару керек. Математиканы оқыту үрдісінде ... ... ... ... ... ... мақсат қойып, оларды өз бетімен ойланатын, ізденетін жағдай тудыруы қажет.
Оқушылардың пәндік құзырлылығынің пәндік құзырлылықтің құрылымының теориялық компоненті олар теориялық ... ... ... ... құзырлылықтің құрылымының практикалық компоненті математикалық есептерді өз бетімен шығару үрдісінде дамиды. Күнделікте өмірде әрбір ... ... ... ... ... ... кездесіп отырады. Өмірдің есебі алдын ала жоспарланған немесе кенеттен шешуді қажет ететін жоспарланбанған болуы мүмкін. Қандай жағдайда да оны шешу ... ... ... ... ... ... практикалық іскерлікті қажет етеді. Өмірдің күрделі есебін және ... да ... ... ... ... шеше ... Біздің қоғамға қажет осындай тұлға.
Адам өмірінде, жұмыста, оқуда, т.б. ... ... ... ... ... шешу үрдісінде дұрыс шешім қабылдау пәндік құзырлылықке байланысты.
Мектеп оқушыларының ... ... ... ... білулері, олардың математикалық білім деңгейі, математикалық ойлау қабілеттерінің дамығандығы ... ... ... пәндік құзырлылығы деп оның шығармашылық, теориялық, практикалық және компъютерлік дайындығының ... ... ... ... ... ... өзгеге үлгі, ортасының мақтанышы, адамгершілік қасиеттерге ие, өзгені және өзін өзі ... ... ... ... ... болады деп ойлаймыз. Құзыр- адамның белгілі бір құбылыс не күрделі ... ... ой ... ... ... білу қасиеті. Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында құзырлылық адам бойында оқудан гөрі, көрген - ... ... тоқи білу ... қалыптасады [23].
Құзырлылық - адамның белгілі бір білім жүйесін ... ... алу ... ... өзі ... қызметінде өз білімін көтеріп, нені, қалай және не үшін үйрететінін алдын - ала айқындап, білікті маман болуға бағытталуы. ... ... ... өзін - өзі ... арқылы жетуге болады. ... ... ... ... беру ... ... ... білім беру мақсаттары секілді негізгі ұғымдардың біріне айналды.
Оқушылардың пәндік құзырлылығын қалыптастыру негізінің мазмұнын ... ... ... ... ... ... Оқушылардың пәндік құзырлылығын қалыптасқандығы оның жоғары оқуға түсуінің дайындық көрсеткіші деп ... ... ... ... , - деп ...
Біз әдіснамалық пайымдау нәтижесінде оқушылардың құзырлылығының дамуындағы пәндік құзырлылықтің атқаратын төмендегідей функцияларын талдадық: ... ... ... ... Н.И.Запрудский, М.К.Кабардов, М.В.Кларин, Н.В.Кузьмина, М.И.Лукьянова, А.К.Маркова, В.М.Монахов, Н.Ф.Талызина,О.М.Шиян және басқалар). Сонымен қатар жалпы білім беретін орта ... ... ... ... негізгі компоненттерін анықтау үшін педагогикалық құзырлылығының арнайы функциялары: бақылау, бағалау және нормативтік функцияларын қарастырдық.
Пәндік ... және ... ... ... оның ... ... ... компоненттерін анықтадық шығармашылық, теориялық, практикалық және компъютерлік.
- шығармашылық (математикалық эрудициясы, ... ... ... ... ... есептерді шығара білу, өздігімен ғылыми математикалық әдебиеттермен жұмыс істеу);
- теориялық (аналитикалық ойлай, болжай, жобалай және ... ... ... ... ... білу және ... дәлелдей білу секілді негізгі теориялық іскерліктер);
* практикалық (негізгі практикалық іскерліктер: ұйымдастырушылық
информациялық, дамыту, ориентациялық және коммуникативтік қарым қатынас ... ... ... ... ... информациялық жүйеде
жұмыс істей білу). Математиканы ... ЭЕМ ... ... ... ... жұмыс істей білу, оқушылар білімдерін жүйелегенде және қайталағанда интерактивті тақтада жұмыс істей білу [24].
Сонымен, жалпы білім ... орта ... ... сабағында оқушылардың пәндік құзырлылығын қалыптастырудың шығармашылық, теориялық, практикалық және компъютерлік компоненттерден ... ... ... ... және оған ... ... ...
Пәндік құзіреттілікті қалыптастыру үрдісі моделінің мәні - педагогикалық ... мен ... ... ... және кәсіби тұлғалық қасиеттер мен жеке тәжірибені құру. Ол үш ... ... ... іс ... ... ... мазмұнды іс жургізу сатысында мұғалімнің ұстаз ретінде субъектілік бағытын жүзеге ... ... ... ... Ол үшін ... алмасу, өзін өзі тану, ізденіс, информацияларды сынмен талдау қолданылады. Бұл кезде пәндік құзырлылықтің шығармашылық компоненті қалыптасады;
- жекелеу сатысында оқушылардың ... ... жаңа ... ... жаңарту және оған өзін-өзі жетілдіруге нұсқау ... ... ... ... ... ... ойын ... жүргізіп, оқушылардың шығармашылық проекттерін жүзеге асыруларын қадағалау арқылы оларға пәндік құзырлылық қалыптасады.
- тәжрибелік cатысында оқушылардың пәндік құзырлылығын ... ... мен ... анықтау, ғылыми болжамның дұрыстығын тексеру үшін зерттеу барысында педагогикалық эксперимент жүргілді.
Орта мектеп оқушыларының пәндік құзырлылығын қалыптастыру төмендегі педагогикалық жағдайлар ... ... ғана ... ...
1) ... орта ... нақты қажеттілікке сай, оқушылардың пәндік құзырлылықтерін қалыптастыруға және дамытуға ынталандыратын жүйелі және мақсатты ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру мақсатында оқу-әдістемелік кешен құрастыру.
2) әдістемелік: өзіндік білім алуға ынталандыратын оқыту материалының мазмұнын және оқыту әдістерін ... ... ... өзіндік әдістемедік жаңалық ашуға талпыныс, (сананың өзіне ... ... ... психикалық күйіне ой жүгірту практикасы), меңгерілген педагогикалық информацияны бір жүйеге келтіру.
3) ерекше жағдай: орта ... ... және ... атмосферасы, белгілермен және символдармен мәдениетті безендірілген, мұғалімдер мен оқушылардың арасындағы өзара сенімді және сыйлы қарым-қатынас, бірдей бағытты және ... ... қою орта ... ... бір педагогикалық кеңістік жасайды [25,26 б.].
Біз орта мектеп оқушыларының пәндік құзырлылығын шығармашылық, теориялық, практикалық, компьютерлік төрт ... ... ... ... ... диагностика көмегімен және ғылыми талдау негізінде құрамында ... ... ... пәндік құзырлылық құрылымының біртұтас көрінісін көрсететін (1 кестеге) сәйкес
1 кесте. Оқушылардың пәндік құзырлылығынің ұстанымдары мен көрсеткіштері
Ұстанымдар
Көрсеткіштер
1.Шығармашылық
1 . Математикалық эрудицияы
2. ... ... ... ... ... ... ... болжай алу қабілеті
2.Өзіндік ойлау қабілеті
3.Тұлғаны дамытуға бағытталған оқу үрдісін ... ... ... ... ... (ұйымдастырушылық,информациялық, дамыту)
2.Ориентациялық және коммуникативтік қарым-қатынас жасай білу
4. Компъютерлік
1. Ауқымды информациялық ... ... ... ... ... іс жүзінде практикада қолдана ... ... ... ... (ЭЕМ) өз жұмысында қолдана білу
Оқушының пәндік құзырлылығына:
* фундаменталдық математикалық ... яғни ... ... меңгергендігі;
* жинақталған математикалық білім;
- ... ... ... оны шеше ... білімді жіктей және жүйелей білу;
* зерттеушілік қабілет: шығармашылық және математикалық қабілеттер, аналитикалық ойлау, болжау, жобалай білу және ... ... ... Оқушылар шығармашылығының тәрбиелік мәні
Жалпы орта ... ... және ... ... ... жүзеге асыруды жылдамдату жаңа мектептегі бүкіл білім мазмұнын, оның құрылымдық жүйесін жаңартуды қажет етеді. Білім беру ісін ... мен ... ... пен ... ... басқару принципі, оқыту мен тәрбиелеу ісін ізгілендіру жаңа мектепке жетудің бірінші кезектегі тиімді жолы ретінде танылады.
Оқушылардың ... мен ... ... ... шығармашылықты дамыту көптеген ғалымдардың еңбектерінде қарыстырылған.
Онда проблемалық ... ... ... ... ойлауын дамыту талданып, проблемалық оқыту индуктивтік-гипотезалық-дедуктивтік тәсілін ұсынған.
Бірақ та оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту көптеген еңбектерінде зерттелмегенде, бұл мәселені толықтай ... деп ... ... ... орайда ең алдымен шығармашылық түсінгіне тоқталып өтелік. Әдебиетте шығармашылық түсінігі-жаңа өзіндік нәрсенің жасалуымен байланысты, сонымен қатар көшімелік ... ... ... ... ... ... құбылыс деп қарастырылған [27].
Ал, педагогикалық ғылымда шығармашылық түсінігі, ... өзі үшін ... яғни ... ... ... ... ... адамның іс-әрекетінің белсенділігі мен дербестілігінің ең жоғарғы түрі деп түсіндіріледі. Осыған байланысты оқушылардың шығармашылық ... ... ... жаңа информациялық технологиясын пайдаланған жөн.
Жаңа информациялық технология білім беру ... ... ... ... ... пайдалануға төмендегідей мүмкіншіліктерді, яғни оқу процесін даяралауға оқушыны жеке тұлға ретінде дамытуға бағыттау, оқушының ... ... ... қалыптастыруға бағыттау, білім беруде жекеше оқытуды дамыту және пәндердің бір-бірімен байланысын көздейді. Білім беруді ақпараттандырудың негізгі мақсаты-ақпараттық білімдік кеңістікті ... ... ... ... ... ... ... меңгерудің даралап оқытуын талап етуге негізделген. Деңгейлік даралап оқытуды меңгеру ... ... ... және ... ... сол деңгейлік жұмыстарға сәйкесінше талаптарды (үйренуішілік, алгоритмдік, эвристикалық, ... ... ... ... ... міндетті минимум, ал қалған деңгейлер оқушының дербес талап-сұранысына байланысты лайықты білімді, дағдыны, шеберлікті шындауына мүмкіндік береді. Оқу ... ... ... ... ... ... ... өзінің динамикалық дамуын, сонымен бірге даму жолының ... ... ... ... ... ... ...
Бірінші деңгей-. Оқушылардың жаңа тақырыптан алған білімдерін бекіту үшін, еске ... ... үшін және ... ... ... ... ... жаттықтырады. Берілген есептер мен тапсырмалар өмірмен, қоршаған ортамен байланыстырылған болуы керек. Мұнда ... ... ... ... назар аударылады.
Екінші деңгей-. Мұнда кері байланысқан функцияларды орындау үшін тексеру тапсырмалары, іріленген ... ... ... реттеуге арналған, мазмұны өзгертілген жағдайға тапсырмалар беріледі. Сонымен қатар ұлттық негізде құрылған, көбінесе танымдық және үйренушілік мәні бар ... ... ... ... ойлауға арналған тапсырмалар беріледі.
Үшінші деңгей-. Оқушыларға берілген тапсырмалар танымдық ізденіс түрінде, игерген білімді тереңдету үшін әр ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Төртінші деңгей-, әрбір тапсырманы өз бетімен түсініп, талдай ... ... ... ... тұлғадан шағын зертету жұмысын жүргізіп, (кішкентай) жаңалық ашқанмен бара-бар. Есеп шығару ... ... кени ... ... математикалық заңдылықтарды тереңірек түсінуге жол ашады.
Осындай талаптарға сәйкес құрылған өз бетімен деңгейлік тапсырмаларды сатысы бойынша оқушының математика сабағында ... ... ... ... ... ... ... негізгі топ болып табылады,онда шығармашылық ой-өрісі және жалпы адамгершілігі бар адамдар тәрбиеленуге тиісті.
XIX ғасырда француз ... Рибо ... ... >. ... ... жақтаушылар шығармашылық қызметтің табиғи алгоритмделмегенін де жақтайды. Бұл ... ... да бар. ... ... ... оның ішінде өнертапқыштыққа үйренуге болады.
Шығармашылық жөніндегі мәселені жандандырудағы белгілі жаңылыс мектепте оның практикалық мүмкіндіктегі шешімі шығармашылықты әр ... ... ... оның ... ... ұстамай жиі қарастыратындығынан шығады. Не оны нәтижесі бойынша ( жаңа сапалыны жасауға), не шығармашыл адамдардың мінезіне ... ... ... жеңе ... т.б.), не оқытудың тәсілдері бойынша, тәсілдердің әр түрі неге үйрететінін талдамай, не бұл ... ... ... ... не оның процестік сипаттамасы бойынша көрсетеді.
Егер нәтиже бойынша шығармашылықтың кенінен танымал анықтамасын алсақ, онда мектепке дейінгі балаларды айтпағанда, оқушылардағы ... түп ... бір де бір ... ... ... Тіпті жоғарғы оқу роындарында да студенттерді негізгі шығармашылық қызметке тек кейінгі жылдарда ғана, онда да олардың ең таңдаулысын ғана кірістіре ... ... ... ... байланыссыз, бір ғана нәтижеге келгендердің шығармашылық табыстарын мойындауға болмайды.
Шығармашыл адамдардың мінез-құлықтарындағы белгілерді де есепке алу нәтижесіз. Жинақылық, ұқыпсыздық, қажырлылық соларда ғана ... ... бәрі ... ... бірақ нағыз шығармашылық процеске үйретпейді. Адамды өнертапқыштыққа үйретудің бір ғана жолы бар - ... ... яғни ... ... ... құратын сол құрылымдарға оны үйрету. Қалғандары көмекші қызметін орындайды.
Шығармашылық процедуралар:
* Бұрын меңгерілген білімін және білігін жаңа жағдайға дербес көшіру.
* ... ... ... көре ... ... жаңа қызметін көре білу.
* Оьъектінің құрылымын анықтау.
* ... ... оның ... ... көре білу.
* Бұрын меңгерілген қызмет тәсілдерін пайда болған проблемаға үйлесімді қолдану.
Мектептің және ... оқу ... ... және ... ... шығармашылық қызметті енгізетін көп тәсілдер мен түрлер жинақталған. Мектепте талқылаудың әр түрлі ... ... - ... ... ... ... пікір-сайысы. Шығармашылыққа осы түрлерімен қатар, жоспар құрыға ұсыныс және қызықты адамнан сұхбат алу болып табылады. ... шақ ... ... ... ... көрмелер, коллекциялар, газеттен өз бетінше іріктеп алынғанды ... және т.б.) ... түрі ... ... жоғары сыныптарда ойын болып табылады. Бұл ойын әр түрлі ілімін жақтаушылардікі немесе қалалық проблемалар туралы әр ... ... ... ... ... тәрбиенің шешуші басты шарты интеллектінің дамуы болып табылады.
Тұлғаның іскерлік сипаттамаларына интеллект ... ... ... ... ... ... ... мен қорытындыларды анықтау, проблемаға бейімделе білу және ұмтылу, оның күйі, елеулі емес және орташаны анықтау ... ... ... құрылым жасау, елеуліні іздеуге бағдар жасау, айыра білу, талдау және басқалар жатады.
Шығармашылық қабілеттердің дамуы қаланатын, дамыған интеллект, интеллектілік біліктілікті мнңгеру ... ... ... ... ... ... тұлғаның интеллектуалдық аспектісін ғана емес, оның психологиялық, мінез-құлық ерекшеліктерін де көздейді. Оған жігерлілік, жаңа жағдайларға бейімделуге ... ... пен ... тәуелсіздік пен адамгершілік сезімі, ынтымақтастыққа, қажырлы еңбекке қабілеті, бұлыңғыр, белгісіз жағдайдағы сенімділік, ақиқатты іздеуге және қарым-қатынастағы адалдық жатады. Әр ... әр ... ... ... ... ... жету ... іздейді. Ол оның ұстіне басты шартты - ... ... ... тырысады.
Өз бетімен білім алу тұлғаның шығармашылық сапасын ... ... ... табылады. Мектеп жылдарында оқушылардың көпшілігінде негізгі біліктілікті тәрбиелеуге болады, шығармашылық сапасын құратын, ... ... - оны ... дамытып, бірақ шығармашылық тұлғаның нақты қалыптасуы бүкіл өмір бойына өз бетімен ... алу ... ... ... ... ... және өз жұмысының нәтижесін өзі тексеруге, оларды тпасырманы ... ... мен ... ... ... ... бір ... апта ішіндегі, ай ішіндегі өз жұмысын жоспарлай білуге ұсынылған критерийлер негізінде өз жұмысының нәтижесін талдау мен бағалауға, сондай-ақ мұндай критерийлер ... ... ... ... ... дамыту аудиторияда белгілі бір адамгершілік және эмоционалдық ахуалды қалыптастырмай мүмкін емес. Шешуші рөлді мұғалімнің ұстанымы, оның шығармашылық ынтасы, мейірбандығы, еркін ... ... ... және өзін-өзі көрсетуі ойнайды.
Бұл мақсатқа жетудің көп тәсілдері бар:
* бастапқыда түсінуге оңай шығармашылық тапсырмалар беру керек;
* ... ... ... ... ... ... оқушылардың іс-әрекетіне қызығушылық таныту;
* көптеген жауаптардың нұсқасын мадақтау және көрсету;
* оқылғанның және ... ... мен ... ... ала таң қалу мен күту ... ... ... күту сезімін қолдау;
* білетінді білместей етіп істеу ( басқа біреудің көзқарасымен);
* шектеулі берілгенге болжау жасау;
* арақатысты еместі ... ... ... ... ... ... ... кінәлеу сезімін көрсетпеу керек;
* тіпті жиі қате болса да, ... ... ... оның ... ... табу және ... ... қалыптастырудың маңызды міндеті дарынды балалармен, оларды табумен және мадақтаумен, олардың өзін-өзі жоғары дәрежеде дамытуға жағдай ... ... ... ... [29,60б.].
Дарынды балалар - бұлар қандай да бір салада: математикаға, физикаға;әе-күйге, гуманитарлық пәндерге және т.б. ... ... ... Олардың айырылуға болмайды және оларда қиялды, елестетуді дамытуға жағымды жағдайлар жасау керек, жалғыздыққа деген қажеттілікке қанағаттандыру ... ... ... істеу мүмкіндіктерін, бір жақты ынтаны бір мезгілде қанағаттандыру керек, салалардағы жұмысты жеңілдету керек, мұнда жетістіктер көп ... ... ... ... жоқ, ... ... ашық ... Сонымен, шығармашылыққа мыналарды да үйретуге болады:
* Шығармашылық ... оның ... ... ... ... және ... біліммен және қызметінің тәсілдерімен лайықты кірістірілетін, репродуктивті меңгерілетін іс жүргізу жағын айыру ... Бұл жете ... - ... ... мақсатты бағытталып дамыған басты алдыңғы себеп;
* Одан ... ... ... ... ... оның ... ... ерекшелік белгісі және проблемалық тапсырмалардағы шығармашылық қызметтің белгілеу түрлерін айыру керек. Бұл категорияларды араластыруға болшмайды, өйткені бұл жұмысқа зиян ... ... ... ... және оның ... ... ... стихиялылығын қолдайды:
* Адамгершілік-психологиялық ахуалға, оқыту тәсілдерінің әр түрлілігіне, тапқырлық көрсету түрлеріне ... ... ... ... ... табу және мадақтау - мектептің табанды міндеті;
* Шығармашылыққа үйрету ... және ... ... үшін оны ... кезекті міндеттердің бірі ретінде алдымызға қою қажет.
Ұстаз еңбегінің күрделігі - әрбір оқушының жүрегіне жол табуда, ... ... ... ... дамыту үшін жағдай жасауда. Ең бастысы: мұғалім оқушының өзін тұлға ретінде сезінуіне көмектесуі керек, оның ... ... ... ... ... ... қажеттілікті оята білуі керек, әрбір іс-әрекеті үшін өзінің, жолдастарының, мектептің, қоғамның алдындағы жауапкершілікті, адамгершілік ... ... ... ... ... қиын ... ... жетістігі мұғалімнің әрбір оқушы мүмкіндігіне сенім артуына, оның табандылығы мен шыдамдылығына, шәкіртіне дер ... ... келе ... ... ... [30,26 ... ... қабілеттерін дамыту мәселесін таңдау ең алдымен ұғымының мәнін терең түсініп алуды талап ... ... жаңа ... ... табуға бағытталған қабілеттер деңгейі. Ал сөзінің мәні неде? дегенге ... ... ... ... ... ... жаңа нәрсе ойлап, жетістікке қол жеткізу деген сөз. Ал мәселесін терең ... Я.Н. ... оны ... ... қояды. Өйткені әрбір жаңалық, әсіресе интелектуалдық тұрғыдағы, баланы жаңа психологилық сапаға көтереді. ... біз ... ... ... болғанымен, ондағы тұлғаның, адамзаттың қоғамның дамуына әсер ... ... ... бар ... ... ... қабілет деген не? Қабілеттердің деңгейге көтерілуі неге байланысты? - деген сұрақтар әрбір ұстазды мазалайды деп ойлаймын. ... ... өте ... ... және ол ... ғана тән. ... адамның іс- әрекетінің түрі.
Математиканы оқуға, жалпы еңбекке деген оң көзқарас та ... да ... ... ... оқу ... қалыптаса бастайды. Оқушы математиканы оқудың қажеттілігі, өзінің парызы мен міндеттері, өзі үшін және өзінің болашақ өмірі үшін осы ... ... ... қанша естісе де және өзі осы сөздерінің дұрыстығын қанша сезіне тұрса, осы іске кіріспе, онда математиканы оқуға ... ... ... тумайды, оның үстіне осы еңбекке деген бірқалыпты қызығу қабілеті қалыптаспайды. Оқушының оқуға дайындығын қалыптастыратын барлық нәрсе осы ... оқу ... ... ... ... өздігінен жұмыс істеудің тәрбиелік мәні бар. Тек өздігінен жұмыс ... ғана ... өз ... ... ... да жайдарлы қанағаттану көңіл-күйін сезіне алады. Математиканы оқып еңбектену барысында оқушының рухани өмірінің ... ... мен ... ... қиял ... күші ... ... негізгі қырлары қалыптасады.
Математиканы оқуда, сонымен қатар оқушының жігер-қайраты, жатады, ілтипаты дамиды, жүйелі түрде жұмыс істеу, өз ойын ... ... дәл, ... ақын ... ... қалыптасады.
Мектептегі оқу үрдісі оқушылардың ізденімпаздығын, танымдық белсенділігін арттырып, шығармашылық әлеуетін дамуына жол ашуы ... ... ... - екі жақты үрдіс болғандықтан, оқушының ... ... ... ... ... басшылығымен қатар, олардың ізденімпаздығын, белсенділігін, өз ықыласымен жасайтын әрекетін де керек етеді. ... ... ... ... мен ... ... өзіндік жұмыстарын негізгі ерекшеліктері - олардың ықыласын және өз еркімен әрекет жасауына байланысты деп ... ... [31,6 ... өзіндік жұмысы жоғары формасына олардың өз еркімен амал-тәлсілдер қолданып жасайтын шығармашылық жұмыстары жатады.
Өз ... ... ... ... білу, яғни оқу материалын таңдау, жаңаны қабылдау мен меңгеру, алған білімдерін іс ... ... ... ... ... таңдап алу, белгілі бір нәтижеге жетуге ұмтылу және т.б. оқушылардың шығармашылық дербестігін қалыптастырудың алғы шарты ... ... ... ... ... ... ... шеберлігі мен дағдылары өзінен-өзі пайда болмайды, ол мақсатты оқу қызметінің нәтижесі және өз ... ... ... ... әр ... тапсырмаларды орындау үрдісінде қалыптасады.
Оқушыдағы дербесті оқып-үйренетін тақырыпқа, пайда болған мәселеге, міндетке тұрақты ынталылық пайда болуымен, назар мен ой-сана ... ... ... мен ... ... мен салмақтау т.б), оқып датқан материалды түсінумен бейімделінеді.
Белсендірудің қандай да тәсілі мен әдістерін пайдалануда оқушының қабілетін ... ... ... ... ... міндеттерді танымдық қабілет дәрежесі жоғары оқушыларға ғана тапсыруға болады. Оқушыға оның ... ... ... ... ... ... ... деңгейінен анағұрлым асып түсетін міндеттер жүктеу білім беруде оңды нәтиже бермейді. ... ... ... ... ... тыс, ... ... жұмыстар ұйымдастыруда шығармашылық ай, пәндік апталықтар мен ғылыми-шығармашлық апталық, жобалар,пәндік үйірмелер мен факультативтік сабақтардың маңызы зор. Барлық жұмыстарға ... ... ... мен ... ... қажет. Оқушылардың танымдық ізденімпаздығы мен белсенділігін, шығармашылық бағыттылығына негізделген жұмыс түрлерін пайдалану- олардың танымдық қажеттіліктерін қанағаттандыра алады. Сондай-ақ, мектептегі ... ... ... ... өнер және ... ... түрлі шығармалықы кештер оқушылардың ізденіс қабілетін ұштап дербес оң нәтижеге жетуге ықпал етеді [32, 30 б.].
Өз бетімен білім алу- ... ... ... ... ... болып табылады. Мектеп жылдарында оқушылардың көпшілігінде негізгі біліктілікті ... ... ... ... ... ... ... оны дамытып, бірақ шығармашылық тұлғаның нақты қалыптасуы бүкіл өмір бойына өз бетімен білім алу үрдісінде өтеді.
Оқушыларды ... ... ... және өз ... ... өзі тексеруге, оларды тапсырманы орындаудың тәртібімен әдістерін анықтай білуге, сабақта бір күнгі, апта ішіндегі, ай ішіндегі өз жұмысын жоспарлай ... ... ... ... өз ... ... талдау мен бағалауға, сондай-ақ мұндай критерилерді өздері жасауға үйретуді көздейді.
Шығармашылық бастаманы дамыту аудиторияда белгілі бір ... және ... ... ... ... аспайды. Шешуші рөл - мұғалімнің ұстанымы, оның шығармашылық ынтасы, мейірбандылығы, еркін ойлау мүмкіндігін жасауы және ... ... ... табылады.
Бұл мақсатқа жетудің тәсілдері бар:
* Бастапқыда түсінуге оңай шығармашылық ... беру ... ... ... ... ... ... Оқушылардың іс-әрекетіне қызығушылық таныту;
* Жауаптарының нұсқасын мадақтау және көрсету;
* Оқылғанның және ... ... ... ашу;
* Іс-әрекетке болжам жасау;
* Қателік жібергеннен кейін кінәлеу сезімін ... ... ... жиі қате болса да жауаптың маңызын көтеру, оның тиімді бөлігін табу т.б.
Шығармашылқ мүмкіндікті қалыптастырудың маңызды ... ... ... ... ... және ... ... өзін-өзі жоғары дәрежеде дамытуға жағдай жасаумен байланысты болып отыр.
2.3 Оқушылардың ойлау қабілеттерін ұлттық және ... ... ... ... ұзақ мерзімді Стратегиясының маңызды басымдылықтарының бірі- білім беру саласын дамыту. Қазақстанның ... ... ... ... мен ... білім беру стандартына сәйкес келуі табылады.
Қазақстанда жүргізіліп жатқан білім беру жүйесін реформалау құзырлылық ұстанымына және ... ... ... ... озық ... мен ... ... Осыған орай оқушылардың білімін бақылау, бағалау жүйесін, ұлттық емтихандарды, ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың игерген білімдері мен дағдыларың сыртқы ортадағы өзгерістерге сәйкес кіріктіре алу қабілеттерін анықтайды және дамытады.
* Осы ... ... ... ... және ... ... Ұлттық білім сапасын бағалау орталығы 2010 жылдың ... ... ... ... ... ... логикалық ойлау қабілетін анықтау бағытындағы логикалық ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізіп жатыр.
* Логикалық сипаттағы тесттер оқушылардың білімді жете меңгеру мен оларды өмір жағдайларында қолдана білу ... ... ...
* Тест тапсырмаларының мазмұны дағдылы ҰБТ сұрақтарынан ерекшеленеді. Тест математикалық және сөздік - логикалық екі блоктан тұрады. Матемтикалық блокта ... ... ... ... графиктер, суреттер, диаграммалар; сөздік - логикалық блокта аналогия, сойлемді толықтыру, мәтінді оқу және түсінуге бағытталған тапсырмалар ... ... ... мен тапсырмалар оқушылардың меңгерген білімдерін тәжірибеде қолдана ... ... ...
* ... ... ... ... қолдана білуге арналған тест тапсырмалары, сондай-ақ халықаралық TIMSS, PISA, PIRKS зерттеулерінің ... ... да ...
* ... ... тесттерді емтихандарға (ҰБТ, ТКТ) арнайы ... ... ... ... оқу ... білім алу қабілеттері жоғары оқушылаға тең мүмкіндік беру мақсатында ұлттық емтихандарда қолдану болады.
* Сонымен қатар аталған ... ... ... ... ... ... арттыруға негізделген.
Математиканы оқытудың әрбір кезеңінде оқушылардың ... ... оқып ... ... ... де берік білімдеріне, іскерліктеріне және дағдыларына, сонымен ... ... ... ... ... да ... болады [33, 36 б.].
Сынып оқушылары бірдей емес. Олардың ішінде математиканы ... ... оған ... зор да бар. ... ... бірыңғай жаттығулар орындау жалықтырады. Сондықтан белгілі бір ережені меңгеретін жаттығуларды орындағанда оларға ... ... ... емес тапсырмалар берілуі қажет.
Қазіргі кезеңдегі мектеп математикасында әлі шешімдері табылмаған проблемалар аз ... ... бірі ... ... ... ... ... кітапқа, оқуға, білім алуға, деген құмарлықтарын арттыру.
Осындай проблемаларды шешу мақсатында бастауыш сыныптан ... ... ... ... ... ... ғалым Д.И, Менделеев мұғалімдердің ғылымының сарқылмас көзін ашудағы ... ... ... ... ... ... қаруы-ой. Логикалық жеке пікір мен өзіндік талдау біртұтас. Бұл ... ой мен ... ... ... ... ... Ол үшін әр адам өз орнында еңбек ... ... қана ... оның сапасын қалай өсіру керектігін ойластырғаны жөн [34, ... ... өсі, жаңа ... ... ... ... еліміздің егемендік алып, өркениетті елдерінің қатарына қосылуы- жаңа заманның жастарынан өзіндык таланты мен табиғи қабіелтін жетілдіріп қана қоймай, олардың ... ... ... ... талап етеді. Бұл орайда математика, логика, информатика пәндері басты мәнге ие. Есептер шығарғанда олардың ойларынан теориялық ... ... ... ... ... ... ғылыми көріністер байқалады. Әрбір таным қанағаттанарлық сезімге бөлу үшін адамның ғылыммен ішкі үндестігі және логикалық үндестігі ... ... ... Тек ... ... ғана ... қыры-сыры ашылады, түсінбей жаттап алу, ойды жүйесіз ... ... ... ... ... оқушылардың қиялы шарықтап, білімге құлшынысы артады.
Оқушылардың жеке ойлау қабілетін дамыту үшін ... ... ... мен ... ... ... ... келетін көп істердің мүмкіндіктеріне бағыт берген абзал.
Оқушылардың ... ... ... негізінен мына компоненттерден тұрады.
1.Қабылдау.
2.Түсіну.
3.Есте сақтау.
4.Қорыту және жүйелеу.
Балалардың ойлауын дамыту туралы М. Жұмабаев ... ... ... ... өте бір ... ... ісі. Жас балаға ойлау тым ауыр. Сондықтан тәрбиеші баланың ойлауын өркендеткенде сақтықпен басқыштап іс істеу керек.
Өркендету ... ... ... ... ... ашық ... көп ... жағдай қылу керек. Қанша дегенмен адам суреттер ... ... ... ... бір ... ... ... жалаңаш пікір айтудың қажеті жоқ, бала пікірді суреттің өзінен шығарып алсын.
2.Бала заттарды, ... ... ... ... топ ... бөлу ... ... дыбыстарды, әріптерді бөлу өсімдікті, жануарды топ-топқа
бөлу сияқты. Бірақ баланы заттарды, көріністерді топ-топқа бөлгізіп үйреткенде, жеңілден ауырға көшуді естен шығармау ... ... ... ... ... ... олардың қайсысы қайсысына себеп екені біліп үйренсін. Бұл балаға мысалдардан ерекше заң ... ... ... істермен болады.
математика оқулықтарында берілген. Бұл материал қазіргі ... ... ... ... ... және ол . ... ... орындау баланың ақыл-ойын, қиялын, ой ұшқырлығын дамытады. Бұл оқушылардың түрлі мазмұнды ... ... ... ... құра ... ... Бір есептің бірнеше шешімдерін табуға жетелейді. Әрбір сабақ қызықты есептермен аяқталып, логикалық есептер оқушылардың жас ерекшелігіне қарай күрделене ... ... ... ... жаттығулар оқушылардан тек қана математикалық білім емес, күнделікті өмірде кездесетін әр ... ... ... ... ... етілетін тапсырмалар. Бұлар негізінен оқушылардың байқағыштығын, ойлауын, қиялын дамытуға негізделген. Бұл -өте қиын, аса жауапты, ... ... мол, ... ... Логикалық ойлауды логикалық және математикалық есептердің көмегімен жүргізу керек.
Логика дегеніміз - спортшыға да, бишіге де, жазушыға да керек. Өз ... ... ... тұрғыда жеткізе білу де үлкен өнер.
Ой - әрекетті дамыту үшін оқу материалдарына теориялық талдау жасауға, өз бетінше қорытындыға келу ... мән ... Өз ... кітаппен жұмыс жасау оқу материалдарының қандай түрлерін есте сақтау керектігін білуге, өз ... ... ... ... дағдысын арттыруға мүмкіндік береді.
Математика пәні ең бірінші оқушылардың қызығушылығын туғызуды талап етеді. Осы мақсатпен әр тақырыпты бастамас бұрын оқушының ... мен ... ... ... немесе сабақ ортасында, соңында шығармашылық есеп ретінде логикалық есептер, не болмаса тапсырмалар беріледі.
Математика сабағында оқушының қызығушылығын тудыру үшін логикалық ... ... ... есеп ... ... сыныптан бастап беріледі.
Математиканың сан алуан сырын сандар әлемінің қызық құбылысын, осылай өрнектеген сабақ, не сабақтан тыс ... ... әрі ... ... Логикалық тапсырмалар қарапайымнан басталып, біртіндеп қиындап оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... алған білім дағдысы ойлау барысында қолдану мүмкіндігі оқушының зор ынтасын тудырады, білгенін тереңдетіп, жаңа іс - ... ... ... емес оқушылар жолдастарынан кейін қалмау үшін алға ұмтылады.
Логикалық есептер бастауыш сыныптан ... ... ... ... әр тақырыпта немесе келесі тақырыпқа дайындық ретінде беріледі. Сөзім дәлелді болуы үшін әр сыныптағы ... ... ... ... 1 ... ... санынан ең үлкен бір таңбалы санды азайтып,
нәтижеге ең кіші екі х - 9 = 99 ... ... ... 100 х = 108 ... ... сан ...
Шешуі: (х - 9) + 11 = 100 ... ... сан ... тағы не ... ... ... бұл есеп ойлауға, теңдеу құрып, оны есептеп, келесі үш орынды санды өтуге дайындық болып келеді.
№ 2 Қанаттан - деп сұрағанда, ол - деп ... ... неше қыз ... (х - 11) + 80 = 88 ... 19 қыз ... 3 және 4 ... сандарды амалдарды қолдана білуде берілетін шығармашылық есептер.
Бұл есептің мақсаты оқушы жасырын санды таба ... ... ... ... 924 2) 450 3) ... *** + *** х ... 630 ... **2
9***
Жауабы:
924 2) 450 3) ... 718 + 180 х ... 630 ... ... ... есеп ... ... Логикалық ойлау арқылы оқушының пәнге деген қызығушылығы артады. Білсем, үйренсем дейді, тіпті математикаға қабілеті жақсы, ... ... ... логикалық есептерді құрастырады.
Логикалық есептредің оқу процесіндегі маңызы зор. Мұндай есептер оқушының ойлау қабілетін, математикаға деген қызығушылыған арттыру үшін өте ... ... ... ... ... әр түрлі жарыстарда жиі қолданылады.
Шығармашылық деңгейдегі есептер жоғары сыныптарда да ... ... ... ... ... да, сыныптан тыс жұмыстарда шығармашылықпен айналысатын оқушыға логикалық есептерді шешу тиімді. Логикалық есептер математикалық олимпиадаларда, түрлі жарыстарда, , ... ... көп ... ... ... саны да, ... ... де алуан түрлі. Математика ғылымында логикалық есептер бірнеше түрге бөлінеді. Солардың әрбіреуіне жеке - жеке ... ... ... қырлары деп аталатын сызықтармен қосылатын нүктелердің гектеулі жиыны.
Есеп: 4 спортшы: ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы 4 орынды алды, бірақ олардың кез - келген екеуі бұл орынды бөліскен жоқ. Кім ... орын ... Әлия - ІІ - ші орын ... - ІІІ - ші ... Әлия - І - ші орын ... - ІІ - ші ... ... - ІІ - ші орын ... - ІҮ - ... ... ... ІІІ
Д ... ... ... түрі ... ... ... ... құмырада, банкада, сүт, лимонад, квас, су бар. Су мен сүт ... ... ... ... ыдыс құмыра мен квас құйылған ыдыстың арасында. Банкаға құйылған лимонадта, су да емес. Стакан ... мен сүт ... ... ... ... ... қай ... құйылған?
Шешуі: Сүт құмыраға, лимонад бөтелкеге, квас банкаға, су ... ... шешу ... ... ... ... амалдар таңбасымен (қосу, бөлу, азайту, көбейту) нәтижесинде 21 саны ... ... ... ... ... тігінен де көлденең де сандар қосындысы 21-ге тең болуы тиіс.
Қане есепке қалайсындар?
2 * 4 * 5 * 9 * 1 * 7
3 * 8 * 6 * 2 * 9 * 2
9 * 1 * 7 * 5 * 3 * 4 = 21
5 * 8 * 2 * 5 * 3 * 1
6 * 5 * 1 * 4 * 2 * 8
7 * 9 * 7 * 6 * 1 * ... бұл ... ... І- ... ... ... жұмыс істеуге бағыттайды, ІІ- шіден логикалық ойлау қабілеті арқылы өзіне деген сенімі артады. ІІІ- шіден ... ... ... артады. Сөзім дәлелді болуы үшін 6 - сыныпта тақырыбы.
Бұл математика пәніндегі күрделі ... ... Осы ... ... ... ... графиктерін саламыз, яғни, графиктерді сызу үшін нүктелерді дәл таба білу керек. Координаталық жазықтықта нүктелердің координаталарын таба ... ... ... қажет етеді. Сондықтан мына сызбаны координаталық нүктелерін таба ... ... ... түсіріп, оқушыға істеттім.

Координаталары:
(- 6; 0) (- 3; 2) (- 4; 3) (- 3 ; 4) (- 2; 4) (-1; ... 2; 2) (- 1; 2) (0; 3) (3; 3) (5; 1) (5; 0)
( 3; - 2) (-2: 2) (3; -1) (0; - 1) (- 1; -2) (-2; ... -2) (-3; 0) (-6; ... (-3; 1) (5; 1) (7; ... тақырыптар бойынша тест есептерін құрдым. 7 сыныпта өткен тақырыбына;
А) Көбейтіндіні дәреже түрінде жаз:
(-5) . (-5) . (-5) . (-5) . (-5) . (-5) . ... (-5) . 7 ә) (-5)7 в) ... ... түрлендір: (х + 2у)2
а) х2 + 4у2 ә) х2 + 2ху + 4у2 б) х2 + 4ху + ... ... тік ... келетін үшбұрыш
а) Тең бүйірлі ә) Сүйір бұрышты б) Тік ... ... ... ... ... ... ой ... дамытады. Бұл оқушылардың түрлі мазмұнды есептерді шығаруда, есептің шартын құра білуге қалыптастырады. Бір есептің бірнеше шешімдерін табуға жетелейді. ... ... ... ... ... ... есептер оқушылардың жас ерекшелігіне қарай күрделене түсуі қажет. Логикалық есептерді шығаруда шығармашылық жұмыс істеу әрбір оқушыға ... дер ... Ең ... ... ... ... адамның өзіне және өз ісіне деген сенімі, ... ... ... ... ... [35, 24б.].
Математиканы оқып - үйрену есеп шығаруды үйрену үшін ғана емес, кез - келген проблеманы шеше ... өз ... ... алу үшін ... ... болмайды. Егер олай десеңіз, адам өмірінің мәнін түсінбегеніңізді көрсетесіз, өмір деп отырғаныңыз шын мағынасында өмір емес, жай ғана ... ... Біз тек сол үшін ... ... ақыл - сана сол үшін ... Біз өз ... ... қылып, барлық жетістіктерге жету үшін табиғатты бүкіл білімді пайдалана білуіміз керек.
Міне, соның ішінде адамды тез ... ... ... ой ... жетелейтін логикалық есептердің орны ерекше дер едім.
Оқулықтағы шығармашылық ... ... тек қана ... ... ... ... өмірде кездесетін әр түрлі жағдайға байланысты білім талап етілетін тапсырмалар. Бұлар негізінен оқушылардың байқағыштығын, ойлауын, қиялын ... ... ... қиын, аса жауапты, бірақ игілігі мол, ардақты жұмыс.
Мектеп математика пәні ... ... ... ... ... өсуі және оған бөлінетін уақыт мөлшерінің жылдан жылға кемуі мен пән мазмұнын оқушылардың аз уақыт ішінде шығармашылықпен қарқынды меңгерулерінің ... ... ... ... туындап отыр.Сондықтан математика сабағында оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған дидактикалық бірліктерді ірілендіру әдісі пайдаланылса, онда ... ... ... артады, білімді игеру сапасының деңгейі жоғарылайды.
Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудағы дидактикалық бірліктерді ірілендіру әдісі ... ... ... үшін ... ... табиғатын анықтау қажет.
Психологиялық сөздікте ұғымына мынадай түсінік берілген: .
Демек, шығармашылық ұғымын ... ... жаңа ... ... ... тудыру, яғни жеке тұлғаның шығармашылық туындысы деп және жеке тұлғаның қабілеті ғылым, өнер, білім, өндіріс, ... ... ... ... және тағы ... салаларда жаңалық ашу, жаңаны жасау деп түсінеміз. ... ... ... соны бірегей нәрселер жасаудан өзге жеке адамның қабілеті, ынтасы, білімі, іскерлігі, тағы сол сияқты қасиеттердің жемісі деп ұғынуға болады. ... ... ... ... қабілет пен балалардың шығармашылық әрекетінің арасында үлкен айырмашылық бар екенін айта кетуіміз керек.
Оқушылардың ақыл ой белсенділігін арттыру үшін әр ... ... ... ... ... ... екені туралы М.А. Данилов, Л.В. Занков, М.Н.Скаткин еңбектерінде айтылған. Бұдан оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған, арнайы ұйымдастырылған оқыту ... ... ... ... ... ... икемділігіне әсер ететіні айқындалады. Оқушылардың таным қызметі мен шығармашылық қабілетінің дамуына әр түрлі оқыту әдістерін комплексті ... ... ... яғни ... әдістерін бұрын қолданған жағдайда оқыту жылдамдығын арттыру, білімді игеруге бөлінген уақытты үнемді пайдалану, басқаша айтқанда, оқытудың қарқындылығын арттыру. ... ... ... оқушының жетістігінің негізі-оқу көрсеткіші болатын еркіндік деңгейін айқындау, оқушылардың оқу ... ... алға ... ... ілгерілеу дәрежесін байқау, негінде әрбір оқушымен тең ... ... яғни ... ... ... теориялық білімнің бағыттаушы ролі атқаруын қамтамасыз ететіні көрсетіледі.
ДБІ технологиясының басты ерекшеліктерінің бірі кері ... ... ... ... өзіміз жоғарыда айтып өткен академик П.К. ... ... кері ... ... психологиялық ұғыммен байланысты. Кері есептерді шығару, тура есепті кері ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық дербестік пайда болады.
Деформацияланған жаттығулар бірте-бірте күрделене түседі. Оны математика оқулығынан байқауға болады.
Ал келесі ерекшелік-шығармашылық ... мол ... ... ... ... ... ғана ... тақырыпқа, нақты сабаққа қажетті шығармашылық тапсырмаларды әртүрлі қосымша әдебиеттерден іздеп, оған көп ... ... ... ... Жаңа буын ... бұл ... өз ... тапқан. Оқулық мазмұнында баланын интелектісін, қабілеттерін, шығармашылығын дамытуға тапсырмалар қарастырылған. Бұл тапсырмалар ойлаудын жоғары деңгейіне берілгендіктен сабақта шешуін ... ... ... баға қойылмауы талап етіледі.
Бір айта кететін мәселе шығармашылық тапсырмалар өз дәрежесінде ... ... ... ... үшін ... ... ұйымдастырудың ролі зор. Оқушыларды қызықтыру, ойландыру, барлық жауаптарды тыңдау, оларды ... ... ... ... ... ... тәртібі сақталуы керек. Тек сонда ғана оқушы ашу мүмкіндігіне ие болады.
Халық ойындарын математика ... ... ... ... білімін күнделікті өмірмен берік ұштастыра түсуге қолайлы мүмкіндік жасайды. Математика сабағында халық ойындардын қолданудың түрлі жолдары бар. Мысалы, ойын сабақтың ... не ... не ең ... ... ... ... сабақтың басында қолдану жаңа сабаққа немесе сұралатын үй тапсырмасына оқушыларды түгел қатыстыру мақсатын көздейді.
Егер ойын сабақтың ... ... ... онда ... ... ... көңіл- күйін сергіту, шаршағанын ұмыттырып, ерік жігерін дамыту.
Ойын сабақтың соңында тақырыпты бекіту не сол ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Ұлттық ойындарды өткен сабақтарда қайталау кезінде де қолдануға болады. Ол жағдайға ойын элементтері сабақты түрлендіріп, мазмұнын байыта ... ... ... білуге деген талпыныс пен құмарлықты оятады, балалық қиялдарын қозғап, зейіндерін кеңейте ... өмір ... ... ... ... бұл ... халық ерте танып, өмірлік мәні зор ойындарының алуан түрлерін ойлап шығарған. Қазақ халқы халық ойындарына өте бай және оның түрлері де ... ... ... келеді. Солардың бір парасы- логикалық ойлау мен математикалық ... ... енді бір тобы тез ... ... ... ететін ауызша есептер, сондай- ақ философиялық ой түйіндерін ... ... ... ... келеді. Біздің пікірімізше, бұл ойындар күні бүгінге дейін өз маңызын жойған жоқ. Қайта жүйелі, тиімді пайдалана білсе, жастардың ой- өрісін ... ... ... білу ... кеңейте берері сөзсіз.
Мектепке келмей тұрып- ақ бала сандық ұғым туралы мағлұмат ала бастайды. Бірақ оны саналы түсінбейді. Осы ... ... ... ... сан ... туралы мағлұмат берудің алуан жолдарын ойлап тауып, олардың ақылын ойы ... өте ... ... ... Сан ... ... арқылы, ауыз екі әңгіме арқылы немесе нақыл сөздер, мақал- мәтелдер арқылы да жеткізген. Сан ұғымын заттық негізде, сол ... ... ... ... ... бала ... ... із қалдырып, санасын мықтап орын тебері сөзсіз. , ... ... ... ... ... оңай ... ...
Ал, оны қарапайым халық ойынының негізінде түсіндіре бастасақ, ол онша ... ... ... ойындары арқылы сандарының жиынтық ұғымын да оңай түсіндіруге болады. Осының бәрін қазақ халқының бір ғана ойынының бойынан табуға болады ... ... ... ... ... он ... ... санайтын санамақ ойынын алайық. Өткен ғасырдың 30-40 жылдарында бұл ойын баланы мектепке әзілеу құралы ретінде есептелетін. Бүгінде ол өзінің маңызынан ... ... Бұл оның күні ... ... ... болудан қалғындығынан емес, керсінше, ұмыт болғандығынан, елеусіз қалғандығынан. ... ... ... тыс ойлап алатын, шұғыл шешімдер қабылдай білетін, белсенді, шығармашылық адамдар қажет. Сондықтан да сабақтарда тек ... ... ... ... ... жекелік қасиеттерін, қабілеттерін дамытудың жолдарын қарастырған жөн.
Баланың шығармашылық қабілеттерін дамытудың жолдарын, құралдарын ... ... мен ... ғылымдарында өте ертеден зерттеліп келеді. Шығармашылық әлемді мәдениеттің дарлық дәуіріндегі ойшылдардың назарында болғандығын жасауға деген көптеген ... ... ... ...
Көтеріп отырған мәселе туралы жазған ойлар, тұжырымдамалар, ... ... ... Бұл ... - ақ ұлы ... Жүсіп Балсұғын, Әл - Фараби, Абайды ерекше толғандырған. Сондықтан еңбектерінде адамның жеке басын, қабілеттерін дамытуды ... ... ... Қабілеттер жайлы жазылған ойларды, тұжырымдамаларды, еңбектерді талдай келе, адам бойында табитғи мүмкіндіктер болады, ол тек ... бір ... ... ... әрі ... дамиды, әр адам басқа адамнан өзінің табиғи психологиялық өзгешеліктерімен ерекшеленеді деген қорытындыға келемін.
Қазіргі ... ... ... ... орта ... оқу - ... ... дұрыс ұйымдастырудың бірден-бір жолы ғылым негіздерінен білім берумен қатар, сол ... ... ... яғни ... танымдық қызығушылығын ояту, шығармашылық белсенділікті өз бетінше ізденуді арттыру.
Оқушылардың танымдық қызығушылығы ... ... пән ... ... ... ... мүмкін емес.Ол үшін міндетті түрде оқушылардың өздері талаптану керек.Сондықтан әр шәкірттің ойына өзгеріс енгізіп, санасына сілкініс туғызу біздерге, яғни ұстаздар ... ... ... мен ... ... ... қоғамы ХХI ғасырдың табалдырығын аттап отырған кезеңде оқушыларға көлемді ... ... ... ... ... ... ... бағытта жан - жақты дамыту бүгінгі күннің басты талабы.Жаңа технологияларды іс жүзіне ... және ... ... жаңа ... ... ... ... жаңа міндеттер қойып, шеше білетін шығармашылық ақыл - ой қабілеті бар адамдарды қажет ... Олай ... ... үрдісіндегі мұғалімнің басты міндеті-оқушылардың шығармашылық іс-әрекетке бастайтын шығармашыл ойлауын қалыптастырып дамыта білу.Бұл орайда шығармашылық туралы зерттеуші ... ... ... басшылыққа алу, оқыту тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Зерттеуші ғалы Е.В.Мазалевская: деп тұжырымдаған. Сол сияқты А.Бэн деп ... ... ... Л.С.Выготский деп жаңадан ашатын әрекетті атаған. Ал осы мәселені терең зерттеген психологтардың бірі Я.А.Пономарев оны ұғымымен қатар қояды. ... ... ... ... ақыл-ой саласында болса, ол психикасын жаңа сапалық деңгейге ... деп ... Бұл ... ... күні педагогиканың талаптарына сәйкес келуімен көңілге қонымды. Зерттеушілер шығармашылық ... әр ... ... ... ... И.Я.Лернер деп, білім, білік, дағдыны жаңа жағдайға тасымалдай ... ... жаңа ... көре ... жаңа шешім табуды белгілейді. деп тұжырымдады.Шығармашылы ... ... ... ... ойлау арқылы қалыптасады.Ал шығармашылық ойлау деп ойдың жылдамдығы, ұшқырлығы, икемділігі, тапқырлығы, дәлдігі алынады. ... ... ... ... ... ... де, түрі де ... туа бітті берілмейді, ол адамның қоршаған қоғамдық тарихи ортасын тану үрдісінде қалыптасады. Бала ... ... ... ... деңгейіне көтеру шығармашылықтың алғашқы баспалдағы. Сондықтан, бала бойындағы бейімділікті ... ... ... оны әрі ... дамытуға құлшыныс мұғалімнің міндеті [36, 99б.].
Қазақстан Республикасының үздіксіз білім беру ... ... ... мақсаттарының бірі жан-жақты, жоғары білімді, шығармашылық қабілетті жеке тұлғаны қалыптастыру, оның даралығын дамыту, табиғи дарындылығы мен қабілетін ашуға және қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... мақсаты арнайы педагогикалық әдістер мен мақсатты, жүйелі ... ... ... ... ... ... ... көзқарасы мен белсенділігін қалыптастыру, өз бетімен білім алу дағдыларын дамыту болып табылады.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... сай ... білім беруге, меңгертуге кепілдік бермейтіндігін мектеп тәжірибесі көрсетіп отыр. ... ... және ... ... қазіргі таңда білім деңгейімен бағаланады. Жас ұрпақты осы талапқа сай тәрбиелеу үшін мұғалім өзінің оқыту әдістерін ... ... ... тиіс. Сабақтың қызықты, сапалы өтуі тікелей мұғалімнің шеберлігіне байланысты болады. Математика пәні оқушылардың қызығушылығы мен ... ... ... ... ... ... белсенділігін арттырады.Төменде өзімнің интерактивті тақтаны пайдалану арқылы интерактивті технологиямен өткен сабақ жоспарымды ... ... ... Теңсіздіктер, олардың жүйелерін шешудің жалпы әдістерін меңгерту, оны есеп шығару барысында ... ... ... белсенділігін, танымдық қызығушылығын дамыту. Оқушыларға сұрақтар қоя отырып, ғылыми тұжырымдар жасап, алған білімін пайдалануға, ой ... ... ... орындату арқылы өз бетінше жұмыс істеуге дағдыландыру, ғылымға деген қызығушылығын арттыру.
Сабақтың түрі: Жаңа білімді меңгерту.
Сабақтың әдісі: түсіндірмелі әдіс, топтық ... ... ... ... ... ... тақта, үлестірме қағаздар.
Пәнаралық байланыс: информатика, физика.
Сабақтың жоспары:
Үй тапсырмасын тексеру, жаңа сабаққа шолу жасау,есептер шығару, тест, логикалық сұрақтар, ... үйге ... ... ... барысы:
1.Ұйымдастыру кезеңі. Сабақ бастамас бұрын студенттерге сабақ жоспарындағы ... ... және ... ... ... ... ... жеке өзінің және тобының еңбегін әділ бағалай білуді үйрету керек. Өте жақсы оқитын студенттер эксперт-кеңесші етіп тағайындалады. Олар студенттердің ... ... ... ... қажет жерінде көмек көрсетеді, сонымен қатар бағалау кезінде оқытушыға көмек көрсетеді.
Сабақ ... ... ... не ... ... яғни ... ... өзінің нені біліп шығуы керектігі жөнінде толық мағлұмат алады. Бұлай болатын себебі, студенттерге оқытушы алдын-ала ... ... жүру ... яғни ... ... нұсқауын таратып береді. Онда сабақтың түпкі және оның әрбір элементінің нақты мақсаты көрсетілген.
2. Оқушыларды топшаларға бөлу.
3. Үй тапсырмасын ... ... ... ... ... ... түсіндіру.
* Теңсіздіктер мен теңдеулер жүйесінің шешімін ... ... ... ... ... ... Модуль таңбасының астында болған теңсіздіктерді шешу.
* Иррационал теңсіздіктерді шешу.
* ... және ... ...
* Тригонометриялық теңсіздіктерді шешу.
Анықтама. >,

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 83 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Физика сабағында оқушылардың ізденімпаздық және логикалық ойлау қабілетін дамыту20 бет
Болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің технологиялық құзыреттілігін қалыптастырудың педагогикалық шарттары22 бет
"агрономиялық терминдерді пайдалана отырып ауыспалы егістерді жіктеу"4 бет
Delphi ортасын пайдалана отырып интернет дүкен бағдарламасын құру32 бет
Delphi-дің графикалық мүмкіндіктерін қолдана отырып қозғалатын бағдарлама құру20 бет
Matlab программалау тілінде үшөлшемді графиктерді салуға арналған функциялармен танысып, оларды пайдалана отырып, графиктерді құру және оларды редакциялау34 бет
MS Access программасының программалық құралдарын қолдана отырып тауарлардың қоймалық есебін автоматтандыру есебін шешу52 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«ауыл шаруашылығында қолданатын бактериалды препараттар»17 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь