Қылмыстық істер бойынша адвокаттық қорғау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1 АЗАМАТТАРДЫҢ ҚҰҚЫҒЫН ҚОРҒАУ КЕПІЛДІГІ ... ... ... ... ... ...
1.1 Қазақстандағы адвокатура институтының даму кезеңдері ... ... ... ..
1.2 Азаматтардың қорғалуының конституциялық кепілдігі ... ... ... ...
1.3 Адвокатураның міндеттері және өкілеттіктері ... ... ... ... ... ... .
1.4 Адам құқықтарын қорғаудың қазақстандық үлгісі ... ... ... ... ... ... ...

2 ҚЫЛМЫСТЫҚ ІСТЕР БОЙЫНША АДВОКАТТЫҚ ҚОРҒАУ ... ..
2.1 Кәсіби қорғаудың теориялық іс.тәсілдерінің негіздері ... ... ... ... ... .
2.2 Қылмыстық сот ісін жүргізуде кәсіби қорғау тактикасы.ның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 Кәсіби қорғаудың мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ..

3 ҚЫЛМЫСТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУДЕГІ ТҰЛҒАЛАРДЫ МЕМЛЕКЕТ.
ТІК ҚОРҒАУМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ..
А.қосымша. Қазақстандағы адвокаттар саны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ

Кез келген құқықтық мемлекеттік басты қағидаларының шынайылығын және оның еркін дамуын қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасының конституциясының басты идеясы ретінде «Қазақстан Республикасының ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары» деп көрсетті [1].
Елбасымы, Қазақстан халқына жолдауында тәуелсіздік алғаннан бастап, қазіргі уақытқа дейінгі кезеңге баға беріп, Қазақстанда адам құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету саласында маңызды қадамдар жасалғанын, елеулі нәтижелерге қол жетіп, адам құқықтары жөніндегі уәкіл институты құрылып, Қазақстан Республикасы адам құқықтары жөніндегі халықаралық конвенцияларға қосылғанын айтты. Сондықтан да азаматтық қоғамды дәйекті дамыта беруге, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуге бағытталады деп айтқан болатын [2,б.12]. Ал, 2010 жылғы ақпан айындағы ҚР Президенті Н.Назарбаевтың халыққа жасаған жолдауына сәйкес , елімізде азаматтардың заңды түрде қорғалуы еуропалық дамыған елдердің үлгісіне сәйкес келуі керектігі айтылған .
Тақырыптың өзектілігі. Тұлғаны құқықтық қорғаудың басты бағыттарының бірі адам және азаматтың жеке өмірін құрметтеу оған қол сұғылмауды шынайы қамтамасыз ету, бұл осы мемлекетте кез – келген бассыздыққа жол бермейтін заң мен құқықтық үстем болуының, басты қазынасы ретінде адамның құқықтары мен бостандықтары танылатындығының, қорғалатындығының, сақталатындығының көрінісі. Жалпы қоғамның дамуымен тұлғаның мәртебесі де өзгеріске ұшырайтын анық. Осыған байланысты, заңгер – ғылымдарға құқықтық мемлекеттің қалыптасуына, демократиялық дамуына, қолданыстағы құқық жүйесінің жетілдірілуіне, елдегі заңдылықтың нығаюына ықпал ететін Қазақстандық конституционализмді, конституцияның өзекті теориялық мәселелерін жан – жақты талқылау мақсаты алға қойылады.Осыған орай адвокаттық институттың қоғамдағы рөлі күшейе түседі
Зерттелу деңгейі. Бүгінгі күні Қазақстанның құқықтық ғылымында адамның негізгі конституциялық құқықтарының бірі – адам құқықтары мен бостандықтарының заңды табиғатың, оның жүзеге асырылу механизмін, оны сақтаудың теориялық негізі және жеке адамның өміріне қол сұғылмау құқығы бұзылмауының тиісті кепілдіктерін қарастырумен байланысты кешенді зерттеу жұмысы жүргізілуде.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1 Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995.
2 Е.Қаржаубаев «ҚР конституциясында белгіленген сот билігі арқылы
адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау» // Заң және заман
2010ж. №3
3 Барщевский М.Ю. Адвокат. Адвокатская фирма. Адвокатура.-М. 1995.
4 Барщевский М.Ю. Организация и деятелъностъ адвокатуры в России. М.
1997.
5 Адвокатура в Российской Федерации. СГУ, М., 1998.
6 Бериам У, Решетникова И.В., Пропляков А.Д. Судебная адвокатура.
Екатеринбург, 1995.
7 Ш.Уәлиханов. Таңдамалы шығармалары. Алматы 1985.
8 Ұ.Асылов Даналардан шыққан сөз-Алматы, 1987.
9 Государственная программа правовой реформы в Республике Казахстан от
12 февраля 1994 года (основные направления). Собрание актов
Президента Республики Казахстан и Правительства Республики
Казахстан. №9,1994 г.
10 Постановление Правительства Республики Казахстан от 26 августа 1999 г.
"О правилах оплаты юридической помощи, оказываемой адвокатами, и
возмещения расходов, связанных с защитой и представительством, за счет
средств республиканского бюджета".
11 Қазақстан Республикасының «Адвокаттық қызмет туралы »Заңы , 05.12.97.
12 Вязов В. Адвокатура вчера и завтра //Юридический весник, 2004. №9.
13 Положение о юридической службе органов государсгвенного управления и
их подведомсгвенных предприятий, учреждений, утвержденное
постановлением Кабинета Министров Республики Казахстан от 5 мая
1995 г. №624.
14 Правила профессионалъной этики адвокатов.
15 Общий кодекс правил для адвокатов Европейского сообщества
//Адвокат. 1995. №10.
16 Адвокаттар алқасының Жарғысы
17 Конвенция о правовой помощи и правовых отношениях по
гражданским, семейным и уголовным делам /Комментарий к УПК
Казахской ССР. Алматы, 1995.
18 Пакт ООН "Основные положения о роли адвокатов" //Международный
адвокат.-1992, - № 4.
19 Рогов И.И. Адвокатура сегодня и завтра //Мысль. - 1992 -№11.
20 Петрухин И.Л. Вам нужен адвокат. М., 1993.
21 Адвокатура и современность. – М., 1987.
22 Всеобщая Декларация прав человека (Резолюция 217А Генеральной
Ассамблей ООН от 10 декабря 1948 г.).
23 Адвокатура в СССР. М, 1979.
24 Азаматтардың ұрпақты болу құқықтары және олардың жүзеге асыру
кепілдіктері туралы заң. // Заң газеті №565 2005.
25 Т.Қожагелдин«Ең қымбат қазына: адам құқықтары мен бостандықтары»
// Қостанай №10 2002.
26 К.Жетібаев «Білім беру біліктілігі және адам құқығы тағылымы» //
Ізденіс №3 2000.
27 Б.Өтемұратов «Басты бағдар адам құқығының жалпыға бірдей
декларациясы» // Егемен Қазақстан №9 2008.
28 А.Садуақасов «Адам – тауар – ақша» // Заң газеті №12 2004.
29 Е.Жұмағазиев «Алдыңғы кезекте адам құқығы» // Заң газеті №12 , 2000.
30 А.Ибраева «Адам құқығы – адамзаттың басты игілігі» // Заң газеті
№8 2009.
31 Е.Болабаев «Адам құқықтарын қорғаудың тетіктері» // Заң және заман.
№5, 2005.
32 Назарбаев Н. Тарих толқынында. – Алматы, 1999.
33 Қазақстан Республикасының « Қазақстан Республикасының Сот жүйесі
және судьялар мәртебесі туралы» конституциялық күші бар заңы 25
желтоқсан 2000 жыл.
34 Қазақстан Республикасының «Нормативтік құқықтық актілер туралы»Заңы
24 наурыз 1998.
35 Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі 13
желтоқсан 1997.
36 Қазақстан Республикасының «Қылмыстық іс жүргізудегі тұлғаларды
мемлекеттік қорғаумен қамтамасыз ету жөніндегі »Заңы 5 шілде 2000.
37 Қазақстан Республикасының «Қылмыс жасауы мүмкін деген күдікті мен
айыпталушыны қамауды ұстаудың жағдайы мен тәртібі туралы » Заңы
30 наурыз 1999.
38 Постановление Пленума Верховного суда Республики Казахстан от 9 июля
1999 г. "0 практике применения законодательства по возмещению вреда,
причиненного незаконными действиями органов, ведущих уголовный
процесс".
39 Арсентьев О.В. Адвокатура. Адвокаты в уголовном и гражданском
процессах. Нотариат в РК. Костанай, 1998.
40 Жалыбин С.М. Правовое положение адвоката в уголовном
судопроизводстве. Алматы, 1998.
        
        МАЗМҰНЫ
| | ... |4 |
| | |
|1 ... ... ҚОРҒАУ КЕПІЛДІГІ….................... |7 ... ... ... ... даму ... ... Азаматтардың қорғалуының конституциялық кепілдігі………....... | |
|1.3 Адвокатураның міндеттері және өкілеттіктері……………………. |10 ... Адам ... ... ... |19 ... | |
| | |
|2 ... ... ... ... ... |33 ... ... ... теориялық іс-тәсілдерінің |33 ... | ... сот ісін ... ... ... тактикасы-ның |42 ... ... | ... ... ... ... мен ... |
| | |
|3 ... ІС ... ... ... | ... ... ... |59 ... | |
| | ... |85 |
| | ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ............………………….. |87 ... ... ... | ... |89 |
| | ... ... ... ... басты қағидаларының шынайылығын және
оның ... ... ... ету. ... Республикасының
конституциясының басты идеясы ретінде «Қазақстан Республикасының ең қымбат
қазынасы – адам және адамның ... ... мен ... ... [1].
Елбасымы, Қазақстан халқына жолдауында тәуелсіздік алғаннан бастап,
қазіргі уақытқа дейінгі кезеңге баға ... ... адам ... ... қамтамасыз ету саласында маңызды қадамдар жасалғанын, елеулі
нәтижелерге қол жетіп, адам ... ... ... ... ... ... адам құқықтары жөніндегі халықаралық конвенцияларға
қосылғанын айтты. Сондықтан да азаматтық қоғамды ... ... ... құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуге бағытталады деп
айтқан болатын [2,б.12]. Ал, 2010 ... ... ... ҚР ... халыққа жасаған жолдауына сәйкес , елімізде азаматтардың
заңды түрде ... ... ... ... ... сәйкес келуі
керектігі айтылған .
Тақырыптың өзектілігі. Тұлғаны құқықтық қорғаудың басты бағыттарының бірі
адам және азаматтың жеке ... ... оған қол ... ... ету, бұл осы ... кез – ... бассыздыққа жол бермейтін
заң мен құқықтық үстем ... ... ... ... ... ... бостандықтары танылатындығының, қорғалатындығының, сақталатындығының
көрінісі. Жалпы қоғамның дамуымен тұлғаның мәртебесі де өзгеріске ұшырайтын
анық. Осыған ... ...... ... ... ... ... қолданыстағы құқық ... ... ... ... ... ... Қазақстандық
конституционализмді, конституцияның өзекті теориялық мәселелерін жан –
жақты ... ... алға ... орай ... институттың
қоғамдағы рөлі күшейе түседі
Зерттелу деңгейі. Бүгінгі күні Қазақстанның құқықтық ғылымында адамның
негізгі ... ... бірі – адам ... ... ... ... оның ... асырылу механизмін, оны
сақтаудың теориялық негізі және жеке ... ... қол ... ... ... ... ... байланысты кешенді зерттеу
жұмысы жүргізілуде.
Қылмыстық процесс ғылымында қорғау тактикасы туралы еске ... оның мәні мен ... ... Ал ... болса, іс жүргізу
нормасын іске асыру, оның тиімділігі тұрғысында ғана атқарылған. ... ... іс ... ... ... ... ... негізінің құрамдас бөлігі болып табылады. Қорғаушының қыл-мыстық
іс жүргізу қызметі проблемасын, процеске қатысушының құқықтық ... ... ... ету ... егжей-тегжейлі зерттегендер
арасында К. Бегалиев, Ғ. ... Л. ... Б. ... ... Г. Саркисянц, М. Строгович сияқты ғалымдар бар.
Бұлар қылмыстық процеске қатысқан адамдардың, ... ... ... құқығын қамтамасыз ету, айыпкердің қорғану құқығына, қор-
ғаушының қылмыстық процесс сатыларындағы ... ... ... ... ... презумпция-сына
назар аудара білді. А. Торянников болса, қорғаушының ... ... ... ... ... зер салды. Авторлар зерттеу логи-
касына орай кәсіби қорғау тактикасы проблемаларын ашуға бір ... ... Я. ... ... қызметіндегі психологиялық құрылым элементтерін атап
көрсетсе, И. Либус, А. Бойков сияқты ғалымдар қорғаушы қызметінің, соның
ішінде кәсіби ... ... ... талдап берді. Т. Варфоло-
меева, А. Воробьев В. Титаренко ... ... ... айқындау үшін сары-ла
еңбек етті.
Зерттеудің объектісі мен пәні. Тоқсан ауыз сөздің ... ... ... қорғау тактикасы екі ғылымның — қылмыстық процесс пен
криминалистиканың кешенді ... ... ... табылады. Зерттеу
объектісі – адамның негізгі құқықтарының рөлі мен орын анықтаудың теориялық
мәселелері, оны сақтау және жүзеге ... ... ... ... ... ... ... мен бостандықтарына тән ерекшеліктерді зерттеу,
оның заңнамаларда қорғалуы, ... ... ... ... және ... ... ... енгізу құрайды. Деректік базасы. Осы мақсатта
адам ... ... ... көрініс табуы, адам құқығын қорғаумен
байланысты құқықтық нормалар: басылымдағы ғылыми зерттеулер; ... ... ... ... ... өзге де ... адам
құқықтары жөніндегі Европалық сот өзге де шет елдер жоғарғы ... ... ... мен ... ... ... тактикасының мазмұнына
қорғау тактикасы ұғымы, маңызы, қорғау жағдайы түрлері, туындайтын аралық
сипаттағы міндет ... ... ... мен оның ... және ... мәселелері енуі тиіс. Қорғау тактикасының ... ... ... ... ... ... жағдайының тактикалық
міндеттеріне байланысты екенін сыныптау, ... ... ... ... болжамы ерекшелігін зерттеу қажет. Осыған орай криминалистік тактика
бөлімінің мына құрылымы ұсынылады :
* криминалистік ... ... ... ... ... ;
* қорғаудың мақсаты мен міндеттері, олардың қорғау тактикасы үшін маңызы
;
* ... ... ... маңыз, мазмұн мен түрлері ;
* қорғау болжамы: ұғым, маңыз, мазмұн мен түрлері ;
* қорғауды жоспарлау ;
* ... ... ... жаратылыс және техникалық ... ... ;
* ... ... ... логикалық-ақпараттық құрылым ;
— процеске қатысушылармен психологиялық және іскерлік байланыс орнату
тактикасы ... ... және сот ... ... ... ... ... жинау және басқа да өкілеттіктерді
пайдалану жөніндегі іс-қимыл тактикасы.
Ғылыми жаңалығы. ... адам ... мен ... ... адамның негізгі құқықтары мен бостандықтары жүйесіне
алатын орны мен ... ... ... асырылуының құқықтық механизмін
зерттеу. Осы құқыққа қатысты конституциялық нормалар мен өзге де ... ... ... ... беру және ... негізінде
ұлттық заңнаманы жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізілді .
Зерттеудің ... және ... ... Зерттеу нәтижелерінің жоғары
теориялық құндылығы және практикалық маңыздылығы бар. Зерттеу жұмысының
теориялық ... ... ... әдіс-тәсілдерін жетілдірудің
ғылыми негізін жасаған болса, тәжірбиелік маңызы азаматтардың құқығын
қорғауда үлкен ... ... ... ... ... ... жұмысы қоғамтану, әсіресе құқықтану
ғылымдары қолданылатын тарихи-салыстыру, талдау, анализ бен синтез, таптың
сипаты, т. б. ... ... ... ... мен ... Дипломдық жұмыс кіріспеден, екі
бөлімнен , қорытындыдан, сілтемелер мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша адвокаттық қорғаудың әдіс-
тәсілдері қарастырылса, екінші бөлімде азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... ҚҰҚЫҒЫН ҚОРҒАУ КЕПІЛДІГІ
1.1 Қазақстандағы адвокатура институтының даму кезеңдері
Адвокат термині ең ... рет ... Рим ... ... ... «латынның - advoco» шақырамын, көңіл аударамын деген сөзін білді-
реді. Ең басты мағынас құқықтық көмек ... ... ... ... адам ... ... білдіреді. Тарихта ең алғашқы адвокат ретінде
заңгер , шешен қоғам қайраткері Цицеронды ... ... ... Қазақстандағы адвокатура институтының қызметіне
тереңірек баға беру үшін және қоғамдық-құқықтық институттың алдында ... ... ... үшін ... мен даму ... керек. Бұл өз кезегінде құқықтық және ... ... ... ... орны мен ... жан-жақты түсінік
беруіне ықыпал етеді.
Қазақстандағы адвокатураның қалыптасуымен дамуы бірнеше қиын
кезеңдерді ... ... ... Қиын деудің басты себебі оның әрбір
қызметін жетілдіруде орасан зор істер ... ... ... ... кезеңдегі кәсіпқой адвокатураның пайда болуы
Ресей империясының заңдарының дамуымен (Қазақстан құрамында ... ... ... болды. Атап айтқанда 1864 жылғы сот реформасының жүзеге
асырылуы [5,б.35].
Ол кезеңдегі заң терминологиясында «адвокат » ұғымы ... рет ... ... ... да , ... кезеңнің 1939 жылға дейін қолданыстағы
заңдарда кеңінен пайдаланбаған ... Ал, ... ... формасына байланысты адвокатура қызметіне тоқталар болсақ , ... ... осы ... ... ... ... ... ие
бола алмай отыр. Демократиясы дамыған елдерде ол ... ... ... жағдайы нормативтік актілермен бекітілген (АҚШ, Германия, Франция
және т.б.).
1864 жылғы сот жарғысымен (Сот ... ... ... сот ... ... ... сот өндірісі жарғысы, Әлемдік
соттар қолданатын жазалар жарғысы ) ... ... ... тиімді
жүйесі жасалған болатын [6,б.199].
Адвокаттар екі категорияға бөлінді :
Біріншісі, кәсіпқой анттын берген ... ... ... ... жеке өзі жүзеге асыратын тәжірибелік адвокаттар қызметі .
Патша өкіметінің қазақ даласындағы сот ісін ... ... ... ... ... сол кез үшін ... сотын артық
көреді. Ежелгі халықтық билер сотының тарихына егжей-тегжейлі тоқталған ... ... мен сот ісін ... ... соты мен патша өкіметі енгізген
мировой (бітістіру) ... ... атап ... ... ... ... (бітістіру) сотта көпшілік
жағдайда ... ... пен ... ... ... екендігіне назар аударады. Шоқанның пікірінше ... ... ... ... пен ... ресми кертартпалықтың
жоқтығы", яғни, "бидің мәні беделге негізделген және бұл атақ ... ... ... ... [7,б.210].
Қазақ даласында сот реформасын жасау үшін халық пікірін білу
мақсатында ... ... ... ... ... басқармасының
кеңесшісі И. Е. Яценко) жобасын сынаған Шоқан билер сотының бұл жобадан
едәуір әділ ... баса ... ... ... сотының қазақ даласындағы
артықшылығы туралы Шоқан былай деп ... ... ... егер ... ... ... мен төменгі сатысындағы үйлесімділікті, ұқсастықты
ескерсек, мировой соттан билер сотының ең ... ... үшін ... барына таңдануға болмайды. Дәріптеп жіберіпті деп айтудан
жасқанғанымыз болмаса, артықшылығы ... дер ... сол ... ... қатарлы елдеріндегі мировой сот
мекемелеріндегі кемшіліктерді мысалға ... ... ... ... ... ... ... және француз заң зерттеушісі Ш.Конттың ... ... ... ... ... сот реформасындағы
шағымданушының кез-келген биге жүгінуге еріктілігі туралы пікірі нағыз
демократиялық ... ... ... би ... ... судьяны таңдау еріктілігі туралы идеяны жан-тәнімен қорғаған
ол, "қазақтар соттың төрелікке (Renommer) ие болған ... ... ... бұл ... қарағанда бізде сырқат адамның медицинаның
беделдісіне қаралуға, ал ... ... ... ... келетіні
сияқты" — деп жазды.
Билер соты қай жағынан алып қарағанда да Ресей өкіметі дайындаған
сот ... ... ... "Дамудың жоғары сатысының төменгі
сатысымен үйлесімділігін ескергенде, шығарылған ... ... ... және ... ... қарағанда, қазақтың әдеттегі құқығының
адамгершілік жағы басымдау". Халық рухына, ... және ... ... ... ... ... ғана ... үшін тиімді болмақ. Халық сырттан
келген заңға бірден көндіге қоймайды. Халық үшін ең ... ... ... ... ... өсіп-өнген заң ғана болмақ".
Қазан төңкерісіне дейінгі ... ... ... дамытуға
Абайдың қосқан үлесі зор. Азғырушылар мен көмектесушілердің ... ... ... ... ... тиісті жаза қолдану мен
қылмыскердің атақ, дәрежесіне, ... ... ... ... жан-тәнімен жақтауы - соның айқын дәлелі.
Айтылмыш ереженің ... осы ... ... ... ... мағынада
тапқан: "Ұрлықты ұйымдасыруға түрткі болғандар басқалармен бірдей жазаға
тартылады. Дүре таяғы көбінесе ұрлықтан үлес ... ... ... ... ... да ... Байқап қарасақ, Абайдың ойынша жеке адам
заң алдында тең құқылы болып, қоғамға зиянды әрекеттер істегенде де ... ... ... ... революциясының 1789 жылы қабылдаған әйгілі
адам және ... ... ... ... ... бабымен біршама
сабақтас сияқты болып көрінеді. Айталық, онда: "Заң ... ... ... ... ... жазалағанда да бірдей ... ... ... ... Абай ... да ... тең жауапкершілікті қолдай отырып,
ауқаттыларға тән жазасын көбірек қолдануды жақтайды. Мұндай көзқарас қалай
айтсақ та ортағасырлық, ... ... ... ... ... және
әлеуметтік прогресске барар жолдан бір адым ... ... ... сөзсіз. Дегенмен де, қазақ ... сол ... ... ... тән ... ауқаттылар өкілдеріне қолдану практиканың
міндеттерімем тікелей байланысты деп ... ... ... ... ... ... ... істеген қылмыстық қимыл-әрекеті ... ... ... да сот шығарған үкімдерді орындаудан амалын тауып
бас тартып отырған. Абай осы мәселені жақсы ... ... ... ... тән ... ... ... шығарылған үкімнің тиімді жағы -
дәл сот процесі болған жерде оған дүре соғу, яғни ... ... ... ... ... тән ... ... балақ, шұбар төстердің
өкілдеріне қолдану - әділ ... ... ... екенін халық алдында
дәлелдей түсу болса керекті.
Кеңестік кезеңде адвокаттық қызмет мүлдем өзгеріске ұшырады. ... ... ... Әсіресе Конституцияның қабылданумен адвокаттық
қызметке де өзгерістер ... ... ... кейін, Қазақстанда өзіндік қорғау институты ... ... ... ... жолға түскен болатын.
Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдары ... және жеке ... ... түрлеріне қол сұғылмауына, азаматтардың
ар-ожданының қорғалуын қамтамасыз етілуіне , ... ... ... кез-келген құқықбұзушылықтың алдын ... ... ... ... ... ең ... мәселелердің бірі мемлекеттің құқық
қорғау органдарын қылмысқа ... ... ... тәсілдермен және қолданбалы
құралдармен қаруландыру болып табылады. Бұл ... ... көп ... іс ... ... даму ... ... байланысты болып
келеді. Қылмыспен қарсы күресте ... іс ... ... ... ... ... сот өндірісіндегі демократияландыру мен ізгілік
қағидалары қатаң сақталып, сотпен прокурорлық және ... ... ... ... тиіс.
Жоғарғыдағы аталғандардың орындалуы үшін қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... өте қажет. Бұл
өз кезегіде мемлекетіміздің басты қазынасы адам және ... ... ... ... ... ... етудің бірден-бір механизмі
болары сөзсіз.
1.2 Азаматтардың қорғалуының ... ... мен ... ... ... беретін Негізгі заңның
конституциялық ережелерінің арасында маңызды конституциялық принцип ... ... заң ... алу ... ... орын алады. Атап
айтқанда, Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабының 3-тармақ-
тарында ... ... ... заң көмегін алуға құқықтары бар екендігі
тікелей керсетілген. Ал ... ... ... ... ... ... [9].
Қазіргі уақытта Қазақстанда адам мен азаматтың құқықтарын ... ... ... ... мемлекеттік және мемлекеттік емес
органдар, мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың бар екендігін атап өткен ... ... ... ішкі істер, әділет органдары жоғарыда аталған
құқық қорғау міндеттерін бір-бірімен тығыз байланыс жасай отырып атқарады.
Алайда, осы міндеттерді ... ... ... ... ... ... институтсыз мүмкін емес. Қазақстандық заңнамада адвокатура ешбір
жерде қүқық қорғау органы ретінде көрсетілмесе де, ол іс ... ... ... ... атқарады. Әдетте, құқық қорғау қызметі ретінде біз
азаматтар мен ұйымдардың құқығын қорғауды мақсат ететін және ... ... әсер ету ... ... ... ... мемлекеттік органдар
жүргізетін және олар тәртіп мүлтіксіз ... ... ... ... білікті заң көмегін алу құқығын қамтамасыз етуге
тиісті құқық ... ... ... ... орын беріледі.
Адвокатураның негізгі ұйымдық-құқықтық ... ... ... - ... ... ұйымы. Оның міндеті жеке және заңды тұлғаларға заң
кемегін ... ... мен ... ... ... ... мен
нығайтуға, сондай-ақ заңдарда кезделген кейбір өзге, міндеттерді атқаруға
жәрдемдесу болып табылады. Адвокаттар алқасы адвокатураның шынайы ... ... ... ... олардың құқықтық және
әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз етуге көмектеседі [10].
Жеке адамның құқығын қандай да бір қол ... ... ... ... және сот ... ... - ... қызметке үлкен саяси-
әлеуметтік маңыз береді.
Адвокатураның өзіне жүктелген мақсаттар мен міндеттерді қаншалықты
тиімді атқаратындығы ... бір ... ... ... рана ... ... жалпы қоғамның құқықтық қорғалу дәрежесіне де байланысты.
Әрбір азамат заңға қайшы емес барлық әдістермен, соның ішінде адвокатқа
- заңгерлік білімі және азаматтар мен ... ... мен ... ... ... ... бар ... заңгерге өзінің жүгіну құқығын
пайдалана отыра, сотта өз құқықтары мен бостандықтарын қорғауға құқылы.
Адам мен ... ... мен ... ... жүзеге асыру, олар
істі қисынды және жете біле отырыл қорғалған жағдайда ғана ықтимал. ... ... бірі ... ... Бұл ... заңдарды жақсы білумен
қатар нормативтік құқықтық актілердің қолданылу практикасын білу, ... ... іс ... ... ... ... ... айтқанда,
тиімді көмекті керсету үшін ... ... ... ... ... ... қағидаларын біледі, ал субъектілік құқықтарды қорғау
үшін терең білім мен заңдарды қолдану тәртібін білу талап етіледі. Бұл ... ... ... тура ... Адвокат - ол өзінің заң білімі
мен практикалық тәжірибесін заң көмегін көрсету кезінде ... ... ... заң ... алу ... конституциялық принцип деңгейіне көтеру
аса маңызды мән-жайдан туындайды. Өйткені тұлғаны заң көмегін алу ... ... ... ... ал кейде азамат пен қоғамды
орны толмас залалға алып ... ... ... ... міндетті күші мен тікелей пәрмені болғандықтан заң көмегін алу
құқығын қосымша баянды ету ... емес ... ... бұл ... ... кез ... мемлекеттік орган, лауазымды
тұлғалар, адвокаттардың өздері және азаматтар осы конституциялық ... ... мен ... ... біледі.
Қазіргі қоғамда адвокатура институтының тиімді жүмыс істеуі ... мен жеке ... ... ... өз әсерін тигізеді. Сондықтан
адвокат қызметі нақты азаматтың ... ... ... де, ... ... пен қоғамның құқықтық мүддесіне де сай ... Бұны ... ... ... ... ... ... көзқарас баяу
болса да өзгеріп ... ... ... ... өсіп ... ... заң ... көрсететін негізгі орган, алайда ол
бірден-бір орган емес. ... ... ... заң ... ... мен ... (заң ... заң кеңесшілері, қүқықтық мәселелер
женіндегі кеңесшілер, ақылы заң көмегін көрсету үшін ... бар ... және т.б.) ... рөл ... ... заң ... қызметі
азаматтар мен ұйымдарға адвокаттық қызметпен байланысты емес ... ... ... ... ... ... ... қатар кәсіподақ мүшелері кәсіподақ кеңестерінің ... ... ... ... пайдалана алады. Азаматтар белгілі
бір заң көмегін өздері жұмыс істейтін ұйымдардың, оның ішінде ... ... ... мен мекемелердің заң кеңесшілерінен алады. Кәсіподақ
кеңесшілері заң ... көп ... ... беру және ... ... ... ... арқылы көрсетеді. Бұл жағдайда заң кеңесшісінің
жүмысы, ең ... өз ... мен оның ... ... ... ... ал кез ... азамат немесе ұйым олардан толық көмек ала
алмайды. Сондықтан адвокаттардың заң ... ... мен ... орны
ерекше.
Адвокаттардың негізгі қызметіне жоғарыда аталған міндеттермен қатар
өзіне өтініш жасаған тұлғалардың құқықтары мен заңды ... ... ... ... ... құралдар мен ... ... ... заң ... сан ... ... ... Бұл
жағдайда кәсіби қорғаушы ретінде қылмыстық процеске тек қана адвокаттар
жіберіледі. ... ... ... заң ... ... негізде
көбінесе тек адвокаттар ғана көрсете алатындыры осыдан келіп шығады.
Конституцияның ... заң ... ... ... мен ұйымдарға кең
және тең мүмкіндік беретіндігін атап өткен жөн. Конституциялық нормаларға
сүйене отыра, ... ... ... 1997 ... 5 ... ... заңында адвокаттардың шешілімі кәсіби заң білімін
қажет ететін мәселелер бойынша ... ... ... ... ... ... ... қою арыздарын шағымдар мен басқа да
құқықтық сипаттағы құжаттарды жасайтындығы; қылмыстық және ... ... ... ... ... істерге қатысты азаматтар мен ұйымдарға өзге
де заң қызметін көрсететіндігі тікелей айтылған [11].
Халықтың құқықтық мәдениеті деңгейінің өсуіне орай ... ... саны ... артуда. Осындай өсу көрсеткішінің бірі ретінде
Қазақстанда қазіргі уақытта ... он алты ... ... заң ... ... атап ... болады. Адвокаттар алқасы
құрамында филиалдары бар 176 қалалық және аудандық заң ... 217 ... ... ... істейді, мұндағы адвокаттардың жалпы саны
2475 адам ... ... ... мен ... ... ... заң көмегін
көрсететін өзге де ұйымдар тартылуда. Бұл үрдіс соңғы ... ... ... Олар ... ... мен ... тұлғаларға ақылы заң қызметін
көрсету міндетін алатын, адвокаттық қызметпен байланысты емес қызметтер
көрсететін ... мен өзге де ... ... байланысты заң көмегін құқық көмегінен ажырата білу керек.
Осылайша, ... ... ... ... ... ... сәйкес құқықтық көмек - бұл сот, әділет және ... ... ... ... ... ... шарттар негізінде бір-біріне азаматтық,
отбасылық және қылмыстық істерді шешу үшін ... ... ... көмек туралы шарттардың мақсаты - бір мемлекет азаматтарының
басқа мемлекет аумарындары жеке мүліктік және мүліктік емес ... ... ... мен ... ... ету ... кезегінде заң көмегі өз мазмұны бойынша құқықтық көмекке қарағанда
іс әрекеттердің өзге кең ... ... ... ... ... ... актіні іздеуге жәрдемдесу; оның мәнін ... ... ... я ... өзге ... ... көмектесу;
заң көмегін көрсету үшін заттарды, құжаттар мен ... ... ... ... ... аса ... шеше ... органды анықтау; сотта
немесе өзге органда уәкілдік ету; ... іс ... ... ... байланысты қорғауды жүргізу және т.б.
Халықтың білімі мен ... ... ... артуы, олардың саяси-
әлеуметтік тәжірибені алуы, демократияның дамуы және оның ... ... адам мен ... ... және ... ... және басқа да жәйттардың барлығы ... ... ... ... қойылатын талаптың көтерілуін туындатты. Бұл бағытта,
тәжірибе көрсетіп отырғандай, тәуелсіз, ... ... ... ... заңгерлердің ұйымы - адвокаттар алқасы, - өз қызметін
барынша тиімді және ... ... ... ... ... мен орны ... мен ... тарапынан да
басқа мемлекеттік құқық қорғау органдары сияқты өзіне ... ... ... ... ... заң ... ... заң көмегін керсетуді
сұраған әрбір адамның конституциялық құқығы мен мүддесін толық, обьективті
және білікті ... ... ... ... бұл ... ... жеке ... туралы емес, қайта өтпелі кезеңдегі қоғам
үшін де, ... үшін де ... ... пен ... ... ... ... мәселелері туралы болып отыр. Нақ ... ... және ... ... құру ... релін ескере
отыра, ҚР Президенті Н. Назарбаев өзінің Қазақстан халқына жолдауында құқық
қорғау механизміндегі адвокатураның рөлін күшейту жөнінде ... ... ... айрықша атап көрсетті .
Сөйтіп, адвокаттар кәсіби қызметінің мазмұны нақ осы заң ... ... ... ... ... заң ... - ... беру, талап арыздарын, шағымдар, қолдаухаттар мен құқықтық
сипаттағы өзге құжаттарды ... және ... ... өзге де ... ету, ... одан ... да ... белсенді жасау жолымен
азаматтар мен ұйымдардың ... мен ... ... ... заңды
құралдары мен әдістерін пайдалану болып табылады .
Адвокатураның ұйымдастырылуы мен қызметін жетілдіру - ... ... ... ... және демократиялық
мемлекет құру жолындағы ... ... ... Жеке және ... ... ... және ... ... ... асыру кезінде білікті заң көмегін көрсетуді ... ... ... жүйе ... ... ... ... оның бұдан әрі жетілу және даму болашағы бар. Бұл үшін
конституциялық негізде адвокатура ... ... ... бірінші
кезекте, құқықтық базасын толыққанды жетілдіруіміз керек. Екінші кезекте
адвокаттардың өкілеттіктерін кеңейту ... яғни ... ... ... тең ... ... ... өте қажет.
1.3 Адвокатураның міндеттері және өкілеттіктері
Адвокатура ... , сөз жоқ, ... ... ... Ол ... ... мен 1997 ... 5 желтоқсандағы «Адво-каттық
қызмет туралы » Заңның негізінде жүзеге асырылады, кәсіпкерлікке жатпайды,
өйткене негізгі ... ... ... табуды көздемейді және мыналарды :
қылмыстық істер бойынша қорғауды ; азаматтық, әкімшілік, ... ... да ... ... ... ; сондай-ақ азаматтар мен заңды тұлғаларға
өзге да ... ... ... алға ... ол консультациялар, түсіндірулер, кеңестер беруден , кәсіп-
қойлық білімді талап ететін мәселелер бойынша ... ... ... ... ... ... сыйпаттағы өзге де құжаттар
жазудан , жеке және заңды ... ... ... , ... соттарда , мемелкеттік және өзге де ... ... ... ... ... болудан және оларды қорғаудан көрінеді .
Адвокатураны ұйымдастыру және оның ... ... ... құрылады: адвокаттардың өз қызметін іске асырудағы тәуелсіздігі; бұл
қызметті заңдармен тыйым салынбаған әдістермен және жолдармен жүзеге ... ... ... ... ... ... прокуратура,
соттар, анықтау және алдын ала тергеу ... өзге де ... ... ... ... қызметіне араласуына жол берілмейтіңдігі;
кәсіпқойлық мінез-құлық нормаларын сақтау және адвокаттық құпияны сақтау
[14].
Адвокаттар ... ... ... және ол ... органдардың,
қоғамдық бірлестіктердің және лауазымды адамдардың ... ... ... ... ... ... да ... араласуға үзілді-кесілді
тыйым салынатындығының көрінісін табады. Өзінің кәсіптік міңдеттін ... ... ... ... жағдайлар бойынша адвокаттан куә ... ... тиым ... ... және олардың ұйымдарынан, заңда
бекітілген жағдайларды есептемегенде, белгілі бір ... ... ... ... да ... ... беруді талап етуге, сондай-ақ
адвокаттың құжаттарын және адвокаттан басқа іс ... ... ... алып тас-тауға және тексеруге рұқсат етілмсйді. Адвокатты
өзінің ... ... ... ... ... ... ... кездесуге рұқсат беруден бас тартуға тыйым салынған. Анықтау, алдын
ала тергеу және сот органдары адвокаттың іске ... ... ... ... ... ... адамның ісі аяқталғанға дейін іске қатысуға
жіберілетіндігі жөніңде дереу жазбаша растау беруге міндетті [15].
Заңгерлік жоғары ... бар, ... ... ... ... ... 2
жылдан кем емес, адвокаттық қызметті іске асыруға құқық беретін лицензиясы
бар және ... ... ... болып табылатын Қазақстан
Республикасының азаматтары адвокат бола алады.
Қасақана жасаған қылмысы үшін сотталған белгіленген ... ... ... ... ... әрекет қабілеттілігі шектеулі деп танылған
адвокаттар алқасынан шығарылған, сондай-ақ тәртіптік теріс қылықтары үшін
құқық қорғау оргаңдарынан ... бір жыл ... ... ... ... бола алмайды.
Адвокаттың өкілеттігін жүзеге асырарлықтай жеткілікті ... ... ол ... ... немесе жеке тұлғаға қайтарымды немесе
қайтарымсыз негізде кез келген заңгерлік көмек көрсете алады. Сонымен бірге
қорғауға және ... ... ... көмек ақысынын ... ... ... ... тараптардың келісімі бойынша белгіленеді.
Заңда қарастырылған жағдайда, көмек көрсету және шығыңдар ... ... ... өз ... ... Мәселен,
адвокаттың қатысуы міндетті болып есептелетін істер бойынша ... ... ... болмаған жағдайда, ақы анықтау, алдын ала тергеу
органдарының қаулысы немесе сот шешімі бойынша төленеді. ... ... ... ... есебінен адвокат өз сенім білдірушілеріне олардың
өтініштері ... ... ... ... ... буын ... иелеріне алимент өндіріп алу жөнінде, асыраушының өліміне байланысты
залалдың, жұмысқа байланысты жарақаттың немесе денсаулыққа ... ... ... ... толтыру жөнінде; Ұлы Отан соғысына ... ... ... ... мерзімдік қызметтегі ... 1 және 2 топ ... жасы ... зейнеткерлерге,
егер кәсіпкерлік қызметпен байланысы болмаса, консультация берген ... ... ... ... ... ... кездерде.
Адвокаттарға сондай-ақ мынадай процессуальдық құқықтар берілген:
- тиісті мәселелерді. шешу құзырына жататын барлық мемлекеттік органдарда
және ... емес ... ... ... ... ... ... құқықтары мен мүдделерін қорғау;
- барлық мемлекеттік органдардан және ... емес ... ... ... ... ... сұрастыру және дәлелдемелер ұсыну;
- процессуалдық -құжаттарды, тергеу және сот істерін қоса есептегенде,
көмек сұраған ... ... ... және ... ақпаратты заң
актілерінде тыйым салынбаған кез-келген әдіспен көрсете білу;
- іске кіріскен кезден бастап өз қорғауындағы адаммен құпиялықты қамтамасыз
ететін ... ... рет және ... ... ... ... ... заңгерлік көмек көрсетуге және ғылым, техника, өнер және өзге де ... ... ... ... ... байланысты туындайтын мәселелерді
түсіндіру үшін, келісім негізінде мамандардан тұжырымдама ... ... ... анықтау, алдын ала тергеу және сот органдарының
лауазымды адамдарының, ... ... да ... ... ... мен ... ... қысым жасаған лауазымды адамдардың іс-
әрекеттеріне қарсы қолдаухат мәлімдеу, ... ... ... ... мемлекеттік жасырын сырлары бар ақпаратпен, сондай-ақ ... ... мәні бар ... және де, егер ... ... ... ... және сотта заңда қарастырылған актілер тәртібімен
қорғануды ... ... ... ету ... ... ... өзге де
заңмен қорғалатын құпиялармен танысу;
- заңгерлік көмек сұраған ... ... мен ... ... ... ... салынбаған барлық амалдар мен әдістерді қолдану,
сондай-ақ заңға қайшы келмейтін өзге де ... ... ... ... ... режимине сәйкес, адвокаттың мемлекеттік органдар,
сот-тар, прокуратуралар, анықтау, ... ала ... ... орналасқан
мекемелерге, күзетпен ұсталғандар, тұтқындалғандар және жазасын ... ... ... ... кұқығы бар.
Осындай құқықтарына қоса адвокаттың мынандай міндеттері бар:
- заңдардың талаптарын орындау, адвокатура ... мен ... ... ... егер көмек сұрап келіп отырған адамның мүдделері бұрын заңгерлік көмек
көрсетілген немесе отырған ... ... ... ... ... ... ... бойынша делдал ретінде қатысуды есептемегенде)
немесе іске судья, прокурор, анықтау ... ... , ... ... куәгер , жәбірленуші немесе куә , азаматтық талап иесі
немесе ... ... ... ... ... ... , заңгерлік көмек
көрсету тапсырмасынан бас тарту ;
- көмек сұрап келеген ... ... ... ... позиция
ұстауға қақысы жоқ ;
- қылмыстық іс бойынша қабылданған ... ... ... жоқ және
қорғанушының немесе адвокаттың ... ... үкім әділ ... , оған ... ... ... шағым беруге міндетті ;
- мемлекеттік қызметке тұруға, кәсіпкерлікпен айналысуға, оқытушылық
ғылыми ... ... ... ... ... да ... жұмыстарды атқаруға құқығы жоқ ;
- адвокатқа өтініш жасау арқылы құралатын фактілерден тұратын, көмек сұрай
келген адамның ауызша және жазбаша келіс ... ... ... ... ... ... ... көмек сұрай келген адмның.
мүддесі үшін жасалған әрекеттердің сыйпаты мен ... ... ... ... ... өзге де мәліметтерді құпия сақтауға
міндетті [17,б.327].
Адвокатура - азаматтар мен заңды тұлғаларды ... ... ... ... ... бар ... ... қауымдастығы және
адвокаттық қызмет туралы заң ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру мақсатымен, сондай-ақ өз құқықтары мен заңды
мүдделерін қорғау үшін, ... ... ... коммерциялық емес,
өзін-өзі басқаратын және өзін-өзі қаржыландыратын ұйымдардан тұратын
алқалар құрады. ... ... ... ... мәні ... астана аумағында бір-бірден құрылады. Оның негізгі ... ... ... ... ... ... ету, кәсіпқойлық көмек және алқа ... ... ... ... бақылау қою, заңгерлік тегін көмек көрсетуді ұйымдастыру
және азаматтарды қорғау [18,б.7].
Мыналарды адвокаттар алқасының ... ... ... :
1) ... орган- алқа мүшелерінің жалпы жиналысы (конференция) ;
2) атқарушы орган - президиум;
3) бақылаушы орган — тексеру комиссиясы.
Жалпы жиналысты (конферещияны) тексеру ... ... ... ... ... ... ... бірінің даусымен президиум жылына
кем дегенде бір рет шақырады. Ол ... ... ... ... шеше ... оның ішінде: жарғы қабылдау және оған өзгерістер
енгізу; атқарушы, бақылаушы жөне ... ... ... және олар ... ... алқа ... басшыларының және басқа қызметкерлердің
есебін тыңдау; алқа мүлкіне ие болу ... ... ... жарна
ставкаларын белгілеу; алқа органдары ... және ... ... ... ... қарау; алқа басшылары
мен қызметкерлсрін мерзімінен бұрын кері шақырып алу.
Жалпы жиналыс (конференция) адвокаттар алқасы мүшелерінін ... ... ... тиісінше конференциянын сайланған делегаттар құрамы
жиналған жағдайда шешімдер қабылдауға құқылы.
Адвокаттар алқасынын ... және оның ... ... ... ... ... Алқа президиумы, тек ... ... ... ... алқа қызметінің мәселелерін ... жеке және ... ... заңгерлік көмек көрсету жөніндегі алқа
ұйымдастырады; жалпы жиналыс (конференция) шақырады және оның ... ... ... ... көсібі жөне өзге де
құқықтарын қорғайды ; адвокаттар алқасына мүше ... және ... іске ... стажерлар даярлауды ұйымдастырады; адвокаттардың
үстінен түскен шағымдарды тексеру жұмыстарын ... ... ... ... ... ... және жауапты адамдарға тәртіптік
жазалар қолданады; адвокаттар аттестациясын өткізу және ... ... ... ... ... ... алқа ... етеді; бухгалтерлік есеп, қаржылық және статистикалық есептілікті, іс
жүргізуді ұйымдастырады.
Президиум төрагасы адвокаттар қатарынан сайланады. Ол ... ... және алқа ... ... ... ... ... комиссиясын және оның төрағасын жалпы жиналыс төрт жыл
мерзімге сайлайды. Ол адвокатгар ... ... ... ... ... консультацияларын, адвокаттар кеңселерінін, соңдай-
ақ жеке жұмыс істейтін адвокаттардың қаржы қызметін тексереді.
Адвокаттар алқасының мүшелері өздерінің ... мен ... тең. ... алқа ... ... және қорғау көруге; алқа
органдарының құрамын сайлауға және сайлануға, алқа ... ... ... ... ... енгізуге, талқылаулар мен
тексерулерге қатысуға, құжаттармен танысуға); алқа мүліктерін ... ... ... алқа ... шығуға құқықтары бар.
Алқа мүшелері; алқа Жарғысының талаптарын орындауға; жалпы жиналыс пен
оның органдарының шешімдерін ... ... ... ... міндетті.
Алқа мүшелері заңдар мен Жарғыны бұзғаны үшін тәртіптік жауптылыққа
тартылады. Тәртіптік жаза шараларын, оларды қолдану, алу және ... ... ... Жарғысы белгілейді. Алқа президиумы мынадай
жағдайларда адвокат алқа мүшелігінен шығаруға құқылы:
- адвокаттық ... ... ... үшін ... лицензия қайтарып
алынғанда немесс күшін жойғаңда; ... ... өз ... ... немесе бірнеше дүркін өрескел бұзған жағдайда;
- біліктілігінің жетіспеуі салдарынан адвокаттың өз көсіптік міндетін
атқара алмайтындығы белгілі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікпен, сондай-ақ өзге де ақы төленетін қызметпен айналысқан
жағдайда;
- өз еркімен бас ... ... ... ... ... жағдайларда. Адвокаттар өз қызметін
заңгерлік консультациялар, адвокаттық кеңселер, сондай-ақ заңды тұлғаны
тіркеместен жеке дара жүзеге асырады.
Заң ... ... ... ... ... ... алқасының құрылымдық бөлшектері (филиалдары) болып табылады.
Оларды президиумдар құрады және ... ... ... ... ... ... негізінде әрекет ... ... ... ... ... ... кеңсе мекеме нысанындағы коммерциялық емесе ұйым болып
есептеледі. Оны адвокаттар материалдық, ұйымдық-құқықтық және ... ... ... ... ... ... өзге да жағдайлар жасау
мақсатымен құрылады.
Адвокаттар қызметі ... ... ... аттестациялық емтиханын тапсырған жағдайда беріледі. Ол басты,
тұрақты ... ... ... және ... ... барлық
аумағында күші болады.
Лицензияның күші мынандай жағдайларда тоқтатыла тұрады :
- адвокат мемлекеттік қызметке кірген кезеңде;
- ... ... ... ... ... мерзімдік әскери қызметте болған кезеңде;
- адвокаттық мүшелік жарналарды үнемі төлемеуі салдарынан немесе Жарғыда
қарастырылған өзге де ... ... ... алқасынан шығарылған
жағдайда.
Лицензия әділет органдарының талабы бойынша сот тәртібімен мына
жағдайларда кері қайтарылып алынуы мүмкін : ... ұйым және ... ... ... ... және өз міндеттерін әлденше ... үшін ; ... ... ... ... ... ... орындай алмайтындығынан (тек қана адвокаттар алқасының
ұсынуы бойынша).
Сот шешімімен лицензия мына жағдайларда ... ... :
- ... тәртіп бойынша адвокатты әрекет қабілеті жоқ немесе әрекет
қабілеті шектеулі деп танығанда ;
- адвокат қасақана жасаған ... үшін ... ... қайтарып алынғанда.
Адвокат лицензиясы ол Қазақстан Республикасының азаматтығынан шық-
қан кезде де күшін жояды. ... ... қол ... терминінің
заңдылығына қатысты пікірлер де орын алды. Жекелеген ... ... ... қол ... ... ... деп есептеді. Осы
еңбектің авторына мұндай түрдегі түзету елеусіз сияқты көрінеді, дегенмен
шындықтың мақсат екендігін назарға алатын болсақ, онда ... ... ... ... қол ... Егер де Қазақстан Республикасы
ҚІЖК-нің 24-бабының 3-бөлігінде орын алғанындай "қылмыстық істер бойынша
ақиқатты ... үшін ... ... ... талап ететін болсақ, онда
мақсатқа түзілімнің немесе тіпті міндеттің мағынасын беруден бас тартқан
қисынды. Құқықтық мағынасына зиян келтіре ... ... ... ... ... ... ... күтпеген қорытындыларға әкеліп соғуы мүмкін
(мәселен, шындық категориясын мақсат емес, тәсіп деп ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеудегі шындық мазмұны
туралы ғылыми пікірталастар қызығушылық туғызуда, Мәселен, И. Я. Дюрягин
қылмыстық-құқықтық баға беру объективтік шындықтың ... ... ... ... ... Н. А. ... ... адамның (органның) бағалау
қызметінің таным процесімен генетикалық ... ... ... ... ... Бағалау қызметі әрекетті бағалаумен қатар жүреді.
Сондықтан, бағалау-қылмыстық процестегі ... ... ... ... ... 60-шы жылдардың басында "материалдық шындық"
терминінің ... ... ... ... Оны қылмыстық-процессуалдық
ғылымға енгізу барысында кеңес құқығындағы шындық ұғымын буржуазиялық
құқықтағы формальды шындық ұғымынан ... ... ... айту
қажет. Осы заманғы ғылым "объективтік шындық" ұғымын жиі қолданады,
дегенмен, бұл ... ... ... және ... ... мағыналық бірлігін жалпы көпшілік мақұлдаған деп есептелінеді
[20,б.7].
Жалпы М. С. Строгович, В. В. ... С. С. ... П. ... П. С, ... М.А. ... ... ... және т.б. ғалымдардың еңбектерін ерекше айтуға болады [21].
1.4 Адам құқықтарын қорғаудың қазақстандық үлгісі
Адам құқықтарын қорғау жөніндегі заңдар осыдан тура 56 жыл ... жылы 10 ... БҰҰ Адам ... жалпыға ортақ декларациясын
қабылдаған болатын [22].
Содан бері ол өзін ... ... ... деп ... ... ... деңгейде назар аударатын басты құжаттарының
біріне айналды. Есімізде ... ... ... ... тағылған басты
айыптардың бірі адам құқықтарына нұқсан ... ... ... жүйе адам ... ... аяққа таптайтын қоғам ретінде
суреттелетін. Яғни адамдар өздерінің шынайы ... ашық ... және бір ... жүйе ... ... өкпеден қысып тұрады,
еркін пікір қудаланады, сөз бостандығы жоқ, ... ... ... көрінбейді деп жататын [23,б.322].
Тәуелсіздігіміздің бүгінгі биігінен көз салсақ сол ... ... ... пен ... адам ... жалпыға ортақ
декларациясы кеңестік кезеңде оған ... ... қол ... ... ... астам уақыт құпия ұсталып жарияланбай келген болатын. ... оның ... ... 41 ... соң ... ... ... Көп
ұзамай бұл аса маңызды құжат қазақ тіліне аударылып, 1990 жылы Мәдениет
және ... ... № 3, ... ... КСР ... ... ... кеңесі апталығының 1990 жылғы 24-сәуіріндегі 1-са-нында, Заң
газетінің 1994 ... 3 ... ... ... [24,б.8].
Декларацияның басты қағидалары мынандай –барлық адамдар өмір сүруге
құқылы, және барлық адам заң ... ... ... ... ... өзі ... көрінгені мен ал іс жүзінде орындалуы қандай қиын.
Қазақстан тәуелсіздік алған жылдарда адам ... ... ... ... ... қабылдады. Ең бастылары Ата-заңымызда бекітілді.
Қазақстан өзін құқықтық, демократиялық, зайырлы, әлеуметтік қоғам ретінде
орнықтыруға ұмтылғаны мен ол ... өзі келе ... өмір ... ... болсақ қайыршылық күй кешкен адамдарымыз ... ... ... ... ... 2001жылы елімізде
қа-ла халқының 20,4 пайызы, ауыл халқының 38 ... ... ... ... Бұл ... ... 28 пайыз немесе 4 ... ... ... жаным-шықпа деп күн көретінін ің дәлелі.Заңға емес бастыққа бағынып
үйрен-ген психология көптеген реттерде адам құқықтарын ... ... ... ... ... ... органдарында парақорлық пен жүгенсіздік, билік
орындарындағы өзім ... ... ... ... ... еленбеуі жиі кездеседі. Бұл тек Қазақстанға ғана емес әлемнің
дамыған көптеген ... әлі ... тән ... Сондай-ақ адам құқығы
мәселесі саяси ойындардың құралына ... ... ... ... ... ... адам құқығы батыстың қолындағы бір шоқпар болып шыға ... АҚШ ... ... ... ... мен ... ... бас салып бом-
балай бастағанда ондағы қарапайым адамдардың өмір сүру құқығы ешкімге ... ... Ал ... ... адам ... декларациясы бойынша
ауғанстандық үшін де , американдық үшінде, адам құқығының басты қағидасы-
өмір сүру құқығы ... емес пе еді. Адам ... ... қадаға-лауды талап
ететін басты құндылықтардың қатарында. Соның нәтижесінде ... ... ... адам мен ... құқығын және
бостандығын қорғау жүйесін одан әрі жетілдіру мақсатында Қазақстандағы адам
құқығы жөніндегі өкілетті ... ... ... ... ... жарлыққа қол қойды. Бұл әрине, оңды қадам, меніңше бұған
қосымша ... ... Адам ... ... жөніндегі комиссияның
құқықтарын да кеңейткен . ... ... ... озық ойлы ... адам
құқықтарының сақталуы маңызды мәселе болып отыр. Өйткені, әрбір адамның
еңбекке, ... ... ... ... ... яғни ... өмірлік қажеттіліктері қанағаттандырылғанда ғана адам құқығы
сақталды деп айтуға болар еді. ... ... ... ... ... мен ... орындауға тиіс міндеттері ретінде
қаралатын құжатқа айналды ... өз ... ... ... ең ... ... және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары деп жарияланған ... ... ... табылмайды. Республикамызда адам құқықтарын
қамтамасыз ету мен сақтауды бақылау үшін Қазақстан республикасы ... Адам ... ... комиссиясы құрылды. Сондай-ақ БҰҰ-ның
құрамында Адам құқықтары жөніндегі Орталық жұмыс істейді. Оның ... ... ... орналасқан. 1995 жылы БҰҰ 2004 жылға ... Адам ... оқып ... Декадасы деп жариялады. Бұл ... ... ... адам құқықтарын қорғау мәселесі ... ... ... адам құқықтарының сақталмауына және бұзылуына мынандай себептер
бар:
- әрбір адамның өз құқығын жете білмеуінен;
- азаматтардың өз құқықтарын жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... ... пәніне аз сағаттың
бөлінуі;
- кейбір заңдардың жүзеге асу механизмінің болмауы;
- мемлекеттік қызметкерлердің өз ... ... ... ... ... ... өз ... беру үшін уақыт керек екендігі
түсінікті. Сондықтанда барлық реформаның қатар жүруі маңызды. ... ... ... ... ... орны ... Олар адам құқықтары
жөніндегі қоғамдық ассоциациясы мен еліміздегі адам құқықтары ... ... ... ... Ал осы адам ... ... екенін, оның құны қанша болуы мүмкін екен деген сұраққа жауап іздеп
көрелік. Адамның бойындағы энергия қуаты мен ... онда оның құны ... ... тең ... Ал ... ... апат кезінде адам өмірі 360 мың
долларға бағаланған. Адам құқықтарымен бостандықтары туралы ... ... ... басқа өркениетті елдердің тәжірибесін ... ... ... бір ... ... ... мен ... жанында елдегі адам
құқығы мен бостандығын ... ... ... ... ... аясы
ауқымды, адам құқығы жөніндегі комиссиясын құру болып табылады. Қоғамның
өтпелі кезеңінде ... адам ... ... заңдар қызметін
үйлестіріп, олардың осал тұстарын ретке ... ... зор үміт ... ... ... ... ... өз
құқықтарын қорғау үшін жоғары билік орындарына , ... ... бас ... ... ... ... ... өздерінің
бұзылған құқықтарын қорғау үшін құқық қорғау орындарына, сотқа, адам құқығы
жөніндегі комиссияға ... ... Бұл ... ... ... ... бет ... көрсетеді.
Еліміз тәуелсіздігін алып, дүниежүзілік қауымдастық қатарына
қосылғаннан бері адам құқығына қатысты ... ... ... ... ең ... 1949 жылы қабылданған Женева конвенциясына,
қосымша хаттамаға ҚР ... ... 1993 ... 31 ... 1984 жылы ... сәби ... туралы конвенцияға ҚР-ның
жоғарғы кеңесінің 1994 ... 8 ... ... қосылды. Осы
халықаралық конвенцияға қосылып қазақстан адам ... мен ... ... ... ... ... ел ... деген ұмтылысын
бекіте түседі [28]. Адам құқығын қорғау бүгінімізге ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... ашаршылық,
зұлымат жылдары тек қазақтардың ғана емес, ... ... да ... ... қайғы-қасірет әкелгені белгілі.
1993 жылдың 14 сәуірінде осындай келеңсіз ... ... ... ... ... қорғауға бағытталған қазақстан респуб-
ликасының жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ... ... ... Бұл заң ... ... саясатының нәтижесінде құқығы бұзыл-
ған азаматтардың құқықтарын қалпына келтіруге, және оларды ... ... ... ... ... ... уақытта Қазақстанға жер аударылған
және одан ... 1 ... ... ... ... әлі жүзеге
асырылмауда. Бұған құқылық негіздердің жеткілікті дәрежеде қалыптас-
тырылмауы өзіндік қиындықтар ... ... Бас ... ... ... ... толыққанды мүшелері, сондықтан олардың азаматтық
құқықтарын қорғау маңызды мәселе болып отыр.
Өткен жылы республикамыздың ... ... ... ... адам ... қамауға алынды. Олардың ішінде 2780 әйел, ал 1004-і
жасөспірім. Өкінішке орай, қазіргі кезде ... ... ... өтеу және ... ... мекемелерінде тамақтану деңгейі
мен жалпы жағдай ... ... ... көптеген аурулар әсіресе,
көксау етек алып отыр. Бұл жағдайларды ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі қылмыс жасаған-дарды
бір қамау бөлмесінде ... ... анық ... ... жазылғаны мен , еліміздің кейбір жаза өтеу мекемелерінде
сотталғандар ауруы мен сауы бір ... ... Бұл ... ... кең ... алып келеді . Адамдардың құқықтары мен
бостандықтарын ... және ... ... 1945 жылы қабылданған
жарғысында көрсетілген. Осы ... шын ... ... ... ... ... ... ұластырып жарасымдылыққа жетуіне
тұңғыш рет ... ... ... ... еді. 1992 жылы ... көк туын көтеріп, өзге мемлекеттермен ... тең мүше ... ... ... ... ... адам ... басты игілігі екендігі, сондай-ақ ерлер мен әйелдердің тең
құқықтылығы, үлкен және ұсақ ... ... және ... ... ... үшін күш біріктіру ұстанымы алтын арқау ... ... ... да Бас ... 1948 жылы 10 ... жалпыға бірдей адам құқықтарының декларациясы ұсынбалық мазмұнда
шыққанымен, мемлекеттердің ынтымақтастығын қалыптастыруда ... сай ... ... ... ие ... келеді. Нақ осы ... ... ... ... ... әрі ... мәселені,
атап айтқанда, босқындарды мәсртебесі (1951ж), апартейд (1954ж), нәсілдік
кемсітушілікті жою туралы (1965 ж) және ... да ... ... ... ... ... Осы ... адам құқығы жөніндегі
декларацияны зүзеге асыру үшін ... ... адам ... ... және ... сондай-ақ өзінің азаматтық құқық-
тарын емін-еркін пайдалана алатындай ... ... ... ... ... ... жарғысының аса маңызды ережесі дүниежүзілік қауымдастыққа
адам құқықтарына басым көңіл ... ... және адам ... ... ... барша адамның нәсіліне, жынысына, тілі мен дініне
қарамастан құрметтеуді, ... ... ... ... ... табылады. Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы
200-тілге аударылып, көптеген ... ... ... басты мақсаты Қазақстан Конституциясынан да кең орын алған.
Әсіресе, ... « ... адам ... тең құқылы және азат
болып туады және барлық адамға ақыл-ой берілген, ... ... ... ... тиіс » ,- ... ... ... қолдау тапқандығының бір айғағы – ... ... ... тіл ... ... өмір сүруінде [31,б.6].
БҰҰ-ның бас ассамблеясының президенті Герберт Эватта «бүкіл әлемнің
миллиондаған жұртшылығы – үлкендері де , кішілері де ... осы ... ... ... алатын болады» деп сәуегейлік ... Осы ... ... ... ... ... ... жылы 50 жыл
толып, күні бүгінге дейін дүние жүзіндегі барлық елдер бұл ... ... ... ең жоғарғы пішіні ретінде бағалап, оны үлгі етіп
келеді.
Ал, әділет министрлігінде әйелдер мен ... ... ... ... ... әр түрлі республиканың ұйымы тіркелген. БҰҰ-ның
«Баланың ... ... » ... іске ... үшін ... ... ... қабылдады. Қазақстан Республикасының «ҚР халық денсаулығын
қорғау туралы» 1997 жыл, ... ... ... 1993 жыл, мүгедектерді
әлеуметтік қорғау туралы 1997 жылғы, заңдарды солардың қатарына жатқызады.
Республикамызда ... ... ... ... ... ... үшін, сондай-ақ мүгедек балаларды оқыту үшін баса көңіл бөлінеді.
Сонымен қатар, ... ... өз ... ... алу ... құқығы басқа құқықтар мен бостандықтарды іске асыру үшін негіз болып
табылады .
Сөз бостандығы-қоғамның ... ... және ... бола
алады. Ал қазақстан үшін-оның демократия жолымен алға басуының ... ... және ... ... ... ... жеткенінің
көрсеткіші болып табылады. Осындай мақсатпен БҰҰ ... ... ... ... ... он ... деп жариялаған болатын. Міне бұл
үлкен бастама. Әрине әр мемлекеттің әрбір азаматы ... ізгі ... ... ... ... нұр ... нұр ... еді. Сондай-ақ адам құқықтары
туралы білімді ... ... ... ... болады
[32,б.145].
Әрине өз құқықтары мен міндеттерін жете білген адам еш уақытта
жансақ баспауы тиіс. ... адам ... ... ... ... ... өмір ... бай-қуат тұрмыс кешуіне, ... ... ... ... ... ... алдына
қойған асыл мұраты. Ендеше, әрбір азаматтың экономикалық, ... және ... да жеке ... ... пайдалана алатындай ахуал
қалыптастырып, ... ... мен ... ат қосар, абырой
таластырар күн де алыс емес ... ... адам ... мен
бостандықтары құқықтың ерекше саласы ... ... ... оның
құжаттарға қосылмаған.
Қазақстан Республикасы адам және азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарын қорғау саласында ... ... ... ... ... ... адам ... мен бостандықтарын қорғау
және сақтау саласында әлем стандарттарына қол ... ... ... ... ... құқықтармен бостандықтарды жариялап қана қою
жеткіліксіз. Әрине оларды іс жүзінде асыру өте күрделі міндет .
Қазіргі ... адам ... ... және бір ... енді
ғана сезініп, оларды қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саладан айқын көрінуде. Сондықтан адам
құқықтарының теориясын және тәжірибесін жеке-жеке бөліп қараған ... ... іс ... асыру күрделі процедура. Қазіргі кезде еліміздің өмір
сүру деңгейі жағынан төменгі ... ... ... ... ... ... де халықаралық стандарттарға енетін кейбір әлеуметтік,
экономикалық ... ... ете ... ... Жеке тұлғаның
құқықтарын бұрын тоталитарлық режим бұзған болса қазіргі кезде ... ... ... және ... жапа ... отыр.
Тәжірибеден аңғарғанымыз қаржылық қамтамасыз етуді қажет етпейтін
құқықтар мен бостандықтардың өзі толық қорғалып отырған жоқ. Бұл ... ... бір жәйт қай ... де ... адам ... қорғау
жүз пайызға қамтамасыз етілмеген, әр мемлекеттің өзіне тән мәселелері бар.
Құқықтарды қамтамасыз етуде ... ... ... ... ... ... ... тұрақсыздық криминогендік жағдайдың
шиеленісуі, сыбайлас ... ... ... өту кезеңіндегі
қиындықтар және өзге де ... ... ... Адам ... ... теңсіздіктермен әділетсіздіктердің көрінісі негізінде қыспаққа
алынады. Дәлірек ... адам ... мен ... ... ... ... әлеуметтік орта қалыптасқан. Құқық бар , ал құн-
дылық жоқ заң бар, ал оның ... ... ... ... ... нашарлап, жылдан жылға халықтың жоғарғы білім алу,
медициналық көмекті пайдалану, ... ... үй мен ... ... ... ... ... барады. Бұл жағдай қоғамның өте
бай және өте кедей, санаттарының пайда болуы мен шиеленісе түсуде. Қазіргі
кездегі ... ... ... ... ... ... ... аталған құқықтарға өмірлік мазмұн беру. Әрине, оны ... өте ... іс, ... ... ... ... ... жоғары
дәрежеде материалдық тұрғыдан қамтамасыз етуге мүмкіндік жоқ. Заң ... ... ең ... ... ... нормалары адамға өркениетті әлемнің өлімдері бойынша өмір
сүруге мүмкіндік беруі керек. Құқықтық ... ... ... ... ... және ... функциясын жүзеге асыру үшін институттар
қамтамасыз етілуі тиіс. Бұл механизмдер мен ... әр ... ... ... яғни олар ... ... өзгеруіне
қарай икемделіп отыруы керек. Әдетте тәжірибеде адам құқықтарын қорғаудың
алуан түрлі органдар ... меп ... ... ... Бұл ... ... ... өмір сүре алмайды.
Олар конституциялық соттар ( Испания, Италия, Ресей, Германия): Конститу-
ция кеңесі ... ... сот АҚШ; ... ... ... ... соттар, жалпы юрисдикциялық соттар, омбудсмендар Франция,
Польша, Ұлыбритания, медиатар-делдал Франция, міне адам ... ... ... ... ... ... ... осындай.
1948 жылдың желтоқсанында адам құқықтарының жалпыға бірдей декла-
рациясын ... адам ... ... ... ... ... институтын және процедураларын жақсарту оларды іс жүзінде асыру
және қорғау шаралары енгізілді. Осы жолдағы ... ... ... адам ... мен бостандықтарын жеткілікті дәрежеде қамтамасыз
етусіз және қорғаусыз демократияға, құқықтық мемлекет құруға қол жеткізудің
мүмкін ... ... ... Адам құқықтарының жай-күйі әр мемлекетте
адам және мемлекет қарым қатынасы қағидасының сақталуына ... ... ... бұл ... ... ... енгізу. Құқықтарды
қорғаудың механизімін қалыптастыру құқықтық ... жай ... ... ... ... ... ... қорғау механизмі мынандай шараларды қамтиды :
- Конституциялық бақылау;
- соттық қорғау;
- қорғаудың әкімшілік-құқықтық формалары;
- қорғаудың ... емес ... ... емес құқық қорғау ұйымдарының қызметі.
Жоғарыда аталған адам және ... ... ... ... ... әр ... ... біздің елімізде де қолданылады.
Президент мемлекеттік реттеудің барлық тетіктеріне, атап айтқанда
құқық қорғау, ... ... ... және т.б. ішкі ... ... ол ... және жауапты әрекеттер жасауға міндетті болып табылады.
Бұл адам және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... ... ... әр ... формалары мен күрес ,
мемлекеттік тәртіпті сақтау режимдерін қамтамасыз ету ... ... ... ... аңғартады. Тарихи әділеттілікті және заңдылықты
қалпына келтіру тұрғысындағы 1991 жылғы 12 желтоқсандағы «Қазақстанда ... 17-18 ... ... ... үшін ... ... ақтау жөніндегі » Президент жарлығы мен 1993 жылғы 14 сәуірдегі
«жаппай саяси репрессия құрбандарын ақтау жөніндегі» заң маңызды ... ... ... өту және ... төмендеу жағдайында
әлеуметтік-экономикалық құқықтарды жүзеге асыру бір қатар қиындықтарға
кезігіп ... ... ... ... ... асыру мақсатында
Н.Ә.Назарбаев 1999 жылы ... ... 8 ... ... ... ... және жалақыларды толық және уақытылы төлеу; шағын
несиелер беру бағдарламасын ... ... ... және орта ... дамытуға
несиелер беру; мектептерді компьютерлендіру жұмыстары; шаруа және фермалық
қожалықтар үшін ... ... ... өмір сүру ... ... жайлық құрылысты жүргізу; ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. Бұл тапсырмалардың орындалуын мемлекет
басшысы ылғи да бақылап отырады.
Мемлекет басшысының ... ... бірі ... ... ... кәсіпкерлік қызметіне кепілдік беруі және осы
бостандықты қамтамасыз етуі. Өйткені азаматтардың бұл ... ... ... ... қатынастарға шығаратын санат болып табылады.
Қазақстан Республикасы Президенті адам және азаматтардың құқықтары
мен бостандықтарын қорғаудың ... ... өз ... адам ... ... ... болатын. Ол мәртебесі жағынан консультативті
кеңесші орган болып ... Оның ... ... ... ... ... кеңесшісі жүзеге асырады. Бұл комиссияның
негізгі мақсаты Президенттің адам ... ... ету ... ... асыруға ықпал жасауға, адам құқықтары мен бостандықтарын
қорғау және қамтамасыз ету механизмін жетілдіріп,жақсартуға көмектесу ... ... ... ... ... Президентіне және
тікелей комиссияға жіберілген адам құқықтары мен бостандықтары жөніндегі
үндеулерді қарау, адам ... мен ... ... ... арнайы
баяндамаларды құрастыру, адам құқықтарын қорғау ... ... ... жасау. Қазақстан мүдделеріне қатысты адам құқықтары
жөніндегі халықаралық құқықтық құжаттар ... ... ... ... ... адам құқықтары бойынша мамандандырылған
халықаралық ұйымдардың жұмыстарына қатысу енеді.
Сонымен ... адам ... ... комиссия ережеде бекітілген
мақсат міндеттерін тиімді атқаруда. Десек те, жекелеген адамдардың конститу-
циялық ... мен ... ... ... ... ... іс
шаралар ұйымдастыра алмай отыр. Өйткені комиссия адам құқықтары ... ... ... ... ... ... ... технологияларды енгізу мен ғана шектеліп қалуда. Сондықтан да
келешекте комиссияның осы бағыттағы ... ... ... ... ... ... жалпы негізде қорғау қызметі мен бірге жекелеген адам
құқықтарын қалпына келтіру, ... ... ... де ... ... жөн ... таңда Қазақстанда омбудсмен институтын ... ... бірі ... ... ... адам құқықтарын қорғау, арыз,
өтініштерді қарау, құқықтар бұзылған жағдайда қалпына ... ... ... ... ... біздің елімізде адам құқықтарын
қамтамасыз етудің бірден бір әрекеттің тетігі болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... бұзылған құқықтар жөніндегі арыз шағымдарды ... ... күші жоқ ... беретін тәуелсіз лауазымды тұлға. ... ... ... ... ... ... емес. Ал ол ... ... ... ету және ... ... жаңа ... ... енгізуге қуатты серпін бере алады. Бұл қажеттелікті қазіргі таңда
жұртшылықтың барлығы да ... ... Адам ... ... ... мың ... басында Омбудсмен институтын қолдану құқықтық
мемлекет құрудағы нық ... бірі ... ... - адам құқықтары жөніндегі өкіл-адам және азаматтардың
құқықтары мен бостандықтарының сақталуын ... ... ... ... ... өзге ұйымдар мен лауазымды тұлғалардың
шешімдері мен әрекеттері ... ... арыз ... ... ... құзыретті және бұзылған құқықтарды қалпына келтіру
жөнінде шаралар қабылдауға міндетті лауазымды тұлға. ... ... ... ... жүзеге асыру үшін оны адам ... ... ... ... ... жөн ... ұсыныстар айтылып жүр.
Әрине мемлекеттің заң шығарушы органы ретіндегі беделді омбудсмен
институтын дамыту үшін жеткілікті ... ... Оны ... ... ... жүрген тағы бірнеше түрлері бар, соның ішінде халық
сайлауы арқылы өз алдына ... ... ... қалыптастыру, үкімет органы
жанынан құру және т.б. Десек те, бұл ... ... ... етуін тек
қалыптастыру формасы шешпейді, ол әр мемлекеттің саяси белсенділігіне
демократиялық ... және ... да ... ... ... сот органдарының баламасы түріндегі бей ресми ұйым десе ... ... ол ... ... ... . Ол ... мүдделі емес үшінші
жақ және өз өкілеттік шеңберінде азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... арыздар бойынша ... ... ... ... ... ... ... жақсарту және бұзылған құқықтарды қалпына келтіру мақсатында
тергеу ... ... іс ... ... ... ұсына алады және анықталған деректерді ... ... . ... сот, ... ... ... ... олардың қызметін
толықтырып отырады.
Бұл институттың тиімді қызмет етуі үшін мемлекетте ... ... ... ... ... ... ... ол тек шынайы
демокра-тиялық саяси плюрализмді зиялы ... ... ... ... ... Сонымен қатар омбудсменның мемлекеттік ... ... ... ... ... ... түрде бекітілуі тиіс сонда
ғана белгілі бір ... ... ... ... омбудсмен қызметін
жүзеге асырушы тұлғаның жеке қасиеттері де бұл қызметтің ... ... ... ... қоймайды. Ол саяси белсенділіктен бас ... ... ... ... ... және заңдылық қағидаларын басшылыққа алуы
тиіс. Шетел мемлекеттерінің ... көз ... ... ... шығарушылық белсенділігіне ие болмайды, ол заң шығару процесінде жанама
түрде әсер етеді. Яғни ... ... мен ... жай ... ... бір рет ... ... және заң шығарушы орган алдында
баяндама жасайды . Баяндама да ол заңдылықтың барысы жөнінде өз ... ... ... ... ... ... ешкімнің қол
сұқпаушылығы болып табылады. Қылмыстық және әкімшілік қудалаудан шектеу
омбудсменның мемлекеттік ... мен ... ... ... анықтауға бағытталған заңды әрекеттеріне қарсы ... ... ... ... ... ... ... демократиялық
тұрғыдан қайтарудың барлық әдістері мен тәсілдерін орнықтыруда. Бұл жаңашыл
реформалардың нәтыжелері сол жаңа тәсілді ... ... еркі ... ... 1998 жылы ҚР Үкіметі мен ОБСЕ-адам құқықтары ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық Омбудсмен
институтын енгізу жөніндегі меморандумға қол қою кеңінен мақұлданды. ... ұйым ... жыл ... бұл ... ... ... атсалысып келеді.
Адам құқықтары жөніндегі өкілдік ұйымды Қазақстанның құқықтық
жүйесіне енгізу үшін тек заң ... ғана ... ... ... керек, яғни қолданыстағы заңдарға өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... омбудмсмен институтын
енгізу негізгі түйіні шешіліп қойылған мәселенің бірі. Уәкіл мекемесі ... ... ... Осы ... ішінде ұлттық құқық ... ... ... ... рөлі ... уәкілдің мәрте-
бесі мен құзыреті өзгерген . Мемлекет басшысының адамның және ... ... мен ... ... ... одан ... ... 2004 жылы 29 қарашадағы жарлығы мен омбудсменнің құқық
қорғаушылық өкілеттігі ... ... ... ... ... сот актілерінің заңдылығын
тексеру жөніндегі өтініш пен жүгіну, ... ... ... және лауазымды адамдарды қылмыстық азаматтық, және ... ... ... өтініштер жіберу секілді жаңа міндеттер
енгізілген. ... ... ... ... ... саны ... Бір жыл ... жазбаша және ауызша щағым түсіпті. Қазақстан Республикасының, ТМД
елдері және ... 2171 ... ... ... ... ... ... сұрау салуы және ... ... ... шара ... болған. Ал уәкілдің араласуы мен оң ... ... саны 2 есе ... ... ... 117 іс оң ... ... жағдайларда адам құқықтарын бұзу ... ... ... ... ... ... жерде адам құқықтарын бұзған лауазым
иелерінің ... ... ... ... Адам ... ... ... өкілдері аймақтарда жұмыс жүргізген. ... ... ... ... ... ... және Қарағанды
облыстарында болып, ... ... ... ... ... ... ... уәкіл жанындағы үкіметтік емес ... ... ... ... әлеуметтік нашар қорғалған топтарын
қорғау жөнінде секциялар құрылды.
Қазақстандағы адам құқықтары жөніндегі уәкіл Болат Байқадамовпен
әңгіме ... ... ... ... ... ... ... заң жобасының Парламентте талқыланып жатқандығын айтты. Осыған ... ... ... ... ... ... білдірді. Өз
кезегінде Болат Байқадамов еліміздегі омбудсмен институтының ... ... ... сипаттап, мекеме жұмысының ... мен ... ... үш жылда жасалған іс-шаралардың
нәтижесіне баға ... ... ... ... адам ... ... ... сот
процесіне қатысуы және сол кезде адам құқықтарын бұзу ... ... ... түркиялық мейманның ерекше қызығушылығын туғызды. ... ... ... ... ... іс ... және ... іс
жүргізу кодекстеріне өзгертулер мен толықтырулар енгізу ... ... ... ... ... құжат адам құқықтары жөніндегі
уәкілдің сот ... ... ... және ... ... ... ... тексеру жөнінде өзінен жоғары тұрған сотқа немесе прокуратураға
шағым түсіру үшін заңнамалық ... ... адам ... ... ... атап ... ... және
Түркия азаматтарының құқықтарын бұзу оқиғаларын қарау және түркі дүниесі
елдері омбудсмен ... ... ... ... ... ... қажеттігін назардан тыс қалдырмады. Сондай-ақ
Елбасы Жолдауында «Қазақстанда адам құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз
ету саласында ... ... ... ... ... қол ... Адам
құқықтары жөніндегі уәкіл институты құрылды» дей келе, елімізді одан әрі
жаңарту мен ... ... ... ... Осы ... Адам ... жөніндегі мекеменің жұмыс істеу тәсілі,
міндеті туралы Уәкіл Болат Байқадамовтың пікірі Адам ... ... ... ... ... саласы лауазымды тұлғалардың ... ... ... мен ... ... ... құқықтары мен бостандықтарын бұзу немесе кемсіту ... ... ... Осы орайда Уәкіл адам ... ... ... қандай шаралар қолдана алады деген сұрақтарға ... ... ... мен ... қажетті мәліметтерге байланысты сұрау
салу, мемлекеттік органдар ... және ... да ... ... ... ұсынымдар мен өтінімдерді дайындау
қазақстандық ... ... ... ... ... ... аталған
ұсынымдар адам құқықтарының бұзылуына жол берген лауазымды тұлғаға ... ... ... Онда ... аталған лауазымды тұлға
немесе мемлекеттік орган жіберген кемшіліктерін түзеу үшін қандай ... ... ... ... алған лауазымды тұлға оны бір ... ... ... хабарлауға міндетті. Егер ол ұсынымды қараудан бас
тартқан жағдайда өзінің шешімін нақты дәлелдермен негіздеу қажет. ... ... ... ... ... адам ... бұзған лауазысмды
тұлғаға қатысты тәртіптік немесе әкімшілік іс, яки қылмыстық іс ... және ... әрі ... ... орнын толықтыруға
байланысты шаралар қолдану туралы өтініш-талап пен ... ... ... ... ... істі қарау кезінде қатысу құқығына ие болды,
сондай-ақ заңдық күшіне енген ... ... ... ... ... сотқа немес прокуратураға жүгіне алады. адам құқықтары жөніндегі
мекеме өзінің осы құқығын қалай іске ... ... ... ... ... ... сіз атап өткен мүмкіншіліктері
Қазақстан Республикасының ... ... ... ғана ... ... яғни ... ... толықтырулар негізілуі қажет.
Осыған байланысты ҚР ... ... мен ... мекеме « Адам құқықтары
жөніндегі уәкілдің қызметін қамтамасыз ету ... ... ... ... заңнамалық актілеріне толықтырулар енгізу туралы»
заң жобасын әзірледі. Заң жобасы сот әділдігін ... ... ... ... ... және ... өтініш-талаптарын қараудың
арнайы тәртібін, уәкілдің сот ... ... мен ... Ал ... ... ... ... кеңейту туралы
Президенттің жарлығы азаматтардан келіп түсетін өтініштердің ... ... ... ... сол ... ... ... мен жұртшылық тарапынан болсын құқық қорғау ... ... ... ... ... Мәселен 2005 жылдың І-тоқсанында ... ... ... жеке және ... ... мен 2494 ... Мекемеге 882, оның ішінде 704 жазбаша және 178 ауызша өтініш
келіп түсті. Бұл көрсеткіштерді ... ... ... болсақ, 2004
жылы мекемеге 2171 адам хабарласты, оның 1156-сы жазбаша және 358-і ... осы ... ... ... ... онда 2005 жылы ... мекемеге үш
мыңнан астам өтініш келіп түсуі мүмкін.
Өтініштер санының өсуімен қатар оң шешілген өтініштердің салмағы арта
түсті. ... іске ... 177 ... (25,14%) 63-і ... ... бұзу ... ... 60-ы бойынша өтініш берушілердің
талап-тілектері қанағаттандырылды, 45-і бойынша ... әлі ... ... ... әсер ... адам құқықтарының бұзылуы туралы
шағымдар жөнінде Қазақстан Республикасының Үкіметіне ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының заңы ... ... ... ... құқықтарының бұзылуы туралы,
Астана қаласының әкіміне нарықтық бағаларға сай ... ... ... ... мұқтажына тұрғын үйлерді бұзуға байланысты төленетін
өтемақы мәселелері жөнінде, сондай-ақ Арқалық қаласының ... ... ... қоныстанушылардың иелері тастап кеткен пәтерлерге
қоныстандырып, ал енді сот шешімдеріне сәйкес оларды осы ... ... ... ... құқытарының бұзылуы туралы өтіні штер
жіберілді. Сондай-ақ Қазақстанда адамдардың ... ... жиі ... сұраққа уәкіл былай деп жауап берген болатын.
Бұл сұраққа жауап ... ... ең ... мынаған тоқтағым келеді, адам
құқықтары кез келген мемлекетте бұзылады, бұл жерде мәселе рның бұзылу
бұзылмауында ... оның ... ... ... ... байланысты,
Өйткені Адам құқықтарының ахуалы мемлекеттің «өркениет-тілігінің» ондағы
демократияның жариялылықтық өлшемі. ... ... ... ... ... ... келсек, біздің деректер бойынша ең алдымен
экономикалық және әлеуметтік құқықтар 50 % ... ... ... 30%
төңірегінде жиі бұзылады. 2009 ... ... ... ... ... басым көпшілігі сот ... ... 31,8% –ы) , ... ... және ... ... ету
(12,9%), тұрғын үй (5,7%), құқық қорғау органдарының (12,4%), әкімдердің
және атқарушы билік органдарындағы өзге лауазымды ... (4,7%) ... ... құрап отыр. Шағымдардың көп бөлігі Алматы (17,9%),
Жамбыл (11%) ... (8,2%), ... ... (9,6%) және ... ... ал ең азы – ... ... (2,4%) және Маңғыстау
(2,3%), Ақтөбе (1,8%), Қызылорда (1,7%), Атырау (1,4%) ... ... ... ... ... мекемесінде «Қазақстандағы ұлттық
омбудсмен офисінің операциялық мүмкіндіктері» атты екі ... ... ... ... кесері өтті. Бұл жобаны қазақстандық омбудсмен
Испания және Грекия омбудсменмен ынтымақтаса іске ... Жоба ... ... есебінен қаржыландырылады. Комиссия оны жүзеге асыру
үшін 700 мың еуро бөлген. ... ... ... ... Адам ... ... Болат Байқадамов, Еуропа комиссиясының Қазақстандағы
өкілдігінің бірінші кеңесшісі ... Руа, ... және ... ... ... еліміз Парламентінің, сыртқы істер,
білім және ... ... ... және ... әлеуметтік қорғау
министрліктерінің өкілдері, сондай-ақ үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері
қатысты.
Жоба ең озық ... ... ... және ... ... омбудсменнің адам құқықтарын қорғау және қолдау жүйесіндегі
рөлін күшейтуге бағытталған. ... іске ... ... ... ... ... интернет жүйесі мен Адам
құқықтары жөніндегі уәкілдің Веб-Сайты арқылы азаматтар мен ... ... ... офисі мамандарының халықтың «әлжуаз» санаттарының
құқықтарын қорғау жөніндегі ... ... ... Адам ... уәкілдің қызметі туралы жыл сайынғы есептерді адам құқықтары
жөніндегі арнайы есептерді ... ... ... ... ... ... дамыту жолы мен шағымдарды қарау тәртібін
оңтайландыру арқылы ... ... ... ... ... ... ықпал етеді. Жобаның ұзақтылығы 11 ай. Оны іске
асыру барысында бірқатар ... ... ... ... әр ... ... ... және Қазақстандағы Адам құқықтары жөніндегі
уәкіл мекемесі дамуының ... ... екі ... ... адам ... жөніндегі уәкіл офисінің қызметкерімен басқа да мүдделі
органдар мен ұйымдардың өкілдері мен ... ... ... ... ... да бір құқық қорғаудағы ерекше басым бағыттарды
атай кетсек, өтініштерді қарау , азаматтарды қабылдау құқық бұзу орын алған
жерлерге ... тұру ... ... тәжірибемізді қорытындылай келе,
шетелдік омбудсмендердің жұмыс тәжірибесін, сондай-ақ адам ... ... ... ... ... ... ... біз өзіміздің
құқық қорғау қызметімізде алты басым бағытты айқындадық. Бұл ең алдымен
балалар, әйелдер, егде ... ... ... ... ... ... саны өз ұлт ... сияқты халықтың
әлеуметтік аз қорғалған таптарының құқықтарын қорғау.
Азаматтардың дәл осы аталған топтары ... пен ... ... ... ... ... ... өйткені мүмкіншіліктерінің шектеулігіне
және қоғамдағы әлеуметтік көзқарастарға байланысты өздерінің ... олар үшін ... ... ... ... ... ... ҚОРҒАУ
ТӘСІЛДЕРІ
2.1 Кәсіби қорғаудың теориялық іс-тәсілдерінің негіздері
1995 жылғы 30 ... ... ... ... ... ... ... қорғау
құқығы бойынша аса маңызды ережені бекітті. «Әркімнің білікті
заң көмегін алуға құқығы бар. Заңда көзделген жағдайларда заң көмегі
тегін ... ... ... ... Ал, ... 3-тарма-
ғында ұсталған, тұтқындалған, қылмыс жасады деп айып тағылған әрбір
адам сол ұсталған, ... ... айып ... ... бастап
адвокаттың (қорғаушының) көмегін пайдалануға құқылы екені айтылған.
Ақиқатына келгенде, адвокатура қылмыстық істер бойынша қорғау, аза-
маттық, әкімшілік, ... және ... да ... бойынша өкілдік ету,
азаматтардың құқықтарын, бостандықтары мен занды мүдделерін, сон-
дай-ақ заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүделерін ... мен ... ... ... заң ... өзге де түрлерін көрсету
жөніндегі қорғаушының қызметін ұйымдастырады [33].
Қазақстан Республикасының «Адвокаттық ... ... ... ... ... ... — міндетті түрде адвокаттар алқасының мүшесі
болып табылатын және осы заңмен ... ... ... ... негізде заң көмегін көрсететін Қазақстан Республикасының азаматы»
екені еске салынған [34]. Өркениетті елдерде әр отбасының дербес ... ... ... ал ... ... іс ... кезде ғана білікті
қорғаушы іздестіретініміз бар. Адвокат ... ... ... істерге
араша түсу ғана ма ? Шешілуі кәсіби заң білімін қажет ететін мәселелер
бойынша ... ... ... мен ... қорытындылар
беру де солардың құзырында ғой.
Айыпталушының қорғану құқығы — ... ... және ... ... ... ... құтылу үшін қорғану жөніндегі
кешенді субъективтік ... ... ... ... ... тек ... ғана емес, халықаралық ... да ... ... ... ... деп ... ... да ол көптеген
халықаралық-құқықтық құжатнамаларда көрініс тауып отыр. Мәселен, 1948 ... ... ... Адам ... жалпыға бірдей декларациясының 11-
бабында сотта істі ашық ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық және саяси құқық туралы халықаралық
пактіде (шартта) айып тағылған адамның ісін ... оның ... ... ... ... кепілдігі ерекше атап көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің қабыл-дануы
адвокат-қорғаушының іске араласуына ... ... ... ... Бұрын
дау-дамай тудырып, қызыл кеңірдек айтысқа душар етіп ... ... ... ... келу ... енгізілуіне байланысты біршама шешімін
тапты [35]. Дегенмен, кейбір мәселелердің әлі де басы ашылмай түр. ... ... ... іс ... ... қатысты жаңа
проблемалар туындап отыр. Жаңа заңнамада алдын ала тергеу мен анықтауда
қорғау тараптарының ... ... ... сайысушылық ұстыны ... әділ ... ... ету ... іс ... ... мен ... Сонымен «Қазақстан Республикасының ституциясына өзгерістер мең
толықтырулар енгізу туралы» ҚР заңындаа еліміз үшін бір жаңалық — әділ ... ... яғни ... ... қылмыстық сот ісін жүргізу алқасы
заседательдерінің — кәсіби емес судьялардың қатысуымен жүзеге асырылатыны
атап ... ... бәрі ... ара түсетін адамының құқығы ... ... мол ... ... қана қоймай, сонымен қатар жоғары
кәсіби шеберлікті талап етумен ... ... ... болуына үлкен
жауапкершілік артады.
Қылмыстық іс жүргізуде кәсіби ... ... және ... ... Оған жеке ... ретінде кәсіби қорғаудың жалпы ерек-шеліктері
мен өзіндік өзгешеліктерін бөліп көрсету тән. ... ... сот ... ... ... ... мен ... оның мәні мен қорғау
қасиетінен бөліп қарауға әсте болмайды. Әйтпесе, ... ... ... ... кәсіби қорғаудың болуы ақылға симайды. Қылмыстық іс бойынша
қорғауды түрлі қырынан, осы сөздің сан түрлі ... — кең ... тар ... ... іс ... ... ... іс бойынша қорғау — бұл өте елеулі ... оны ... ... ... қыл-мыснамалық, қылмыстық іс жүргізу,
криминалистік және басқа да жағынан зерттеу, ... ... ... ... ... ретінде жеке адамның немесе
топтық тұлғалардың түрлі сыртқы озбырлықтардан өздерінің табиғи ... ... ... әлеуметтік-құқықтық қатынастар жүйесі болып
саналады. Осы түрде ол қоғам өмірінің түрлі салаларында ... ... ... бір қыры — ... іс ... ... Ол мұнда кең мазмұнға ие
болады. Қылмыстық сот ісін ... ... ... ... мен еркіндігіне: жеке адамның қадір-қасиетіне, құқығына ... ... жеке ... ... үйіне, меншігіне және басқаларына қол
сұқпаушылық жағына баса назар аударылуы тиіс.
Мемлекет жәбірленуші азаматтар мен заңды тұлғалардың ... ... ... істі ... және ... ... құқықтары мен
еркіндігі кешеніне көңіл бөледі. Бұл құқықтарға қол сұқпаушылықтың негізсіз
және заңсыз бұзылуы да ғажап емес. ... ... ... үшін ... ғана ... жеке тұлғалардың құқығына кепілдік беруді көздейтін
қылмыстық сот ісін жүргізу жүйесі құрылған. ... ... ғана ... ... ... адам мен ... ... қажетті
теңгерімді қамтамасыз етеді.
Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... Десек те, тек айыпкерді ғана емес, сот ісін жүргізудің
бүкіл сатысында үдеріске қатысушының қай-қайсысын болса да ... ... ... ... жүр. ... көшсек, тек айыпталушы емес, жәбірленуші
де, куәгер де, сарапшы да, айғақ адамдар да ара ... ... ... іс ... заңы ... ... бір өкілінің ғана
емес, процеске басқа да ... ... мен ... ... ... ... ... Алайда, мұның бәрі қылмыстық іс ... кең ... сөз ... негіз бола алмайды [37].
Қорғау туралы сөздің жалпы мән-мағынасын айыптаудан, ... білу ... Дәл осы ... ... ... ... құқықтық қорғауға дейін кеңейте аламыз. Сот ісін жүргізуде қорғаудың
басты мақсаты сайысушылықты жүзеге асыру және қылмыс жасады деп ... ... ... ... ... ... ... (сезіктінің)
қорғану құқығын қамтамасыз ету қылмыстық процестің бір ұстыны, ... ... әділ ... ... ... ... туралы айтқанда, оның сайысушылық ... ... ... сайысушылық, тараптардың тең құқығы сияқты түрлі ұғымдарына назар
аударылғаны жөн. Сайысушылық ұстыны — бұл ... ... ... ... ... негіз қалаушы, басшылық бастамасы. Тараптардың тең
құқықтылығы сайысушылық қағидаты мазмұнының бір элементі десек, Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Осы кодекстің 7-бабының 11-тармағында
тараптар терминінің мәні түсіндірілген, атап ... ол сот ... пен тең ... ... ... ... ізге ... айыптаудан қорғауды жүзеге асыратын органдар мен ... ... ... оғаш жағдайға ұшырататындай, өйткені, процесске
қатысушының бәрі тараптарға ... ... олар ... тең ... жүргізуші, тергеуші, айыптаушы тараптың өкілі саналса, ал ... ... ... ... 2010 жылы осы ... ... ... сауалнама жүргізілгенде пікіртерімге қатысқандардың 74 пайызы
оларға заңнама берген өкілдік ... ... ... тек 11 ... бар ... құралдарына қанағаттанғандық білдірген, ал 29 пайызы
айыптаушы тарап пен қорғаушы тарапты ... тең ету ... деп ... ... ... 14 ... өкілдік заңды жүзеге асыруды
қамтамасыз ету жеткіліксіз ... ... ... ... ... құқық жүйесінің ерекшелігімен түсіндіріледі. Алдын ала
тергеуде қорғаушы өкілеттігін кеңейту және сот ... ... тең ... ... ... ... ... қорғауға — «айыптауды жоққа шығаруға, айыпталушының
кінәсіздігін растауға немесе оның ... ... ... іс
жүргізу әрекетінің жиынтығы деп анықтама берілген. Жалпы ... ... ... ... адамдардың құқығы мен мүддесін жақтауға
бағындырылған түрлі ... ... ... және криминалистік байланыстары жүйесі деп түсінген абзал"
Заң жүзінде бекітілген мақсаттан жүйе түзушілік ... ... ... Ал,
жүйе элементтері ретінде қорғау субъектісі, қорғау объектісі, ... ... ... ж.б. ... Осы ... ... ... байланысқа топтастырылуы мүмкін [39,б.156].
Қылмыстық процесс теориясында қорғауды түрлерге ... ... ... Нысандық және материалдық қорғау дәстүрлі бөлініске
жатады. Сотталушы, сот, прокурор, ж.б. ... ... ... Ал, қорғаушы атқаратын қорғау ісі формальды атанып келді.
Әйтсе де, бұлай бөлушілік сыпайылыққа жата ... ... ... да ... мазмұн барын кім теріске шығара алады.
Айыптау мен ...... ... ... ... ... ... қылмыстық іс қаралмайды, сондықтан бұл екеуі заңда қатаң
түрде өз орнын табуы тиіс.
Егер ... ... ... іс ... ... заң ... ... уәзіптің (функцияның) үш мүшелі
құрылымын ұстанғанын айыру ... ... ... іс ... ... 2, 15, 16, 34, ... істі шешу сот, қылмыстық процесті
жүргізуші орган арқылы жүзеге асатынын байқаймыз. Бұл ... сот, ... ала ... үкім және ... ... ... ... Ал,
осы баптың 10-тармағында қылмыстық процесті жүргізуші орган сот екені,
сондай-ақ қылмыстық іс ... істі ... ... ... ... прокурор,
тергеуші, анықтау органы, анықтаушы белсенді түрде атқаратыны айтылған.
Сондай-ақ 13 және ... ... мен ... ... ... ... ... — қылмыс жасады деп сезік келтірілген адамдардың
құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... қылмыстың ізге түсуге ұшыраған адамдарды ақтау
мақсатында қорғау торабы ... ... іс ... ... екеніне көз
жеткіземіз. Функция заңы дегенде белгілі бір субъектілердің заңды түрде
бекітілген мақсаттарды ... ... іс ... ... түсінеміз. Екі
функцияны бір қауызға сиғызу бүкіл қызметке кері әсерін тигізетіні сөзсіз.
Заң шығарушылар тексерушіні айыптау тарапына қосады да, сонымен ... бұл ... ... істі шешу қызметінің элементі ... ал ... өзі ... ... іс ... ... 37, 38-
баптары негізінде қылмыстық ізге түсуді тоқтату болып табылады. ... ... ... ізге ... ... асырмауға мүмкіндік туғызатын мән-жайлар
туралы түсінік ... Оның ... сот, ... сондай-ақ
прокурордың келісімімен тергеуші немесе анықтау органы тиісті жағдаяттар
болған кезде кодексте көзделген ... ... ... адамды
қылмыстық жауаптылықтан босата отырып, қылмыстық істі қысқартуға құқылы
екені айтылған. Ал осы ... ... істі ... егер ... ... жәбірленуші қарсылық білдірсе, жол берілмейді. Мұндай
жағдайда істі одан әрі ... ... ... жалғастырылады.
Тергеуші қылмыстық ізге түсу органының өкілі ретінде айыптау қызметін
жақтайды, өйткені, ол әу ... ... ... адамды іздестірумен
айналысты ғой. Инквизициялық процестегі оның басты кемшілігі қызметті
араластыруы, ... ... әділ сот ... үшін адам ... ... ... ... Айыпталушы терезесі тең тарап ... ... ... ... объектісі ғана. Американың қылмыстық іс
процесінде ... ... ... адам баласына әлі толық белгілі
бола қоймаған жайлар ... ... ... ... ... ал ... ... қауіп-қатер туындауы ғажап ... ... ... ... әсер ете ... ... да, ... одан ауытқи қою қиынға соғады.
Екінші ... ... ... ... ете елеулі. Ақпараттың
жинақталуына қарай шешім қабылдаушы болжамдау ... ... одан әрі ... жіті қадағалайды. Ақпараттың жинақталуы мен
бағалануы тергеудегі іске ықпал етуі тиіс.
Қылмыстық іс проблемасын шешудің екі жолы бары ... ... ...... істі шешу ... саналатын тергеуді орындайды, ал
прокурор — айыптау тарабын ұсынады, мұндай жағдайда сот қадағалау қызметін
атқармақ. Тергеуші ... ... ... да, ... да ... істі ... зерттеумен айналысады. Тергеуші мен прокурордың мәртебесі өзгермеген
жағдайда алдын ала тергеуде бәсеке қағидатын толық қолдануды ... ... ... мен ... тән ... іс ... жағдайы дәл сол
қалпында қолдануға келмейді, өйткені, ... сот ісін ... ... ... қол ... ... ... «тергеуші — қорғау ... ... ... ... ... ... ... келгенде тергеуші
мына негіздерде қорғаушы қызметін жүзеге асыра алмайды. Біріншіден, бір-
біріне ... ... екі ... бір ... ... ... Екіншіден, қорғау қызметі, қорғау, айыпкердің қорғану құқығы және
айыпталушының ... ... ... ету ұғымдарын ажырата білу қажет.
Үшіншіден, тергеушінің ... ... ... ... ... ... ... субъектісі ретінде мойындауға,
дәйектеуте болмайды, өйткені, қызметтің бұл ... ... мен ... шешу ... ... ... болып табылады. Демек, Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... атап
көрсетілгеніндей, сот, прокуратура, тергеуші, анықтаушы істі дұрыс шешуге
қажетті және жеткілікті мән-жайларды ... ... және ... ... үшін ... көзделген барлық шараларды қолдануға міндетті. Сот
тараптардың пікірімен байланысты емес және өз бастамашылығымен қылмыстық ... ... ... үшін ... шаралар жасауға құқылы. Қылмыстық
процесті ... ... ... ... де, ... да, сондай-
ақ оның жауаптылығы мен жазасын және ауырлататын мән-жайларды іс бойынша
дәлелдейді. Бұл талаптардың барлығы іс ... ... ... ... ... ... ... бағындырылған [40,б.96].
Кәсіби қорғау қылмыстық іс бойынша қорғаудың алуан түрлілігі ... ... да оған ... жататын бүкіл белгі тән сонымен бірге
ол ерекше қасиетімен танылады.
Біріншіден, қорғау ісін атқаратын субъект — ... ... ҚР ... ... ... заңында атап көрсетілгеніндей,
жоғары білімі бар, заңгер мамандығы бойынша жұмыс өтілі екі жылдан кем емес
және ... ... ... асыру құқығына лицензия алған адам адвокат
бола алады. Ал Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 70-бабында қорғаушы заңда
белгіленген тәртіппен ... мен ... ... мен мүдделерін
қорғауды жүзеге асыратын және оларға заң көрсететін адам екені ... ... ... ... көзделсе, шетелдік адвокаттарға зандарда
белгіленген тәртіппен іске қорғаушы ретінде ... жол ... ... ... ... ... асыратын іс жүргізу
тәртібі екінші бір қорғаушы қызметінің іс жүргізу тәртібінен мүлдем өзгеше
болады. ... осы ... ... ... ... сот
процесінің тиісті сатысында міндетті ... ... ... ... ... ол туралы адвокаттардын кәсіптік ұйымы үшін ... ... Ал, ... ... үшін мұндай мүмкіншілік қарастырыл-маған.
Үшіншіден, адвокатқа құқық пен міндет ... тән. ... ... ... ... ... қорғаудан бас тартуға , құқығы жоқ,
ал бұл бейкәсіби қорғаушы үшін ... ... ... үшін қорғауды жүзеге
асыру кәсіби міндет, кәсіби борыш ... ... , одан бас ... жоқ. « ... ... ... жоқ » демекші, мұндай бола қалса, бұл
іс жүргізуге келтірілген нұқсан ғана емес, ерекше тәртіппен ... ... ... ... ... ... мәртебесінің ерекшеліктері
бар. Мысалы, «Адвокаттық қызмет ... ... ... ... ... ... кәсіби мінез-құлық «нормалары, тәртіптік
жауапкершілігі және басқалары туралы ережелер ... ... ... ... — бұл адвокат-қорғаушының заңда белгіленген
тәртіппен айыпталушылардың, сезіктілердің құқықтары мен мүдделерін ... ... және ... заң ... ... деп түсінген ләзім.
Қылмыстық істер бойынша іс жүргізудің заңда белгіленген тәртібі адамды ... ... ... мен ... ... ... ... заңсыз шектеуден қорғауды, кінәсіз адам заңсыз ай-ыпталған
немесе сотталған жағдайда — оны дереу және ... ... ... ... заңдылық пен құқық тәртібін нығайтуға, қылмыстың алдын алуға,
құқықты құрметтеу көзқарасын қалыптастыруға жәрдемдесуі тиіс. Ал енді ... ... ... реттеу тетігі қандай?
Жаңа Қылмыстық іс жүргізу кодексі қабылданғанына ... ... ... ... ... ... әлі де ... шешіл-меген
мәселелер баршылық. Бұлар норма мен процесті талдау және іске ... ... ... ... ... ... ... дәрежесіне қарай
қорғау міндетті және ... деп ... ... немесе
айыпталушы кәмелетке толмағандар, дене немесе психикалық кемістігінен
өзінің қорғану құқығын өз ... ... ... алмайтындар үшін міңдетгі
қорғау ұйымдастырылады.
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 72-бабында адвокаттың сотқа ... ... және ... ... ... сезікті немесе айыпталушы, олардың заңды өкілдері, сондай-
ақ ... ... ... немесе келісімімен басқа да адамдар
шақырады. Сезіктінің, айыпталушының тілегі ... ... істі ... да ... ... ... етуі ... Жоғарыда бұл үшін
міндетті қаулы шығарылатынын айтқан болатынбыз. Кодекстің 71-бабының ... ... ... ... ... ... ету ... 72-баптың 3,4-тармақтарында қор-ғаушыны тағайындау тәртібі сөз болады.
Ұстау немесе күзетпен ұстау ... егер ... ... ... ... ... келуі жиырма төрт сағаттың ішінде немесе ұзақ
мерзім (кемінде бес тәулік) мүмкін болмаса, қылмыстық ізге түсуді ... ... ... ... айыпталушыға басқа қорғаушы шақыруды
ұсынады, ал одан бас ... ... ... ... ... ... оның ... бөлімшелері арқылы тағайындауға шаралар
қолданылады.
Қорғаушы қылмыстық процесті жүргізуші органға ... ... ... жеке ... куәландыратын құжаттарды (жеке куәлік) және тиісті
жағдайларда: ... ... ... ... пен заң
консультациясының адвокатқа аталған іске қатысу құқығын білдіретін ордерін
немесе ... ... ... тең құжатты ұсынады. Сезікті немесе айыпталушы
іс жүргізудің кез келген сәтінде қорғаушыдан бас ... ... бұл ... ... өз ... жүзеге асыру ниетін білдіреді. Осы орайда
қорғаушыдан бас ... ... ... ... ... ... не ... отырған кезде ғана жол беріледі. Ал, заңгерлік көмекке ақы төлеу
үшін қаражаттың жоқтығы себеп бола ... Бас ... ... ... ... тиісті тергеу не сот ... ... ... ... ... ... құқық пен міндет ерекше
орын алады. Қорғаушының өкілеттігі туралы ауызға алсақ, қорғаушы ... ... оның ... ... ... ... ... мүдделеріне қарсы қандай да
болмасын әрекет жасауға және оған тиесілі құқықтарды ... ... ... ... адамның айқындамасына қарамастан оның
қылмысқа қатысын және оны ... ... ... ... жәбірленушімен татуласқандығы туралы мәлімдеуге, азаматтық талапты
мойындауға, қорғауындағы адам берген шағымдар мен ... ... ... заңгерлік көмек көрсетуге өтініш білдіруге және оны жүзеге
асыруына байланысты өзіне белгілі болған мәліметтерді ... ... ... ... ... қорғау криминалистік әдіс-тәсілдер объектісі
екендігі туралы.
Криминалистік қасиетке ие кәсіби қорғау, шын мәнінде, тек ... қана ... ... бірге криминалистік зерттеу объектісі де болуы
тиіс, Күні кешеге дейін ... ... ... ... ... ... іс ... қызметінің мазмұны элементі ретінде
зерттеліп келгені белгілі. Ал, криминалистикада ... ... ... ... ... Бүгінде қорғау рөлі артып, сайысушылық
ұстыны әрекеті кеңеюіне байланысты кәсіби қорғау ... ... ... ... ... күн тәртібіне қойылып отыр [41,б.56].
Мүлдем соны жағдайда қорғау жөніндегі қызметті ұйымдастыру про-блемасы
көкейкесті саналуда. Мұның өзі жағдайға сай ... ... ... ... ... жасау және қолдану арқылы түтенделді деп қаншама
айтқанымызбен қылмыстық іс жүргізу заңнамасы оны қолдану кезінде ... ... ... байыбына бара бермейтіні ақиқат. Бұл адвокат -қорғаушы
қызметіне де тән, ... оның ... ... ... ... ... және ... нормалармен реттеледі. Осыған байланысты адвокаттың
тәртіптің қай түрін таңдарын білмей ... ... ... жиі ... ... ... ... криминалистік тактика бойынша
тиісті дайындығы ... ол ... ... ... ... ұсынымды өз бетінше бірден қолдана алмайды.
Қылмыстық процесс ... ... ... ... еске ... ... оның мәні мен мазмұны ашылмаған. Ал зерттеу болса, іс
жүргізу нормасын іске ... оның ... ... ғана атқарылған.
Алайда, қорғаудың қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі болып табылады. Қорғаушының қылмыстық
іс жүргізу қызметі проблемасын, процеске қатысушының құқықтық ... ... ... ету ... ... зерттегендер
арасында К. Бегалиев, Ғ. Елемесов, Л. ... Б. ... ... Г. ... М. ... ... ғалымдар бар. Бұлар қылмыстық
процеске қатысқан адамдардың, соның ... ... ... ету, ... қорғану құқығына, қорғаушының қылмыстық процесс
сатыларындағы қызметіне, адвокат-қорғаушы қызметінің ... ... ... ... аудара білді. А. Торянников
болса, қорғаушының қалау-тілек және шағым әкелуге мәлімдемесі мәселелеріне
зер салды. Авторлар ... ... орай ... қорғау тактикасы
проблемаларын ашуға бір табан жақындады. Я. Аврах ... ... ... элементтерін атап көрсетсе, И. Либус, А. Бойков
сияқты ғалымдар қорғаушы ... ... ... ... ... ... таддап берді. Т. Варфоломеева, А. Воробьев,
В. ... ... ... ... айқындау үшін сарыла
еңбек етті [42,б.432].
Қорғау мәселелері бойынша ғылым және оқу ... көп ... ... іс ... әдебиеттерінде қорғау тактикасы түсінігі,
оның мазмұны мен құрылымы қандай деген сұраққа тұшымды жауап беріле қойған
жоқ. ... ... ... ... мен сот ... ... ... жасау адвокат қызметі мазмұнының көптеген
проблемасын алға ... ... ... ... ... мен шарттарының өзіндік ... ... ала ... ... Сондықтан да қорғау тактикасының ... оның ... ... ... ... қорғаудың
әдеттегідей ахуалын табу және ... ... ... ... және ... ... тактикалық ұсынымдар жасау қажет. Қорғау
тактикасын ... ... ... ... тактикасы түсінігі мәселесін
айқындау деген сөз.
Қылмысты ашу жөніндегі қызметтің тактикалық тұрғысы кримина-листиканың
дербес ... ... ... ... Ең ... ... жол») терминін түсініп алуымыз керек. Орыс тілінде бұл сөз үш
мағынаны ... Атап ... 1. ... ... ... ... ... (соғысқа) әзірлік және оны жүргізу теориясы мен тәжіри-бесі. 2.
соғысқа, ... ... ... мен ... жалпы жоспары. 3.
ауыспалы мағынада: алға қойылған мақсатқа жету құралдары мен тәсілдерінің
жиынтығы. ... ... ... рет ... ... ... ... сөзі арқылы пайда болды. Кейін бұл терминология түсінік ... және ... ... ... ... ... қолданыла бастады.
Дей тұрғанмен стратегия мен тактика құрылымында өзгеріссіз қалып отыр. Егер
стратегия — қимыл ... ... ...... ... ... Нақтырақ айтсақ, стратегия бұл қызмет тәсілі, ал ... ... ... жеке ... бағынатын кейбір қызмет жиынтығын жүзеге
асырса, жеке мақсатқа бағынған қимыл тәсілі тактика болады. ... ... ... мен ... ... ... Қызметтің
бұдан кейінгі танымдық сатылары: ағымдағы ақпаратты ... ... ... шешім қабылдау, іс-қимыл, нәтижені тексеру және іс-әрекетті түзету
стратегияға да, тактикаға да тән, дегенмен тактика іс-қимылына ... ... ... ... анықтама берілген.
Әсіресе, Р.Белкиннің: «Криминалистік тактика — бұл ... ... ... ... ... ... ала және сот тергеуін ... ... ... ... мен ... мүмкіндік туғызатын себептер мен
жағдайларды белгілеу, сот зерттелуін жүзеге ... ... ... айқындау және дәлелдемелер жинау мен зерттеуге бағытталған ... және ... ... ... ... көпшілік жақтауда.
Криминалистика (тергеу) тактикасы туралы басқа да ... ... А. ... В. Комиссаров ж.б. қылмыстық іс ... ... ... ... десе, Р. Белкин, Е. Жақышев, Е. ... ... бір топ ... ... ... ... ... тактикасының ерекшелігі — ол тергеуде де, сотта да
пайдаланылады, Сайып келгенде, кәсіби қорғаудың ... ... ... ... орай келісілген ғылыми проблема ... ... ... ... мен ... ... зерттеу әдістерінің
қолданылуы, қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... Тоқсан ауыз сөздің тобықтай ... ... ... тактикасы екі ғылымның — қылмыстық процесс пен
криминалистиканың кешенді зерттеу объектісі болып табылады.
Криминалистика пәні ... ... және оны ... ... ... ... ... Криминалистикалық ұсыным жалпы болғанымен, әрбір
қатысушының мақсаты мен міндеті қызметтің сипаты мен мазмұнына ... ... да ... ... ... ... ... айыптаушының, судьяның, тергеушінің және
басқаларының ... ... ... ... ... ... заңды
құбылыс. Дәлелдеу теориясы мынадай мәселелерді талдайды:
- таным процесінің бір түрі ретінде объективті шындықты дәлелдеу туралы;
- осы ... ... ... және ... ... ретінде көрінетін
қоғамдық тәжірбиенің өзгеше нысандары туралы;
- ... ... ... және ... кезінде таным объектісінің
(дәлелденетін ... ... мен ... туралы;
- қылмыстық сот ісін жүргізудегі дәлелдемелер ұғымы, олардың түрлері ... ... ... ... ... ... беру ... .
Дәлелдеме теориясының мазмұны дәлелдеу құқығының мазмұны үшін шешуші
болып табылады. П. С. Элькиндтің ... ... ... құқығын
дәлелдемелерді жинақтаудың, тексерудің және бағалаудың мақсатын, ... ... және ... ... ... қылмыстық іс
жүргізу нормаларының жүйесі.
2.2 Қылмыстық сот ісін жүргізуде кәсіби қорғау тактикасының
мазмұны
Қорғау ... ... ... жан-жақты қамтылған түсінікті алғаш
рет 1967 жылы Г. Шафир бергені белгілі. Оның ... ... ... — бұл
қорғаушының өз міндетін орындауға ең жақсы мүмкіндік беретін заңды қорғау
құралының ... мен ... табу ... Адвокат — қорғаушылар арасында
1998 жылы ұйымдастырылған сауалнамаға ... олар да ... ... ... ... тәсілінің үйлесімін тактика деп түсінетінін айтқан,
яғни бұл ... ... 71 ... ... ... ... ... ұтымының елеулі ерекшелігі есепке
алынбаған. Мұнда ... деп ... ... ... ... ... анағұрлым тиімді қолдана білу. Шынында да , ... ... бірі — ... кез ... саласында жоғары сатыдағы біліктілік,
шеберлік дер едік. Автордың өзі қорғаушы жұмысының тәсілдері мен ... айта ... ... ала ... заң нормаларынан тыс адвокат қызметі
тәжірибесінде қалыптасқан, заңмен көзделмеген нормалардың ... ... ... ... ... өнер ... мәні емес, бәрінен бұрын
оны ойдағыдай іске асыру шарты. Шеберлік, іскерлік — бұл ... ... іске ... оның тиімділігінің шарты, бірақ мазмұн ... ... ... ... де ... ол ... ... таңдалып, білгірлікпен жасалды ма, мәселе сонда. Қорғау тактикасы —
бұл өнер ғана емес, көбіне-көп қорғаушының жеке ... ... ... ... ... ... қолданатын қорғау тактикасы туралы айтуға болады.
Алайда, қорғау тактикасы субъект жүзеге асыру үшін пайдаланатын, ... ... ... тиімді болатын әмбебап әдіс ... А. ... ... ... ... ... ... белгілі шартты бөлігі өнер ретінде өрнектеледі.
Қорғау тактикасының мазмұнына ... ... ... ... мен оның ... қорғаушы мен басқа да қатысушылар арасындағы
келіспеушіліктер және бұларды шешу жөніндегі іс жүргізу тәсілдері енгізілуі
тиіс. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... тактика жөнінде айтуға мүмкіндік жасайтын жинақтап
қорыту мен дерексіздендіру ... ... ... Бұл ... ... адвокаттар қызметін жетілдіруге және барынша тиімді ұсыным жасауға
жағдай тудырады.
Г.Шафирдің қорғау тактикасы айқындамасымен қатар, өзге ғалымдар да өз
ойларын ортаға ... ... ... Г. ... қорғау тактикасын сот
тергеуі тактикасы контексінде қарауды ұсынады. Сот тактикасы плюс айыптау,
плюс қорғау ... Оның сот ... мен ... тактикасы ұғымын ғылыми
санатқа жақындастыруға әрекет жасағаны ... ... ... ... — бұл ... қызметін оңгайлы жүзеге асыруға бағытталған
ғылыми ... мен ... ... ... қорғау тактикасын жинақ техника және криминалистика бөлігі
болып табылатын сот тергеуі тактикасының құрылымдық элементі деп ... ... сот ... ғана емес, алдын ала тергеуде, қылмыстық
сот ісін жүргізудің өн ... ... бұл ... ... ... ... ... қорғау тактикасының әрекет аясын негізсіз тарылтады.
Ал, В. ... ... ... ... іс ... кодексі
белгілейді деп қателікке ұрынады. Стратегияның қажетті элементі ... жолы мен ... ... ... Стратегия ұзақ мерзімділігіне
қарамастан оның қалыптасуына ықпал ... ... ... ... мақсат қойылуын қалайды, ал мақсат Я. Гинзбургтің айтуынша,
стратегиялық сала. Алайда, мақсаттың өзі жағдайды есепке алмай ... оның ... ... ... ... ... ... қойылған
мақсат ақылға симайтын әрекет, оған ылғи да қолжете бермейді. ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз
болса, адвокат жауапкершілікті жұмсартар мақсат қоймайтыны аян. ... ... ... ... ... ... заңмен үнемі реттеле
бермейді, бұл қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... ... болса, қорғау тактикасын жалпы түрде, ғылым
жетістіктері және ... ... ... ... жасалған нақтылы
жағдайлар, анағұрлым тиімді тәсілдер мен атқаруда қорғаудың ... ... ... ... деп түсінеді. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... оны түрлі
сатыларда жоспарлау және адвокаттың әрбір саты мен ... ... мен ... ... ... ұсынымын қосады. Осы
айқындаманың авторы, біздің пайымдауымызша, ... ... пен ... бағытталған кез келген тактиканы белгілеу жолын есепке алмаған, ал
көзқарасқа ғана ... ... ұғым ... ... оның ... ... бай мазмұнын көрсетуге мүмкіндік бермейді. ... сот ... ... кез ... ... ... ... табылатын тактика нысанын ... ... ... ... ... ... элементтері тізбесі қажетті ғылыми дәрежеде
ұсыным жасауға ... ... ол ... ... ... ғылыми ережелер жүйесі және қорғауды ұйымдастыру
мен жоспарлау жөніндегі ұсыным негізделген, қорғау субъектісінің ... ... ... ... ... ... және өзара іс-
қимылын есепке ала отырып, тәртіп жүйесін тандауы, сондай-ақ қылмыстық іс
жүргізу заңнамасы мен күрделі ... ... ... ... мен мүдделерін тиімді қорғауға және заңи көмек беруге бағытталған
басқа да ережелер мен ... ... ... ... — бұл ең
алдымен қызмет тәсілі, іс-қимыл тәсілі. Тәсіл ...... ... ... ... бір ... ... келтіретін мақсатқа жету
әдісі. Бұл орайда, Г. Зориннің «әдіс» пен «тәсіл» ұғымдарын пайдалануы
назар ... Оның ... әдіс ... ... байланысты
объектіге ықпал ететін тактикалық құрал жүйесі, ал тәсіл оның құрамдас
элементі болып ... ... ... ... ... ... нақты
қисынды тұжырымның жоқтығынан және қорғау құралының заңдылығының шектеліп
көрсетілуінен туындап отыр.
Іс жүргізушілер қорғау тәсілін ... іс ... ... ретінде
қолданылатын ереже, әдіс деп атайды, ал тәсілдер жүйесін ... ... ... деп есептейді. Қорытындысында қорғау әдісі мен ... ... ... ... ... қорғау тактикасы әдістен
өзгеше, өзіне тән ерекшелігі бар қызмет тәсілі, бұл ... ... ... ... ... іспеттес. Ал, әдіс болса, көбіне-көп статистикада
ережелер мен тәсілдер жиынтығы ретінде көрінеді, ал тактика болған ... ... ... есепке ала отырып, процесте қолданылатын ережелер
мен тәсілдер жиынтығы.
Қорғау тактикасы криминалистік ... тән ... ... тактикасының криминалистік тактиканың басқа түрлерімен бірлігін
мыналардан аңғарамыз:
* қорғау ... ҚР ... іс ... ... ... ... ... жалпы міндеттерін шешуге бағытталған;
* қорғау ... — бұл ең ... ... ... ... ... іс-
әрекет жасау тәсілі ;
* онда криминалистік тактикада жасалған ... ... ... ;
* ... ... барлық түрінің қолданылу аясы бір — ... мен ... ... ... ... сот ісін жүргізу ;
— оның негізі — бірыңғай криминалистік методология.
Алайда, ... ... ... ... ... ... ... өзге түрлерінен өзіндік белгілерімен ерекшеленеді. Оған мыналар
жатады:
* жүзеге асырылатын және жасалатын қызмет түрі - қылмыстық іс бойынша
қорғау ;
* ... бұл ... ... мен ... жалпы мақсатқа - сезіктілер
мен айыпталушылар құқықтары мен мүдделерін қорғауға ... ;
* ... ... пен ... ... ... ... және басқа
жағдайларда қолдануға және игеруге қабілетті қызмет ... ... ... және ...... қылмыстық іс жүргізу
қызметіне кәсіби қатысушы ;
* тактикалық тәсілдің нысаны мен мазмұнына ықпал ... ... ... ... іс ... ... ... мәселен, тергеуші қызметі
ерекшеленетін субъективтік және объективтік жағдайлары ;
* адвокат пен ол қорғайтын адам мүдделерінің арақатынасы.
Кәсіби ... ... ... ... мақсаттарда екі
аспектіде берілуі мүмкін. Басқа ғалымдар ... ... және ... жақты айыра білсек, онда кәсіби ... ... екі ... ... ... ... ... — бұл
кәсіби қорғау тактикасының ғылыми ережелер мен солардың негізінде ұсыным
жасалатын жүйе екендігінде. ... ... — бұл ... құбылыс аспектісіне
қатынасы бойынша тек жеке, қолданбалы ұсыным жиынтығы. Бірінші аспектідегі
кәсіби қорғау тактикасы — бұл ... ... ... ... ... ... табысқа жету аясында қорғаушылық ... ... мен заңи ... беру ... ... ... ... Кәсіби қорғау тактикасының қолданбалы маңызын адвокат-
қорғаушының қылмыстық іс жүргізу заңнамасына және қалыптасқан ... ... ... ... мен ... ... қорғау
және оларға заңды көмек беруге бағытталған ережелері мен тәсілдерінің
жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... ұғымының элементі ретінде мыналардан көрінеді. Біз о бастанақ
қорғау, оның тактикасы субъектіге, ... ... ... ... ... атап көрсеткенбіз. Яғни, психологиялық қызмет теориясынан белгілі
төрт қызметтің ... ... пен ... ал ... ... ... пен
тәртіп) маңызы жалпы психологиялық санат ретінде есепке алынған болатын.
Кәсіби қорғаушы қызметі қылмыстық сот ... ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Адвокат-қорғаушы қызметтің
өзіне тән стилі мен шеберлігін ... ... ... ... ... өзі жұмыс сапасына, қызмет тактикасына, қорғауды тиімді жүргізуіне
әсер етеді. Кәсіби қорғау тактикасы туралы айтуымыздың себебі, қылмыстық ... заңи ... ... ... ...... үшін заңи көмек
беру еңбек қызметінің ... ... ... Бір ... ... адвокат-
қорғаушының кіріс келтіруінің негізгі көзі, қызметі, кәсіби қорғаушылық ісі
болып ... ... ... мазмұнына қорғау тактикасы ұғымы, маңызы,
қорғау жағдайы түрлері, туындайтын аралық сипаттағы міндет түрлері, ... мен оның ... және ... ерекшеліктері мәселелері енуі тиіс.
Қорғау тактикасының мақсаты мен міндеттері жүйесіне талдау жүргізіп, қорғау
жағдайының тактикалық міндеттеріне ... ... ... ... ... жасау, қорғау болжамы ерекшелігін зерттеу ... ... ... ... ... мына құрылымы ұсынылады :
* криминалистік ... ... ... ... ... ;
* қорғаудың мақсаты мен ... ... ... ... ... ;
* қорғау жағдайы: ұғым, маңыз, мазмұн мен ... ;
* ... ... ұғым, маңыз, мазмұн мен түрлері ;
* қорғауды жоспарлау ;
* қорғау тарабының гуманитарлық, ... және ... ... ... ;
* ... шешім қабылдауындағы логикалық-ақпараттық құрылым ;
— процеске қатысушылармен психологиялық және іскерлік байланыс орнату
тактикасы;
... және сот ... ... тактикасы;
— адвокат-қорғаушының дәлелдемелер жинау және басқа да ... ... ... ... ... ... ... элементінің бағыттаушы рөлі
қорғаудың бастапқы сатысында тұжырымдалған мақсат пен ... ... ... ... деп ... тұрарлық, тактикалық
міндеттер болып табылады. Олар ... ... ... ... түрде сәйкес келеді, өз кезегінде перспективалық, ... ... деп ... ... ... ... ... қарай
стратегиялық және тактикалық деп бөлінеді. Тактикалық міндеттер әрбір
қылмыстық істе, ... ... ... ... өзара іс-әрекеттерде,
әрбір жағдайда нақтыланып отырылады. Олар қорғаудың ... ... ... ... ... ... ... іс жүргізу
кодексінің 74-бабының 1-тармағына орай ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды анықтайды.
Біздің ойымызша, қорғаудың жалпы мақсаты Қазақстан Республикасының
қылмыстық іс жүргізу кодексінің 70-бабының 1-тармағында анық айтылған. ... мен ... ... мен ... ... жүзеге
асыру және оларға заң көмегін көрсету. Егер, қылмыстық сот ісін жүргізу
міндетін талдайтын болсақ, онда ... ... ... іс ... ... ... аталған міндеттер анағұрлым жақын екенін
байқаймыз, демек, қылмыстық процестің перспективалық ... ... ... ... ... ... құқық кепілдігі болып
табылады. Бұлар құқықтық мемлекеттің негізгі қағидаты болып саналатын адам
мен мемлекет арасындағы ... ... ... ... Бұл қылмыстық
іс жүргізудің заңмен белгіленген тәртібі азаматтарды негізсіз айыптау ... ... ... мен бостандықтарын заңсыз шектеуден қорғауды,
кінәсіз адам заңсыз айыпталған немесе сотталған жағдайда — оны дереу және
толық ... ... ету ... ... тактикалық міндеттері,
қорғаудың мақсаттары мен міңдеттеріне орай ... ... іс, ... ... әрбір нақтылы жағдайда нақтыланады. Сондықган, қорғау
міндеті тактика мазмұнына кіруі тиіс. Жағдайға ... ... ... ... айтқанда, міндет — белгілі жағдайда берілген мақсат.
Демек, тактикалық міндеттерге жету қорғау мақсатына жету ... ... ... жөн. ... пен ... диалектикалық бірлікте болуы, олардың
иерархиялық байланысы, біреуінің екіншісіне ауысуы ... ... ... ... жауап алу барысында жағдайға байланысты әрбір ... ... ... ... ... тактикасы ұғымын айқындаушы ... ... ... ережелер мен тәсілдер жиынтығы болып табылады — бұл ... ... мен ... ... Осы ... қолдану ұстыны, қорғау
тактикасының қалыптасуы мен қалыптасу нәтижесі қоғамдық ... ... ... екенін айтуға тиіспіз, ал мұндай тәжірибе
ғылыми жинақтап қорытқаннан кейін ғылыми ... жаңа ... ... ... ... ... мен ... адвокат-қорғаушы
қолданатын тактикалық тәсілдер енеді.
Криминалистика ғылымында тактикалық тәсіддер мәселесі жан-жақты және
нақтылы зерттелген. Адвокат- ... ... ... ... ... ... мен ... сондай-ақ бұлардың
қолданылуын бақылау мен басқару мүмкіншілігінің шектеулі ... ... ... ... ... сот талқылауы
кезінде қолдануға әсте болмайды. Адвокат оралымды іс жүргізу ... ... ... бекітуге дәрменсіз.
Қорғау тәсілі — бұл қорғау міндетін шешу мен мақсатқа жетуте мүмкіндік
туғызатын, қорғау ... ... ала ... ... ... негізделген қорғауды анағұрлым тиімді жүзеге асыратын тәсіл.
Қандай да болсын тәжірибелік іс-әрекетті әзірлеу және ... ... үлгі ... ... ... ... ... қадамдар, іс
жосығы, әдістемелік сипаттағы кесімдер жасалады. Туындаған міндеттерді
шешетін мұндай құралдар ережелер деп аталады.
Қорғау ... — бұл ... ... ... ... сипаттағы міндеттерден туындайтын, тиісті ... ... ... ... жөніндегі нұсқама. Қылмыстық іс
жүргізу заңына сәйкестілікті талап ету (ол ғана емес, ... ... заң да бар) тек ... міндетіне ғана жатпайды, қорғау
тәсіліне де тән. Осыған орай заңнама ... ... ... болар шекті
былайша айқындайды: заңда белгіленген тәртіппен ... ... ... заңды құралдар мен қорғау тәсілдерін пайдалануды талап ету ... да ... ... ... ... ... ... тәсілмен ұқсас
қорғаудың тактикалық тәсілі икемді қасиетті және оның ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ ұсынымды сипаттағы криминалистік тактика жүйесіне
құрылымдық қатыстылығын игеруі ... ... ... бұл ... ... өлшемі болуы қажет.
Таңдау қасиетімен сіңірілуі мүмкін тағы бір қасиетті қосу ләзім —
бұл, әсіресе, жауап ... ... ... ... ... ... ықпал. Адвокат-қорғаушы үшін тактикалық тәсілдердің барлық ... ... ... тән икемділік пен қорғау ахуалына тәуелділік.
Сондай-ақ, мынаны да ... жөн, ... ... өкілеттілікке ие
тергеушідей емес, жағдайды бақылау және басқару мүмкіншілігінен ... ... ... ... ... мұршасы жоқ, қызметі
жағдайына байланысты тактикалық тәсілдер арсеналы өте шектеулі. Тергеуші
алдын ала тергеуде ... ... ... тәсілдерді сот талқылауында
пайдалануға болмайды. Адвокат мүндай тәсілді қолдана қалса, ол куәгерге,
жәбірленушіге және процесске қатысушылардың бәріне де ... ... отыр ... ... ... ... тергеу барысында процеске ... ... сол ... ... тәсілді пайдаланса, қажетті мәліметті
іс жүргізу бойынша бекітуге дәрменсіз. Белгілі бір ... ... сол ... ... ... ... айтқанынан тайқып шығуы мүмкін. Немесе,
мәселен, әдебиетте атап көрсетілгеніндей, адвокат ... ... ... құқығы нормасы бұзылғанын ашса да, оны жеке өзі түзете алмайды, тек
бұл ... ... ... мен ... ... хабарлауға ғана
құқылы.
Қызмет жағдайын есепке ала отырып, қорғау тактикасының өзіндік
ерекшелігі ңандай ... ... ... ... ... орай процестер мен
құбылыстар туындайды, ... және ... ... тактикасының жағдайы
түрлі негіздер бойынша сыныпталуы мүмкін. Мысалы, іс-қимыл саласы бойынша —
жалпы және жеке ... ... ... де ... ... әсер ... ... жалпы жағдайы — бұл қылмыстық іс бойынша ... ... ... ... жағдай, олар онымен байла-ныссыз болуы ... ... ... ... ... және ... ... бөлуге болады.
Олар нормативтік реттеу бойынша сыныпталады. Біріншісіне ... ... ... дайындық деңгейі, қорғаушы тәжірибесі
жатады. Заң жағдайына заңмен белгіленген талаптар мен жағдайлар: құралдар
мен тәсілдерді ... ... ... үшін ... істен бас тартуға,
қылмысқа ... ... ... ... қорғалушының айқындамасынан
алшақтауға болмайтыны ... ... ... ... ... өзі не
екенін білуіміз қажет. Ол қазақ тілінде бір ... ... ... ... положение, обстановка сияқты көп мағынаны
білдіреді. Қорғау жағдайы ... ... алда ... ... ... ... шектелейік.
Қорғау жағдайы — бұл қорғау тараптарының шешім қабылдауына ықпал
ететін, қорғауды жүзеге ... ... ... бір сәті. Жағдайды
дұрыс сезіне білу және соған ... ... ... ... ... ... ... ғана қолынан келеді, мұндай қызметпен етене
айналысушы, қорғау жағдайын ... ... деп ... ... ... ... ... негізіне оның тәжірибелік
және әлеуметтік маңыздылығы да кіреді. ... ... ... ... қылмыстық іс бойынша қорғауды ... ... ... ... қылмыстық іс бойынша қорғауды реттейтін
қылмыстық іс ... ... ... ... туғызылуын айтамыз.
Осыған қарамастан сауалнамаға қатысқан адвокаттардың 67 ... ... ... ... білу ... ... 65 ... қорғаушы қызметінде
түйген жеке тәжірибесін алға тартады. Қазіргі кезеңде заң мен ... ... жай заң ... ... ғана ... ... іс ... нәтижелілігін талап етеді.
Күшті айыптауға күшті қорғау қарсы ... ... ал ... тек ... ... ... ... білу, қорғау проблемасын ғылыми шешу арқылы
ғана қол жетеді. Бұл орайда, дәлелдеудің ауыр ... ... ... ... ... ... ... үшін жайсыз жағдайды
жеңілдетуге, шамасы келсе, ақтауға ... ... ... ... адвокат-қорғаушының мақсатқа жету үшін қорғауды дұрыс және ... ... ... ... да, ... ... ... ұсыным жоғы белгілі. Ал, криминалистік ұсыным деп ... ... Ол ... ... ... ала ... түрде өңдеуді қажет етеді. Бұдан бұрынғы құқықтық және идеологиялық
жағдайларда қорғау тактикасын жасау ... ... ... ... ... ... ... сипатына байланысты күн тәртібіне ... ... ... ... ... ... ... алуды талап ететін
көкейкесті мәселе болып отыр. ... мен мол ... ... жауапты
адамдар күш-жігерлерін біріктіру арқылы адвокат-қорғаушыларды қорғаудың
интеллектуалды қаруымен қаруландыруы қажет. ... сот ісін ... жету ... ... байланысты. Ғылыми
негізделген тактикалық ... ... ... қылмыстық іс
бойынша қорғауды анағұрлым мақсатты және жан-жақты жүргізуіне мүмкіндік
береді.
Сонымен, сот ісін ... ... ... ... әділ ... ... ... құқық қолдану қызметінде орын ... ... ... ... және ... ... жиын-тығы
осы проблемалардың теориялық және практикалық аспектілерін дербес ... ... ... ... Әуел ... ... ... келгенде тұтатастық және жүйелікке тән дәлелдеу құқығына айналды.
Біз осы тараудың құрлымын түсіндіру сипатында ... онда ... ... құқығының сипаттамасынан және дәлелдеу теориясының бұрын
беріледі.
2.3 Кәсіби қорғаудың мақсаты мен міндеттері
Қылмыстық іс ... ... ... немесе қызметтің белгілі бір
жүйесін білдіреді. Қызметтің мақсаты болуы тиіс, мақсат — болашақ нәтиженің
үкілі үлгісі. ... және оған жету ... ... басты өлшемі болып
табылады. Қорғау мақсаты оны бағыттайды, ақылға қонымды және ... ... ... бел ... Ол ... ... тән ... негіз қалайды. Егер нақты мақсат болмаса, қорғау жөніндегі күрделі
қызметті жоспарлау да, жүзеге асыру да мүмкін емес.
Қызметті ... ... ... ең ... ... айқындайды, олай
болмаған жағдайда қызмет мәні мен мағынасын жоғалтады. Басқаша айтқанда,
мақсат (немесе ... ... ... ... ... ... ұғым ... саналады, Қылмыстық іс жүргізу қызметі тұтастай алғанда
құқық қолдану үдерісінің қосымша заңдылығын есепке ала отырып, ... ... ... ... ... іс ... ... өздері үшін қызметтің мақсаты мен міндетін айқындап алады, кейде бұл
мақсаттар ... ... ... шығады да, қатысушылар нәтижеге
жету үлгісін ойланбастан табысқа жету құралын ... ... ... ісін ... қатысушылар құқық сезіміне сәйкес заң мақсатын нақтылы
жағдайға қолдануды ойластырады, алынған ... ... іс ... және түпкілікті шешімдер қабылдайды.
Қылмыстық үдерісте жалпы мақсат бірнеше құрамдас бөліктен тұрады деп
есептеледі. ... ... ... ... ... ... қорғау
міндеті жүктелген адвокат-қорғаушының шешім қабылдау сәтінде белсендірек іс-
әрекет жасауға итермелейді. ... ... ... ... және ... ... қорғау қызметі рөлін атқарады. Адвокат әрдайым қорғаудың осы
құралдары мен тәсілдерін ... ... ... қорғау қызметі
құрылымына елеулі ықпал етеді, оған тұрақтылық және мақсаткерлік сипат
береді. ... пен ... дәл ... алға қойылған мақсат және тиісінше
оны жүзеге асыру құралының заңды немесе заңсыз сипатын айқындауға мүмкіндік
туғызады.
Қылмыстық үдеріс заңмен реттелетін ... іс ... ... ... іс ... заңымен бекітілген мақсат пен міндетті жүзеге асыруға
бағытталған құқықтық қатынасты қамтиды. Қылмыстық ... ... ... ... іс ... ... ... қылмыстық іс
жүргізу қызметі. Сондықтан да, қылмыстық іс жүргізу құқығының жалпы мақсаты
қылмыстық үдеріс шеңберінен тыс ... ол ... ... мақсаттарының
жиынтық құрамдас бөлігіне кіреді. Ал, қылмыстық үдеріс мақсаты Қазақстан
Республикасының ... іс ... ... ... ... ... қана ... тудырады. Шынында да, заң шығарушылар ... деп неге ... ? Бұл ... ... екі бөліктен тұрады. 1-
тармақта міндеттер туралы айтылса, осы баптың ... ... ... ... ... орай, заң шығарушы отандық
қылмыстық іс ... ... ... саналатын қылмыстық үдеріс
мақсатының объективті ақиқаты туралы жұрт ... ... ... ... — бұл ... асыруды қажет ететін ұмтылу мәні, ал міндет
— бұл атқаруды, шешуді талап етеді. Мұндай ... ... және ... ... мен соттаудан, олардың құқықтары мен бостандықтарын заңсыз
шектеуден ... ... адам ... ... немесе сотталған
жағдайда — оны дереу және толық ақтауды қамтамасыз ... ... пен ... ... ... ... алдын алуды, құқықты
құрметтеу көзқарасын қалыптастыруды қамтамасыз ететін қылмыстық іс жүргізу
қызметінің мақсаты болып ... ... іс ... ... ... ... бекітілген мақсатқа жету бір сәттік кесім емес,
уақытты ... ... ... Ал, осы ... 1-тармағында қылмыстық
үдерістін міндеттері көзделгенін жоғарыда сөз еттік.
Қорғау мақсаты алыстағы, жуықтағы және ... ... мен ... ... ... ... ... Алыс қорғау мақсаты — істің
ізгілікті аяқталуы, жуықтағысы — ... ... іс ... ... істі ... ... ... мақсат -қорғаушының нақтылы
жағдайда немесе іс жүргізу әрекетіне қатысуы.
Алыстағы ... ... ... ... ... ... ... мен ақырғы (соңғы) сонымен бірге жеке де болады. Қорғау мақсаты
көлем бойынша жалпы және жеке деп ... ... ... пен ...
бұл көбінесе стратегиялық, ал жеке — бұл жеке ... ... пен ... ... мақсат жуықтағы және түпкі деп бөлінеді. Мақсаттың бүл ... де ... ... құрайды. Қорғаушының түпкі мақсаты — ... ... ... іс ... кодексіне сәйкес қорғау нәтижесінің сапа
нысандарын мына түрлерге бөлуге болады:
айыптауды жоққа шығару;
айыптауды жеңілдету;
* заңсыз қылмыстық қудалауға ұшыраған адамдарды ... ... ... пен ... ... бойынша страте-гиялық
және тактикалық міндеттер деп бөлуге болады.
Стратегиялық міндеттер — ... ... ... ... ... пен ... айқындайтын қорғау міндеттері. Бұлар көптеген жағдайда
қорғау мақсатына жақын, бірақ ... және ... ... және ... жағынан түпкі нәтиженің кейбір бөлігін
айқындайды. Қорғау қызметі ... ... ... ... ... белгілейді. Мұндай міндеттің басты ісі ұйғарылған қызмет
жүйесін құру, оларды ... ... ... қорғаудың жалпы факторын
есепке ала отырып, ... ... ... ... ... ... белгілейді, қылмыстық іс бойынша жұмыс мақсатын жоспарлау болып
табылады. Қорғаудың тактикалық міндеттері — ... ... ... ... ... оң үлгісі. Тактикалық мақсат пен міндет нақты
жағдайды есепке ала отырып, ... ... ... ... Жалпы
мақсаттың мазмұны белгілі бір кезеңде тұрақты болып ... Ал жеке ... ... және ... ... Қорғаушы қызметі өзінің мақсаты
жағынан тактикалық болып саналады, өйткені, қорғау жағдайы үнемі өзгеріп
отырады, соған сәйкес ... те ... ... ... шешім қабылдау және орындау үдерісімен
айқындалады. Шешім қабылдау теориясында қабылдау дәрежесіне орай ... ... ... «Не ... ... шешім қабылдау ақпараттық, «Қалай
болуы тиіс?» деген сұраққа жауап шешім-ұйымдастырушылық, ал «Қандай іс-
әрекет жасалуы ... ... ... ... ... деп ... Шешуді
талап ететін сауалдардың өзі іс-қимыл сипатын білдіретін міндеттерді
көрсетеді. ... ... ... қызметінің нақтылы ісі тергеу
жағдайын талдау және бағалау немесе сот талқылауын, іс-қимыл ... ... ... ... ... яғни ... болып табылады. Сөйтіп,
оларды ақпарат, оралымды және ұйымдастыру сипатындағы міндеттерге бөлуге
болады. ... ... ... мақсаты мен міндеттеріне сәйкес
ақпарат талдауы енеді. Бұл деңгейде қорғаудың жалпы стратегиялық ... ... ... ... ... алға ... проблемасы тұрады.
Яғни, қызмет жүйесінде адвокат-қорғаушы шешім ... ... ... білу ләзім. Өйткені, тактикалық міндеттер ... ... қай ... да шешім қабылданатынына байланысты өзгеруі мүмкін.
Жоспар жасағанда міндеттің ақпараттық, ... ... үш ... ... ... ... ... тиіс.
Ақпараттық сипаттағы міндеттерге мәліметтер жинау, қорғау үшін іс
жадығаттарын талдау, ... ... мен ... ... ... белгілеу жатады. Ақпараттық сипаттағы міндеттер көмегімен
қорғау тактикасын таңдау үшін ... ... ... ... ... 1998 жылы ... ... сауалдама
жүргізілгенде сұралғандардың 42 пайызы мақсат пен міндет қор-ғаудың басында-
ақ, 45 пайызы анда-санда және 5 пайызы ... ... ... Бұл
сипаттың міндеттері қорғаушының оқиға өткен орында хабардар болуына
мүмкіндік туғызады.
Оралымды ... ... ... ... ... ... мен тәсілдерін пайдалануға, қорғау мақсатын нақтылауға, қорғаудың
өзіндік тактикасын белгілеуге бағытталған. Осындай ... ... ... ... ... ... тиісті жағдайға барынша
сәйкес келетін құралдар мен тәсілдерді ... ... ... ... ... ... ақпараттарды есепке ала ... ... ... ... ... сипатындағы міндеттер қорғау мақсаты үшін тиімді барлық
құралдар мен тәсілдерді жүйеге ... ... Бұл ... пайдалану уақытын, олардың жүйелілігі мен үйлесімділігін,
қорғаудың материалдық ... ... ... Бұған мысал, қорғаудың
барлық сәтіндегі тергеу және сот іс-әрекетіне қатысуды жоспарлау міндеттері
болуы мүмкін. Осындай міндеттердің көмегімен қорғаудың ... ... ... ... ... ... ... орындалу кезегі
анықталады. Айталық, ақпараттық сипаттағы міндеттерді шешуде осы кезеңдегі
стратегиялық міндеттердің шешуге қажетті операциялық және ұйымдастырушылық
сипаттағы тактикалық міндеттер ... ... ... ... ... ... ... жинауы қажет болса, кейін міндет деңгейін
біршама азайтады, соған орай ... ... ... ... ақпараттық сипаттағы міндеттерді шешу үшін түрлі көздерден
алу жөнінде тактикалық шешімдер қабылданады. Ақпаратты ... ... ... керек?» деген шешім қабылдау қажет. Бұл тиісті сауалға мұрындық
болар жағдайды түсіну мақсатымен ... ... ... ... кейін «Қалай атқару керек?» деген тактикалық, жаңа ... Бұл — ... ... ... айыпталушымен кездесу туралы
шешім қабылдайды. Осы және басқа ақпараттарды талдау нәтижесінде ол ... ... ... ауысады, бұл — мақсат пен міндетті ... ... ... адвокаттық қызметі үшін ... ... ... көп ... ... ... ... мақсаттары мен міндеттерін қорғау жағдайының әдеттілігіне
байланысты кіші мақсаттар мен кіші міндеттер деп ... ... ... іс ... кодексінің 7-бабының 19-тармағында қорғау мақсаты
ретінде көрініс тапқан. Әдеттегі мақсаттар мен кіші ... бұл ... ... қандай сатыда қойылғанына орай айқындалады. Адвокаттарға
анкета тарату ... ... ... ... 91
пайызы дәлелдеудің логикалық тәсілі — жоққа шығаруды, ал 75 пайызы қорғау
тезисі дәлелдеуді ... ... ... ала ... ... ... ... қылмыс оқиғасы немесе құрамы жоқ болғаны үшін қылмыстық
істі тоқтатуға ... ... сот ... ... ол ... ... ... Ақтау субъектісі (қателік, тергеу кезіндегі
қателіктер), ... ... ... ... ... айқындалады.
Қорғау жағдайы туралы түсінік, мазмұны және жіктеу. Өзіне тән
сипатқа байланысты адвокат-қорғаушының ... ... ... ... түрде жағдай өзгерісінде болады. Қорғау мақсаты ... ... ... ... бір ғана оқиғамен шектеліп
қалмай, болатын және ... ... ... ... бастан кешіреді.
Алайда, кез келген уақытта жағдай қорғаушылық қызметтің мақсаттары және
міндеттерімен, жекелеген ... ... ... ... ерекшелігі криминалистік (тергеу) жағдайға
арнайы назар аударуды талап етеді. Криминалистикада ... ... ... ... ... жағдай туралы ілімнің әдістемелік
маңызы ғана емес, криминалистік тактиканың жалпы жағдайларында өзіндік орын
алуын қалайды. Жағдайды Р.Белкин, ... ... ... ... ... десе, В.Образцов, И.Лузгин сияқты заңгерлер криминалистік,
Н.Хайдуков ... іс ... ... өндірістік деп атайды.
Осындай анықтамасы көп ... ... ... ... реті ... ... ... сақталады. Е.Жақышев тергеу жағдайын іс
материалдарынан ... ... ... ... ... ... ... отыратын жағдай ретінде айқындайды. ... ... ... ... деп ... Ал ... ... жағдайы — бұл
тергеу шешімін қабылдау үшін қажетті, белгілі сәтте нақтылы ... ... ... деп түсіндіреді.
Бүгінде криминалистикада жүйелі қызмет көзқарасына орай
криминалистік жағдай теориясы ... ... ... ... және қолданбалы терминдерін зерттеді, ғалым оның қасиетін
криминалистік ... ... ... ... ... заң
теориясының негізін қалыптастыру үшін алғы шарттар бар деген пікір білдіріп
отыр. Бұдан әрі ол жағдайдың нақтылық, қайталамалық ... ... ... параметрлерін, объективтік және субъективтік маңызын алға
тартады.
Француз ... ...... ... ... ... ... деп
түсіндіріледі. Осы ұғымды С.И.Ожегов та қуаттайды. Психологиядағы жағдай —
бұл субъектіге қатысты белсенділік оятатын және жанамалайтын ... ... ... теориясында жағдай уақытқа және кеңістікке орай дамитын,
белгілі салдары болатын оқиғалар жиынтығы түсіндіріледі. Бұл ... ... ... және аса ... деп ... ... ол:
назар аударылған жағдай бұдан әрі болуға тиісті үдерістер және олардың
салдарының нәтижелері ... ... үш ... ... қабылдайтын шешімнің тиімділігі, қабылданған
шешімнің атқарылуы жағдайға тікелей байланысты. Егер ... ... ... онда ... ... оның өзінің шешім қабылдауын
айқындауы тиіс. Алайда, бейкәсіби ... ... ... ... ... тиімділік әкеле қоймайды. Бұл жағдайды ұғыну
барысында ... оны ... және ... ... қою ... ... ... қателікке ұрындыруымен байланысты. Шешім
қабылдау және оны іске ... ... ... сот ісін ... ... ... және басқа үдерістерде кейбір заңдылықтарды жете
білмеудің салдарынан болуы мүмкін. Ал мұның өзі қабылданған ... ... ... қызмет нәтижесіне кері әсерін тигізетіні сөзсіз.
Адвокаттың қорғалушымен өзара қарым-қатынасын субъективтік фактор-
лар тобына жатқызуға болады. ... ... ... ... ... факторы жағдайды күрделендіруге ықпал етеді. Егер тергеуші шешім-
ді өз ... ... ... ... ... ... ... бойынша
өзі қорғайтын адамның көзқарасынан алшақтап кете ... ... ... ... көп жағдайда қорғауда табысқа жетуге ... ... ... болады, ал сонан кейін ғана барып ... әсер ... ... ... ... факторларға
мыналар жатады:
адвокат-қорғаушыда ақпараттың (қылмыстық, қылмыстық емес) болуы;
қылмыстық істегі дәлелдемелердің болуы;
— қылмыстық істің күрделілігі (қылмыстың ... ... ... ... ... ... жұмысына қажетті жағдайдың (уақыт, мате-риалдық
құралдар, куәліктер, адвокаттың ... ж.б.) ... сот ісін ... ... ... іс қозғалғанға дейін, тергеу-дің
басыда, бітуінде, үкімнің заң күшіне енуіне дейінгі сот ... заң ... ... ... ... ... факторларға мыналар жатады:
лауазымды тараптарды қоса, іске қатысушылардың психоло-гиялық ... ... ... ... ... ... және ... істі
жүргізуші органдардың өзге де өкілдерін қоса, іске қатысушылармен өзара
қатынасы;
адвокат-қорғаушының кәсіби ... және ... ... мен адвокат-қорғаушының іс-қимылдары;
— адвокат-қатысушының қорғау жағдайы жөнінде ақпарат алуы;
— іске ... ... ... ... ... ... ... шешімдер қабылдау факторларын
екі топқа бөлуге болады. Факторлардың бірінші тобы ... ал ... ... деп ... ... топқа қорғау құралдары мен
тәсілдерін таңдау, адвокаттың және қорғалушымен ... ... ... екеуінің іс-әрекеттері және басқалары жатады. ...... ... ... ... бұған шешім қабылдайтын
жақ ықпал ете алмайды. Адвокат — қорғаушының қызметі үшін көбінесе басқарыл-
майтын факторлар — ... ... ... ... матери-алдық-
техникалық қамсыздандыру, қорғалушының психикалық көңіл-күйі, оқиғалар,
мәселен, айыпталушыны қорғауға септігін тигізетін ... аяқ ... ... т.с.с. болуы тән.
Қорғау болжамы: криминалистік болжам жүйесіндегі ... ... ... ... ... мен ... дұрыс айқындауы
қорғау жағдайын туғызатын ... мен ... ... ... ... ... қорғау болжамы деп аталуы ... ... ... ... сеніммен айтуға тиіспіз. Қорғаушы соттағы сөзінде
сот тергеуінде мәлім болған деректерді келтіреді, бұларға баға береді, ... ... ... ... ... фактілерді
түсінуі негізінде сұлбалар салады, өз болжамын ұсынып, көбінесе айыптау
нәтижесімен келіспейтін қорытындылар ... ... ... ... ... ... ... бірге криминалистика жүйесіне кіреді.
Криминалистік болжам туралы ілім жеткілікті түрде зерттелгені-
не қарамастан, ... ... ... ... ... ... бойынша
ортақ пікірге келушілік жоқтың қасы. Сондықтан қорғау болжамына қатысты
көзқарасымызды ... ... ... ... ... ... және ... қажет деп білеміз.
Криминалистік болжам туралы ілім — криминалистиканың жеке ... ... ... да бір ... ... бірінен бірінің
айырмашылығын баяндайтын немесе түсіндіретін ұғым. Нысан-шыл ... ... ... ... бірі деп ... Б.И.Шавер болжам
криминалистика санаты екенін бірінші болып айқындады. Ол және одан кейінгі
зерттеушілер болжам ұғымы мен ... ... ... ... ... Ал ... ... тұңғыш ұсынған П.И.Тарасов. Ол
оны қыл-мыстық оқиғаның мәнісі және қылмыс ... ... ... ... амалы, қылмыс жасаған адам, кінәнің ... және ... ... деп ... ... алды. Бұдан әрі криминалистік болжам ... ... ... ... ... ... толықты.
Криминалистік болжам ұғымын логикалық, мазмұндық және қыз-меттік
аспектілерге бөлуге болады. Соның ішінде ... ... ... жемісі
болжамының мәнін айқындап, оның табиғатын белгілейді.
Қорғау болжамы ... ... бір түрі ... ... барлық белгілерін бойына ... ... ... қорғау
тактикасының міндетті элементін көрсете отырып, ... ... ... ... бірге мынадай ерекше қасиеттерге ие:
— ұсыну және ... ...... ... өкілі ;
— қорғау болжамының ұсыну ...... ... ... шығаратын жағдайлар;
— болжам — қорғау ұсынылатын және тексерілетін ... түрі ... ... ... және ... ... — айыптау болжамын жоққа шығару
немесе өзгерту ;
ұсыну ... — іс ... және іс ... ... ... ... ... шектеудің болмауы ;
ұсыну мен тексеру нысандары және тәсілдері — заңмен рұқсат ... ... және ... ... ... (қалау-тілек өтініші), адвокат-
қорғаушы өкілеттігімен шектелуі.
Ұсыну және тексеру болжамының шынайы субъектісі ... ... ... ол ... ... және ... міндетті. Мұның соңғысы
оның қызметіне және кәсіби міндетіне кіреді. Сауал алынған адвокаттардың ... ... іс ... ... ұсынатынын айтқан. Айыпталушы
ұсыным жасау және оларды тексеруге міндетті емес.
Сайып келгенде, қорғау болжамы — бұл ... ... ... ... түріндегі нақты деректерге негізделген, қылмыстық іс бойынша қорғау
барысында ұсынған және тексерілген ой тұжырымы.
Адвокат-қорғаушының ... ... ... ... және ... ... ... тактикасын жүзеге асырудың негізгі қағи-даттары
мыналар болып табылады:
заңдылық ;
жағдайлылық ;
болжамдау ұстыны ;
жоспарлылық ;
өсіңкілік ;
эпикалық.
Бұл ұстындар ... ... ... және ... келісімді.
Олардың әрқайсысы алдымен басшылық идеяны, тәртіптің негізгі ережесін алға
тартады, сондықтан да қағидаттың барлық талабына жауап ... ... ... ... асырудың негізгі ұстындарына біршама
толығырақ тоқталалық :
- Заңдылық қорғау тактикасын жүзеге асыру ... ... ... бүкіл қызметінің бірыңғай қағидаты болып табылады. Ол барлық
ұстыннан өтуі ... Бұл ... ... пен ... ... ... мен ... таңдауда әрекет етеді. Ұстынның көптеген ережелері
қылмыстық іс жүргізу және ... ... ... ... ... Жағдайлылық. Адвокат мақсат пен міндетті қоярда, тәсілдерді таңдау және
оларды шешуде, жүзеге асыруда қызмет жағдайын ... алып ... ... Бұл
ұстынға нұқсан келтіру тиімділікті кемітіп қана қоймай, келеңсіз жағдайға
ұрындыруы мүмкін. Адвокат ... ... ... ... ... түрде назар аударуы қажет. Түскен ... ... ... ... ... ... ІС ЖҮРГІЗУДЕГІ ТҰЛҒАЛАРДЫ МЕМЛЕКЕТТІК
ҚОРҒАУМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ
Әділ сот ісін жүргізу құқығы жеке құқықтардың қосылуын білдіреді,
сот төрелігін жүргізу барысында ... ... ... ету сот ісін
жүргізудің әділ болу-болмауын анықтауға ... ... Әділ сот ... құқығын оны құрайтын құқықтарды топтастырып, үш элементке бөлуге
болады: 1) сотқа дейінгі құқықтар, 2) сот ... ... ... ... ... ... дейінгі құқықтарға мыналар жатады: бостандық құқығы; қылмыс
жасады деген күдікпен тұтқындалған ... ... ... ... алу
құқықтары; сотқа дейінгі қорғаушы алу құқығы; тез арада судьяның немесе
басқа сот лауазымды ... ... болу ... ... ... ... ақылға қонымды мерзімде сотта қаралу немесе
қамаудан босау құқығы; жауап алу кезіндегі ... ... ... ... ... болу және азаптаудан еркін болу құқығы.
«Сот процесі кезіндегі құқықтар» тобы заң мен сот ... ... істі заң ... ... ... және әділ соттың қарауы
құқығын; әділ сот қарауы құқығын; кінәсіздік ... ... ... ... ... мәжбүрленбеу құқығын; азаптау немесе мәжбүрлеудің
басқа жолымен алынған түсініктерді алып тастауды; кері күші бар ... ... және бір іс ... ... қудалауға тыйымдарды; өзін
жеке басы арқылы немесе ... ... ... ... ... ... беру ... қатысу құқығын; куәларды шақыру және сұрақ ... ... және ... ... ... ... ... Соттан кейінгі құқықтар тобына шағымдану құқығы және жіберілген
сот қателігі үшін зиянды ... ... ету ... ... іс бойынша әділ сот ісін жүргізу құқығы осы жеке ... ... ... сәттен пайда болады. Қандай да бір сот ісінің
жағдайына қарай бұл сәт ... ... ... айып ... ... ... ... Осылайша, әділ сот ісін жүргізу кепілдіктері қылмыс-тық
істі қозғау, алдын ала тергеу және ... алу ... ... мүмкін болатын апелляциялық (байқау) шағымы бойынша әрекеттерін қоса
алғандағы соттың істі қарауы барысында ... ... ... ... мен жеке ... қол ... құқығын шектеуді
неғұрлым елеулі шаралары тұтқындау мен қамауда ұстау болып табылатынды-ғы
жалпыға ортақ ... ... ... ... «1. Әркiм өзiнiң жеке басының
бостандығына құқығы бар. 2. Заңда көзделген реттерде ғана және тек соттың
немесе прокурордың санкциясымен тұтқындауға және қамауда ... ... ... ... ... ... берiледi. Прокурордың санкция-
сынсыз адамды жетпiс екi сағаттан аспайтын мерзiмге ғана ұстауға болады».
ҚР ... іс ... ... де ... ... және ... жол кесу шарасын таңдау тәртібін анықтайтын нормалар бар. Ішінара
алғанда ҚР ҚІК ... ... «1. Осы ... ... негiздер мен
тәртiп бойынша болмаса, ешкiмдi де қылмыс ... ... ... бойынша
ұстауға, қамауға алуға немесе өзгеше түрде бас бостандығынан айыруға бол-
майды. 2. Осы ... ... ... ғана және ... ... ... шағымдану құқығын бере отырып, тек соттың немесе прокурор-дың
санкциясымен ғана қамауға алуға және ... ... жол ... ... ... ... екi сағаттан аспайтын
мерзiмге ғана ұсталуы мүмкiн. Күзетпен ұсталмаған адамды ... ... үшiн ... ... ... ... соттың
шешiмiмен ғана жол берiледi. Күзетпен ... ... ... жүргiзу үшiн медициналық мекемеге мәжбүрлеп орналастыруға соттың
шешiмi немесе прокурордың санкциясы бойынша жол ... ... өз ... ... мен ... ... кепілдіктері негізінен жалпыға танылған халықаралық стандарттар-
ға сәйкес ... ... және ... ... ... ... Пакті-
нің (әрі қарай – АСҚХП) 9(1) бабында былай делінген: «әр адамның бостандық
және қауіпсіздік құқығы бар». ... жеке ... ... ма-
ғынасында түсіндіріледі және жеке тұлға түрмеде немесе тергеу изоляторында
болған кезде бұзылатын табиғи орын ауыстыру бостандығын білдіреді. Өз ... ... ... жеке тұлғаның басқа жеке тұлғаның немесе тұл-
ғалардың тарапынан қол сұғудан азат болу құқығы ретінде ... ... ... де ... ... немесе қамауда ұсталуға тиіс емес» және
«әркім өз бостандығынан тек қана заң ... және сол ... ... сәйкес айырылуы мүмкін».
Әркімнің өзінің ұсталғанының немесе тұтқынға алынғанының себебін
білуге құқы бар (ақпарат құқығы). ҚР ... ... ... тез арада ұстау
негіздері, сондай-ақ ол жасады деген күдік ... ... айып ... заң ... ... дәрежеленгені туралы хабардар етуге қатысты
нормалар бар 14-бап). Сонымен қатар, ҚР ҚІК ... ... ... ... орган сезiктiге, айыпталушыға олардың құқықтарын түсiн-
дiруге және ... ... ... тыйым салынбаған барлық құралдар-мен
қорғану мүмкiндiгiн қамтамасыз етуге ... ... ҚР ҚІК ... ... ... жұбайына (зайыбына) және жақын туыстарына қарсы
айғақтар беруге мiндеттi емес».
Қазақстандық заңнаманың жоғарыда аталған ... ... ... ... нормаларына сәйкес келеді.
АСҚХП 9- бабы былай ... ... ... ... ... және тағылған айыптың себебі туралы хабардар етілуге тиіс».
Бұл қағида тұт-қынға алынған адам өзінің тұтқынға алынуының ... ... ... ... ... ... тиіс дегенді білдіреді, ал
кейінгі тағылған айып туралы ... ... ... «тез ... тиіс. Бұл ретте тұтқындалған адам өзінің ұсталуының заңдылығына
шағымдалу үшін ... ... ие ... тиіс. Тұтқынға алуға жазбаша
ордердің болуы барлық жағдайлар үшін міндетті шарт ... да, ... ... ... ... ... айып тағуға әкеп соғуы мүмкін.
Тұтқынға алу себеп-тері мен ... ... ... ... ... (мысалға, адвокат алу құқығы) тиісті тарапқа түсінікті тілде
баяндалуға тиіс. Бұл норма ... егер де ол ... ... жағдайда оған білікті аудармашы берілу құқығына ие ... ... мен ... ... ... ... мен ... үшін жазылған нормалардың тиімділігі мен жеткіліктілігі
қолда-нылатын практикамен тексерілетіндігі ... Бас ... ... ... 2008 жылы ... тұтқындау және қамауға алу фактілерінің орын алуы жалғасты. Егер ... жылы ... ішкі ... ... мен ... полицияларының қызмет-
тік орынжайларынан 571 адамды босатса, 2006 жылы – 743 адамды ... 741 ішкі ... ... ... да ... ... ... ішінде кәмелетке толмағандардың
заңсыз бас бостандығынан айырылған фактілері орын алған. Мұндай шаралар-дың
қылмыстық ізге түсу органдары үшін ... ... алу ... ... ... әдісі ретінде қолданылуын жоққа шығаруға болмайды.
«Қазақстандағы адамның ... ... ... жобасының шеңберінде 1500
респондентке қойылған «Сіз тізбектелген институттардың ... ... ... ету процесіндегі жұмысын қалай бағалайсыз?» деген
сұраққа құқық қорғау органдары мен соттардың ішінде ішкі ... ... ... баға ... барлық сұрақ берілген ... ... ... ... ... теріс баға берген. Бұл ішкі ... ... ... ... ... ... ... құқығын қорғау саласындағы элементарлық білімнің жоқтығы, олардың
қызметіне жоғары тұрған органдар мен ... ... ... ... ... емес екендігі туралы куәландырады.
Мысалға Жамбыл облысы Талас ауданының прокуратурасы АІІБ-нің ал-дын
ала ұстау камерасынан жауап алуға ... М. және Т. ... ж. ... ... ... ... ... қарасты Асхат
кентінің №112 орта мектебінің 10 сынып оқушысы Д.-ны полиция қызметкер-лері
Мақтаарал АІІБ жеткізіліп, заңды ... ... ... ... ... ... ... тарапынан болған мұндай әрекет-терден
соң Д. өзіне-өзі қол жұмсап қайтыс ... ... ... ескі ... ... ... Қайтыс болған баланың ата-анасының шағымы бойынша
Оңтүстік Қазақстан облысы ІІД Өзіндік қауіпсіздік басқармасы 2006 ... ... ҚР ... ... ... ... қылмыстық іс қозғаған.
Сонымен бірге, бұл қылмыстық іс ҚР ҚІК 37-бабы 1 бөлік 2 ... ... ... ... ... ... дәлелден-бегендіктен
тоқтатылған.
Риддер қаласы прокуратурасының тексеруі барысында 2009 жылғы нау-
рыздың ... 17-не ... ... ... ҚІІБ ... ... Б., ... Б.-ларды заңсыз ұсталғаны фактісі анықталған. Олардың екеуі қару беру
бөлмесінде, біреуі 3 қабаттағы қызметтік ... ... ... адам-
дарды бес полиция қызметкері ешқандай түсінік бермей үйлерінен алып кеткен,
жеткізілгені не болмаса ұсталғаны туралы құжаттар ресімделмеген.
Жалпы 2010 жылы ... 62 ... ... ... деп таныған.
Статистикаға сәйкес, 2010 жылы прокурордың тұтқындауға және тұтқында ұстау
мерзімін ұзартуға берген санкцияларына ... 756 ... ... ... ... 17% қанағаттандырылған.
Прокурор санкция берген тұтқындау түріндегі алдын ала кесу шарасына
шағымдарды негізінен айыпталушы мүддесін ... ... ... ... ... қанағаттандыруға негіздемелер көбінесе айыпталушының
(күдіктінің) жеке басына қатысты жағдайлар, жасаған қылмыстарының ... ... ... болып табылады, өйткені қылмыстық қудалау органдары
қылмыстың шағын ... ... ... ... егде ... ... асыраушыларының бар екенін, ауыр науқастарын, тұрғылықты жерін
ескере бермейді.
Апелляциялық инстанция соты өзгеріссіз ... ... ... 2010 ... 21 ... ... ҚК ... 1 бөлігі бойынша
айыпталған А.-ға қатысты тұтқындау түріндегі алдын кесу шарасы ... ... қол ... алмастырылған. Соттың қабылдаған шеші-мінің
негізделуіне оның орта ауырлық санатына ... ... ... ... ... кесу шарасын таңдау кезінде айыпталушының жеке басының
мәліметтері: ... ... ... төрт жас бала мен ... болуы, олар үшін оның жалғыз асыраушы екендігі ескеріл-меген.
Адвокат алу және оның ... ... ... ... ... құқығы соттың істі әділ қарауының, сот ісін жүргізу мәселесін шеш-
ер кезде көп назар аудартатын кепілдігі болып ... ... ... бұл ... норма бәрінен көп бұзылады.
Заңгерлердің рөліне қатысты негізгі принциптердің ... ... адам ... іс ... барлық кезеңдерінде өз құқықтарын анықтау
және қорғау мақсатында өз таңдауымен адвокаттың ... ... ... бұл толықтай сотқа дейінгі кезеңге де қатысты.
Адвокат қызметін алу құқығы соттың істі ... ... ... ... ... ... жасауды және айыпталушыны толыққанды қорғау
құқығын көздейді. Негізгі принциптердің 5 принципі ... және осы құжаттың ... ... ... ... ... ... ол тез арада өз
таңдауымен адвокат қызметін алу құқығы ... ... ... тиіс ... ... ... 7-бабы ... биліктен әрбір ұсталған немесе
тұтқын-далған адам ... ... ... ... 48 ... адвокат қызметіне кедергісіз қол жеткізу құқығына ие ... ... ... ... өз таңдауымен адвокат тарту құқығы айыпталушының оған
ресми түрде айып ... ... ... іс ... ұстал-
ған немесе тұтқындалған сәтінен басталуға тиіс. Оның үстіне айыпталушы өз
қалауынша ... ... ... ... ... ... ... істі
қараудың әділдігін қамтамасыз ету үшін ақысыз негізде өз адвокатын ұсынады.
Бұл ретте Негізгі принциптердің 8 ... ... ... ... ... ... ... өз ... ешқандай
кешіктірусіз, басқалардың араласуынсыз, ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасауды талап етеді.
Адвокат өз клиентіне ... ... ... ... көз алдында
консультация бере алады, алайда ол бұлардың әңгімесі естілмейтіндей ... ... ... ... ... алу ... кепілдік береді. ҚР
Консти-туциясының 13-бабының 3 тармағына сәйкес «әркiмнiң бiлiктi ... ... ... бар. ... ... реттерде заң көмегi тегiн
көрсетiледi». Бұл құқық ҚР ҚІК 26-бабында да ... ҚР ... іс ... ... ... өз таңдауы
бойынша қорғаушы алу құқығы туралы хабардар ету рәсімін, сондай-ақ тегін
білікті заңгерлік көмек ... ... ... регламенттеуді талап
етеді. Адамның құқықтарын ... ету мен ... ... ... білікті заң көмегін көрсету институттарының болуы болып табыла-
ды. Білікті заңгерлік көмек алу құқығы халыққа ... ... ... ... қызметін көрсету жөніндегі кең ауқымды желіні ... ... ... ... ... ... ... адвокатураны дамытуда 1997 жылы ... ... ҚР ... ... ... Қылмыстық және Қылмыс-тық іс
жүргізу кодекстерінің қабылдануы ерекше рөл атқарды.
Адвокаттардың өздерінің ... ... ... ... ... ... заңнамаларда адвокатураның ұйымдастыру және
қызметінің негіз ... ... бірі ... ... ... ... адвокатурасы тарихында алғаш рет республиканың
Қылмыстық заңымен адвокаттардың ... ... ... ... мен ұйымдарға заңгерлік көмек көрсету жөніндегі қызметіне
кедергі жасағаны үшін жауапкершілік көзделген.
2007 ... 1 ... ... ... ... ... 14 облыстық және 2 қалалық адвокаттар алқасына біріккен 3325 ... ... ... ... ... 3 ... тән: ... адвокаттық кеңсе және заңды тұлға құрмаған жеке қызмет.
Ұйымдастыру ... ... көп ... заң ... ... онда 2 ... ... адвокат жұмыс істейді. Заңды тұлға құрмай
жеке практикамен айналысатын адвокаттар санының өсу үрдісі сақталуда – ... 704 ... ал 2003 жылы 300 және 2004 жылы 540 адам ... ... ... ... (2006 жылы 710 адам, 2005
жылы – 636 адам) салыстырмалы өсуіне қарамастан ол білікті ... ... жаба ... ... ... ... ҚР ... министрлігінің
мәліметтері бойынша республиканың 9 ауылдық ауданында мүлде ... ... ... шешу ... пен жергілікті мемлекеттік басқару орган-
дарының тарапынан бірлесіп күш жұмсауды ... ... ... ... ... ... қосылуы адвокаттық қызметке лицензия алу ... не ... ... ... ... ... Адвокаттардың
ауылда жұмыс істеуін ынталандыруға, оларды орналастыру мәселесін ... ... ... және т.б. бағытталған іс-шаралар
кешені қажет.
Мұқтаж адамдарға тегін ... ... ... ... ... адвокаттардың қызметін ... ... ... бар ... ... мұндай
адвокаттар жұмысы-ның сапасына елеулі сындар айтылуы әлі жалғасуда.
Қазіргі таңда адвокатура ... ... ел ... ... ... қол жетімділігін қамтамасыз етудің жолдары мен
әдістері белсенді ... ҚР ... ... ... ... заң ... көрсету жүйесін жетілдіру жөніндегі ... ... ... ... пен жұмыс тобын жасақтады. Бұл бағыттағы жұмыс
жандандырылуға тиіс.
Тұтқынға алудың немесе ұстаудың заңдылығына наразылық білдіру мақса-
тымен істі тез ... ... ... ... болуы адамның сотқа
дейінгі құқықтарының маңызды ... ... ... 9- бабы қылмыстық іс бойынша тұтқындалған немесе ұсталған
адамдардың құқығын белгілейді. Бұл ... ... ... «айыпталу-шы
немесе ұсталған адам судьяның немесе заң бойынша сот билігін жүзеге асыру
құқығы бар және ақылға ... ... ... істі ... қарауға немесе
босатуға құқығы бар басқа лауазымды адамның алдына тез ... ... Бұл ... Адам ... жөніндегі комитет (АҚК) сарапшылары «тез
арада» ұғымын қамауда ұстаудан сотта істі қарауға дейінгі ... ... ол ... ... аспауға тиіс. 9- баптың қағидалары айыпталушы-
ны сотқа дейінгі ұстаудың «жалпыға ... ... бола ... ... Бұл норма айыпталушының кепілдемемен не болмаса сотқа дейінгі
қандай да бір өзге ... ... ... ... Оның ... 9-бап
«айыпталушы егер де оның ісін ... ... ... ... уақыт ішінде
жүргізілмеген болса сотқа дейін қамаудан босатылуға ... ... ... ... деп сипатталатын уақыт кезеңі осы істің жағдайына байла-
нысты және айыпталушының қашып ... ... ... ... күрделілі-гін,
құқық бұзушылықтың сипатын, осы іс бойынша тергеу және прокурорлық органдар
өкілдері жұмысының тиімділігін қамтиды.
АСҚХП 9-бабы ... ... ... ... ұсталған адамның
«оның ісі бойынша дұрыс құқықтық шешім шығару немесе ... ... ... істі сотта қарауын талап ету құқығын көздейді.
Істі сотқа беру тәртібі ... ... және ... адам ... ... ... ... жағдайда тегін болуға тиіс. Ұсталған адам да
өзінің ұсталуының заңдылығын қайта қарау құқығына ие. Бұл ... ... ... «заңсыз тұтқындауға немесе ұстауға ұшыраған кез келген жеке ... ... ... ... ... деп белгілейді. Бұл құқық
тұт-қындау ... ... ... ... ... ... ішкі
заңнаманың ережелерін бұза отырып, жүргізілген кезде ғана ... ... ... талап қою тәртібі бұл жағдайда жеткіліксіз жазылғанын
атап өткен жөн. Әдетте, бұл жағдайда жеке ... ... ... ... бұзған нақты ведомствоға немесе жеке тұлғаға ... ... арыз ... ... деп ... ... іс жүргізу заңнамасы тұтқынға алуға прокурор-
дың санкция беруін көздейді, бірақ та кейіннен тұтқынға алу ... ... ... сот ... ... ... беріледі. Тұтқындау
түріндегі алдын кесу шарасын таңдау ... өзі ... ашық ... рәсім емес. Сонымен бірге, ол Азаматтық және саяси құқықтар туралы
халықаралық пактінің ережелеріне қайшы ... ... ... ... ... ... уәкілетті лауазымды адам емес.
Сотқа дейінгі ұстау кезеңінде адамның өмірі мен денсаулығына тиісті
күзетті, ізгілікті қарым-қатынас ... ... ету, ... ... ... азаптау мен басқа да қатыгездік қатынасты болдырмаудың тиімді
тетіктерін құру қажет.
Ұсталған ... ... мен ... ... ... тыйым
сала-тын АСҚХП 7 бабы ажырамас санаттағы кәдімгі халықаралық құқықтың ... ... ... Азаптауға қарсы құқықтық нормалар 1984 жылы ... ... ... және басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпай-
тын және ар-намысты қорлайтын іс-әрекеттер мен жазалау ... ... (әрі ...... ... конвенция) бар. АСҚХП 10 бабында
(1 ... «бас ... ... барлық адамдар өздеріне деген
адамгершілікті көзқарасқа және адам ... тән ... ... ... ... Бұл ретте АСҚХП 7 бабындағы ұсталған ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа тыйым
салатын азаптауға тыйым салудан өзгешелігі ол қамаудағылармен ізгілікті
қарым-қатынас құқығы ... ... ... ... Бұл міндеттеме-
лер қамаудағыларды ұстау мен олардың құқықтарын ... ... ең ... сақтауды қамтамасыз етуді мақсат тұтады. 7 баптың ере-желері
көп ... ... ... орындарының және/немесе қамауда ұстау
шарттарының жалпы жай-күйіне ... ... 10 ... ... ... қарым-қатынас жасау тәртібіне ғана қатысты. Бұл ретте АСҚХП-ге
қатысушы мемлекеттер қамаудағылармен ізгіліксіз ... ... ... ... қаржылық ресурстардың жеткіліксіздігіне сілтеме
жасай алмайды. Бұл мемлекеттердің құқық қорғау органдары ... ... ... ... мұқтаждықтарын қанағаттандыру үшін қажетті
барлық қызмет көрсетулермен қамтамасыз етуге тиіс, ... ... ... ... ... ... ... өз туыстарымен қарым-
қатынас жасау мүмкіндіктерін алуға құқылы.
Қазақстан азаптауға қарсы Конвенцияның мүшесі ... ... де БҰҰ ... ... комитетінің 16 ұсынымының ішінен Қазақстан
Республикасының 2001 жылы осы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан тек үшеуін ғана орындаған,
соның ішінде қылмыстық заңнамаға азаптау қылмысы туралы ұғымды енгізген.
ҚР ... ... үшін ... 2002 ... 21 ... № 363 ... 347-1 бап болып енгізілген, оның екінші және үшінші бөліктерін заң
шығарушы ауыр қылмыстар санатына жатқызған.
ҚК 347-1 бабына сәйкес ... деп ... ... ... ... өзге ... адамның қиналушыдан немесе үшiншi адам-нан
мәлiметтер алу немесе ... не оны ол ... ... ... деп ... iс-әрекет үшiн жазалау, сондай-ақ оны немесе үшiншi адамды кез
келген сипаттағы кемсiтуге негiзделген кез ... ... ... ... мәжбүр ету мақсатымен әдейi тән ... және ... ... мойындалады.
Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика
және арнайы есепке алу комитетінің статистикалық мәліметтері ... ҚК ... бабы ... 2008 жылы 2 адам, ал 2009 жылы 7 адам ... ... ... ... ... 2006 жылғы 27 ақпандағы үкімімен Е. және
А. Жітіқара БАІІБ криминалдық полиция бөлімшесінің жедел уәкілі лауазымында
және мемлекеттік ... ... бола ... өз аумағындағы қылмыстылықтың ашылу
көрсеткішін көтеру үшін азамат К-ға ұрлық істеді деген айыпты ... оған ... дене және ... ... ... үшін ... ... соттары 2006 жылы қылмыстық ізге түсу органдарының 67
қызметкеріне қатысты азаматтардың конституциялық құқықтары мен ... ... ... ... барлығы 47 қылмыстық іс қараған, соның
ішінде 63 адамға қатысты айыптау үкімі шығарылған 45 іс ... Бұл ... ала ... және ... алу ... ... ... бұзылуы, соның ішінде азаптау мен тергеу жүргізудің рұқ-сат
етілмеген ... ... ... ... 15 ... қатысты 8 қылмыс-тық
іс қаралып, үкім шығарылған.
ҚР ҚК 347-1 бабында ... ... ... ... ... ... ... қалған ұсынымдарын заңнамалық және құқық
қорғау практикасында іске асырудың аса қажеттігі туралы куәландыра-ды.
Бүгінгі таңда Комитеттің ұсынымдарының көп бөлігі ... ... мен ... қарым-қатынас туралы арыздарды жылдам, әділ
және толық қараудың пәрменді тетігі жоқ;
• практикада ... мен ... ... ... ... жол ... ... толық сақталуына кепілдік жоқ;
... ала ... ... ... инспекциялау мен алдын ала қамау-
дың ұзақтығы мен жағдайларына тәуелсіз сот бақылауы жоқ;
• Азаптауға қарсы Конвенцияның 21 және 22 ... ... ... ... ... ... ... ұсынымдары кең жұртшылыққа
жеткізілмеген.
Жалпы алғанда алдын ала тергеу мен жауап алу саласындағы ахуалды
талдау ... ... ... ... адамның және
азаматтың құқықтары мен бостандықтарын сақтаудың кепілдігін күшейтуге
бағытталған заңнама мен ... ... ... одан әрі жетілдіру қажет-
тігі туралы куәландырады.
Тергеушілердің (жауап алушылардың), жедел қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ішкі істер (ҰҚК, қаржы полиция-
сы және т.б.) органдарына жеткізу және уақытша ұстау изоляторларына ... ... ... жүргізу процесіндегі қызметін егжей-тегжейлі
регламенттеу ... ... ... ... күдіктіге (айыпталушыға) оның
процессуалдық құқықтарын, соның ішінде білікті заң көмегін алу, туыстарына
ұсталу ... ... ... хабарлау құқықтарын дер кезінде
түсіндіру бөлігінде қатаң талаптар қойып, жауапкершілігін ... ... ала ... және ... алу барысында теріс пайдаланушылық пен
қызметтік өкілеттіліктерін асыра сілтеудің алдын алу мақсатында ұсталғандар-
дың, ... ... ... ... тексеруден өту
құқығын заңнамалық түрде бекіту қажет.
Қылмыстан жәбір шеккендер мен куәлардың құқықтарын тиімді қорғау
үшін барлық қажетті процессуалдық іс-қимылдарды ... ... ... Ассоциациясының сарапшылары жүргізген
сауалдама респонденттердің 38,4% қылмыстан жәбір көргендердің құқықтарын
қорғаудың мемлекеттік тетіктерінее ... баға ... ал ... «Сіз ... ... ... құқықтарын қорғаудың мемлекеттік
тетіктерін қалай бағалайсыз?» деген сұраққа ... ... ... ... ... бұл ... жәбір көргендердің ғана емес, куә-
лардың да құқықтарын қорғаудың тетіктерін ... ... ... ... процеске қатысқан адамдарды мемлекеттік қорғау туралы»
ҚР Заңын жүзеге асырудың ... ... ... онда материал-дық-
қаржылық, ұйымдық қамтамасыз етуді және жүзеге асырудың ... ... ... ... тыс жерлерде, кабинеттерде және басқа да жабдық-
талмаған үй-жайларда ұстағаны үшін ... ... ... қажет. Уақытша ұстау изоляторлары тергеу изоляторлары сияқты ҚР
Әділет министрлігінің қарамағына берілуге ... ... ... және ... құқықтар туралы
халықаралық пактіні ратификациялауы оның нормаларына қазіргі тұтқынға алуды
санкциялау рәсімін сәйкес келтіруді ... ... ... ... ... ... сотқа беру адамның жеке бостандық пен қол
сұғылмау құқықтарының сақталуы ... ... ... тұтқындау мен
негізсіз қамауда ұстау жағдайларын шектейді.
Әділ сот ісін жүргізу құқығы адамның іргелі құқығы болып табылатыны
белгілі. Бұл ... ... ... ... ... қорғау жүйесінің
негізгі идеясы болып табылатын принциптердің бірі. 1948 жылдан бастап Адам
құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясы таныған әділ сот ісін ... ... ... ... ... бөлігі ретінде барлық мемле-
кеттердің құқықтық міндеттемесіне айналды.
Әділ сот ісін жүргізу құқығы 1948 ... ... ... ... 1966 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясында қабылданған Азаматтық ... ... ... ... пакті сияқты тиісті құқықтық келісім-
шарттарда одан әрі ... Ол БҰҰ мен ... ... ... ... ... және ... келісім-шарттар мен келісім-
шарттық емес нормаларда танылған және ерекше атап өтілген. Бұл құқық ... ... ... құқықтық жүйелеріне қолданылатындай құқықтық
рәсімдердің әр алуандығын ескере отырып әзірленген – оларда барлық ... тиіс ең ... ... ... ЕҚЫҰ ... әділ сот ісін ... құқығын қамтамасыз
ету үшін қатысушы мемлекеттер жасауға тиіс ... ... ... ... ... ... мен ... сот қызметінің әділ
жұмыс істеуі; қылмыстық айыптау бойынша тұтқындауды немесе ұстауға соттың
санкция беруі; заң ... ... ... тәуелсіз және әділ және ашық
сот ісін жүргізуі; кедергісіз ... ... ... сот ... ... адамның материалдық жағдайы жетпейтін жағдайда ақысыз заң ... ... ... ... ... үстемдігі және сот жүйесінің
тәуелсіздігі.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес әділ сот ісін тек
сот жүргізеді. Сот ... ... сот пен ... ... ... құрайды.
Сот жүйесі адамның бұзылған құқықтарын қалпына келтіру және ... ... ... заң ... және ... тармақтарына тәуелсіз
негізгі мемлекеттік институты бола отырып, мемлекеттік құқықты қорғау теті-
гінде орталық орынды алады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... сот ... түбегейлі реформалау мен күшейтуге үздіксіз
байла-нысты. Соттардың тәуелсіздігі, дербестігі принциптері, оларды тұрақты
негізде тағайындау соттар ... ... ... ... болды. Бұл
принцип-тер Қазақстан Республикасының ... ... сот ... және ... мәртебесі туралы» жаңа
Конституциялық заңда, Қазақстан Республикасының Құқықтық тұжырымдамасында
көрсетілген.
Сот ісін жүргізу ... ... ... ... ... соттар құрылды, соттардың материалдық-техникалық базасы нығай-ды,
судьялардың жалақылары едәуір өсті.
Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік ... Әділ сот ісін ... ... құрылды, ол магистранттар
дайындауды, судьялар мен сот жүйесі қызметкерлерінің ... ... ... Әділ сот ісін ... институтында халықаралық құқық және
сот ісін жүргізудің халықаралық принциптері жөніндегі судьялар дайындалады,
судьялық ... ... және ... дайындау жөніндегі оқу орталығы
жұмыс ... Сот ... рет ... ... ... судья-
ларының біліктілігін көтеру және олардың тәуелсіздігін қамтамасыз ету мақ-
сатында ... ... ... ... ... ... жобаның нәтижесінің негізінде Қазақстан соттарындағы тәлімгерлік
бағдарламасын жүзеге ... Бұл ... ... беру ... және жас ... ... қолдау көрсету үшін судья-
тәлімгерлер мен жас судьялар арасындағы ... ... құру ... соттарды кәсіптік қолдауға бағытталған.
Республикада этикалық нормаларды, жариялылықты, соттарға және сот
процестерінің транспаренттілігіне қол жеткізуді күшейту ... ... оған БҰҰ ... баяндамашысы өз ұсынымдарында (86, 87, ... ... ... отыр.
Судьялар этикасы кодексі қабылданды, оны бұзғаны үшін тәртіптік
жауап-кершілік белгіленді.
Жемқорлық көріністерін тез арада және ... жою ... ... ... бірі соттардағы істерді судьялар арасында автоматты
бөлуді енгізу болды. Жоғарғы Соттың ресми сайты ... Сот ... ... ... ... істейді.
Алматы қаласының Бостандық аудандық сотында IRIS орталығы ... ... ... ... жоба ретінде сот отырыстарының барысын
цифрлы жазу практикада қолдануда.
Болашақта ... ... сот ... ... және ... ... сот ... құқықтық мәдениетін көтеруге, сот
процесінің ... ... ... ... жасайды, соттардың
транспаренттілігі мен ашықтығын ... сот ісін ... әкеп ... сот ... ... ... ... туралы дау-ларды, судьялар ... ... ... да процессуалдық бұзушылықтарға шағымдар болмайды.
Жоғарғы Сот сот ісін қараудың аудио-бейне жазбаларын қолдану мәселе-
лері жөніндегі заң жобасының тұжырымдамасын әзірледі, ол ... ... ... ... ... Конституцияның әлеуетін, сондай-ақ «Қазақстан Республи-
касының сот жүйесі және судьялардың мәртебесі туралы» Конституциялық заңын
жүзеге асыру ... ... ... соттар жүйе-сін
енгізуге дайындық жүргізілуде. Олар елімізде кәмелетке толмаған ... ... ... ... ... бекітуге көмектеседі, бұл БҰҰ
Арнайы баяндамашысының ұсынымдарының 89 тармағына сай келеді.
Республикадағы әділ сот ... ... ... ... алайда оның процессуалдық моделін енгізу жөніндегі ... ... ... ... ... ... және
құқықтық саясат институты, Ішкі істер министрлігі, Әділет министрлігі,
Жоғарғы Сот ... Бас ... ... ... «Қазақстандағы ювенальдық
юстиция» жобасы Алматы қаласы мен Алматы облысында екі ауданда екі жыл ... сот ісін ... ... жаңа енгізулердің бірі
өзінің мазмұны жағынан алғанда, айыптылық мәселелері тек қана алқа билер
құзыры-на жататын ... ... ... алқа билер институтын құру
болды. Қазақстандағы қабылданған алқа билер сотының моделі алқа би ... ... ... ... ... және ... да ... баға беру мен жазалау мәселелерін ... ... ... ... ... алқа құрамы аралас сот болып табылады. «Алқабилер
туралы» ҚР Заңының қабылдануымен тәуелсіз Қазақстанның тарихында алғаш ... сот ісін ... ... ... ... түрде жаңа,
мемлекетте сы-нақтан өтпеген ... ... ... қатысатын сот ісін жүргізудің артықшылығы бұрыннан таныл-
ған және мемлекеттің нысаны мен саяси режиміне қарамастан әлемнің көптеген
елдерінде пайдаланылады.
Алқабилер қатысқан сот қылмыстық сот ісін ... ... мен ... ... ... ... болуға тиіс. Қылмыс-
тық сот ісін жүргізудегі бәскелестік принципі дәл осы ... ... ... және ... жұмыс істейтіні негізгі фактор болып табылады.
Осылайша, егемен Қазақстанның қалыптасуы мен дамуы ... сот ... ... ... ... ... ... әзірленіп, жүзеге
асырылды. Осы шаралардың нәтижесінде негізінен елдегі тәуелсіз әділ сот
ісін жүргізу үшін жағдай ... ... сот ... ... өз ... ... соттарға шағымдануы санының едәуір өскенін үнемі көрсетіп келетіні
кездейсоқ емес. Бұл ... ... ... және тәуелсіз сот жүйесінің қалып-
тасуына деген үнемі өсіп келе ... ... ... куәландырады.
Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының сарапшылары ... де ... ... немесе Сіздің жақындарыңыздың құқықтары
бұзылса, Сіз ... ... ... ... едіңіз?» деген гипотетикалық
сұраққа сұрақ берілген 1500 адамның ішіндегі респонденттердің 38,8% сот
органдарын атаған, 23,5% ... ... 20,0% ... 16,7% - ҚР ... жанындағы Азам құқықтары жөніндегі
комиссияға, 15,9% - Адам құқықтары жөніндегі ... ... ... Бұл нәтижелер азаматтардың өз құқықтарын қорғау үшін ... ... ... гөрі сот ... ... ... ... тура-лы
куәландырады.
Халықаралық ұйымдар да осы саладағы құқықтық ... ... ... және ... ... ... ... барлық Орталық
Азия өңіріне таратуға көмектесуге дайын екендігін білдірді.
Сонымен қатар, елдегі сот ... ... оң ... әлі ... деуге болмайды. Қылмыстық істерді ... ... ... ... ... жалғасуда. Ақтау үкімдерінің аса сирек шығарылуы
және судьялар ортасындағы мұндай жағдайларға абайлап ... ... ... ... бола ... жылы ... соттары 112 адамға қатысты (жеке айыптау істе-
рінен басқа) ақтау үкімдері шығарылған. Олардың ішінде прокурорлардың
наразылықтары бойынша заңсыз және ... деп 41 ... ... ... жойылған. 9 адамға қатысты ақтау үкімдері апелляциялық наразалық
таныту сатысында. Осылайша, 69 адамға қатысты ақтау үкімі заңды күшіне
енді, олардың 7-уі ... 2008 жылы ... 2009 жылы ... ... ... бойынша (2008 жылдың 12 айы ішінде – 62).
Сот жүйесінде жемқорлық, заң мен Судьялық ... ... бұзу ... бар. ... ... ... жеке соттар
мен судьялардың материалдық және процессуалдық құқықтарды өрескел бұзғаны
туралы куәландырады. Бұл ретте судьялардың ... ... ... ... білмейтін айқын сорақы фактілер кездескен.
Мысалға, Павлодар қалалық сотының судьясы ... ... ж. ... азамат С.-ның осы соттың 26.11.2005 жылғы шешімін жарамсыз деп тану
және ... жою ... ... қанағаттандырылған, яғни судья сот шешімінің
күшін тек жоғары тұрған сот инстанциясы ғана жоя алатыны туралы білмеген.
Сотта істерді қарау кезінде ... ... ... жол ... жалғас-
қан. Азаматтық процессуалдық заңнама нормаларының талаптарын бұзушы-лықтың
кең тараған түрлерінің бірі істерді апелляциялық инстанция соттарына жіберу
мерзімінің кешіктірілуі болды.
Мысалға, Ақмола облысы ... ... ... 17.03.06 ... ... 03.03.06 ж. ... К.-нің «Купчанов интернат үйі» ММ-не
жұмысқа қайта орналастыру, мәжбүр болған демалыс уақыттарына жалақы төлеу,
моральдық зиянды өндіріп алу ... ... ... бойынша апелляция-лық
наразылық білдірген.
Бұл шешімге шағымдану мен наразылық білдіру үшін белгіленген ... ж. ... ... ... ... ... ж.) іс ... сотына жіберілмеген. Прокуратура органдары соттардың істі заңсыз
тоқтатқан фактілерін ... ... ... ... ... ... ... кеткен.
Ақтау қаласының әкімшілік сотының 14.09.2006 ж. анықтамасымен облыс-
тық Салық комитетінің «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ-на (әрі қарай – «ММГ» АҚ) ... 000 ... ... айыппұл салу туралы 18.08.2006 ж. қаулысының күші
жойылған, іс жүргізу тоқтатылған. Бұл ретте сот іс ... ... ... ... ... ... ... төлеушілер Тізбесін
бекіткен Үкімет қаулысының талаптарын, ... АҚ ... ... бар ... ... жемқорлық құқық бұзушылық жасаған адамдарды әкімшілік және
қылмыстық жауапкершіліктен босату фактілеріне жол берген. ... ... ... ... ... ... фактілер де анықталған.
Мысалға, Ақтөбе облысы Алға аудандық сотының 06.01.2006 ж. қаулысымен А.
ӘҚБтК 330-бабының 1 бөлігі бойынша айыпты деп ... 3 ... ... ... ... мас ... ... үйінде жанжал шығарып, өз анасының ... ... ... ... ... күш ... боп ... оның іс-әрекетін сот ұсақ бұзақылық деп ... ... де, ... ... 1 ... ... сәйкес ұсақ
бұзақылық деп қоғамдық орындарда былапыт сөйлеу, жеке ... ... ... ... ... пайдалану орындарын қорлау және ... және ... ... ... төңiрегiндегiлердi сыйламау-
шылықты бiлдiретiн басқа да осындай iс-әрекеттер түсіндіріледі. ... ... ... ... ... пен азаматтардың тынышты-
ғының бұзылуы ... ... Бұл ... А. және оның анасы арасындағы
дау-жанжал үйде жеке жағымсыз қарым-қатынастар негізінде болған және ... ... ... ... Бас ... ... ... жоғары тұрған соттар, тәр-
тіптік-біліктілік алқалары барлық уақытта бірдей заңдарды бұзушылықты ... ... ... ... ... ... шаралар
қабылдай бермейді. Соттардың әділ сот төрелігін жүргізу ... ... ... бойынша прокурорлар енгізген 66 ұсыным бойынша (соның
ішінде 63 қаралған) тәртіптік іс қозғалып, тек 12 адам ғана ... да ... және ... ... құбылыстарды сәтті еңсеру ұлттық әділ ... әрі ... ... және ... ... ... ұсынымдар әзірлеу үшін ең алдымен халықаралық нормативтік
құқықтық актілер мен ... ... әділ сот ... ... ... ... ережелерін салыстырмалы-құқықтық талдауды, сот-тергеу ... ... ... ... Республикасы Конституциясының 14-бабының 1 ... заң мен сот ... ... ... Қазақстан Республика-
сының Қылмыстық іс жүргізу кодексі (әрі ... – ҚІК) де ... сот ... айыптау мен қорғау тараптарының бәсекелестік және теңдік принципі
негізінде ... ... деп ... ал ... Республикасы
Азаматтық іс жүргізу кодексінің (әрі қарай - АІК) ... ... ... әділ сот ісін ... заң мен сот ... ... бастауымен
жүзеге асырылатынын көздейді.
Жоғарыда аталған ұлттық заңнаманың нормалары ... ... ... ... ... ... 14 бабы ... соттың
істі қарауы кезіндегі құқықтарын сипаттауда ең мазмұндысы болып ... ... ... ... ... сот ... теңдігін, сондай-
ақ қылмыстық істі де, әдеттегі талаптарды қараған кезде де істі білікті,
тәуелсіз және әділ ... ... және ... ... құқығын көздейді (1
тармақ). Бұл баптың басқа ережелерінде (2-7 тармақтары) сот ісін ... жеке ... ... «ең ... (процедуралық) кепілдік-тер»
тізбесі бар. АСҚХП 14 бабының 1 тармағында «барлық ... сот ... ... тең ... ... делінген. Бұл ереже барлық адамдар соттың
тыңдауын талап ... тең ... ие ... тиіс дегенді білдіреді.
АСҚХП 14 бабы 1 тармағының екінші сөйлемінде қолданыстағы заңнама ... ... ... және әділ ... ... және жария соттық
тыңдауын талап ету құқығы бар. Бұл құқық істі ... ... ... ол ... істі ... жағдайында) АСҚХП 14 және 15
баптарындағы нормалармен толықтырылады.
Бұл ... ... ... ... кепілдік
беріл-ген. Сот тыңдауының әділдігін ... ... ... ... ... қорғау мен айыптаудың өкілеттіктерінің теңдік принципін
сақтау болып табылады. Сотта істі ... ... ... ... сот процесі ағымында тараптарға қатысты процедуралық іс-қимылдарды
тең дәрежеде қолдануды ұйғарады. Бұл принциптің барлық ... ... беру ... ... ... ... айыпталушыға және неме-се
оның адвокатына қорғауға дайындыққа қажетті жеткілікті уақыт бермеу де,
айыпталушыны және/немесе оның ... ... істі ... ... апелляциялық сотта тыңдауға жіберуге кедергі жасауға ... да ... ... ... мен ... қолдану практикасы
қорғау мен айыптау тараптары өкілеттіктерінің теңдігіне әлі қол
жетпегендігін көрсетіп ... 14 ... 1 ... да әділ сот ісін ... ... асырудың маңызды элементі ретінде соттың жария тыңдауын ... ... ... береді. Сот процесінің жариялылық принципі сот тыңдауы-
ның да ... ... да ... ... ... ашықтығын
көздемейді), осы сот ісі бойынша шешімнің де ашықтығын ұйғарады. Бұл құқ-ық
осы сот тартысына ... екі ... да, ... ... кең
жұртшылыққа да тиесілі. Сотта жария тыңдауды талап ету құқығы сот ... және ... ... ешқандай да алдын ала тараптар жасайтын мәлім-
демесіз жүргізілетінін білдіреді. Сот немесе трибунал ақылға қонымды мерзім-
де ... ... сот ... ... мен орны ... ... етуге,
сондай-ақ сот процесіне қатысқысы келетін кең жұртшылыққа қажетті қолай-
лылықтарды ұсынуға міндетті. Бұл ... ... ... ... мен ... өкілдері 14-баптың 1 тармағындағы нормалардың талаптарына сәйкес
сот мәжілісі залынан шығарылып жіберілуі мүмкін, ... ... ... ... ... ... ... сот шешіміне
негізделуге тиіс.
Жұртшылық өкілдері «адамгершілік, қоғамдық тәртіп, ... ... ... ... ... ... жақтардың
мүдделерін қорғауды ескере отырып» сот мәжілісі залына жіберілмеуі мүмкін.
Жұртшылық өкілдері сол сияқты «соттың ... ... іст ... қарауы
әділеттілік принциптеріне нұқсан келтіруі мүмкін деген сылтаумен» сот мәжі-
лісі залына жіберілмеуі ... ... ... бұзушылықпен байла-
нысты қылмыстық істі қарау кезінде адамгершілік ... ниет ... ... өкілдерін сот мәжілісі залына жібермеуге жеткілікті негіз болып
табылады. Бұл тұрғыда «қоғамдық тәртіп» термині сот ... ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздік ниеттері әңгіме
әскери немесе мемлекеттік құпияларды жария етпеу туралы болған кезде алға
шығады.
Алайда қай ... ... да ... ... сот ... ... жөніндегі шектеу сот шешімдерін шығарар кезде жөнсіздікке ... ... күш салу ... ... ... ... сай болуға тиіс. Процесс тараптарының жеке ... ... мен ... ... ... араласпауы да сот мәжілісі
залына жіберуді шектеу үшін жеткілікті ... бола ... Сот ... ... ... зиян ... ... жасайтын қамқоршы болу
туралы істі қарау ... ... ... бола ... Сот ... залына
кең жұртшылық өкілдерін жіберу әділеттілік мүддесі үшін шектелуі мүмкін,
бұл ... ... ... және соттың тиісті шешімімен мұқият
уәжделеді.
Жасырын отырыста сот тыңдауын талап ететін ... ... ... кең, олар ... сот ... ... ... жүрмейді. АСҚХП 14
бабының 1 тармағының ережелеріне сәйкес әңгіме жас ... ... ... және ... ... болу туралы мәселелерді шешу
туралы болатын жағдайлардан басқа жағдайларда сот шешімдері «жариялы ... ... ... сот ... ... ... дәрежедегі егжей-тегжейлілікпен анықталуы мүмкін. Сот шешімі
егер де ол сот ... ... ... ... немесе бұқаралық ақпарат
құралдарында жарияланса, не болмаса екі ... де ... ... ... берілсе, ол жария болып есептелінеді. Қалай болған жағдайда да
ашықтықты анықтайтын фактор сот шешімінің ... ... ... үшін ... ... ... қазақстандық заңнама жариялылық принциптерін сақтауға
қатысты жоғарыда аталған ... ... ... ... ... әділ сот ісін ... осы ... еркін-бұра түсінуін
болдырмау үшін бұқаралық ақпарат құралдарының, жұртшылықтың және ... ... сот ... ... ... бекіту дұрыс
болар еді.
Кез келген қылмыстық іс бойынша әділ тыңдауды ... ету ... ету ... ... заңнамада белгіленген ережелерге (АСҚХП 14
бабының 1 тармағы) сәйкес жұмыс істейтін білікті, тәуелсіз және әділ ... ... Бұл ... ... ... саяси немесе әкімшілік
органдары қылмыстық істі қараған кездегі жөнсіздікті немесе субъективизмді
болдырмайды.
Сот (трибунал) білікті және заң ... ... ... ... екі талап та ажырамас бірлікте. Соттың біліктілігі мәселелері әдетте
сот юрисдик-циясы проблемаларымен байланысты ... да, кез ... ... бел-гіленген нормативтік-құқықтық ережелер шеңберінде жұмыс
істеуге ... Бұл ... ... ... ... да бір ... сот ісіне
немесе құқық бұзушы-лыққа қарамай ... ... ... түрде
құрылған сот инстанция-лары қарайтын құқықтық орта құруда.
Тәуелсіздік өкілеттіліктерді бөлісуді және сот органдарын ... ... ... ... және аз ... ... ... органдары тарапынан заңсыз араласудан қорғауды білдіреді.
Соттың әділдігі туралы айтқан ... ... ... ... ... ... да бір сот инстанциясының әділдігінің негізгі
критерийі ретінде қарастырылатынын атап ... ... ... ... егер де ол бұл сот ісін ... ... да бір басқа сапада
қатысса немесе оның қандай да бір саяси партияға қатысы болса, не ... жеке басы осы сот ... ... ... ... ... ... болады.
Барлық осы принциптер Қазақстан Республикасының заңнамасында ресми
түрде жүзеге асырылған. Бұл, бастысы, ... ... ... да сот
практикасы мен оған жасалатын ... ... ... АСҚХП 14 бабы-ның
2 тармағына сәйкес «қылмыстық іс бойынша айыпталған әрбір адам кінәсі сотта
дәлелденгенге ... ... ... ... Әділ сот ... ... негізгі компоненті болып табылатын кінәсіздік презумпциясы,
басқалардың арасында, қылмыстық іс бойынша сот процесі барысындағы дәлелдеу
ауыртпалығы ең ... ... ... ... ... ... презумпциясын пайдалануға тиіс екендігін білдіреді. Бұған қоса,
кінәсіздік презумпциясы сот тыңдауы барысында ... ғана ... сол ... ... ... кезең барысында күдіктіге немесе
айыпталушыға да ... ... ... ... ... ... ... мен билік өкілдері
«қаралып жатқан сот ісі бойынша қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... үшін қажеттіліктің барлығын
жасауға міндетті.
ҚР Конституциясында және қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ол көбінесе
сақталмайды. Қылмыстық процесті жүргізетін судья сотта істі қарағанға дейін
айыптау жағы дайындаған қылмыстық істің материалдарымен ... ... ... ... іс ... ... ... ала тергеу
жүргізетін органды күдікті, ... ... ... да, ақтайтын да
дәлелдерді іздеуге ... ... бұл іс ... ... ... алу және ... ... кінәсіздігінің немесе
айып-талушының пайдасына өзге де дәлелдерді қорғау жағы жинайды деп ойлап,
адамның кінәсінің дәлелдерін іздейді. Сондықтан көп ... ... ... – бұл ... ... ... мен ... қорытындысын дәл-
елдейтін ұқыпты (әрине ұқыптылықтың қандай да бір дәрежесінде) жиналған
дәлелдер. Бұл материалдар ... ... ... ол ... танысу
процесінде сөзсіз айыптау версиясының «тұтқынында» ... ... жағы ... өз версиясын ұсына және дәлелдей алмайды, тек айыптау
жағы ұсынған жеке дәлелдерге күмән туғызумен ғана ... ... ... ... ... ету үшін бұл ... ... қарау қажет.
Алқабилер сотын енгізу қандай да бір оң рөл атқаруы мүмкін, алайда
бұл мәселені шешуде оған жоқ дегенде ... ... ... ... ... ... санатының шектеулігіне орай толықтай үміт артуға
болмайды.
Әңгіме қылмыстық іс туралы болған жағдайларда ... адам ... ... ... тез ... ұсынуды талап етуге» құқылы . Бұл
норманың мағынасы айыпталушыны ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз етуде. Тиісті ақпаратты «тез арада» берудің
қалыптасқан практикаға сәйкес жалпыға ортақ ... ... ... да, бұл ... ... ... тағу сәтінен, алдын ала тергеу іс-
қимылдарының ... ... ... осы жеке ... ... да ... жасады деп күдіктенуге негіз беретін қандай да бір сот тыңдауын
жүргізу ... ... ... ... ... та ... ... тілде ұсынылуға тиіс, бұл тиісті ақпаратты айып тағылудың
сипатына байланысты ауызша немесе ... ... ... ... ... жазбаша түрде аударылуға тиіс.
Қазақстан заңнамасында мынадай талаптар бар.
АСҚХП 14 ... 3 (b) ... ... ... ... ... ... тағылған жағдайда әрбір адамның «қорғау шараларына дайындық жүргізуге
және өзі таңдап ... ... ... ... ... ... қамсыздандырылуына» құқығы бар делінген. Қажетті уақыт
және қорғануға ... үшін ... ... ету ... ... да, оның
адвокатына да қатысты. Бұл құқықтық норма сотта істі ... ... ... тиіс. «Жеткілікті уақыт» ұғымы сотта істі ... және ... ... жағдайына байланысты. Бұл жағдайда сот ... ... ... ... қол жеткізуі, ішкі
заңнамаға сәйкес соттың қандай да бір ... ... ... т.б. ... факторлар назарға алынады. «Жағдайлар» термині өзгелердің
арасында айыпталушының және оның адвокатының ... ... ... ақпаратқа, файлдар мен құжаттарға қол ... ... өз ... ... ... ... ... тиісті техникалық құралдармен ... ... ... өз ... ... ... қарым-қатынас жасау құқығы
қорғауға дайындалуға арналған қажетті жағдайларды алу құқығының маңызды
элементі болып табылады.
Жалпы ... ... ... мұндай
кепілдіктер бар. Алайда адвокаттың қамаудағы қорғауындағы адаммен өз қалауы
бойынша кездесу мүмкіндігі ... ... ... жою ... іс ... ... айып тағу кезінде әрбір адам «тез ... ... ... ... ... [14 ... 3 (с) ... Бұл ереже сотта
ақталмаған кідіріссіз ақтық шешім ... ... ... ету ... Бұл ... ... есебі «күдіктіні (айыпталушыны, сотталушыны)
биліктің оған қатысты белгілі бір сот ... ... ... ... ... ... ... . Сот тыңдауын кідіртудің ақталма-
ғандық ... сол ... ... оның ... ... ... ... ұстауға немесе ұстамауға және т.б. байланысты.
Алайда, бұл құқықтың айыпталушының тез ... ... ... ... етуіне
тәуелсіз қолданылатынын атап өту керек.
Қазақстан заңнамасында бұл құқыққа қатысты арнайы ... ... ... ... ... ... ... мерзімдері, әсіресе қамаудағы адамдарға қатысты ... ... ... ... ... ... ... сотқа дейінгі кезеңде адвокат алу
құқығы АСҚХП 14 бабының 3 (d) ... ... ... істі ... ... ... ... байланысты. Бұл ережеде әрбір адам
«оның ісін қараған кезде жеке өзі немесе өзінің таңдауы ... ... ... ... ... сотқа жеке басының қатысуына; егер де ол
адвокаттар қызметін пайдаланбайтын ... ... ... бар ... ... ... әңгіме әділеттілік мүддесін қамтамасыз ету туралы
болғанда тағайындалған адвокаттың қызметін пайдалануға» құқылы ... ... ... қаржы қаражаты жоқ айыпталушы адвокат қызметіне
ақы төлеуден босатылады. Бұл заңнамалық норма ... ... ... өз ісі ... ... ... жеке қатысу құқы. Түсіндіру тұрғы-
сынан бұл норма неғұрлым даулы болып ... Бұл ... ... оқу
сырттай сот тыңдауын жоққа шығарады. Бұл ұстанымды адам ... ... ... емес ... көпшілігі, сондай-ақ Халықаралық
қылмыстық сот бөліседі. Алайда, Адам құқықтары ... ... ... ... ... ... тыңдауына мемле-кеттің
«айыпталушыны алдағы болатын сот туралы хабардар ету мақсатында, сол арқылы
оған өзін ... ... ала ... ... бере отырып, жеткілікті
күш салғанында» ғана жол ... ... жеке ... ... өз ... ... ... таңдау құқығы;
• адвокаттық ... ... ... ... ... болу ... ... құқықтық көмек алу құқығы.
Осы құқықтық нормалардың барлығын былайша жинақтауға болады:
«Қылмыстық құқық бұзушылық жасаған әрбір адам ... ... ... ... ... бас ... адвокаттың қызметін пайдалануы мүмкін. Бұл
жағдайда сот ... оның ... ... ... ... ... ... міндетті. Қаржылық мүмкіндігі бар ... өз ... ... ... Егер де айыпталушының ... ... және де бұл ... ... ету ... ... етілер болса, ол сот ақысыз негізде тағайындайтын адвокаттың қызметін
пайдалануға ... ... ... ету ... ... ... ... кезекте қаралып жатқан қылмыстық ... және ... ... ең ... ... байланысты» .
АСҚХП негізгі ережелерін басым түсіндіруге сәйкес адвокат ... ... ... ... ... ... істі қараудың алдын ала тергеу мен
сотқа дейінгі ұстауды қоса алғандағы барлық кезеңдерінде жүреді. Егер ... ... ... өз таңдауы бойынша пайдалану мүмкіндігі
болса адвокатты соттың тағайындауы әділеттілік принципіне ... ... ... адвокат айыпталушының мүдделерін осы ... ... мен ... ... ... ... тиімді қорғауға
қабілетті болуға тиіс.
Айыпталушының бұл құқықтарына қазақстандық заңнамада ... ... ... ... ... алу ... ... бойынша қамтамасыз ету қажет. Сол ... ... заң ... ... ... бюджет есебінен едәуір жетілдіру қажет.
Қылмыстық іс бойынша айып таққан кезде әрбір ... ... ... ... ... ... алуына немесе осы куәлардан жауап алуды
талап етуіне, сонымен қатар ... ... ... және ... ... ... өзіне қарсы көрсетпе берген куәлардан жауап алу шартымен бірдей
болуына» құқығы бар ... 14 ... 3(е) ... Бұл ... ... принципінің негіз қалаушы элементі болып табылады. «Жауап алу»
немесе «жауапқа қол жеткізу» ... ... ... екі ... және ... жүйесінің заңға сыйымдылығын ... ... ... Осы ... ... ... ... жағының сот
тыңдауында айыпталушының пайдасына ... ... ... ... ... шексіз құқығы жоқ екенін атап өткен жөн. Қорғау жағы қорғау
куәларынан айыптау куәлары сияқты ... ... ... ала ... ... ... мұндай шектеу жоқ. Соттың куәгерлерді ... ... ... да, ол ... да ... әділеттілік пен тең
мүмкіндіктер принципін басшылыққа алуға ... Бұл ... өз ... ... алу жолымен куәгерлік жауаптар ұсынған кезде тараптар
шынымен тең ... ... ... ... ... ... 14 ... тармағы айыптаушы жақ қорғаушыны сот тыңдауы барысында ... ... ... ... тиіс деп ... Бұл ... өзін ... дайындалуға мүмкіндік беретіндей уақтылы
берілуге тиіс. Айыпталушы айыптаушы тараптың куәлары жауап ... ... ... ... Ол тек ... ... ... кек қайтару
қаупімен байланысты жағдайда бұл құқығын жүзеге асыруға шектеулі.
Айыпталушының бұл құқықтарының кепілдіктері қолданыстағы қазақстан-
дық қылмыстық-процессуалдық заңнамада ... ... іс ... ... кезде әрбір адамның «егер де ол ... ... ... ... ... ... ол ... сөйлемесе аудармашының тегін
қызметін пайдалануға» [АСҚХП 14 бабының 3(f) тармағы] құқығы бар. ... ... ... ... ... «сот отырысы барысында
пайдаланылатын» сөзін түсіндіруге келіп тіреледі. Бұл сөздер ... де ... ... ... ... ... да ... сот құжаттарын жазбаша
аудару құқығы бұл баптың ережелерінде көзделмеген. Адам құқықтары жөніндегі
әртүрлі ұйымдардың теоретиктері де, практиктері де бұл ... ... ... ... сот ... ... ... да ұйғаруға тиіс
деген пікірді барған сайын ұстануда. Жоғарыда айтылғандай, аудармашы тарту
құқығы күдіктіге және ... ... ... ... ... ... да бір ... іс-қимылдары жүрген кезде жүруі мүмкін.
Аудармашы тарту ... тең ... сол ... ... ... де ... ... қызметі қайтарымсыз негізде берілуге
тиіс және сот ... ... ... ... ... ... ... есебінен толтыруға жатпайды. Аудармашы алу және материалдарды аудару
құқығына Қазақстан ... ... ... ... (ҚР ҚІК ... іс ... деген айып тағылған кезде әрбір адам «өз-өзіне
қарсы көрсетпе беруге немесе өзін-өзі ... деп ... ... ... ... 14 ... 3(g) ... Бұл ереже айыпталушыны
өзіне қарсы ... ... ... өз ... ... мәжбүр ету үшін
пайдаланылуы мүмкін қандай да бір (тікелей немесе жанама, күш қолданып және
психологиялық, сот тыңдауына ... және ... ... ... ... ... ... етеді. Судья жалған жауап беруге
мәжбүрледі немесе ... ... кез ... ... азаптауды
қолданды деген кез келген ... ... ... ... ... қоса ... ... оның күнәсін мойындауы ретінде
пайдаланыла алмайды. Айыпталушының қойылған ... ... ... ... ... ... ол үшін теріс салдарға апарып соқтырмауға тиіс.
Айыпталушының осы құқықтарының ... ... ... заңнамада келтірілген (ҚР ҚІК 27-бабы). Айыпта-
лушы құқықтары кепілдіктерінің бірі кері күші бар қылмыстық заңнаманы қол-
дануға тыйым салу ... ... 15(1) бабы ... ... әділ сот ісін ... қатысты
соңғы ережелерінің бірі болып табылады, ол әділ сот ісін ... ... ... ... ... ... ... алынуы мүмкін. Бұл
бап өзінің кең мағынасында заңдылықтың көрінісі болып ... оған ... де ... ... ... ... ... негізінде, егер сол
іс-әрекет ... ... ... ішкі заң ... ... құқық бойынша қылмыстық іс болып саналмаса, ... да ... іске ... деп ... жол берілмейді» [АСҚХП 15(1) бабы].
Тар ... бұл бап ... ... ... кері ... ... ... тұтады. Бұл норма 14-баптың ережелеріне сәйкес
жасалатын сот процесінің процедуралық әділдігін хронологиялық ... ... ... ол ... 4(2) ... көзделген ажырамас құқықтардың бірі
болып табылады.
Заңдылық принципі мемлекеттік биліктерді ... ... ... ... ... атап айтқанда: заңдарда баяндалған немесе
жалпы құқықтың жазылмаған нормалары кешенінде бар ... ... баға ... ... ... ... кері ... салу барлық жасалған қылмыстарға қатысты екенін атап өткен маңызды,
оларға қарсы күрес ішкі және халықаралық заңнамада не ... ... ... ... көзделуі мүмкін. 15(1) баптың ережеле-ріне сәйкес
қандай да бір қылмыс бойынша егер де оны жасаған кезде мұндай жазалау ... ... ... ... көзделмеген болса ешқандай да жаза
шығарылуы мүмкін ... Оған ... 15(1) ... ... ... ... құқық бұзушылықтар үшін сол қылмыс-ты жасаған сәттегі
қолданылған ... ... ауыр жаза ... ... 15(1) ... ... неғұрлым жеңіл жазаны, егер де ондай қолда-ныстағы заңнамада
көзделетін болса, ретроактивті ... ... ... ... принцип ҚР қолданыстағы заңнамасында (ҚР Конституциясының 77-
бабы, ҚР Қылмыстық кодексінің 5-бабы, ҚР ҚІК ... ... ... ... да бір ... қылмыстық-процессуалдық заңнамасының нормаларына сәйкес
ақтық үкім шығарылған ... ... ... соттың қудалауына немесе
жазаға тартылмайды».
Бір іс бойынша ... ... ... тыйым салу ҚР заңнама-
сында бекітілген (ҚР Конституциясының 77-бабы, ҚР Қылмыстық кодексінің 3-
бабы). Сонымен ... ... үкім ... ... ... үшін ... ... немесе жазалауға тыйым салу заңнаманың қылмыстық істі
байқау тәртібімен қарау кезінде үкімнің күшіне ... ... ... ... және ... ... ... бұзылады.
«Қылмыс үшін сотталған әрбір адам шығарылған сот үкіміне ... ... ... ... ... сот ... ... [АСҚХП 14(5) бабы]. Бұл құқық жоқ дегенде жоғары тұрған сот
инстанциясы болатын екі ... сот ісін ... ... ... мақсат
тұтады. Кез келген сот ісін қайта қарау өзінің сипаты ... ... ... бұл өзге мәселелердің ішінде жоғары тұрған соттың ... ... ... ... ғана ... ... кең
ауқымымен айналысатынын білдіреді. Апелляциялық процессуалдық іс-қимылдар
дер кезінде болуға тиіс. Апелляция құқығын жүзеге асырудың ... ... ... ... соты ... кез ... ... орындалуын осы
істі апелляциялық соттың қайта ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл принцип егер де ... ... ... соты шығарған үкімді өз еркімен қабылдаған жағдайда
қолданылуын тоқтатады. қылмыс жасады деп ... ... ... ... ауырлығына және бірінші инстанция соты шығарған үкімге қарамастан
апелляция құқығына ие. Әділ сот ісін ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Шағымдану құқығы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңна-
масында бекітілген.
Дейтұрғанмен де, заңды күшіне енген сот ... ... ... ... неғұрлым толық қамтамасыз етуге
бағытталған заңнаманы жетілдіру қажет. Бұл ... ... ... ... заң көмегін алу құқығы көбінесе бұзылады. «Егер қайсыбір адам
қылмыстық іс ... үшін ... ... бойынша сотталып, одан кейін соттың
қателігін даусыз дәлелдейтін қайсыбір жаңа немесе ... ... ... ... ... ... үкім ... немесе оған кешірім жасалса және
де жаңадан табылған жағдай ... ... ... ... өзі
ішінара немесе толық кінәлі еместігі дәлелденсе, онда ... ... ... ... заң ... ... ... [АСҚХП 14(6)
бабы]. Бұл ретте сот ... өтеу ... сот ... осы іс ... ... ... жағдайда ғана мүмкін болатынын атап өту керек. Сот
шешіміне жасалған қылмыстың ауырлығына қарамастан ... ... ... ... асыруды қамтамасыз ету үшін келесі үш шарт сақталуы қажет:
1) жіберілген сот қателігі ... ... және сот ... ... соттың ақтау туралы шешімімен расталуға тиіс; 2) тиісті мән-
жайлардың кешіктіріліп ашылуы ... ... ... байланысты
болмауға тиіс; 3) сотталған адамға қатысты ақтық үкім ... ... ... ... ... ... сәйкес» сөйлемі мемлекет
қолданыстағы заңнамада көзделген тәртіпке сәйкес ... ... ... ... білдіреді.
Жасалған сот қателігі үшін зиянды өтеуді талап ету ... ... ... ... ... келтірілгеннен келіп шығатынындай, әділ сот ісін жүргізу
құқығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... сәйкес келетін негізгі кепілдіктер бар. Іс
жүзінде адамның қылмыстық ... ... ... мен
бостандықтарының барша тізбесі қандай да бір ... ҚР ... және ... ... ... ... де, қолданыстағы заңнаманың нормаларын салыстырмалы
талдау және құқық қолдану практикасы ... жеке ... ... ... сотқа дейінгі, соттағы және соттан кейінгі
құқықта-рының қолданыстағы ... ... ... ... ... әділ сот ісі ... адам құқықтарын қамтамасыз етудің
қажетті шарты биліктің шынайы тәуелсіз сот ... ... ... ... ... қастерлейтін соттардың білікті және жоғары кәсіби
қауымдастығының болуы боп табылады.
Үш жылға дейінгі судьялық жұмыс стажы бар судьялар ... ... ... ... ... ... ... тәжірибе мен кәсіптік
дағдының болмауы сот қателігінің тууына ... ... бұл бір ... сот жүйесінің беделін түсірсе, екінші жағынан адамның сотпен қорғалу
конституциялық құқығына қатер төндіреді. Мемлекет мұндай судьяларды ... ... ... жөніндегі шаралар қабылдауға мәжбүр, ал
негізінде судья креслосына үміткерлерді ... ... ... ... ... жеткізген артық.
Бұл үшін қабылданған тәлімгерлік және өзге де шаралар жағымды ұмты-
лыстар туралы куәландырып қана ... ... ... әділ сот ... ... адамдар мұны әлі де үйренуде екенін көрсетеді.
Судьялық дәстүрлер мен тәжірибенің қажетті сабақтастығын қамтамасыз
етуге судьялардың қызметінде ... жас ... ... ... шектеу кедергі жасайды. Судьяларды зейнеткерлік ... ... ... ... ... ... сот және ... – атқарушы
және заң шығарушы тармақтарының ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңнамасы атқарушы және заң шығарушы билікті алып жүрушілер
үшін мұндай шектеулерді көздемейді, ... ... ... ... ... тәуелді емес.
Судьяларды қызметте шекті болу мәселесінде әкімшілік мемлекеттік
қызметшілер санатына теңестіру қате болады және оған жол ... ... ... ... ... биліктің басқа тармақтарының – ҚР
Үкіметінің және Парламентінің саяси ... тең ... ... ... ... Елдегі саяси қызметшілер мәртебесі мемлекет-тік
биліктің біртұтастығы ... ... ... орай ... ... ... болудың жастық барьерін белгілеу белгілі бір мөл-
шерде ҚР Конституциясының 79-бабына ... ... ... бірі ... тұрақтылығы принципін бұзады.
Көптеген өркениетті елдерде судья лауазымын иеленудің ... ... жасы ... ... –70 жасқа дейін, Англияда – бітім-
ші судьялар үшін –72 жасқа дейін, жоғарғы сот ... үшін –70 ... ... ... 70 ... ... ... толық сақтай отырып өз
еркімен отставкаға кетуге құқылы. ... ... олар ... жүрген
кезінде олардың қалауын ескере отырып, судья функциясын ... ... ... ... ... елде ... ... өмір бойына
тағайындалады және қызметінен тек сот ... ... ғана ... ... ... ... қазіргіге қарағанда орташа жас едәуір
төмен болған кезде судьялар үшін шектік жасты белгілемеген (тек ... – 70 жас). ... ... ... ... ... ... сақтау
үшін судьялардың 70 жасқа дейін қызметте болуын РФ Президенті ... ... ... ... Соты ... орташа жасы 55 жасты құрайды, 65
жасқа толғандары – 16, аудандық және облыстық судьялардың орташа жасы 46-48
жас. ... үш ... аз ... саны 20%-дан аз. Ресей Федерациясының
соттарында әділ сот ісін үлкен судьялық өтілі бар судьялар ... ... ... ... 40%-ның өтілі 10 жылдан 20 жылға дейін және 60%-
ның өтілі 20 жылдан артық, облыстық соттарда мұндай ...... ... ...... артық.
Беларусь Республикасында Конституциялық Соттың ... ... жас 70 жас, ал ... ... үшін – 65 жас деп ... ... жалпы соттардың судьялары үшін жастық шекті арттыру және оларды
Конституциялық сот ... ... ... ... ... орнату мақсатында саналады. Неліктен? Біріншіден, судья
лауазымы әрқашан даналықпен қатар елестетіледі, ... ол жас ... ... ... ... ... жоғары білікті кадрларға ысыраппен
қарамауға тиіс, бұл кәсіптік ... ... ... тәжірибелі судьяларға
тікелей қатысты. Егер де олар ... ... әділ сот ісін ... ... ... ... мен ... пайда келтіре алса және соны
қаласа, онда оларға ... ... ... ... бұл ... де тиімді
[43,б.12].
Барша посткеңестік кеңістіктегі елдер КСРО-да қолданыста болған
Судьялар ... ... ... ережелерін олардың құқықтарын ... де, ... ... ... ... беру, судьяны
отставкада өмір бойы ұстау мөлшері) мағынасында да шектемей сақтаған.
Кейбір ... ... ... жалақыны көтеру және отставкадағы
болған кезінде ұстау үшін еңбек сіңірген жылдары, біліктілік сыныбы, ерекше
еңбек ету ... үшін ... ... ... ... ережелер қабылданған.
Қазақстан өзінің экономикалық өсу қарқыны бойынша басқа мемлекеттерден алда
келе ... ... ... одақтас республикалардың ішіндегі
судьялардың әлеуметтік жағдайы нашарлатылған жалғыз ел болып табылады.
Іс жүзінде судьялар ІІМ, ҰҚК, ҚМ, СІМ, Прокуратура органдарынан ... ... ... ... ... әлеуметтік қамтылған, олар-
дың зейнетақылары судьялардікінен жоғары.
БҰҰ-ның судьялар мен адвокаттардың тәуелсіздігі мәселелері
жөніндегі ... ... ... Қазақстандағы миссиясы нәтижелері
бойынша ұсынымдарына сәйкес тұтқындауды ... сот ... ... ... асыру қажет, бұл еркін ұстау мен тұтқындаудың алдын
алуға бағытталған жапыға танылған ... ... ... келетін
болады. Бұл ұлттық заңнаманың нормаларын ... және ... ... ... ... ... сәйкестендіреді.
Қылмысты жасады деп күдіктенген адамдарды ұстау процедурасын қосым-
ша регламенттеу қажет, бұл әлі ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, ... ... ... және «іс ... ... сәті» ұғымдарын
неғұрлым айқын анықтау қажет, өйткені ҚР ҚІК ... ... ... ... нақ іс жүзінде ұсталған сәттен ... сол ... ... ... онда ... негіздері мен себептері, орны мен
уақыты (сағаты мен ... ... жеке ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Елдің қылмыстық-процессуалдық заңнамасын құқық қорғау органдарының
адамды іс жүзінде ұстауды жүзеге асыратын қызметкерлері оны ең кем дегенде
мыналар:
- ... үшін ... ол ... деп ... ... ... қылмыстың дәрежеленуі;
- өз қалауы бойынша адвокат (қорғаушы), соның ішінде тегін заң ... ... ... ... ... ... ... құпия кездесу құқығы;
- үндемеу құқығы (өзіне қарсы куәлік бермеу ... ... ... шағымдану құқығы;
- өзінің ұсталғаны туралы туысқандарына тез арада хабарлау құқығы туралы
тез арада хабардар етуге міндеттейтін нормалармен толықтыру қажет.
Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... атап ... ... ... ... күдіктінің, айыпталушының процессуалдық
құқықтарын елеулі бұзу болып табылады, бұл осы ... ... ... ... деп ... ... ... адвокаттардың мәртебесі мен айыптау тарапынан
процессуалдық ... қол ... ... ... ... ... қажет. Алдын ала тергеу және сотта ... ... ... және ... ... санаты бойынша қарау кезеңінде тағайындалған
адвокат-тардың еңбек ақысын төлеуге ... ... ... ... талдау, тегін заң көмегін көрсету туралы заңды әзірлеу ... ... ... ... ... арыз ... тез арада, әділ және ... ... және ... сот ... ... және қылмыскерлерді
жазалауды қам-тамасыз ететін шағымдарды қараудың тәуелсіз тетіктерін құру
қажет. Практи-када азаптау жолымен ... ... ... ... ... түрде құрметтеуді қамтамасыз ету қажет.
ҚР ҚК 347-1 бабының пәрменділігін қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... және соттан кейінгі кезеңдеріндегі
азап-тау, қинау, адамның қадір-қасиетін қорлайтын басқа да қатыгез қарым-
қатынас-тар фактілерін айқындаудың құқықтық тетіктерін ... ... ... мекемелері мен алдын ала ұстау орындарының жағдайы жақсартыл-
сын, олар ең ... ... ... сәйкес болуға тиіс.
Сенімді, әділ бақылаушылар тарапынан түрмелер мен алдын ала қамау
орындарын тексеруге мүмкіндік беретін жүйе құру ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта мәжбүрлеп ұстау орындарындағы
адамдардың құқықтарының сақталуына қоғамдық бақылауды заңнамалық ... ... ... ... және ... ... мен пайымдаулар адвокаттық қорғаудың тактикалық ерекшеліктері
туралы ғылыми көзқарасты қалыптастыруға және адам ... ... ... ... қорғаудың теориялық мәселелерін, оның ішкі элементтерін
(мәнін, мазмұнын, құрылысын) талдау арқылы жұмысына құқықтарды екі ... ... ... ... оның органдарының, лауазым иелерінің,
ұйымдардың және басқа да тұлғалардың тарапынан адам құқықтарының бұзылуына
адвокаттық ... жол ... ... ... ... тар мағынада: Индивидтің өзінің жеке өміріне құқығы, өзіне қатысты
әрекеттерге құқығын және өзін қорғауын айтамыз.
Осы зерттеу жұмысына адам ... ... ... ... «қол ... субьектінің белсенді әрекеттерін емес, керісінше,
оның өміріне араласудың ... ... ... Бұл ең ... ішкі ... ... ... араласудан тосқауыл, жеке өмірге қол
сұғылмау құқығының ... ... ... ... ... ережелерін әрі қарай дамыту мақсатында жұмыста біз жеке өмірге
қол сұғылмау құқығын - ... ... өмір сүру ... ... ... оның органдарының, лауазым иелерінің және басқа да адамдар
тарапына жеке ... ... ... ... және ... да
болмасын жүріс-тұрыста шектеуден қорғайтын ажырамас субьективтік құқығы деп
анықтадық.
Зерттеу нәтижесінде алынған ... мен ... ... кейінгі ғылыми зерттеулер барысында, сондай-ақ осы ... ... ... ... ... ... Мұндай зерттеу
жұмыстарында берілген ақпараттар адам құқықтарын қорғауда және қамтамасыз
етуде күрделі мемлекеттік органдар (Қазақстан ... ... ... Президенті адам құқықтары жөнінндегі комиссия, Адам
құқықтары жөніндегі уәкіл, Прокуратура сот т.б. құқық қорғау органдары) ... емес ... үшін ... ... мүмкін.
Зерттеу жұмысы Қазақстан Республикасындағы адам құқығын және
конституциялық-құқықтық табиғатын, адамның ... ... ... ... оның ... ... ... аспектілерін зерттеуге
арналады. Адвокаттық қорғаудың әдіс-тәсілдерін жетілдіру.
Қорыта келе айтарымыз, адвокатураға адамдардың ... ... ... ... ... қарай отырып, оның тек қана
конституция мен ... ғана ... және бұл ... ... ... қоғамның негізгі ірге тасының алғы ... ... ... ... ... жөн деп ... :
1. Қазақстандағы заң саласындағы адвокаттар дайындауды реформалау және
жетілдіру Тұжырымдамасы әзірленіп, ... ... оқу ... ... ... және орыс ... адам ... қорғау мен адвокаттық қызмет туралы» оқу
құралы әзірленсін.
3. Адам құқықтарын ... ... алғы ... ... құқықтық
ақпараттануының айтарлықтай жоғары ... ... ... ... ... заң ... ... көтерудің өткір
сұранысы ретінде қоғамда құқықтық ... ... ... қолға алу қажет.
4. Республика халқының көпшілігіне арналған: ұстаған, ... ... ... ... ... оқу орнына түскен, жұмысқа кірген
және шыққан кездегі және ... ... ... ... ... ... қоса алғандағы адам құқықтарын қорғау мәселелері БАҚ-
тарда жүйелі түрде жариялансын.
5. ... ... ... ... ... ... жариялай
отырып, «Құқықтық ағарту жемқорлыққа тосқауыл ... ... ... мен курстар өткізсін.
6. Қылмыстық ізге түсу ... ... ... да ... ... арасында адам құқықтары саласындағы ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыз 1995.
2 Е.Қаржаубаев «ҚР конституциясында ... сот ... ... ... мен ... қорғау» // Заң және
заман
2010ж. №3
3 Барщевский М.Ю. ... ... ... ... ... ... М.Ю. Организация и деятелъностъ адвокатуры в России.
М.
1997.
5 Адвокатура в Российской Федерации. СГУ, М., 1998.
6 Бериам У, Решетникова И.В., ... А.Д. ... ... ... ... ... шығармалары. Алматы 1985.
8 Ұ.Асылов Даналардан шыққан сөз-Алматы, 1987.
9 ... ... ... ... в ... ... ... 1994 года (основные направления). Собрание актов
Президента Республики Казахстан и Правительства Республики
Казахстан. №9,1994 г.
10 Постановление Правительства Республики ... от 26 ... ... ... ... ... помощи, оказываемой адвокатами,
и
возмещения расходов, связанных с защитой и представительством,
за счет
средств республиканского бюджета".
11. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ,
05.12.97.
12 Вязов В. Адвокатура вчера и завтра //Юридический весник, 2004. №9.
13 Положение о ... ... ... ... и
их подведомсгвенных предприятий, учреждений, утвержденное
постановлением Кабинета Министров Республики Казахстан от 5
мая
1995 г. №624.
14 Правила профессионалъной ... ... ... кодекс правил для адвокатов Европейского сообщества
//Адвокат. 1995. №10.
16 Адвокаттар алқасының ... ... о ... ... и правовых отношениях по
гражданским, семейным и уголовным делам /Комментарий к УПК
Казахской ССР. Алматы, 1995.
18 Пакт ООН "Основные ... о роли ... ... - № 4.
19. Рогов И.И. Адвокатура сегодня и завтра //Мысль. - 1992 -№11.
20 Петрухин И.Л. Вам нужен адвокат. М., ... ... и ... – М., 1987.
22 Всеобщая Декларация прав человека (Резолюция 217А Генеральной
Ассамблей ООН от 10 декабря 1948 г.).
23 ... в ... М, ... Азаматтардың ұрпақты болу құқықтары және олардың жүзеге асыру
кепілдіктері ... заң. // Заң ... №565 ... Т.Қожагелдин«Ең қымбат қазына: адам құқықтары мен бостандықтары»
// Қостанай №10 2002.
26 К.Жетібаев «Білім беру ... және адам ... ... №3 ... Б.Өтемұратов «Басты бағдар адам құқығының жалпыға бірдей
декларациясы» // Егемен Қазақстан №9 ... ... ......... // Заң ... №12 ... Е.Жұмағазиев «Алдыңғы кезекте адам құқығы» // Заң газеті №12 ,
2000.
30 ... ... ...... ... ... // ... 2009.
31 Е.Болабаев «Адам құқықтарын қорғаудың тетіктері» // Заң ... ... ... Н. ... ...... ... Қазақстан Республикасының « Қазақстан Республикасының Сот жүйесі
және судьялар мәртебесі туралы» конституциялық күші бар заңы
25
желтоқсан 2000 жыл.
34. ... ... ... ... ... ... ... 1998.
35 Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі 13
желтоқсан 1997.
36 Қазақстан Республикасының ... іс ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі »Заңы 5 ... ... ... ... ... мүмкін деген күдікті мен
айыпталушыны қамауды ұстаудың жағдайы мен тәртібі туралы » Заңы
30 наурыз 1999.
38 Постановление Пленума Верховного суда Республики ... ... ... г. "0 ... ... ... по возмещению
вреда,
причиненного незаконными действиями органов, ведущих уголовный
процесс".
39. Арсентьев О.В. ... ... в ... и ... ... в РК. ... ... Жалыбин С.М. Правовое положение адвоката в уголовном
судопроизводстве. Алматы, 1998.
41. Жамиева Р.М., Кайржанов Е.И. Тайны адвокатской ... по ... ... ... Алматы: Өркениет; 2000.
42. Лубшев Ю.Ф. Адвокат в уголовном деле: Учебник /Под ред. д-ра
юрид.наук, проф. И.Б. ... - М.: ... ... ... ... ... ... об адвокатуре. - Алматы, 1999.
44 Тыныбеков С.Т. Организационные формы и деятельность адвокатуры ... ... ... ... ... І997.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 118 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық iстер бойынша адвокаттың қорғау тәсiлдерi24 бет
Ақпараттық қауіпсіздік түрлері14 бет
Адвокаттар алқасы мүшелерінің құқықтық мәртебесі78 бет
Адвокаттар мен өзге де адамдардың азаматтарды қорғау және оларға заңгерлік көмек көрсету жөніндегі занды қызметіне кедергі жасау20 бет
адвокаттық лицензия4 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Адвокатура туралы15 бет
Адвокатураның дамуы мен құрылуы11 бет
Адвокатураның мақсаттары мен қызметінің нысандары72 бет
Адвокатураның мақсаттары мен қызметінің нысандары туралы84 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь