Өндірілген өнімнің өндірістік және толық өзіндік құнын есептеу

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Негізгі бөлім
Бөлім 1. Өндіріс шығындары және өзіндік құн.
1.1. Кәсіпорын шығындары түсінігі және олардың түрлері ... ...4
1.2 Өнімнің өзіндік құнының қалыптасуы және мәні ... ... ... ..7

Бөлім 2. Өнімнің өзіндік құнын талдау.
2.1 Өзіндік құнды жоспарлау және өнімді өндіру шығындарының
классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2 Өнімнің өзіндік құнын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.3. Өнімнің өзіндік құнының бағаны анықтаудағы рөлі ... ... ...21

Бөлім 3. Өнімнің өзіндік құнын азайту жолдары.
3.1. Еңбек өнімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
3.2. Өндіріс процесінде қолданылатын шығындарды азайту ... .25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Кіріспе

Кез-келген кәсіпорын (фирма) өнім өндірісін бастамас бұрын, ол қандай пайда ала-алатынын анықтап алады. Кәсіпорынның өндірістік шешімдері, жұмыстары нарық жағдайлары мен өндірістік шығындар арқылы анықталады. Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу (өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құны) өнім өндірісі процесінде қолданылатын (жұмыс, қызмет) табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі қор, еңбек ресурстары және басқа да өнім өндірісіне және өткізуге шығындарды бағалық талдау болып табылады.
Материалдық құндылықтар өндірісі, тауар саудасы, сонымен қатар қызмет көрсету адамдық, мтериалдық, ақшалай ресурс шығындарын қажет етеді. Бұл қолданылған ресурстар соңында әртүрлі нысанда және көлемде өзіндік құнға негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және қызмет көрсетуге аударылған, өзіндік құнға қосылғандар оларды өткізу бағасында өткеріледі. Осылайша, өзіндік құн-кәсіпорында өткізу мақсатында өндірілген өнім мен қызмет көрсетулерге кеткен шығындардың ақшалай түрдегі сомасын көрсетеді.
Өзіндік құн-өнім өндіруге жұмсалған барлық шығын. Өндірілген өнімнің өзіндік құнына барлық жұмсалған шығындар: шикізат, материал,
электр энергиясы, амортизациялық жарна, еңбекақы т.б. кіреді. Өзіндік құн сол кәсіпорын шығынының жиынтық көрсеткіші, ол әрбір өнімге жұмсалған жалпы шығын сомасын өнім көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Курстық жұмыс барсында қарастырылатын тақырыптар: өндіріс шығындары және өнімнің өзіндік құныны түсініктіеріне жалпы сипаттама; өзіндік құнынын талдау; өнімнің өзіндік құнын калькуляция баптары бойынша топтау; өнімнің өзіндік құныны негізінде өнімге баға белгілеу; өнімнің өзіндік құнын азайту жолдары.
Пайдаланылған әдебиттер
1. Абдильдина Л.И. , Абдильдин С.С. Экономика предприятия. Алматы: Каз Нау ГРУ, 2004, 452стр.
2. Грибов В.Д., Грузинов В.П. . Экономика предприятии:Учебн. Практикум. -3-е изд.-М.: Финансы и статистика,2004.
3. Жалпы экономикалық теория Ө.Қ. Шеденов, Б.А. Жүнісов, Ү.С. Байжомартов, Комягин./ Жалпы ред басқарған Ө.Қ. Шеденов- Ақтөбе 2004
4. Калдыбаев О., Темирбаев А. Экономика предприятия (фирмы).-Учебн. Пособие.-Алматы, «Санат», 1997.-208стр.
5. Кендирбаев А., Омаров Г., Хагай В., Тасибеков, Ауганбаев А. Бизнес: составляющие успеха/ В помощъ предпренемателю. –Алматы ПРООН/ЮНИДО ,2000
6. Сабырбаев Б. Экономикалық орысша-қазақша түсіндірме сөздігі.-Алматы: Қазақстан, 1995
7. Экономика предприятия: Учеб. Для вузов/ И.Э Берзинь С.А., Н. Н. Савченко, С.Г Фалько-М.: Дрофа,2003.
8. Экономика предприятия: Учебник/ Под ред А.Е.Карменко М.Л. Шухгальтера. –М.: ИНФРА-М, 2004.
9. Экономика предприятия: Пер с нем-М: ИНФРА -М, 1999.
10. Экономика предприятия: Учебник/ Под ред. Проф О.И. Волкова. 2-е изд., перераб и доп.М.: ИНФРА-М 1999
11. Экономика предприятия: Учеб. Для вузов / Под ред. Проф В.Я Горфикеля, проф В.А. Швандара. -3-е изд, перераб и доп.-М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2000
        
        Тақырыбы:«Өндірілген өнімнің өндірістік және толық өзіндік құнын есептеу».
Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………..3
Негізгі бөлім
Бөлім 1. Өндіріс шығындары және өзіндік ... ... ... ... және ... ... Өнімнің өзіндік құнының қалыптасуы ... 2. ... ... құнын талдау.
2.1 Өзіндік құнды жоспарлау және өнімді өндіру ... ... ... ... ... ... ... құнының бағаны анықтаудағы рөлі…....….21
Бөлім 3. ... ... ... ... ... ... ... арттыру…………………………………….23
3.2. Өндіріс процесінде қолданылатын ... ... ... ... өнім ... бастамас бұрын, ол
қандай ... ... ... алады. Кәсіпорынның өндірістік
шешімдері, жұмыстары нарық жағдайлары мен ... ... ... Жалпы түрде өндіріс шығындары және өткізу (өнімнің, ... ... ... өнім ... ... ... (жұмыс,
қызмет) табиғи ресурстар, шикізат, материал, жанармай, ... ... ... ... және ... да өнім ... және өткізуге
шығындарды бағалық талдау болып табылады.
Материалдық құндылықтар ... ... ... ... ... ... ... мтериалдық, ақшалай ресурс шығындарын ... Бұл ... ... ... ... ... және ... құнға негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және ... ... ... ... ... оларды өткізу бағасында өткеріледі.
Осылайша, өзіндік құн-кәсіпорында өткізу ... ... өнім ... ... ... шығындардың ақшалай түрдегі сомасын
көрсетеді.
Өзіндік ... ... ... ... шығын. Өндірілген
өнімнің өзіндік құнына барлық жұмсалған шығындар: шикізат, материал,
электр ... ... ... ... т.б. ... ... сол кәсіпорын шығынының жиынтық көрсеткіші, ол ... ... ... ... ... өнім көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Курстық жұмыс барсында қарастырылатын ... ... және ... ... ... түсініктіеріне жалпы сипаттама;
өзіндік ... ... ... өзіндік құнын калькуляция баптары
бойынша топтау; ... ... ... ... ... баға ... өзіндік құнын азайту жолдары.
1. Өндіріс шығындары және өзіндік құн.
1.1. ... ... ... және ... ... ... шешімдері нарық жағдайлары мен ... ... Өнім ... ... ... ... мөлшері және оның ... ... ... ... және ... шығындар болып бөлінеді.
Бухгалтерлік шығындар бұл ... ... ... ... ... ... Бұлар шикізат, материалдар, ... ... және т.б. ... шығындарға барлық шығындар жатады.
Соның ішінде кәсіпорынның (фирма) өз ... ... ... ... ... ... шығындар. Сонымен
экономикалық шығындар – ... және ... ... тұрады.
Бухгалтерлік шығындар = нақты шығындар.
Экономикалық ... = ... ... + ... ... ... кезеңінде өндірістің жалпы, тұрақты және айнымалы
шығындары ... ... (ТС) – бұл ... кеткен барлық шығындар және
тұрақты, айнымалы шығындардан тұрады.
ТС = ҒС + ... ... (ҒС) - өнім ... ... ... ... шығындар. Бұларға салықтар, ... ... ... амортизация және т.б.
Айнымалы шығындар (VС) – бұлар өнім ... ... ... шығындар. Олар шикізатқа, жалақыға, ... ... ... ... шығындарды талдағанда жалпы шығындармен қатар орташа
және ... ... ... ... ... ... шығындары
(АТС) өнімнің бір данасын ... ... ... ... Бұл шығын өнеркәіпте ... ... Бұл ... бір өнім ... ... ... табамыз.
АТС(АС) =ТС/Q
Орташа жалпы шығындарды (АТС) 2 түрге бөлуге ... ... ... ... ... АҒС=ҒС/ Q
б) орташа айнымалы шығындар: АVС=VС/ Q
Өндірістің шекті шығыны (МС) ... ... ... ... ... ... тең болады және өнімнің қосымша данасын
шығарғандағы ... ... ... көрсетеді.
МС= ТС/ Q
Өнім шығару көлемі өскен кезде ... ... ... ... ... ... (ТС) өсуі айнымалы шығындардың
(VС) өсуіне тең болады.
МС= VС/ Q
Фирманың шаруашылық ... ... ... ... құрылымында қалдық және старттық ... ... ... ... мен ... тоқтауымен болатын
тұрақты шығындардың бөлігі. Неғұрлымшаруашылық қызметінің ... ұзақ ... ... ... ... қалдық шығыннның көлемі
аз. Бұл жағдайда фирмада жұмысшы күшін жалдау мен ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндіктері
пайда болады.
Старттық шығындар-өндірісті ... ... және ... ... ... ... ... бөлігі.
Кез-келген кәсіпорын (фима) өнім өндірісін бастамас ... ... ... ... анықтап алады.
Кәсіпорын табысы 2 түрлі көрсеткішке тәуелді ... ... және оның ... ... ... өнім бағасы сұраным
мен ұсыным өзара байланысының нәтижесі ... ... ... ... заңдарының әсерінен еркін бәсеке жағ-
дайында өндіруші ... ... ... ... жоғары немесе
төмен болмайды, ол автоматтты түрде ... Өнім ... ... ... түрде болады. Олар тұтынылатын
еңбектік немесе материалдық ресурстар ... ... ... ... және ... ... ... өсуі
немесе төмендеуі мүмкін. Сәйкесінше, өндіруші ... ... ... ... ол оны ... тиімді басқару
қабілетімен жүзеге асыра ... ... ... ... және өткізу (өнімнің, жұмыстың,
қызметтің өзіндік құны) өнім ... ... ... ... ... ... шикізат, материал, жанармай, энергия, негізгі
қор, еңбек ресурстары және ... да өнім ... және ... ... ... ... табылады.
Өндіріс шығындарына және өнім ... ... ... ... ... өнім ... белгіленген технология деңгейінде
өндірістің ... ... ... ... өндірісті дайындау және үйрену;
• өндірісті ұйымдастыру мен технологияны жетілдіру, сонымен қатар
өнім сапасын жақсарту, оның ... ... ұзақ ... ... да ... ... ... (капиталды емес
сипаттағы шығындар);
• рационалдау және құрастыру, ... ... ... мен ... ... және ... ... төлеу және т.б;
• өндірістік процеске қызмет ету; өндірісті шикізат, ... ... ... және ... ... және ... қамтамасыз ету, негізгі өндірістік
қорларды жұмысқа ... ... ... ... ... сәйкес жұмыс жасау;
• қалыпты ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпорынның басқару аппараты
қызметкерлерінің, фирма және оның ... ... ... ... ... ... ... ұстау
және аудиторлық қызметтерге төлемдер, кәсіпорынның, фирманың
коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... және қайта дайындау;
• мемлекеттік және мемлекеттік емес әлеуметтік ... ... ... ... нәтижесі (табыс және шығын)
өнім ... ... және ... ... фирманың, кәсіпорынның
негізгі құралдары және басқа да мүліктерін өткізуге байланысты ... ... осы ... ... ... ... қаржылық нәтижесінен құралады.
2. Өнімнің өзіндік құнының қалыптасуы және ... ... ... ... саудасы, сонымен қатар
қызмет көрсету ... ... ... ресурс шығындарын қажет
етеді. Бұл қолданылған ресурстар соңында ... ... және ... ... негізделеді.
Аталған шығындар, өнім және ... ... ... ... ... ... ... бағасында өткеріледі.
Осылайша, өзіндік құн-кәсіпорында өткізу ... ... өнім ... ... кеткен шығындардың ақшалай түрдегі ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнына барлық жұмсалған шығындар: шикізат, материал,
электр энергиясы, ... ... ... т.б. ... Өзіндік
құн сол кәсіпорын шығынының жиынтық ... ол ... ... ... ... ... өнім көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Сонымен, кәсіпорын қызметінің ... ... ... өнімнің өзіндік құн ... ... ол ... өнім
өткізілуінің ақшалай нысандағы шығындар жиынтығын құрайды және ... ... ... ... экономикалық міндеті-жұмсалған шығындардың ... және ... ... ... ... ... ... өндірістік қорлар және жұмыс күші. Осы ... ... ... ... элементі болып амортизация, яғни ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Сонымен қатар ... да ... да ... ... өз ... ... төлейді, банк несиелеріне ... ... ... ұстайды, бюджеттік емес қорларға
аудрымдар жүргізеді-бұл шығыстар ... ... ... ... ... ... бұл шығындардың орнын
толтыру көздері өзгеріп ... Олар ... ... құнына қосылса
немесе кәсіпорын қолында қалатын табыс есебінен іске ... ... ... ... ... Осылайша, өнімнің өзіндік ... ... ... ... өзгеріп отырады. Бұл өзгерістердің
басты мақсаты-қазіргі кезеңдегі орныққан өндірістік қатынастардың ... ету, ... ... ... бойынша шығындарды шектеу-өнімнің
өзіндік құны немесе пайда.
Шығындар жиынтығы пайда көлемін ... ... ... ... ... ... ... бағаның өсуі және ... ... ... ... ... ... табылады.
Өнімнің өзіндік құны –синтетикалық, кәсіпорын қызметінің барлық
жағын бірлікте және өзарабайланыста сипаттайтын жалпылама ... ... Ол ... өндірістік – шаруашылық қызметінің сапалы
көрсеткіші. Оның деңгейі мен ... ... ... ... ... пен ... ... техника мен технология
деңгейін анықтауға болады. Өзіндік құнның мағынасы сонымен қатар ... ... де ... ... ... ... қоғамдық шығындарының 5/4 бөлігі
шоғырланады. Сондықтан да ... ... құны ... ... ... ... ... Өзіндік құн көтерме бағаны қалыптастыру ... ... ... есептемей бағақалыптастыру мүмкін болмайды.
3) Өзіндік құн негізінде табыс, жеке бұйымдардың рентабельділігі ... ... ... ... ... өзіндік құнын құрайтын шығындар 2 түрлі негізгі ... ... ... ... ... ... Пайда болу және бағытталу сипаттамасы бойынша.
Шығындарды экономикалық элементтері ... ... ... ... ... ... Бұл ... негізі шығындардың әрбір
элементінің экономикалық ... ... ... ... олар ... ... ... құнын құрайды. Сонымен
қатар шығындардың ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыруларға аударымдар; Мемлекеттік қорларға
жұмысбастылықтың ... ... ... ... ... ... шығындар тобы заттай және тірі еңбек шығындары
қатынасын бекітуге, өнім өндірісіне барлық ... ... ... ... Шығындардың бұл тобы айналым құралдарын жоспарлауға,
материалды шығындар сомасын анықтауға пайдалынылады, ол өз ... ... ... ... ... калькуляциялық баптар бойынша жіктеу оларды өз ... ... ... ... яғни ... ... ... болу
орны және өнімді өткізуді көрсетеді.
Шығындарды калькуляциялық баптар бойынша жіктеудің негізі ол тікелей
шығындарды өз алдына ... ... ... ... бабы ... ... ал ... шығындар кешенді шығындар
бабында көрсетілген: шикізат және материалдар; жартылай фабрикаттар және
технологиялық ... ... ... ... ... және қосымша еңбекақы; технологиялық мақсаттағы ... ... ... ... ... ... шығындар;
Жалпышаруашылық шығындар; Коммерциялық шығындар; жалпыөндірістік ... ... ... мағынасы-оның негізінде әртүрлі
өнім түрлері бірлігінің өзіндік ... ... ... Ол ... түрлі учаскелерінде өзіндік құнды ... ... ... береді. Калькуляция-өнімнің, жұмыстың өзіндік ... ... ... ... ... түр-түрі бойынша өндірілген
өнімнің бір өлшеміне ... ... ... әр ... көлеміне
жұмсалған қаржының мөлшерін анықтау.
Өзіндік құнның көрсеткіштерінің маңыздылығымен байланысты ол әртүрллі
критерилер бойынша бірнеше ... ... ... осы ... ... ... құнды жақсы игеруге мүмкіндік береді:
а)шығу көзі бойынша шығындар (өндіріс,цех, участок);
б)жұмыс және қызмет көрсету ... ... ... байланысты барлық шығындар жиынтығы екі негізгі
элементтерге бөлінеді:
• материалды шығындар (шикізат, ... ... ... ... ... ... және ... тірі еңбекті қамтамасыз етуге шығындар (еңбекақы, әлеуметтік
сақтандыру, демалысқа, ауырған күндерге төлемдер және т.б. );
д) шығындарды басқаша топтастыру ... ... ... ... ... ... қызметі, яғни калькуляция статьялары
бойынша бөлістірілуі мүмкін:
... ... ... ... ... ... ... шығындар(өндіріс процесінде жұмысбасты
жұмысшылардың еңбекақысы );
• жартылай фабрикаттар және ... ... ... және жөндеуге шығындар;
• цехтық (өндірістік) шығындар;
• жалпышаруашылық шығындар;
е) дайын өнім шығындар құнын аудару ... ... ... ... ... шығындар;
f) қалыптасу уақыты бойынша:
• ағымдық ... ... ... ... (өндірістің келесі кезеңінде қолдануға
арналған ағымдық кезеңдегі өндіру );
Қазақстан ... ... ... ... пен қызметке қосылатын өзіндік құнына қосылатын
шығындарды бірегей ... ... 1992 ... 30 ... Кабинетінің Нұсқауы негізінде жүзеге ... ... ... ... ... жетілмеген, ол өтпелі экономика және
соған ... ... ... 1997 жылдың 1 қаңтарынан бастап
кәсіпорындар бухгалтерлік есептің жаңа басты ... ... ... ... өзіндік құнын талдау.
1. Өзіндік құнды жоспарлау және өнімді өндіру шығындарының
классификациясы.
Отандық тәжірибеде ... ... ... ... ... ... түрде классификацияланады:
• өндіріс түрі бойынша-негізгі және ... өнім түрі ... ... ... ... ... ... және қызмет
көрсету;
• шығындар түрлері ... ... ... ... ... үшін және ... есебін
ұйымдастыру )
және шығын элементтері ... ... және ... ... ... шығу орны ... цех, ... шаруашылық
есептегі бригада.
Басқару жүйесінде ... ... ... ... шығындар элементтері және калькуляция баптары
бойынша шығындар түрлері ... алып ... ... ... ... ... және ... құрамын, бөлу
әдістерін өнім түрлері, ... және ... ... ... салалық
әдістемелік нұсқамасының есептік жоспарлау сұрақтары және өнімнің
өзіндік ... ... ... ... мен есептік
сипатына байланысты анықталады.
Мысал ретінде машина ... ... ... ... ... калькуляциясын қарастырайық.
1.Шикізат және материалдар.
2.Сатып алынатын бұйымдар, ... ... ... ... ... өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы.
4.Қосымша өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы.
5.Негізгі және қосымша өндіріс ... ... ... аударымдар.
6.Өндірісті дайындауға және игеруге шығындар.
7.Құрал-жабдықты пайдалануға және ұстауға шығындар.
8.Цехтық ... ... ... ... емес ... ... шығын баптары цехтық өзіндік құнды құрайды. ... құн қосу ... ... шығындар және ақаулардан
жоғалтулар өндірістік өзіндік ... ... ... ... ... ... толық өнімнің өзіндік құнын құрайды.
Өнеркәсіптік кәсіпорындарда келесідей өнімнің өзіндік ... ... ... ... Тікелей есептік;
• Нормативтік;
• Есептік-талдау;
... ... және ең дәл – ... есеп ... болып табылады.
Сонымен қатар бұл әдісте өнімнің бірлігінің өзіндік ... ... ... ... дайын өнім көлеміне бөледі. Бұл әдісті қолдану
біртекті өнімді ... ... ғана ... болады, осыған
байланысты бұл әдіс шектелген ... ... ... ... ... жеке баптарында шығындар туралы мәлімет ... ... ... ... ... әдісі
кәсіпорындарда қолданылады, белгілі бір өнім ... ... ... ... өзгеру есебі нақты дәл көрсетілген. Ол
материалдық, еңбектік, ... ... ... және ... ... ... қатар осы ресурстарды
нормалық және ... ... ... және ... керек. Олардың көлемін жүйелі ... ... ... ... ... калькуляциялауның ең дәл және жетілген
әдісі есептік-талдау тәсілі. ... ... ... ... адайын жн-
жақты талдау және онда мүмкін ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторлар қарастырылады. Норма
және нормативтер негізінде ... ... ... ... шарт ... ... бірақ сапасы ... ... ... ... ... әдісі қолданылады. Ол ... ... ... ... шығындарының өзгеру заңдылығын
бекітуге негізделген. Осылайша, бұйымның өзіндік ... ... ... бір килограммдық, бір тонналық құны негізінде
анықталады. Берілген ... тән ... ... ... Осы әдіс бойынша өнімнің сапасын ... ... ... ... ... ... өту жағдайында көптеген шағын
және орта ... ... ... қысқартылған
номенклатурасын қолданады, олар өзіне мыналарды қосады:
• материалды ... ... ... ... ... ... ... еңбекақыға шығындар (тікелей шығындар );
• басқада тікелей шығындар;
• өндірісті басқару және ... ету ... ... ... шығындары туралы дәл нақты және тез
ақпарат мәселесі тұрады. Көп жағдайда ... ... ... ... ... ... ... міндеті тұрады Сонымен
бірге шығындар калькуляциясының ... ... ... ... ауытқады анықтауға мүмкіндік беретін индикативтік
сипттағы ... алу, осы ... ... және осы ... ... ... немесе ысыру шараларын
қабылдау.
Калькуляциямен ... ... ... ... қолданылады,
өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келесідей жалпы ... ... ... ... (қайтарымды қалдықтар құны есебімен);
• еңбекақыға шығындар;
• әлеуметтік қажеттіліктерге аударымдар;
... ... ... ... шығындар;
«Материалдық шығындар» элементінде өндіріске, өнім өндіруге
қажетті шикізат пен ... ... ... және ... технологиялық және ... ... мен ... ... түрі ... жылумен қамтамасыз
ету, көліктік жұмыстар және т.б.). Материалдық ресурс ... ... ... ... тасталынады, оларға өнім өндірісі
процсінде қалыптасқан ... ... ... ... ... қасиетін толықтай ... ... ... өнім және соның негізінде жоғары ... ... ... ... ... қолданылмайтын шығындар
жатады.
«Еңбекақыға шығындар» құрамына ... ... ... ... еңбекақысына кеткен шығындар, ... ... мен ... ... ынталындырушы және
компенсациялайтын төлемдер, ... ... ... ... ... ... қызмете жұмысбасты жұмысшылардың
еңбекақысы кіреді.
«Негізгі қорлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құныны бойынша ... ... ... және олардың актив бөлігіндегі ... ... ... ... ... ... ... құрамына кірмеген басқа
барлық шығындар, «басқада шығындар» ... ... ... ... ... ... қорлардағы аударымдар, белгіленген
ставка бойынша несиелік төлемдер, ... ... ... ... ... және ... шығындарды калькуляция баптары бойынша ... шығу ... ... және ... ... ... ... өткізу және өндіріске шығындар ... және ... ... Ол көп ... ... ... ... элемінті бойынша шығындарды ... ... ... шығу орны және ... ... ... ... Заң бойынша бұлар тікелей шығындар. Нарық ... ... ... ... ... ... тәжірибесіне негізделеді.
2.2 Өнімнің өзіндік құнын талдау.
Үш өндірістік фактор-еңбек құралы, ... ... ... ... өндірісі және өзінді ... ... ... ... ... осы негізгі ... ... ... ... ... ... ... мұндай талдауды енгізу қиын, себебі шығын мен ... ... ... ... ... ... ... элементтер кешенді түрде көрсетілетін шығындар абында ... ... ... ... бірлігіне өзіндік құнды анықтау.
Өзіндік құнды есептеуге қажетті ақпарат кәсіпорынның бухгалтер-
лік құжаттарынан, ... ... ... ... ... ... шығындық ведомостволардар және т.б.
алуға болады.
Өнім бірлігіне өзіндік құнды толық ... ... ... ... өнім ... жалпы шығындарды білу қажет.
Жалпы шығындар тікелей және қосымша болып ... ... ... ... ... құны, жұмысшылар
еңбекақысы және әлеуметтік сақтандыруларғааударымдар. Бұл шығындарды
шығарылған өнім ... өнім ... ... ... ... болады.
Жанама шығындар-бұл фирманың қызмет ... ... ... ... бойынша шығындар, арендалық төлемдер, коммуналдық
қызметтің бағасы, коммерциялық шығындар, өнім ... ... емес ... еңбекақысы, несиелер бойынша пайыздар және
т.б.
Шығындарды осылайша бөлу ... ... ... әр ... ... ... ... тек өзіндік құн құрылымындағы
тікелей және жанама ... ... ... ғана ... ... ... құнын есептеуге мысал ретінде ... ... бір ... өндірісіне жіберілетін шығындарды
есептеуі қарастырылады:
Тікелей шығындар
1.Шикізат және материалдар
Нанның ... ... ... ... пен ... ... онымен байланысты шығындардың барлығы есепке
алынады; ... ... ... мен бүлінулер, сонымен қатар
сәйкес көліктік дайындау шығындары.
|Атауы ... ... ... ... |0,400 кг |27 ... |10,80 ... |
|Ашытқы |0,010 кг |150 ... |1,5 ... ... |0,010 кг |20 ... |0,2 ... ... |0,005 кг |300 ... |1,50 тенге ... ... | | |14,00 ... ... ... ... ... үшін еңбекақы туралы ... ... ... 6 ... бар ... олар ... ... қатысады және тариф бойынша жалақы алады, қажетті й ... ... ... ... ... жұмысшы х 5 000 тенге/жұм.орны = 30 000 тенге/айына
б) Еңбекақыға ... ... ... ... ... х 12 ай = 360 000 тенге/жыл
с) Жұмыс уақытының жылдық қоры ... апта х 41 ... х 6 ... = 11 562 ... ... ... бір ... бағасы есептілінеді:
360 000 тенге/ 11 562 сағат = 31,14 тенге-сағат
е) Нанның бір ... ... ... ... 0,1 ... болса,
өнім бірлігіне кеткен тікелей еңбек бағасын аламыз:
0,1 сағат х 31,14 ... = 1,868 ... = 3,1 ... өнім ... ... ... ... болады:
Материалдық ... ... ... ... ... барлығы / өнім бірлігіне 17,1 тенге
Жанама шығындар
Бұл шығындардан ... ... ... ... ... ... алуға, пайдануға және жөндеуге ... ... ... канцеляриялық шығындар, коммерциялық шығындар және
т.б.
Келер жылдағы шығындар келесідей ... ... ... ... 10 ... ... 5 ... ... ... 15 ... шығындар 6 ... ... ... 35 ... шығындардың барлығы 191 000
Инфляция кезінде ... және ... ... ... ... қажет. Егер инфляция ... 15 % ... ... ... ... ... 17,1 х 115% =19,67 ... құрайды
жанама шығындар 119 000 х 115% = 219 650 ... ... ... өткізу бағасына қосылу жолымен өткерлуі
тиіс. ... бір ... ... ... ... өте ... бұл ... мүмкін болатын шығын сомасы ... ... ... бөлінеді. Жоспарланған кезеңдегі өнім өндірісі құрал-
жабдықтың ... ... ... шикізат көлемі, өткізу
нарығы және т.б. сияқты көптеген ... ... ... ... ... өнім ... көлемі 180 000 нан бірлігі
дерлік. Бұл бізге жанама ... және бір ... ... ... ... ... ... / 180 000 = 1,22 тенге/бірл
Өнім бірлігінің өзіндік құны
Енді ... ... ... ... құнын анықтауға болады:
Тікелей шығындар 19,67 ... ... 1, 22 ... ... ... шығындар есебінің білу қажеттілігін ескере отырып, 180 000
бірлік ... 50 000 нан ... ... ... өнім ... жанама шығындар көлемі мынаны құрайды:
219 650 / 50 000 = 4,393 тенге / бірл = 4,39 ... ... өз ... өнім ... ... бағасына әсер етеді:
19,67 + 4,39 = 24,06 ... / ... ... ... ... ... ... пайдаланбай отыр, өнімнің
өзіндік құны бірінші жағдайға ... ... ... ... өнім ... ... ... өндірістің шығындалуына, сату
бағасының өсуіне әкеледі, ... бұл ... ... ... негативті түрде әсер ... ... ... ... ... ... өсуі немесе
шығындалуға, кәсіпорынның ... ... ... ... және ... қажеттілігі туындайды.
Әр түрлі бұйымдар өндіретін ... ... ... әр түрлі
өнімдер бойынша бөлінеді. Бұл мәселені шешу үшін ... да ... ... ... ... ... мыналар болуы мүмкін:
- өнімді өндіруге қажетті уақыт мөлшері;
- өнім ... ... ... ... ... өнім ... ... өндіріс алаңы;
- Өнім өндірісіндегі негізгі қорлар бағасы және ... ... ... ... ... көбіне өнімге кететін
тікелей еңбек көлемін бөлістіру әдісін қолданады:
а) ... ... бір ... ... ... есептеуде
барлық жанама шығындарды барлық тікелей ... ... ... / 11 562 = 19,00 тенге / сағат
б) Әрбір өнімге ... ... ... ... өнім өндірісіне
қажетті тікелей уақыт ... ... ... ... ... х 19,00 ... = 1,9 ... Өнімнің өзіндік құнының бағаны анықтаудағы рөлі.
Кәсіпорынның өндіріетін әрбір өнімнің толық ... ... ... ... ... осы өнімнің өткізілу бағасын немесе ... ... ... ... ... ... төмендегідей басқада
элементтерді ескеру қажет:
- бәсекелестер бекіткен осы ... ... ... ... өнімге сатып алушы төлеуге келісетін-баға;
- сапасы жағынан ұқсас ... ... ... кәсіпкер өз шығындарын (тікелей және ... ... және 20% ... ... ... өзіндік құн 20,89 ... 4,18 ... ... 25,07 ... ... кәсіпкер сатудан 20% табыс ала ... ... ... тек қана ... ... (ол 4,18 және ... ... ... және ... нормасы ( маржасы) ... ... ... ... тек ... ... ... ғана көрсетеді.
Осындай сападағы нанды фирма 22 теңгеге сата отырып ( ... ... ... ... жақсы табыс табуы қиынға
соғады. Сондықтанда ... ... ... осы ... ... өнім
өндірушілердікінен жоғары болмайтындай етіп, түсіруі қажет ... ... құн ... ... ... фирманың
өндіретін наны ... ... ... ... осы ... ... қажет, осы ерекшелікті
тұтынушыға ... үшін ... ... ақпараттық
және
жарнамалық компанияның қызметін қолдану қажет, бұл ... ... ... ... ... ... өнімімен
салыстырғанда қосымша қаситтері бар ... ... ете ... ... ... ... бағасының жоғары ... ... ... ... ... ... сендіру
қажет.
Басқа жағдайда фирмаға басқаша стратегияны таңдау қажет болады,
тіпті ... ... ... және өз ... ... бағамен теңестіру үшін витаминдерден бас тартуға мәжбүр
болады. ... оның ... ... ... ... ... ... жағдайда өнімді қандай бағамен сатуға тырысатын әр ... ... ... ... ... құн ... орнату тәсілінен басқа да
нұсқалар бар.
Өндірістің жаңа жүйесі ... ... ... ... сапасын ескере ... ... баға ... ... ... ... кәсіпорындардың өндірісін ... ... ... өнім ... сату бағасына жоспарлы түрде ... ... ... ... ... белгіленеді. Бағаны белгілеу үшін
салалық өнімнің ... ... ... ... ... соң оған өзіндік
құннан белгіленген мөлшердегі рентабелділікті (сомасын) қосады. ... ... ... ... дұрыс баға белгіленеді. Пайданы
толық өзіндік ... ... ... ... ... ... одан әрі дамыту үшін өнімді ... ... ... ... шығыннан (өзіндік құннан) артып, қажетті
мөлшерде пайда әкелуге ... ... ... ... ... ... Еңбек өнімділігін арттыру.
Жоғарыда аталғандай еркін ... ... ... ... ... баға ... ... орнатылады. Оған
нарықтық баға қалыптастыру ... әсер ... ... ... ... максимальді мүмкін пайда алуға тырысады. Осы ... ... ... ... оның ... ... қозғалысына
әсер ететін факторлардан басқа, осы өнімді ... және ... ... ... ... шығындарын төмендету мәселесі
туындайды.
Дәстүр бойынша ... ... ... ... ... ... процесінде тұтынылатын ресурстардың барлық ... ... ... ... ... және ... ... азайтуда еңбек өнімділігін арттыру қажет. Еңбек
өнімділігі-еңбек шығынының ... ... Бұл ... ... ... тиімділігі, нәтижелілігі, жемістілігі.
Қызметкерлердің еңбек ... бір ... ... ... өндірген
өнімнің немесе орындалған жұмысының көлемі (мысалы, 1 сағатта ... ... ... бір өнімге кеткен ... (10т өнім ... ... ... ... ... ұлттық табыс мөлшерімен есептелінеді.
Еңбек өнімділігі=Жиынтық қоғамдық өнім / Жұмыс ... ... ... өнімділігі=Q (өнімнің саны)/ Т (уақыт)
Еңбек ... ... үшін ... ... ... ... ... 1) жұмыс уақытын ұтымды пайдалану;
2) ... ... ... ... азайту. Жұмыс ... ... ... ... мен ... ... еңбекті ұйымдастыруды жақсарту, ал ... ... ... ... тыс ... ... ... сөйтіп үзілістерді
азайту
жолдарымен қол жеткізеді.
Еңбек өнімділігінің ... ... ... жақсартумен тікелей байланысты. Еңбек өнімділігі арттқан
сайын еңбекақы – оған ... ақы да өсіп ... ... ... өнімділігінің өсу қарқынан ... ... ... ... ... ... Бұл ... бұзылса, ол ... ... ... ... ... кері әсер етеді.
Осылайша, ... ... ... көп ... ... алады ( Қазақстан ... 13 -14 % ... ... – 20 -25 % ). Сондықтанда шығарылатын өнімге еңбек
сыйымдылығын ... ... ... ... ... ... қызметтігі персоналдың санын азайту орынды ... ... ... оны ұйымдастыруға да көп көңіл бөлу
қажет: жұмыс ... ... оның ... жұмыс жасауы,
еңбектің арттыруға басқада әдістерді қолдану.
Еңбек өнімділігін ... ... ... ... ... ... сапасын жоғарылату қажеттілігі мына
факторлармен анықталады:
- Өндірістік ресурс ретінде ... ... ... ... ... ... және ұйымдастыруды жаңа
әдістерді талап ететін бәсекелестер тарапынын қысым;
- Өндірісті ... және ... жаңа ... ... ... ... Өз ... потенциалының өсіміне кәсіпорын
басшыларының әлеуметтік жауапкершілігі;
- Автоматтандырылған жүйелердің ... және ... ... ... деңгейінің
сәйкестілікті талап ету;
- Жұмысшылардың интелектуалдық ... ... ... ... ... ... азайту.
Өндіріс процесінде қолданылатын ... ... ... ... ... ... жасау қажеттілігі туындайды.
Өндіріс процесінде өнімді өндіруге жұмсалатын шығындар дайындалған ... ... ... ... әсер ... ... қандай
да статьясынан үнемдеу мүмкін болса, өнімнің ... құны да азда ... ... ... ... қамтамасыз ететін жалпы
факторларға мыналар жатады:
- Шикізат, ... ... және ... ... негізгі құралдарын қолдануды жақсарту;
- ресурсүнемдеуші жаңа ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның тауар саясатын қайта ... ... ... және ... ... азайту;
- сатып алынатын материалдардың оптимальды ... ... ... ... өнім ... ... және бақылау;
- жалпы ... ... ... және ... ... ... жаңа ... үнем тәртібін ... ... ... ... ... ... ... құны материал мен ... ... ... техникамен жарақтану ... ... ... есеп негіздерінің сақталуын ... ... ... ... тыс ... ... шығынды қосып
өнімнің толық ... ... ... ... ... ... - өнімді өндіруге және ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын талдау тауарлы өнімнің 1
теңгеге шығынын ... ... ... ол ... ... көрсеткіші болып табылады. Ол ... құн ... ... ... ... АҚ ... тауарлы өнімінің 1 теңгеге
шаққандағы шығындар динамикасы 1-таблицада көрсетілген.
АҚ «Рахаттың» 1999 ... ... ... ... 1 ... ... шығындарын талдау.
| | |1 ... ... ... ... ... бабы | ... | |
| | ... ... |
| |1995 |1996 ... |1995 |1996 ... | |1 ... және ... |48,48 |48,06 |-0,42 |61,5 |49,07 |-12,43 | |2 ... |4,37 | 3,94 | -0,43 |4,14 |5,33 | 1,19 | |3 ... |7,62 ... | -4,88 |5,78 |4,71 | -1,07 | |4 ... энергиясы |0,45 | 0,61 |
0,16 |1,2 |0,95 | -0,25 | |5 |Айлық еңбек ақы негізгі |2,1 | 3,83 ... |6,01 |6,0 | -0,01 | |6 ... ... ақы қосымша | 1,87 |4,3 |2,43
|0,06 |1,35 |1,29 | |7 |ЕА-ға есептеулер |1,97 |1,41 |-0,56 |2,2 |2,22
|0,02 | |8 ... ... |-23,44 |4,82 |28,26 |26,21 |9,22 ... | |9 ... ... |4,58 |7,2 |2,62 |16,48 |14,08 |-2,4 | |10
|Жалпы заводық шығындар |8,03 |4,71 |-3,32 |23,81 |14,23 |-9,58 | ... |56,01 |81,62 |25,61 |147,38 |107,18 |-40,2 | |12 ... ... |1,16 |3,06 |1,9 |4,31 |5,31 |1 | |13 ... ... құн ... |27,51 |151,69 |112,49 |-39,2 | |14 |1 ... ... ... шығын
|57,17 |84,68 |27,51 |151,69 |112,49 |-39,2 | |15 ... ... |-9,68 |19,79 |29,47 |70,81 |42,85 |-27,96 | ... ... ... ... ... қорытындыға қоытынды
жасауға болады, 1995 жылмен салыстырғанда фабрика 1996 жылы ... ... ... ... ... ... өнімнің
теңгеге шаққанда шығындары төмендеген. Ең төменгі нәтиже ... ... ... 12,43 ... ... ... 16,99 теңгеге және жалпы өндірістік шығындар 9,58 ... ... ... ... ... ... және
де шикізатты ... ... ескі ... ... ... болды. «Көмекші материалдар» бөлімінде өсім
байқалады, ол 1996 ... ... ... басқаша және әшекейлі
ұсақ орамамен қапталуына байланысты болды.
Өнімді ... ... ... сатады, өткізеді. Неғұрлым ... ... ... ... ... ... жоғары болады.
Өзіндік құн тікелей ... ... ... ... орта ... өнімнің өзіндік құны ... оның ... ¾ ... болады. Өзіндік құнды
төмендетудің негізгі жолдары : өнім ... ... ... ғылым мен техника ... және ... ... ... ... ... арттыру,
өндіріс қорларын ұтымды ... ... ... ... мен ... жақсартып оған ... ... ... ... ... ... ... тоқтауын
және шығын мен ақауды ... дер ... ... есеп пен экономикалық талдау, айналым ... ... тағы ... ... ... кейбір шығын ... ... ... ... ... ... байланысты үлес салмағы едәуір ... ... құн ... ... оны ... ... ішкі ... ашуға, оны жұмылдыруға
көмектеседі. ... ... ... ... да ... көлемі жыл ... өсіп ... ... ... ... көбейеді. Бағаның да ... - ... құн. ... ... ... ... ... мәні бар, ол пайданы
молайтудың басты ... ... ... шешімдері, жұмыстары нарық
жағдайлары мен өндірістік шығындар арқылы анықталады. ... ... ... ... ... ... өнім бағасы сұраным
мен ... ... ... нәтижесі болып табылады. ... ... ол ... еңбектік немесе материалдық
ресурстар көлеміне, техника деңгейіне, ... ... ... факторларға байланысты өсуі немесе төмендеуі мүмкін. Сәйкесінше,
өндіруші шығындарды азайтудың көптеген ... ... ол ... тиімді басқару қабілетімен жүзеге асыра алады.
Материалдық құндылықтар өндірісі, тауар ... ... ... ... ... ... ақшалай ресурс шығындарын ... Бұл ... ... ... ... ... және көлемде
өзіндік құнға негізделеді.
Өзіндік ... ... ... ... өнім ... көрсетулерге кеткен шығындардың ақшалай түрдегі ... ... ... ... ... шығын. Өндірілген
өнімнің өзіндік құнына барлық жұмсалған шығындар: шикізат, ... ... ... ... еңбекақы т.б. кіреді.
Өзіндік құн сол ... ... ... ... ... ... жұмсалған жалпы шығын сомасын өнім көлеміне ... ... ... ... толық өзіндік құнмен ... ... ... құн ... ... ... ... жоғары болады.
Кәсіпорынның ... ... ... толық өзіндік құнын біле
отырып, сатып алушыға осы ... ... ... ... құнын
анықтауға болады. Өзіндік құнды азайтудың ... мәні ... ... ... басты көзі.
Сонымен, кәсіпорын ... ... ... ... ... ... құн ... саналады, ол өндірістегі өнім
өткізілуінің ... ... ... ... ... және ... ... анықтайды.
Пайдаланылған әдебиттер
1. Абдильдина Л.И. , Абдильдин С.С. Экономика ... ... Нау ГРУ, 2004, ... ... В.Д., ... В.П. . ... предприятии:Учебн.
Практикум. -3-е изд.-М.: Финансы и статистика,2004.
3. Жалпы экономикалық теория Ө.Қ. Шеденов, Б.А. ... ... ... Жалпы ред басқарған Ө.Қ. Шеденов- Ақтөбе
2004
4. ... О., ... А. ... предприятия (фирмы).-
Учебн. Пособие.-Алматы, «Санат», 1997.-208стр.
5. Кендирбаев А., Омаров Г., Хагай В., ... ... ... ... ... В помощъ предпренемателю. –Алматы
ПРООН/ЮНИДО ,2000
6. Сабырбаев Б. Экономикалық орысша-қазақша түсіндірме ... ... ... ... предприятия: Учеб. Для вузов/ И.Э Берзинь С.А., ... ... С.Г ... Дрофа,2003.
8. Экономика предприятия: Учебник/ Под ред А.Е.Карменко М.Л.
Шухгальтера. –М.: ИНФРА-М, 2004.
9. ... ... Пер с ... ... -М, ... Экономика предприятия: Учебник/ Под ред. Проф О.И. ... ... изд., ... и ... ... ... ... предприятия: Учеб. Для вузов / Под ред. Проф В.Я
Горфикеля, проф В.А. Швандара. -3-е изд, ... и ... 2000

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дамыған елдердердің ауыл шаруашылығы өндірістік инфрақұрылымын қалыптастыру тәжірибесі6 бет
Басқару есебі туралы жалпы ұғым62 бет
Калькуляция баптары бойынша өндіріс шығындарының жіктелуі26 бет
Монтаждық-жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру негізі8 бет
Өнімнің өзіндік құны13 бет
Бухгалтерлік есептің нарық экономикасы кезіндегі маңызы мен мақсаты7 бет
Есеп саясатын талдау40 бет
Есеп саясатының техникалық аспектілері31 бет
Еңбекақы мен тариф жүйелері7 бет
Кәсіпорын кадрлары. Еңбек өнімділігі және жалақы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь