Бейнелеу өнеріндегі пейзаж жанры

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1 БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІНДЕ ПЕЙЗАЖ ЖАНРЫНЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ
1.1 Бейнелеу өнерінің даму тарихына шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Пейзаж жанрының даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.3 Кескіндеме өнерінде ауыл пейзажының алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... 16
1.4 Пейзаж жанрында бояу үйлесімділігі, композиция, перспектива заңдылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
1.5 Суретшілер шығармаларында пейзаж жанры ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

2 ПЕЙЗАЖ ЖАНРЫНЫҢ САЛЫНУ ӘДІС.ТӘСІЛДЕРІ
2.1 Ауыл пейзажын майлы бояумен салу әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ...48
2.2 Бейнелеу өнері сабағында табиғат көрінісін бейнелеу ... ... ... ... ... ... ... ...58

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
ҚОСЫМША МАТЕРИАЛДАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67
КІРІСПЕ

Табиғат – қоршаған ортаны бейнелеу, табиғи көрінісін бейнелі түрде көрсету. Суретші өзінің көзқарасымен қоршаған ортаны, шындық өмірді әсерлі және нақты бейнелейді. Табиғаттың суретін бастамас бұрын алдымен сюжет пен композицияны қарастыру керек.
Негізінен бұл жерде акценттік көріністі анықтайтын тақырыпты сезініп, түсініп алу қажет. Білімгер айналадағы ерекше жерлерге көңіл аударып, композициялық шешімнің белгілі типіне жататын пейзаждың объектісін таңдау қажет. Кейде суретші композициялық бірлестік үшін кейбір жерлерін, мысалы, тал сияқты көріністерін алып тастап, немесе кейбір бөлшектерді қосып, төмен түсіріп және тағы басқа да жағдайларды өзгерте алады. Мұның бәрі көркем шығармашылық мақсаттарға және жекеленген қабілеттерге байланысты.
Табиғаттың мінездемесінде ең бастысы – композицияның дұрыс шешімін және ең жақсы көріністі таңдау. Табиғаттың көрінісін тұрғызу үшін дайындық нобайларынан бастау керек. Мұнда суретші бөлек бөлшектерді салмай жатып, ең бастысына көңіл аударып, композицияның негізгі идеясын бөліп көрсету керек. Композициялық табиғаттың шешіміндегі ең басты нәрсе – қиындығы суреттеліп жатқан орынға дұрыс мінездеме беруінде. Бұл үшін табиғаттағы бөлшектердің бір-бірімен жақсылап тұйықталуын және де бөлшектер композициясының жалпы идеясын білдіруге көмектесу керектігін қадағалау қажет.
Табиғаттың композициялық суретін шешу кезінде табиғаттың жеке және кездейсоқ бөліктерін немқұрайлы алуға болмайды, бұл жерде ең негізгісін, ең типтік жерлерін көрсетіп, көрініп тұрған көрініске өзінің қатынасын білдіру керек.
Эстетикалық - эмоционалдық және айқын пейзаждың суреті суретшінің жарқын сезімін және ойын көрсетеді. Дайындық нобайлардың ішінен пейзаждың жақсы композициялық шешімді тауып алғаннан кейін суретті бастай беруге болады. Бұл жерде оқытушы білімгердің аз жұмысын әдістемелік дұрыс жүргізілуін қадағалауы керек. Яғни, басында қаламды қағазға жаймен тигізіп тұрып, заттың жалпы сызбасын, заттың пішінін, мінездемесін және олардың пропорциясын белгілейді. Осыдан кейін дұрыс, сауатты перспективалық тұрғызуға кіріседі.
Суретші ережелерді еркін қолдануы қажет және перспективаны осы ғылымның барлық ережелерімен тұрғызу қажет.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1 Әуесқой жас суретшілер мен мүсіншілерге. А.С. Щипанов. Алматы: «Мектеп» 1989ж.
2 Әлемдік өнертану. Үш томдық 2: Бейнелеу өнері. Алматы: Өлке, 2008ж
3 Бөриев Ә. Арманына жолыққан адам: Ғұмырнама. Алматы: Өнер, 1982 ж.
4 Қазақстан өнері.Есімдер достастығы. Алматы: ИДК Кітап-Сервис, 2005ж.
5 Дүзелханов А. Альбом. Алматы: «Өнер», 2005 ж.
6 Қазақ өнерінің тарихы. Үш томдық. (XIX ғасыр және XX ғасырдың
бірінші жартысы, III том, 1-кітап). Алматы: «Өнер», 2008ж.
7 Хлудов Н.Г. Альбом. Алматы, 1986 г.
8 Қазақ ССР бейнелеу өнері «Советский художник» Москва. 1974 ж.
9 Ғалиев В.З. Қазақстан XIX ғасыр суретшілерінің шығармаларында. Алматы: Өнер, 2005 ж.
10 Қастеев Ә. Алма-ата «Өнер» 1986 ж.
11 Мұқышев М.С., Сейтімов А. Ғ., Хамзин Н.А. Бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі: Оқулық. Астана: Фолиант, 2008 ж.
12 Телжанов Қ. Альбом. Алматы: «Өнер», 2006 ж.
13 Ғалымбаева А. Альбом. Алматы «Өнер», 1981 ж.
14 Кенбаев М. «Альбом» . Алматы, 1983 ж.
15 Телжанов Қ. Қазақстан бейнелеу өнерінің шеберлері. Алматы «Өнер» 1982 ж.
16 Байжігітов Б. «Қазақтың көркем кәсібі». Алматы.Қазақстан. 1979 ж.
17 Тыныбеков Қ: Альбом. Алматы: «Өнер» баспасы, 2007 ж
18 Габитов М. Г. Пейзаж в творчестве художников. Алматы., Наука, 1977 г.
19 Қайдаров М.У. Живопись технологиясы мен техникасы. Алматы «Өлке» 2007 ж.
20 Каменева Е. Кемпірқосақтың түсі қандай. Алматы «Өнер» 1981 ж.
21 Бейнелеу өнері және сызу. Мектеп және ЖОО-да оқыту. Республикалық ғылыми-әдістемелік педагогикалық журнал. Алматы «Неся» 2008, 2010 ж.
22 Болатбаев Қ., Ибрагимов Ұ. Бейнелеу өнері: Жалпы білім беретін мектептің 5-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2001 ж
23 Бейнелеу өнерінің оқыту әдістемесі: Ералин Қ.Е., Түрікпенова С.Ж. Арқалық, 2008ж.
24 Мизанбаев Р. Живопись: оқулық. Алматы: Prints-S, 2005 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................4
1 БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІНДЕ ПЕЙЗАЖ ЖАНРЫНЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ
1.1 Бейнелеу ... даму ... ... ... ... ... өнерінде ауыл пейзажының алатын
орны................................16
1.4 Пейзаж жанрында бояу үйлесімділігі, композиция, перспектива
заңдылықтары................................................................
.......................................19
1.5 Суретшілер шығармаларында пейзаж
жанры..............................................25
2 ПЕЙЗАЖ ... ... ... Ауыл ... ... ... салу әдіс-
тәсілдері...................................48
2.2 Бейнелеу өнері сабағында табиғат көрінісін
бейнелеу...............................58
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
....................................64
ПАЙДАЛАНҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР..................................................................
......66
ҚОСЫМША
МАТЕРИАЛДАР.................................................................
...........67
КІРІСПЕ
Табиғат – қоршаған ортаны бейнелеу, табиғи көрінісін бейнелі ... ... ... ... ... ... шындық өмірді әсерлі
және нақты бейнелейді. Табиғаттың суретін бастамас бұрын алдымен сюжет пен
композицияны қарастыру керек.
Негізінен бұл жерде ... ... ... тақырыпты сезініп,
түсініп алу қажет. Білімгер айналадағы ... ... ... ... ... белгілі типіне жататын пейзаждың объектісін таңдау
қажет. Кейде суретші композициялық бірлестік үшін ... ... ... сияқты көріністерін алып тастап, немесе кейбір бөлшектерді қосып, ... және тағы ... да ... ... ... ... бәрі көркем
шығармашылық мақсаттарға және жекеленген қабілеттерге байланысты.
Табиғаттың мінездемесінде ең бастысы – композицияның дұрыс шешімін ... ... ... ... ... көрінісін тұрғызу үшін дайындық
нобайларынан бастау керек. Мұнда суретші бөлек бөлшектерді салмай жатып, ең
бастысына көңіл ... ... ... идеясын бөліп көрсету керек.
Композициялық табиғаттың шешіміндегі ең басты нәрсе – ... ... ... ... мінездеме беруінде. Бұл үшін табиғаттағы бөлшектердің
бір-бірімен жақсылап тұйықталуын және де ... ... ... ... ... керектігін қадағалау қажет.
Табиғаттың композициялық суретін шешу кезінде табиғаттың жеке ... ... ... алуға болмайды, бұл жерде ең негізгісін, ең
типтік жерлерін ... ... ... көрініске өзінің қатынасын білдіру
керек.
Эстетикалық - эмоционалдық және айқын пейзаждың суреті ... ... және ойын ... ... ... ... ... композициялық шешімді тауып алғаннан кейін суретті бастай беруге
болады. Бұл ... ... ... аз ... әдістемелік дұрыс
жүргізілуін қадағалауы керек. Яғни, басында қаламды қағазға жаймен тигізіп
тұрып, ... ... ... ... пішінін, мінездемесін және олардың
пропорциясын белгілейді. Осыдан кейін ... ... ... ... ... еркін қолдануы қажет және перспективаны осы ғылымның
барлық ережелерімен тұрғызу қажет.
Суреттің тереңдігін (кеңістігін) айқын және түсінікті етіп көрсету үшін
білімгер көкжиекті дұрыс ... алуы ... ... ... ... ... нүктесін және заттың масштабын дұрыс ... ... ... ... ... беру үшін жас суретші өзінің суретін
2-3 перспективалық жоспар ... ... ... және ... бөліп тұра
алады. Оларды өзара салыстыра отырып, білімгер заттың ... ... және ... ... мақсатын дұрыс шешеді. Сондай-ақ ... ... ... ие: егер де ... ... ... алыстай беретін болса, онда көрушінің көру ықтималдығы әлсірей
береді. Зат көрушіден ... алыс ... ... оның ... ... ... күші – ... (заттың үстінің жарығы мен
көлеңкесінің айырмашылығы) көрінуден алыстаған сайын ... ... ... ... оның ... ... әлсірейді. Леонардо да
Винчи былай деп ... ... ... ... талдар соғұрлым
жарық болып көрінеді, неғұрлым олар ... ... ... ... олар ... ... ... жарықтығымен ұласып кетеді.Бұлар
осы талдар мен көздің арасында орналасып, ауадан пайда болады».
Ауа ... ... ... ... қатар білімгер жұмыстың
техникасын қадағалап отыруы қажет. Заттарды бірінші жоспарда сала отырып,
білімгер қаламды ... бар ... ... ... ... ... ... ал артқы жоспарда қаламның қағазға жеңіл тигізуі
арқылы бейнеленеді. Бұл ... ... ауа ... ... ... ... тек ... көрінісін салуда мүмкін. ... ... ... жалпы түрі болмайды, бірақ кімде-кім оған жерден
қарап тұрса, сол оны қара (жабық, қараңғы) болады».
Табиғаттың ... ... ... ... үшін ... түсіп тұрған
көлеңкенің ерекшелігіне көңіл ... және ... ... ... ... көлеңкені тұрғызу кезінде, ең алдымен жасанды және
табиғи (күннің жарығы немесе лампа) жарықталуды көру ... Егер ... ... жарықтан түскен сәулелер сәулелік пирамиданы құрастырғандай
етіп жан-жақты үлестіреді.
1 Дипломдық жұмыстың өзектілігі: Студенттер ауыл ... ... ... алады.
2 Ғылыми жаңашылдығы: Пейзаждық кескіндеме жайында жаңа ... ... ... ... мен ... Кескіндеме жанры бойынша
оқушылар игеретін мәселелерді кейінгіге жеткізу. Композиция мен перспектива
заңдылықтарын, бояу үйлесімділігін қолдануды үйрету.
4 ... ... ... Бейнелеу өнері және сызу мамандығының
студенттері болашақтағы практикалық жұмыстарына теориялық және ... ... ... ... ... ... ... Теориялық және әдіснамалық негіздері: ... ... ... бөлімі: Дипломдық жұмыс сатыларының орындалуы мен ... ... төрт ... ... ... ... ПЕЙЗАЖ ЖАНРЫНЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ
1.1 Бейнелеу өнерінің даму тарихына шолу
Пейзаж ұзақ ... бойы ... ... саналып келген. Ол ... ... ... ... ... ... түстік
палитрасы шектеулі. Бірақ бұл тек сыртқы белгілерге ... ... ... ... ... ... ететін терең мазмұнды тең ... ... ... ... дәлелдейді.
Пейзаж француздың сөзі peysage ... ... жер) ... ... – бұл ... өнерінің жанры. Ол жерде бейнелеудің негізгі
заты болып ... ... ... да бір ... адаммен қайта қалыптасқан
табиғат болып табылады. ... ... ... ... ... ... теңіз көріністерінің (марина) нақты
немесе өзгерген түрлері қайта өндіріледі.
Көбіне пейзаж кескіндемелік, графикалық, ... ... ... ... ... ... ... мен нысандарын
бейнелей ... ... ... ... ... оның қоғаммен
қабылдануын білдіреді. Осыған сәйкес пейзаж сезімталдық пен ... ... ... қоршаған ортаның жекелеген элементтерін алғашқы адам неолит
дәуірінде тау ... ... ... ... Алжир
Сахарасындағы Тассиланджер ... ...... мал қуу ... ... ... ағаштар, тастар, су бейнеленеді.
Олар белгілі бір әрекет орнына жол ... ... ... ... бір
жердің бейнесін жасамайды. Пейзаждық мотивтердің анағұрлым кең ... ... пен ... ... ... ... Әсіресе фараондар аңшылығымен
немесе жабайы аңдардың бейнесі көбіне көп кездесіп отырды (мысалы, ... ... ... мазарындағы жазу. Ол жабайы ... ... ... ... ... ХV ... Криттегі Кносс
сарайындағы бір жазуларда). Европалық орта ... ... ... орыс ... жазбасында табиғат жүйелі түрде бейнеленеді. Ежелгі орыс
иконаларында пейзаждың фигуралық ... ... ... ... ... ... ... породалы жеке ағаштар-орманды, тегіс
ғимаратты палаталарды, храмдарды білдірген. XVI-XVII ... ... ... ... ... ... ... портреттік сурет үшін
тек көрініс ретінде ғана болды. Мұндай ... ... да ... ... ... ... де орындайды. (ок. 1503, Лувр, Париж).
Мұсылмандық Шығыс елдеріндегі орта ғасырлық өнерінде пейзаж элементтері
алғашында сараң ... егер ... ... ... ... ... ХII-XIV ғасырдан олар кітап миниатюраларында барған
сайын елеулі орын ... Ол ... XV-XVI ... ... және ... ... ... әсем тазалығымен ерекшеленетін пейзаждық
көріністер тұйық сиқырлы бақ ретінде табиғат туралы көріністі ... ... ... ... ... ... ... алған миниатюралық бастауларда) Үндіқытайдағы және ... ... және ... ... арналған рельефтердегі
тропикалық ормандардың бейнесі) өнерде орта ... ... ... жанр ... пейзаж алғаш рет орта ғасырлық Қытайда ХV-ші
ғасырда пайда болды. Ол ... ... ... отыратын табиғат әлемдік
заңның (дао) анағұрлым жүзеге асырылуының көрінісі ... Бұл ... ... ... типінде тікелей көрініс табады.
Қытайлық пейзаждың жеке кеңістік ... ... ал ... ... шешіміне бағына отырып, бір-біріне ... ... ... өте рухталған және ақындығы басым. Олар табиғат
әлемінің шексіздігі туралы ... ... ... Х ... Дунь ... ... кеңістік шексіз болып, су алқаптары ұлан-
ғайыр болып, ал ... ... ... ... ... Ол ... ... Қытай кескіндемесінің әсерінен жапондық пейзаж қалыптасты.
Батыс – Еуропалық өнерге ХII-XV ... ... ... ... ... көріністің бейнелеу өнерінің туындыларының маңызды бөлігі
ретінде түсіндірілуіне алып келеді.
Шартты көріністер әлемнің кең ... ... ... ... ... ... XV - ... Нидерландыда, Х-
ғасырда Я.Ван Эйк). Қайта ... ... ... ... ... ... суреттерде кеңістік орнатады. Олар ғылыми негізделген
желістік және ғарыштық перспектива негіздеріне ... ... ... өмір ... әрекет ететін нақты орта ретінде болады. XV ғасырдың
алғашқы жартысында швейцарлық ... ... ... ... ...... ... жағасы көрінеді. Нидерландылық ... ... ... және ... ... ... туындыларында пейзаж алғашқы жоспарлардың сценаларында шексіз
басымдық танытады.
Антверпендік шебер Иоахим Патинир (1475-1524 жылдар ... ... ... ... ... ... ... жер қабатын
бейнелеудің бір мезгілде сыйымды және ... ... ... Бұл ... ... ... саналатын пейзажды үш түсті: жақын жақ үшін
суретші жылы қоңыр-сары бояуларды ... орта үшін ... әр ... алыс ... көк түспен бейнелеген. Патинирдің ұлы пейзаждарында
библиялық персонаждардың фигуралары ... алға ... ... ... ... ... жарлармен, жағаға беткейлеп
жатқан теңіз бұқаздармен. Бұл ... ... ... және солтүстік
Қайта өрлеудің шеберлерінде табиғат көрінісіне әртүрлі көзқарас қалыптаса
бастады. А.Маньтени, Джордоне, Тициан италияндық суретшілердің ... ... ... ... ... Оларда көп орынды сәулет ортасы
орын алады. Нидерландылық шеберлер Ян ван Эйк, Хуго ван дер Гус ... ... ... ... ... М.Нитхардт, Л.Кранаха
туындыларының өзінде адам мүсінін ерітетіндей жабайы табиғаттың ... XV ... ... ... ... ... әлемді
көрудің алыптылығы адам өмірінен ажырамас ... ... ... ... енуімен сипаттайды. Брейгельмен 1956 жылы жасаған («жылдар
уақыты») суретінің циклі суретшімен өзінің суретінде үйлескен әлем ... ... үшін ... ... ... әлем ... ... пен мейірімділік заңының өмір сүру кепілі.
ХVII ғасырда классицизм өнерінде ... ... ... Онда ... ... әлемнің саналы құрылымының заңына бағынатын
табиғаттың ... ... ... кескіндемеші Н.Пуссеннің шығармасында
идеалдық пейзаж батырлық түрге жатқызылған, оған ... ... ... ... ... ... пейзаждарында
табиғаттың стихиялы күштілігі айтылады. Адам онда табиғатпен ажырамас
бірлікте өмір сүреді. Ол ... ... ... ... ... ... ... этюдтарда пленэрдің элементтері пайда
болады. Яғни, күн сәулесі мен ... ... ... ... қайта өндірісі орын алады. Голландық кескіндемешілердің
суреттерінде біз құмды ... ... ... ... Аса ... аспан
мен ондағы бұлттарға аударылған. Голландық шеберлермен ... ... ... типі ... -XVIII ... ... ... әсіресе қалалардың қайта
жасалған түрлері типографиялық ... ... ... Бұл ... ... немесе қағазға дәлдікпен түсіруге мүмкіндік беретін
камира обскураны қолданумен байланысты. Мұндай типтегі пейзаж XVIII ... ... ауа мен ... толтырылған ветуттарында өзінің
шарығына ... Ол ... ... ... ... ... пейзаж тарихында жаңа сапалы сатыны ашты. ... ... ... ... пейзаждық жанр болмаған, еуропалық елдердегі пейзаждың
қалыптасуына шешуші үлес қосты. Ерекше орынды Дж.Б.Пиранезидің графикалық
пейзаждары ... Ол ... мен ... ... ... ... ... (француз Ю.Робердің руни бейнесі бар ... ... ... ... ... ... екінші қардағы орынды алатын
«идеалды» пейзаж жалпы XVII ғасыр бойы классикалық композицияның заңдарына
берілген табиғи мотивтерге ... ... ... ... ... соңында XIX ғасырдың алғашқы ... ... ... ... ... (Дж.Кром, С.Котмен, Дж.Р.Козенс,
Дж.М.У.Тернер). ... ... ... ... ... ... адам жаны мен ... өмірін байланыстыруымен түсіндіреді.
Онда адамның моральды және әлеуметтік ... ... үшін ... ... ... ... көрінеді. Олар табиғаттың жекелеген жағдайының
индивидуалдық қайталанбайтындығына және ұлттық ландшафттардың ... ... ... ... ... ... қабылдаудың поэтикалық
ағартушылығы, сонымен қатар пленер ... ... ... ... ... ... ... туған шеберлер үшін
(К.Коро Францияда, К.Блехен Германияда, А.А.Иванов Ресейде) тән сипат болып
табылады.
XIX ғасырда орыс пейзажында ... ... ... ... ... маңызды рөлді алады. Ал суретші
табиғатты бейнелеген ... ... ... ... ... ... әсерлі, нақты береді. И.А.Айвазовскийдің теңіз тақырыбына ... ... ... атты ... алып ... Ол ... ... таңертеңгісін астан кейін қолына өзінің қылқаламын ... ... ... салып, одан кейін барып теңіз жағалауында дем алуды жөн көрген.
Тынығып алып, кешке дейін жұмысын жалғастырған. И.А.Айвазовскийдің ішкі жан
дүниесі мен ... ... таң ... Ол ... ... бойы ... кеменің үстінде отырып, теңіз жағалауында сурет салған екен. Оның
суретінде тынымсыз ... ... ... ... ... Ашулы толқын
аспанға теңіз кемені сан бөлікке аяусыз бөлшектеп ... ... ... тек ... ... жан ... тірі қалғанын көруге
болады. Олар кемеден қалған соңғы қалдықтарға ... ең ... ... ... ... ... тірі қала ма, жоқ әлде ауыр толқын
оларды жұта ма? ... қою ... ... ... ... ... жарқырап көрініп келе жатыр. Күн, жарық күн.
Бар үміт осы ... Ол ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Суретшінің бұл драмалық көрінісін қарап отырып, жан
дүниең ақтарыла тебіренеді. ... иісі ... ... оның ... толқынның тулап барып құлаған дауысы естіліп, бір мезет ойыңнан
селт ете қаласың. Өйткені, ... ... ... ... ... арқылы адамзаттың өмір үшін күресін, қайсарлығын ... ... 6 ... ... екінші жартысында алдыңғылардың қызметімен тығыз
байланысты реалистік пейзаждың гүлденген шағы ... ... ... ... де ... ... әсемдігімен, шындығымен бере
білген.
Кескіндеме - бейнелеу өнерінің неғұрлым бай әрі ... түрі ... сан ... мол құралдары қолданылады. Суретшілер өнердің ұшы-
қиырсыз осы саласынан көбіне өздері сүйген әуендер мен тақырыптарды ... ... ... екіншілері пейзажды, үшіншілері тарихиэ ... ... ... бейнелеуге құштар. Тарихи жанр белгілі бір
оқиғалар мен тарихи кезеңдер ... ... ... ... ... оқиғаларын бейнелейтін шығарма. Маринистік жанр теңіз көл ... ... ... ... ... жанр ... ... шығарма. Осы айтылғандардың барлығы да тақырыптық жанрға
жатады, яғни белгілі бір тақырып бойынша жазылған шығарма.
Кескіндеменің ежелгі ... ... ... ... ... біздің
заманымыздан бұрынғы 40-8 мың жылдықта. Мысалы Оңтүстік ... ... ... ... ... ... Ежелгі дәуір
кескіндемесінде жерден шығатын сары, ... ... ... ... көк, ... ... ... Ежелгі Шығыс елдері мен
Америкада күрделі кескіндеме өнері ... Көне ... ... мен ... өз ара ... ... Бояу ... барған
сайын ажарланып, мифологиялық сюжеттермен қатар тұрмыс-салт ... ... ... ... ... портрет, натюрморттар жасалды.
Кескіндеме архитектура кеңістігі мен ... ... ... ... ... I мың ... ... және Орта Азия елдерінде
монументтік кескіндеме дамыды. Адам мен ... ... ... ... те терең суреттейтін ашық реңді, қанық бояулы Қиыр Шығыс
кескіндемесі дамыды, яғни Қытайда, Кореяда, Жапонияда.
Қайта ... ... ... ... ... жанасымды гуманистік өнер
үрдістері қалыптасты. Болмысты шынайы бейнелеуге ден ... ... ... ХІV ... ... ... ... кескіндемелері қайта
өрлеу дәуіріндегі біраз өнер ... асып ... ... ... ... техникасын пайдалану Ян ван Эйктің, яғни Нидерланд суретшісінің
кескіндеме табиғатындағы бар мүмкіншіліктерді аша ... ... ... ... ... ... жеке бір ... көріністерін бейнелеу,
айрықша тұлғаларды даярлау, рухани күштілікті әспеттеу, тән ... жан ... да ... ... кескіндеменің негізгі мақсатына
айналды. Қайта өрлеу дәуірінің ең ірі суретшілері: ... ... да ... ... ... ... Тициан, Паоло
Веронезе, Якопо, Тинторетто, ... ... ... ... Ян ... ... ... А. Дюрер, X. Холъбейн — кішісі [2, 93 б.].
ХVІІ - ... ... ... ... ... одан әрі ... елінен Н.Пуссен, А.Ватто, Ж.Б.Шарден, Ж.Л.Давид, ... ... және тағы ... ... де бар, яғни ... Греко, Д.Веласкес, Фландриядан П.П.Рубенс, Я.Иорданс, Ян ван Дейк,
Голландиядан Рембрандт, Я.Вермер, ... ... ... ... ұлттық мектептері пайда болды.
Кескіндемеде жаңа ... ... ... ... алуан түрлі қырымен
адамды қоршаған ортамен шынайы бейнелеу мақсаты көзделді. ХІХ ... мен ... ... жаңа ... ... ... ... ерекшелігін, сезімталдық дербестігін жоққа шығаратын
натуралистік үрдісте бой көтерді. XIX ... ... ... ... ... ... кең өріс алды, Майлы бояулы кескіндеменің
техникасы еркін, ... ... ... ... ... [2, 107 ... ... аяғында және XX ғасырда дүние жүзі бойынша кескіндеме
өнерінің ... зор ... тап ... Реалистік және модернистік
ағымдар күрес үстінде ... өмір ... ... ... ... оның ... кескіндеме жанрының
ежелгі ескерткіштері палеолит және неолит дәуіріне саяды. Олар ... ... ... ... атап айтқанда Қаратау, Хантау, Жасыбай,
Зараутсай үңгірлері. Соның ішінде ... ... ... ... суретшілердің бірнеше түсті бояумен сүйкей ... ... ... ... ... арқылы жан-жануарлар мен адамның әрқилы пішінің
бейнелегенін ... ... ... арасында көптеген кескіндемеші шеберлер
болған, бірақ кейбіреулері бізге беймәлім. Қазақтан шыққан алғашқы ... ... ... Оның ... ... ... ... жұмыстары бар, яғни «Сартайдың портреті» (1856), ... (1950). XIX ... ... ... өмірін өздерінің
шығармаларына өзек еткен суретшілер: В.Штенберг, А.Горнович, А.Чернышев,
В.Верещагин қазақ табиғатын, қазақ ... өте ... ... ... Т.Г.Шевченко қазақ даласында қуғында жүргенде жергілікті халықтың
өміріне байланысты. «Байғұстар», ... ... ... ... ... ... Қазақтың бейнелеу өнерінің негізін қалауда ... зор, ол 1877 жылы ... ... ... ... ақырына дейін осында
болып, қазақ халқы өмірінен көп ... ... Оның ... айта
кетсек: Қазақстанның халық суретшісі Ә.Қастеев, С.Чуйков. Қазақ ... ... ... ... ... XX ... 20 ... Кескіндеме өнерінің тарихы бір топ дарынды суретшілер Ә.Қастеев,
Ә.Ысмайлов, Қожахмет пен ... ... ... ... ... ... ... қазақ кескіндеме өнерінің даңқын
шығарған суретшілер М.Кенбаев, Қ.Телжанов, Г.Ысмайлова, ... ... тағы ... ... ... ... 1970-1990
жылдары қазақ кескіндемеде жаңа леп, жаңа ... ... ... ... жаңа биікке көтерді, атап айтқанда Ш.Сариев, Б.Сыдыханов,
тағы басқалар. Осы кезеңде бұрынғы жабық тақырып болып келген XX ... ... ... ... атом полигоны зардаптары және Арал қасіреті
ашық жазылды, мысалы Төлепбаев, Ақанаев, Аманжолов, Төлебиев. Өнердің ... бой ұру ... ... бұрын қазақ суретшілері жетпеген
дәрежеге көтеріліп, қазақ кескіндеме әлеміне таныта білді [3, 83 б.].
Сурет салу өнерінің тарихы ... ... ... ... ... тас ... сүйек беттеріне айқын сызықтармен ... ... ... адам ... де ... ... сала білген. Бұл туралы
Қазақстан жартастарында бейнелеу шығармашылығы толық хабардар етеді.
1950 ... ... ... тауынан Тамғалы жартас суреттері
табылып, оны зерттеу 1970-80 жылдарда ... ... адам ... ... ... ... алынған көріністен үзінді болып
табылады. Бұл суреттердегі бейнелерге қарап отырып, бейнелеу сапасының биік
дәрежедегі көрінісін көріп, ... ... ... ... Бұл
сөз жоқ суретшінің бақылау қабілетінің дамыған және көп ... ... ... ... ... «Өнерлі өрге жүзеді» деп дана халқымыз
бекер айтпаса керек. «Бейнелеу өнері» өнер жолындағы талпыныс, ізденісіңе
жол ... ... ... ... таба ... көргенді есте
сақтауға және қиялдау ... ... ... ... ... ... ... өздеріне үй салуды, үй тұрмысына қажетті бұйымдар
жасауды, бейнелеу өнері шығармаларын өмірге келтіруді бірден үйрене қойған
жоқ. Олар ... ... ... ... оны ... ұрпаққа
жеткізіп отырды. Ал алғашқы суретшілердің шәкірттері болды ма, ол ... ... ... ... ... шебердің жұмыс жасау кезіндегі әдіс-
тәсілін бақылап, оны ... ... оны айту ... ... адам ... ... ... нақтырақ айтсақ,
көзешілік, яғни құмыра жасауда оның суреттері қарапайым ... ... салу ... даму ... қала ... ... қоғамдық
орындар, ірі-ірі сарайлар салудың өркендеуі ... ... ... ... ... ... мен ... сәулетшілер дайындау қолға
алынды.
Өнер – қуаныш көзі, өнер – ... ... жан ... ... ... деген жалпы атауды алып қарасаң, ... не ... ... күнделікті өмірдегі іс-әрекеті, тіршілік қамының ... ... деп ... ... ... өнеріндей «өнер» атауы
саналылығымен, көркемдік ойлауымен ... ... ... ... ... ... жалпы қай өнер саласындағы халықтардың бәрі де санадан
туындайды.
Өнер өзінен - өзі пайда ... Оған ... ... ... біреудің мұң - мұқтажы, топтың қуанышы мен әлемде немесе белгілі
бір елде ... ... ... ... әсер ... Ал мұны сезіну үшін ... ... ... ... ... ... ... ой - пікір және
идеялар туындайды. Осы идеяны толықтырып, екінші біреуге жеткізуге, ... ... үшін ... бір күш жұмсалады. Осы күш сөз қоры, бейнелеу
шеберлігі, музыка, ақындық, ... адам ... ... Өнер ... талант, шындық, шыдамдылық пен табандылықты, ақыл
мен парасатты, терең ой, көркемдік сұлулықты талап етеді.
Келе - келе сурет өнерінің ... ... ... ... живопись,
кескіндеме өмірге келді. Адамдар сәулетті сарайлар, қалалар, ірі қорғаныс
құрылыстарын салды, ғажайып ... ... ... ІV ... ... Осы ... адам жасаған ұлы өнер туындылары бірінен кейін бірі
өмірге келіп жатты. Фараондар салған Египет ... ... ... «Зевс» және «Радос» мүсіндері, Ұлы Қытай қорғаны және ... ... ... бәрі ... өнерінің қүдіретін өмірге тән еткен
қайталанбас асыл мұралар еді. Өнер - өмір ... ... пен ... Өнер ... ... Өнер халық ескерткіші. Өнер ... өзі ... ... ... ес жиып, етек жапқаннан бері өнер
мен бірге жасасып келеді. Мұнан ... ... ... өнердің бастапқы
белгілері байқала бастады. Адамның арғы тегі болып табылатын ... ... пен ... қабілетінің қылаң беруі оларды өмірге қажетті
алғашқы еңбек етуге талпындырды. Бірақ олардың ойлау қабілеті мен ... әлі ... ... кезі ... ... өнер ... ... болмысқа деген наным
сенімдерін дамытушы, саналылық пен білімділікке жетелеген қозғаушы күші
және ... пәк ... ... көзі ... ... да өнер ... дамуындағы бірден-бір негізгі белгі болып табылады. Өнер
нышандарын немесе өнерлілікке ұқсас ... ... ... ... ... ... ... адамдардың олардан айырмашылығы әр кез істеген
ісінің бәрін саналылықпен, ойланып-толғанып ... ... және ... ... материалдық, рухани қажеттерін өтеу үшін жасады.
Қазіргі кезде ... ... ең көне өнер ... қауымдық өнер немесе
тас дәуірі өнері деп аталады. Тас дәуірінде өндіргіш ... мен ... тез дами ... ... ... кезеңдермен салыстырғанда тас
дәуірі 10 немесе 100 есе жылдамдықпен дамыды. Бұрындары тек тас пен ағашты
пайдаланса, енді неше ... ... ... ... пайдаланып
құрал-сайман, әшекей заттар жасады. Тас дәуірінің алғашқы кезеңі ... ... ... ... ... ... қана ... оны ары
қарай дамытты. Алғашқы айқыш-ұйқыш ретсіз сызық белгілерден бастап, сан
түрлі аңдардың, ... ... ... ... ... ... қауымдық құрылыс кезеңіндегі адамдардың өнерін зерттеу
барысында ... ... ... көңіл бөлу қатты байқалады.
Кездескен суреттердің ішінде әсіресе мүсін ... ... ... ... ... аяққы кезеңі мен меолит дәурінде жартас
суреттері кең етек ... ... тек ... ... ғана ... енді белгілі бір кішігірім тақырыптарға құрылған адамдар мен аңның
қарым-қатынасын ... ... ... болды.
Полеолит дәуіріндегі өнердің бір топ ... ... ... үңгірінен табылды. Үңгірде ертедегі адамдар салған көптеген
аңдардың, негізінен қодастың, ... ... әр ... ... ... ... кескінделген. Адамдар өздерімен
күнделікті кездесіп, аралас-құралас жүрген жабайы аңдарды жете зерттегені
сондай, ... ... ... ... дөп ... ... [4, 104 ... – қоршаған ортаны бейнелеу, табиғат көрінісін бейнелі ... ... ... ... ... ... ... өмірді әсерлі,
нақты береді. Алғашқы табиғатты бейнелеуші суретшілер де табиғатты ғажайып
әсемдігін шындығымен бере ... ... ... ... және шексіз.
Табиғат шіркін адамды әлдилеген ана ғой. Оның таң ала ... ... үні, ... ... ... ... ... желбір желкені, жұпары аңқыған жуасы мен жусаны ойға ой ... ... Сол ... ... ... ... ... құбылысын көріп, дыбысын тыңдап, одан ... әсер ... ... шемен, құшағы керең, жарым дүниесі жарымжан болып ... ... ... ... үйреншікті тұрғыда
бейнеленген. Осылайша мамандық ... болу үшін ... ... ... оқып, білуі керек. Суретші күнде сурет салып, жазып, ... ... ... алып жүріп, әр түрлі нобайларды, ... ... ... ... алу ... ... күнделікті жаттығулар болмаса суретшіге
қиын болады. Сол сияқты түс ... да ... ... ... ... біліп,
олардың әдемілігін көрсетудің өзі үлкен өнер деп есептеймін.
Сонымен, әр бастаушы немесе шебер суретші болсын ... ... іс ... мамандандырылған білімі өте мықты болу керек. Суреттен
болса да, кескіндемеден болса да. Мектеп мұғалімі өз ... ... ... ... Ол үшін ... өнерінің методикасы мен
теориясы және кескіндеме шеберлігінің ережесін жақсы түсіндіре білу ... ... жаңа ... сол ... өмірдің әдемілігін ашқан
суретшіге ой сезім ... ... ... ... даму ... ... сөзі, көркемөнер жанрының бір түрі. Ол ... ... ... Адам әу ... – ақ ... ... ... Бірақ көпке
дейін белгілі бір оқиға мен адамның тұлға тұрпатын ... ... ... ... ... Тек ХVІІ ғасырда ғана бірыңғай табиғат көрінісін
бейнелейтін картиналар туа бастады. Мұндай жанрды Голланд ... ... ... пен ... да қиын ... ... ... шағын
болғанымен көрікті елін көздің қарашығындай етіп қастерлеп, сүйіп ... ... да олар өз ... ... ... өте ... бейнелеудің алғашқы элементтері Египет храмдарында, фрескаларда
көрініс тапты. Алғашқы пейзаждар қытайда ... ... Олар ... ... болып жібек маталарда салынды. Орта ғасырда ... ... ... ... ... ... көрсетілді, ал ХІІ - ... ... ... көбірек орындала бастады. Рококо
живописінің дамуымен бірге реалист бағыт ролі де ... ... ... ... ... ... жұмысында жеңілдік пайда болды.
Сонымен қатар қала пейзажы дами ... ... ... ХІХ – ... қалам шеберлері Врубель, Нестров картинасында адамдарды табиғат
орнына берді. Бұл шығармалардың құндылығы адамдардың көңіл - ... ... ... ... ... ... ... ХІХ ғасырда суретші
Джон Констбель алғаш рет ... ... этюд жаза ... Оның жұмыстары
шағын және этюдке өте жақын болды. Бұл кезде ... ең ... ... ... Ол ... мектебінен, жас суретшілерден басталды. Олар
Теадор, Руссо, Жюль Дюпре, Шарль ... жылы ... ... ... ... ... басшысы Н.Н.Крамской болды. Бұл көрме 1871 жылдың 29
қарашасында Петербургте ашылды. Пейзажистердің ... ... ... орыс ... алып ... ... пейзаждары тек табиғат сұлулығын ғана емес, ... ... да паш етіп ... И.И.Шишкин: «Пейзажист – нағыз суретші, ол
терең де таза сезе ... ... 1984 жылы ... «Қуғыншы»
картинасының жазылуында пейзаж пайда ... ... ... ... ... ... жеткізеді. ХХ ғасыр пейзажға жаңа традиция енгізді. Оған
Жерис Брак пен Павло ... ... ... болды, кубизмде
геометриялық элементтер, сындырулар арқылы ... ... ... ... өмір ... мен сурет әдемілігі өзгеше заттар.
Біздің елімізде елуінші жылдарға ... ... ... ... ... ... өзінде - ақ халқымыздың бейнелеу өнері саласының бірі болған
живопись саласына ... ... ... аз ... ... ... ... Мысалы: Телжановтың «Жалсая»,
«Домбыра», ... ... ... ... «Шопан әні» және тағы
басқа еңбектерін атауға болады. Міне бұлар ... ... ... ... ұштастырушы пейзаждар болып табылады. Пейзаж – қоршаған ортаны
бейнелеу, табиғат ... ... ... көрсету. Суретші өзінің
көзқарасымен қоршаған ортаны, ... ... ... ... береді. Алғашқы
табиғатты бейнелеуші суретшілер де ... ... ... бере ... ... ... суретшілер шығармаларында
жаратылыстың сұлу заттары адам жанында сұлулық сезімдерін оятып, тебіреніс
әсерін туғызады. Алыстағы таулардың ... ... қар ... ... ... ақ ... көгілдір биік тау, ай мен жұлдызы жарқыраған қара
барқыт түн сияқты жаратылыстың әсем ... ... көрі ... ... ... «реузаdе» деген француз ... ... ... ... бейнелеу деген мағына береді. Пейзаж ... ... ... ... және басқа Шығыс елдерінде ҮІІ-Х ғасырларда,
Еуропадан ертерек қалыптасты. ... ... ол ХҮІІ ... ... ... ... ал содан кейін Голландияда ерекше жоғары
дамыды. Орыс өнерінде пейзаждың ... XIX ... ... тұспа-тұс
келеді, гүлденуіне үлес қосқан көптеген ... ... ... ... - ... ... жай ... бейнелей салу емес, онда
суретшінің сезімдері мен ... ... ... ... ... Адам
өмірімен салыстырып қарағанда табиғат өмірі мәңгілік сияқты болып көрінеді,
Бұлт торлаған аспан, ... ... ... мен таулар жүздеген
мыңдаған жылдар бұрын ... ... ... ... ... ... осы ... табиғатты алуан дәуір ... ... ... ... 87 ... жағасындағы таулар мен құмшағылдар және табиғат құбылыстары мен
мінездерін ... ... ... Бір табиғи мотивтің өзі суретшінің
қылқаламынан мүлдебасқа толысуға, ... ... ие бола ... ... ... ... күйін береді. Тақырыпты толығырақ ашу үшін
пейзаж кескіндеме жанрының басқа түрлерінде де ... яғни ... ... ... ... ... сезімі, көңіл - күйі, ... ... ... ... ... ... Пейзаж жанрының
тууы мен дамуы көптеген этнографиялық мәндегі, деректі – құжатты дәлдікке
негізделген пейзаждардың тарихымен байланысты.
Пейзаж-бұл ... ... ... Ол ... бейнелеудің
негізгі заты болып жабайы немесе қандай да бір деңгейде ... ... ... ... ... Пейзажда жергілікті жерлердің,
сәулеттік құрылыстардың, ... ... ... ... нақты немесе өзгерген түрлері қайта өндіріледі.
Көбіне пейзаж кескіндемелік, графикалық, скульптуралық жанрлардың
көрінісі ... ... ... ... ... мен ... ... суретші өзінің табиғатқа қатысын, оның ... ... ... ... ... ... пен ... түрдегі
мазмұнды алады.
1.3 Кескіндеме өнерінде ауыл пейзажының алатын орны
Кескіндеме — бейнелеу өнерінің бір саласы, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... Өнердің басқа түрлері
сияқты, кескіндеме де идеологиялық және танымдық ... ... ... ... беретін құнды да әсем шығармалар тудырады. ... ... ... мен ... ... ... қана қоймай,
белгілі бір идеологиялық ... ... ... баға береді.
Кескіндеме туындысы көрерменнің ... ... әсер ету ... ... ... алып, өзінше қорытынды жасауына себепкер болады. Сондықтан
да кескіндеменің ... ... мәні зор және ол ... ... ... бұл ... көрсетілетіндіктен де оның
көрерменге әсері күшті. Сондықтан да Н.Г.Чернышевский өнерді «Өмір мектебі»
деп бағалаған. Көркемдік бейне тудыруда ... ... ... ... ... рең. ... бояу ... нәзік астастыру арқылы өмір
құбылыстарының айқын да шынайы ... ... ... ... жері де ... Заттың сыр сипатын, нәрсе мен кеңістіктің қарым-
қатынасын, сәуле мен көлеңкенің құлпыруын, ... кең ... ... тауып бейнелеуде кескіндеменің тілінен нәзік те өткір тіл жоқ.
Ол көрерменді бірден баурайды. ... ... ... ... ... да содан. Кескіндеме туындысы бір жасалған
қалпында қалатындықтан назарға да сол ... ... ... ... ... ілінген сол бір мезеттік көрініс заманның,
дәуірдің, ортаның сан алуан ... ... ... құбылыстарынан жан
тебіреністерінен дерек береді, көрерменмен үнсіз тілдеседі. Кескіндеме
туындылары жеке бір ... дара ... ... қана қоймай, күрделі
сюжетке, сабақты оқиғаларды да ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... саналып келген. Ол суреттің
шебелігін, күрделі ... ... ... етпейтіндей түстік
палитрасы шектеулі. Бірақ бұл тек сыртқы ... ... ... ... жоғары шеберлікті талап ететін терең мазмұнды тең ... ... ... ... ... ғасырдың екінші жартысында алдыңғылардың ... ... ... ... ... шағы болады. Алғашқы табиғатты
бейнелеуші суретшілер де табиғатты ... ... ... ... үшін жаңа болып табылатын өнердің түрінде ұлттық дүниетаным
мен ұлттық рухты мәнерлеудің дәлме-дәл факторы ... ... ... үшін жаңа ... табылатын көркем көрініс әдісінің шеңберінде
(кенепке майлы бояумен салынған кескіндеме технологиясында қандай болса,
реализмді нақты ... ... ... да ... ол ұлттық
дүние-танымның іргелі концепциялары мен координаталарын нақты көрсете алды.
Табиғат универсум ретінде өзінің жалпы тәртібіне ... ең ... ... ал оның үндестігіне деген қасиетті ықылас, адам мен
табиғаттың тепе-теңдік деңгейіндегі жақындығы, жағдайды ... пен ... мен ... ... ... уақытты мәңгіліктің бөлшегі ретінде
түсіну - міне, осылар немесе осы ... тағы да ... ... сапанын
тұрақты шамалары Қастеев кенептерінде ерекше жанданады [6, 48 б.].
Қастеев ... ... ... (көз ... ... мен созылып жатқан шегі жоқ дала) әлем шексіздігі идеясымен және
табиғатты ... ... ... ... ... ... өзінің
ғаламда, ғаламды өзінде сезіну мен білу кескіндемеге ... ... ең ... ... бірі ... трансляцияланады.
Этномәдени дәстүрдің жалғастырушысы бола отырып, Қастеев ... оның аса ... ... ... ... Оған ... бар ... мен
адамның өмір сүруінің әрбір минутындағы жаратушының құдіретті күші еш күмән
тудырмайды. Жанрлык тақырыптары бойынша ... ... ... ... ... ... болмыстық тонусқа дейін көтеріледі.
Табиғатты рухтанған мән, жанды зат деп қабылдаған ежелгі анемизмнің
сарқыншақтары Қастеев шығармашылығында тап ... ... ... ырғағымен үндестікте өмір сүретін оның бір бөлігі ретінде
түсіндіріп, суретші ... ... ... ... ... аударады.
Ол кескіндемедегі осы екі ұлылықтың арасындағы тепе-теңдік, туыстық идеясын
жүзеге асыруға бет бұрады. Оның туындыларында макро- және ... ... ... өмір ... ... ... ... қазақтардың дәстүрлі
санасынан бастау алатын экологиялық баланс идеясымен ... ... Онда ... шынайы экологиялық тәртіптің үлгісі ретінде баяндалады.
Тепе-теңдік ... ... ... ... әлеуметтік аумақта, бұл баланс
үлкейтіліп көрсетіледі.
Табиғат пен суретші оңаша қалған таза табиғат көріністерінде, дала
көтеріңкі, ... ... ... Бұл ... дала, оның мұндай
болуы тек жанама ... мен ... ғана ... Бұл жерде,
жаратушының Жер мен Көкті жаңа ғана жарата салғаны секілді бір ауыз ... ... ... емес ... пен әуен ... ... шабытты
импровизатор, пейзаждарда табиғат ұлылығы мен абсолютті таза күш идеясы
басымдық етеді («Сары-Шоқы ... 1947, ... тың ... 1956,
«Шалкөдедегі жазғы жайылым», 1956, «Щучинск алқабы», 1967).
Қастеев шығармаларында өзінің түпкі мәнінде табиғаттың ... және ... ... адам ... ... мен ... жағдайы мен көңіл-күй ... ... ... ... мен ... ... нәзік тепе-теңдік өмір сүреді.
Суретші кенебінен алынған көрермендердің ... ... ... ... - ... бұлжымас екі константы ретіндегі өмірдің статикасы мен
динамикасының қолға ұстатпайтын үндестігімен бірігеді. Табиғат ... ... ... ... пен ... ... ұлылығы және адам
тіршілігі кезегімен туындайтын жеңіл кейпі ретінде олар оның өнеріне ... ... ... алып ... ... түс пен ... баяндалуы уақытымен
реалистік, табиғи дәстүрге жақындай түсті. Реалистік ... ... ... ... ... ... ... терең
игеруге талпынуда Қастеев өзінің кенептеріне «өмірдің өзіндей» ... алып ... ... ол ... ... кейін келе кәсібиленген
реалистік мәнерде игере отырып, ... ... ... ... ... Отан мен ... қайталанбас сезімдерін бере
алды.
Контексте Қ.Қожықов шығармашылығы дәстүрлі ... ... ... ... Оның «Егін ору мерзімі» (1937), «Астық басу»
(1937) туындылары ... ... ... беру ... визуалданған барлық
нақтылардың жан - ... ... ... ... ... табылады. Оның
жұмыстарының композициялары мен ырғақтарында өмірдің алғаш пайда ... көк пен ... ... ... ... ... жоғарғы және
тұрақты қалыптарына адамның қатыстылығы сияқты дүниетанымның этномәдени
дәстүрі қатпарлары қатты өзгерген.
Ток ... ... ... ... бір ... қозғалыстың серпінді ырғағы қайталамалы айналу идеясын
өзектендіріп, көк ... ... ... ... ырғағын суретші сапасындағы
универсуммен сәйкес келетін табиғат ырғағының айналымымен біріктіреді.
Аспанның нұр ... ... ... ... жердің түсін беретін
алтындалған динамикалық белдеулермен ... ... ... ... пен ... балғындығы сезімін береді. Бастапқы аппаттардың күші
мәдени естелікте Көк ... ... ... ... яғни ... ... ... көрсетілген.
1.4 Пейзаж жанрында бояу үйлесімділігі, композиция,
перспектива заңдылықтары
Кескіндеме - өнер ... ... зор, ... еліктіріп әкететін,
сиқырлы аймақ. Кескіндемедегі сиқырды түсіну ... ... ... алуан
түрлі түстерді аша түсу керек.
Түстану — түс ... ... ... ... ... дәл келетін бояу түрі
болмайды. Ол болса палитра бетінде суретшінің сол түсті іздеу процесінде
үлкен мән бар. Бұл ... ... ... ... бояу қосуға болмайды, қосқан
жағдайда табылған түр кірленіп кетуі ... ... ... рең ... ... ... ... түске әсерін, ... ... ... ... ... ерекшеліктерін, тағы да
басқа ерекшеліктерін қарастырады. Түстану ғылымы жеке ғылым ... ... ... ... ... (ХVІІІ ғ) үш қырлы призма ... ... ... ... жеті түрлі түске бөлінгенін анықтады, яғни спектр
түсі - ... ... ... ... ашық көк, қою көк және ... Бұл
И.Ньютонның ашқан жаңалығы. Түстану ғылымының басталуына ... ... ... ... ... күн сәулесі жауын тамшыларынан өту
процесінде олар ... жеті ... ... Күн ... кез келген
табиғаттағы объектіге түскенде, кейбіреулері сол объектіге сіңіп, ... да, ал ... ... ... ... ... ... болған
сәуле сол түстің түрін көрсетеді. Мысалы қар ... ... ... ... алса шөп ... бөледі, лимон сары түсті бөледі.
Бейнелеу өнерінде үш түс олар сары, ... және көк - ... ... ... Егер ... ... ... болсақ, бұл краплак, сары кадмий,
берлиндік көкшіл бояу. Осы үш ... ... ... ... түстер түрі
жасанды түстер деп аталады. Түс дөңгелегіндегі ... ... ... ... құрайды, яғни негізгі түстердің кез келген екеуін
араластыру үшіншіге қосымша түс ... Кез ... ... қосымша түсін
табуға болады, егер екі бірдей сұр қағазды әр түрлі ... ... ... онда ... ... ... ауысқанын байқаймыз. Себебі әр түрлі түс
әлгі сұр қағазға міндетті түрде рең еңгізеді, осы ... ... ... контрастық түс заңы шығады, Бір дене түсінің екінші
бір дене түсіне байланыстылығы қосымша дене түсінің ... әкеп ... түс заңы ... ... көлем, форма кеңістікті айқын
көрсету жолында пайдаланылады.
Түстердің мінез-құлықтарын ... ... ... ... Түс ... ... ... сары бөлігін жылы түстер
деп атайды, себебі, олар ... ... ... ... яғни от ... Түс
дөңгелегінің екінші жартысы ашық көк пен қою көк ... суық ... ... олар су ... мұз және ... ... ... жылы немесе суық түс көрші түстердің әсерінен өте жылы немесе өте
суық түске енуі мүмкін. ... ... ... ... ... мәселесінде
ең күрделі түс қатынастарына жатады.
Түс сапасына түс реңі, қанықтылық түс, ... күші ... Түс ... қосылғанда олардың реңдік қасиеттері өзгеріске ұшырайды, яғни ... ... ... ... ... ... ... реңдік
айқын көрінуі, түстің қанықтылығын айшықтайтын таза спектрдегі түстер. Ал
жарық күші – жарықтың дене бетінде орналасуы ... ... яғни ... ... ... ... [1, 75 ... орта әлемін тану, білу баспалдағы өнер ... үшін ... - ... ... әсерлеуден құралады. Бұлар негізгі кезең болса,
осылардан туындайтыны: 1) алғашқы объектіні эмоционалды әсер алу; ... ... ... бояу арқылы қабылдау; 3) нұсқалар бөлшектерін бір тұгас
бейнеге алып келіп ... ... ... ... ... ... және оларды сезінуіміз - барлығы бір-ақ нәрсеге байланысты. Ол ... Оның ... ... ақ ... осы ақ ... ... келіп
түскенде, денелер оны бойларына сіңіріп алады, сол ... ... ... кері қарай шығарады, яғни жасыл шөп, жапырақтар күн сәулесінің ... ... ... ... соны ғана ... ... сол ... де
біз жапырақтарды, шөптерді жаз айларында жасыл етіп көреміз. Мысалы, қара
бояу реңі күн сәулесінің барлық бояулар ... ... ... ... және де
кері қарай бояу реңін шығармайды.
Сан ... ... тобы екі ... ... ... яғни ... ... - хроматикалық, түссіз бояулар тобы - ... деп ... ... ... және күн ... жетіспейтін қан қызыл түстер
түстердің хроматикалық шкаласы. Ақ заттар бүкіл спектрді ... ... ... ... ... спектрді жұтып қояды. Егер ақ және ... ... ... ... ... ... таза ақтан қараға
дейінгі толып жатқан сұрғылт-ақ түстер ахроматикалық шкаласы болып келеді.
Кез-келген бояу реңі табиғи үш ... ... ... - бояу ... ... ... ... алма - қызыл, алмұрт - сары, қияр - жасыл;
екіншісі - дене ... ... ... өзгеру қасиеті, яғни қызыл
алманың жарықтағы көрінісі мен ... ... ... - бояу түсінің реңділігі, яғни қияр жасыл ... ... ... ... бола ... ... – ашық жасыл, екіншісі - қою жасыл,
міне, осындай бір түсті бояулы ... ... ... үшін ... осы үш ... болып келеді.
Бояулармен жұмыс істеген кезде түстердің кеңістік қатынастары деп
аталатын тағы бір ... ... ... жөн. ... ... ... қатар тұрғанда бізге алғы шығыңқы немесе артқы таман ... ... ... ... ... ... ашық және қанық түстер
алға шығыңқы, ал суық күңгірт жэне ... емес ... ... таман тұрган
сияқты болып қабылданады. Электер ... ... ... жарықпен
салыстырғанда сары-қызғылт сары сәулелер ... көп ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Мұндай жарық кезінде
барлық түстер қызғылт сары реңкке ие ... ... ... ... ... ... сары және ... қанық бола түседі, ал суық түстер -күлгін және
көгілдір түстер - қанықтылығын жоғалтып, сұрғылттанады, ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. Осының салдарынан
электр жарығы кезінде жасалған кескіндемелік жұмыстар күндіз тым ... ... ... тілінде бояулар тобы негізгі бояулар түрі және ... түрі ... ... бөлінеді. Негізгі бояулар түріне ... жеті ... ... ... ... ... түріне екі немесе одан
да көп бояулар қосындысынан шыққан бояу түрі ... ... ... сары-қызыл, тағы да басқа ... ... ... ... жазу ... ең ... ... - кескіндеменің жаны. Шынында да реалистік кескіндеменің көркемдік
құралдарының негізін суретпен және жарықпен, ... ... ... 54 б.]. ... – біздің қайсы бір ... ... ... есеп ... осы ... ... суретті боямалау
емес, түстік жағдайды оны нақты жағдайларда біз ... ... ... ... ... ... ... «сабақтас» түстің пайда болуына
жарық, қашықтық және ... ... яғни ... ... ... қатар
тұруы шешуші ықпал жасайды. Мәселен, өте күшті жарық жағдайында, мысалға,
жазғы ашық тал түсте, ... ... ... түстер өзінің қанықтылығын
жоғалтады, ағарып, түссізденеді. Бұлтты ... ... ... ... ... ... ие болады да біздің көзіміз түстік
алмасулар мен реңктерді әлде - қайда ... ... ... басқа,
түстерді қабылдауға қашықтық, ауа қабаты әсер ... Бұл ... ... ... ... ... өттік. Заттардың біз қабылдайтын түстері
шағылысқан сәулелермен - заттар бір-біріне жіберетін рефлекстермен ... ... де ... ... қоршап алғандай болатын, күшті де әлсіз,
үлкен де кіші рефлекстердің осынау ... ... ... ... ортаны, әлдебір жалпы түстік қатарды жасайды. Картинаның барлық
бояулық үйлесімдері бірыңғай, тұтас, ... ... және ... ... ... оның мұндай жалпы түстік кейпін кескіндемеде
колорит деп ... ... бір ... жарық түсіп тұрған және көлеңкелеген
бөліктері жарықтанумен ғана емес сонымен бірге жылы ... суық ... де ... ... ... егер ... жылы ... онда
көлеңке суық, ал егер жарық суық болса, керісінше, онда көлеңке жылы реңкті
болады. Бірақ осы ... ... ... ... ... ... ... суық реңктер, суықта - жылы реңктер кей-кейде қылаң береді. Әрбір
жағылған бояу ... ... ... оған ... ... ... және суық түстердің қатарлас тұруы кескіндемеге интенсивті әуен
береді. Кескіндеменің міндеті – картинаның жақын және алыс ... ... ... ұстай білуінде.
Композицияның ұғымы өнердің барлық түрлеріне қатысты қолданылатын
бейнелеу мүмкіндігі ретінде ... Бұл ... ... кескіндеме,
графика, мүсін, сәндік қолданбалы өнер, дизайн түрлерінің барлығымен
байланысы бар ... ... ... ... ... ... ... сәндік қолөнер, дизайн бейнелеу өнерін ... ... ... ... Сондықтан да композиция бейнелеу өнерін оқыту
щеңберіндегі пәндермен байланыста ... бұл ... ... ... оқу ... ретінде қолданысқа түседі. Бірақ
композиция ... ... ... ... ... ... мән берілмей,
ол оқу проблемасы ретінде қарастырылмай келеді.
Композиция жоғары оқу орындарында арнаулы оқу пәні ... ... ... жеке ... әлі де ... деңгейде зерттеліп болған
жоқ.
Композиция дегеніміз латынның «сотроsistio - «ойлап табу», «құрастыру»
деген сөзінен шыққан. ... ... ... ... ... ... болсақ картинадағы айтайын деген ойды жеткізу үшін, жаңа
ойды білдіретін ... ... алып ... білу, көріністен айтатын
ойды аша түсу үшін, ... ... ... ... пен ... ... пен көлеңке мүмкіндіктері арқылы беріледі.
Олардың барлығы тұтастай әсер еткенде барып суретші ойы жарыққа шығады.
Егер шығармадағы ... мен осы ... ... бірі кем ... ойы ... бермейді. Композицияны оқу материалдары бетінде қолдану
үшін өнертанымдық әдебиеттерді ... ... ... ... қарай мынадай топтарға жіктеуге болатындығы анықталады:
кескіндеме композициясы, графика композициясы, мүсін композициясы, ... ... деп ... ... ... жанрларға
байланысты мынадай түрде жіктеуге болады, олар: натюрморт композициясы,
пейзаж композициясы, портрет ... ... жанр ... жанр ... ... жанр композициясы түрлеріне бөлініп
қарастырылады.
Композиция ұғымын оқу ... ... ... үшін ... ... төрт ... бөлінеді: 1) тұрмыстық заңы; 2) үлгі
(типизация) заңдылықтары; 3) ... ... ... ... ... заңдылықтары мен мүмкіндіктерінің идеялық ойға бағыну
заңдылығы.
Кескіндеме мәселесіндегі композицияға ... ... ... ... ... жатады. Пейзаж жанрындағы композицияға
жататындар:
-объектіні табу композициясы;
-кенеп бетіне орналастыру композициясы;
-табиғаттағы ... ... ... ... — мезгіл, құбылыс композициясы.
Реалист — суретшінің, оның ішінде әуесқой суретшінің де ... ... ... ... үш бағанаға — перспективаға, пластикалық
анатомия мен түс тануға сүйенеді.
Перспектива сөзі ... ... ... ... ... көре білу
деген сөзінен шыққан. ... ... ... ... ... ... құру заңдарын зерттейтін ғылым.
Сондықтан әдетте сызықтық перспектива туралы айтады. Осы ... ... ... өзін де ... деп ... ... архитекторы Брунелески математик ... ... ... ... ... ... ... Одан
кейін итальян жэне неміс суретшілері Леон Баттиста Альберт ІІ, ... ... ... ... ... да ... Альберх Дюрер жәке басқалар
өздерінің ғылыми еңбектерімен өнер ... ... ... ... Одан кейінгі уақытта кез келген затты кез келген бұрылыста, кез
келген қашықтықта және қай ... ... да ... үстінде дәл суретін
беруге мүмкіндік жасайтын ... ... ... ... ... ... ... [1, 89 б.].
Перспективаны творчествалықпен игеру суретшіге көптеген күшті ... ... ... қол ... ... береді.
Перспектива құбылысы табиғатта біздің көзімізге қалай көрінсе қағаз бетінде
де соған сәйкес бейнеленеді. Біз кәсіпқой ... ... ... ... ... ... сезінеміз. Мысалы: кейбір заттар
бізге жақын, ал кейбірі алыс болып ... ... ... салу тәсілдері
арқылы жазықтық ... ... ... ... ... түрде
көрсетеді. Перспективаға ұзақтаған сайын қысқарып түстердің өзгеріп көріну
құбылысы. Перспектива заңдылықтарын білу ... ... ... ... ... болады. Перспектива түрлері: сызықтық
перспектива, ауа және жарық пен ... ... ... ... ... ... ... бір орнынан қозғалмай және басын бұрмай
бір қарағанда қамти алатындардың бәрі көру кеңістігі деп аталады. Көрушіден
алыстаған сайын заттардың ... және ... ара ... ... қүбылысы. Сызықтық перспектива фронталь және бұрыштық боп
екіге бөлінеді. Фронталь перспектива бойынша суретшіге заттар бір жақ ... ... де, ... ... ... Бұрыштық перспектива бойынша
көруші заттың бір бұрышыменен екі немесе үш қабырғасы ... ... ... - ... ... жарық көзінен ұзақтаған
сайын бұлыңғыр немесе солғын болып өзгеру құбылысы, жарық пен ... ... ... көлемділігі, оның нұсқасының анықтығы, түстік
бояуы ол сурет салушыдан қашықтаған кезде күрт ... ... ... ... ... ... өте ... емес екеніне байланысты: оның құрамында
әрдайым шаң-тозаң, ылғал және ... да өте ұсақ ... ... ... олар ауаны бұлдыр ауаға айналдырады. Осы бұлдыр орта өзі арқылы
өтетін ... әсер ете ... ол ... ... ... ... ... қашықтай отырып заттар көзбен көргенде көлемі жағынан
ғана кішірейіп қоймайды, қашықтау дәрежесіне ... ... ... ... ... контрастылығы барған сайын біртіндеп жұмсарады, заттар
неғұрлым жайпақтана ... ... ды ... көкжиекте зорға
ажыратылатын силуэттерден тұратын бір реңкті мұнараға айналады. ... ... бір ... ... Осы ... ауа ... беру
тональдық және түстік қатынастарға негізделген, оның ... ... роль ... Нақ ... ... ... Левитан «Кешкі ырғақ»
атты картинасында ғана алып шеберлікпен ... ... еді. ... ... ... ... ... сүңгіп бара жатқан көз
жетпес киырды, ауаға толы орасан зор кеңістікті ... ... ... бір ауаны беру – пейзажистік басты міндеттерінің ... ... ... А.Соврасов: «пейзаж жоқ, қанша отырғызсаң да, не ойлап тапсаң да,
егер ауаны бере ... - ... ... ... құр далбаса» деген болатын
[25]
1.5 Суретшілер ... ... ... Моне ... ... ... Клод Моне 1840 ... келді. Монені өз замандастары «Судың Рафаэлі» және де «бояу тілін
алғаш ашушы» деп атаған. Клод Моне ... ... ... живопись
тілінде ғажап сөйлете білген жан, Кейін Моненің аты бейнелеу өнеріндегі
жарықты ... ... ... ... қатар, Моне неоимпрессионизм
қозғалысының бастаушысы, негізін қалаушысы деп те айтылды [2, 87 б.].
Моненің ... өнер ... мен ... ... ... ... байқаймыз. Сол қызығушылық ... ... да ... ... ... ... деген жаңаша көзқарасын және
композициялық шешімдері мен ... ... ... ... ... ... Моне максималист еді. Ол импроссионистердің
өмірдің қас-қағым ... ... ... мен ... ... жазу әдісін
бұлжытпай орындады. Суретшінің кейбір шығармаларының тереңдегені сондай
оның сюжетін айыру мүмкін ... Моне ... ... ... ... ... суретші. 1869 жылы Понтуазде, Лягушатник дөген кішкентай елді
мекенде импресоионистердің атын ... ... ... ... ... Моно мен ... бірге жұмыс жазды. Олардың осы ... ... ... ... ... ... ие
болды. Мысалы, еркін, бөлекше жағыстар, таза ... ... аса мән ... Моне ... достарымен бітпейтін пікір-сайыстары
арқылы шығармашылығына қозғалыс алатын. Ол бала кезінен бастап ... ... ... бақылаушы еді. Моне Парижде туса да, балалығы
мен жастық шағын Гаврде, ... ... ... Моне ... бір ... ... әрдайым теңізде қасында және оның толқындарында ... ... ... ... ... жағасына жерлесе екен», - деген болаты [2, 88
б.]. Моненің асқан суретшілік талантқа ие ... Эжен ... ... ... Моне карикатура салудан бас тартады. Әйтсе де карикатура
салу сол үшін қаржы мәселесін тез шешугө ... еді, ... ... ... ... үйреткен Буден болып табылады. ... дем ... ... ... ... құбылыстарға мән беріп,
зерделей қарауы еді. Моне барлық жерден суды іздеді. Егер жақын маңда ... өзен не су ... ... мен ... ... ... Суретші
Еуропаның каналдары бар әйгілі қалалаларына тоқтайтын. 1880 ... 1908 жылы ... ... ... ... ... ... өзінің бақшасындағы тоғанға ғана қарап
қанағат тапқан. Суретшінің соңғы қайталанбас керемет шығармасы осы ... ... ... Оны ... «Су ... деп ... Ұлы суретші
өзінің шығармаларында ... суды ... ... Оның ... ... 1876-1878 жылдары жазған сериялық шығармасы. Сен Лазер
вокзалындағы ... ... ... буды ... ... ... Осындай көріністі 1917 жылы 77 жасында жазған ... ... ... Клод Моне жазу ... мен ... ... ... көп қарыздар. Суретші 1926 жылы 5 желтоқсанда 86 жасында
қайтыс болды [2, 96 б.].
Алексей ... ... ... - ... ... ... жазудың асқан шебері. Мәскеуде көпес отбасында туған. Оның таланты
тым ерте байқалған. ... 1844 жылы әке ... ... Мәскеу
кескіндеме, мүсін және сәулет училищесіне оқуға түседі, 1850 жылы училищені
бітіреді. Алғашқы пейзаждарында академиялық мектеп дәстүрі ... ... жылы ... ... Фин шығанағында, Петербор маңында жұмыс
істейді. Көркемөнер академиясының осы ... 6 ... ... төңірегіндегі көрініс» және «Ораниенбаум төңірегіндегі ... ... үшін ... ... ... ... Ол Мәскеу
кескіндеме, мүсін және сәулет училищесінде көрмелерге қатысып жүреді. 1857
жылы өзінің ұстазы ... ... ... ... ... ... ... жылдары орыстың өнерінде пейзаждың ұлттық бет-бейнесі қалыптасты.
Саврасов Мәскеу төңірегін де көп жазған 1862 жылы ... ... ... ол шетелге шығады. ... ... ... ... ... ... Дрезден Лейпциг, Париж, Мюнхен
секілді көптеген қалаларды аралап, екі ай Швейцария ... ... ... ... ... мен өз бетінше ұмтылыстары қатты
қызықтырады. 1869 жылы «Бұғылар ... атты ... ... алады. Бұл
суретшінің кемеліне келген шығармашылық кезеңі еді. Осыдан ... ... ... ... (1871) ... жазады. Оның суреттерінде
адам мен табиғат тұтасып кететіндей, «Ұзақтар ... (1871) ... ... бірінші көрмесіне қойылып, жоғары бағаланған. Орыс
табиғатын ... ... тап ... терең бейнелеген
суретші болмаған. Ол Ярославль мен Костроманың екі ... ... ... ... ... соң ... суретші «Еділдегі
бейіттер» (1874) атты атақты суретін жазды.
1870 жылдардың соңына ... ... ауыр ... ... ... ... ... ұлы суреткер 1897 жылы 26 қыркүйекте дүние салады.
Оның шәкірті И.И.Левитан «...иә, Орыс ... ... ... жазды.
Саврасовтың күмәнсіз жетістігі, орыс өнеріне ... ... ... - деп ... екен [2, 101 ... ... Левитан (1860-1900). Кескіндемемен айналысқан суретшілердің
көбі өз шығармаларында табиғатты оның өзіндей етіп бейнелеуге тырысты. Олар
неғұрлым өзін ... орта мен ... ... ... сайын жазған
шығармалары қарапайым заттармен нәзік те бай көріне бастайтын ... ... ... деп те ... Шынымен де оның жазған
шығармаларын басқа ... ... ... ... ... ... өзіне көрермендерді баурап алатындығы,
суретшінің табиғатты сезімсіз құр ... оның шын ... ... ... ... ... шеберлігінде еді. Сондықтан Стасов, Левитанның
картиналарын пәк те әсершіл ақындар деп атады [8, 25 б.].
Левитанның ... ... ... ... жоқ. ... суретші өзінің
өлеріне аз қалғанда қол жазбалары мен жақын ... ... ... ... ... тек ... асқан ыждаһаты мен еңбек,
төзімінің арқасында суретші жайлы негізгі деректер орнына келтірілген.
Исаак Левитан Литваның ... ... ... еврей отбасында
дүниеге келген. Суретшінің әкесі қалалық басқармада жай қызметкер болып
істейді. Кіші ұлы ... ... ... ... беру ... үй-
ішін Мәскеуге көшіреді. Исаактың суретшілік жолға түсуіне өзінен ... ... ... ... ... болатын. Жас Левитанның қабілетін
байқаған ағасы оны өзімен бірге этюд жазуға, көрмелерге алып жүрген, ... 13 ... ... ... ... және ... ... училищесіне
оқуға түседі. Ол пейзаж жазатындар ... ... Бұл ... ... ... суретшілері Алексей Саврасов пен Василий ... ... Осы ... ... бір Уфа ... көпесінің
баласы Михаил Нестеров та қабылданады. Сол ... ... ... тек ... ... ғана емес, адам бейнесін ... да ... ... ... алған. Болашақ ұлы суретшінің
училищеге түскен ... ... ... үшін ... ... ... ... ақша табуына тура келеді. Себебі туған ... ... ... жоқ еді. Сонан да өз білігі мен еңбегіне сүйенді.Осында оқып жүріп ол
аса көрнекті жазушы А.П.Чеховпен танысады, екеуінің сол ... өмір ... ... ... өте ... бітіреді. Бірақ оған тек таза
жазудың мұғалімі ... ... ғана ... Ол кездегі ... ... ... ... ... ... болуға тиіс емес-ті.
Левитан училищені бітірісімен А.П.Чехов иелігіндегі Бабкинге келіп тұрады.
1890 жылдың жазында ұлы ... ... ... ... ... ... ол көптеген этюдтермен пейзаждар жазып әкеледі. Осы ... ... ... ол «Тыныштық иесі» картинасын жазады. Бұл суретшінің
бірінші ... ... Осы ... ... ... әсер ... Третьяков өз мұражайына сатып алады.
1892 жылы ұлы суретшіге Мәскеуден кетуге тура келген ... ... ... ... ... еді. ... ... барар жолдағы
деревняға келіп қоныс тебеді. Осы жерді суретші өзінің ... Оның ... елді ... ... суреті бар. Бұл аталған
картинада Сібірге жер аударылғандарды жаяу айдайтын үлкен жол бейнеленген.
Адамдар бейнесі көрсетілмесе де ... ... ... ... ... ... ... көкжиектегі монастыры бәрі ерекше әсерлі еді.
Бұл Ресейдің жарқын болашағына меңзеген үміт белгісіндей шығарма ... - ... ... ... ... ... ... тұруына рұқсат алып береді. Бірақ суретшінің өкпе ауруының
асқынуына ... ... ... тура ... ... ... Францияға
содан кейін Италияға ауысады. Суретші жан дүниесіне Париж қатты әсер етті.
Сонан да Парижда ұзақ аяңдайды. Ондағы ... мен ... ... ... сәл ... Мәскеуге оралады. 1898 жылы ол ... ... ... ... та ... ... ... Репиннің училищесінен келгендерді таңқалдырады. Ал суретшінің
ауруы бұл кезде асқынған жағдайда еді. ... ... ол ... ... ... қайтып келісімен ол ұстаздық жұмысына жан-тәнімен
кіріседі. Бірақ оның дерті күшейе ... Ұлы ... 1900 ... ... осы ... көз ... ... кейінгі ұрпақтың есінде
таңғажайып пейзаждарымен Третьяков мұражайындағы ... ... су ... жазған жұмыстары, суреттері арқылы мәңгі
сақтала бермек [9, 89 б.].
Орыс өнерінде Иван Иванович ... ... орны ... ... ... ... орыс ... оның есімімен тығыз байланысты.
И.И.Шишкин 1832 жылы ... ... ... ... бала ... ... ... И.В.Шишкин аса бай болмаса да, жан-жақты білімді жан ... пен ... ... ... махаббатын баласына да үйрете білді. 1848
жылы осы шығармашылыққа құштарлығынан Қазан гимназиясын жарты жолдан ... ... ... ... ... ... (әкесінен басқа)
туғандарының қыспағының кесірінен тек жиырма жасында ғана Мәскеу сәулет,
мүсін және живопись ... ... ... ... 1856 жылы ... оның ... ... та үлгерген еді. Сол жылы қаңтарда
Петерборға Академияға ... ... ... ... ... ... қалады.
Академияда өз суреттерімен мұғалімдер назарына ілігеді. 1858 жылы ... ... бет» ... алтын медаль алады. 1986 жылы Лондонда
аукционда бір көрінген сол ... ... ... ... 1860 ... алтын медальмен аяқтаған И.И.Шишкин зейнеткер ретінде шетелге
баруға мүмкіндік алды.
1867 жылы ол ... ... ... ... ... Орыс ... 1867 жылғы «Ағаш кесу» деген картинадан бастау алады. Жиырма бес
жыл бойы Көшпелі серіктестіктің көрмесіне қатысады. 1874 жылы оның ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен да суысып кетеді.
Әйтсе де, Шишкиннің мықты табиғаты қайғыны дер кезінде жеңе ... ... ... ... 1894 ... ... ... академиясында сабақ
берді.1898 жылы 20 наурызда жұмыс үстінде қайтыс болды [8, 48 б.].
Валентин Александрович Серов ... 1865 жылы ... ... музыка сыншысы, композитор АЛ.Серовтың баласы. Оның үйінде өнер адамдары
жиі болып тұратын. ... ... ... оның ... да ерте ... ... ... Мюнхенде К.Кеппингтен алады. Кейін Парижде, Мәскеуде
И.Е.Репиннен оқыған. Оның қалыптасуына Репиннің ... зор ... ... ... ... ... ... 1882 жылы Көркемсурет
академиясына түседі. Көпке белгілі талантты ... ... ... табиғи таланттың аса ... ... Ал оның ... адал тік ... ... жиі айтады. 1885 жылы Академияны
бітірмей Голландия мен Италияға кетеді. Ол ... көп ... ... ... ... ол өзін ... ... ретінде көрсетті. Ертерегіндегі «Қыз бен шабдалы» (1887), «Күн
сәулесіндегі-қыз» (1888), ... (1894) және «II ... (1900), ... (1907) психологиялық портреттеріне қарасаңыз осыған көз жеткізесіз.
Сөйтіп 22-23 жасында-ақ орыс сурет өнерінің классикасына жататын дүниелерін
жасады. 1887 жылы ... ... Тату ... ... Ол
балаларын өте нәзік сезіммен сүйген. Портрет-картина «Балалар» (1898ж. ... Саша мен ... ... ... ... ... ... қорқып та отыратын болған. Ол адамның ішкі дүниесін өте ... ... ... ... жылғы атыс-шабыстан кейін суретші мінезінде өзгерістер болды», -
деп жазады Репин. Оның ... жаны ... ... ... ... ... адамдардың суретін көп салған. ... ... бет ... 1907 жылы ... ... ... ... қояды. Өмірінің соңғы жылдары ... ... ... жұмыс істейді. Ол 46 жасында, шығармашылықтың ең бір шарықтау
тұсында, ... бір ... ... асығып бара жатып жүректен ... [2, 71 ... ... ... ... - 1844 жылы ... ... халық суретшісі. Ол Д.В.Поленовтың баласы. Көркемсурет академиясында
П.П.Чистяковтан оқиды. 1872-76 жылдары ... ... ... ... мен туріктердің орыс түрік соғысына суретші-корреспондент ретінде
қатысады. 1878 жылдан ... ... ... ... ... ... орыс ... мектебін дамытады. «Алтын күз» (1893),
«Жабайы тоған» (1879) секілді көптеген картиналар жазды. Театр ... ... да көп ... ... жеке ... жұмыс істеген. 1882-
95 жылдары Мәскеу мүсін, сәулет және живопись училищесінде сабақ берген.
И.И.Левитан К.А.Коровин, И.С.Остроухов, А.Е.Архипов, ... г.б. ... Ол ... ... ... академиясы Кеңесіне қарсылық хат
жолдаған адам. 1927жылы Тулада қайтыс болды. Мұражайы бар [2, 85 б.].
Қазақстанда кәсіби ... ... XX ... 20-30 ... ... ... ... мен технологиясының негізінде
қалыптасыпты. Дегенмен, бастапқы ... ... ... ... мен ... ... шамалары мен стереотиптері анық
байқала бастады.
Қазақстанның халық ... - ... ... ... ... ... ... Жаркент ауданындағы Шежін ауылында
дүниеге ... ... ... Н.Г.Хлудовтың студиясында, 1934-
1937 жылдары Мәскеудегі Н.К.Крупская атындағы ... ... ... ... ... оқып, көркемөнерге деген бейімділігін
шыңдай түседі. Қастеев әрбір көркем ... ... пен ... ... дәл ... таба ... ... ғажайып,
шығармашылығымен туған халқын ыстық ілтипатқа бөледі, өз өмірінде өшпес
іздер қалдырғаы шыншыл ... ... ... ... ... ... төге ... Қастеев - өз елінің табиғатының
сұлулығын, адамдарының даралығы мен даналығын дәл бейнелеген суретші. Жер ... ... ... ... ... ... бейнелеуде жақсы бітірді.
Әбілхан Қастеев қылқаламынан туындаған пейзаждары әлем өнерінде өз бағасын
алды. ... ... ... ... ... ... өмірдің
өзінен ойып алғандай, шыншьшдығымен айқын. ... ... ...... ... - ... сезімі - ... ... ... жайлы ой түйіндегенде дәстүр мен
жаңашылдыктың ... дәл таба ... ашық ... ... жоқ, ... бойы керуен тартқан қазақ өнері
жиырмасыншы ... иек ... ... ... бет ... ... дара
тұлға Әбілхан Қастеев тұрды. Халқының бітім ... өмір ... ... тарихи шежірелі, көркем туындылары ел есінде сақталды. Суретші
көркем шығармашылық ... ... ойға ... ойды ... қағазға
түсіріп, көркемдік туындыларға айналдырып отырды. Суретшінің ... ... ... ... ... да салған екен. Сол кезде Әбілхан
Қастеев В.И.Лениннің бейне - ... ... ... ... бас иген ... ... ... Әбілхан Қастеевтің
оқып білім алып, сурет өнерін жалғастыруы үшін ... ... ... Болашақ суретші 1929 ... ... ... №12
мектептің ересектерге арналған кешкі оқу ... ... Сол ... ала ... ... бірінші ұстазы болған Николай Гаврилович Хлудовтың
көркемсурет студиясына барады. өзінің қағаз бетіне ... ... ... алдына жайып салады. Кәсіби суретші Н.Г.Хлудов қазақтың
қара домалақ баласы мұндай өнерден хабары бар екеніне қайран ... ... кім ... ... Әбілхан Қастеев:
«Таудың бұлағынан,
Қойдың құлағынан,
Анамның киізінен,
Ешкінің мүйізінен», - деп жауап берген екен[3, 24 ... төрт ... өлең ... Әбілхан Қастеевтің өнерді қалай, қайдан
үйренгенің және бала кезінде бай ... ... ... ... ... ... ... жазын, сыңғырлата күй шерткен
күзін, айдала ақ талға орап ысқырған қысын ... ... ... ... ... куә болып отырған құнды туындыларынан байқаймыз.
1934 жылдары Абай Құнанбаевтың бейне суретін және ... ... ... ... ... Сол ... ... суретші Қастеев бейнелеу өнеріндегі ... ... ... бар күш - ... ... Қазақстан оқу халық комисариатының
өкілдері Қазақ СССР-нің ... ... ... ... ... Мәскеуге оқуға жібереді. Суретші Әбілхан Қастеев Мәскеуде 1934-1936
жылдары аралығында Н.К.Крупская атындағы халық ... өнер ... ... бөлімінде білім алады. ... ... ала ... ірі ... ... ... ... халықтарының ұлы
суретшілерінің қолтаңбаларымен ... ... ... тәжірибе алғаннан
кейін бейнелеу өнеріне деген көзқарасы өзгере бастайды, ... ... ... жұмыстарында табиғаттың шынайы бояулары берілген болса,
кейінгі ... ... ... үйлестіре келген көркемдік
рәсімдердің өзіндік ерекшелігі байқалады. Композициясында келтірілген
бояулар бір-бірімен ... ... ... ... ... ... және ... тұрғыда шарықтатты. Осындай әсердегі
туындылары: «Сатып алынған қалыңдьқ», «Гүлдеген алма ... ... «Тау ... сонымен қатар ауқымды тақырыптарда өнерін көрсете
отырып әрбір шығармасына мәдени-тарихымызды және ... ... ... ... ... ... ... мәдениетін «Сталинге сыйлық»,
«Колхоз тойы», «Колхоздагы сүт фермасы» атты туындыяарымен айқын танытқанын
байқаймыз. Бұл аталған шығармаларында Әбілхан ... ... ... ... келе жатқан жайлаудағы малдардың өмір тіршілігін баяндай келіп,
әсем табиғат аясындағы халық шеберлерінің арнайы ... ... ... ... ... ... кілемді тамашалап жатқан сәтін
көрсеткен. Бұл суретінде суретші қазақ ... тек қой ... күй ... ... ұғыммен өзіндік ерекшелігімен танылатын ұлттық қолөнерінің бар екенін
және келешек ұрпақтың үлесінде жалғасын табатының мәлімдеген сонымен ... ... өнер ... ... ... өнер ... ... ерекшелігін
түсінуге және сол ұлттың мәдени - өнер тарихымызды қадірлей білуімізге ұран
тастаған әбден сезінуге болады. Қастеев табиғат көрінісін ... ... де ... сырға толы. Туған жерінің табиғатын, ... ... ... ... ... ... ... нәзік сезіммен, өткір көзбен көре
біліп, оны халқына ... ... ... ... ... киіз ... «Сарышоқы колхозы» (1948), «Қазақстан тауларында» (1951), «Есік
көлі» (1953), «Абай киіз ... ... (1934), «Тау ... ... ... (1947) атты топтамаларында сан бояудың айтқан жыры
соның дәлелі. Қастеев еңбектеріндегі ... ... бірі ... ... ... ... тауды бейнелегенде оны таңырқап
тамашалаймыз. Бірак қандай, қай ... ... тау ... ... қиын ... ал ... керісінше. Оның жазған туындыларын көріп,
қай тау екенін бірден байқап, оның атын да атап беру қиын ... ... өз ... әрбір тасқа, жасыл шебіне жеке тоқталып, ... ... ... шығармаларына қоса білген. Бейнелеу өнерінде ... және ... ... көрініс деп үшке ... ... ... ... Рокуэл Кент: «Қастеев шығармаларын
көріп, кең байтақ Қазақстанды аралағандай болдым»,-деп баға беруінің ... ... ... құндылықтарын айқындап тұр [10].
Қастеевтің рухани дүниесі - қазақ өнерінің өмір тіршілігінің тынысы.
Оның суреттерінің басты ... - ... Өз ... үшін ... ... ... ... жерге, туған өлкеге деген сүйіспеншілік
әрдайым қуат беріп отырды. Оның шығармасын Қазақстан ... ... ... оның әр ... ... ... деген сүйіспеншілік сезімге толы,
ұлттық рухани дәстүрге негізделген.
Әбілхан Қастеевтің бейнелеу өнеріндегі алғашқы ... ... 20 - 30 ... ... келеді. Дәл осы қезде Ә.Ысмайылов, ағалы
- інілі ... және ... ... ... сияқты талантты қазақ
суретшілері де жұмыс істей бастады.
Халықтық эпос ... ... ... мен ... ... ... ... ауқымды қөрсеткен сала болып
табылады. Оның «Құртоғай» (1955), ... (1958), ... ... (1957), «Бұрынғы ақселеу дала» (1957), «Жуалының жазығында» (1968)
картиналарында туған ... ... зор ... ... Оның
полотноларында көрініс тапқан бейғам дала, таудың қуаты және ұшы-қиыры жоқ
аспан тартылысы қөк пен ... аса ... ... мен ағаштарда,
аңғарлар мен өзендерде жанды деп ... ... көне ... ... сыры ... ... кезең де, әсер де емес,
керісінше, табиғаттың мәңгілік ... ... мен ... адам жанымен бірлігі толғандырады. Уакыттың, ғасырдың, тарихтың
кезеңі және табиғатпен бірлікте өмір сүрген қазақ ... ... ... өзінің туған даласының образын қабылдайды.
Суретші өзінің ... ... ... сыйдыруға
тырысады. Күннің кешкі сәулесімен жұмсақ-қызғылт, жасыл-көк, алтын түстес
нәзік гаммаға боялған даланың адам ... ... ... ... ... ... кескіндері жасырынып, түйелер бір қалыппен
аяңдаса, мұнарланған ... ... ... ... ... - ... төбелері алыстан бұлдырап көзге көрінбей кетеді. Аңыздар мен
өсиеттердің, бұрынғы өткен заман ... ... ... ... ... ... ... жандандырады.
Ә.Қастеев, Ә.Ысмайылов, К.Қожықовтың пейзаждары мен жанрлық кенептері
кәсіби кескіндеме шеңберінде мифопоэтикалық ... ... ... ... етіп ... Бұл ... толы ... табиғат туралы мифті, Жер
мен Көк екі бастаманың бірлігі мен ... осы екі ... ... өтіп ... ... ... ... адам өмірі
жайлы мифті құрау болып табылады. Құдай берген тамаша табиғаттың ... ... ... адам ... ... салтанатты іс кейпін
береді. Мифтің жан-жақты поэтикасы кенептердің композициялық ракурстарында
туындайды және бұл жерде ... ... ... мақсатта,
адамзаттың қысқа ғұмырын мәңгілік өлшеммен өлшеу үшін көрермендердің алдына
даланың құшаққа сыймайтын бүкіл кеңісгігін жайып тастағандай болады.
Қазақстан өнеріне ... ... ... ... ... ... ... байланысты 1950 жыл ұлттық өнер ... ... ... ... ... ... ... құрылысының ерекше эпико-романтикалық поэтикасы мен шығармашылық
сана ... ... ... образ жасау жүйесін, қабылдау,
сұрыптау және қорытындылау принциптерін анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... келген Қ.Телжанов, М.Кенбаев,
С.Мамбеев, К.Шаяхметов, Ж.Шәрденов, Р.Сахи және т.б, ... пен ... ... ең ... ... оқу ... ... алды. Көшпенділердің ұрпағына тән ... ... ... ... ... ... еуропалық және орыс
мектебінің кескіндемелік тәсілдерін ... ... ... ... ... ... ... «жылымықпен» сәйкес келген ... және ... ... көзқарастарын берді.
М.Кенбаев, Қ.Телжанов, С.Мамбеев, К.Шаяхметов кенептерінде табиғат
пен адам ... ... және ... ... ... ... ... даласы олардың туындыларында өмірдің тек нақты, таныс кеңістігі
ретінде ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... образы ретінде көрінеді. Олар жасаған дала образы
қайталанбас талғампаздықтың парадоксалды бірлігінде даланың бояуын, ауасын,
иісін және қиыр ... бере ... анық ... Бұл ... ... ... ерекше рухани континент ретінде алынып қарастырылған. Ұлттық
көркем мектеп ... ... ... ... деңгейден гөрі
рухани-менталды деңгейде өзгеше түсінілген этномәдени дәстүрлердің рухани
сабақтастығын іздеуге ... ... ... ... ... нақты емес, бірақ едәуір
жалпы, жан-жақты, көбіне ... және ... ... ... ... ... ... астар болып табылды. Көктемгі бояумен
құлпырған ... ... ... ... ат ... «Асауға құрық салу»,
1957) туынды авторы мен көрерменнің түсінігінде азат рухтың өзгеше символы,
табиғат-даланың еркін мәні, оның аса ... ... күші ... ... қиял мен ... қабілеті жүйріктің еркін шабысының динамикасын
азаттық пен еркіндіктің гимніне айналдырды. Түпсіз аспанда тұлпардың күшті
басы жалт беріп, кең ... оның ... ... ... ... ... жусанның ащы иісімен тыныстаған ... ... ... ... ... ... ... өзіне еліктіріп тартады.
Табиғаттың, даланың, адамның жалпы болмысы керемет ашық үйлесімдікпен
берілген. Даланың жусан иісі аңқыған ауасымен адам ... ... ... ... ... етуінен табиғаттың бар болуы мән-мағынаға ие болады. ... үшін ... ... ... М.Кенбаевтың «Шопан әні» (1956),
«Әңгіме» (1957), «Асауға ... ... (1957, 1961) ... ... жақындығы және үйлесімдік пен тепе-теңдіктің негізгі дәстүрлі
идеялары суретші үшін принципті категория ретінде ашылған.
«Шопан ... ... ... табиғатқа қатыстылық,
«Әңгімедегі» тұнық лирикадан бастап «Асауға құрық салудағы» динамикалық
сергек мәнерлілікке ... ... ... ... ... ... жүзеге асырған. Дәстүрлі сананың мифопоэтикалық,
эпикалық принциптері өнердің «жаңа» түрі тақырыбын түсіндіруде және ... ... ... ... ... ... теңестіре отырып табиғат пен ... ... ... ... ... рух ... қажеттігі
Кенбаев туындыларының кескіндемелік құрылымында көрінеді. Ол ... және ... ... ... колоритіне дейінгі
құрылысының принциптерін қалыптастырады. «Шопан әні» туындысында дала емін-
еркін әрі кең созылып ... ... ... ... басылып қалған
өсімдіктің алуан ... ... ... ... ... аспан, көкжиектін түзу
сызығы көңілге тыныштық сыйлап ... ... ... береді.
Дала мен аспан бояуының түсіне жақын біркелкі колоритте қою түсті шопанның
тұлғасы көрінеді. Бұл түс пен ... ... ... ... белгі
білінбейді, сондай-ақ табиғатпен үндестікте өмір сүретін адамның ішкі жан-
дүниесінде диссонанстың пайда болуына да ... ... ... мақсатындағы адам табиғаттың жай ғана бөлігі
емес. Ол құдды табиғаттың өзі секілді, дұрысын айтсақ ол ... ... әрі ... ... бірі. Дәстүрлі дүниетанымның бұл, негізгі
жорамалын кәсіби өнер ... ... ... ... Адам мен
табиғаттың тепе-теңдігі идеясын көрсетіп, өзгертіп және оны ... ... ... олар ... ... ... ізденісті»
жүргізеді. Әрбір мәдениетке керек өзін-өзі анықтау ... бұл ... ... пен ... сана үшін өте маңызды идея арқылы жүзеге асады.
Суретшілердің рухани ... ... ... келе ... ... ... ... және мәдени тәртіпке бағындырған концепциясы мен ұлттық
сананың тұрақты шамасына адамзаттың ... тағы бір ... ... ... деп сезінуі қазақ мәдениетінің негізгі рухани орны болып
қалыптасты және шығармашылық көріністің жаңа салаларында ... ... ... ... ... ... ретінде түсіндіре
отырып, оған дүниенің өзіне тән ... ... күш, ... мен ... ... ... ... нағыз өзіне тән қасиеттерін
аша отырып, Кенбаев еуропалық реалистік ... ... көне ... ... оның ... жүруді көрсетті. Оның концептілеріне
сүйенсек «өмірлік күшінің көптігінен» ... ... ... жүзеге асып отырады [6, 112 б.]. Өмірлік күштің көптігін,
табиғат күші мен мүмкіндігін сезу Кенбаев ... ... ... - ... жоғарғы кұндылығы мен жалғыз ғана үлгісі,
қазақтардың шаруашылық және мәдени дәстүрлеріне айналған, халықты өз ... ... ... ... дәстүрлі сананың постулаты. Дәстүрлі
қоғамда ... ... ... ... жаратылыстың заңдылықтары
сезімімен өмір сүрген адамдар өздерінің кіші ... ... ... Бұл ... ... ... оның күші мен парасатына құрмет
көрсетуде, қоғам өмірінің элеуметтік және шаруашылық салт жораларын ... ... ... ... осы ... мақсаттар
Кенбаевтың шығармашылық әдісін қалыптастырды. Кенбаев туындыларында адам
мен табиғат арасындағы қарым-қатынас «серіктестік пен диалогқа» негізделген
дәстүрлі ... тән ... ... ... [4, 56 ... ... ... өзекті болып табылатын идеологиялық мақсаттар,
реалистік мектептің тәжірибелері, ... ... ... туындыларында күрделі әрі өзгеше ұштасқан.
Суретшінің классикалық туындылары ... сөз ... ... ... ... ... жазған көне жұмыстарының біріне тоқтала
кетейік. Жүректі тебірентетін «Жамал» (1955) атты ... ... ... ... ... сұлулығы мен тазалығын, шынайы үндестігін
сағынышпен еске алу, қоштасу сияқты болып көрінеді. Кескіндемешінің жаздың
мамыржай кезінде ауылдың жас бір ... ... ... алған жұмысын
анасының атымен атауы тегін емес. Картина ... ... ... есім ой ... ... ... ... даланың өзіне арналған әсерлі
әрі қастерлі арнау сияқты естіледі. ... ... ... тыныш
атмосферасында қыз бен дала үнсіз тілдесіп, екі туыс, ... ... ... ең ... ... ... ... еш жалғаулықсыз, нақты түрде өнерге қазақ даласының рухы
мен образын және оның көрінісінің барлық спектрін ...... ... және дүниетанымдық координаттарда енгізді. Туындыда дала
бастапқы кезден өзіне тән ... пен адам ... ... ... ... ... ... Кенеп көтеріңкі рух пен
күнделікті тұрмыстың поэзиясымен ... ... атты ... эпикалық туындысы символикалық
түрде қорытындыланған образда өсе түсті. Картина тың ... ... ... ... ... ... кері ... көрсеткен, бірақ, сол
бір жылдары қазақ халқы бір жақты қабылдаған ... ... ... бай ... егін ... жерлерін жыртудағы тың
игерудің мақсаты орталықтың империялистік саясатының тұрғысында жанталасқан
ауыл ... ... ... ... ... ... баратын
жоспарларды іске асырмау болды.
Барлық ынта-жігермен, батылдықпен тың ... ... өзі үшін ... күрт өзгерту қажеттігі айқын болды. Контекстегі ... ... ... және ... ... егін шаруашылығының
жергілікті табиғи жайларына тамаша ... тың ... ... өзінің
нәтижесі бойынша ұлт өмірді өзгертудің тағы бір негізгі және аянышты түрі
болды. Ауыл ... ... ... азаматтық-әлеуметтік актісі
ретінде ойластырылған даланы өзгертудің бұл акциясы партияның тек саяси
ойынында ғана дұрыс ... ... ... ... мен оны мекендеген
халық тұрғысында сауатсыз әрі жауапкершіліксіз жасалған далалық жерлерді
жырту, құнарлы ... ... ... сияқты тың эпопеясы қазақ халқы
үшін тағы бір қиын ... ... 54 ... ... туындысы да тың игеруге арналған, сондай-ақ,
өзінің күшті шығармашылық қабілетінің арқасында ерекшеленіп ... ... мен оның ... сай келмейтін тақырыбының ыңғайын
да осы қатарға кіргізуге ... Оның ... ... ... ... онда ... ... жасау алдында ұрпақты толғантатын күдік пен
азапты ой берілген және, ең пегізгісі, әкелер мен ... ... ... халық өміріндегі түбегейлі өзгерістерге байланысты, замандастың,
осы ... ойша ... мен ... ... атауына шығарылған «аталармен» сұхбатта суретші саяси
контексте негізгі, ойға ... ... ... және ... ... ... дәстүрге оралу, сабақтастық идеясына шақырады, басқаша
айтқанда, әрбір қазаққа жақын әрі таныс бабалар аруағымен ... ... ... ... ... ... аруақтардан баға сұралады.
Телжанов таңдап алған тың игеруді қабылдау ракурсы оның ... ... ... ... ... ... ... Алайда,
туындыда берілген негізгі мағына аталардан алған бата болған күнде ... бұл ... ... қазақтың ұрпақтар тәжірибесінен және
өмірдің ежелгі ... ... ... ... түрде айырылуы
ретінде ашып көрсетеді.
Егжей-тегжейінде қысқа ... ... ... қатал
«Атамекен» атты шығарма ішкі қьзу әрі өткір ... ... Бұл ... ... ... ... яғни, бізге дейінгілерден ақыл-
кеңес, рұқсат сұрауы барлық айқындауыш құралдардың көмегімен ... ... ... ... ... ... отыратын сары
және қоңыр түстің барлық академиялық жұмсақгығында, оның ... ... ... жарқ ... тұтануларымен шиеленіскен. Суретші осы
тақырыпты баяндаған кезде ішкі ... ... ... жалыны басылмаған
алаудың бұрышын құдды ұшқындармен тесіп ... ... от ... беріледі.
Аяқталмаған іштей сұхбаттың үрейлі дәлдігі сызықтар мен жағымдарға-
штрихтарға кескіндемелік шалағайлық ... ... ... ... ... мен ... ... пен «аталар» арасындағы сұхбаттың тікелей
және жанама түрлерінің алмасуында көптеген біржақты емес ... ... ... ... Олар ... тағдыры мен тарихы алдында ұрпақтың
жауапкершілігі, дала ... ... рөлі ... ... олардың
пайдасы мен шығындарының ара қатынасы, ұрпақ пен оның қандас ... ... ... ... ... туындысының таза әрі жайдары бояулары қарапайым, ашық,
алайда, оның кейіпкерлерін халық ... ... ... ... сезім
билейді. Суретшінің кейіпкері, мейлі ол дәстүр мен уақыттың қарым-қатынасы
жайлы ойлансын, мейлі ол туған ... ... ... ... ... төңкерісіне қатыссын немесе лаулап жанғап оттың жанында өзінің
болашағы жайлы ... ... ... ол белсенді әрекет ететін ерекше
тұлға. А.Қастеев пеп ... тән ... ... ... пайымдаушылық, қалыптасушылық Телжановта өктем түрдегі шындыққа
ұмтылумен ... ... мен ... ... оның ... ... өзінің шалқып-тасуында ерекше айқын көрінеді. Адам, табиғат
күшінің нәтижелі, спонтанды жандануы ол үшін ... ... - ... ... ... халық суретшісі, КСРО
Көркемсурет академиясының мүше-корреспондеті, Қазакстан Ұлттық ғылым
академиясының ... ... ... ... КСР-ның еңбек сіңірген өнер
қайраткері, Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының ... ... ... ... ... ... мектеп академиясынын құрметті ... ... ... ... 1927 жылы 1 ... ... ... - ауылының беделді руына жататын отбасында дүниеге
келді. Кылқалам шебері: "Бала ... үш ат ... үсті ашық ... атам ... ... Омбы ... ... ауылына жиі-
жиі апарып тұратын. Сонда менің есімде қалғаны дала ... ... ... ... ... ... ... қазақтарының халықтық сәулет өнерінің
ескерткіштері мен сан-салалы дала жолдары"—дейді. Қанафия Темір - Болатұлы
сол бір ... ... өмір бойы ... ... ... ... толысқан шағында сол бастағы сезімді тағы бір ... ... ... ... даланың бәрі жыртылып тасталғаны ... ... ... ... ... балалық шақтың таза ... ата - ... ... ... ... ... ... махаббат құр
алақан қалдырмады. "Атамекен" атты тамаша туынды дүниеге ... ... ... дәл осы ... оның ең ... ... ... Қазақстан
бейнелеу өнері дамуы тарихында жаңа бір кезең ашты.
Қанафияның әкесі Темір - Болат ... ... 1898 жылы ... жылы ... атындағы Ленинград политехникалық институтын бітіріп,
содан соң Мәскеудегі Кызыл ... ... ... мемлекет және қоғам қайраткері. Әкесі кішкентай ... ... ... ... ... Ленинградқа көшіріп әкеледі. Баланың сурет
салуға ынтасы мен дарыны ерте - ақ белгілі болады. Кішкене өскен соң ... ... ... ... ... (1757 жылы ашылған Санкт -
Петербургтегі бұрынғы императорлық көркем академия) дарынды ... ... ... ... ... 22 маусымында Ұлы Отан соғысы басталды. Сол жылдың күзінде
оны басқа да ... ... ... Киров облысының Колково
селосына көшіреді. Жамал шешейдің ... ... ... ажыратып, өзін
Ленинградта жалғыз қалдырады. Қанафияның әпкесі ... ... ... ... ... ... ... Молотов
қаласына жібереді.
1942 жылдың 5 сәуірінде Қ.Телжанов 36 жастағы ... жау ... ... ... ... ашық хат ... Сөйтіп болашақ суретші
15 жасында өз ... өмір ... ... ... Әзер ... жетеді. Оны
бірден Алматы көркемсурет училищесінің екінші курсына окуға қабылдайды.
1947 жылы оқуын үздік бітіргесін КСРО ... ... ... ... ... және ... өнері институтына оқуға түседі.
1953 жылы дипломдық жұмысын табысты қорғап Алматыға қайтып оралады.
Көркем ... ... ... ... ... бере ... ... де жемісті айналысады. 1954 жылы Мәскеу ... ... ... ... ... ... ... әйел бейнесін
жазады. Осының негізінде ол "Алғаш" картинасын жазып ... Ол ... ... ... ... 1954 жылы ... ... баға
беріледі.
Жемісті басталған еңбегі суретшіні қанаттандыра түсті. Сөйтіп, Алматыға
ол қызу еңбек ету мақсатымен оралады. Сол жылы ол ашық ... ... ... шөптің көктемгі көркімен қаннен - қаперсіз от жағып отырған
жас өспірім қыз бейнесін жазған еді. Қ.Телжановтың бұл ... ... ... Бұл ... ... дүниенің бірлігін, адамзат пен табиғат
әлемінің астасқан шағын авторлық ойының өлшемі ... ... ... ... тұлғасы жаңа өзіндік өнер жолын бастаған еді. Бұл мағынасында
жарқын да биік ... ... ... өте бір сәтті шығармасы
көптеген елдерде керсетілді. ... ... ... ... осы ... ... ... тұрды. Сол жылы шығарманы Третьяков
галереясы сатып алды.
Қ.Телжановтың алғашқы тарихи тақырыпқа ... ... 1957 жылы ... ... ... ... жарық көрді. Ол терең халықтық дәстүрден нәр
алған қолөнер, музыка және эпостық сипатта еді.
Ал " ... ... ... ... көпшіліктің көңілінен шығып,
көрерменнен көрікті пікірлер алып жатты. Мәскеуде өткен Қазақ КСР ... ... де ... бұл ... ... ... ... орынға республика өнері жетістіктері арасында бүгінгі күнге дейін де
ие.
1958 жылы Қ.Телжанов "Атамекен" картинасын жазу үстінде ... ... үні" атты ... ... ... да ... ... суретші бакытқа ұмтылған жастық поэтикалық бейнесін
көрсетеді. Ал "Кеш" ... ... ... ... салқындап тұрған
ұлығына бой ұрған. Суретші осы "Кеш" картинасындағы ойды ... ... жылы бір ... ... бірі болатын "Домбыра үні" атты қызықты
тақырыпқа шығарма Мазмұнын эмоционалдық әсерлі үні картинада кескіндемелік
пластикалык толык ... ... ... формаларды таза ренді үлкен
жазыктармен беріп, онын ... ... ... ... ... де ... күшті ырғақтығын қалыптастырады. 1961 жылы Мемлекеттік
Третьяков алған "Бейбіт оттар" картинасынын такырыбы жана тұрғыда шешім
тауып ... ... Бұл алып әлем ... өнер ... ... карайтындай көңіл-күй суретшінің окиғаға деген ... ... ... ... ... көптеген иектер кою-көк
қараңғьлыкка араласып тек биік аспаннан жымындаған жұлдыздар ғана адамдарға
тұрғандай. Суретші ... ... да мол ... көрерменмен де
жаркын дауыспен, еркін сөйлеседі. Сондықтан да өткені мен бүгінгісі, ерлік
пен әдетгегі іс онын ... ... ... әнге ие ... ... ... белгісі мен жиынтық бейнелер ізденуден
талпыныстары 1960 жылғы картинасынан көрініс табады. Ептілік пен ... ... ... ойыны жігіттерге күш мерекесіне айналған. ... ... ... еркіндікті сүйетін өз шығармасында енгізген Тура
көрерменге ... ... ... атқа ... топ ... келеді.
Картинатолы сияқты да кұлағына жылқының ... ... ... ... шуы ... ...... Қызыл көйлекті батыр. Ол тек
ойынның ... ... ... ... Тізгінді , жеңістің қуанышынан екі
қолын аспанға көтере күнге, бүкіл далаға ... ... ... ... және ... ... шындығында ғажап. Көптеген жылдар
Жоғары Кенесінін депутаты, Қазақстан КП ОК ... ... ... ... ... КСРО ... Кеңесі жанындағы әдебиет пен өнер
саласында Лениндік беру ... ... ... ... ... ... мен ҚР ... өнер – сәулет ... ... беру ... ... ... және ... мен ... Ғылыми Кеңес пен комиссияның мүшесі ретінде де ... ... ... ... ... ... ... деңгейде танылды. Ол Куба Өнер академиясынан ... ... ... 1993 жылы ... Қазақтың Орталык Қытай
Басқармасы Синьцзянь Өнер институтына шақырады. «Күншуақты ... ... ... жайлауда салынған этюд негізшде жасалған. Қазақ
табалдырығында кітап оқып ... ... қыз ... Осы сәтте
көрерменге кішкентай – оқушысын табалдырықтың ар жағынан күтіп тұрған еркін
балалык бақыт пен бояуға бай әсем ... ... ... күні ол өз үйінің терезесінен ... ... ... ... ... этюд ретінде алады. Оны қызықтырған апалардың аппак
кимешектерінің әдеміде жұмсақ сәулеленуі мен ... әсем ... ... ... олардын кимылынан калаға қонақекеш білдіргендей да байқалады.
Осы ойлардың түрткілі картинадан бейнелік орнын табады. Апалар сол ... тұр. ... ... ... үйлердің зәулім ... ... - ... ... еткізген жасыл желекті ен
дала табиғатына етене үйреніп қалған. "Қыз куу" (1966) және "Кеңес" (1966)
картиналары ... ... ... ... ... ... ... байқаған карапайым бір сәті эпикалық өз-өздеріне сенімді
және өздерін қоршаған ғаламат ... ... ... ... ... ... ұшар ... көгалда орналасып әнгіме-дүкен құрған.
Осы бір адам мен бірлігінде баяндаушы сюжеттің жоқтығы ұлттық ... ... ... мән ... ... жұмыс үстінде "Басталу" үштігін (триптих) жасау
ойы туды. «Ағыс» деген ат ... ... оң жак ... ... ... дала ... ... көтерілгені еді. Үштіктің орталық бөлігі оның
мәндік және ... ... "Ән ... ... буденовка киіп,
акшыл көйлегінің өңімен ерекшеленген жас қазақ. Ол ерде ... ... ... ... ... ... Оның ашық ... мен күннен сәулеленген тұрпаты,
самал желден желбіреген қызыл жалау үлкен ... пен ... ... бұл ... ... Третьяков галереясы сатып
алады. "Октябрь" үштігінде ... ... ... ... ... ... да жалпы көріністің ықшам да ұрымталдығын кездейді.
Үштікте ішкі күйзелудің үлкен ... ... ... ... ... ... естіп қобалжыған халықтың шексіз ереуілдеуіне ... ... ... ... ... ... ... қызыл алаудай
жалындаған революция жаршысының жейдесі.
Қазақ даласының төсінде ал қызыл жейде киген аттылы жөңкіп келеді. ... ... ... ... көтерілген қолы мен "Бостандық" деген айқайы
бүкіл ... ... ... көтеген шығармаларындағы "Малшылар"
(1962), "Құрбылар" (1966) ең ұнамды ... егде ... ... мен
жастар. Суретші атқа мінген екі жасөспірімнің поэтикалык бейнесіне ... ... ... ... (1972), ... (1975), ... (1977)
т.б. Осы жұмыстарының барлығында оптимизм мен өмір ... ... - ол ... ... жарык, шексіз куаныш, сенім мен қуатты
сезіну.
Өмірдегі еңбек, жаңа ... мен ... ... ... толы ... ... шығарма ол "Боз арал адамдары" (1972).
Суретші тағы да ... ... ... ... ... ... ... үштік түріне келеді. Еш бір ұсак-түйексіз, жалпылама
түрінде жетілген ... өте ... ... жалпы архитектоникасы
полотно бетіндегі адамдар бейнесімен теңдік тауып өте әсерлі көрінеді.
Қ.Телжанов портрет тақырыбына өте сирек баратын суретші, ... сол ... ... ... ... жеке ерекшелігін ашуға тырысқандығы
көрініп тұрады. Композитор С.Мұхаметжановтың (1971), ... ... ... іске ынталы жанды кеөсеткен портретін еске алсақ та жеткілікті.
Қ.Телжановтың полотналары қайталанбас атмосферасымен өзіндік ырғақты
кұрылымы бар, мәнерлі жазу ... ... ой ... ... кеңістік
қалдырып отырады.
Бұрышталған, ұшқыр, қанық та қалың жағылған бояу корытындылары ... ... ... ... қозғалыс пен теңдік, үйлесімділік пен
сезімталдық тудырады.
Тың және тыңайған ... ... ... ... ... тыңында" (1977-1978) атты өзінін ең ... ... ... ... Бұл шығарма алдында үлкен де қиын талап қойып,
оны масштабты түрде сенімді етіп шеше ... ... ... дүниесі
еді. Суретші таза пейзажға сирек көңіл бөлетін. Нақты пейзаждарды жазғанда
("Сенеж ... ... ... ол ... ... құбылысын ұстап
қалуға тырыспайды, пейзаждық ... сол ... ... ... ... ... кішкентай этюдтың өзін де кескіндемеші шексіз ... ... ... және ... ... ... ұшқыр ортаның ролін
атқарады. Шын мәнінде онын шығармаларындағы ... ... ... мен ... ... ... да табиғат. Суретші мәңгілікпен
тілдеседі және жазады. Оған ашық реңді гүлдер, боз даланың ақселеу шөбі ... ал ... ... мен ... ... мен ... ... самалы
сыр айтысып, ымдасады.
Қ.Телжанов басқа да шеберлер сияқты шетелдік сапарларда ... ... Ол ... Францияны, Венгрияны, Египетті, Үндістанды, Кубаны
т.б. елдерді аралап көрген. ... ... мен ... ... оның ... ... тыс дүниеге құмарлығының ... ... ... ... ... ... және халықаралық деңгейде
мойындалды. Сонымен қатар руханилықтық ... ... ... ... ... ... ... және қайта өрлеу үстіндегі
мемлекет Қазақстан Республикасының ... тым ... ... сана-
сезімінің дамуына баға жетпес үлесін қосуда [12].
Айша Ғалымбаева 1917 жылы 19 ... ... Ол 1943 жылы ... ... онан соң 1949 жылы ... мемлекеттік
киномотография институтының көркемдік-сәндік ... ... ... ... ... ... (1949), «Махаббат туралы
поэма» (1954) кинофильмдеріне жасаған еңбектері мен ... ... (1956) атты ... ... ... елуінші жылдардың соңында өзінің талантымен қалыптасқан
тәжірибесін көрсететін көптеген картиналар жазды. Солардың бірі ... (1957) атты ... ... ... киіз ... ... үш әйел бейнеленген. Оларды киіз басу ... ... ... ... таланттары» атты картинасы оның шығармашылығының
алғашқы бет ... ... ... ... бірі - ... ... ... (1958), ... ... ана» (1960), ... (1962) ... сәнділік, түстердің тұтастығы, бейнелілік
пен образдылық айқындала түседі. Жетпісінші жылдардың басынан ... ... ... ... ... ... Олардың қатарына «Аяқ-
Қалқан», «Үңгіртас», ... ... ... ... ... ... ... «Шопан қыздары», «Совхоздағы ... ... ... ... ауыл ... өмірін көрсетеді.
А.Ғалымбаеваның шығармашылығында натюрморт жанры ерекше орын алады.
Алпысыншы жылдары жазған «Үш ғасыр», «Ертедегі керамика», ... ... ... ... ... ... ... ие болған. Суретші бұл
картиналар ... ... пен адам ... ... ... ... ... дүние мен қазіргі өмір атрибуттары салыстырмалы түрде
көрсетіледі. Суретшінің «Бас киімдер» деп ... ... ... ... бөркі басы көрініс, ал ұлттық киімдер қосалқы ... ... ... ... шығармашылығындағы жанрдың бірі - портрет. Ол 60-
жылдардың соңында артист С. Қойшыбаеваның, жазушы Ғ. ... ... ... портреттерін жазды. Осы жылдары А.Ғалымбаева актер Н
Жантуриннің портретін және автопортретін ... ... [13]. ... соңында суретші «Қырықтықшы», «Дәмді шай», «Бір кесе қымыз»,
«Нан», «Біз уақыттың мақтанышымыз», «Дала қызы», ... ... ... ... ... «Айдардың өлімі», «Айтыс», «Кездесу» сияқты
картиналары мен ... ... ... ... Бұл ... ... қызы», «Батырлар кездесуі» картиналарын қосуға болады. Халық
суретшісі Айша Ғаріпқызы Ғалымбаеваның ... ... ... мен ... ... ... ... болып
табылады.
Елуінші жылдары қазақ суретшілерінің ... ... ... көрмелердің тұрақты экспозициясына айнала бастады. Бұл
кезде ... ... ... ... көркемсурет
институттарын ... ... ... ... профессионал ұлттық кадрлармен толыға түсті. Солардың бірі Қазақстан
өнеріне еңбек сіңірген өнер ... ... ... Суретші
картиналары қазақтың ұлттық ... кең ... ... ... ... шығармалары Москвадағы Третьяков
галереясында, Ташкенттегі Шығыс халықтары ... ... және ... өнері музейінде сақтаулы. Бұл өнердегі ... ... ... биік деңгейін көрсетеді.
М.Кенбаев 1925 жылы Қостанай облысы, Жангельдин ауданында шаруа
семьясында ... ... Ол ... ерте ... ... ... ... үйінде тэрбиеленді. Ол сурет салумен жас шағында айналысты.
1938 жылы республикалық балалардың ... ... оның ... рет ... ... 1941 жылы ... ... кескіндеме бөліміне оқуға ... ... ... ... ... ... ... Л.П.Леонтьевтен дәріс
алады. Мұнда ол «Суретші» деген тақырыпқа ... ... ... 1951
жылдан бастап М.Кенбаев өз білімін Москвадағы В.И.Суриков атындағы
көркемсурет ... ... ... Бұл институтты бітірерде
М.Кенбаев ... ... ... ... ... жұмысын жазған.
Суретші М.Кенбаевтың ... ... ... ... ... ... келеді. Суретші «Әңгіме» (1957), «Асауға құрық салу»
(1967), «Сары-Арқа», «Құрманғазы», «Киіз ... атты ... ... ... қатар, қазақ баласының өзіндік ерекшеліктерін
ашуға баса көңіл ... ... ... ... бірі - «Асауға ... ... ... ... ... ... ... шексіздігін көрсететін көркем туынды. Көлденеңінен сызылыңқы етіп
алынған картина ... ... ... ... ... ... ұмтылысын символды түрде көрсетеді. Суретшінің «Асауға құрық салу»
картинасы Москвадағы Мемлекеттік Третьяков ... ... ... ... озық туындыларының бірі - қазақ халқының даңқты ... ... ... ... ... 1958 жылы ... жасауға арналған жабық конкурста осы картина үшін М.Кенбаев ... ... ... ... ат ... Құрманғазының бейнесі
көрсетілген. Шығарма ... ... ... ... түстердің жиынтығына
біріктірілген. Картинаның «Сарыарқа» деп аталуы ... ... ... ... ... ... М.Кенбаев бұл картинаны жазу
барысында ақын Хамит Ерғалиевпен жиі ... оның ... ... танысты. Сонымен қатар бұл жұмысты жазу кезеңдерінде
ғалым, ... әрі ... ... ... ... бақылау жасап, пайдалы
кеңестер ... ... ... ... ... бірі - «Киіз басу»
[14]. Бұл картина ... ... және ... сипатгалады. Шығарма мазмұны халық шеберлерінің еңбегін
көрсету. М.Кенбаев ... ... ... өмірін
бейнелік-поэзиялық тілде ... ... ... М. ... ... ... қосыла отырып монументалдық өнер саласында өнімді ... ... ... ... ... ... Абайбазар селосында 1928
жылы туған. Сабыр Мәмбеев Қазақстанның Халық суретшісі,, Қазақстан өнеріне
еңбек сіңірген ... ... 1946 жылы ... көркемсурет
училищесін, 1953 жылы Санкт - Петербургтегі И.Е.Репин атындағы ... және ... ... ... 1952-62 ... және ... Қазақстан Суретшілер одағының төрағасы қызметін ... ... ... ... ... өмірі,
туған жердің табиғаты және еңбек адамдары. Суретшінің «Сұқбат», «Тауда» деп
аталатын картиналары ... ... ... ... ... шығармалары Москвадағы шығыс халықгары өнерінің ... ... ... ... ... ... «Жастар», «М.О. Әуезов»
картиналарын суретші 50-60 жылдары жазды. С. ... 1970-80 ... ... ... мен ... ... сериялық суреттер салды.
Шығармаларының көпшілігі қазақтың көркемсурет музейінде сақтаулы. ... ... ... ... Еңбек Қызыл Ту және Қүрмет
Белгісі ордендерімен марапатталған[15, 38 б.].
Суретші Алексей ... ... ... Пенза ауданы, Чемодановка
селосында 1923 жылы 19 ... ... ... Ол 1933 жылы ... ... 1952 жылы ... кескіндеме, мүсін және
архитектура институтын бітірді. Сол жылдардан бастап А.Степанов Алматыда
тұрып шығармашылық жұмыстармен ... ... ... 1969 жылы ... ... ... ... атағы берілді. Суретші «Бейбіт дала» (1965), «Көктемгі ... ... ... (1980) ... ... Сонымен қатар «Раушан
гүлдер» (1955), «Күз» атты ... ... 50-60 ... ... ... портреттерін жазды.
А.Степанов «Қазақстан Магниткасы», «Еңбек күндері», «Күміс
Еңлікгүл», «Медеудегі ... атты ... ... ... ... айналадағы өмірді, дүние поэзиясын, замандастардың рухани
келбетін бейнелеуде асқан шеберлік көрсетті. ... ... ... ... ... ... ... игеру. Ол 1960-1980
жылдар аралығында космос тақырыбына байланысты «Жұлдыздарға», ... ... ... «Жұлдызды аспан», ... ... атты ... ... ... бүкілодақгық және
халықаралық көркемсурет көрмелеріне ұдайы қатысып тұрды [16, 59 б.].
Әбдірашид Аронұлы Сыдыханов қазіргі Атырау ... ... ... ... 1937 жылы 12-і ... дүниеге келді. Ол 1967 жылы КСРО
суретшілер одағына, 1985 жылы Киномотографистер одағының ... ... 1966 жылы ... ... ... ... қызметін «Қазақфильм» киностудиясында бастады. Суретші ... ... ... ... ... ... ... кеткен бір бейне», «Өрнек», «Жусан» фильмдерін түсіруге қатысты.
1967 жылы Москва ... оның «Ән ... атты ... ... эскиздері
бойынша көрме ұйымдастырылды. Суретші 1960-1979 жылдар аралығында «1916
жыл», ... ... ... ... «Маңғыстау
мұнайшылары» атты триптихтарды «Қазақстан туралы поэма» панносын, бригадир
П.Казакованың ... ... ... ... ... жылы Москва қаласында, 1979 жылы Польша мен Болгарияда ... ... ... 1986 жылы ... ... атты
телевизиялық фильмді көркемдегені үшін Қазақстан мемлекеттік ... ... ... сәндік қолданбалы өнердің кәсіпқой суретшісі, қазақ
гобеленінің негізін салушылардың бірі. Құрас Тыныбеков 1947 жылы 7 ... ... ... ... Төле би ... ... атындағы
колхозда дүниеге келді. Қүрас Тыныбеков 1976 жылы КСРО суретшілер ... ... Ол 1966 жылы ... көркемсурет училищесін, 1971
жылы Украинадағы Львов қаласында ... ... ... ... бітірді. ... ... ... ... 1971-78 ... ... көркемсурет
училищесінде, 1978-80 ... ... ... ... ... оқытушылық, шығармашылық жұмыста болды. Құрас
Тыныбеков 1970-80 жылдар аралығында «Шоқан», «Дала балладасы», «Тау ... ... ... ... ... «Тың ... ... ырғақтары»,
«Медеу», «Байқоңыр», «Теңіз симфониясы» гобелендерін тоқыды. Суретші
1976-80 жылы ... ... және ... ... ... ... ... Одағы Президиумының
мүшесі болды. Қ.Тыныбеков 1981 жылы ... ... ... ... үшін ... ... сыйлықтардың лауреаты
атанды [17].
Шарденов Жаңатай 1927 жылы 4 сәуірде қазіргі Ақмола облысы, ... ... ... ... Оған 1981 жылы Қазақстанға ... өнер ... ... ... атақ ... Ж.Шарденов 1961
жылдан Қазақстан Суретшілер одағының мүшелігіне қабылданды. ... 1949 жылы ... ... ... ... 1953-55 ... кескіндеме, мүсін және архитектура институтында оқыды.
Ж.Шарденов республикадағы ... ... ... ... ретінде көпке
танымал. Суретшінің шығармаларында туған ел табиғаты поэзияға ... ... ... көркем бейнелер ... ... ... ... ... үй», «Жас қайыңдар», «Қапшағай теңізі»,
«Алма арасан сайы», «Тауда», «Медеуге апаратын ... ... ... табиғат әсемдігін жырлаған. Суретшінің «Талас даласында»,
«Алатау ... және ... ... адам мен ... ... тауып, бояу түстерін шығарма мазмұнын аша ... ... ... жылу электрстанциясы», «Теміртаудағы завод» атты
индустриалдық ... 4 ... ... ырғақты, әрі көркем туындылар
[11, 48 б.].
Ж.Шарденов ... ... бен ... ... гүлдер», «Капуста»
деп аталатын натюрморттары бар. Суретші салған ... ... ... ... республикалық көрмелерге қатынасқан.
Суретші К.Дүйсенбиев 1942 жылы 25 октябрьде Оңтүстік Қазақстан облысы
Абай селосында туған. 1972 жылы ... ... ... ... ... ... 1975 ... Қазақстан суретшілер одағының
мүшесі. 1964 жылдан ... ... ... ... ... ... ... бар натюрморт», «Пейзаж қосылған натюрморт»
атты ұлттық заттар бейнеленген шығармалар жазған. ... ... ... ... де ... ... ... «Ауылда», «Күз»,
«Көл жағасында», «Кешқүрым», «Түскі мезгіл».
К.Дүйсенбиев ұлттық колориттегі, салт-дәстүр ... «Ата ... ... ... әйелдері», «Сушылар», «Тауда», «Аулада» ... ... ... ... оның ... өмір ... ... Бахтияр Табиев 1940 жылы 14 майда Қытай Халық
Республикасының Құлжа қаласында туған. 1967 ... ... ... ... ... ... 1970 жылы ... суретшілер одағына
мүше. 1961 жылдан бастап республикалық, шетелдік, халықаралық ... 1988 жылы ... ... ... ... ... өнер
қайраткері» ... ... атақ ... ... ... ... хат»,
«Бала емізген ана», «Сақыманшылар», ... ... ... ... ... ... «Таудағы таң», «Даладағы кеш» картиналары бар.
Б.Табиевтің шығармалары ұлттық ... ... ... ... шаруашылығын, дәстүрін, этнографиялық белгілерін көрсетпесе де
қазіргі өмір жағдайындағы ... ... ... ... ... киіз үй, ... ауыл, қазан ошақ, үй жиһаздары, ұлттық киім,
қазіргі ауыл ... ... ... ... ЖАНРЫНЫҢ САЛЫНУ ӘДІС-ТӘСІЛДЕРІ
2.1 Ауыл пейзажын майлы бояумен салу әдіс-тәсілдері
Дүние жүзі халықтарының өнері мен мәдениетінде қазақ халқының алар ... ... қай ... ... да осы ұлы ... ... еткен ұлы көк
түріктің ұрпағы өнердің қай саласы болса да, нендей ... ... да ... ... ... ... мұра етіп келеді. Сол мұраларды
өзіміздің Ә.Қастеев атындағы мұражайдан бастап дүние жүзі ... ... ... ... өнер ... ... ... өз
кәсібінің техникасы мен технологиясын жақсы игерген, көзінің қарашығындай
сақтаған, және де осы ықылым ... ... ... мұра ... ... ... жетілдіріп, кейінге қалдырып отырған.
Жүйесіздіктің кесірінен Еуропа бір кездері ... ... ... живописьтің техникасын жоғалтып ала жаздады. Соның салдарынан
көптеген ... ... ... ... жойды. Ғасырлар бойы ... ... мен ... ... ... келтіру үшін қаншама
өнер танушылар мен ғалымдар орасан зор еңбек етті. Сол еңбегінің арқасында
ұмыт ... ... ... мен технологиясын орнына келтірді.
Солардың ішіндегі бізге ең ... ... - ... суретшілер
академиясының профессоры Д.И.Кипликтің «Живопись техникасы» атты ... ... [18, 96 б.]. ... ... ... ... ұзақ ... техникасы мен технологиясына мән ... ... ... ... кебу мерзімімен таныстырамыз:
1. Тез кебетін бояу түрлері
Мырышты ақ ... ... ... ... ... сары ... ... түсті охра, күйген ... ... сұр ... қызыл
охра, көк және жасыл кобаль ... ариж ... ... ... ... ... ... зүбаржат жасыл, шикі умбра,
прусс ... ... ... ... ... ... бояу ... түсті охра, өзен (речная) охрасы, ағылшын қызылы, қызғылт марс, қызыл
және күлгін-қызғылт (фиолетовый) марстар, венециан қызылы, ... ... ... жер ... ... ... ... сиен жері түстес, піл
сүйегі түсі.
3. Жай кебетін бояулар түрі
Мырышты ақ, сары және қызғылт сары кадмий, сары ... сары марс ... ... сиен жері ... ... ... түстес, киноварьдің
барлық түрі, роза түсті және қызыл ... ... ... барлық түсі қара, шам күйесі /ласповая копоть/, тығын қарасы
/робковая черная/ [19, 54 б.].
Картинада жарықшақтың пайда болу ... ... ... ... жарықшақтар екі себептен пайда болады.
1) Картинадағы ... ... ... ... ... тағы бір ... кенептің астарына жағылған
бояудын қалыңдығына байланысты.
2) Картинаның ... ... ... ... Әр ... ... ... бояудың түрлеріне қарай
әбден ... ... ғана ... жарылмайды. Немесе күш тиіп
майысқанда, қайта орнына келіп, бастапқы күйіне келу қасиетін сақтайды.
Сондықтан ... ... ... тез кебетін бояуларды алғашқы
қабаттарға қолданса, картинадағы ... ... ... Және ... ... майы аз ... өзіне бояуды қатты тартып алатын
астардың кесірінен пайда болады. Живописьтің ғасырлар бойы ... ... ... ... ... ... ... сақтануға болады.
Живопись жазуға арналған астар жасалған полотноға подмалевка ... ... ... ... араластырған жөн. Және де қолданылатын бояу өте қатты
майлы болмау керек. Жасалған подмалевканы жақсылап кептіруді ұмытпау керек.
Осыдан ... ... ... жүргізуге, живопись жазуға қолайлы
болады, Әр жазылған ... ... ... ... Сол ... жақсы жүреді. Жазу кезінде майдың ұзақ кебетін түрін қолданбау керек.
Мысалы: жаңғақ майы, мак ... ... ... ... ... Әсіресе жоғарғы қабаттарға. Өйткені секатив жасалған кабатты өте ... ... ... ... қабаттардағы жай кебетін бояулар ... ... ... Аса көп, ... ... ... кенептін
бетінен түсіп қалады, не әжімдердің пайда болуына алып келеді. Өйткені әр
кабат ... ... жұқа ... ... Егер осы ... ... ... картинада бояу өзінің күшін сақтайды және ... ... әрі ... ... ... ... орнына келтіру үшін
тазаланған маймен таза шүберекке тамызып алып ... Бояу ... ... ... алғанша суарады. Бұл қарапайым жол – бояуды орнына келтіру
үшін ... ... ... ... мак ... ... майын, т.б.
майларды қолданады. Майлармен қатар қарайған жерді орнына ... ... ... түрі ... Оларды ретушь лагы деп атайды. Луканус,
Вибера, лактері. Осылардың ең кең ... ... лагы ... ... ... ... тез ұшып кететін мұнай ... ақ ... ... Бұл лак тез кебеді. Сондықтан лак әбден кепкен соң өңдеуге,
жазуға ... Лак ... ... жеріне бүкіл шашатын арнаулы
аппаратпен шашылады.бұл лактың ... ... ... ... ... бір ... араласады да, байланысып қалады.
Суреттің техикасы мен технологиясының қаншама ғасыр елегінен өткен өз
тарихы бар. Мысалы, ... ... ... ... ... ... дейін 3200-1200 жж. меңгерген [19, 55 б.]. Ал бұл ... ... мен ... дамуының тереңде жатқанын көрсетеді. Енді
майлы бояумен жазуға кенепті дайындаудың түрлеріне келейік. Кергіге ... ... ... ... (тек кенепті құрғақтай тарту керек) алғашқы
желім қабатын жағу керек. желімді ... өз ... ... бар. ... түрі ... ... желатин.
2. Сурет шығаруға арналған желатин.
3. Техникалық желатин.
Ең жақсысы сол сурет шығаруға арналған – фото желатин ... ... ... ... ... Үшінші орында ... ... ... ... үш ... алынады:
1. Мал майы өнімдерінен
2. Өсімдіктерден
3. Жасанды талшықтардан
Осылардың ішінде балықтан алынатын желім өте сапалы саналады.
Эмульсиялық астар.
Желімді ... ... 1,5 литр суға ... ... ... 100 гр. ... отқа қою ... Қашан түйіршіктері толық ерігенше
араластырып тұрып қайнауға жеткіземіз. ... ... ... ... ... ... ... кейін ас қасықпен 1,5 глицерин қосып араластырып
салқын жерге қою керек. Осы желімнен ... ... ... екі ... Әр ... ... кепкеннен кейін ысатын қағазбен мұқият тазалап
отырамыз. Бұл процесті проклейка дейді.
Желімді астар. ... ... ... үшін сурет шығаруға арналған
желатиннен 3 грамм , су 100 см куб. ... 0,01 ... ... проклейкадан кейін (тазалау керек). 2. Екінші проклейкадан кейін
(ысатын қағазбен тазалау). 3. Үшінші проклейка жаққан ... қалу ... ... ... ... кейін жағатын астардың ... ... ... ... 4 гр. Су — 100 см куб. Ақ ... ... 20 гр. ... — 0,0 гр. (глидерин 50% құрғақ желімге
қосу ... Осы ... ... ... ... желімді отқа
ерітіп алғаннан кейін рет-ретімен коса отырып дайындап алу керек. тарды
алғашқы ... ... ... ... үш ... ... ... жағу керек.
Дайын болған кенепті, бұрынғы шеберлер жылдатқан, яғни дайын болған кенепті
1 жыл ... ... ... ... ... ... ... Көп жылдаған кенеп
кемеліне келе түседі. ... ... ... ... ... ... ... жасап алғаннан кейін импрематура ... ... ... ... ... немесе сарғыш қоңыр бояумен (охра) №4-
ші пиненьмен жасайды. Ол ... ... ... ... ... ... ... подмалевка арқылы жазуды бастайды. Подмалевканың
импрематурадан айырмашылығы мынада: подмалевка картинаның компазициясын,
готастикасын, колоритын ... ... ... ... сөз ... ... ... білу арқылы суретші картинаның жартысын бітіреді"
[20, 85 б.]. Подмалевка ұзақ мерзімді ... жазу үшін ... ... ... импрематура жасалган кенептің бетін тазартьшған
күнбағыс майымен ысқылап аяу керек. Және де әр ... ... ... ... ... ... ... сарымсақпен ысқылап жіберу керек.
Сол кезде келесі қабат жақсы жатады. Картинаның жаны кіріп, әрлене ... ... ... ... ... ... ... Кдғаздан жасалған кенеп
4. Жібектен жасалған кенеп
Кенеп артикулдері:
1. Ірі көзді 3-3,4-4, ... ... 2,10=2 ... Орта ... АРТ 091-10 (этюд жазуға) АРТ 041-17
3. Ұсақ көзді АРТ 091-31 (Жауапты ... ... Өте ұсақ ... АРТ ... кенеп немесе картина жыртылса тігу үшін зығыр I жібін кайнатып барып
қолдану керек.
Майды тазалаудың түрі. 1-ші тәсіл: Күнге ... ... ... ... ... ... ... артық, керек емес заттарды бойына тартып
алу үшін қара нанның қалдығын, қызыл кірпіштің ұнтағын қосып ... ... ... жерге қойып қояды. Уақыты келген кезде сүзгіден өткізу керек.
Осы ... май ... ... тазарады. Неғұрлым май аппақ болса соғұрлым оның
сапасы жақсы деген сөз.
2-ші тәсіл: Майды ... ... Ол үшін ... таза ... немесе
жаңбырдыд суын қосып отқа қайнағанша ұстау керек. Май қайнап тұрған кезде,
көбігін ала ... 3-4 ... ... ... жалғастырасың. Осыдан кейін
қара нанның ұнтағын қосып 1-2 күн қойып ... ... ... ... ... ... ... қолдануға болады.
3-ші тәсіл: Майды қатты қайнату арқылы тазалау: 300 С Қайнату ... ... ... алып ... отыру керек. Осыдан кейін майды ... ... ... ... ... ... кірпіштің ұнтағын қосып шөктіруте
қою керек. Сосын сүзгіден өткізсе — қолдана беруге болады. Бірақ бұл ... ... бір ... ... түсі қара ... ... осы тәсілдермен
тазаласа суретші өзіне керек сапа мен мөлшерді жасап ... ... ... желімнің түрі көп. Олар тері, ағаш,
қағаз, резенке, сүйек, сырлап-бояу жұмыстарына ... т.б. ... ... Және де бұл ... ... ... ... бояуы катты және
әлсіз бояулы, ... ... ... келеді. Желімнің жабыстырғыш,
майысқыш қасиеті әртүрлі болады. ... ... үшін оны ... ... 12 ... 24 ... дейін салып қояды. Осыдан кейін отқа қойылған
40-50 градустық су құйылған ыдысқа салады. Желім өзінің күшін ... ... ... жасау керек. Ол екі ыдыстан тұрады. Біріншісі ... отқа ... ... ... ... ... отта ... суы
бар бірінші ыдысқа салады. Желімнің жасалуынын бұл ... ... ... деп ... алынатын желім. Желатин деген желімді койдың терісінен және
жас аңның ... ... ... бұл түрі екіге ... ... ... және ... ... Ас желатині өте таза, түссіз болып
келеді. Желатиннің бұл түрі жабыстырғыш ... ... ... ... ... ... жасалған желім. Жоғарғы сортты желімді балықтың жүзетін жел
қабынан алып жасайды. Ол мына балықтар болып табылады: ... ... ... ... ... ... ... теңізінен, Қара теңізден және
Сібірден ауланған балықтардан алады. Жоғарғы сортты желім ең таза ... Және оның ... ... қасиеті күшті болады. Сонымен қатар
түсі болмайды. Сатылымдағы желім түрі ең төменгі сорттары, өйткені оларды
балықтың ішегі, ... ... ... ... ... желімін
техникада аз қолданады. Себебі ол өте қымбат тұрады. ... ... ... болған дұрыс. Өйткені желімдік қасиеті желатин мен ағаш ... ... ... ... ... кенебінде жарықшақтар
пайда болады.
Жануарлардан алынған желімді бекітудін тәсілі. Формалин. ... ... ... ... ... ... Сатылымда қолданыста жүрген бұл дәрі, суға ... 35>40% ... ... өте ... көзден жас ағызатын иісі
болады. Жануар /мал өнімі/ желіміне 4%-дық формалин ерітіндісін ... суға ... ... ... Калий мен аллюминийдің тұзы.
Қиыршық тас не ... ... ... ... 1 ... ... ... араластырады. Ерітінді ашыған түске енеді. Осы жасалған ерітіндіні
жан-жануар желіміне араластырса, желімді кебу кезінде суға ... ... ... қасиетін сақтайды. Ашутаспен желімді араластыра бастағанда
әуелі қоюланады, сағыз сиякты созылып тұрады, ... соң ... ... ... ... ... тыс қосса, желім қолданысқа жарамсыз болып
қалады. Ашутастың ерітіндісімен ... ... ... ... ... ... ... болады. Өсімдіктер желімі. Қолданыстағы
өсімдіктер желімдерінің құрамында крахмал болады. Олар картоптың, бидайдың
бидай ұнының ... ... ... ... ... ... ... Ол желімнің бір қасиеті кенепті
ылғалға бермейді әрі ... ... ... ... жануарлар
желіміндей майысқыш қасиеті болмайды, Картоп крахмалы немесе ... ұны ... ... бидай крахмалына қарағанда өзінің түрі мен ... ... ... ... Егер ... ... екі саусақпен картоп
крахмалын байқасаң сықырлап тайғанақтайды. Ал, бидай крахмалы кәдімгі ұн
сияқты. Крахмал мен ... ... ... ... деп ... ... ең ... түрі: крахмал немесе ұнды мөлшерлі суға шаша отырып,
араластырады. ... ... ... қалады. Крахмал суға әбден араласқаны
жөн. Осыдан кейін барып отқа қойып ... тұру ... Үн ... ... ... отта ... Клейстер ыстық
кезінде қою болып тұрады Оны осы ... ... ... ... ... ... бойынан суды шышрып, күшін жоя бастайды.
Астарлық (грунт). ... ... ... ... ... ... үш мақсатга қолданылады. 1. Живописке қолданатын кенеп, картонның
бетіне ... ... ... ... жұмыс жазған кезде, жақсы жату және
де бояуды кенеп бойына көп сіңірмес үшінэ ... ... жүру ... 2. Суретші өзінің кенебінің бетіне қалаған бояуды грунт арқылы
жасап алу үшін. Әрине ... ... ... ... байланысты
пайдаланады. Мысалыға: суық гамма немесе жылы гаммаға қарай. Астарлық үшін
кенептің бетіне ... мына ... ... ... гипс, бор,
шпат, қорғасын және мырыш ағы, ақ саз, және де әртүрлі бояуларды қодцанады.
Осы ... ... ... үшін ... бетінде жақсы жату
үшін, астарлыққа мыналарды ... ... ... ұны, тері және балық
желімі, желатин, казейн, ... ... ... мен смола. Астарлық
құрамына қарай ... ... ... ... жартылай майлы, немесе
жартылай желімді, /эмульсиялы/, желімді астарлық [1, 22 б.].
Майлы астарлық: Майлы ... деп ... ... ... картон
т.б. заттарға майлы бояумен қабат ... ... ... ... әбден кептіру керек, сол кезде жазылған живопись қараймайды, немесе
бояу өзінің күшін ... ... ... ... туғызады. Осындай
қасиеттері бола тұра майлы астардьщ ... де аз ... ... ... ... бояумен жазу тайғанақтап, қиындық тугызады, әсіресе
майлы астар өте ... ... Және де ... ... ... ... ... кезде
жазу қиынға соғады. Сонымен қатар мұндай астарда бояудың байланысы әлсіз
болады. ... ... ... Ренессанс және Барокко кезінде пайда
болған. Бұл ... түрі ... ... (ХVІІІ-ХІХғ.) дейін жалғасқан. Осы
аралықта маилы ... ... ... күрт нашарлай түсті. Ал
майлы астар болса XIX ғасырда фабрика өнімдерінің бір түрі ... ... Ал ... ... ... ... ... қараймайтыны,
бояудың өз күшш сактайтыны ұнады. Дегенмен де ... ... ... ... ... астардың бұл түрінің қолайсыздығын ... ... ... ... ... Қазіргі таңда майлы астарға аса
сақтықпен ... ... ... майлы астарлы кенептерге жазылған
живописьтерге зиян екендігі біліне бастады. ... бұл түрі ... ... ... ең үздік орыс халқының шеберлерінің
шығармаларының зардап ... ... ... ... қатарына
орыс суретшілері И.Репин, В.Суриков, ағайынды Маковскийлер, Нестеров,
Левитан, ... және де ... да ... ... ... ... ... И.Репиннің «Иван ... ... ... ... ... ғана емес, картинаның қатты ... ... де ... түсе ... ... ... ... қылып майлы астар жасалған кенепке жазса да бояулары түсе бастады.
Сондықтан аса мұқият болу ... ... ... ... ... қып ... ... шығармаға аса қамқорлық керек. Мұндай тәсілмен жазылған
шығарманы кергіден ... ... ... ... да ... тиым салынады.
Сонымен қатар қабырғаға ілгенде, қозғағанда аса сақ болу керек, ... ... алса ... келмейді. Әуелде фабрикадан шыққан мұндай
кенеп, толық кептірілмей оралған күйінде жібереді. Сондықтан суретші ... ... ... ... ... керек. Әйтпесе живопистің бетіне
жарықшақ түседі, ... ... ... ... астардың бұл түрін үйде
жасаған әлде ... ... ... ... ... астарды жасау үшін мына
нұсқауларды пайдаланған жөн.
1. ... ... ағаш ... кергіге қалың кенепті тартады.
2. Тартылған кенепке желатинмен, т.б. желімдермен желімдеу қабатын
жүргізеді. Желімді өте сұйық етіп ... ... те, ... күйінде кенепке
жағу керек. Осыдан кейін әбден кептіріп тазалайды.
3. Осы жасалған желімді қабатқа ақ мырыш бояуына ... ... ... ... ... ... ... қабатын жүргізеді. Мұндай
тәсілмен жасалған кенеп күннің көзіне, ... ... Кем ... 1 жыл
кептірсе кенеп живописъ жазуға дайын болады. Неғұрлым ұзақ кепсе оның
сапасы соғұрлым ... ... ... ... ... ... ... майлы астарға
қарағанда айырмашылығы, жақсы жақтары өте көп және одан ... ... ... ... және ... ... ... қабат жасалған
кенепке майлы бояу ... ... ... байланысады. Майлы бояудың
желімді, ... ... ... ... ... ... бояудың
құрамындағы майдың астар қабатына аз ... көп ... ... ... ... ... жазғанда осы тұрғыдағы астарда бояу жақсы
кебеді. Майлы астарға қарағанда мұндай астарға жазылған жұмыс жарылмайды.
Сондықтан ... ... ... ... ең ... ... ... майлы бояумен жүйесіз жұмыс жазғанда жақсы ... ... ... ... ... дайындау үшін және де кенепті кептіріп
қолданғанда көп уақыт кетпейді. Желімді астарлы қабаттың құрамын ... аса ... пен ... ... ... Әр жасалатын желімді
астарға қанша су, қанша желім, ақ бор, олиф, ақ мырыш ... ... ... ... ... Көз мөлшершен жұмыс жасауға болмайды. Қанша
тәжірибелі маман ... да ... ... ... желімді
астардың жасалуында үлкен қате кетуі мүмкін. Бұл астарлардың ішіндегі ең
қауіпсізі болып желім астары емес, ... ... ... табылады. Астар
құрамындағы заттарды өлшеу үшін ... ... ... ... Әр ... өлшейтін таразыдан бастап, өлшемдері көрсетілген ыдыстар болады.
Осыларды қолдану ... ... шама ... ... мен қаттылығын сақтай отырып
қолданса, кенепте ... мен ... ... ... ... ... қараса да көрінбеу керек. ... ... ... ... ... ... соққы тигенде немесе майысқан кезде
астар үгітіліп түспеу керек.
Астарланаған кенеп жұмсақ, майысқыш ... ... ... ... ... ... кенепте жарықшақтар пайда ... ... ... ... ... жасағанда щетка, темірден жасалған
жұқа қалақ пен қылдан жасалған үлкен қьш ... ... ... Кенепке
жағылған желімді астардың суы аздау болу керек. Сол кезде щеткамен ысқылай
жаққан астар кенептің шұңқырларын толық ... ... ... ... ... оның бүдірі көрініп тұруы керек. Түгел, бетін тегістеп
қалың жағуға болмайды. Және де ... ... ... астардың қабатынан
кейін сүргіш қағазбен бетін мұқият тегістеп, тазалау керек. Тек ... сол ... ... ... ... ... астардың саны екі-
үш қабаттан аспау керек. Жақсы жасап үйренген шебер бір қабатта-ақ ... ... ... ... бір қалыпты жылы бөлмеде кептіреді. Ашық
ауада да кептіруге болады. Кептіру кезінде ... ... күн көзі ... пештен аулақ ұстаған дүрыс. Және бір ескеретін жәйт ... ... ... ... міндетті түрде формалин, ашутас қосып
астарды ... ... Егер бұл ... ... ... ... ... Айтылған астарға формалиннің 4% ерітіндісі қолданылады.Ал ашутастың
екі өлшенген бөлігі, желімнің 10 өлшенген бөлігіне қосылады.
Ақ қабатқа жасалатын ... Ақ ... ... ... түсіргеннен кейін картинаның ең жарық жерін ... ... ... ... ... ... бояумен жауып шығады. Картинанын ең
қаранғы жерлеріндегі бояулар суық болса да, мысалыға көк, жасыл. Тек ... ... ... жасалады. Подмалевка жасалып болғаннан кейін әбден
кептіріледі де, жазуды бастайды. Жазуды ақ, қара ... жаза ... ... ... ... ... ... сақтау керек. Осы әдіспен
адамның ... және де ... ... жерлерді, жарық ... ... ... ... ... жерлеріне алғаш жасалған қоңыр
бояуды ... ... ... суретгің нобайы мен нысанын ... ... ... ... ... ... қайтадан қоңыр бояумен
жауып шығады да гризайль /бір түспен жазу/ жасайды. ... ... ... шығу үшін ... мен ... өте ... жұмсақ жасау
кереіс Мүнда еш оқыс қимыл жасауға болмайды. ... ... ... сақтау
керек. Мысалыға: көлеңке жерлерге жарыктау, ал жарық жерлерге керісінше мен
жалтырату тәсілін жүргізсе, картинадағы ... ... ... жалтырап жақсы
көрінеді [19, 62 б.].
Қорғасын түстес ... ... ... АТҚАтырып
қосындыларды ... Егер ... ... ... астарға жазеа, картинадағы
заттардың бейнесінің көлеңке жағын және де ... ... ... ... ... ... Осы жасалған кабаттарды кептіріп алғаннан кейін
картинадағы ең жарық жерлерді ак ... жаза ... ... жарық
жерлеріне қорғасын түстес ... өзін ... Жазу ... көлеңкедегі корғасын түстес астарды қалдыра отырып, жарықпен
жартылай жарыкжерлерін ақ бояу арқыяы жазады. Ал әрленген астарға ... ... ... ... ... жасалған астар қызыл болса-
онда подмалевка жасылдау қорғасын түспен жасалады. Жас суретшіге осы ... ... ... ескі ... живописьтің шығармасының әдемілігі мен
сапасына ... мән бере ... ... сұрақтарға жауап беру үшін оқу керек
екенін айтады.
Диплом жұмысын бастау ... осы ... ... ... ... ауылда өстім. Күнделікті тіршілігін, ... мен ... ... осы ... ... рухани жақын болды.
«Суретші тілі - бояу» демекші, табиғатпен тілдесе, сырласа отырып,
қолыма түрлі-түсті ... бояу ... ... ... ... ... ... әдемі де тылсым табиғатты бейнелейтін күн де ... ... ... ... жасау өте ұнайды. Майлы бояу табиғаттың сұлулығын барынша аша
түеді, табиғаттың әсемдігін майлы бояу арқылы ... ... ... ... жұмысын салудағы ойым өзім өскен ауылымның әсем ... де ... етіп жазу ... ... осы бір тылсым табиғаттың сан түрлі болуын
санап, түрлі ағаш атаулыны, жан-жануардың, өсімдік, ... ... ... ... түсінгенге не жетсін. «Суретші болу үшін әуелі өмірді танып,
біліп, зерттеп, жүрек пен ... ... ... деп жазады әйгілі
орыс суретшісі В.Т.Петров. ... орыс ... ... ... үшін – кең ... көз ... қиыры сағымданып, заңғар аспанмен
тіресіп жатқан көк ... ... ... жайылған төрт түлік,алыстан
сағымдана көрінген ауыл шеті,сылдырай ... ... ... ... ... ... ... осы сұлулықты түсіне алсаң ғана суретші бола аласың.
Осы тақырыпты ... ... ... ұлы ... суретшілері жэне ұлы
қазақ суретшілерінің ... ... ... мың құбылтып бейнелеуі,
ауа райын көрсетуі, табиғатының мінез-құлқын, әсемділігін, ... ... ... өзімнің де туған аулымның табиғатының әдемілігін
осы салған суретте көрсетуге себеп болды. «Жеті рет өлшеп, бір рет кес» ... мен ... ... яғни ... ... ... ... шығармашылық ізденіске, ойлылыққа жетелейді. Долбар әрі суретші
туындысының алғашқы жобасы болып келеді.
Көптеген ұлы ... өз ... осы ... ... бастаған.
Долбардың арасынан ұнамды жерлерін таңдап, біріктіру ... мен ... ... ... яғни ... жасап, жетекшім кафедра отырысында
бекітілді. Онда формат түрін ... ... бояу ... Дипломдық жұмыс, яғни ауыл көрінісін бейнелеу, өлшемі 60x90 майлы
бояу ... ... салу ... салу үшін ... болу ... ... да долбарлардан
бастадым. Долбарларды қарындашпен, акварельмен, ... ... ... ... кафедра отырысында бекіткен долбарлардан нақты
құрастырылған төрт долбардың фор ... ... Фор ... ... сала ... ... ... кенепті дайындадым. Кенепті
рамаға, яғни кергішке кердім. Оны орташа шегелермен қақтым, ... ... ... ... және ... ... кетпес үшін, бір
сызықтың бойымен тұрмайтындай етіп қақтым. Кенепті керген кезде ... ... ... қиғаш болмай, параллель жүруін, оның өзінде
кесе көлденең ... тік, ал ... ... ... ... ... орналасуын
қадағалау керек. Кенепті алдымен қысқа ... ... ұзын ... ... ... ... ... керіп бекіттім және кергіштің
бүрыштарын қатты бекітпей, саңылауларына сыналар ... ... ... ... тұрмауы үшін, беткі жақтан ішке қарай ... ... ... ... ... ... сүргіледім және олардың сыртқы
қырына тиіп тұрмау үшін, ішке қарай біршама қиғаш тұру үшін ... ... ... салу үшін ... ... керек, яғни астарлау
керек. Бояумен жұмыс жасаған кезде жақсы жату үшін және де ... ... көп ... ... ... ... жүру үшін ... желімнің түрлері көп, олар: ағаш, тері, қағаз, резеңке, сүйек
сырлап бояу жұмыстарына арналған, тағы басқа ... ... ... ... майлы бояуды сормайды және ұзақ мерзімге шыдайды. Кенеп бетіне Пва
желімін жақтым, ол ... соң тағы да ... Пва ... жақтым. Желімді
әбден кептіру үшін оны І-ІІ апта кептіру керек. Кепкеннен кейін оның бетіне
эмульсиямен грунттадым.
Енді салу ... ... , ... қарандашпен келтіріп, суретін
салдым. Алдыңғы, ортаңғы, артқы ... ... ... ... ... осы ... кезеңде қолдандым.
Екінші кезеңде, қүрал-жабдықтардың жеткілікті болуын қадағалап және күн
сәулесінің объектіге түсу бағытына қарай қойдым. Осы ... ... ... ... жұқпа жағу арқылы үлкен қатынастардан бастадым. Бұл кезеңде
алыстағы денелерден, яғни ... ... ... онда ... ... ағаштарды реңдік, түстік қатынастарда салдым. ... ... ... ... ағаштар, сулар, шөптерді, жайылған жан
жануарлар. Үшіншіден көріністердің орраласу ... ... ... ... ... яғни ... ... көріністі әлсіз етіп
көрсеттім, ал ортаңғы қабат алдыңғы қабаттан ... ал ... ... етіп ... Ал ... ... көріністі - айқын, ашық әрі
қанық етіп көрсеттім.
Үшінші кезеңде, яғни соңғы кезеңде қарапайым ... ... ... көшу ... ... ... барлық заңдылықтарды қолдана,
композиция, перспектива заңдылықтарын сақтап, түстік қатынастарын қарастыру
арқылы, алыс-жағындығын көрсете, яғни ... қате ... ... осы суреттерімді аяқтадым. Бұл картиналарды құр кенеппен ілген ... ... ... да оны ... ... ... безендірдім.
Пейзажды, табиғат көрінісін көрсетуді сөзбен жеткізу мүмкін емес және ... ... үшін де ... ... деп ... және ... сурет
салау, еңбектену ізденіс жолында жиналады.
2.2 Бейнелеу өнері сабағында табиғат ... ... жеке жанр ... ... ... кешірек қалыптасты.
Алайда алғашқы адамдардың жартастарға салған ... ... ... элементтерінен бейнелеудегі алғашқы талпыныстарын байқауға болады.
Біртіндеп пейзаж нақтылай түседі. Ол жеке дар ... да, ... ... ... сурет сияқты әдемі фон болып қала береді.
17 ... ... ... жеке ... ... ... ... пейзажшылар
әлі де өз шығармаларын ашық аспан астында плэнерде жазбады. Олар табиғат
аясында қарындашпен ... ... ... ... ... ... жұмыстарын
бояумен аяқтады.
Голландияда пейзаж өзіндік ... ... ... және т.б. ... ... ... шеберлері бұл жанрдың
түстңк палитрасын байытты. Олар ... ... ... ... ... мен ... күйін енгізді.
18 ғасырдың 30-жылдарында Теодор Руссо, Жан ... ... ... ... ... және тағы да бірқатар француз суретшілері кішкене
Барбизон деревнясында шығармашылық ... ... үшін топ ... ... ... барбизоншылар деп атаған. Олардың ... ... ... ... із ... ... танысу. Табиғат туралы өлең оқу. ... салу ... ... ... ... күндізгі, кешкі)
5. Салған суретті аяқтау.
6. Бекіту.
Пейзаж сөзі қай тілден енген?
Оның мағынасы неде?
Қандай суретші-пейзажисттермен таныстық?
7. Қорыту.
8. Үй ... ... ... ... ... ... ... мақсаты: Білімділігі: оқушыларға табиғат көрінісін бейнелеу
үлгілерін үйрету. Табиғат көрінісін бақылап этюд ... ... ... ... ... отырып бейнелеу.
Дамытушылығы: күз көрінісімен таныстыра ... ... және ... ... ... ... Өз ... еркін бейнелей алатын дәрежедегі
деңгейін дамыту.
Тәрбиелілігі: оқушылардың қоршаған ортаға ... ... ... ... ... аялауға, сүюге, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Түрі: тақырыпқа сурет салу.
Әдісі: сұрақ-жауап, ойландыру, ... ... ... ... ... жеке ... күз ... бейнеленген сюжетті суреттер (слайд).
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, жаратылыстану, экология, музыка.
Сабақтың барысы.
1.Ұйымдастыру кезеңі:
-Сәлеметсіздерме!
-Отырыңдар.
-Бүгін нешесі?
-Кім кезекші? Сыныпта кім жоқ?
(Үй тапсырмасын сұрау, ... ... ... ынтасын бақылау)
-Қазір жылдың қай мезгілі?
-Күз айлары қандай?
-Күзде ауа-райы қандай? Ендеше біз бүгін күздің бейнесін бейнелейміз.
Сарамандық жұмыс: ... ... ... ... ... ... ... мақсаты:
Білімділігі: оқушыларды пейзаж түрлерімен таныстыру, кескіндемелік дағдылар
мен біліктерін қалыптастыру.
Дамытушылығы: назар аудару және балағыштықты ... ... ... және қоршаған ортаға эстетикалық қарым-қатынас қалыптастыру.
Тәрбиелілігі: табиғатты аялауға және ... ... ... ... көре білуге үйрету.
Типі: жаңа оқу материалын меңгерту.
Әдісі: сұрақ-жауап, түсіндіру.
Көрнекілігі: слайдтар: табиғат ... ... ... ... және кеңістіктік перспектива» кестесі, бейнелеу
өнері пәніне арналған ... ... ... ... ... ... ... жұмыс.
3.Жаңа сабақты түсіндіру.
4.Оқушылардың өзіндік жұмысы.
5.Сабақты қорытындылау.
Сабақтың барысы: Сабақ тақырыбын баяндау.
Пейзаж дегеніміз не?
Пейзаж – француз сөзі, бұл ландшафты, табиғатты ... ... жанр ... Қытайда, Жапонияда, Шығыс елдерінде, сондай-ақ Еуропада
дамыған. ... ... әр ... ... ... ... өмірде бар
нақты көрінісін бейнелесе, енді бірелері суретшінің қиялынан туады. Ондай
шығармалардың бәрінде де суретшілер табиғаттың ... ... ... 17 ... ... ... ... табиғат көрінісін
бейнелейтін картиналар жазуды ... ... 19 ... аяғы мен 20
ғасырдың басында орыс суретшілері пейзаж жанрында ... ... зор ... ... ... ... ... К.Юноның «Қыс
соңы», С.Герасимовтың «жаз өтті», К.Коровиннің «Көктем», ... ... ... шығармаларында табиғат көрінісінің ... ... ... ... ... ... ... Ү.Әжиев пейзаж жанрында көптеген ... ... ... Ә.Қастеевтің «Шәлкөде жайлауы», Ү.Әжиевтің «Асы
жайлауы», Ә.Ысмайлованың «Хантәңірі», ... ... т.б. ... ... сұлу ... ... паш ... көрінісі бейнеленген суретші шығармаларын көрсету.
Ә.Қастеев «Менің Отаным» 1959 ж., «Биік таудағы мұз айдыны» 1955 ... - ... ... ... деген ұғым. Табиғаттың алуан
түрлі болуы бейнелеу өнерінде ... ... ... ... ... етті. Пейзаж түрлері:
Ауыл пейзажы
Саябақ пейзажы
Қала пейзажы
Теңіз пейзажы
Сәулет ... ... ... ... «Асы ... ... ауыл өмірін, оның
айналасындағы табиғатпен шынайы байланысын бейнелейді.
Саябақ пейзажында (В.Батуриннің «Ясная ... ... ... ... үшін ... ... ... аясы беріледі.
Мұндағы табиғат бірде геометриялық тәртіпке қатаң бағындырылған, бірде
табиғи ... ... ... сәулеті әсем үйлесім ... ... ... ... пейзажында (О.Нұржұмаевтың «Түнгі субұрқақ» картинасы) адамзат
қолымен салынған биік ғимараттар, көшелер, даңғылдар, алаңдар, жағалаулар
және басқа да ... ... ... ...... ... ... түнгі дауыл»
картинасы) бірде тыныш, бірде буырқанған теңіздің ғажап сұлулығын, көбік
шашқан асау ... ... ... дауылын бейнелейді.
Сәулет пейзажы (А.Остроумова-Лебедеваның «Крюков арнасы» картинасы)
қалалық пейзажға ұқсас келеді. ... ... ...... суретші сәулет ескерткіштерін табиғат аясында бейнелейді.
Индустриялық пейзажда ... ... ... ... ... мен ... ... мен электр бекеттерін,
вокзалдар мен ... ... ... ... ... салған
жасампаз адамның рөлі мен маңызын көрсетуге тырысады.
8.Өзіндік жұмыс.
Тапсырма: Елестету ... ... ... өз ... көріністің суретін
сал. Табиғаттың буырқанған, қозғалыстағы кейпін немесе тыныш, бірқалыпты
күйін беруге тырыс.
9.Қорытынды ... ... ... ... ... қандай?
-Пейзаж түрлерін атаңдар.
10.Үйге тапсырма: жұмысты аяқтау.
Сабақтың тақырыбы: Пейзаж табиғатты бейнелеу.
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі: оқушыларды пейзаж жанры және ... ... ... ... ... перспективалық заңдылықтарын
ескере отырып, зат көлемін толық бейнелеуге ... ... ... ... ... өнері әрі пейзаж жанры туралы білімдерін тереңдету.
Табиғат құбылыстарын бейнелеуде ... ... ... ... ... ... дамыту.
Тәрбиелілігі: эстетикалық тәрбие беру, табиғат көріністерін бейнелеу арқылы
бейнелеу өнері пәнін және өз елінің ... ... ... тәрбиелеу.
Типі: жаңа сабақты меңгеру.
Әдісі: әңгімелеу, үйрету, көрсету.
Сабаққа керекті құрал-жабдықтар: мұғалім үшін – ... ... ... ... ... бірізділігі көрсетілген кесте, оқушы үшін –
альбом, қарындаш, палитра, бояу, ... ... ... ... білімді меңгерту кезеңі.
Оқушылардың өткен сабақтарда алған білімдерін тексеру, ой қозғау мақсатында
қайталау сұрақтарын репродукцияларымен бірге слайд арқылы сұрау.
-Бейнелеу өнері неше ... ... ... ... ... өнер ... не?
-Бейнелеу өнері түрлеріне, орындау тәсіліне, мазмұнына байланысты ... ... ... мен ... ... көркем шығарма?(Натюрморт)
-Адам келбетін бейнелейтін жанр.(Портрет)
-Су әлемін бейнелейтін жанр.(Маринистік)
-Белгілі оқиғаны бейнелейтін шығарма.(Тарихи)
-Хайуанаттар мен жануарларды бейнелейтін көркем шығарма.(Анималистік)
3.Жаңа білімді меңгерту.
Ә.Қастеевтің пейзаждық ... ... ... ... ... ... мұз ... атты көркем шығармаларын интерактивті
тақтадан ... ... ... ... не ... ... отырып,
түсіндіру.
Пейзаж – табиғатты бейнелеу. Пейзаж – ... ... бұл ... табиғат көрінісін бейнелеу деген сөз. Табиғат көрінісін бейнелеуде
ерекше көңіл аударып, жыл мезгіліне байланысты әр ... ... ... ... Мысалы: қыс көрінісі – далада күн суық,
ағаштар ақ тон киіп мүлгіп тұр. Әр ағаш ... ... ... Бір ағаштың бұтақтары мың бұралған нәзік болса, енді бірінің ... әрі ... ал емен ... ... ... ... ... Қыс
кезінде ағаш бұтақтарына түскен қар немесе қырау оларды ... ... ... Ағаш ... ... қыс ... байқауға болады. Күн
шығып тұрғанда қардың түсі анық, күлгін. Қардағы ... ... ... ... ... түрлі-түсті реңкке бөленеді.
Міне, осындай әсерлі көріністерді суретшілер қалай бейнелеген?
Суретші Ә.Қастеевтің ... ... мұз ... атты ... ... ... ... жылдың қай мезгілі бейнеленген? (Қыс). Алматы
маңындағы биік таудағы «Медеу» мұз ... биік ... ... мұз
айдынына бара жатқан бір топ адам. ... ... ... ... ... бейнелер айқын да, арттағы көріністер
бұлыңғыр етіп алынған. ... ... ... ... әсерін нағыз
табиғилықпен бере білген. Шығарма форматында жерді бейнелеуде көп ... да, ... ... аз орын ... Себебі, суретші жерді,
мұз айдынын көрсетуді мақсат етеді. ... ... ... ... және оның ... ... ... қосалқы элементтері тау,
қарағай көріністері. ... ... ... ... ... көрсетілген, тіпті суреттің жазықтық бетінде орындалғанын
ұмытамыз да, ... биік ... мұз ... ... ... елестете отырып, ағаштарды ұқсатып, дұрыс бейнелеуді
үйренейік.
Альбомды тігінен-тік қойып, беттің 4тен 3 ... ... ... ... ... да, ... сайын ақшылдатамыз. Бояу кепкен соң
тоғайды саламыз.
Боялған бетке белгіленген жерге ... ... ... ... ... Ағашты бейнелегенде бірнеше түсті араластырып барып ... ... ... ... ... ... салған кезде қылқаламды тік
ұстап тұрып, төмендеген сайын астыға қарай салмақты ... ... ... діңін саламыз. Бұтақтарды салғанда тура осы ... ... ол ... және ... ... салынады
Ағашты салып болғаннан кейін қылқаламның ұшымен жапалақтап жауып
тұрған қарды ... ... ... ... ... ... бейнелеу.
ҚОРЫТЫНДЫ
Диплом жұмысында осы уақытқа дейін ... ... ... ... ... ... орындаудағы мақсатым, алған
білімімнің нәтижесін таңдап алған ... яғни ... ... ... ... ... «Ауыл пейзажы» тақырыбын таңдап алу
себебім, туған ауылымның әсем де сұлу ... ... ... ... ауылда өскендіктен, ауылдың тұрмыс тіршілігін бейнелеу өте ұнады. ... ... ... ... жайлаған ауыл тіршілігі көрсетілген.
Сурет салу негіздері перспектива, бейнелеу өнері, өнер тарихы
сабақтарынан алған білімімді осы ... ... ... ... дегенмен
де аз да болса осы жұмыстарымда көрсетуге тырыстым. ... ... одан әрі ... жұмыстарымды дамыта түсуге тырысамын деп
ойлаймын.
Адамның рухани әлемі өнер мағынасы болып саналады. ... ... мен ... ... білу ... ... ғана шығарма көрерменге толық
әсер етеді. Міне сонда ғана көрермен бейнеленген фактыны көріп қана қоймай,
эстетикалық көңіл-күй кешеді. Адам ... ... тіл ... қарағанда
картина тілін қажет етеді. Көрерменмен қатынас жасайтын жасампаздық тілге
жету үшін әрбір суретші өз жолын таңдайды. ... ... ... талғамы және сезімдері жұмыс істейді. Суретші болу қиын да қызықты.
Қиыншылығына көнбесең, қызығын көре ... ... ... де әр адам ... ... ... тырысады.
Қорытындылай келе, өнер - өмір бұлағы, ізгілік пен ... ... оның ... ... ... ... түсіну үшін әсемдік,
әдемілік заңдарын жақсы түсіну шарт.
Карл Маркстың мына ... ... еске ... онда ... ... шын ләззат аламын десең, көркемдіктен тағылым алған адам ... - ... ... біз халық өнерін, айнала қоршаған әсемдікті,
сұлулықты жете түсініп, сүюіміз ... ... ... ... ... оқып ... ... біздің қоғамда адамдарды, оның ішінде әсіресе, жастарды рухани,
эстетикалық тәрбиелеуде сенімді ... ... ... ... ... сүюге, адамға тән ізгі қасиеттерді қастерлей білуге ... ... ... ... жекеден жалпыны байқау, осының
барлығы көркемдік ... мәні ... ... ... қандай да бір
белгілерін суретші бейнелейді, ... да бір ... ... ... ол өзі ... ... дүниеге әкеледі» – деп жазады
И.Грабарь.
Диплом жұмысын жаза отырып біз одан ... ... ... Төрт
жылғы алған білімімнің нәтижесін осы дипломдық жұмысты жазуда көру мен үшін
ең басты нәрсе.
Менің әлі өмірден де, өнерден де ... өте ... ... ... жас ... мен ... А.С. ... Алматы:
«Мектеп» 1989ж.
2. Әлемдік өнертану. Үш томдық 2: ... ... ... ... Бөриев Ә. Арманына жолыққан адам: Ғұмырнама. Алматы: Өнер, 1982 ж.
4. Қазақстан өнері.Есімдер ... ... ИДК ... ... Дүзелханов А. Альбом. Алматы: «Өнер», 2005 ж.
6. ... ... ... Үш ... (XIX ... және XX ... ... III том, 1-кітап). Алматы: «Өнер», 2008ж.
7. Хлудов Н.Г. ... ... 1986 ... ... ССР бейнелеу өнері «Советский художник» Москва. 1974 ж.
9. Ғалиев В.З. ... XIX ... ... ... ... 2005 ж.
10. Қастеев Ә. Алма-ата ... 1986 ... ... М.С., ... А. Ғ., ... Н.А. ... өнерін оқыту
әдістемесі: Оқулық. Астана: Фолиант, 2008 ... ... Қ. ... ... ... 2006 ж.
13. Ғалымбаева А. Альбом. Алматы «Өнер», 1981 ... ... М. ... . ... 1983 ж.
15. Телжанов Қ. Қазақстан бейнелеу ... ... ... ... ... ... Б. «Қазақтың көркем кәсібі». Алматы.Қазақстан. 1979 ж.
17. Тыныбеков Қ: Альбом. Алматы: «Өнер» баспасы, 2007 ... ... М. Г. ... в ... ... ... Наука, 1977
г.
19. Қайдаров М.У. Живопись технологиясы мен ... ... ... ... Каменева Е. Кемпірқосақтың түсі қандай. Алматы «Өнер» 1981 ... ... ... және ... ... және ... оқыту. Республикалық
ғылыми-әдістемелік педагогикалық журнал. Алматы «Неся» 2008, ... ... Қ., ... Ұ. ... ... ... ... беретін
мектептің 5-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2001 ж
23. Бейнелеу өнерінің оқыту әдістемесі: Ералин Қ.Е., Түрікпенова ... ... ... Р. ... ... Алматы: Prints-S, 2005 ж.
ҚОСЫМШАМАТЕРИАЛДАР

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Пейзаж жанры туралы түсінік және оларды живопись технологиясында бейнелеудің теориялық ерекшеліктері54 бет
Бейнелеу өнері сабағында көне мұраларды оқыту арқылы оқушылардың рухани білімін дамыту46 бет
Кескіндеме өнерін сабақтан тыс үйірме жұмыстарында қолдану37 бет
Қазақстан бейнелеу өнері66 бет
Пейзаж жанрының шығу тарихы12 бет
Бейнелеу өнерін оқыту36 бет
Кескіндеме туралы ұғым және оның тарихы11 бет
Қазақстан бейнелеу өнерінің даму тарихы24 бет
Абай және аударма өнеріндегі рухани үрдіс 13 бет
Айқын газетінде сұхбат жанрының берілуі58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь