Delphi мен Pascal-дің байланысы

Мазмұны

I Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

II Негізгі бөлім

2.1 Паскаль тілінің негізгі элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
2.2 Мәлімет типтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
2.3 Программа құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2.4 Сандық мәліметтерді енгізу операторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.5 Символдық мәліметтерді енгізу операторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
2.6 Мәліметтерді шығару операторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.7 Қолдану ережесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.8 Бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
III Delphі қосымшаларымен жұмыс істеу үлгілері
3.1 Форманы баспаға шығару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
3.2 Тексті баспаға шығару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
3.3 QuіckReport компоненттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
3.4 Delphі.дегі файлдық қолдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
3.5 Текстік файлдарды өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
3.6 Формат мәліметтерін сақтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
3.7 Delphі компоненттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
IV Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
V Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Паскаль тiлiн 1968 - 1971 жылдары швейцариялык. ғалым Никлаус Вирт оқып - үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған болатын. Бұл тілдің стандарты кейiнiрек бекiтiлдi, ол сол кездері кең таралған АЛГОЛ, ФОРТРАН, БЕЙСИК тiлдерiне қарағанда жетiлдiрiлген, жұмыс iстeyгe ыңғайлы тiл болды. Паскаль тiлi өзінің қарапайымдылығының және тиiмдiлiгiнің арқасында дүние жүзіне тез таралды. Қазiргi кезде барлық дербес компьютерлер осы тілде жұмыс iстей алады. Паскаль тiлiнде жазылған программаның дұрыстығын компьютерде тексеру және жiберiлген қатенi тузету оңай.
Бұл тілде жазылған программа компьютерде орындалу барысында алдымен трансляцияланады (машина тiлiне аударылады), объектiк программаға түрлендіріледі де содан кейiн ғана орындалады. Осы сәтте компьютерде программаның екі нұсқacы болады, оның бiрiншiсi - алгоритмдiк тiлдегi алғашқы түпнұсқасы, ал екiншiсi - объектiк кодтағы жазылған программа. Есеп нәтижесін машиналық кодта жазылған программа арқылы аламыз, ал программаны түзету қажет болғанда, оның алгоритмдiк тiлде жазылған.
Қазiргi кезде Паскаль кез келген күрдлі есептерді шығара алатын, кең таралған стандартты оқу тіліне айналды.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Авторы: Алексеев Е. Р. "Турбо Паскаль 7.0" Идеалный учебный курс. Численные методы. Москва - 2006.
2. Авторы: Немнюгин С. А. "Turbo Pascal" учебник. Санк-Петербург - 2002.
3. Авторлары: Б. Бөрібаев. Б. Нақысбеков Т. Мадиярова. "Инфарматика және есептеуіш техника негіздері". Алматы – 2002.
4. Гофман В. Хомоненко А. Delphi 5. - СПб.:
5. Дантеманн Джефф, Мишел Джим. Программирование в среде
6. Конопка Р. Создание оригинальных компонент в среде Delphi.
7. Н. Культин. Delphi в задачах и примерах. –
8. Сван Т. Основы программирования в Delphi для Windows
9. Шумаков П.В. Delphi 3 и создание приложений баз
10. Сыдықов Б.Д., Шекербекова Ш.Т. Delphi ортасында бағдарламалау практикумы
11. Ф.Н.Абдолдина, С.Сайларбек . Delphi ортасында бағдарламалау. ... ... ... ШҚМУ ... 2005ж
12. Архангельский А.Я. Object Pascal в Delphi. -М., 2002г.
13. Гофман В.Э., Хомоненко А.Д. Delphi 5. ... БХВ – ... – 800 ... ... П.Г., ... Е.П., ... О.А. Программирование в Delphi
14. –СПб.: БХВ-Питербург, 2001.
15. Епанешников А.М., Епанешников В.А. Delphi 5. Язык Object Pascal. ... ... ... ... А.М., ... В.А. ... в среде Delphi:
Часть 3. Проектирование программ. –М: «Диалог –МИФИ» 1998
16.“Turbo Pascal” Ж.Қ.Масанов, Б.А.Бельгибаевб
17. Паскаль тіліндегі программалау негіздері. А.С.Бижанова, Қ.Қ.Мақұлов
        
        Мазмұны
I
Кіріспе.....................................................................
............................3
II Негізгі бөлім
2.1 Паскаль тілінің негізгі
элементтері..........................................................4
2.2 Мәлімет
типтері.....................................................................
.......................5
2.3 Программа
құрылымы....................................................................
...........6
2.4 ... ... ... ... ... енгізу
операторы..........................................10
2.6 Мәліметтерді шығару
операторы...........................................................14
2.7 Қолдану
ережесі.....................................................................
.....................16
2.8
Бағдарлама……………………….........................................................
.....17
III  Delphі қосымшаларымен жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... Delphі-дегі файлдық
қолдау.....................................................................2
1
3.5 Текстік файлдарды
өңдеу.......................................................................
..21
3.6 Формат мәліметтерін
сақтау...................................................................23
3.7 Delphі
компоненттері...............................................................
.................24
IV
Қорытынды...................................................................
................25
V Пайдаланылған
әдебиеттер.........................................................26
Кіріспе
Паскаль тiлiн 1968 - 1971 ... ... ... ... Вирт оқып
- үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған болатын. Бұл ... ... ... ол сол ... кең таралған АЛГОЛ, ФОРТРАН,
БЕЙСИК тiлдерiне ... ... ... ... ыңғайлы тiл болды.
Паскаль тiлi өзінің қарапайымдылығының және тиiмдiлiгiнің арқасында дүние
жүзіне тез таралды. ... ... ... ... ... осы ... ... алады. Паскаль тiлiнде жазылған программаның дұрыстығын
компьютерде тексеру және ... ... ... оңай. 
Бұл тілде жазылған программа компьютерде орындалу барысында алдымен
трансляцияланады ... ... ... ... программаға
түрлендіріледі де ... ... ғана ... Осы ... ... екі ... ... оның бiрiншiсi - алгоритмдiк ... ... ал ... - ... кодтағы жазылған программа. Есеп
нәтижесін машиналық кодта жазылған программа арқылы аламыз, ал программаны
түзету қажет болғанда, оның алгоритмдiк ... ... ... Паскаль кез келген күрдлі есептерді шығара алатын, кең
таралған стандартты оқу тіліне айналды.
Негізгі ... ... ... ... ... ... бір мәселені, есепті шешуге арналған. Есеп шығару
барысында компьютерге бастапқы ... ... ... ... ... және ... ... түрде, қандай құрылғыға
шығарылатыны айтылады. 
Паскаль тілінде программа жеке - жеке жолдардан тұрады. ... ... ... ... редакторлар атқарылады. Программа алдындағы азат жол
немесе бос орын саны өз қалауымызша алынады. Бір ... ... ... оператор орналаса алады, олар бір - бірімен нүктелі үтір (;) ... ... ... бір ... бір ғана ... ... ... ол
түзету жеңіл, әрі оқуға ыңғайлы. 
Паскаль тілінде программа үш ... ... ... ... ... және
операторлар бөлімі. 
Кез келген программаның алғашқы жолы PROGRAM сөзінен басталатын оның
тақырыбынан тұрады. Одан ... ... ішкі ... ... ... Бұл бөлім программадағы айнымалылар, тұрақтылар тәрізді
объектілердің жалпы қасиеттерін ... ала ... ... көмектеседі.
Сипаттау бөлімі бірнеші бөліктерден тұрады, ... ... ... ... ол бір немесе екі ғана бөліктен тұруы
мүмкін. 
Программаның соңғы және ... ... ... ... – болып
табылады. Орындалатын іс - әрекеттер, командалар осы бөлімде орналасады. Ол
begin түйінді сөзінен басталып, бірақ атқарылатын ... ... жеке - жеке ... ... ... соң end ... ... BASTAU:
Сипаттау бөлімі
begin
Операторлар бөлімі
end
Операторлар бөлімінде командалар ретімен орналасады. ... ... ... ... ал ... қайталанатын цикл немесе қосымша
программа түрінде орындалады. Операторлар бөлімінде орнатылатын ... ... - сан ... мен ... ... сөз ... мән ... алатын тұрақтылар, айнымалылар т.б. осы тәрізді құрылымдар немесе
солардың адрестері. 
Дерек енгізу - бастапқы деректерді пернетақтадан, дискіден немесе ... ... ... ... ... ... асады. 
Операциялар немесе амалдар - берілген және есептелген мәндердің меншіктеу,
соларды өңдеу, салыстыру ... ... ... ... ... бір ... шарттың орындалуына
байланысты, командалар жиыны атқарылады, әйтпесе олар аттап өтіледі немесе
басқа командалар жиыныорындалады. 
Цикл - белгілі бір ... ... ... ... ... ... рет қайталанып атқарылады. Қайталау саны ... ... ... - алдын ала қандай да бір атаумен атымен атымен аталған
командалар тобы. Олар программаның кез ... ... оның ... ... ... атқарылабереді. 
Түсініктеме - программа жолдары соңында немесе оның ... ... ... ... ... беретін пішінді жақшаға алынып жазылған
сөз тіркесітері. Олар программа операторларының орындалуына ешқандай әсер
етпейді.
2.2 ... ... ... ... ... ... мәндері
Паскаль тіліндегі алдын ала келісілген типтердің біріне тән болуы тиіс. 
Мәліметтердің немесе ... типі деп, ... ... ... және ... ... болатын амалдардың жиының анықтауды
айтады, яғни тип дегеніміз - шамалардың қабылдайтын мәндеріне берілетін
сипаттама. 
Мәліметтердің әр типі тек өзіне ғана ... ... ... жиынын
орындата алады. Мысалы, 1 мен 2 мәндері бүтін сандар типіне жатады, оларды
қосуға, азайтуға, көбейтуге және ... ... ... және «РС» ... ... типіне жатады, бұларды біріктіріп жазуға ғана болады («ІВМ
РС»). Қосуға, азайтуға, көбейтуге, бөлуге ... Кез ... ... ... ... ... ... тән бір типпен ғана сипатталады.
Паскаль тілінде шамалардың типін көрсету міндетті болып табылады. Сондықтан
программа алдына оның сипаттау ... ... ... ... және оның ... көрсетілуі қажет. 
Паскаль тілінде пайдаланылатын барлық типтер скалярлық ... ... ... болып үлкен екі топқа бөлінеді. Скалярлық
(қарапайым) типке шамалардың стандартты типі және жасанды тип
(тағайындалған) жатады. ... ... ... - ... ... - ... ... - BOOLEAN; 
• Тіркестік - (STRING); 
• Мәтіндік (ТЕХТ) тәрізді типтер жатады.
Құрылымдық типтері жиымдар - ARRAҮ, ... - RECORD, ... - ... ... - FILE ... бөлінеді. 
Бұлардан өзге типтер программаның типтері сипаттау бөлігінде ... ... ... ... ... ... пішініне қарап - ақ ажыратуға
болады, ал айнымалылар мен ... ... ... ... ... үшін type ... сөзі ... жазылу пішімін былай көрсетуге 
болады: 
Туре =; 
Логикалық шамалар екілік сандар жүйесіне сәйкес «1» және «О» ... ғана ... ... «1» ... ... бір ... ... тұжырымның орындалатынын, яғни ақиқат екенін, ал «О» сол шарттың
орындалмайтынын - ... ... ... ... Бұл екі ... ... ... айтылуына сәйкес true (1) және false ... ... ... ... ... бір ... ғана мән ... алады, мысалы, 'R','Л','%'тағы басқа. Бірақ әрбір таңбаны оның
кодына байланысты реттелген бүтін сандармен де ... ... ... ... ... стандартты типтер деп атау ... ... real ... ... реттелген деп аталады, өйткені
оларды бүтін сан арқылы өрнектей отырып өсуі не ... ... ... болады. 
Стандартты типтер. Паскаль тілінде ... ... ... ... типтер - SHORTINT, INTEGER, LONGINT, ВУТЕ, WORD; 
• Нақты тип - REAL, SINGLE, DOUВLE, EXTENDED, СОМР; 
• Логикалық - BOOLEAN; 
• Симводық - ... ... ... ... ... ... ... құрылымы
Паскаль тілінің программасы блоктардан құрылады. қандай да бір блок
ішінде басқа да ... ... ... ... ... екі бөлімнен
тұрады, олардың алғашқысы - мәліметтерді сипаттау бөлімі, ал ... ... ... әр түрлі іс - әрекеттерді (операцияларды,
амалдарды) атқару бөлімі. 
Мәліметтерді ... ... ... міндетті емес, ал екінші негізгі
бөлімінің болуы міндетті. Басқа блокқа кірмейтін блок ... ... ... ... Ал блок ... блок - ... (локальді) блок деп
аталады. 
Негізгі блок - негізгі программа блогы, ... ол ... ... ... Жергілікті блоктарға процедуралар мен функциялар кіреді, олар
кейбір ... ... да ... ... ... ... саналатын айнымалы, тұрақты және
oлapдың типтері орналасқан блогына байланысты басты ... ... ... ... объектілерінің де жұмыс істеу, ықпал ету аймағы ... ... ... ... ... ... ... мәтінін
тиянақты түрде қатесіз құрастыруға мүмкіндік береді. 
Турбо Паскаль ... ... ... ... ... де болады,
бірақ жалпы Паскаль тілінің стандарты бойынша ... ... ... Паскаль тіліндегі кез келген программаның ... одан ... ... және begin және end ... ... ... ... керек.Сипаттау бөлімі толық жағдайда, 7 бөліктен тұрады, олар:
1) ... ... ... ... (ол uses ... ... басталады); 
2) Белгілерді (lаbеl) сипаттау; 
3) Тұрақтыларды (const) сипаттау; 
4) Мәліметтер ... (true) ... ... (var) ... ... ... ... Функцияларды (function) сипатгау;
2.4 Сандық мәліметтерді енгізу операторы
Берілген мәндерді айнымалыға беру ушін меншіктеу операторы пайдалануға
болады. Мысалы, А:= -15; ВЕС:=16,4; тағы ... ... бұл ... жалпылық қасиет болмайды, яғни ол тек көрсетілген мәндер үшін
ғана есептеу жұмысын жүргізіп, қалған кез - келген ... үшін ... ... ... дұрыс әрі әмбебап етіп жасay үшін айнымалылардың
мәндері өзгерілетін түрде жасалып oлap пернетақтадан ... ... ... ... әр ... ... үшін ... жұмыс атқара
алады. 
Паскаль тілінде мәліметтерді енгізу және шығару үшін, яғни адам мен
компьютер арасында мәлімет алмасу ... ... ала ... ... файлдары қолданылады. Программа берілген мәндерді Input файлынан
алады да, ... ... Output ... ... ... ... ... пернетақта, ал шығару файлы болып дисплей экраны ... ... ... ... ... ... ... енгізетін READ ( READ - ағылшынша оқy ) 
операторының жалпы турі (пішімі) төмендегідей: 
READ (а1, а2 ... ап); 
READLN (а1, а2, ... , ... а1, а2, ..., аn - ... ... оларды енгізу операторының
параметрлері деп те атайды. Алғашқы оператор көрсетілген айнымалылардың
мәндері пернелер арқылы араларына бір бос орын қалдыру арқылы енгізілген
соң, курсорды ... ... ... Ал readln ( read lіnе - ... ... ... қысқартылуы) алдыңғы оператордағыдай пернетақтадан мәндер
енгізілгеннен кейін курсорды келесі қатарға көшіріп жібереді. Соңғы қатарда
жазылған параметрсіз оператор ешбір мән ... тек ... ... ... ғана ... ... ... integer, reаl, char немесе stгіпg
(сөз тіркесі) типтеріне жатуы мүмкін. Логикалық айнымалылардын мәндері өз
типтеріне сәйкес ... ... ... ... ... Егер ол ... ... а1 типі integer болса, ал енгізгенде сhаг типтес мән
терілсе), онда экранға енгізу-шығару қатесі шығады, оның пішімі мынадай
болып ... error ... ХХ - ... сан ... ... ... ... коды. 
READ операторы орындалtанда параметрлер өздеріне сәйкес мәндері қабылдайды,
бұл міндет INPUT енгізу файлы арқылы жүзеге асырылады. Параметрлер жаңа мән
қабылдағанда, оларда бұрын ... ... ескі мән ... ... ... ... ... да, прогрaмма параметрдің жаңа мәні бойынша
жұмыс атқарады. 
Мысал.
var 
І: real; 
J: integer; 
К: cҺar; 
begin 
Read (І, J, К); 
... 
Программаға мынадай бастапқы мәндер ... 212.5 38 ... ... ... мәндер енгізілсін: 'л' 121.35 25. 
Алғашқы нұсқасында мәлімет енгізу дұрыс орындалады, өйткені ... өз ... ... ... типтеріне (І, J. К) сәйкес келіп
тұр. Екінші нұсқа коды 10 ... ... қате бар ... ... ... ... 1 айнымалысы үшін char типіндегі мән енгізіліп отыр. 
Егер енгізу пернетақта арқылы емес, дискіден немесе файлдан жүзеге
асырылса, онда жақша ішіне ... файл аты ... (FN, аl, а2 ... ... (FN, аl, а2, ... , ... ... FN - ... ... жазылған дискідегі файлдың аты; а1-
айнымалылар ... ... да ... бір ... ... қатардан оқыла береді, сол себепті мұнда да жоғарыда көрсетілген
операторлардың үш түрі қолданылады. Файлдағы мәліметтер де ... ... ... ... пернесін басу арқылы бөлінуі тиіс, яғни ... ... «_», ал ... ... ... ... мәлімет енгізу мысалдары кейінірек қарастырылады. READ
операторы кез ... ... ... және сөз ... ... ... Сонымен, параметрлердің сандық мәндері бір - бірінен бос орын
арқылы ажыратылып жазылады. ... ... ... ... ... ... ... пернесі басылады. Мысалы, енгізу операторы READ ... ... ... ... ... ... 5 _ 6.2 _ 4.5 Enter.
Бұл жағдайда А=5, В=6.2, С=4.5 ... ... Осы ... ... ... болған соң, басқа мәндер үшін программаны ... ... онда ... ... бастап қайта орындау қажет. Бүтін
айнымалыларға бүтін, нақты айнымалыларға нақты ... ... ... ... ... ... ... оған нақты да, бүтін де
мән беруге болады, себебі нақты сан құрамына бүтін сан ... Ал ... ... ... ... сан ... келтіріп алады.
Мысалы: 
VAR 
А, В: REAL; 
BEGIN 
READ (А, В); 
... 
END.
түрінде беріліп А,В айнымалылары үшін 4 5 Enter ... онда ... 4.0, В=5.0 ... ... арасында бір немесе бірнеше бос
орын қалдыруға болады, себебі сан енгізілгенде бос орын есепке
алынбайды.Мәндерді енгізгенде мән енгізілген ... ... жаңа ... ... параметрсіз немесе параметрге сәйкес READLN; READLN (аl, а2, ... ,аn);
операторларын пайдалану қажет. Сонымен, READ (аl, ... ... ... бір ғана READLN (аl, ... ... ... ... мәліметтерді енгізу операторы
Символдық деректерді пернетақтадан енгізу READ (READLN) операторы арқылы
жүргізіледі, оларды енгізудің төмендегідей ... ... Бос орын ... - '_' Паскаль тілінде символ орнына жүретіндіктен, 
символдық айнымалылардың мәндері (символдар) бос орынсыз жазылады. 
2. Бір айнымалыға бір ғана ... ... ... ретінде төмендегі 
программа үзіндісін қарастырайық: 
...................... 
VAR А, В, С: CHAR; 
....................... 
READ (А, В, ... ... READ ... ... ... ... ... SNR
енгізсек, онда айнымалылар өз орындарына ... A='S', B='N', ... ... Егер мәндерді S_N_R түрінде берсек, онда ... ... A='S', В='_', С=' N' ... қабылдайды да, соңғы екі
таңба ешқайда енгізілмейді.
3. Символдық айнымалыларды енгізудің тағы бір ерекшелігі - тек ... ... да, оны READ ... бос орын ... ретіндe қабылдайды.
Мысалы, айнымалыларға: А=3, В=4, C='W', D='F' ,мәндерін меншіктеп, оны
экранға шығару ... ... онда оған ... ... жазу ... В: ... D: ... (' А, В, С, D мәндерін енгізіндер :'); 
READ (А, ... (С, ... (А, В, С, ... ... ... ... пернетақтадан мынадай мәндер енгізілген
болса: 
3 4 
WF
онда А = 3, В = 4, С=' " D = 'W' болады, ... 4 ... соң ... ... бос ... ретінде меншіктеледі де, соңғы F символы ... ... ... ... ... қабылдауы үшін екі
оператордың арасына параметрсіз және бір енгізу операторын мына түрде ... (А, ... (С, ... ... уш ... А = 3, В = 4, С = ' W " D = 'Р' мәндерін дұрыс
меншіктеуді ... ... ... енгізу операторының алдына
міндетті турде READLN операторын қою ... Егер ... ... ... ... операторын (READ (С. D);) 1- орынға ... оның ... READLN ... қою қажет, яғни айтылған ... ... ... ... да ... ... (С, D); 
READ (А, В);
Программада сандық және символдық мән қабылдайтын айнымалылар үшін екі ... ... ... да ... жоқ. ... екі ... ... (А, В, С, D) операторын ғана жазуға болады. Егер READ (А, В, С, ... ... ... мәнді былай берсек: 
4531 KN онда дисплей экранында 4531К көрінеді, демек А = 45, В = 31, ... D= 'К' ... ал егер ... ... ... 31 К N 
Онда дисплейден 4531KN көрінеді, яғни осылай береді. 
Readln операторы көмегімен пернетақтадан бір символ енгізіп оны ... ... ... ... орындайтын testread программасының мәтіні
төменде келтірілген.
var сҺ: cҺar; 
begin 
writeln ('Символ енгізіндер: '); 
writeln (сҺ,' символы енгізілді '); 
write ('Enter ... ... ... осы ... ... ... деген хабарламасынан кейін бір
символ пернесін ... оны ... онда сол ... ... ... 127 рет ... да, одан ... тек тырсылдаған дыбыс қана естіледі.
Бұл 127 символ сақтай алатын пернетақта ... ... ... қалғанын көрсетеді. 
Негізінде, перне басылғанда бірден екі код ... оның ... ... ал ... - ... немесе сканерлеу коды. Алфавиттік-
цифрлық ... ... ... ... коды ... Ал ... ... пернелері (Ctrl, SҺift, Caps Lock, , , , , F1, F 2 т.б.) үшін
өте маңызды. ... ... коды ... тең ... саналады да,
программаларда олардың тек сканерлеу коды пайдаланылады. Скарнерлеу ... ... ... программасының CRT модулінін Read Кеу функциясы
арқылы жүзеге асырылады. Символ енгізу кезінде бұл ... ... ... ... ол ... кез ... ... бейнесін шығара алады. Келесі
testread2 программасы Read Кеу ... ... кіші ... ... ... түрлендіреді.
Uses CRT; 
Var сҺ: cҺar; 
Begin 
Writeln ('Латын алфавитінің кіші ... ... ... ... := Read ... (Up Case( ... сҺ ='z", 
end.
Төмендегі кесте басқару пернелерің немесе олардың комбинацияларының 
сканерлеу коды берілген. 
Басылған пернелер 
Сканерлеу коды Басылған пернелер Сканерлеу коды
Ctrl+@Ctrl+3 
SҺift+Tab 
Alt+ 1..Alt+= 
Alt+Q ... ... ... PgDn 
lns 
Del 
Fl ..FI0 
SҺift+F 1..SҺift+F 10 
Ctr1+Fl ..Ctrl+Fl0 
Alt+F 1..Alt+F 10 
Ctrl+PrintScreen 
PgUp 
75 
Ctrl+ 
Ctr1+End 
Ctrl+PgDn 81 
82 
83 
59..68 
84..93 
94 ..103 
О 104..113 
114 
73 
Ctrl+ 115 
116 
117 
118
Төмендегі ... ... ... ... ... ... ... Ол программамен жұмыс істеу барысында Сtгl + PrtSс
(принтерге экрандағы ... ... ... ... ... қайта
жүктеу) пернелер комбинациясын басу керек емес, ал Ctr1+Break пернелерін
басу программа жұмысын тоқтатады.
Uses CRT; 
Var сҺ: char; 
Begin 
Writeln ('Программа символ коды мен сканерлеу ... ... ... тоқтату үшін Ctrl+Break пернелерін басыңдар'); 
repeat 
wrіtеlп('Келесі перне: '); 
сҺ: = Read Кеу; 
writeln; 
if cs #0 then 
writeln ('Символдық перне. Огd (сҺ) = " ... ... ... ... ... #0. ' ); 
сҺ : = Read Кеу; 
writeln ('Сканерлеу коды: " Огd(сҺ)); 
end•, 
until false; 
end.
Бұл программа кейбір ... ... ... F11 пернесін басқанда
еш нәрсе істемейді. Оның символдық және сканерлеу коды болғанмен, Паскаль
қолданатын DOS ... ... ... кеңейтілмеген ескі нұcқaсын
пайдаланатындықтан (онда F11 ... ... ... ... ... және сандық мәндерді енгізгенде, көбінесе EOLN (еnd of linе -
жол соңы) стандартты функциясын пайдалану қолайлы ... Бұл ... ... соңы ... " ... ... беріліп болды" дегенді білдіретін Enter
пернесі басылғанда ғана ақиқат (TRUE) болады да,қалған ... ... (FALSE) ... Бұл ... ... ... пайдаланылады.
2.6 Мәліметтерді шығару операторы
Паскаль тілінде нәтижені экранға шығару үшін WRITE ... ... деп те ... ... (аl, а2, ... ... жақша ішінде жай айнымалылар немесе апострофтармен қоршалған
символдар тобы ... ... ... егер B=17.15. ... мына ... ('В ... ... мәні = 1.715Е+Оl 
деген сөз тіркесі көрінеді.
Шығарлатын мәндердің түрі айнымалылардың типі арқылы анықталады, олар
iпteger, real, ... (true, false), char, striпg ... ... ... береді. 
Шығарылатын параметрлер бір-бірімен үтір арқылы ажыратылыn, WRITE түйінді
сөзінен соң жай жақша ішіне жазылады. 
Шығару операторында жақша ішінде ... ... ... ... мәнінің
пішімін- оның алатын орнын, яғни енін толық көрсетуге болады. Бүтін санды
оның енін көрсете ... ... ... ... ... b ... түрдегі мәнін көрсету 
WRITE (b: n) немесе WRITE (b: 5) 
операторы арқылы ... ... ... b - ... атауы: n - мәні
бүтін сан болып келетін тұрақты түрінде берілген орын ... оны ... ... де ... ... Егер b: 5 пішімі беріліп, ал b =56 ( ... үш ... сан) ... онда беске дейінгі толтырылмаған орындарға
сол жақ шетте бос орын қалдырылады. В = 56 мәні үшін WRІTE (b: 5) ... «56» ... ... сандар ушін оның жалпы енін, сонан соң бөлшегі алатын орынды көрсету
қажет, сол ... ... ... ... оның ені қос ... екі ... сан ... жазылады. Сонымең нақты сан үшін пішім екі
саннан ... ... ... ... ... ... кейін алынатын бөлшек цифрлар саны. 
Мынадай оператор берілсін делік: WRІTE (Ү: 5: 2) 
Мұндағы 5 - ... ... ... ... 2 ... соңғы бөлшек бөлігіне
берілетін орындар саны. Мысалы, С= - 145.7865 болғанда WRITE (С: 8: ... ... - 145.786 ... ... ... ... орындар саны - 8,
ал бөлшек үш санмен бейнеленетіндіктен соңғы бір цифр жазылмай ... ... ... ... мәнін толық бейнелеу үшін WRITE (С: 9: 4)
операторын жазу ... еді. ... ... ... ... бейнелеу операторының
жазылу түрі:WRITE (С: п: т); 
мұндағы n - С ... ... ... орын ... m - С ... бөлшек
бөлігіне белгіленген орын саны. n - нің мәні таңбаны, бүтін мен ... ... және ... ... ... ... ... көрсететіндіктен, ол n
> m +3 болуы тиіс. Экранға шығаратын сандардың арасында қалдырылатын бос
орын ... да осы ... ... ... Ол үшін екі апостроф жазып, одан
кейін қос нүктемен бөлінген бүтін сан арқылы қалдырылатын бос орындар санын
өрнектейміз, ... (b: 8: 3,":4, с: 12: ... 4 - b мен с ... ... ... саны. Егер нақты сан үшін: WRIТЕ ('Ү =', Ү: 8: 3) пішімі ... ... мәні Ү=1.76 ... ... Ү=1.760 ... көрінеді. Егер операторда
пішім көрсетілмесе, онда нәтuжеде сол сан экспоненциальды ... ... ... ... ... ... WRITELN жаңа жолға өту
үшін қолданылады. Егер WRITELN (аl, а2, ...,an); операторы қолданылса, онда
аl, а2, ... ,аn. мәндерін ... ... соң ... ... ... ... операторын түсініктеме беруге қолдануға болады. Мысалы: 
WRITE (' А, В, С мәндерін енгізіндер: '); 
READ (А, В, С); 
Мұндайда экранға: 
А, В, С ... ... сөзі ... ... ... үш ... мән ... тиіс. 
Мысалы, 
WRITE (' Т = ' , N: 3,": 4, ,М = ' , М: 4: ... онда ... үш ... мәнінен соң 4 бос орын қалады да, одан соң М-
нің нақты мәні жазылады. 
Айталық, х= 7, ү= 15, Z= 11, ал R= 450,08 ... ... ... әр түрш ... мына кестеде көрсетілген.Оператордың жазылуы
Экрандағы нәтижесі 
Write (х, у); 
Write (Х'_,_' ,у); 
Write ('Х =',Х); 
Write (Х, ": 3, Z); 
Write (Х+Ү =',Х+Ү); 
Write (Z,'- соңы); 
Write ... (R); 7 ... ... ... ... ... ... енпзу - шығару операторларына блок – схема құрылған. 
Бұл блок - схемада n таңбасын студенттер санына өзгертеміз. With - ... ... аты ... ... ... ... және әрбір пән
бойынша алған бағаларын енгіземіз. Fоr оператор ... ... пән ... ... ... ... бағасын есептейміз және олардың
жауабын шығарамыз.
Программаны іске қосыңыздар. Программа А:\ Student. ехе орналасқан. 
Сіздің алдыңыздан меню терезесі көрінеді. Көрінген меню ... ... ... ... ... жоғары, төмен) таңдауды растау ... ... ... Егер сіз ... ... жолды таңдасаңыз,
онда сіз Авторы кім 
екенін және программа аты ... ... ... ... үшін "Enter"
пернесін басыңыз.Егер сіз "Енгізу" жолын тандасаныз, онда алдыңыздан ... - дағы ... және ... операторлар программасы" - на ... ... ... ... "Enter" пернесін басыңыз, содан соң
студенттердің аты - ... ... "Enter" ... ... ... ... тобын енгізіңіз, "Enter" пернесін басыңыз және ... ... "Enter" ... ... ... студенттердің әрбір пән
бойынша алған бағаларын енгізіңіз, "Enter" пернесін ... ... меню ... шығасыз. Енгізілетін мәндерді енгізіп болғаннан
кейін «Жауабы» жолын ... ... ... ... ... ... тандасаңыз программадан шығасыз .
2.8 Бағдарлама
{Приложение А. ... ... ... ... ... известна следующая информация 
~ Ф.и.о. 
~ Год рождения 
~ Группа 
~ Оценка по математики 
~ Оценка по ... ... по ... ... по статистики 
Сформируйте таблицу, записав в нее всю известную о қаждом студенте и его
средний балл. Подсчитайте ... балл по ... ... ... ... ... дисплея в алфотвитном порядке.} 
{Автор: Бақтығалиев Бекнұр} 
{Подключения модуля CRT.} 
Uses CRT; 
{Описания записи о каждом студенте. ... ... ... ... history, stat, math: ... ... ... массив записей.} 
mas: array [1 .. 30] of tablica; 
{Переменные для сравнение средних значении пo предметам. } 
s vt, s history, s stat, s math: ... ... n ... ... элементов в массив записей.} 
for і:=l to n ... mas [і] ... (' і=', і: ... ... ... ... ... ('Year'); 
readln (god); 
writeln ('Otsenki'); 
readln(vt,history,stat,math); 
sr_bal:=(vt+history+stat+math)/4; 
end; 
{Вычисление средних значении по каждому предмету. } 
s vt:=0; s history:=0; s stat:=0; s math:=0; 
for і:=l to n do 
begin 
s vt:=s ... ... ... ... .history; 
s stat:=s stat+mas[i] .stat; 
s -math:=s -math+mas[i] .math; 
end; 
s vt:=s vt/n; 
s history:=s history/n; 
s stat:=s ... math:=s ... ... ... в ... ... ... і:=l to п-l do 
for j:=l to п-l do 
if mas[j] .name>mas[j+l] .пате then 
begin a:=mas[j]; 
та s [j ] :=та s [j +1] ... ... ... ':8,'FIO , , .. 4) ... і te (' ': 2, 'GROUP ... ... ',":2); 
write (": 3, 'OTSENKI', ' 
writeln('Sr.Bal') ; 
for і:=l to n do 
with rnas[i] ... (' ',group: ... ... _. о. ... ... ... ',stat:3,’math : 3,' ', sr_bаl : 5 : 2) ; 
end; 
writeln (' , ' Sr. bа1: ' " ': 24, s_vt: 3 : 1, ' ... ... S ... ... n = 3 
2. і= 1 Ф.И.О.:Бисенов Нүргелді 
3. Группа: 11-122 
4. Год рождения: 1988 
5. ... ... і= 2 ... : Бақтығалиев Бекнұр 
7. Группа: 11-122 
8. Год рождения: 1989 
9. Отценки: 5 4 5 5 
10.і = 1 ... ... ... 11-122 
12.Год рождения: 1989 
13.0тценки: 5 444 
Енгізілген мәндердің нәтижесі: 
Ф.И.О. Группа Год рождения Отценки Среднии ... ... 11-122 1989 5 4 5 5 ... Нүргелді 11-122 1988 5 4 5 4 4.50 
Амангелді Медет 11-122 1989 5 4 4 4 4.25 
Средний бал: 5.0 4.0 4.7 ... ... ... ... ... Форманы баспаға шығару
Delphі-де орындалу кезеңіндегі форманы баспаға шығару қарапайым және
жеткілікті.Procedure Tform.PrіntButtonClіck(Sender:Tobject); 
begіn 
Prіnt; 
end; 
Бұл кодты ағымды принтер, форманың клиенттік аймағының расторлық 
Prіnt ... ... ... ... ... ... қасиеттің басқа екі мүмкін мәні бар: poNone 
параметрін ... ... ... ... ... ... ... poPrіneToFіt
3.2 Тексті баспаға шығару
Егер біз тексті формада жаңадан өндірсек (немесе жалпы тексті баспаға
шығарудың басқа ... ... TextOut ... ... Дегенменен
тегін билет үшінші әдісте ұсынылады. 
Procedure TnotesForm7PrіntClіck(Sender:TObject); 
var 
PrіntFіle:TextFіle; 
І:іnteger; 
begіn 
іf PrіntDіalog1.Execute then 
begіn 
{файлға принтерді тағайындау} 
AssіgnPrn(PrіntFіle); 
Rwrіte(PrіntFіle); 
{шрифты орналастыру} 
Pіnter.Canvas.Font:=Memo1.Font; 
{memo объектісінің ... ... ... ... ... і:=0 to Memo1.Count-1 do 
Wrіteln(PrіntFіlr,Memo1.Lіnes[і]); 
System.CloseFіle()PrіntFіle); 
end; 
3.3 QuіckReport компоненттері
- QuіckReport бұл -есеп беруді және құру үшін қолданылатын компоненттер
жиыны; 
- QuіckReport форманы есеп беруде ... құру ... ... ... есеп беру ... немесе көлденең есеп беруді құру
формасы; 
- Prіnter объектісінің Canvas компонентін есеп берудің барлық форма
түрлері; 
- Мәліметтер базасымен байланысқан формамен жұмыс жасау.
3.4 ... ... ... ... үшін ... мәліметтерді сақтау және
жүктеу, сонымен бірге файлдық қолдаудың жаңа жағдайын талдаймыз. Delphі
Object Pascal ... ... ... fіle ... ... VCL ... ... Tstream және Dbase және Parodox таблицасы сияқты, файлдарда
негізделген форматтар.
Объект Паскаль тілі басқа осы сияқты тілдерден ерекшелінеді. 
type 
ІntFіle:fіle of іntegers; 
ІntFіleі:ІntFіle;
fіle кілттік сөзін ... ... жүйе ... ... кейін сіз Assіgn Fіle көмегімен Delphі файлдарды
басқару функцияларының төменде көрсетілген көптеген функцияларынан Append,
AssіgnFіle, BlockRead, BlockWrіte, ... ... ... DіskFree, DіskSіze, Eot, EolnErase,
ExpandFіleName, ExtractFіleExt, FіleSeek, FіleSetAttr, FіleSetDate,
FіleSіze, FіleWrіte, FіndClose, FіndFіrst, ... Бұл ... ... ... ... ... кең ... файлдар форматының біреуі-текстік файлдар. Біз
Prіnt мысалының формасына PrіntDіalog компонентін қосуға болады. ... Prіnt ... Prіnt ... панелін баспаға басуға ыңғайлы. 
Негізгі амал текстік файлдың айнымалысын нақты файлмен жұмыс жасайды. 
Енді сіздер Rewrіte үрдісін файлға шақырғаннан кейін жазылғанын ... ... ... try блогына шығару амалы. 
var 
OutputFіle:TextFіle; 
begіn 
{Prіnt диалогтік панелін суреттеу} 
іf PrіntDіolog 1.Execute then ... ... Prіnt to Fіle ... PrіntDіalog1.PrіntToFіle then begіn 
{файлдың атын таңдау} 
іf SaveDіalog1Execute then {тексті ... ... ... begіn 
{принтерді файлға тағайындау} 
AssіgnPm(OutputFіle); 
{шрифті орнату және жазуды шығару} 
Prіnter.Canvas.Font:=Font; 
end; 
try Rewrіte(OutputFіle); 
wrіteln(outputFіle,Lavel1.Captіon,’’,DBEdіt1.Text); 
wrіteln(outputFіle,Lavel2.Captіon,’’,OBEdіt2.Text); 
fіnally CloseFіle(PrіntFіle); 
end; 
end; 
end; 
PrіntAll кнопкасы шығару амалдарының неғұрлым күрделісінен тұрады. 
ProcedureTNavіgator.TableToFіle(var Tfіle:TextFіle); 
var 
Bookmerk:TBookmark;; 
begіn 
{жаңа белгіні құра ... ... ... ... Rewrіte ... not ... do ... жолмен екі алаңды шығару} 
wrіteln(Tfіle,’Country:’,Table1.FіledByName(‘Name’).AsStrіng); 
wrіteln(Tfіle,’Capіtal:’,Table1.FіledByName(‘Capіtal’).AsStrіng); 
wrіteln(TFіle); 
Table1.Next; 
end; 
fіnally 
{белгіге оралу және оны жою} 
Table1.GotoBookmark(Bookmark); 
Table1.FreeBookmark(Bookmark); 
Table1.EnabledControls; 
CloseFіle(TFіle); 
end; 
end; 
Егер сіз Prіnt to Fіle ... ... ... PrіntDіalog1.Execute then 
іf PrіntDіalog1,PrіntToFіle then begіn 
іf SaveDіalog1.Execute then { нақты файлға нәтижені тағайындау} 
AssіgnFіle(Fіle1,SavedDіalogt.FіleName); 
TableToFіle(Fіle1); 
end; 
end else begіn 
{ принтерді ... ... ... ... ... және ... ... Формат мәліметтерін сақтау
Текстік файлдарды қолданумен қатар сіздер мәліметтерді файлда сақтай
отырып, файлда бүтін сандар тізбегін пайдалана аласыз.Оларды жәй файлдан
оқи ... жаза ... ... ... аласыз. 
SaveFіle:fіle of Іnteger; 
Содан кейін, сізге файлдың айнымалыны ... ... ... S:TfіleStream; 
begіn 
іf OpenDіalog1.Execute then begіn 
S:=TfіleStream.Create(OpenDіalog1.FіleName,fmOpenRead); 
try 
{S ағымын пайдалану} fіnally ... ... ... Create ... ағынды файлдар үшін мына функция
орындалады. 
Procedure CopyFіle (SourseName,TargetName;Strіng); 
var Stream1,Stream2:TfіleStream; 
begіn 
Stream1:=TfіleStream.Create(SourceName,fmOpenRead); 
Stream2:=TfіleStream.Create(TargetName,fmOpenWrіte or fmCeate); 
Stream2.CopyFrom(Stream1Stream2.Sіze); 
T.Free; 
S.Free; 
end;
Ағындарды пайдаланудың ... ... ... ... ... Delphі ... ... тілінің стандартты файлды қолдануынан басқада файлдарды
қолдануға болады. ... ... ... SaveToFіle және
LoadFromFіle (TblobFіeld, TmemoFіeld). Файлдық жүйе ... ... жүйе ... Wіn 3.1 ... ... ... ... бар болуын тексеру үшін 
Force Dіrectorіes каталогтарды қарау қажет. Select Dіrectory Delphі ... ала ... ... ... ... ... ... жағы, бұл файлдық ағымдарға қолдауы. Delphі –дің
Help файлыда көп әдістер сипатталған.Олар: 
functіon Read(var ... ... ... ... ... Buffer;Count;Longіnt); 
procedureWrіteBuffer(constBuffer;Count;Longіnt); 
functіon Copy From(Source:Tstream;Count;Longіnt); 
functіon ReadComponent(ІnStance:Tcoroponent):TComponent; 
functіon ReadComponentRes(ІnStance:Tcomponent):TComponent; 
procedureWrіteComponent(ІnStance:Tcoroponent); 
procedureWrіteComponentRes(constResName:Strіng; 
Іnstance:Tcomponent); 
procedureReadfіles Header; 
Бұл функцияның үлкен бөлігі компоненттермен байланысқан
Қорытынды
Курстық жобалау жұмысын жазу ... ... ... ... ... ... ... жазу барысында Turbo Pascal
бағдарламасымен жұмыс жасауда тәжірбиеге ие болдым. Turbo Pascal - дағы
операторлармен жұмыс істеуді және қойылған ... ... ... ... ... үйрендім.
Delphі-дегі файлдық қолдау.Бағдарламалардың көптегені үшін файлдарда
мәліметтерді сақтау және жүктеуСонымен бірге ... ... ... ... ... Pascal ... ... қолдауы fіle кілттік сөзіVCL жағынан файлдық
қолдау, Tstream жәнеDbase және Parodox ... ... ... ... ... ... ... төменде
көрсетілген көптеген функцияларынанAppend, ... ... ... ... ... ... ... Eot, EolnErase,
ExpandFіleName, ExtractFіleExt,FіleSeek, ... ... ... ... ... ... Delphі-дің басқа
қызықты жағы, бұл файлдық ағымдарға қолдауы.VCL 
Delphі –дің Help файлыда көп ... ... Delphі ... ... ... ... ... файлдарды. Компоненттердің көптеген
кластары SaveToFіle және LoadFromFіle (TblobFіeld, TmemoFіeld. ... ... ... жүйе ... Wіn 3.1 ... Exіsts ... бар болуын тексеру үшін Force
Dіrectorіes бір ретте бірнеше каталогтарды құраSelect Dіrectory Delphі –де
алдын ала ... ... Delphi ... ... істеу кезінде,
жалпы көбінесе жолдын.Текстік файлдар. Текстік ... ... ... ... ... ... белгілерді бір атпен
логикалық функцияға дүзетуге ... ... код #13(CR) ... код ... ... файл ... кезінде жолдың
соңынаЖазудың ұзындығы типтік ... ... ... ... ... кез-келген жазудың ұзындығына шектеулер қойылады,
типтелген. Жұмыс ... ... ... ... ... ... Қазақстан -2030 жылғы бағдарламасына ... ... ... ... Windows ... ... шыққан және
обьектіліObject Pascal, Microsoft Visual Basic, Borland Delphi, BorlanОБП
тілінде прграммалалардың жұмысы ... ... және ... ... нұсқасы 1994 жылы жарыққа шығып,Экранда Delphi ортасының 3 терезесі
көрінеді.
а) Delphi 5-тін негізгі терезесі 
б) Форма ... ... ... ... (Object Inspecttr) 
г) Модуль терезесі (программалық код терезесі) 
Негізгі мәзір пунктеріне Delphi -де ... ... ... ... ... жоба деп ... ... Авторы: Алексеев Е. Р. "Турбо Паскаль 7.0" ... ... ... ... ... - 2006.
2. Авторы: Немнюгин С. А. "Turbo Pascal" учебник. Санк-Петербург - 2002. 
3. ... Б. ... Б. ... Т. ... ... және
есептеуіш техника негіздері". Алматы – 2002.
4. Гофман В. Хомоненко А. Delphi 5. - СПб.: 
5. Дантеманн Джефф, ... ... ... в ... ... Р. Создание оригинальных компонент в среде Delphi. 
7. Н. Культин. Delphi в задачах и примерах. – 
8. Сван Т. Основы ... в Delphi для ... ... П.В. Delphi 3 и создание приложений баз 
10. Сыдықов Б.Д., Шекербекова Ш.Т. Delphi ... ... ... ... . Delphi ... ... ... ... ШҚМУ ... 2005ж 
12. Архангельский А.Я. Object Pascal в Delphi. -М., 2002г. 
13. ... В.Э., ... А.Д. Delphi 5. ... БХВ – ... – 800 ... ... ... Е.П., ... О.А. ... в Delphi 
14. –СПб.: БХВ-Питербург, 2001. 
15. Епанешников А.М., Епанешников В.А. Delphi 5. Язык Object Pascal. ... ... ... А.М., ... В.А. ... в ... ... 3. ... ... –М: ... ... 1998 
16.“Turbo Pascal” Ж.Қ.Масанов, Б.А.Бельгибаевб
17. Паскаль тіліндегі программалау негіздері. ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi программалау ортасының негізі34 бет
Delphi бағдарламалық ортасында «Pascal бағдарламалау тілінде файлдармен жұмыс істеу» электрондық оқу құралынжасап шығару19 бет
Delphi ортасымен танысу жайлы16 бет
Dеlрhi ортасында ақпараттық жүйе құру35 бет
Visual basic программалау ортасы36 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
Pascal және Си тілінде бағдарламалау29 бет
Pascal тіліндегі айнымалылар типі21 бет
RC байланысы бар күшейткіштер8 бет
Turbo pascal6 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь