Өндіріс факторлары

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І.Өндіріс факторлары. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Еңбек. өндіріс факторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Капитал .өндіріс факторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.3 Жер .өндіріс факторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12

ІІ Өндіріс фактоларының тепе.теңдңгі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.1 Өндіріс функцияларының тепе.теңдігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Өндіріс процесінде құн көлемінің тепе.теңдігі ... ... ... ... ... ... ... ..17

ІІІ.Нарықты экономикада өндіріс факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
3.1Нарықты экономикада өедіріс факторларының тепе . теңдігі...21
3.2Өндірістік функция мен өндіріс факторларының алмасу заңдалығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Қолданылған ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Кірсіпе

Ешбір қоғам материалдық игіліктер өндірмей тіршілік ете алмайды. Сондықтан нені қалай өндіру, өндірілген өнімдерді қалай бөлу керек екені кез келген қоғамның негізгі экономикалық мәселелері болып табылады. Әдетте экономика ғылымында өндірістің үш факторын бөліп айтады, еңбек, капитал және жер. Мұнда еңбек белгілі бір пайдалылыққа, нәтижеге мақсатталған адама қызмет, іс-пайдалыққа, нәтижеге мақсатталған адам қызмет, іс-қимылы. Капитал материалдық игіліктерді өндіруге қажетті жинақталған жабдықтар қоры. Жер туралы әңгіме дегенде, нақты жердің өзімен шектелмей адам кәдесіне пайдаланылатын табиғат сыйлаған ауа су т.б игіліктер туралы сөз болуы керек.
Адамзат баласы өз басынан әр түрлі қоғамдық өндіріс әдістерін өткізгені тарихтан белгілі. Олардың даму дәрежесін сипаттайтын ортақ көрсеткіш бар. Ол-еңбек құралдары. Экономикалық дәуірдің айырмашылығы не нәрсе өндірілетіндігінде емес, оны қалай және қандай еңбек құралдарымен өндірілетіндігінде. Шындығында еңбек құралы қоғамның өсу дәрежесін анықтайды. Ұзақ мерзімді қамтыған қоғам дамуының тарихы, еңбек құралдарының даму тарихы десе де болады. Қазіргі ғылыми-техникалық прогресс сонау ерте заманнан басталған еңбек құралдары дамуының түпкі нәтижесі және шарықтау шегі.
Өндіріс — бұл коғамның дамуы мен омір сүруі үшім қажеті материалдық және рухани игіліктерді құру процесі.Өндіріс ұғымы жалпы қоғмда — бұл абстракцля, бірақ ақылға сыйымды абстракция, себебі ол шын мәмінде жалпыламаны мағнаны білдіреді және өнеркәсіп, ауыл шаруашылығың құрылыс сияқты жиынтық өндірісте көрінеді.
Өндіріс факторлардың - адамның жұмыс күші, еңбек заты мен еңбек құралмдары -өзара іс-әрекеті арқылы (бұл К.Маркс бойышпа) жүзеге асуы мүмкіи. Біріншісі, жеке түрде жүзеге асса, екінші мен үшішнісі өндіріс процесінін заттық факторы ретінде жүзегс асады.Осы жағдайды ескере отырыл, К.Маркс былай жазған: "Қоғамдык өндіріс түрлері (нысандары) кандайда болмасын — жұмысшы мен өндіріс құрал-жабдығы үнемі оның факторы болып калады".
Жұмыс күші - бұл адамның дене және рухани қабілеттілігінің жиынтығы және оны өндіріс процесінің материалдық игіліктер мен кызмет көрсетуінде колданады. Өндіріс процесі жүзеге асуы үшін, жұмыс күші әрбір кезде іс- әрекетте болуы кажет, басқаша айтсақ, тұтынылуы керек.
Қазіргі кезде еңбек затының өзі көп жағдайда бұрынғы еңбектің өнімі болып табылады. Мысалы, машина жасау зауытындағы металл, құрылыстағы цемент, тоқыма фабрикасындағы мақта және т.б. Бұлардың барлығы түптеп келгенде табиғат қорынан алынады. Еңбек құрал-саймандары адамыың табиғи мүшесінің жалғасы ретінде жүзеге асады және оны еңбек процесінде қолданады.
Еңбек құрал-саймандары бұл әртүрлі механизм мен машина, инструмент пен кажет тетіктер, двигатель, жеткізетін құрылым жәнет.б. нәрселер. Еңбек құрал-саймандарының даму деңгейі көп жағдайда өндірісте жүзеге асатын адамдардың арасындағы қатынастар көрсеікіші болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер

1.Б. Жүнісов, Ұ. Мәмбетов, Ү. Байжомартов нарықтық экономика негіздері. Республикалық баспа кабинеті Алматы-1994 жыл
2.Ә. Әубәкіров, Б. Байжұмаев, Ф. Жақыпова, Т.Табеев Экономикалық теория Қазақ университеті Алматы-1999жыл
3.Н.Қ Мамыров, Қ.С. Есенғалиева, М.Ә. Тілеужанова Микроэкономика Алматы -2000жыл
4.Р. Дорнбуш, С. Фишер Макроэкономика. Білім Алматы – 1997жыл.
5.С. Сатыбалдыұлы Маркетинг нарықтану Білім Алматы- 1999жыл.
6.Н. Ә. Назарбаев — "Ғасырлар тоғысында".-Алматы, Өнер,1996ж,
7. Н, Ә. Назарбаев — "Қазақстан -2030 Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы". Ел Президентінің Қазақстан халқына жо-дауы, Алматы, 1997.
8.Қ.В.Бердалиев, С. Ы Өмірзақов — Менеджмент негіздері-Алматы, ҚазМБА, 1994,
9. К. В. Бердалиев және т. б. — "Басқару негіздері, Алматы, 1995
10. Мескон М. X., Альберт М., Хедоури Ф. — Менеджмент негіздері, М.,1995.
11. Герчикова И. Н, — "Менеджмент"-М. Банки-Биржи, 1994
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
........................................3
І.Өндіріс ... ... ... ... ... Жер ... Өндіріс ... ... ... ... ... ... ... құн ... ... ... ... ... ... ... тепе – теңдігі...21
3.2Өндірістік функция мен өндіріс ... ... ... материалдық игіліктер өндірмей тіршілік ете алмайды.
Сондықтан нені қалай өндіру, өндірілген өнімдерді ... бөлу ... ... ... ... ... экономикалық мәселелері болып табылады. Әдетте
экономика ғылымында өндірістің үш факторын бөліп айтады, еңбек, капитал
және жер. ... ... ... бір пайдалылыққа, нәтижеге мақсатталған адама
қызмет, іс-пайдалыққа, нәтижеге мақсатталған адам қызмет, ... ... ... ... қажетті жинақталған жабдықтар
қоры. Жер туралы әңгіме дегенде, нақты жердің ... ... ... ... табиғат сыйлаған ауа су т.б игіліктер туралы сөз
болуы керек.
Адамзат баласы өз ... әр ... ... ... өткізгені тарихтан белгілі. Олардың даму дәрежесін сипаттайтын
ортақ көрсеткіш бар. Ол-еңбек құралдары. Экономикалық дәуірдің айырмашылығы
не ... ... ... оны ... және ... ... өндірілетіндігінде. Шындығында еңбек құралы қоғамның өсу
дәрежесін анықтайды. Ұзақ мерзімді қамтыған қоғам ... ... ... даму ... десе де болады. Қазіргі ғылыми-техникалық прогресс
сонау ерте заманнан басталған еңбек құралдары дамуының түпкі нәтижесі және
шарықтау шегі.
Өндіріс — бұл ... ... мен омір ... үшім қажеті материалдық және
рухани игіліктерді құру ... ... ... ... — бұл
абстракцля, бірақ ... ... ... себебі ол шын мәмінде
жалпыламаны мағнаны білдіреді және ... ауыл ... ... ... өндірісте көрінеді.
Өндіріс факторлардың - адамның жұмыс күші, еңбек заты мен еңбек құралмдары
-өзара іс-әрекеті ... (бұл ... ... ... асуы ... жеке түрде жүзеге асса, екінші мен ... ... ... факторы ретінде жүзегс асады.Осы жағдайды ... ... ... ... ... өндіріс түрлері (нысандары) кандайда болмасын —
жұмысшы мен өндіріс ... ... оның ... болып калады".
Жұмыс күші - бұл адамның дене және рухани қабілеттілігінің жиынтығы ... ... ... ... игіліктер мен кызмет көрсетуінде
колданады. Өндіріс процесі жүзеге асуы үшін, жұмыс күші ... ... ... ... ... ... ... тұтынылуы керек.
Қазіргі кезде еңбек затының өзі көп жағдайда бұрынғы еңбектің өнімі болып
табылады. Мысалы, машина ... ... ... ... цемент,
тоқыма фабрикасындағы мақта және т.б. Бұлардың барлығы түптеп ... ... ... ... ... ... ... мүшесінің
жалғасы ретінде жүзеге асады және оны еңбек процесінде қолданады.
Еңбек құрал-саймандары бұл әртүрлі ... мен ... ... пен
кажет тетіктер, двигатель, жеткізетін ... ... ... Еңбек
құрал-саймандарының даму деңгейі көп жағдайда ... ... ... ... ... ... болып табылады.
1.1 Еңбек- өндіріс факторы
Еңбек адамның мақсатқа сай қызметі, ... ... адам ... өтеу үшін ... ... ... ... икемдейді. Адамның
тіршілік етуінің негізгі шарттарының бірі де ... ... адам ... ... ... өзі де ... емесе. Адам еңбек арқылы ... ... ... ... ... игере отырып, оны өз мүддесіне
пайдаланды., еңбек құралдарын жасауды игерді, қабілетін дамытт, ... ... ... ... туралы айта отырып, еңбек өнімділігі мен еңбек ... ... да ... дұрыс болар. Еңбек қарқындылығы – белгілі бір
уақыт ішінде жұмсалған еңбектің мөлшері мен ... ... ... жұмыс әдісін шапшаңдатқанда, бір мезгілде ... ... ... ... ұтып ... ... арттыруға болады.
Ғылыми-техникалық революция революция ... , ... ... және ... мен ... жұмысшының дене күшін
жұмсауы азаяды, есесіне ... ... ... ... Жұмыс күнінің
ұзақтығы қысқартылса, еңбек қарқындылығы артады, керісінше, ... ... ... болса, еңбек қарқындылығы төмендеуі мүмкін. Еңбектің
мамандық дәрежесі өсті, кадрларды кәсіптік жағынан ... ... ... ... ... ... мен механизмдерді пайдаланумен
байланысты адамдардың дене еңбегінің үлесі барған сайын ... ... ... ... ... ... та ... жабдықтармен жұмыс
істей алаты, өздігнен бастама көрсететін дәрежеге көтерілді. Жұмыс күні
бойынша ... ... және ... ... ... ... жұмыс уақытының
бір бөлігін өзін қажетті өнімдерді өндіруге жұмсайды. Бұл уақыт ішінде
жұмсалған ... ... ... болып табылады. Алайда жұмысшы тек осындай
көлемде өнім өндірумен шекиелсе, қоғам одан әрі дами ... ... ... ұдай ... қамтамасыз ету, еңбекке жарамсыз адамдарға көмек
көрсету, материалдық емес ... ... ... өтеу ... ... Сондықтан жұмысшыға қажетті ... тыс ... ... де тура ... Мұндай уақыт ішінде жұмсалған
еңбек-
қосымша ... деп ... Бір ... жәйт ... қажетті және қосымша
болып бөлінуі ... ... ғана тән, ал ... ... ... бұл жоқ.
1.2 Капитал -өндіріс факторы
өндірістің келесі бір факторы кпитал. Капитал көп мағыналы ... ... ... ... ол ... қатар материалдық емес
элементтерді де қамтид, атап ... ... ... ... ... капиталды тек өндіріс құрал-жабдықтары деп қарайды. Мұндай
пікір саяси экономиканың класиктерінен ... А. ... ... еңбек деп, ал Д. Рикардо капиталды өндіріс құрал-жабдықтары ... ... ... еңбегінде, капитал дегеніміз
экономикада басқа тауарларды өндіруге арналған, ұзақ ... ... деп ... Бұл игіліктерге сансыз станоктар, жолдар,
компьютерлер, жүк машиналары, прокат ... ... ... т. ... кейбір зерттеушілер капитал ұғымын ақшамен байланыстырады. Мысалы,
Дж. Робинсон «Қазіргі ... ... ... ... ... ... көзі болмай тұрып, ақша сомасы ретінде танылған»,-деп
жазды.
Маркстік саяси экономикасының маңызды ... ... ... ... ... қатынастар жүйесін қамтитын құбылыс ретінде
сипатталады, яғни капитал капиталистер мен жұмысшылардың ... ... ... қатынасын, әрі оны бөлумен байланысты ... ... ... ... ... жалпы формуласын шығарды.
Ақша-тауар –ақша осыған орай ол капитал мәңгі қозғалыста ... ... ... ... ... көзі ... ақысыз
иеменденетін, жалдамалы жұмысшылардың еңбегімен өндірілетін қосымша құн
болып ... Сырт ... ... ... ... ... орын
алады: өндіріс құрал-жабдықтары -өндіргіш капитал нысанда ... ... ... ... ... олар ... ... қатынастар құрамында ған капитал деген көзқарас әр қилы, алайда
олардың бір ... ... де ... ... ... ... ... меншікпен үндеседі.
Материалдық өндіріс саласында қызмет ететін капитал өнеркәсіп ... ... ... немесе ауыл шаруашылық бөлінген ақша ... ... ... мен ... ... ... сол ... өнім
өндіруге қажетті шикізат пен материалдарға жұмсалды. ... ... ... ... ... ... ... процесінде көп жылдар әрекет етеді. Оны негізгі капитал деп айтады.
Шикізат, материалдар, ... ... ... ... ... ... Да ... өнімге бірден көшеді.
Негізгі капиталдық қызмет етумен байланысты физикалық және ... орын ... ... тозу ... ... ... ... одан әрі пайдалануға жарамайтындығын ... ... ... ... ... факторлар әсер етеді. Олар ең алдымен
машина мен жабдықтарды пайдалану ұзақтығы мен ... ... ... ... технологиясының құрылымы, атмосфералық
ықпал, материалдың өз бойындағы болып жатқан ішкі ... ... ... ... мен физикалық тозу дәрежесінің арасында
тікелей пропорцияялы тәуелділік бар, ... мен ... ... ұзақ ... сайын, физикалық тозу дәрежесі де жоғары болады.
Негізгі капиталдың заттық тозуынан басқа, оның құнсыздануы нәтижесінде
және ... ... ... ... ... байланысты олардың моральдық
тозуы орын алды. Негізгі капиталдың моральдық ... оең ... ... ... қарқынды дамуымен байланысты. Моральдық жағынан
тозған жабдықтар экономикалық тұрғыдан да тиімсіз, өнімсіз ... ... ... ... ... де ... болады. Моральдық тозған,
ескірген жабдықтарды, құралдарды жаңарту ... бір ... ... ол ... ... ... ... шығындарды қажет етеді.
Осымен байланысты өндірісті техникалық жаңартуға ... ... ... ... ... ... өңдеуші өнеркәсіпке жұмсалған қаражат бүкіл
күрделі қаржаның 60-80 процентін құрайды.
Заттай және моральдық жағынан ... ... ... ... ... ... арқылы өтеліп оырады. (негізгі ... бір ... жыл ... ... ... ауысуы). Амортизациялық
жарна сомасының негізгі ... ... ... ... қатынасы
амортизация нормасы деп аталады. Ғылыми-техникалық прогрестің ... ... ... тез ... ... мемлекет
заңды жолымен амортизация нормасын ... ... ... бұл
әрекеті жабдықтардың құнын шығарылатын өнімдерге тез ауыстырып, моральдық
ескірген, уақыт талабына сай ... ... ... амортизацияны тездету саясаты деп ... ... ... ... капиталдың моральдық тозған бөлігін қалпына
келтіру қаражаты осы амортизацияны тездету есебін ен ... ... ... ... ... амортизация қорына аударуға мүмкіндік
береді. Мұның тағы бір ... ... ... қорына бөлінетін пайда
салықтан босатылады.
Өндірістің кең ... ... ... ... ... пайдасының бір
бөлігін өзінің тұтынуына емес, өндірісті қаржыландыруға жұмсауы міндетті.
Пайданың бір ... ... ... ... пайдалануды капиталдың қорлануы
деп атайды. Ол тек жеке капиталдың ғана емес, ... ... ... ... Капиталдың өсуінің тағы бір жолы- оның орталықтануы, бұл
фирмалардың бірін-бірі қосып алуы ... ... ... ... ... ... ... экономикада қызмет етуші капиталдың
жалпы көлемі өзгермейді.
Материалдық игіліктерді өндірумен байланысты ... ... да ... ... өз қозғалысын ақша түрінде бастайды. Ақша капиталы
жұмыс күші мен өндіріс ... ... ... жұмсалады. (А-Т).
Өндіріс процесінде (Ө) сатып алған факторлар өзара әрекет етеді және ... ... ... осы ... ... ... ... алдын ала
жұмсаған капиталын қайтарып алады. Капиталдың біртіндеп алғашқы жұмсалуы,
өндірісте пайдалануы, ... ... сату және ... ... ... ... капиталдың ауыспалы айналысы деп аталады. өнеркәсіп
капиталының бүкіл ауыспалы айналымы мына ... ... Жер ... ... ... ... ... бұл фактордың мәнін қалай түсінуге
болады? Адам ... ... және ... тұтынуға
пайдаланылатын игіліктер капиталға жатады. ал адам ... ... ... ... ... ... ... маңызды бір сипаты оның
ауданының шектелулілігінде. Адам оның ... өз ... ... оны сол ... ... де алмайды. Жер адам еңбегінің «жемісі»
емес, табиғаттың сыйы. Белгілі жер ... ... әуел ... ... ... ... ... әр уақытта есте болатын жәйт, «жер» ұғымы ең
кең мағынада ... Ол ... ... ... ... ... ол жердің өзі, су ... ... ... ... ... ... ... үшін құрғақ жердің бір бөлігін пайдалану (мұнда
талғамды табиғат емес, адам анықтайды). Алайда жер ... ... ... оны ауыл шаруашылығында пайдаланумен байлансты болады. Фермер үшін
жер белгілі бір ауыл ... ... ... ... ... және химиялық қасиеттері бойынша жер ... ... суды ... ... ... болуы шарт, сондай-ақ тығыз, батпақты ... ... ... ондай жер өсімдік өсіруге жарамсыздау болады. ... ... өз ... ... ... ... емес ... мөлшерде болуы керек. Адам механикалық өңдеуді ... және ... ... ... ... белгілі бір көлемде
жер қыртысының сапасын өзгерте алады. Сонымен жердің қасиетін екіге бөлуге
болады, табиғи және табиғи емес, яки ... ... ... ... ... ... ... қасиет ең бастысы, өйткені осы ... ... мен ... ... ... ... сипат береді.
Әрине, адам белгілі бір дәрежеде жер құнарлығына ықпал ... ... ... ... Ерте ме, кеш пе жерге жұмсалған үстеме қаржы қысқарады.
Міне, енді ... ... жер ... кеми ... дейтін заңға
тоқталуға тура келеді. Бұл заң ... ... ... белгілі бір
уақытта агротехниканы жетілдірумен байланысты тежеліп тоқтауы да ... жер ... ... ... өсетін болса, тиімділіктің төмендеу
үрдісін тоқтату да ... ... ... кеми беру ... ... ... пайдалануға болады, өйткені оның өндірісінің ... ... ... Жерді интенсивті түрде өңдеуге
болады, алайда өңдейтін жер көлемін ұлғайтуға болмайды, себебі ... жер ... ... ол ... ... ... кеми ... табиғат сыйлаған жердің басқа да жағына тарал ма? Көмір өндіретін
шахтаны ... ... Шын ... адам ... ... ... қазбалы
байлықты өндірумен байланысты маңызды ... ... ... ... ... ... ... пен капитал жұмысан қарамастан
көмір өндірудің азайып ... ... қиын ... ... жерді ауыл
шаруашылығында пайдалану бір әңгіме, одан ауыл шаруашылық өнімдері ... ... ... ... ал ... ... көмір басқа
әңгіме.
ІІ Өндіріс фактоларының тепе-теңдңгі
2.1 Өндіріс функцияларының тепе-теңдігі
Өндіріс факторларын ... ... ... өндірістің өзара
әрекет ететін факторлары ретінде өндіріс процесіннің өзін ... ... ... ... проблемалар үш дәрежеге
бөлінеді.
1. Кәсіпкерлердің алдында белгілі бір кәсіпорында ... ... ... ... ... ... мәселе тұруы мүмкін. Бұл мәселе
өндірс ... ... ... ... ... ... белгілі бір кәсіпорында көп мөлшерде пайда әкелетін, өнім
өндіретін оптималды (тиімді) ... ... ... ... ... ... ... көп мөлшерде алумен байланысты мәселе.
3. Кәсепкердің алдында кәсіпорынның оптималды шамасын ... ... ... бұл ұзақ ... көп ... ... табу мәселесі.
Өнім өндіру үшін өндірістің барлық факторларының өзара әрекеті қажет,
олардың жеке дара өнім ... де, ... ... да ... жоқ екендігі
даусыз. Өндіріс процесінде оның факторлары өзара байланысты ... ... ... ... ... алмастырады.
Нақты өндіріс жағдайында кәсіпкерді әрдайым ... ... ... ... өндіріс факторларымен өндірілетін өнімнің
саны мен ... ... мен ... ... ... бір ... ... өндіріс фактрларының қуатымен өнім ... ... ... ... ... екі ... өзара байланысын сипаттайтын өндірістік
функцияның қарапайым мысалы. Өндірітік функңия деп ... ... ... шығындары мен максималды өнім ... ... ... ... ... Маттматикалық белгілермен
былайша анықтауға болады.
У=/(аі, а2 ... ... деп ... ... ... ... мен максимальды өнім өндіруде өзара байланысын сипаттайтын
техникалық арақатынас. Математикалық ... ... ... ... функциясының мән маңызы альтернативті (бірдей) мүмкіндіктің
барлығына әр қилы ... ... ... ... әр қилы
факторлары орын алатындықтан, олардың оптималды арақатынасын қамтамасыз ету
мүмкіндігі де бар. өндірістік функция ... ... ... ... ... көсетеді.
Өндіріс факторларының өзара алмаса алатындығы жаңа классикалық
талдаудың ... ... ... табылады. Классикалық
мектептің теоретиктері тауар ... бір ғана ... ... ал ... бір ғана ... ... ... ал өндіріс
факторларының бір-бірін алмастыруы мүлде орын ... деп ... ... ... қалайша алмастырады? Мысал, тоқыма ... ... бір ... ... ... санын тағы да көбейтуге
болады. Сөз жоқ, станок паркінің өсуі, өнім өндіруді арттырады. санын тағы
да ... ... Сол жоқ, ... ... өсуі, өнім өндіруді
арттырады, дегенмен тоқымашы 12 станокта бұрынғы 10 станоктағыдай немесе ... ... 12 ... ... ... ... істей
алмайтыны белгілі. Бұған, керісішпе, станоктың санын көбейтпей, тоқымашылар
қатарын артыруға болады. Мұндай жағдайда әрбір тоқымашы өзі станокта ... де, өнім ... ... ... ... ... ... қалады да, бір тоқымашыға шаққанда өнімділік те төмендейді.
Графиктен көрініп отырғандай, бір фактор өзгермелі еңбек, ... ... ... ... -станок) жайды сипаттайды. Алғашында шектулі
(қосымша) өнімнің өсу ... ... ... екі ... үш тоқымашы
станокта бір адаммен салыстырғанда тиімдірек еңбек ететіні ... ... ... ... ... ... ... қалғанда)
шектеулі (қосымша) өнім азая бастайды, себебі өзгермелі фактордың көпшілігі
(еңбек) камиталдың тұрақты бөлігімен қосылып ... ... ... бір ... ... орын ... Осы шек нені түсіндіреді? Ол — еңбектің
рыноктық бағасының дәрежісі, яғни жалақы. Бұл
дәреже кәсіпкерге кімнің жалақысы шектеулі өнімге ... ... соны ... ... ... керектігін көрсетеді. Келтірілген
мысалда жұмыс істеушілер санын сипаттайтын көрсеткіш — п. Міне ... (п) ... ... (ол ... ... жалақыға тең
болады W Қызметкердің (п) шектеулі еңбек өнімділігі өнім өндірудегі ... ... (L) ... ... ... ... әрекет етіп
отыр. Мұндайда рыноктың экономикада шаруашылық етуші субъект ... ... ... және ... ... ... отыруы керек.
Бұл мысалда шектеулі шығын кәсіпкер төлейтін жалақы, ал ... ... ... ... ... өңдірілген шектеулі өнім. Бұл ... ... ... ... ... -к е с ... көлемі мен еңбек өнімінің физикалық шегін сипатгайтын шартгы
мысал
Өндірістің өзге ... ... ... тек бір ғана ... есебінен алынатын қосымша өнім, осы фактордың шектеулі енімі деп
аталады ... өнім ... ... ... ... проблемасын
шешуге көмектеседі. Біздің мысалдан фабрикадағы тоқымашы мен станок
арасындағы оптималды ... ... ... ... Ол үшін ... ... физикалық көлемін, еңбектің бағасымен, ал станоктыц
шектеулі өнімінің физикалық көлемін станоктың ... ... ... бір ... ... ... ... өндіріс
факторларының шектеулі өнімінің физикалық көлемі, осы фактордың бағасына
пропорционалды орнағанға дейін жүргізу ...... ... ... өнімі =
А фактормның бағасы
= В — фактормның шектеулі өмімі
В — ... ... ... ... ... ... ... "арзан"
фактормен алмастыруды талап етеді. Келтірілгеи теңгерме осы алмасудың шегін
сипаттайды.
2.2 Өндіріс процесінде құн көлемінің тепе-теңдігі
Бұл мәселе маркстік саяси ... ... орын ... ... ... құн ... мәні ... Теория ақшаның капиталға айналу
мәселесінен басталады. Қосымша құн ... ... ... ретінде аймалысының мәні кәсіпкер ақшасына белгілі көлемде тауарлар
сатып алып, сол тауарларды сатумен байланысты ақша ... яғни А — Т — ... бір ... ... ... алғашқы жұмсалған ақшаның
мөлшеріндей ақша табатын болса, онда айналымның ... мәні ... ... ... ... мәні, осы процесте кәсіпкердің алатын ақша
мөлшері ... ... ... көп ... ... осыдан келіп
капиталдың жалпы формуласы мынандай көрініс алады: Л — Т — Л ... ... ... ақша сомасы, алғашқы авансыланған ақша мен
қосымша қүн ... өсім ... тең, . А = (А + ... ... құн көлемі қалай өседі екен? К. Маркстің пікірі
бойынша, рыноктан тауар ... ... оны ...... ... ... ... өндірілгені. Мұндай тауар жұмыс күші болғаны. Жұмыс күші —
адамның еңбекке қабілеттілігі. Адамның ... дене күші мен ... ... Еңбектің өзі жұмыс күшін тұтыну процесі.
Қосымша құн ерекше тауар — жұмыс күшін тұтыну процесінен туындайды, олай
болатыны өндіріс процесінде ... ... ... ... ... ... мөлшерін өндіреді. Жұмыс күшінің тұтынуы құнының мәні де осында. ...... құны ... ... және ... талғамдарын
қанағаттавдыру үшін қажетті игіліктер құнына тең. Жұмыс күшінің құнына
бұдан басқа ... алу мен ... ... ... ... сақтап,
дамыту үшін шығындар кіреді. Жұмысшының өндірген жаңа құны мен ... өз ... ... қосымша құн құрайды. Оны капиталист ... К. ... ... ... капиталистік қанаушылықтың мәні де
осында. Капиталист авансыланған капитал ... ... мен ... ... ... ... Маркстік тұжырымдама бойынша, құн тек еңбекпен
өндіріледі. Құн өндіруге құрал-жабдықтар да қатынасады, бірақ ... ... ... да ... ... ... сатып алатын
белгілі оз құнының мөлшерін өзгертпейді. Оны К. ... ... ... ... да, "С" ... бейнелейді. Капиталдың жұмыс ... ... ... бөлігі, өндіріс процесінде өзгереді, өйткені жұмыс күші өз құнынан
артық қосымша құн ... ... бұл ... өзгермелі капитал
делініп, "V" әрпімен, ал ... қүн "m" ... ... Сонымен
капиталистік кәсіпорында өндірістін тауар құны (m) үш ... ... Т = С
+ V ... ... ... ... ... мағынада қосымша құнның массы мен
нормасы арқылы ... ... ... кұн иормасы қосымша құн массасының
өзгермелі капиталға қатынасы арқылы анықталып, капиталдың жұмыс ... ... ... тІ== ... құн ... пг = ... ... V = өзгермелі
капитал.
Адамды адам қанау ... оны жою ... ... ... орын ... мен қанаушылық бұл теорияда бір-бірінен ажыратып. Оның негізінде
капиталистік жеке меншік арқылы каииталистік ... ... ... алым ... ... ... нәтижесін капитплиетер
иемденеді деген қорытынды жасалды. Мынадай бір сұрақ қоялық. Кез келген
қоғамда ... ... ... ... пайдасына шешілуі мүмкін бе? К. Маркс
"Гота программасыиа сын" деген еңбегінде Лассалдық теорияға талдау жасай
отырып, қоғамның ... ... үшін жеке ... ... басқа тұтынылған
өндіріс қүрал-жабдықтары орын толтыру ... ... ... ... ... ... ... көмек көрсету,
өндірісті ұлғайту т. б.қорлардың қажгг болатынын көрсеткен. ... ... ... ... ... бүкіл өнімді тұтыну мүмкін ... ... ... тек ... нысанына ғана емес, өндірістің
қоғамдық сипатына да байланысты, сондықтан ол кез ... ... ... өнімнің шеттетілуі меншік кез келген нысанында орын алатындықтан,
ол қоғамдық шаруашылықтың объективті қажеттілігі болып ... Олай ... ... ... бір ... ... ... жиынтығына байланысты. Батыс елдерінде ... ... қоры ... ... 60 80 процентін құрайды. Тек 20—40 ... ... - ... иесі ... Ал ... кеңес елінде
жалдамалы қызметкер ... жаңа ... ... ... әр қилы
есептеулерге қарағанда, 30—40 ... ал ... ... ... ... ... құрайды немесе жеке меншік үстемдік ... ... ол 1,5—2 есе ... ... Осыдан мынадай заңды сұрақ
туындайды: егер жаңа жасалған құнды капитал иесі иемденгеңде ... ... ... ... ... 60—70 ... ... иемденетін
жағдайды қалайша сипаттауға болар еді? Егер орын алатын ... ... ... ... еүйенер болсақ, онда қосымша құн
нормасы (т) ... ... ... қанау дәрежесін
сипаттайтын бірдей ұғымды бере алмайды. Қосымша құн ... ... ... ... ... құн қор ... кетеді:
екіншіден, салық жүйесі арқылы қосымша құнның бір ... ... ... ... ... ... жеке тұтынуға кетеді. Қосымша
құнның тек соңғы бөлігі ғана қанаушылық белгісінің ауқымы мен ... ... ... ... де бір ескерер жәйт: қосымша құнның
капиталистің жеке тұтынуына ... ... ... ... ... деп
айтуға болмайды. Біріншіден, тіпті еңбек құн теориясына сүйенгеннің өзінде,
капиталист-кәсіпкер өңдірісті ұйымдастырғаны үшін өз ... ... ... ие болуы керек. Екіншіден, капиталды пайдалануға берудің өзі
қызмет көрсетудің түрі, ол да ... ... Осы ... үшін бөлінген
капиталдан процент талап етіледі. ... ... де өз ... ... ... ... ... процентпен (кіріс) табысқа ие болады. Сон-
дықтан қосымша құнның массасы мен ... ... ... мен/дәрежесін дәл
анықтай алмайды. Сөз жоқ, егер жүмыс күші құнынан төмен төленетін болса,
онда қанаушылық орын алады. Ал, К. ... ... кез ... ... ... 10—12 сағат болғаны, омың үстіне сол ... ... ... техника қауіпсіздігі сақталмағаны да ақиқат. Жалдамалы
қызметкерге жұмыс ... құны ... ... ... ... ... ... жағдайы сақталатын болса, алатын жалақы қоғамдағы материалдық
және рухани игіліктерді пайдалану мүмкіңдігін берсе, қанаушылық түсінігі
өнінің экономикалық ... ... ... ... ие болар
еді.
ІІІ.Нарықты экономикада өндіріс факторлары.
3.1Нарықты экономикада өедіріс факторларының тепе – ... тек ... ... ғана емес, айналыс саласында тауарларды
сату мақсатын көздейтін сауда капиталы да орын ... ... ... ... ... ... көп ... орын алған, ол ұзақ щұғылданатын
кәсіпкер капиталын тек тауар сатып алуға ғана емес, тауарды сатып өткізумен
байланысты қызмет көрсетуге де ... ... ... өткізумен байланысты
орын алатын шығындар, мұнда жарнама шығындары ... үлес ... ... ... процесін жалғастырумен байланысты шығындар. Бұл
тасымалдау сақтау, буып-түюмен байланысты шығындар. Капиталдың тағы ...... ... Бұл ... бір ... процент үстемесін өсіру
шартымен берілетін ақша капиталы. Қарыз капиталының көзі ... бос ақша ... ... ... ... ... уақытша бос қаржылары мен халықтың ақшалай қаражатынан тұрады.
Несие арқылы осылардың ... ... ... ... ... несиенің бірнеше түрі бар: коммерциялық, банкілік, мемлекеттік,
мемлекетаралық. Капиталдың ауыспалы айналымының бірінші және ... ... ... ал екіншісі-өндіріс процесін көрсетеді. Өнеркәсіп
капиталы ауыспалы айналымының әр ... әр қилы ... орын ... ... және ... Каппиталдың ауыспалы айналымының үздіксіз
орын алуын олрадың үш нысанының бір-бірімен алмасуының мәнін ... әр қилы ... ... кедергісіз бір-бірімен алмасып отыратын болса,
ауыспалы айнвлым қалыпты деген сөз. Егер капитал ақшалай нысанда ... ... жол ... Ал егер ол ... ... ... қалса,
біржағынан, өндіріс құрал-жабдықтарының, екінші жағына, жұмыс күшінің
қызмет атқармай тұрғандығын ... ... егер ... фазада кедергіге
ұшырас, жинақталған тауарлар айналыс саласына өту жолын ... ... ... ауыспалы айналымы тұрақты түрде ... соң ... Және ... Бұл ... келіп отыратын прцесс.
Капиталдың бір айналыиы оның алғашқы ақшалай жұмсалған ... ... сол ақша ... ... ... дейінгі мерзімді қамтиды.
Мұны капитал айналымының уақыты деп ... ... ... ... ... ... бір ... тең. Негізгі капиталдың айналым
уақыты авансыланған негізгі капиталдық жылдық ... ... ... ... айналым уақыты авнсыланған капиталдың жылдық
амортизациясы мен айналмалы капиталдың жылдық сомасына қатынасы. ... ... ... мен ... ... ... ... айналымының
жылдамдығы өндіріс тиімділігіне ықпал етеді. Көп мөлшерде пайда ... ... ... айналымын тездетуге мүдделі болады.
3.2Өндірістік функция мен өндіріс ... ... ... ... мен ... факторларының алмасу заңын графикпен
түсіндіріп көрелік. Айталық еңбек пен капиталдың әр қилы үйлесілімділігін
пайдалана отырып, 100 ... тең ... өнім ... ... осы
жағдайда жұмысшының жалақысы 2 доллар, өндіріс құрал-жабдықтарының бір
өлшемі 3 ... тең ... деп ... ... ... ... өрнектейік.
Өндіріс факторларының кез келген үйлесімділігі, мысалы, 6К және ІL, мен 2L
2К мгн, мөлшердегі өнімнің ... ... ... ... ... ең ... үйлсімділік қайсысы? Осы кестенің деректерін ескере отырып,
суртке бірдей өнімді қисық ... ... ... ... ... ... суреттеу:1,2-суреттер
сурет-4
Осы қисық сызықтағы А, В, С, Д нүктелері 100 өлшем өнімді шығаруда
өндіріс ... әр қилы ... ... (П. Самуэльсонның
кітабынан алынды, "Экономика", 3- суретте бірдей өндіріс шығындарының
линиясы көрсетілген, яғни ... өсі мен ... ... ... ... факторларының шығындарының бірдейлігін сипаттайды.
Ал 4-суретте бірдей өнім қисығын, сызығы бірдей шығындар сызығымен
салыстырамыз. С ... ... онім ... қиылысады, бірақ бірдей
шығыңдар сыығымен қиылыспайды, сөйтіп өңдіріс шығындары минималды, ал бір-
бірін ... ... ... ... ... бір
өлшемінің бағасы 3 доллар, ал еңбектің бір өлшемі 2 доллар болғанда, еңбек
ппі ... ... ... оптималды қатынасы мынадай болады:
капиталдың 2 өлшемі мен еңбектің 3 өлшем ... тең. ... ... С нүксінде бірдей шығындар сызығымен қиылысты, ол 12 долларга тең
(2К х 3 доллар) + (ЗL + 2 ... = 12 ... ... факторларының кез
келген басқадай қатынасы өте қымбатқа түседі.
Кәсіпкер үшін ... ... ... ... ... көп болғаны
да маңызды. Аз шығындармен әр қилы өнім ... ... ... ... ... кандай өнім көлемі барынша көп ... ... ... қосымша өндіріс факторларын осы факторлар арқылы
шектеулі өнім табысын осы фактор бағасына төмендеген ... ... ... ... ... ... ... қосымша ақшалай табыс, ол осы фактор
өндірген бүкіл шектеулі өнімді сатудан түседі.
Бұл ... осы ... ... ... ... ... өнім көлеміне
көбейтуге тең. Сонымен, кәсіпкер өндіріске қосымша жер ... ... ... ... пайдаланғанда мына ережеге сүйенеді:
қосымша өндіріс факторларын қамту ... ... ... ... ... ... ... бағасына тең болады. Шекті өнім көлемін МRР деп белгілей
отырып, бұл ... ... ... болар еді: МRР' -R.
Қорытындылай келе шектеулі еңбек өнімділігін теориясымен байланысты ... ... айту ... ... бұл ... ... бір бірін
алмастыру жағдайында қолданылады. Екіншіден, өндірстік факторын екінші
біреуімен алмастыру ... ... ... күрт өзгеруімен
байлаиысты орын алады. Яғни алмастыру принципі ең алды мен ... ... ... ... Өйікені оларды сатып алу
шешімі мезгіл-мезгіл қата каралып отырады. Еңбекке байланысты бұл принцип
кәсіпкер ұжымдық келісім ... ... ... Ол жер және ... ... және ... берудің ең аз мерзімі белгіленген
жағдайға қолданылады.
Қорытынды
Өндіріс факторларының әлеуметтік-экономикалық ... ... ... сипаты мен әдісін алдынала анықтайды және қамтиды. Бұл
қосу бүкіл қоғам көлемінде де ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығының
жекелегеи буындарының, ең алдымен жекелеген жұмыс ... ... ... қосу ... ... ... де ... асырылады. Осылайша
социалистік меншік қатынастары жүзеге асады.
Өндіріс факторларын біріктіріп қосудың элементтік-экономикалық ... ... ... ... ... пен ... тығыз байланысты. Еңбек пен өндірістің ұйымдастырылуын
жетілдіру ... күші мен ... ... ... ... ... ұштастыруға жетуге мүмкіндік береді. Бұл орайда күрделі міндеттердің
бірі, бір жағынан, өндіріс құрал-жабдықтарының ... ... ... ... ... кәсіптік дайындығының, оның білім және ісерлік
деңгейінің арасындағы сәйкестікті қамтамасыз ету.
Еңбеккердің өндіріс құрал-жабдықтарымен қарапайым бірігуі ... ... ... жатады. Токарь станокты іске қосып, тиісті операция
атқарады, машинист электровоздың қозғалысын басқарады, ... ... үшін ... ... ... ... ... өндіріс құрал-
жабдықтарымен іс жүзінде қосылады. Сондықтан әрбір жұмыс ... ... ... кәсіпорын көлемінде еңбекті ұтымды ұйымдастыру өте маңызды.
Бірақ әңгіме жекелеген «жұмысшы —- машина» тізбегі түрінде болғанда емес,
бұл екі ... ... ... ... ... болған кезде мәселе
анағұрлым қиындайды.
Өндіргіш күштер - бұл ... ... ... ең ... ... ... қатар матерналдық игіліктерді ондіретін адамдар. Аламдар
коғамының басты ... ... олар ғана ... ... ... ... күштерде ерекше орынды жер алады. Кейбір салаларда ол
еңбек заты (казба өндірісінде) ретінде ... ... - ... ... (ауылл шаруашылығы) ретінде.
Келтрілген өндіріс факторларының, классификациясы мәнгі катып калған
болып табылады.
Жер табиғи фактор ретінде карастырылады. ... ... ... қазбалар коры, орман мен жыртуға жарамды ... және ... - бұл ... ... ... ... жәнс ... адамның ителектуалды және дене кызметін көрсетеді. Кәсілкерлік
кабілеттілік — арнайы ... ... - ... ... ... ... көрсетеді.
Батыстың казіргі экономикалық теория мектептері, жоғарыда аталған
өндіріс факторларынан басқа ақпараттық, экомомикалық және ... ... ... ... ... ... имлулсы ретілде жүзегс асалы. Алайда оның мүмкіндігі қоршаған
орталың ыластануыла, таздануына, бүлінуіне байланысты шектеледі.
Өндіріс ... ... ... катынаста болады. Бірақ,бұл
қатыластар әртүрлі болалы. Бір ... бұл ... ... ...... қатыынастармен байлалысты.
Қолданылған әдебиеттер
1.Б. Жүнісов, Ұ. Мәмбетов, Ү. Байжомартов нарықтық экономика негіздері.
Республикалық баспа кабинеті ... ... ... Б. ... Ф. ... Т.Табеев Экономикалық теория
Қазақ университеті Алматы-1999жыл
3.Н.Қ Мамыров, Қ.С. Есенғалиева, М.Ә. Тілеужанова Микроэкономика ... ... С. ... ... Білім Алматы – 1997жыл.
5.С. Сатыбалдыұлы Маркетинг нарықтану ... ... ... Ә. ...... ... ... Н, Ә. Назарбаев — "Қазақстан -2030 Барлық қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі, қауіпсіздігі және ... ... Ел ... халқына жо-дауы, Алматы, 1997.
8.Қ.В.Бердалиев, С. Ы Өмірзақов — ... ... ... К. В. Бердалиев және т. б. — "Басқару негіздері, Алматы, 1995
10. Мескон М. X., ... М., ... Ф. — ... ... ... ... И. Н, — ... Банки-Биржи, 1994

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
Адамның дербес психологиялық қалыптастырудағы тұқымқуалау мен орта факторлары6 бет
Адамның дербес психологиялық қалыптастырудағы тұқымқуалау мен орта факторлары жайлы7 бет
Адамның дербес психологиялық қалыптастырудағы тұқымқуалау мен орта факторлары туралы ақпарат9 бет
Ақпараттық мәдениетті қалыптастыру факторлары aқпараттық мәдениетті дамытуға қойылатын талаптар9 бет
Білім беру қызметі дамытуының факторлары66 бет
Баға белгілеу факторлары12 бет
Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары30 бет
Биосфера мен биота эволюцияларының механизмдері, факторлары мен триггерлері24 бет
Вирустардың организмге енуі,таралуы,орналасуы. инфекция түрлері және оларға сипаттама. Иммунитеттің механизмдері.Иммунитеттің гуморальдық,клеткалық,жалпы физиологиялық факторлары (температура, гормондар, ингибиторлар, интерферондар)16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь