Заңды тұлғаның ұғымы, түсінігі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I . тарау.

1. Заңды тұлғаның ұғымы, түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Заңды тұлға ұғымы және құқық субъектілігі ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Заңды тұлғаның құрылуы, қайта құрылуы және таратылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
1.3 Заңды тұлғаның түрлері мен ұйымдық . құқықтық нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

II . тарау.

2. Заңды тұлғаның атауы және белгілері ... ... ... ... ... ... ... 47
2.1 Заңды тұлғаның атауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47
2.2 Заңды тұлғаның белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .59

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
Кіріспе

Экономикалық және әлеуметтік өзара байланыстардың жалпы жүйесінде әрқайсысы өз функцияларын орындайтын жеке және мемлекеттік меншіктің үйлесуі мен өзара әрекеттесуімен бәсекелестік бастауларға негізделген әлеуметтік нарықтық экономиканы қалыптастыруға мемлекетіміздің ұстанған бағыты тиісті инфрақұрылым және соның ішінде нарықтық құқықтық қатынастардың аса маңызды қатысушылары – заңды тұлғалардың мәнін түсінуге өркениетті ыңғайларды құру міндетін алға тартады. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына жолдаған Жолдауында: «Біз қазіргі кәсіпорындардың қалпына келтірілуін және шағын және орта бизнестен жаңа кәсіпорындардың құрылуын тоқтатып тұратын құрылымдық кедергілерді жойып, соңғы жеті жылда қалыптасқан нарықтық экономикамызға серпін беретін шараларды қабылдауымыз қажет. Бұл шаралар өсіп – есейіп, әрі қарай өркендей беруіміз үшін біздің экономикамызға ауадай қажет» деп атап өтті.
Нарықтық экономикаға көшу мүліктік қатынастардағы азаматтардың құқықтық мәртебелерінің өзгеруіне әкеп соғып, шаруашылық өмірдің дамуы азаматтық құқық субъектілерінің бірі – жеке тұлғалардың құқықтық реттелуіне ғана әсерін тигізіп қоймай, өзгерістер заңды тұлғалардың қызметіне, жүйесіне, айналымдағы мәртебелері мен ішкі құрылымына да барынша ықпал етті.
Заңды тұлғаның құрылымының өзін, оның ұғымын, белгілерін, осы феноменның даму тарихын, сол сияқты ұйымның жекелеген нысандарының құқықтық жағдайын зерделеуге, шын мәнінде, әрі ғылыми-теориялық, сол сияқты оқу қолданбалы, кешенді әрі арнаулы кең көлемді еңбектер арналған.
Дипломдық жұмыстын жалпы мақсаты заңды тұлғаның түсінігін және белгілерін ашып түсіндіру. Дипломдық жұмысымның бірінші бөлімінде мен, заңды тұлғаның ұғымы, құқық субъектілігі, заңды тұлғаны құру (құрылуы, қайта құрылуы және таратылуы) және түрлері мен ұйымдық-құқықтық нысанына тоқталып өттім. Сонымен бірге материалдардың жүйелілігі, негізінен, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіндегі баптардың орналасу тәртібіне сәйкес келеді. Ал екінші бөлімінде заңды тұлғаның атауы мен белгілерінің ерекшеліктерін қарастыру жоспарлануда. Қазақстанда бұл мәселелерге Басин Ю.Г., Грешников И.П., Диденко А.Г., Жакенов В.А., Жанайдаров И.У., Климкин С.И., Маметова Р.А., Мукашева К.В., Мұханова А.А., Покровский Б.В., Сүлейменов М.К.,
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:

Нормативтік-құқықтық актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30.08.1995ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы бөлім) 27.12.1994.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (ерекше бөлім). 01.07.1999.
4. Қазақстан Республикасының 16.01.2001ж. «Өндірістік кооператив туралы» Заңы.
5. Қазақстан Республикасының 26.01.2001ж. «Коммерциялық емес ұйымдар туралы» Заңы.
6. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік. Нормативтік актілер жиынтығы. – Алматы: ЮРИСТ, 2008. – 200б
7. Қазақстан Республикасының 25.12.2000ж. «Ауылшаруашылық серіктестіктері және олардың қауымдастықтары (одақтары) туралы» Заңы.
8. Қазақстан Республикасының 26.07.1999ж. «Тауар таңбалары, қызмет көрсету таңбалары және тауар шығарылған жердің атаулары туралы» Заңы.
9. Қазақстан Республикасының 21.07.1999ж. «Қазақстан Республикасындағы селолық тұтыну кооперациясы туралы» Заңы.
10. Қазақстан Республикасының 09.04.1993ж. «Кәсіби одақтар туралы» Заңы.
11. Қазақстан Республикасының 13.05.2003ж. «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңы.
12. Қазақстан Республикасының 22.04.1998ж. «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Заңы.
13. Қазақстан Республикасының 31.05.1996ж. «Қоғамдық бірлестіктер туралы» Заңы.
14. Қазақстан Республикасының 17.04.1995ж. (29.10.2002 жылғы өзгертулерімен қоса) «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есепке алу тәртібі туралы» Заңы.
15. Қазақстан Республикасының 15.01.1992ж. «Діни сенім бостандығы және діни бірлестіктер туралы» Заңы.
16. Қазақстан Республикасының 08.05.2001ж. «Тұтыну кооперативі туралы» Заңы.
17. Қазақстан Республикасы Президентінің 02.05.1995ж. «Шаруашылық серіктестіктер туралы» Заң күші бар Жарлығы.
18. Қазақстан Республикасы Президентінің 19.06.1995ж. «Мемлекеттік кәсіпорын туралы» Заң күші бар Жарлығы.
19. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 19.12.2001ж. «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу үшін алым төлеу ставкаларын бекіту туралы» №1660 қаулысы.
20. Қазақстан Республикасының «Банкроттық туралы» Заңы.

Негізгі әдебиеттер:
1. Басин Ю.Г. Юридические лица по гражданскому кодексу Республики Казахстан: Понятие и общая характеристика. Учебное пособие. – А.: Әділет-Пресс, 1996.
2. Басин Ю.Г. Юридические лица по гражданскому законодательству Республики Казахстан: Понятие и общая характеристика. Учебное пособие. Изд. 2-ое, испр. и доп. – А: ВШП «Әділет», 2000.
3. Басин Ю.Г. Избранные труды по гражданскому праву\ Сост. М.К.Сулейменов. – А.: 2003.
4. Братусь С.Н. Субьекты гражданского права. – М., 1950.
5. Васильев Е.А. Гражданское и торговое право капиталистических государств. М. 1993. с.78.
6. Венедиктов А.В. Государственнная социалистическая собственность. М. Л.., 1948. С. 39.
7. Гражданское право. Учебное пособие (часть общая). Отв. ред. Тулеугалиев Г.И., Мауленов К.С. – А., 1999.
8. Гражданское право. Учебник. Часть 1. Издание третье, переработанное и дополненное. \ Под. ред.А.П. Сергеева, Ю.К.Толстого. – М.: Проспект, 1998.
9. Гражданское право. Том 1. Учебник. Отв. ред. М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. – А., 2000.- 704с.
10. Гражданское право. В 2-х т.т. Т. 1\ Под ред. Суханова. М.: БЕК. 1993. С. 76.
12. Гражданское право. \Под ред. Т.И. Илларионовой. Учебник для вузов. М. 1998.
13. Гражданское право. Учебник. Ч.1\ Под. ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого. М.: Проспект. 1997. С.113.
14. Жусупов Б. Г., Уакпаев М.С. Некоммерческие организации по закондательству Республики Казахстан. Астана 2001.
15. «Заңды тұлғалар: коммерциялық және коммерциялық емес болып жіктелудің құқықтық проблемалары» Советжан Ынтымақов, \ Тураби журналы 4\ 2006
16. Климкин С.И. Юридические лица по законодательству Республики Казахстан. – Алматы, 2001.
17. Комментарий к гражданскому кодексу РК. Особенная часть отв. Ред. Сулейменов в М.К. , Басин Ю.Г. Алматы Жеті Жарғы.2003
18. «Коммерциялық емес ұйымдардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігінің өзекті проблемалары» Советжан Ынтымақов, \Тураби журналы 5\ 2006
19. Кулагин М.И. Предпринимательство и право: Опыт Запада. М.: Дело. 1992. С. 37-38
20. Қазақстан Республикасындағы заңды тұлғалардың құқықтық жағдайы. Мұханова А.А. Оқу құралы – Қарағанды: Болашақ – Баспа, 2003 -90 бет.
21. Макаров Д.А. Управление акционерными обществами. Диссертация на соискание ученой степени кандидата юридических наук. -М., 2000
22. Субьекты гражданского права. Гл. 5.§1 Жанайдаров И.П. \ Ответ. ред. М.К. Сулейменов. – Алматы: НИИ частного права КазГЮУ. 2004. -332 бет.
23. Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы: Жоғары оқу орындарына арналған акад. курс. I-том. – Алматы: «Жеті жарғы», 2001. – 376 бет.
24. Щакиров Ф.К. Актуальные проблемы защиты прав акционеров по законодательству Республики Казахстан, Диссертация на соискание ученой степени кандидата юридических наук. -А., 2001.
25. Юридические лица от «А» до «Я». Понятие юридического лица. Образование юридических лиц. Часть1. Пособие\ Жайлин Г.А., Абдыкадыров Б.К. – Алматы: Данекер, 2003-216с.
        
        Мазмұны:
Кіріспе --------------------------------------------------------------------
-----3
I – тарау.
1. Заңды тұлғаның ұғымы, түсінігі--------------------------------------5
1.1 ... ... ... және ... ... ... тұлғаның құрылуы, қайта ... ... ... ... ... ... мен ... – құқықтық нысандары--------
------------------------------------------------------------28
II – тарау.
2. Заңды тұлғаның атауы және ... ... ... ... ... Заңды тұлғаның белгілері---------------------------------------------
55
Қорытынды-----------------------------------------------------------------
59
Қолданылған әдебиеттер тізімі----------------------------------------61
Кіріспе
«Заңгердің қалыптасуы
тек азаматтық
құқықты оқумен
қамтамасыз етіледі»
Рене Давид
Экономикалық және әлеуметтік ... ... ... жүйесінде
әрқайсысы өз функцияларын орындайтын жеке және мемлекеттік ... мен ... ... ... ... негізделген
әлеуметтік нарықтық экономиканы қалыптастыруға мемлекетіміздің ... ... ... және ... ішінде нарықтық құқықтық
қатынастардың аса маңызды қатысушылары – заңды тұлғалардың ... ... ... құру ... алға тартады. Қазақстан Республикасы
Президентінің Қазақстан ... ... ... «Біз қазіргі
кәсіпорындардың қалпына келтірілуін және шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... жойып,
соңғы жеті жылда қалыптасқан ... ... ... ... қабылдауымыз қажет. Бұл шаралар өсіп – есейіп, әрі қарай өркендей
беруіміз үшін біздің экономикамызға ... ... деп атап ... ... көшу ... ... ... мәртебелерінің өзгеруіне әкеп соғып, шаруашылық ... ... ... ... бірі – жеке ... ... реттелуіне
ғана әсерін тигізіп қоймай, өзгерістер заңды тұлғалардың ... ... ... мен ішкі ... да ... ықпал
етті.
Заңды тұлғаның құрылымының өзін, оның ... ... ... даму тарихын, сол сияқты ұйымның жекелеген нысандарының құқықтық
жағдайын зерделеуге, шын мәнінде, әрі ... сол ... ... ... әрі ... кең көлемді еңбектер арналған.
Дипломдық жұмыстын жалпы мақсаты заңды тұлғаның түсінігін ... ашып ... ... ... ... ... ... тұлғаның ұғымы, құқық субъектілігі, заңды тұлғаны құру (құрылуы,
қайта құрылуы және ... және ... мен ... ... ... Сонымен бірге материалдардың жүйелілігі, негізінен,
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... сәйкес келеді. Ал екінші бөлімінде заңды тұлғаның атауы мен
белгілерінің ерекшеліктерін ... ... ... бұл
мәселелерге Басин Ю.Г., ... И.П., ... А.Г., ... ... И.У., ... С.И., ... Р.А., ... К.В., Мұханова А.А.,
Покровский Б.В., Сүлейменов М.К., Ташмұхамбетова Ш.Ж., Худяков А.И және
басқа авторлар өз еңбектерін ... ... жазу ... мен, ... Ю.Г., ... ... С.И., Мукашева К.В., Мұханова А.А., Сүлейменов М.К., сияқты
авторлардың ... ... ... ... ... негізгі бөлімнен (екі
тараудан), қорытындыдан және пайдаланған әдебиеттен тұрады.
1. Заңды тұлғаның ұғымы, түсінігі
1.1 Заңды ... ... және ... субъектілігі
Азаматтық құқықтың негізгі субъектілерінің бірі заңды тұлғалар ... ... ... ... кодексінің 33 бабының
1тармағының 1бөліміне сәйкес меншік, ... ... ... ... ... ... мүлкі бар және сол мүлікпен өз міндеттемелері
бойынша жауап беретін, өз атынан ... және ... емес жеке ... міндеттерге ие болып, оларды жүзеге асыра алатын, сотта талапкер және
жауапкер бола ... ұйым ... ... деп ... 2002 жылы ... ... ... кодексте берілген түсініктен, заңды
тұлға анықтамасының алдыңғы азаматтық заңнамаларында берілген түсініктерге
қарағанда ... ... ... ... ... тым ... ... табылады.
Салыстыра кетейік: заңды тұлғалар деп оқшау мүлкі бар, өз ... ... жеке ... емес ... ие бола ... және ... атқара
алатын, сотта, төрелік сотта талапкер және жауапкер бола ... ... ... ... 23 ... Тағы бір ... көрелік: заңды тұлға деп
меншігінде, толық шаруашылық иелігінде немесе жедел басқаруында оқшау ... ... ... ... осы ... ... ... және сотта,
төрелік сотта өз атынан сөз сөлейтін ұйым ... ... ... ... жеке ... емес құқықтар мен міндеттерге ие бола алады (1991 жылғы
31 мамырдағы КСР Одағы мен республикалардың Азаматтық заңнама ... ... 1 ... жаңа Кодексте ұсынылған анықтама іс жүзінде 1963 жылғы ... сол ... 1991 ... АК-тің негіздерінің идеясы мен рухын сақтап
қалды. Бұрынғыдай біз заңды ... өз ... ... мен міндеттерге ие
болу мүмкіндігі туралы, оның іс жүргізушілік құқық субъектілігі туралы ... ... ... ... негіздермен қатар, анықтамаға заңды
тұлғаның өз міндеттемелері бойынша оқшау мүлкімен жауаптылығы ... ... ... ...... қатынастардың басқа субъектілері ұйымдастырған,
құрған және ... мен ... ... ... ... тұлғаның
құрылтайшылары (құрушылары) оны мүліктік қатынастардың субъектілері ретінде
өзінен бөлу мақсатында құрады. ... ...... ... заңды тұлға институтының тәжірибелік маңыздылығы мынада: «заңды ... өз ... ... ... үшін ... болады деп
есептейтін сомамен шектеу мүмкіндігі бар».
Құқұқтық санат ретінде заңды тұлғаның әдебиеттерінде бір ... ... ... өмір ... ... ... азаматтық құқық теориясында
заңды тұлғалардың мәні туралы алуан түрлі пікірлер кең ... ... ... ... ...... кәсіпорындар мен мекемелер
зерттеу объектісі болды, мұны ... ... ... ... ... болады.
Мемлекеттік ұйымдарға қатысты алғанда, заңды тұлғаның академик А.В.
Венедиктов ... ... ... ... заң ... ... ... атпен енді.[6.39б]
Қазіргі уақытта тұлғаның мәні жөніндегі мәселе ғалымдардың теориялық
пікір таластарында соншама кең ... ... ... ... ішінен заңды тұлғаның «мақсатты мүлік ретіндегі» анықтамасын
атап көрсетуге болады. Е.А. ... ... ... «... осы ... ... азаматтық немесе сауда (коммерция) айналымына
қатысуға әдейі арналған дербестелген мүлік ретіндегі заңды ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаға қатысты екі теория барынша кең таралған –
жалған теория және шыңдық ... ... ... нәрсе – ұжымдық
құрылымдардың құқық субьектілерін дәлелдеу.
Заңды тұлғаның жалған теориясы герман заңгері XXI ғ. ... ... ... ... ... К.Ф. ... есімімен байланысты. Ол
құқықтың нақ субьектісі адам және тек адам ... ... ... Оның ... ... ... Заңды тұлға
дегеніміз қарапайым өтірік арқылы қолдан жасалған құқық субьектісінен басқа
ештеңе емес, ... ... ... ... болатын иелері – жеке
тұлғалар заңды тұлғадағы құқықтық қатынастардың нақты субъектілері болып
қала ... ... ... ... ... ... ... заңды
тұлға пайда болуының рұқсат ету тәртібі арнайы ... ... ... ... ... табу ... ... адамдар
бірлестіктеріне бақылау жүргізілуін қамтамасыз етуге ... ... ... мен ... кең ... ... өмір сүруін мойындау Англия мен АҚШ-та ... ... ... ... XIX ... ... ... Д. Маршалдың
корпорацияға берген мынадай кең таралған анықтамасы АҚШ-тағы теория ... ... ... ... дегеніміз – бұл көрінбейтін,
сезілмейтін және заң жүзінде ғана өмір ... ... ... ... ... XIX ғ. герман заңгері Гиркенің есімімен
байланысты органикалық теория заңды тұлғаны ... ... ... ... ... ... өмір ... субъектісі ретінде, әлде бір
әлеуметтік шындық ... ... ... өмір ... одақтас тұлға
ретінде қарастырды.
Шын мәнінде, Гирке де «нақты» ... ... ... ... ... ... ... идеалистік ұстанымды басшылыққа алды. Органикалық
теорияның қазіргі ізбасарлары ... ... ... ... мен ... ... ... мүдделердің оқшауланған бірлігі ретінде қарастырады.
Батыстағы құқықта заңды ... ... ... ... ретінде әрекет ететін ұйым немесе мекеме ретінде
түсінеді.[19.37б] ... ... ... ... ... ... ... анықтама бермеуді артық көреді. (ФРГ-де 1978ж. дейін «заңды
тұлға» деген ... өзі ... ... ... ... 1942ж. ... ... ғана берілген), немесе заң шығарушылар ... өте ... ... шектелген. Мәселен, Швейцарияның 1907ж.
Азаматтық заңдар жинағының 54 бабы ... ... әлде бір ... ... бірлескен құрылымды, дербес мекемесі бар ... ... ... ... ... толық анықтамасын Латын Америкасы елдерінің
Азаматтық кодекстерінен табуға болады. Мысалы, Чилидің 1865ж. ... ... ... ... ... ... береді: «Құқықтарды жүзеге
асырып, азаматтық міндеттерді атқара алатын, құқықтық және құқықтық емес
қатынастарға түсе ... ... ... адам заңды тұлға болып табылады».
Колумбияның, Сальвадордың, Эквадордың ... ... де ... ... ... заң ... негізінде заңды тұлға институты
азаматтық құқықта басты орындардың бірін ... деп атап ... ... ... ... ... ... құқық қабілеттілігін, олардың
ұйымдық - құқықтық нысандарын, заңды тұлғаларды ... ... құру ... тәртібін белгілейтін нормалардың жиынтығы, азаматтық құқықтың сала
тармағы ретінде анықтауға болады.
Сонымен жоғарыда айтылып кеткендей заңды тұлғаның жария ... ... 33 ... 1 ... 1 ... баянды етілген: «Меншік,
шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы оқшау мүлкі бар және
сол ... өз ... ... ... ... өз атынан мүліктік
және мүліктік емес жеке құқықтар мен міндеттерге ие болып, оларды ... ... ... талапкер және жауапкер бола алатын ұйым заңды тұлға ... ... ... ... ... сметасы болуға тиіс.
Азаматтық құқық заңды тұлғаны мынадай белгілері бойынша айқындайды:
1) ұйымдық бірлігі;
2) мүліктік оқшаулығы;
3) дербес ... ... ... ... өз ... ... тұлғаның құрылымдық талдауы оның даму жолын анықтау үшін
маңызды. Дегенмен ... ... ... оның ... ... ... терең түсіну мүмкін емес. Жаңа ... ... ... алу ... жиі ... ұшырағыш құқық субъектілік
ұйымдардың әр қилы жақтарын сипаттайды.
Заңды тұлғаның құқық ... ... ... ҚР ... 35
бабында бекітілген.
Азаматтық құқық қабілеттілігі – азаматтық құқықтағы ... ... ... ... азаматтық құқықтарға ие болып, міндеттер орындау
қабілеттілігі деп түсіндіріледі. Бірақ жеке ... ... ... ... заң ... да бір «іс әрекетке қабілеттілікті» сөз
етпейді. Бұл «іс әрекетке қабілетті», яғни ... іс ... ... ие ... ... асыруға, өздері үшін азаматтық
міндеттер тудырып, оларды мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың өздерінің мәнісімен туындаған.
Сондықтан АК-тің 35 бабы ... ... ... ... түсінік берілуге тиіс, өйткені оның мазмұнына іс ... ... ... де кіреді.[17.102б]
Заңды тұлғалардың жалпы (әмбебап) және жарым-жартылай (арнаулы,
мақсатты) құқық ... ... ... болады. Мұндай бөлудің
мағынасы келесіде: әмбебап құқық қабілеттілігіне ие ... ұйым кез ... ... ... ... қызмет түрлерімен айналысуға құқылы.
Мұндай құқыққа (демек, әмбебап құқық ... де) ... ... ... ... ұйымдар ие.
Осыған байланысты Е.А. Сухановтың пайымдаулары біршама қарама- қайшылы
болып көрінеді. Мәселен, бір ... ол ... ... ... ... ... ... ұйғарылады деп жазса, екінші
жағынан жаңа АК азаматтық заңнаманың ... ... даму ... ... ... ... ... артынан жалпы құқық
қабілеттілігін ... деп атап ... ... ... ... де ... ... көрінеді: «Ортақ
құқық субъектілігі бар азаматтарға қарағанда заңды тұлғалар арнайы құқық
субьектілігіне ие», ... кез ... ... ... ... арнаулы сипатқа ие болады». Алайда, әрі қарай ол коммерциялық
емес ұйымдардың құқық субьектілігі жөнінде жеке ой жүгіртіп, «олардың ... ... деп бір ... ... жөн» деп ... ... соңғы қорытындысы алғашқы екеуімен белгілі бір
қайшылыққа ... ... Ол ... ұйымдарда арнаулы құқық
қабілеттілігінің ... атап ... де, бұл ойға ... ... ... ... ... дұрыстығына күмән қалдырды!
АК-тің 35 бабының 1 тармағы жекелеген қызмет түрлерімен шұғылдануға
шектеу мүмкіндігіне ... ... сол ... ... ... ... назар аударған жөн. Соңғысы заңды тұлғаның қатысушыларының
өзі осы ... ... ... ... ... арқылы (сонымен бірге құру
кезінде, сол сияқты ... ...... ... ... ... құқық қабілеттілігін арнау етіп өзгіртуі мүмкін. К.В.
Мукашева атап өткендей, «мұндай шектеулер не ... ... ... үшін
рұқсат етілетін қызмет түрлерінің жеткілікті тізімін белгілеу жолымен, ... ... да бір ... ... ... ... ... белгілеу жолымен
белгіленуі мүмкін».[7.133б]
Заңды тұлға сан алуан ... ... ... ... әр қилы ... ... болғандықтан, оның құқық
субьектілігіне көп салалы сипат тән болып ... ... ... мәртебесі
арқылы ұйым әкімшілік, еңбек, азаматтық және өзге де ... ... ... ... ... тұлғаның мақсаттары мен жүзеге асыратын
қызметтері арқылы оның құқық субъектілігін білуге болады.
Заңды тұлғалардың қатынасқа қатысу аясы ... ... ... ... әрі жүзеге асыратын ... ... ... ... тиісті қатынасына қарай заңды ... ... ... ... ... Демек, заңды тұлғаның құқықтық
қабілеті оған жүктелген міндеттерге қарай ... ... ... – бұл заң шығарушылардың нақты
субъективтік азаматтық ... ... және ... ... ... ... жалпы қабілетін таныған ерекше заңдық қасиет.
Заңды тұлға ... ... ... ... ... ... ... табылатындықтан (АК-ның 1 бабы), ол құқық
қабілеттігіне ие болуға тиіс. ... ... ... ... мен
әрекет қабілеттілігі олар мемлекеттік тіркеуден ... ... ... бір
мезгілде пайда болатындықтан (АК-ның 42 бабының 3 тармағы) және таратылған
сәтте (заңды тұлғалар мемлекеттік реестріне заңды тұлғаның ... ... ... соң) ... заңды тұлғалар үшін бұл ... ... ... ... ... бар азаматтардан өзгеше, заңды тұлғалардың
арнайы құқық қабілеттілігі болады.
Заңды тұлғаның азаматтық құқықтары және өз ... ... ... ... (АК-ның 35 бабы) және жарғылық міндеттерді
жүзеге асыру үшін құрылтай құжаттарын сәйкес міндеттері ... ... ... мен ... заңдық фактілер негізінде пайда
болады. Заңды тұлғалар үшін ... ... ең ... ... болып
табылады. Сондықтан заңды тұлғалардың құқық ... ... ең ... ... ... ... құқылы мәмілердің ауқымы назарда
болады. Бұрынғы заңдар барлық заңды тұлғаларға, ... ... ... ... мәмілелерді, яғни жарғылық ... ... ... ... ... салатын. Заңды тұлғалардың құқық
қабілеттілігі ... ... ... ... тыйым салынған» деген
принципте бейнеленеді.
«Алайда объективтік мағынада алғанда заңды тұлғаларға қатысты ... ... ... қабілеттілік жайында сөз қозғауға болмайды, өйткені
заңды тұлға ... – бұл ... бір ... үшін ... ... ... міндеттерді жүзеге асыру үшін өзінің құрылтайшысынан
нақты құқықтар мен міндеттер ... ... ... ... ... кез ... заңды тұлғаның құқық ... ... ... ... кейбіреуінің құқық қабілеттілігі қатаң шектелген, құрылтай
құжаттарында егжей-тегжейлі көрсетілген. ... ... ... ... ... ... жақындатылған. Мұның ең
алдымен, ... ... ... ... бар ... 35-бабының 1-
тармағы). Олардың құқық қабілеттілігін «тыйым салынғаннан басқанын ... ... ... ... ... ... кейбір заңды
тұлғалардың, ең алдымен, мемлекеттік кәсіпорындардың құқық қабілеттілігі
арнайы сипатта болады.»
Заңды ... ... ... ол ... ... бастап пайда болып,
оны тарату аяқталған кезде тоқтатылады. Заңды ... заң ... ... ... ... ... тек ... негізінде
ғана айналыса алады. Яғни,белгілі бір қызметпен айналысу үшін лицензия алу
қажет болатын заңды тұлғаның құқық ... сол ... ... ... ... ... ... кодекстің 35 бабының 1 тармағына
сәйкес заңды тұлға азаматтық құқыққа ие ... өз ... ... ... ... ... кәсіпорындардан басқа коммерциялық
ұйымдар заң ... ... ... ... арқылы тыйым салынбайтын
кез-келген қызмет түрлерін жүзеге асыру үшін азаматтық ... ие ... және ... ... де атқарады.
Азаматтық кодексте арнайы құқық қабілеттілік мәселесі де ескерілген. Оның
бәрі де ... мен ... да ... құжаттарына енгізіледі, әрі олар
қызмет аясына сай келетін құқықтар мен ... ... ... ... сәйкес заңды тұлғалар белгілі бір қызмет түрін жүзеге
асыра алмауы мүмкін ... ... да ... ... ... ... ... болса, арнайы құқық қабілеттілігі жатпайтын
жалпы құқық қабілеттілігіне ие болады. Мұндай ұйымдар заң актілерінде тыйым
салынбаған ... ... ... жүзеге асыра алады. ... ұйым ... ... қаралмаған қызметпен айналыса береді,
ең бастысы заң оған тыйым ... ... ... ... ... принципінен коммерциялық ұйымдардың ... ... ... ... емес ұйымдар үшін арнайы құқық қабілеттілік
көздеген Осы заңды тұлғалар тек ... ... ... құжаттарында
көзделген қызмет мақсаттарына сәйкес құқықтарға ие болып, мінндеттер атқара
алады. Коммерциялық емес ұйымдар ... ҚР ... 32 ... ... емес ұйым ... ... ... салынбаған және коммерциялық емес ... ... ... оның құрылтай құжаттарында көзделген бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... емес ұйымның жарғысында осы
ұйым атқаратын қызметтің мақсаты мен пәні көрсетілуі мүмкін.
Коммерциялық ұйымдар, керісінше, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды қоспағанда, осы ұйымдар заң ... ... ... кез ... ... ... алады. Кейбір
ұйымдық-құқықтық нысанда құрылған заңды ... ... ... шектеуі мүмкін. Шектеу заңды тұлғаға тек белгілі бір қызмет түрімен
айналысуға ... ... не ... ... қызмет түрлерін жүзеге асыруға
тыйым салу арқылы білдіреді.
Мысалы, Сақтандыру ... ... ... ... ... ... қызметі сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы жүзеге асыратын
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... органның
нормативтік құқықтық актілерінде көзделген тәртіппен инвестициялық
қызметті; ... ... ... ... ... ... алу сомасы
шегінде өзінің сақтанушыларына қарыз беруді (сақтандыру ұйымы ... ... ... ... ... ... үшін
пайданылатын арнаулы бағдарламалық қамтамассыз ... ... ... кез ... ... ... ісі және сақтандыру қызметі
жөнінде арнаулы әдебиет сатуды; ... өз ... үшін ... ... (қайта сақтандыру) ұйымы үшін) немесе оның қарамағына
сақтандыру шарттарын жасасуға ... ... ... ... ұйымы
үшін) мүлікті сатуды немесе жалға беруді; сақтандыру қызметіне байланысты
мәселелер бойынша ... ... ... ... ... саласында мамандардың біліктілігін арттыру мақсатында оқытуды
ұйымдастыру мен жүргізуді; сақтандыру агенті ... ... ... ... ... жай ... құруға қатысуға құқылы. Яғни,
сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы жоғарыда аталған қызметтерге жатпайтын
өзге қызмет түрлерін жүзеге ... ... ... ету үшін ... ... ... қажет болған жағдайда, заңды
тұлғаның құқық қабілеттілігі лицензия алғаннан бастап пайда ... ... ... ... ... ... ие ... емес,
лицензиялауға жататын қызмет саласында құқықтар мен міндеттерге ие болу
мүмкіндігінде ... тұр. ... ... ... ... ету, айналадығы ортаны азаматтардың меншігін, өмірі мен
деңсаулығын қорғау мақсатында ... ... ... қызметтің кейбір
түрлерін өндіру мен сату мемлекеттік лицензиялар арқылы жүзеге асырылады
(АК-тің 10 бабы, 4 ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Заңында белгіленген.
Азаматтық Кодекс 35 баптың 2 тармағында ұйымның ... ... ... ... ... лицензияны алғаннан кейін
пайда болып, оның алынуы, жарамдылық ... ... деп ... ... ... ... сәйкес заңды тұлға оның қызметінің белгіленген
мақсаттарға сәйкес азаматтық құқық қабілеттілігіне ие болған фактіге ... ... деп ... Бұл ... ... ... белгіленген
өздерінің қызмет мақсаттарына жауап беретін құқықтар мен міндеттерге ие
бола ... ... ... тұлғалардың арнаулы құқық қабілеттілігі
қағидасының бұзылуымен жасаған мәмілелер ҚазКСР ... 48 бабы ... ... ... ... құқық жөніндегі әдебиетте коммерциялық заңды
тұлғалардың құқық қабілеттілігінің ... ... 1994 ... ... ... ... бұл ... кетушілік болар.
1992 жылғы 4 шілдедегі ... ... ... қорғау және қолдау
туралы» Заңының өзі ұйымының құқық қабілеттілігі тұрғысынан жаңа ережені
бекітті: жеке ... ... ... кез ... ... егер ... ... заңнамалық актілерімен тыйым салынбаса, ... ... ... ... ... бе, жоқ па, ... ... асыра алады (аталған Заңның 13бабы, 1 тармағы).[16.26б]
Қазақстандық ғылыми әдебиетте осы орайда ... ... ... А.Т. ... ... 44 ... 1 тармағына енгізілген өзгертулер
мен толықтыруларды, сондай-ақ ҚР Үкіметінің аталған Қаулысын талдай отырып,
бұл ... ... ... ... ... ретіндегі құқық
қабілеттілігін елеулі шектейді» деп атап ... Бұл ... ... ... ... ... оның құрылтайшысы – мемлекеттен
жеткіліксіз жекеленуінен көрініс беріп, азаматтық айналымда дербес ... іс ... ... бермейді, өйткені тауар-ақша ... ... ... тіркеуінен кейін жарамсыз деп танитын
мемлекеттің ... ... ... ең ... ... ... тіркелмегені жағдайында азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің
алынып тасталуынан көрініс береді».[16.27б]
Өзінің талдауының ... ол ... ... қатынастарындағы
мемлекеттік мекемелердің құқық субъектілігін анықтау қажеттілігі жөнінде»
қорытындыға келеді. Мемлекеттік ... ... ... ... ... қатаң және дерлік ... ... ... ... мекемелерді дербес құқық субъектілігімен
үлестірмеген ... ... ал ... ... ол өкілетті
мемлекеттік орган беретін сенімхат ... ... ... еді. ... құқықтың өзге субъектілерінің мемлекеттік мекеменің шын мәніндегі
құқық ... ... ... бағытқа кетпеуге мүмкіндік берер еді».
«Мемлекеттік тіркеу мемлекеттік органдар мен олардың мекемелерінің
құқық қабілеттілігін елеулі шектейтіндігін» атап ... И.С. ... ... ... ... орай ... ... қатысуымен
азаматтық – құқықтық кесім-шарттарды мемлекеттік тіркеу онсыз да ... ... көп ... мемлекеттің экономикалық ... ... ... ... атап ... осы ... жөнінде А.Г. Диденконың пікірі мынадай: «ҚР Конституциясы
заңда мемлекеттік мекемелердің ... ... ... ... ... ... ... жасасқан мәмілелердің тіркелуі
қарастыруға мүмкіндік береді. Бұл ҚР ... 204 ... ... ... Оған сәйкес меншік иесі мекеменің заңдық тағдырын және оның
қызметінің ... ... яғни ... иесі ... ... ... ... шектей алады, жасалатын мәмілелер үстінен бақылау ... ... ... 37 ... ... заңды тұлға заң құжаттары мен
құрылтай ... ... ... ... өз ... ... ғана
азаматтық құқықтарға ие болып, өзіне міндеттер қабылдайды. Яғни, ... ... ... оның ... арқылы жүзеге асады. Бұдан біз
заңды тұлғалардың азаматтық айналымға қатысу үшін құқық қабілеттілік пен
қатар, ... ... ... ... екендігін байқаймыз. Заңды
тұлғада ... ... ... оның өз ... ... азаматтық
құқықтар мен міндеттерге ие болуын, оны құрып жүзеге асырып және ... ... ... ... ...... уәкілеттіліксіз басқа құқық субъектілерімен
қатынасқа түсуде ... ... ... ... ... ... ... көрсететін құқықтық термин.[8.127б]
Заңдар немесе құрылтай құжаттары арқылы құқықтың басқа ... ... ... ... өз ... әрекет етуге
уәкілетті заңды тұлғаның ... мен ... ... ... ... ... тұлғаның органдары дара (директор, президент, басқарушы), не
ұжымдық ... ... ... ... ... жиналыс, басқарма,
директорлар кеңесі және т.с.с. ұжымдық органдарға жатады.
Заңды тұлғалардың ... ... ... ... мен ... ... заңды тұлғалардың жекеленген түрлері ... ... мен ... құжаттары анықтайды.
Заңды тұлғаның органы мүліктік қатынастарда дербес субъект ретінде емес,
заңды тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... алдында өзінің органы құрылтай құжаттарында белгіленген өз
өкілеттігін асыра пайдаланып қабылдаған ... ... ... ... – ның 44 бабынының 4 тармағы).
Заңды тұлғаның органы оның өкілі емес, сондықтан органның қызметін атқару
әлде бір ... ... ... ... Бұл ... ... жағдайын
растайтын қызметтік құжатты көрсету жеткілікті болады.
Азаматтық Кодекстің 35 бабына сәйкес заңды тұлға азаматтық құқықтарға ... оның ... ... ... атқара алады “Заңды тұлғаның
органы ” ... ... ... оқу және ... ... әртүрлі пікірлер
айтылған. Мәселен, М. И. Брагинский “орган оның еркін ... ... оның бір ... ... ... деп ... Нақ ... арқылы заңды тұлға азаматтық құқықтарға ие болып, өзіне азаматтық
міндеттемелер алады.
В.В.Даличскаяның ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаның еркін қалыптастыратын және білдіретін,
оның ... ... оның ... ... ... ... ... органдары – заңды тұлғаның заңнамаларына немесе құрылтай
құжаттарымен қарастырылған құрылымдық бөлімдері”– бұл ... ... ... тұлғаның органдарын жіктеудің ... ... ... ... ... атап өтілгендей, органдарды
өкілеттіліктер сипаты бойынша, оларға кіретін лауазымды ... ... ... ... мен ... ие болу әдісі бойынша,
сондай-ақ қызметінің мерзімдері бойынша жіктейді.
1.2 Заңды тұлғаның құрылуы, ... ... және ... ... ... ... ... заңды тұлғалармен
және жеке тұлғалармен құрылуы ... ... ... өз ... ... болып саналатын құрылтай шарты және жарғы негізінде
жүзеге асырады. Заңды тұлғаны бір ... ... ... ұйым өз ... және ... ... құру туралы жазбаша түрде рәсімделген ... ... ... ... 41 ... ... құрылтай
шартында тараптар (құрылтайшылар) заңды тұлға құруға міндеттенеді, оны құру
жөніндегі бірлескен қызмет ... оның ... ... ... ... өз ... беру және оның ... қатысу ережелерін
белгілейді. Шартта құрылтайшылар арасында таза табысты бөлудің, заңды тұлға
қызметін басқарудың, оның ... ... ... ... мен
тәртібі де белгіленіп, оның жарғысы бекітілуі мүмкін. ... ... ... ... өзге де ... ... мүмкін.
Жарғыда: заңды тұлға атауы, тұрғылықты орны, оның ... ... және ... ... оның ... ... құру мен тоқтату
ережелері белгіленеді. Заңды тұлғаны бір адам ... ... ... құру және ... бөлу ... көзделуі тиіс.
Сондай-ақ, заң актілерімен заңды тұлға құрылтай құжаттарының басқа да
түрлері көзделуі мүмкін.
Заңды ... ... ... ... ... ... ... болып келеді, яғни ... ... ... ... өткен сәттен бастап ие болады. Тіркеуден өту тәртібі
1995 жылғы ... ... ... ... және филиалдар мен
өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» Қазақстан ... ... ... мемлекеттік тіркеудің Ережесімен реттеледі.
Филиалдар мен өкілдіктері заңды тұлғаның тұрған жерінен тыс ... және ... ... ... болып табылады.
Филиалдар мен өкілдіктердің заңды тұлға мәртебесі болмайды.
Филиалдың (өкілдіктің) оқшау өз мүлкі болмайды, филиалдың (өкілдіктің)
мүлкі есепке ... ... жеке ... ... ... мұндай баланс
дербес болмайды; мүліктік тұрғыдан алғанда ... ... өз ... ... ... ... ... атынан әрекет етеді; және ең ақырында, ол дербес
мүліктік жауап бермейді, оның іс-әрекеттері үшін ... ... ... ... тұлғаның филиалы қызметтің барлығын немесе оның бір бөлігін
атқарады (мысалы, ... Заң ... ... ... – бұл ... тұлғаның атынан заңдық іс-әрекеттер
жасайтын және олардың орындауын бақылауды жүзеге ... ... ... мен ... ... ... заңды тұлға бекітетін
Ережелердің негізінде әрекет етеді. Филиал (өкілдік) туралы Ереже ... ... және ... ... ішкі ... мен ... тұлға арасындағы қатынастарды: филиал қызметінің мақсаттары ... ... оның ... ... ... тәртібін, олардың
құзіретін, мүліктік филиалдан заңды тұлғаға және ... ... оны ... ... филиал (өкілдік) қызметінің тоқталу жағдайларын
анықтайды.
Заңды тұлғалардың кейбір түрлері үшін көзделген ... ... ... мен ... ... заңды тұлғаның уәкілетті
органы ... ... ... бірлестіктердің құрылымдық
бөлімшелерінің (филиалдар мен өкілдіктерінің) ... ... ... және оның ... ... ... туралы
ережеде көзделген тәртіппен сайланады. (АК-ның 43 бабының 4 тармағы).
Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... мен ... ... ... құқықтарын иеленбестен есептік
мемлекеттік тіркеуден өтуі тиіс.
Заңды тұлғалардың филиалдары мен өкілдіктерін есептік тіркеу ... ... ... ... ... заңдарына сәйкестігін
тексеруді, есептік тіркеуден ... ... ... ... осының
нәтижесінде тіркеу нөмірін тапсыруды, филиалдар мен өкілдіктер туралы
мәліметтерді бірыңғай ... ... ... ... мен өкілдіктен еншілес және тәуелді заңды тұлғаларды ... ... ... 94, 95 ... ... ... туралы жарлықтың 46,
49 баптары).
Заңда көрініс тапқандай ... ... ... тіркеуден өту
мақсаты болып:
1) заңды тұлғаны құрылу, қайта ұйымдастырылуы және ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған және қызметін
тоқтатқан заңды тұлғаларды есепке ... ... ... ... ... тіркелімін жүргізу;
4) заңды тұлғалар туралы ақпаратты (қызметтік немесе коммерциялық құпия
болып табылатын ақпараттан басқасын) монополияға ... ... ... ... ... ... ... құрылуын мемлекеттік тіркеу (есепке алу) кезіндегі алым ҚР
Үкіметінің қаулысына ... ... ... ... жүргізілу керек:
1) төменде көрсетілгендерді қоспағанда, заңды тұлғалардан, филиалдары мен
өкілдіктерінен алым ... ... ... ... ... қаражатынан қаржыландырылатын мекемелерден, қазыналық
кәсіпорындардан және ... ... ... ... ... мен өкілдіктерінен алым бір айлық есептік көрсеткішті;
3) балалар мен ... ... ... ... ... ... ... филиалдары мен
өкілдіктерінен, алым екі айлық есептік ... ... ... субьектілері болып табылатын заңды тұлғалардан,
олардың филиалдар мен өкілдіктерінен, алым бес еселенген ... ... ... ... ... ... бюджет туралы заңдарға баса
назар аударып отыру ... ... ... ... ... ұсынылатын құжаттардың бірі –
арыз. Арыз Қазақстан Республикасы Әділет министрінің бұйрығымен бекітілген
үлгіге сай болуы тиіс.(№ 1 ... ... ... ... ... ... ... тіркеуден
өту үшін Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы ... 1- ... ... ... ұсынулары керек:
1) акционерлік қоғам: жарғы, құрылтай жиналысының хаттамасы, ... ... ... ... үшін алым төлегені туралы түбіртек ... ... ... ... кәсіпорын: жарғы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе
жергілікті атқару ... ... құру ... ... ... ... құжат, тіркеу үшін алым төленгені туралы түбіртек немесе төлем
тапсырмасының көшірмесі;
3) мемлекеттік мекеме: мемлекеттік мекемені құру ... ... ... ... жерін растайтын құжат, тіркеу үшін алым төленгені туралы
түбіртек немесе ... ... ... тұрғын үй-құрылыс кооперативі және тұрғын үй кооперативі: ... ... ... ... ... үшін алым ... туралы түбіртек
немесе төлем тапсырмасының көшірмесі (тұрғын үй-құрылыс және тұрғын ... ... ... ... аты, ... аты, туған
жылы, тұрған жері туралы мәліметтер бар тізімді ұсынады);
5) сенім серіктестігі: егер өз ... үлгі ... ... ... ... жарғы, құрылтай шарт, тұрған жерін растайтын құжат (шағын
кәсіпкерлік субъектілерінен басқа), тіркеу үшін алым ... ... ... ... тапсырмасының көшірмесі;
6) үй (пәтер) иелерінің кооперативі: кондиминиум ... үй ... ... хаттамасы; жарғы; кондоминиум объектісін тіркеу туралы
мемлекеттік акт; тіркеу үшін алым төленгені туралы түбіртек ... ... ... ... ... адвокаттар алқасының мүшелерінің жалпы жиналысымен
(конференция) ... ... ... ... ... ... тіркеу үшін
алым төленгені туралы түбіртек немесе төлем тапсырмасының көшірмесі;
8) нотариалдық палата: жарғы; тұрған жерін ... ... ... ... ... ... ... немесе төлем тапсырмасының көшірмесі;
9) қоғамдық қор: жарғы, құрылтай шарт ... бір ... ... ... ... ... құжат, тіркеу үшін алым төленгені туралы
түбіртек немесе төлем тапсырмасының көшірмесі;
10) қоғамдық бірлестік: құрылтай ... ... ... жарғы, жарғыны қабылдаған құрылтай съезінің (конференциясының,
жиналысының) хаттамасы, оған съезд ( конференция, жиналыс) төрағасы ... қол ... ... аты, әкесінің аты, туған күні, айы, жылы, мекен-
жайы, үй және ... ... жеке ... ... қоғамдық
бірлестіктің басқарушы органының тұрған жерін растайтын құжат, тіркеу үшін
алым ... ... ... ... ... ... ... (саяси
партияларды тіркегенде қосымша ұсынылады: партия бағдарламасы, ... ... ... ... ... атын, туған айы мен жылын,
Қазақстан Республикасы азаматының жеке ... ... ... ... ... мекен-жайын көрсете отырып, барлық облыстардағы,
республикалық мәні бар ... және ... ... ... ... мен өкілдіктерінің) кемінде жеті жүз мүшесі бар,
құрамында кемінде елу мың партия мүшесі бар ... ... ... ... ... ... ... нысанындағы бірлестігі:
бірлестіктің барлық ... ... ... құрылтай шарты, тұрған
жерін растайтын құжат, ... ... ... ... ... ауылдық тұтыну кооперативі: құрылтай жиналысының хаттамасы, жарғы,
тұрған жерін растайтын құжат, тіркеу үшін алым ... ... ... ... ... ... азаматтар үшін – тегі, аты, әкесінің
аты, мекен-жайы және жеке басын куәландыратын ... ... ... үшін – атауы, тұрған жері, тіркеу нөмірі туралы ... ... ... ... ... ... ... хаттамасы, жарғы, тұрған жерін растайтын
құжат, ... үшін алым ... ... ... ... төлем
тапсырмасының көшірмесі;
14) толық серіктестік: егер өз ... үлгі ... ... жүзеге
асырмайтын болса, жарғы, құрылтайшылық шарт, тұрған жерін растайтын құжат (
шағын кәсіпкерлік субъектілерінен басқа), ... үшін алым ... ... немесе төлем тапсырмасының көшірмесі;
15) өндірістік кооператив: егер өз ... үлгі ... ... жүзеге
асыратын болса, жарғы, құрылтайшылық шарт ... ... ... ... ... ... (шағын кәсіпкерлік субьектілерінен басқа),
тіркеу үшін алым төленгені ... ... ... ... ... ... өндірістік кооператив құру барысында құрылтай шарты
бекітілмесе, онда тегі, аты, әкесінің аты, туған ... ... ... ... кооператив мүшелерінің тізімі тіркеуші ... ... ... ... ... тұрған жерін растайтын құжат, тіркеу үшін
алым төленгені туралы түбіртек немесе төлем тапсырмасының көшірмесі (тұтыну
кооперативі ... ... ... аты, ... аты, туған жылы,
тұрған жері (азаматтар үшін), тұрған жері туралы, банк ... ... ... ... ... бар (заңды тұлға үшін) тізімді ұсынады);
17) діни бірлестік: құрылтай съезінде (конференцияда, ... ... ... қабылдаған жиналыстың (конференцияның, съездің,
құрылтайдың) нөмірленген, тігілген хаттамасы, оған ... ... ... ... аты, ... аты, ... күні, айы, жылы, мекен-жайы, үй ... ... жеке ... ... ... бірлестіктің бастаушы
азаматтарының тізімі; тегі, аты, ... аты, ... ... ... ... үй және ... телефоны, қоғамдық бірлестіктің басқарушы
органы мүшелерінің тізімі; тұрған жерін растайтын құжат; тіркеу үшін ... ... ... ... ... ... ... (республика
шеңберінен тыс басқарушы орталығы бар діни бірлестіктер қосымша: ... орыс ... ... ... ... шетел орталығының
жарғысының көшірмесі, діни орталық өз елінің заңдары бойынша заңды ... ... ... ... ... орыс ... аударылған,
нотариалды куәландырылған тізілім көшірмесі немесе басқа құжат ұсынады);
18) ... ... ... егер өз ... үлгі ... ... асырмайтын болса, жарғы, тіркеу үшін алым төленгені туралы
түбіртек немесе төлем ... ... ... ... бар серіктестік: егер өз қызметін үлгі жарғы
негізінде жүзеге асырмайтын болса, жарғы; тіркеу үшін алым ... ... ... ... тапсырмасының көшірмесі (мына жағдайда, егер
серіктестік құрылтайшылары өз ... ... үлгі ... жүзеге асыру жөнінде шешім қабылдаған болса, серіктестікті
мемлекеттік тіркеу кезінде жарғыны ... ... ... Осы ... ... ... қол қоюды, қолдардың растығы ... ... ... құру туралы меншік иесі ... ... ... шарт ... ... да ... ... бірден көп болған
жағдайда); тұрған жерін растайтын ... ... үшін алым ... туралы
түбіртек немесе төлем тапсырмасының көшірмесі.
Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу құжаттар ... ... ... күн ... ... – 10 күн) ... жүргізілуі керек.
Заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеуден, егер заңды тұлға құрудың ... ... ... ... оның ... құжаттары Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес келмеген ... ...... ... алымдар және бюджетке төленетін басқа ... ... ... ... ... ... Республикасының заңдарында
көзделген ретте монополияға қарсы орган келіспеген ... ... Бұл ... ... ... ... ... жатпайды.
Ұсынылған қажетті құжаттардың Қазақстан Республикасы заңдарына
сәйкестігін ... ... ... тіркелуші орган жаңадан құрылған
заңды тұлғаға мемлекеттік тіркеу туралы куәлік береді.
Азаматтық Кодекстің 42 бабы 6 ... ... ... ... капиталының мөлшері азайғанда; ... ... ... ... сандары өзгергенде (жүз және одан да
көп қатысушысы бар шаруашылық серіктестіктерін ... ... ... тұлғаны қайта тіркеу дегеніміз – тіркеуден өткен заңды тұлғаны
әрекет етуші заң актілерінің талаптарына сай келтіру.
Заң актілерінде көзделген ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген заңдарға сәйкес өтініш беруге міндетті. ... ... ... мынадай құжаттар табыс етіледі: заңды тұлғаның мөрі
басылған құрылтай құжаттарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу ... ... ... не ... ... заң ... көзделген
жағдайларда нотариат тәртібімен куәландырылған өзгерістер ... ... ... ... мемлекеттік тіркегені үшін бюджетке
алым төлегенін ... ... ... ... ... да құжаттар талап етілуі мүмкін. Соңға
заңнамадағы өзгерістерге ... ... жүз және одан да ... қоғамнан қайта құрылған жауапкершілігі шектеулі серіктестікті
мемлекеттік ... ... ... тіркеу туралы шешім ... ... ... ... ... адам қол ... серіктестікті
құру туралы өтініш; серіктестіктің жарғысы; қайта тіркеу туралы шешім
қабылдаған ... ... ... ... ... адам қол ... ... тізіліміндегі деректер негізінде жасалған серіктестікке
қатысушылар тізімі табыс етілуге тиіс.
Нарық жағдайына көшу барысында ... бір ... ... ... ... ... өркендеп жатады. Осы жағдайларда заңды
тұлғалардың қайта құрылуы, яғни біруінің тоқтатылып, ... ... ... айналды.
Кәсіпкерлер өздерінің капитал салымдарын қорғауына мұршасы келгенше
көбейтуге ... ... ... ... жатқан заңды тұлғаларды
түрлендіру туралы ... ... ... ... мемлекетімізде
қолданыстағы корпоративтік заңдар осындай ... ... ... жоспарларды нақты тиімділікпен жүзеге асыруға мүмкіндік
береді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 45 бабының 2 ... ... ... қайта құру ерікті түрде немесе ықтиярсыз жүргізілуі
мүмкін. Заңды тұлғаны ерікті қайта құру оның мүлкінің ... ... ... сай ... құруға өкілеттілігі бар заңды тұлға
органының шешімі бойынша жүзеге асады. ... ... ... құру ... ... осы ... ... органымен, яғни қатысушылардың жалпы
жиналысымен қабылданады. Мысалы, АК-тің 93 ... 1 ... ... ... ... ... ... бойынша қайта құрылуы
мүмкін.
Заңды тұлғалардың ықтиярсыз, яғни ... тыс ... ... ... ... ... сот органының шешімі бойынша жол
беріледі. «Қазақстан Республикасындағы банк және ... ... ... ... ... ... коммерциялық банк мәжбүрлі түрде Ұлттық Банк
шешімінің негізінде қайта ... ... ... ... ... ... ... Банк рұқсатымен акционерлердің жалпы жиналысы ... жол ... ... ... ... ... ... шығару және өзгерту
нысанында жүзеге асырылуы мүмкін.
Егер заңды тұлғаның мүлкін меншіктенуші, ол уәкілдік берген ... ... ... ... ... ... қайта құруға
уәкілдік берілген органы заңды тұлғаны қайта құруды сот органының шешімінде
белгіленген мерзімде жүзеге асырмаса, сот ... ... ... және оған осы ... тұлғаны қайта құруды жүзеге асыруды
тапсырады. Басқарушы тағайындалған кезден бастап заңды ... ... ... ... соған ауысады. Басқарушы сотта заңды тұлғаның
атынан ... ... бөлу ... ... және оны ... ... ... нәтижесінде туындайтын құрылтай құжаттарымен бірге соттың бекітуіне
береді. Аталған құжаттарды соттың бекітуі ... ... ... ... ... ... үшін негіз болады (АК-тің 45 бабы 3 тармағы).
Заңды тұлғаны қайта құру (қосу, біріктіру, бөлу, ... ... оның ... ... ... ... иесі ... берген
органның, құрылтайшылардың (қатысушылардың) шешімі бойынша, сондай-ақ заңды
тұлғаның құрылтай құжаттарында уәкілдік берілген органның ... ... заң ... ... ... сот органдарының шешімі ... ... ... ... ... да ... ... мүмкін.
Қосу барысында бір немесе бірнеше заңды тұлғалар таратылып, ... ... ... ... ... ... мен ... заңды тұлғаның іріленуі жүзеге асады.
Біріктіру барысында бір ... ... ... бір ... ... ... ... тұлға таратылып, оның базасында екі және одан ... ... ... ... ... ... бір заңды тұлғаның құрамынан бір немесе бірнеше
заңды тұлғалар бөлініп ... Бұл ... ... ... ... ... ал ... шыққан (жаңадан пайда болған) заңды тұлғалар
мемлекеттік тіркеуден өтеді.
Өзгеру ... ... ... ... түрін (ұйымдастыру-құқықтық
нысаны) өзгертеді.
Заңды тұлғалардың ... ... ... екі ... (өткізу актісі
және бөлу балансы) атқаратын рөлі ерекше.
Жоғарыда айтып кеткендей, ... ... ... тұлғаның
мүліктік құқықтары мен міндеттемелері жаңадан пайда болған заңды ... ... және ... ... ... ... ... және
бөлініп шыққан кезде бөлу балансына сәйкес көшеді.
Өткізу актісін де, бөлу балансын да заңды тұлға мүлкінің меншік ... ... ... ... құру ... шешім қабылдаған орган бекітеді.
Жаңадан пайда болған ... ... ... немесе заңды тұлғалардың
құрылтай құжаттарына өзгерістер енгізу үшін өткізу актісі мен бөлу балансы
құрылтай құжаттарымен қоса ... ... ... ... ... осы
екі құжатты ұсыну қайта құрылуға жататын заңды тұлғалар несие берушілерінің
мүдделерін ... үшін ... ... актісін немесе бөліну балансын
тапсырмау жаңадан пайда болған заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеуден бас
тартуға әкеп ... ... ... ... – заңды тұлғаны мемлекеттік регистрден
алу арқылы оның құқық және әрекет қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... ... тұлғаны тарату туралы шешім
қабылдағаннан кейін Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тарату
тәртібінің ... ... Егер ... барысында таратудың
белгіленген тәртібінің сақталуын тексереді. Егер тексеру ... ... ... ... анықталмаса, тіркеуші орган
10 күн ішінде заңды тұлға қызметінің тоқтатылғандығын тіркейді.
Таратуды тіркеу үшін ... ... ... ... ... ... ... тіркеу туралы арыз (мемлекеттік үлес қатысы
бар ұйымдар реестр ұстаушының белгісі соғылған арызы); заңды тұлғаны тарату
туралы ... ... ... ... ... ... ... меншік иесі
және т.б.); құрылтай құжаттары мен статистикалық карточканың түпнұсқалары;
заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеуі немесе қайта тіркеуі ... ... ... ... үшін ... ... ... түбіртек немесе
төлем тапсырмасының көшірмесі; заңды тұлғаны ... және ... ... ... ... мен ... ... деректердің жарияланғанын
растайтын құжат («Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеудің Ережесі туралы» ҚР
Әділет министрлігі тіркеу қызметі комитетінің 1999 жылғы 23 ...... 9 ... ... ... ... және ... тәртіппен таратылуы мүмкін.
Ерікті тәртіпте таратылуына кез келген негіз ықпал етеді ... ... ... немесе меншік иесі уәкілдік берген органның шешімі
негізінде, құрылтай құжаттары бойынша тарату ... ... ... ... заңды тұлға органының шешімі негізінде).
Ықтиярсыз таратылу соттың шешімі бойынша жүзеге асады.
Соттың шешімі бойынша заңды тұлға:
1) банкрот болған;
2) заңды ... құру ... ... түзетуге келмейтін сипатта
бұзылуына жол берілуіне байланысты оны тіркеу жарамсыз деп танылған;
3) ... ... ... ... ... келетін қызмет ұдайы
жүзеге асырылған;
4) тиісті рұқсат алынбаған (лицензиясыз) қызметті, не заң құжатында
тыйым ... ... ... ... не, ... ... ... рет
немесе өрескел бұза отырып жүргізген жағдайларда;
5) заң құжаттарында көзделген басқа да жағдайларда таратылуы ... ... ... ... ... ... ... тұлғаны тарату жөніндегі талаптың сотқа беруін көздейді.
Заңды тұлғаның таратылуы заңды тұлғаның ... ... ... тұлғаны тарату туралы шешім қабылдаған орган құрған турату ... ... ... ... құрылған сәттен бастап заңды тұлға мүлкін
және істерін басқару жөніндегі өкілеттілік соған ауысады. Тарату ... ... ... ... ... ... талаптарын мәлімдеу
тәртібі мен ... ... ... ... ... ... ресми
баспасөз басылымдарына жариялайды. Талаптарды мәлімдеу мерзімі тарату
туралы жарияланған ... ... екі ... кем ... ... ... ... кодексінің 51 бабына сәйкес, заңды
тұлға таратылған ... оның ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте – таратылған заңды тұлға өміріне немесе деңсаулығына
залал ... үшін ... ... ... ... ... ... капиталға айналдыру жолымен қанағаттандырылады;
2) екінші кезекте - несие берушілердің қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... етілген
міндеттемелері жөніндегі талаптары қанағаттандырылады;
3) ... ...... шарты бойынша жұмыс істейтін ... ақы ... және ... шарттар бойынша сыйақылар төлеу жөніндегі
есеп айырысу жүргізіледі;
4) төртінші кезекте – бюджетке және ... тыс ... ... ... ... өтеледі;
5) бесінші кезекте – заң құжаттарына сәйкес басқа да несие ... ... ... ... ... оның таратылуына негіз болған ретте, оның
таратылу тәртібі өзгешелеу болып келеді.
Әлемдік тәжірибеде банкроттық туралы заңнама екі түбегейлі ... ... ... дамыды. Бірінші, ... ... ... ... ... әдісі және борышқорды (банкротты) тарату
ретінде қарастырған британдық үлгі ... ... ... ... ... ... қайта өңдеуге, оның төлеу қабілеттілігін ... ... ... ... сай келеді.
Қазіргі таңда нарықтық экономикалы елдердің даму жағдайында аталған
екі үлгінің жақындасу теңденциясы байқалады.[20.28б]
Капиталды және өндірісті ... және ... ... ... бір ... құрылуына әкелмейді. Аталған әрекеттердің кері
жағы негізінен біршама ... және орта ... ... күйреуі болып
саналады. Батыс құқығы бойынша тұлғалардың қарызды міндеттемелерді орындау
қабілетсіздігі ... ... ... олар ... ... ... Дәрменсіздік туралы соттың шешімі шыққан сәтте ... ... олар ... ... ... ... ... бөлу үшін
қажетті құқықтарға ие болып, шектеулі құқық қабілеттілікпен әрекет ... ... ... жеке ... ... ... ... дәрменсіз деп танылуы мүмкін емес (Англия). ... ... деп ... ... да ... ... заңнамаларына назар аударсақ, заңды тұлға
ауқатсыздығы оның басшыларының кінәлі ... ... ... немесе
заңды тұлға басқа бір жеке, не заңды тұлғаның әрекеттеріне таса ретінде
қолданылса, заңнама, кейбір ... ... сот ... ... ... ... панасымен әрекет еткен қатысушыларына жүктейді. Мысалы, 1985
жылғы 25 қаңтардағы ... ... ... ... және соттық тарату
туралы француздық Заңға сәйкес, сот ... ... ... ... ... ... ... өзі заңды тұлғаны ... ... ... және ... ... ... құқылы болып
келеді.[20.28б]
1997 жылы қабылданған «Банкроттық туралы» ... Заңы ... ... деп ... және оны ... ... ... тыс тарату
рәсімінің шарттар мен тәртібін белгілейді. Осы ... 2 ... ... ... ... ... мен ... басқа, заңды тұлғалардың
банкроттығы туралы істерге қолданылады. Банкроттық екі ... ... ... және ... ... берген өтініші негізінде жүзеге асса, ... ... ... ... мәжбүр ету тәртібімен банкрот несие
берушінің, не заң ... ... ... ... да адамдардың
сотқа өтініш беруі негізінде ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Оған борышкердің – заңды тұлғаның ... қол ... ... өзін ... деп тану туралы өтінішіне:
борышкер мемлекеттік бажды төлеуді кейінге қалдыру туралы ... ... ... ... ... мен ... ... мемлекетік бажды
төлегендігін; берешек болуын, сондай-ақ несие берушілердің талаптарын
борышкердің ... ... ... ... ... ... ... құжаттар қоса тіркеледі. Бұл тізімге ... ... ... ... қоса ... ... ... туралы
Заңда несие берушінің өтінішіне қойылатын талаптар да көрсетілген.
Істі алдын ала дайындау аяқталғаннан кейін, бірақ іс қозғалғаннан ... ... ... ... ... іс ... ... тағайындалуға
тиіс, ол туралы сот ұйғарым шығарды. Банкроттық ... іс ... ... ... ... екі ... ... мерзімде сот отырысында қаралуға
тиіс («Банкроттық туралы» ҚР ... 34 ... ... таратылуы жөнінде мемлекеттік регистрге тиісті жазба
жасалғаннан кейін оның таратылуы аяқталады.
1.3 Заңды тұлға түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық
және коммерциялық емес болып екі түрге ... ... ... деп ... ... пайда табу болып табылатын, кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын ұйымды айтамыз. Коммерциялық ұйым ... ... ... ... ... ... ... акционерлік
қоғам, өндірістік кооператив нысандарында құрылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... табу болып саналмайтын және
өздерінің табысын қатысушылар арасында бөлмейтін ұйым танылады. Кәсіпкерлік
қызметті олар ... ... ... ... ... асыра алады.
«Коммерциялық емес ұйымдар туралы» ҚР-ның Заңы бойынша коммерциялық ... ... ... ... ... байқаймыз: мысалы,
коммерциялық емес акционерлік қоғам нысанында зейнеткерлік қор, қор биржасы
құрылуы мүмкін.
Тәжірибе ... ... және ... емес ... ... ... ... Ю.Г. Басин өзінің ... ... ... себеп
болып, біріншіден, коммерциялық заңды тұлғалардың құрылғаннан кейін әсіресе
бірінші жылдары ... ... ... ... дамытуға,
технологияны жетілдіруге және т.б. мақсаттарға жұмсауы; екіншіден, кейбір
коммерциялық емес заңды тұлғалардың белсенді ... ... ... ... ... саналады деп жазған.
Сондай-ақ, заңды тұлғаларды екі түрге ... ең ... ... арасында табыстың бөлінуінде екендігін атай отырады. Егер де
заңды тұлға заң ... ... ... ... ... арасында
табысты бөлуге құқылы болса, кезекті дивиденттердің төленетіндігіне немесе
төленбейтіндігіне қарамастан коммерциялық болып танылуы тиіс. Заңды ... ... ... ... ... сәйкес дивиденттер төлеуін
құқылы болмаған жағдайда коммерциялық емес ... ... ... ... ... табысы, егер ол болған ретте, жарғылық ... ... ... ... ... негізделетін меншік нысанына байланысты заңды
тұлғалар мемлекеттік және мемлекеттік емес болып ... ... ... ретінде мүлік үлестерге немесе акцияларға бөлінбейтін және
меншік құқығы бойынша біртұтас мемлекетке ... ұйым ... ... ... ... ... емеске жатады.
Алайда ҚР АК 34 бабы 1 тармағы біздіңше, өзінің құқықтық мазмұны
тұрғысынан коммерциялық ... ... ... емес ... тұлғадан
ажыратуға айқын әрі жеткілікті негіз бермейді. Біріншіден, аталған
нормадағы сөз ... тек ... қана ... ... қателік те бар.
Мәселен мұндағы коммерциялық ұйымға қатысты берілген анықтамада ... ... ... ... ... ... ... (коммерциялық
ұйым)...» деп көрсетілген. Бұл норма коммерциялық заңды тұлғаға тән ... ... ... ... ... ... ... негізге алуы
көп күмән туғызады, себебі, «Табыс келтіруді көздеу, - деп ... - тек ... ... тән ... ... ... бірге
коммерциялық емес ұйымдарға да тән белгі.[16.19б] Мысалы коммерциялық емес
ұйым өзінің жарғылық мақсаттарын жүзеге ... ... ... ... ... ал бұл «табыс келтіруді көздеу» қызметінің негізгі мақсаты
болып табылатын коммерциялық ұйым көздейтін мақсаттан ешбір өзгеше мәнге ... ... ... отырған нормада коммерциялық ұйым үшін «алған
таза табысын қатысушыларына үлестіру» жайы тікелей қарастырылмаған.
Осыған байланысты Б.Жүсіпов пен М. Уақпаев коммерциялық емес ... ... ... «... өз ... мақсаты ретінде табыс
табуды көздемейтін және алған таза табысын қатысушыларына үлестірмей, оны
коммерциялық емес мақсаттарға ... ... ... ... емес ұйым
болып табылады».[14.17б]
Ал Ю.Басин, егер ... ... заң ... ... ... құжаттарына
сәйкес тапқан табысын өз қатысушыларының арасында бөлетін болса (дивиденд
төлесе), ... ... ... төлемдерді төлеуіне немесе төлемеуіне
қарамастан, коммерциялық емес ұйымдар болып танылуы тиіс. Егер ... ... ... ... ... ... сәйкес өз қатушыларына дивиденд
төлеуге құқылы болмаса, мұндай ... ... емес ... ... ... Ал бұл ... ... тұлғаның барлық тапқан табысын жарғылық
мақсаттарға қол ... ... тиіс деп ... И. ... заңды тұлғаларды жіктеуге байланысты өз
қызметінің негізгі мақсаты ретінде табыс ... ... ... ... ... ... жатқызу туралы ... ... оның бұл ... ... деп сын айтқан И.
Жанайдаров мекемелерді мысал ретінде келтіріп, ҚР Ұлттық Банкі, Парламент
немесе министрліктерді ... ... ... ... жария сипатта
болатындығын негізге алып, аталған құрылымдарды И.Грешников ... ... ... ... ... ... болатын.
Коммерциялық заңды тұлғалардың құқық қабілеттігі Қазақстанда ... ... бұл ... ... кәсіпорындарды қоспағанда,
АК 35 бабына сәйкес заң актілерінде және құрылтай ... ... кез ... ... ... ... ... құқылы.[22.332б]
О.Кашковский, мәселен кәсіпкерлік қызмет пен ұйым қызметінің негізгі
мақсаты ... ... ... ... ... емес ұйымнан
ажыратуға жарамайды деп санайды. «Біріншіден, - деп ... ... ... пайдалы әрекет пен кәсіпкерлік қызметтің өзара сәйкес келіп,
оларды бір – ... ... ... болмайтындай жағдай туындауы мүмкін.
Егер табыс келтіру қажеттілігі туындаған болса, сондай-ақ ұйым үшін ... ... көзі ... ... ... ... ... жүзеге асыру
кезінде коммерциялық емес ұйымға мұндай қызметті жүзеге асыруға ... ... ... жоқ. ... пайдалы мақсаттарға жетудің тәсілдерін
таңдау ол ұйым құрылтайшыларының және ... ... ... ... ұйым ... ... ... немесе негізгі емес екендігін
анықтауға мүмкіндік беретін критерийлерді таңдап ... өзі ... ... оларды іс жүзінде бақылап отыру одан да күрделі».[15.26б]
М.Брагинскийдің пікірінше, коммерциялық емес ... ... ... үшін ... ... екі ... сақталуға тиіс.
Біріншіден, ұйымның қызметі ... ... ... ... ... ... екіншіден, өзінің сипаты бойынша ол ... ... ... ... ... ... шетел заңды тұлғасы деген түсінік ... ... тыс ... ... ... ... құрылған заңды тұлғаларды (компанияларды, фирмаларды, кәсіпорындарды
және т.б.) шетелдік ұйымдар деп түсінген жөн.
Заңды ... ... ... еншілес және тәуелді ... ... ... жарғылық капиталының) басым бөлігін
басқа заңды тұлға қалыптастырған не олардың арасында жасалған шартқа сәйкес
(не өзгедей түрде) негізгі ұйым осы ... ... ... айқындай
алатын заңды тұлға еншілес ұйым болып табылады (АК-тің 94 бабы 1 тармағы).
Еншілес мемлекеттік кәсіпорын ... өз ... ... ... ... ... заңды тұлға танылады.
Егер акционерлік қоғамның дауыс беруші акцияларының жиырма проценттен
астамы, басқа (қатысушы, басымырақ) заңды тұлғанікі ... ол ... ... ... ... 95 бабы ... тұлғалар және оның ... ... ... ... ... ... тұлғаларды топтарға бөліп
ажыратуға болады.
Шаруашылық серіктестік.
Жарғылық ... ... ... салымдарына
(үлесіне) бөлінген, өз ... ... ... ... ... деп
есептелетін және заңды тұлға болып табылатын коммерциялық ұйым шаруашылық
серіктестігі болып ... ... ... толық серіктестік,
жауапкершілігі шектеулі серіктестік, ... ... және ... бар серіктестік нысандарында құрылуы мүмкін.
Шаруашылық серіктестік нысандары
|Толық серіктестік |Тек қана жеке ... екеу |
| ... | |
| ... ... (тек ... ... ... серіктестігі |жеке тұлғалар); ... ... |
| ... ... және|кемінде бір толық |
| ... ... ... және бір |
| | ... |
| ... және ... | |
| ... ЖШС жалғыз| ... ... ... бір ... ... дейін |
|шектеулі серіктестік |адам-нан тұратын | |
| ... ... | |
| ... бола | |
| ... | |
| ... және ... | |
| ... ҚЖС ... ... ... ... бір|1-ден шексізге дейін |
|жауапкершілігі бар |адам-нан тұратын | ... ... ... | |
| ... бола | |
| ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... қызметі 1995 жылы 2 мамырда қабылданған Қазақстан
Республикасының «Шаруашылық серіктестіктер туралы», 1998 жылы 28 сәуірде
қабылданған ... ... және ... ... ... ... ... реттеледі.
Шаруашылық серіктестігінің мүлкі Шаруашылық серіктестігінің мүлкін
негізгі қорлары мен айналым қаражаты, сондай-ақ ... ... құны ... ... да ... құрайды.
Серіктестік мүлкін құрайтын көздер: 1) қатысушылардың жарғылық
капиталға салымдары; 2) оның ... ... ... 3) заң ... ... өзге де ... болып табылады.
Шаруашылық серіктестігінің жарғылық капитал Шаруашылық
серіктестігінің жарғылық капиталын оған ... ... ... серіктестіктің жарғылық капиталына салым ақша, бағалы
қағаздар, заттар, мүліктік құқықтар, оның ... жер ... ... ... ... ... ... және өзге де мүлік болуы
мүмкін.
Жеке мүліктік емес құқықтар және өзге де материалдық емес ... ... ... жол ... ... ... ... заттай нысандағы
немесе мүліктік құқықтар ... ... ... құрылтайшылардың
келісімі бойынша немесе серіктестіктің барлық қатысушыларының ... ... ... ... ... бағаланады. Егер мұндай салымның
құны жиырма мың айлық есептік көрсеткіш мөлшеріндегі балама ... ... оны ... ... ... ... ... шаруашылық серіктестігінің мүлкіндегі үлесі ... ... ... ... ... ... ... салымына сай болады.
Қатысушылардың шаруашылық серіктестігінің мүлкіндегі үлесі процент
түрінде, есептеледі.
. Шаруашылық серіктестігін басқару Шаруашылық серіктестігінің жоғары ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Шаруашылық серіктестігінде оның қызметіне ағымдағы басшылықты жүзеге
асыратын және оған ... ... ... есеп ... ... ... және (жеке-дара) орган құрылады.
Жеке-дара басқару органы оның қатысушылары арасынан сайланбауы мүмкін.
Тәжірибе ... ... ... ... ... ... ішінде
шаруашылық серіктестік ұйымдық-құқықтық нысанында заңды тұлға құру жиірек
кездеседі. Оған дәлел, ... ... ... ... мемлекеттік
тіркеуден 2001 жылы – 1696 жауапкершілігі шектеулі серіктестік, ... ... 31 ... ... 68 мемлекеттік кәсіпорын; 2002
жылы – 790 жауапкершілігі шектеулі ... 10 ... ... 8
өндірістік кооперативтік және 24 мемлекеттік кәсіпорын өткен екен. Екі
жылда да тіркелген жауапкершілігі ... ... (ЖШС) саны ... ... қарағанда басымырақ.
Ал сенім және қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... ұйым құру ... тапқырлықты талап етеді.
Серіктестіктің жекелеген түрлеріне келетін болсақ, толық серіктестік
болып ... ... ... ... ... қатысушылары
серіктестіктің міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлкімен ортақ
жауапкершілікте болатын серіктестік ... ... ... ... - ... ... билік
ету, басқару) деп серіктестіктің міндеттемелері бойынша өзінің ... ... ... қосымша жауап беретін бір немесе одан
да көп қатысушылармен қатар, серіктестіктің (салымшылардың) мүлкін ... ... ... ... бір ... одан да ... да ... және ... ... ... ... қатыспайтын серіктестікті айтамыз.
Бір немесе бірнеше адам құрған, ... ... ... ... мөлшерде үлеске бөлінген серіктестік
жауапкершілігі шектеулі серіктестік деп ... ... ... ... оның ... бойынша жауап бермейді және
серіктестіктің ... ... ... өздерінің қосқан
салымдарының құны шегінде тәуекел етеді.
Осы заңды тұлғаның қызметін реттеуге ... ... ... бірі болып «Жауапкершілігі шектеулі қоғамдар туралы» 1892 ... ... ... Заң ... ... ... ... бұл
түрі Австрияда, Ресейде жарық көрді.
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік дегеніміз ... ... ... ... жарғылық капиталға
салымдарымен жауап беретін, ал бұл ... ... ... ... ... ... оған өздері еселенген мөлшерде енгізген салымдар
арқылы жауап беретін серіктестік.
Заңнама шаруашылық серіктестікке белгілі бір ... ... ... әр ... ең ... мөлшерді бекітіп
беретін (жарғылық капитал мөлшеріне, оны қалыптастыру және өзгерту тәртібі
мен мерзіміне)
Азаматтар ғана ... ... ... және сенім
серіктестігіндегі ... ... бола ... ... мен ... және сот билігі органдарынан басқа заңды тұлғалар жауапкершілігі
шектеулі серіктестікке, қосымша жауапкершілігі бар серіктестікке ... ... ... ... бола ... Заң ... ... үшін арнайы құрылған атқарушы қызмет ... ... ... бола алатын жағдайлар көзделуі мүмкін.
Шаруашылық серіктестіктің құрылтай құжаттарын нотариат куәландыруы
тиіс. АК-тің 41 бабының 4 және 5 ... ... ... қоса
әрбір қатысушының үлес мөлшері туралы; ... ... ... ... ... ... ... мерзімі және тәртібі туралы;
серіктестіктің жарғылық капиталына салым салу ... ... ... ... ... туралы ережелер; сондай-ақ заң
құжаттарында көзделген өзге де мәліметтер болуға тиіс.
АК-тің 41 ... 5 ... ... ... ... ... ... көрсетілуі тиіс:
1) толық серіктестіктің атауында барлық қатысушылардың есімі, сондай-
ақ ... ... ... ... не болмаса «және компания» ... ... бір ... ... ... ... сондай-ақ «толық
серіктестік» деген сөздер;
2) сенім серіктестігінің атауында толық серіктестіктердің ... ... ... ... ... ... немесе «және компания»
деген сөздер қосылған кемінде бір толық серіктестің есімі, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... фирмалық атауында
серіктестік атауы, сондай-ақ ... ... ... ... ... «ЖШС» деген аббревиатура;
4) қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... «қосымша жауапкершілігі бар серіктестік» деген сөздер немесе «ҚЖС»
деген ... ... ... ... ... ... шектеулі серіктестіктің фирмалық атауында ... қай ... ... қосып көрсетілуі мүмкі.
Шаруашылық серіктестіктің құрылтай шарты мен ... ... ... ... егер олар ... ішкі ... қатысты болса,
құрылтай шартының;
2) егер олардың қолданылуы заңды тұлғаның үшінші ... ... ... жарғының ережелері қолданылуға тиіс.
«Бейкер және Макензи» фирмасының заңгері өз мақаласында жауапкершілігі
шектеулі серіктестікті құру туралы құрылтай шартымен жай серіктестік ... ... оның ... мен ... ... ... Бұл
салыстырудың түбінде кәсіпкерлердің азаматтық-құықтық ... осы екі шарт ... ... ... ... ... автор екі шарттың ұқсастығына келесі аспектілерді жатқызады:
Біріншіден, ЖШС қатысушылары белгілі бір ... жеті үшін (ЖШС ... ... ... міндеттенеді. Бірлескен қызмет туралы шарт бойынша да
тараптар мақсатқа қол жеткізу үшін бірлесіп әрекет жасауға міндеттенеді.
Екіншіден, құрылтай шартына екі, одан да көп ... ... Бұл жай ... шартына тән.
Үшіншіден, жай серіктестік шарты сияқты ЖШС-тің құрылтай шарты да
консенсуалды болып келеді.
Төртіншіден, екі ... да ... бір ... ... мүдделерінің жалпылығы тән. Жай ... ... ... ... ... келетін өзге ... ... ... Жай серіктестік шартында бұл мүдделер
тепе-тең.
Бесіншіден, құрылтай шарты және жай серіктестік шарты үшін ... ... ... жеке ... ... жалпы болып
табылатындығы. Сондықтан, екі шартта фидуциарлық ... ... ... ... ... ... көруге болады:
Біріншіден, жай серіктестік шарты заңды тұлға құрмай тараптардың
құқықтары мен міндеттерінің жүзеге асуын көздейді, ал ЖШС ... ... мен ... болып жаңа құқық субьектісін – заңды тұлғаны құру
танылады.
Екіншіден, аталған екі шарт тоқтатылу ... ... ... ... жай ... ... ... міндеттемелердің
тоқтатылуының кейбір негіздері қолданылмайды ... ... ... және ... қатысушылардың жауапкершілік сипаты шарттың екі түрінде де
өзгеше. Жай ... ... ... ... ... ... ынтымақты, ал құрылтай шартының ... ... ... ... жарғылық капиталына енгізген ... ... ... ... ... шартының негізінде қатысушылар, қатысушылар және
серіктестік арасында міндеттемелік ... ... ... Бірлескен
қызмет туралы шарттан керісінше заттық құқықтық қатынас туындайды.
Сонымен, ЖШС-тің құрылтай ... мен жай ... ... ... ... болғанымен, оларды ажырататын елеулі айырмашылықтар ... ... ... жарғылық капитал құруда оның
мөлшері ... ... ... үлес қосқан сәтте Қазақстан
Республикасында ... ... ... ... жиырма бес есе
мөлшеріне кем болмауы керек. Сенім серіктестігінің ... ... ... мен ... ... ... және ... капиталға
салым салған сәтте Қазақстан Республикасында заңмен белгіленген елу есепті
көрсеткіш ... кем ... ... ... ... ... ... бастапқы мөлшері құрылтайшылар
салымдарының сомасына тең болады және ... ... ... ... ... ... күнгі айлық жүз есептік көрсеткіштің мөлшеріне бара-
бар сомадан кем болмауы керек. Жыл сайын айлық есептік көрсеткіш ... ... ... Қазақстан Республикасының «Республикалық бюджет
туралы» Заңына баса назар аударып отырылуы қажет.
Акционерлік қоғам.
1998 жылғы 10 шілдеде қабылданған ... ... ... ... корпоративтік заңнамасының дамуына зор үлес қосты. Дегенмен
өмір бір орында тұрмайды. 1998 ... ... ... ... ... ... талаптарына сай болмай қалып, 2003 жылдың 13 ... ... ... ... ... қызмет ету, қайта
ұйымдастырылу және ... ... ... құқықтары мен
міндеттерін, сондай-ақ олардың құқықтары мен мүдделерін қорғау жөніндегі
шараларды; ... ... ... ... құрылу және жұмыс
істеу тәртібін; оның ... ... ... ... ... жауапкершілігін белгілейтін жаңа Заң жарыққа шықты.
Акционерлік қоғам дегеніміз өзінің қызметін жүзеге асыру үшін қаражат
тарту мақсатында акциялар шығаратын ... ... ... ... ... өз
акционерлерінің мүлкінен оқшауланған мүлікті ... және ... ... жауап бермейді. Қоғам өз міндеттемелері бойынша
өзіне ... ... ... жауапты болады.
Халықтық акционерлік қоғам Өз капиталының мөлшері тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы ҚР ... ... ... ... ... 1000000 ... ... болатын, акционерлерінің
саны бес жүз және одан да көп ... ... ... ... деп
танылады.
Қоғам:
1) ол таратылған немесе қайта ұйымдастырылған (қоғамға басқа ... және одан бір ... ... жаңа ... бөліп шығарылған
жағдайларды қоспағанда);
2) өз капиталының мөлшері он екі айдан ... ... ... ... ... ... ... туралы ҚР заңында белгіленген айлық
есептік көрсеткіштің 1000000 еселенген ... ... ... дейін
азайған;
3) акционерлер саны алты ай ішінде бес жүзден төмен азайып кеткен ... ... ... ҚР ... ... атқарушы органдарды, сондай-
ақ ҚP ¥лттық Банкін қоспағанда, ҚР ... ... мен ... ... ... немесе акционерлері бола алмайды.
Мемлекеттік кәсіпорын осы кәсіпорынға қатысты ... иесі ... ... ... функциясын жүзеге асыратын ... ... ғана ... ... болуға және оның акцияларын
сатып алуға құқылы.
Қоғамның құрылтайшысы жалғыз тұлға болуы ... ... ... ... ... және ол мемлекеттік тіркелгенге
дейін туындаған шығыстарды төлеу жөнінде ортақ ... ... өз ... ... ... ... ... бір құрылтайшы құрған жағдайда қоғамды құру туралы шешімдерді тұлға
жеке-дара қабылдайды.
Құрылтай шартында не жалғыз ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер. 2)
қоғамның құрылуы туралы жазба, ... ... және ... ... оның ... ... 3) құрылтайшылар (жалғыз құрылтайшы)
төлейтін жарғылық капиталдың мөлшері, сондай-ақ оны төлеудің мерзімдері ... 4) ... ... ... тіркеуден өткізгеннен кейін
қоғамның құрылтайшылар арасында орналастырылатын (жалғыз құрылтайшы сатып
алатын) жарияланған акцияларының саны, түрлері және ... ... 5) ... ... мен ... және ... ... шығыстарды бөлу, сондай-ақ құрылтайшылардың ... ... ... ... ... өзге де ... 6) ... құру және
мемлекеттік тіркеу процесінде оның ... ... ... өкілеттіктерін белгілеу; 7) қоғам құрылтайшыларының кейінгі
жиналыстарын шақыру мен ... ... ... ... ... кейінгі қүрылтай жиналыстарындағы дауыс саны; 8) қоғамның
жарғысын бекіту туралы жазба; 9) құрылтай шартына ... ... ... ... бойынша;
Корпоративтік жинақтаушы зейнетақы қорларының акционерлері аталған
қорлардың міндеттемелері бойынша зейнетақымен қамсыздандыру туралы заңдарда
белгіленген ... пен ... ... ... ... ... акцияларын бір акционер ... ... ... қоғам бір адамнан құрылуы немесе бір адамнан тұруы мүмкін.
Егер акционерлік ... ... жаңа ... ... ... ... ... да бағалы қағаздар шығаратын ниеті ... ... ... ... алу ... ... яғни
оларға қолындағы акцияларға сәйкес бірдей жағдай ұсынуға міндетті.
Қазақстан Республикасында акционерлік қоғамның екі үлгісі бар, яғни ... және ... ... ... ... өз ... акционерлердің жалпы
жиналысының шешімі бойынша және заң ... ... ... ... алады.
Мәселен, егер жабық қоғам акционерлерінің саны 100-ден асса, ол ... ашық етіп ... ... ... қабылдау үшін келесі үш айдың ішінде
акционерлердің жалпы жиналысын өткізуге міндетті.
Қоғамның фирмалық атауы болады, онда қоғамның атауы, сондай-ақ қоғамның
үлгісіне қарай ... ... ... ... ... ... қоғам"
деген сөздер, немесе тиісінше "ААҚ" және "ЖАҚ" аббревиатурасы болуға тиіс.
Қоғам осындай фирмалық атау мен мемлекеттік ... ... тек өз ... ... ... ... өзге
адамдар тобы арасында орналастырылған акционерлік қоғам жабық акционерлік
қоғам болып ... ... ... заңы акционерлік қоғамдар
органдарының үш буынды құрылымын анықтайды: акционерлердің ... ... ... ... ... ... ... қоғамды басқару жүйесінде негізгі бір
орган болып танылады. Акционерлік қоғамда басқару ... ... деп атау ... осы ... ... ... ... қызметінің
мәнін ашпайды деген оймен, Ф.К. ... ... ... ... ... ... совет") деп өзгертуді жөн деп
есептейді.[24.113б] Ресейлік заңнамада "директорлар кеңесі" және ... ... ... де ... ... ... ... екендігі белгіленгенімен, Д.А. Макаров екі түсініктің
арасындағы айырмашылықты ... ... ... ... құрылымында
аталған органның алатын орнына ... заң ... екі ... ... мүмкіндік беретінін атап көрсетеді.[21.49б] Егер қоғам
қайта ұйымдастырылған жағдайда өз ... ... оның ... ... ... акцияларының Қазақстан Республикасының
заңдарында белгіленген тәртіппен күші жойылуға тиіс.
Өндірістік кооператив.
Азаматтардың бірлескен кәсіпкерлік ... үшін ... ... олардың
жеке еңбегімен қатысуына және мүшелерінің мүліктік жарналарын (пайдаларын)
біріктіруіне негізделген ерікті бірлестігі өндірістік ... ... Осы ... ... кооперативті басқа коммерциялық заңды
тұлғалардан еңбекке жеке ... ... ... ... ... және ... қоғам қатысушылары ... ... ... істеуге міндетті емес). Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... еңбек
бірлестігі болып танылады. Өндірістік ... ... ... қатарына жатады. Осы заңды тұлға жеке кәсіпкерлік үшін ... ... ... ... ... кез ... түрін жүзеге
асыруға құқылы. Мемлекеттік лицензиялау қолданылатын қызметпен өндірістік
кооператив ... бар ... ... ... ... ... құрылтайшыларына белгілі бір талаптар қояды,
біріншіден, құрылтайшы жеке ... ... ... ... олардың саны
екеуден кем болмауы тиіс. Өндірістік кооператив құрылтайшылардың жалпы
жиналысының шешімімен ... ... өз ... жарғының немесе құрылтай шартының
негізінде жүзеге асырады. Егер шағын ... ... ... ұйымдық-құқықтық нысанында құрылған болса, олар өз қызметін ҚР
Үкіметі мазмұнын белгілейтін үлгі-жарғының ... ... ... ... ... ... жарғылық атауы;
2) кооператив орналасқан жер;
3) өндірістік кооператив мүшелерінің қабылдану, шығу және оларды шығару
тәртібі, олардың құқықтары мен міндеттері;
4) кооперативтің басқару және ... ... ... мен ... ережелерді қалыптастыру және олардың шешімдер қабылдау, соның ішінде
бір ауыздан немесе басым көпшілік ... ... ... ... ... қабылдау тәртібі;
5) өндірістік кооперативтің әрбір мүшесі ... ... ... мүшелерінің мүліктік жарнасының құрамы мен оны енгізу тәртібі
және ... ... ... ... міндеттемелерді бұзғаны ... ... ... ... жеке еңбегімен қатысу
сипаты мен тәртібі және олардың жеке ... ... ... бұзғаны үшін жауапкершілігі;
7) кооператив пен оның мүшелері, кооперативтің атқарушы органы мен
қызметкерлердің атқарушы органы мен қызметкерлердің ... ... ... қарым-қатынастар;
8) кооперативтің таза табысы мен шығындарын бөлу тәртібі;
9) ... ... ... мен ... ... туралы мәліметтер
болуға тиіс.
Кооператив мүшелігі үш негіз бойынша тоқтатылуы мүмкін: 1) ... өз еркі ... 2) ... бастамасы бойынша; 3) басқа да
негіздер бойынша.
Кооператив мүшесінің мүліктік жарнасы ... ... ... жарналары бастапқы капиталды қалыптастырады және
кооператив қызметін құру мен ... ... ... ... жарналардың құрамы мен мөлшері, сондай-ақ оларды енгізу тәртібі,
жолдары мен мерзімі құрылтай ... ... ... ... ... ... оның мүліктік кіру жарнасының мөлшері
мен түрін куәландыратын құжат беріледі.
Кооперативке енгізілетін мүліктік жарна - ... ... ... ... ... ... ішінде жер пайдалану құқығы, санаткерлік
меншік нәтижелеріне құқығы мен өзге де мүлік болуы мүмкін.
Өндірістік кооператив ... ... ... кем болмауға тиіс. Өндірістік кооперативке жасы он алтыға ... ... ... ... ... және оның ... жеке еңбегімен
қатысуға қабілетті кез-келген жеке тұлға мүше бола алады.
Кәмелетке толмаған азаматтардың кооперативке мүше болып кіруі ... ... ... ... немесе қамқоршылардың келісімі
талап етіледі.
Кооператив мүшесі ... ... ... екі апта бұрын бұл жайында жазбаша түрде ескерте отырып, өз қалауы
бойынша кооперативтен ... ... ... ... ұзағырақ мерзімі
құрылтай құжаттарында көзделуі мүмкін, бірақ ол екі айдан ... ... ... мүшесі осы мерзімдер өткеннен кейін кооперативтен
шыққан болып есептеледі.
Кооперативке мүшелік мынадай: 1) кооператив мүшесі қайтыс болған, ... деп ... ол ... жоқ болып кетті деп ... ... ... өз ... ... адамға берген; 3) кредит
беруші (кредит берушілер) кооператив мүшесінің пайына айып өндіріп ... ... ... ... кооперативтің қызметіне жеке еңбегімен
қатысудан бас тартқан жағдайда тоқтатылады.
Егер кооператив жарғысында өзгеше көзделмесе, ... ... ... жағдайда, оның мүрагерлері кооператив мүшелігіне қабылдануы мүмкін.
Егер кооперативтің құрылтай құжаттарында өзгеше ... ... өз ... ... оның бір бөлігін кооперативтің басқа
мүшесіне (мүшелеріне) сатуға немесе өзгеше түрде беруге хақылы.
Пайды (оның бір ... ... ... болып табылмайтын
азаматқа беруге кооператив мүшелерінің келісімімен ғана жол беріледі. ... ... ... ... осы ... (оның бір бөлігін) сатып алуға
басым құқықты иеленеді.
Мемлекеттік кәсіпорын.
«Кәсіпорын» термині заңнамада екі мағынада қолданылады. Бір ... ... ... ... ... асыруда қолданылатын мүліктік
кешен танылады (зауыт, ... ... және ... Бұл ... ... ... кәсіпорын туралы айтуға болады. ... ... ... ... ... ... жеке және ... мүмкін. Екінші мағынады «кәсіпорын» коммерциялық заңды тұлғалардың
ұйымдық – құқықтық нысандарының бірін білдіреді, және ол тек ... ... ... ... ... ... республикалық және
коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар болып екіге бөлінеді. ... түрі ... ... ... ... ... болады.
Республикалық мемлекеттік кәсіпорын ҚР Үкіметінің немесе Ұлттық Банктің
шешімі бойынша, коммуналдық мемлекеттік кәсіпорын – ҚР ... ... ... ... ... шешімі бойынша құрылады. Мемлекеттік
кәсіпорын өзі әділет ... ... ... өткен кезден бастап
құрылған деп саналады және заңды тұлғаның құқығына ие болады.
Өз мүлкінің есебінен басқа мемлекеттік кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... Еншілес мемлекеттік
кәсіпорынды құруға тек ... ... ... ... ... кәсіпорындарға еншілес мемлекеттік кәсіпорын құруға тыйым
салынады.
Еншілес мемлекеттік кәсіпорындар:
1) негізгі кәсіпорынды, оның ... ... ... заң ... кәсіпорынды ықшамдау;
2) негізгі кәсіпорынның филиалдарын дербес заңды тұлға етіп қайта
құру;
3) негізгі өндірістің тиімділігін ... үшін ... ... ... ... ... ... оған тән емес қызмет пен функция ... ... ... ... кәсіпорынға жататын еншілес кәсіпорын
уәкілетті орган мен баға және ... ... ... ... ... органның келісімімен негізгі кәсіпорынды мемлекеттік басқарудың
жоғары тұрған органының ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... уәкілді орган мен баға және монополияға қарсы ... ... ... келісімімен негізгі кәсіпорынды мемлекеттік басқарудың
жоғары тұрған ... ... ... ... атқарушы органның
рұқсатымен құрылады. Негізгі кәсіпорын еншілес кәсіпорынның құрылтайшысы
болады.
Коммерциялық емес ұйымдарды құру, ... ету және ... ... ... экономикалық және әлеуметтік қатынастардың дамуы
Қазақстан Республикасында болып жатқан әлеуметтік-экономикалық өзгерістерге
әсер етпей ... ... ... емес ұйым деп - өз ... ... ... ... келтіре алмайтын және алынған таза табысын
қатысушыларына үлестірмейтін заңды тұлғаны айтады. ... ... ... ... емес ұйымдардың біршама түрлері мен ... ... ... ... ... тұлғалардан ерекшелейтін екі
міндетті белгілерін анықтайды:
1) табыс табу мақсатының болмауы;
2) қатысушылары арасында таза табысты ... емес ... ... ... ... бұл ... кәсіпкерлік қызметпен айналысуға құқылы. Осы қызметтен түскен
табыс ұйымның қызметін қаржыландырудың негізгі қайнар көзі ... ... табу ... емес ... ... ... ... керек.
Мекеме болып басқару, әлеуметтік-мәдени немесе өзге де коммерциялық
емес сипаттағы қызметтерді жүзеге ... үшін ... иесі ... ... ұйым ... ... заң ... бекітілген
түсінігі мекемені әлеуметтік, қайырымдылық, мәдени және өзге де ... ... ... емес ... тұлғалардан айыруын
қиындатады. Коммерциялық емес заңды тұлғалардың басты айырмашылығы мүлікті
қалыптастыру тәртібінде. Мекеменің негізгі қайнар көзі – ... ...... мүліктік салым болып келеді. Келесі бір
өзгешілігі мүлікке қатысты, мекеме құрылтайшысы мүлікке ... ... ... ... ... және ... етеді. Қор мүлкі олардың
меншігі болып келсе, құрылтайшылардың мүлікке ... ... ... Қор және ... ... ... қалған мүліктің жағдайын
белгілеу тәртібінде де айырмашылық бар. ... ... ... ... ... беріледі, ал қор таратылған жағдайда мүлік қордың
жарғысында ... ... ... өзі ... ... нысанына байланысты екі түрге бөлінеді, ол
– жеке меншік мекеме және мемлекеттік мекеме. ҚР ... ... ... мемлекет құрған немесе егер заң актілерінде ... ҚР ... ҚР ... ... ... ... бар қала әкімдерінің шешімі бойынша құрылған және тек
қана мемлекеттік бюджет есебінен ұсталатын мекеме мемлекеттік ... ... Жеке ... ... ... ... ... немесе
коммерциялық емес сипаттағы өзге де қызметтерді жүзеге асыру үшін жеке және
(немесе) мемлекеттік емес заңды ... ... ... ... болып табылмайтын ұйым танылады. Мемлекеттік, сондай-ақ жеке меншік
мекеменің ... ... ... ... ... бекітіліп беріледі.
Мемлекеттік мекеме қатарына Мемлекеттік билік және басқарма
органдары; ... ... ... ... ... ... басқару органдары (заңды тұлға құқығына ие); ... ... ... ... бұл қатарға ҚР Президентін, ҚР Парламентін, ҚР
Үкіметін, ҚР Конституциялық Кеңесін, ҚР Жоғарғы Сотын, ҚР ... ... ... ... олар ... ... бола ... айналымға мемлекеттік мекеме нысанында түседі. Басқа мемлекеттік
органдар ҚР Конституциясына, конституциялық ... өзге де ... ... ҚР ... Жарлықтарына сәйкес мекеме болып танылуы
мүмкін. Мемлекеттік органдар ... ... ... ... өз ... ... олар ... ретінде қарастырылады. Қазақстан
Республикасы мемлекеттік орган ... ... ... ... ... ... ... қайшы келмейтін ортақ
мақсаттарға жету үшін азаматтардың ерікті бірігуі нәтижесінде құрылған ұйым
қоғамдық ... ... ... ... ... саяси, экономикалық, әлеуметтік
және мәдени құқықтары мен ... іске ... мен ... мен ... ... кәсіби және әуесқойлық мүдделерін
қанағаттандыру, ғылыми, техникалық және ... ... ... өмірі мен деңсаулығын сақтау, қоршаған табиғи ортаны қорғау;
патриоттық және адамгершілік ... ... ... ынтымақтастықты
кеңейту және нығайту; Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым ... де ... ... асыру мақсаттарында құрылып, жұмыс істейді.
Қоғамдық бірлестік Қазақстан Республикасы азаматтарының жарғы
қабылданып, ... ... ... ... ... жиналысын) шақыратын, кемінде он адамнан тұратын тобының
бастамасы бойынша құрылады («Қоғамдық бірлестіктер туралы» Заңның 10 бабы,
1тармағы).
Өзінің ... ... ... үшін ... ... ... акциялар
шығаратын, кірістері тек қана осы қоғамды дамытуға пайдаланылатын заңды
тұлға коммерциялық емес акционерлік ... деп ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен
айналысатын ұйымдардың бірі ретінде қарастырылады. ... ... емес ... ... ... ... жол ... емес акционерлік қоғамдардың ерекше мәртебесі жарғылық
қызметтің іске ... ... ... ... акция шығарумен
сипатталады. Демек, коммерциялық емес ... ... өз ... дивидендтер төлемейді. Коммерциялық емес ұйымдар туралы ҚР-ның Заңы
бойынша бұл ... ... ... ... туынды және
айырбасталатын бағалы қағаздар шығаруға тыйым салынады. Қоғамның жарғысында
жалпы ережелермен қатар, оның ... емес ұйым ... ... ... ... ... ... ережелер көрсетілуі қажет.
Коммерциялық емес түрде құрылатын тағы да бір ... ...... Мүшелік негізде қатысушыларының материалдық және өзге ... ... үшін өз ... мүліктік (пайлық)
жарналарын біріктіру жолымен ... ... ... ... тұтыну кооперативі деп танылады.
Тұтыну кооперативі әділет органдарында мемлекеттік тіркеуден өткен
соң ғана құрылған ... ... ... ... емес ... қатарына жатады, сондай-
ақ кәсіпкерлік қызметпен өздерінің жарғылық мақсаттарына сәйкес келетіндей
дәрежеде ғана айналыса алады. ... өз ... ... ... құрылады.
Тұтыну кооперативтерінің бір ерекшелігі – кооператив ... ... ... ... кейін пайда болған залалдарды қосымша жарналар
төлеу ... үш ай ... ... ... Бұл ... ретте кооператив несие берушілердің талабы ... ... ... ... (АК ... 108 бабы, 2 тармағы).
Азаматтар және (немесе) заңды ... ... ... ... құрған, әлеуметтік, қайырымдылық, мәдени, білім беру және өзге де
қоғамдық пайдалы мақсаттарды көздейтін мүшелігі жоқ коммерциялық емес ұйым
қор деп ... ... емес ... ... ҚР ... 12 бабы, 1
тармағы).
Құрылтайшылардың ақшасы, сондай-ақ басқа мүлкі, демеушілік, ерікті
түрдегі жиналған жылулар мен өзге де ... ... қор ... ... ... ... ... берген жағдайда, мүлік қордың
меншігіне өтеді және ... қор ... ... құқықтары
сақталмайды.
Қоғамдық қорлар мемлекеттік те, жеке ... ... да ... Заңнама құрылтайшылардың құрамына, қызмет ету саласына байланысты
жеке, корпоративті, қоғамдық және ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарға жетуді көздей ... ол ... ... ... ... ... ... жұмсалады.
Рухани қажеттерін қанағаттандыру үшін өз мүдделерінің ортақтығы
негізінде, заң құжаттарына ... ... ... ... ... түрдегі бірлестігі діни бірлестік деп танылады (АК-тің 109 ... ... ... діни бірлестіктер тізіміне жергілікті
діни бірлестіктер (қауымдастықтар), діни басқармалар (орталықтар) ... ... ... ... діни оқу орындары ... ... ... меншігі үйлер, мінәжат заттары, өндірістік,
әлеуметтік және қайырымдылық ... ... ақша және ... қамтамасыз етуге қажетті ... да ... ... осы ... ... ... мүлікке, соның ішінде мүшелік
жарналарға құқықтары сақталмайды.
Коммерциялық емес мақсатқа жету үшін коммерциялық және коммерциялық
емес ... ... ... ... ... нысан
қолданылуы мүмкін.
Коммерциялық ұйымдар өздерінің кәсіпкерлік ... ... ... білдіру және қорғау үшін бірлескен шарт ... ... ... бірлестіктер құруға құқылы (АК-тің 110
бабы, 1 тармағы). Қоғамдық бірлестіктер және өзге де ... ... ... ішінде мекемелер осы ұйымдардың қауымдастығына (одақтарына)
өз ерікімен біріге алады (АК-тің 110 бабы, 2 ... ... ... емес ... бір ... ... бола алады. Барлық
жағдайларда да қауымдастық ... ... емес ... ... ... ... 3 тармағы).
Өзге де ұйымдық-құқықтық нысанда нотариалдық палаталар, адвокаттар
алқалары, сауда-өнеркәсіп палаталары, аудиторлар ... ... ... кооперативтері және басқа да коммерциялық емес ұйымдар құрыла алады.
Олардың құқықтық жағдайының ерекшеліктері заң актілерімен реттеледі.
2. Заңды тұлғаның атауы және ... ... ... ... ... заңды тұлғаның атауының атқаратын рөлі туралы
бәлкім әрбір қазақстандық «LG» - бұл «Gold ... жаңа аты ... ... ... ... болар.
Атаудың азаматтық-құқықтық мәні Азаматтық Кодекстің 33 бабындағы заңды
тұлғаны анықтаудың ... ... Және де осы ... ... ... «өз атынан» деген сөз тіркесі болып табылады. Е.А. ... ... ... ... ... (фирмалық атауы), сондай-ақ оны жеке дара
етудің өзге де азаматтық-құқықтық құралдыры нақты субъективті құқықтар мен
міндеттердің тиістілігін, сол ... ... ... ... өзге ... ... қатынас тарапының, сондай-ақ сот дауының қатысушысының
(талап берушінің немесе жауап берушінің тиістілігін дәл ... ... ... 15 шілдедегі ҚР Заңымен АК-тің 38 бабында ... ... ... ... ... ... тұлғаның атауында басқа
елдерде қабылданған ұйымдық-құқықтық нысандардың белгілеулерін, сондай-ақ
Азаматтық кодексімен көзделмеген терминдерді ... ... ... ... ... «фирма», «холдинг», «сауда үйі» және басқа
секілді бүгінде жиі ... ... ... ... Ал мемлекеттер мен
ұлттардың ресми ... ... сол ... ... көрсетулерді
пайдалану Қазақстан Республикасының Үкіметімен анықталған тәртіпте жол
берілді.
Соңғы ереже қазіргі таңда 2000 ... ... № 520 ... ... «Заңды тұлғалар ... ... ... мен ... ... басқа) мен ... ... ... ... деген сөздерін (толық, сол
сияқты олардан шығатын кез келгендерін) олардың фирмалық атауында, қызмет
көрсету белгілерінде, ... ... ... үшін ... мен ... ... ... Ережелерді бекіту туралы» Қаулысымен (әрі
қарай - Ережелер) реттеледі.
- Әділет министрлігінің органдары берген ... ... ... ... заңды тұлғаның фирмалық атауында;
- салық органы берген жеке ... ... ... ... ... ... ... белгіде (қызмет көрсету белгісінде) Қазпатент берген
Кәліктердің мөлшеріне байланысты.
Ережелермен әрбір ... сөз үшін ... ... ... ... ... тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысанын көрсетуге
міндеттейді. Бұл талап бірқатар арнайы заңнамалық актілерінде де бар. ... ... ... ... (6 ... 2 ... Шаруашылық
серіктестіктер туралы Жарлық (12 баптың 1 тармағы), Шектеулі және қосымша
жауапкершілігі бар серіктестіктер ... Заң (4 ... 1 ... және ... ... актілер мысалы бола ... Бұл ... ... ... ... органдары құрылатын заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық
нысанының заңнамаға сәйкестігі туралы мәселе екі ұшты түсіндіруден құтылуға
мүмкіндік беретін кез ... оңай ... ие ... ... ... талап сондай-ақ кредиторларды және ықтимал контрагент ... ... ... ... өзге де ... тұлғаларды қорғауға
бағытталған. Заңды тұлғаның атауына ұйымдық-құқықтық нысанына көрсетуді
енгізу осы құқықты ... ... ең ... және сенімді тәсілі.
Осымен тағы бір мақсатқа қол жеткізіледі. Заңды тұлғаның атауында
оның ұйымдық-құқықтық нысанының ... ... да бір ... ... осы ... туралы арнайы заңнаманы, егер ... ... ... ... ... ... немесе осы заңды тұлғаның
құрылтай құжаттарының ережелері заңнаманың императивтік ... тап ... ... ... мүмкіндік береді.
Шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы (4 бап)
және акционерлік қоғамдар туралы ... ... ... «ОАО» және «ЗАО»
деп аббреватураны пайдалану заңдастырылған.
Ұйымның атауында оның ұйымдық-құқықтық нысаның міндетті түрде көрсету
туралы Заңның ... ... ... ... ... ... тиісті белгілеуді пайдалану фирмаға ... ... ... жөн ... ... ... мүмкіндік береді (мысалы, заңды
тұлғалардың тізілімінде «Снежинки» АОЗ-тің болуы онда «Снежинки» ООО ... ... ... ... осы ... ... өзіндік
фирмасына құқығы бар».[10.187б]
Сөйтіп тиісті құқықтың бұзылуы, егер осы атаулар толығымен бірдей ... орын алуы ... ... ой ... ... сот ... бұл мәселеге өзге ыңғаймен келу
жайттары белгілі. Мәселен, бір іс бойынша «GRATA Заң фирмасы» ЖШС ... ... ... атауды заңсыз пайдаланғаны үшін талап берді.
Талап берушінің ... ... ... сот ... көрсетті.
Фирманы оның атауында өзге тұлғаларды (клиенттерді) екі заңды ... ... бір ... ... жөнінде шатастыруға әкелуі мүмкін
сөздерді пайдаланумен бірге кез келген белгілеулер заңнама талаптарының
бұзылуы болып табылады. ... ... ... жеке ... ... ұйымдық-құқықтық нысанын бейнелейтін сөздер немесе оның түрі емес,
осы ... ... оның ... не ... ... ... өзге
түлғалардан айыруға мүмкіндік беретін сөздер болып табылады. Бұл жағдайда
«GRATA» сөзі негізгі болып ... ал ... және ... ... ... ... ... Фирмалық атауға құқықтың бұзылуы
фирмалық атауды ... ... ғана ... ... ... өзге ... ... фирмалық атауында жекелеген сөздерді пайдалану ... ... ... мәні бір ... ... ... ... қандай да біршатасудың әлдебір мүмкіндігін жоққа шығаратынынан
тұрады.[16.65б]
Заңнама заңды тұлғаның атауы қосымша ақпараттан құралуы тиіс ... ... ... ... ... ... ... 7 бабының 1 тармағына сәйкес мемлекеттік ... ... ... меншік иесін, мемлекеттік меншік түрін (республикалық немесе
коммуналдық) жатқызылуын және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның фирмалық атауы оның қазыналық
болып табылатынын көрсетуден тұруы қажет. 2000 жылғы 18 желтоқсандағы ҚР-
ның ... ... ... ... 23 ... ... (қайта
сақтандыру) ұйымның атауына қосымша талаптар белгіленген. 1997 жылғы 6
наурыздағы ҚР-ның «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... 6 бабының 1 тармағы инвестициялық қордың атауына оның типіне
байланысты «өзара қор» ... ... ... ... ... Адвокаттар алқасының атауы оның құрылған аумағындағы әкімшілік-
аумақтық бірліктің атынан ... ... (1997 ... 5 ... ҚР-ның
«Адвокаттық қызмет туралы» Заңының 20 бабының 3 ... 4 ... емес ... туралы Заңының 18 бабының 7 тармағы ассоциацияның
(одақтың) атауында «ассоциация» немесе «одақ» деген сөздері ... ... ... ... ... ... ... көрсетуге
міндеттейді.
Заңнама толық және сенім ... ... ... талаппен
қатар, ерекше талаптар қояды (Шаруашылық серіктестіктер туралы Жарлықтың 12
бабының 1 тармағы). Мәселен, ... ... ... ... оның
барлық қатысушыларының аттарын «және компаниясы» деген сөздің қосуымен бір
немесе бірнеше қатысушылардың аттарынан ... ... ... ... атауында барлық толық ... ... не ... ... ... қосылуымен кем дегенде бір толық серіктесінің аты
болуы тиіс.
Осыған орай азаматтың аты, тегі мен ... ... ... ... ... де ... есте сақтаған жөн (АК-тің ... 1 ... ... ... және компания» Толық серіктестігі»,
«Алманов және компания Сенім серіктестігі» және ... ... ... ... мойындаған жөн. Өкінішке орай осы секілді жағдайлар тәжірибе
жүзінде сирек кездесетін құбылыс емес.
Заңнамада заңды тұлғаның ... ... ... шет ... ... сөз тіркесі енгізілуі тиіс пе деген сұраққа жауап ... ... ... ... ... ... 15 ... 6 тармағы
шетелдік инвесторлардың ... ... ... акцияларды немесе
Қазақстан Республикасының заңды тұлғалары деп ... ... ... ... ... ... асырылған жағдайда осы заңды
тұлғалар шетелдік қатысуындағы кәсіпорын ретінде қайта тіркеуден өтуі ... ... ... ... қайта тіркеуден өтуі үшін үш ... ... ... ... ... ... қайта
тіркеуден өту міндетіне не себеп болып ...... ба әлде ... өзгеруі ме екенін анықтаған жөн. Көрсетілген
Заңның талданып жатқан нормасын ... ... заң ... ... 42
бабының 6 тармағының 3 тармақшасына ... ... ... ... ... қарама-қарсы көзқарасты ұстанып, табуға болады. Егер,
«бірлескен («шетелдік») кәсіпорын» - ... ... ... ... ... табылатын сөз тіркесі болса, онда ашық акционерлік ... ... ... де ... ... ... тіркелу процесінен өтуге
міндетті. Іс жүзінде ондай нәрсе жоқ.
Бұдан келесі қорытынды ... ... ... ... ... ... бұл сөз ... заңды тұлғаның
атауында пайдалануға міндеті емес, құқығы бар. Және керісінше, оның ... ... ... тұлғаға ие емес ашық акционерлік қоғамның немесе
өндірістік кооперативтің атауында пайдалануы заңсыз деп ... ... ... ... ... ... бір ақпаратты пайдалануға
тура тыйым салады. Бұл ... ... ... талаптар Азаматтық Кодекстің 38
бабында баяндалған. Арнаулы заңнама да ... орай ... ... қатысты кейбір шектеулерді белгілейді. Мәселен, ... ... ... туралы» Заңының 6 бабындағы
инвестициялық қордың атауы оның ... да бір ... ... ... ... ... ... білдіруге немесе көзделуге тиіс емес. ҚР-ның
«Қазақстан Республикасындағы ... мен банк ... ... ... ... ... тиісті лицензиясы жоқ бірде бір тұлға өзінің атауында
оның банк операциясын орындайтынына не банк қызметіне ... ... әсер ... ... сөзі ... одан ... ... құқығы жоқ. Өкілетті органның тиісті лицензиясы жоқ бірде бір
тұлға өзінің ... ... ... ... сақтандыру ұйымы»,
«сақтандыру брокері» немесе одан шығатын оның өз атынан сақтандыру, ... ... ... ... не ... брокері, актуарии
немесе өкілетті ... ... ... ететінін білдіретін сөздер
пайдалануға құқығы жоқ («Сақтандыру ... ... ... 23 ... ... ... ... сақтандыру) ұйымының өзінің атауында «ұлттық»,
«орталық», «бюджеттік», «республикалық» деген сөздерді пайдалануға тыйым
салынады – «Сақтандыру қызметі ... ... 23 ... 5 ... ... ... 2 ... Заңымен Азаматтық Кодекстің 38 ... ... жаңа ... ... ... ... фирмалық атауының
әлдебір ерекше мәртебесі жөніндегі жорамалға әкелген еді. ... ... орын ... Осы ... Ю.Г. ... білдірген көзқарас аса
түсінікті болды: коммерциялық ... ... ... ... ... 1997 ... маусымдағы ҚР-ның «Жеке кәсіпкерлік
туралы» Заңының қабылдануына орай ... ... да ... ... тиіс ... осы ... 26 ... сәйкес жеке кәсіпкер ... ... оның ... фирмалық атау беруге құқылы. Фирмалық атау іске
және\немесе оның бөлігіне оның жеке ... ... ... ... ... ... белгіленуімен істің және\немесе оның
бөлігінің жеке ... ... ... ... ... атау – тек коммерциялық заңды тұлғаларға ғана тән
емес феномен.
Салыстыру үшін грузиялық заң ... 1994 ... 8 ... ... ... ... Заңының 6 бабының 6.1 тармағында
«фирмалық атау, яғни фирма – бұл оның ... ... ... ... ... ... бұл ... кең түрінде келді.
Фирмалық атауының міндетті тіркелуі туралы норманың бағалауына да аса
мұқият қараған жөн. Қызмет жасаған (қазірде ... ... ... ... ... да бір ерекше талаптардан тұрған жоқ, сондықтан ... ... ... ... ... бір уақытта оның
фирмалық атауы да тіркелген еді. Фирмалық атауының қандай да бір ... ... ... жоқ.
38 бабының 2 тармағының 1 бөлімінің жаңа редакциясының да, біздің
пікірімізше, кемшілік тұстары бар. Енді АК ... ... ... ... оның ... ... оның ... арасында айырмашылықты
көрсеткендей. Бұл мүлдем дұрыс емес. Ұйымның қандай да бір ... ... ... ... ... сөз ... болмайды: заңды тұлғаның өзі
жоқ болғандықтан, ол да жоқ болады.
Фирмалық атау АК-тің 125 ... 1 ... ... ... меншігі, яғни азаматтық құқықтың дербес объектісі болып
танылған. АК-тің 38 бабы ... ... ... ... ... фирмалық
атауына пайдаланудағы ерекше құқығын қорғауды анықтайды.
Сонымен бірге, АК-тің 125 бабының 2 тармағы үшінші ... ... ... ... ... ... ... шығармайды. Оның
қажетті шарты – құқық иеленушінің, яғни атауы пайдаланылатын заңды тұлғаның
келісімі. Бұл ... ... ... ҚР ... ... ... де бар, ... бабы заңды тұлғаның қайта құрылуы мен жалпы ... ... ... ... ... ... және құқықтың фирмалық атауға
өтуіне жол берілмейді. Фирмалық атауының құқық иеленушісі басқа ... ... ... ... ... ... рұқсат ете алады
(лицензия беру). Сонымен бірге лицензиялық ... ... ... бағытқа
салуды жоққа шығаратын шаралар қарастырылуға тиіс.
Өкінішке орай, келтірілген норма бірнеше ескертулер туғызады. Мәселен,
«лицензия беру» сөзінің жақша ішінде болуы заң ... ... ... ... ... пайдалануға рұқсат ету» деген сөз тіркесінің
мағынасы жағынан ұқсастыратын әсер қалыптастырады. ... ... ... беру деп ... ... өкілетті мемлекеттік органның
әкімшілік құқық шеңберінде жүзеге асырылатын іс-әрекет түсіндіріледі. Егер
де ... ... одан ... яғни ... рұқсат беру деп түсіндіретін
заң шығарушының қисынына негізделсек, онда ... ... ... де ... ... немесе затты иелену және пайдалану құқығына
лицензия беруді қарастыратын шарт ретінде түсінген жөн. ... ... ... ... ... ...... нормаларды
негізсіз шексіз бірдейлендіруге әкелетіні түсінікті.
Шыныңда, бөгде атауды өз ... ... ... ... ... ... жиі кездесетін құбылыс. ... ... ... ... ... өзге ... кәсіпкерлік қызметте ерекше
құқықтың жиынтығын пайдалануға ... беру ... ... ... ... лицензия шарты (франчайзинг) шеңберінде ... ... 896 ... 1 ... ... ... ... кешенді
кәсіпкерлік лицензия бойынша бір жақ (лицензиар) екінші ... ... ... үшін атап ... ... фирмалық атауын және
қорғалатын коммерциялық ... ... ... кәсіпкерлік
қызметінде пайдалану үшін шартпен қарастырылған ерекше құқықтардың өзге де
объектілерін (тауарлық белгіні, ... ... ... ... ... құқығынан тұратын ерекше құқықтар жиынтығын (лицензиялық жиынтық)
беруге міндет алады.
АК-те қорғаудың түрлері мен тәсілдерін, ... ... ... атауына ерекше құқығының бұзылуы кезінде туындайтын өзге де
мәселелерді нақтылау жоқ. ... ... ... туындаған кезде азаматтық
құқықтарды қорғау туралы АК-тің жалпы ережелерін (9 бап), сол ... ... 3 ... басшылыққа алған жөн.
Заңды тұлғаның фирмалық атауына ерекше құқығын қорғаумен ... өзге де ... ... бар. ... ... ... алғашқылардың бірі 1991 жылғы 11 маусымдағы Қазақ КСР-нің
«Бәсекелестікті дамыту және монополиялық қызметті ... ... Заңы ... Оның 9 бабы ... бәсекелестікке, соның ішінде бөгде фирмалық
атауды басқа бір ... ... өз ... ... ... Келесі бір акт – 1998 жылғы 9 маусымдағы Қазақстан Республикасының
«Әділетсіз бәсекелестік туралы» Заңы. Осы ... 5 ... ... ... ... соның ішінде:
❖ тұтынушыларды тауардың (жұмыстың, қызмет көрсетудің) өндірушісі
немесе сатушысына қатысты теріс ... ... ... ... ... ... ... заңсыз пайдалану;
❖ тұтынушыны тауардың (жұмыстың, қызмет көрсетудің өндірушісі немесе
сатушысына ... ... ... ... ... бәсекелестің фирмалық
атауын тікелей қайта құру жолымен оның ... ... ... жеке басы ... ... өндірушінің сатушы туралы
көрінеу жалған мәліметтерді тарату және т.б.
Қайталап өтейік, заң шығарушы ... ... ... ... ... оның ... жөніндегі құқығы туралы даулы жағдайлар
туындаған кезде үйлестік бойынша «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңының тиісті
нормасын қолдану ... ... ... Осы ... ... ... атауға
құқық туралы дау туған кезде оны пайдалануды бұрын ... ... ... Ал ... ... тіркелуі және оның атауының тіркелуі ... ... ... ... құқық жөніндегі дау туған кезде осы
атаумен бұрынғы тіркелген заңды тұлға басымдылыққа ие болады.
Ең соңында фирмалық атауға ... ... ... ... ... де ... атай ... Мәселен, Заңның 145 бабына сәйкес
бөгде фирмалық атауды заңсыз ... егер ол ... ... ... ... 100-ге ... ... есептік көрсеткіш көлемінде айыппұлға
әкеледі.
2.2 Заңды тұлғаның белгілері
Азаматтық құқық оқу пәні ретінде, әдетте, оқу әдебиетінде ... ... оның ... ... ашып көрсетеді:
- ұйымдық бірлікті;
- мүліктік оқшаулануды;
- дербес мүліктік жауапкершілік;
- азаматтық айналымда өз атынан сөйлеу
Ұйымдық ... ... ... ... ... ұйым ... анықтайды.
Индивидтердің жай ғана белгілері белгілі бір мөлшерін ... ... мен ... ... ... бір ... бағынған азаматтар
ұжымын ұйым деп түсінеді. Заңды тұлғаның азаматтық-құқықтық қатынастарда
бір тұтас ... ...... ... ... ... деп түсіну
керек.
Сонымен бірге, ұйымдық бірлікті ұдайы көптеген адамдардың ... ... әкеп ... ... ... ... ... елдерде
капиталдың ортақтануы жағдайында бір ғана қатысушыдан (жеке немесе заңды
тұлғадан) ... ... ... ... құбылысқа айналуда. Мысалы, ФРГ-
де ... ... ... 42000 жауапкершілігі ... ... 9300-і, яғни 22%-ы бір ... ... ... Германияда бір ғана мүшеден тұратын акционерлік
қоғам ... (1968 ж. 10 ... Заң) және бір ... тұратын
жауапкершілігі шектеулі серіктестік құруға (1980 ж. 4 мамырдағы Заң) рұқсат
ететін заң актілері қабылданған. Франция, АҚШ, Норвегия, Швеция, ... ... ... ... ... ... да осындай құбылыстар
байқалады. Бұларда ... мен АҚШ- пен ... бір ... ... ... ... ... тыйым салынғанымен, әлде бір оқиғалардың
нәтижесінде корпорацияның, ... ... бір ... ... ... ... ... жүктеу арқылы компанияны жанама
жолмен тану жүзеге асырылады.
Мүліктік оқшауланушылық – заңды тұлғаның іргелі белгісі, бұдан оның
дербес ... ... ... Заңды тұлғаның мүліктік
оқшауланушылығы оған мүліктің бекітіліп берілуінен, бұл ... ... ... ... Ю.К. Толстой «Заңды тұлғаның ... ... оның ... ... ... емес ұйымның қызмет етуінің
мүліктік оқшауланушылық секілді принципі, ал бұл екеуі бір ... ... ... атап ... ... ... тұлғаның мүліктік оқшауланушылығы ол
тіркелген сәттен басталады ... АК үшін ... ... ... ... ... ... тұлғаларды оқшалану дәрежесі түрліше және ол осы ... ... ... ... ... Егер бұл ... ... онда мүлік оған шаруашылық жүргізу немесе оралымды басқару
құқықғымен бекітіліп беріледі және ол осы ... ... ... ... өтеу және ... ... баланстың болуы – заңды
тұлғалардың мүліктік оқшаулануының көрінісі. Заңды тұлғаның ... ... ... ... тиіс (АК-ның 33-бабының 1-тармағы).
Дербес мүліктік жауапкершілік заңды ... ... ... Бұл ... ... 44-бабында былайша дербес
азаматтық-құқықтық жауапкершілік атқарады, тұлғаның борыштары бойынша оның
құрылтайшысы (немесе құрылтайшылары) да, ... те ... ... ... ... ... ... берушілердің мүдделерін қамтамасыз
ету үшін бұл жалпы ережеден кейбір ... ... ... ... ... ... және ... берушілердің
борыштары бойынша өзінің барлық мүлкімен емес, олардың қолында ... ғана ... ... ... үшін ... ... (ҚР АК-
ның 207-бабы), мысалы, қазыналық кәсіпорынның ақшасы ... ... ... ... ... ... ... орган оның міндеттемелі
бойынша ортақ жауаптылықта болады (АК-ның 1998 ж. 16 ... ... ... ... ... өз атынан әрекет ету, атап ... ... өз ... ... және ... емес өзіндік құқықтарды иелену,
міндеттер атқару, сотта ... және ... болу ... ... ... ... белгілі бір ұйымы құқықтық қатынастардың субъектісі
деп тану үшін оны дараландыру және ... ... ... табылады.
Азаматтық айналымда өз атынан әрекет ету – ... ... ... ... ... ... табылады. Мәселен, АК-ның 38-бабына
сәйкес, заң шығарушылар заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны нақ осындай
атаумен ... ... ... кәсіпорынның фирмалық атауында
кәсіпорынның қазыналық болып табылатыны көрсетілуге тиіс (АК-ның ... ... ... ... туралы сөз етіп, заңды анықтамаға
жүгінеміз, оларды содан шығаратынымыз анық жәйт. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... емес, пәннің мән-
мазмұнын ашуға тиіс. Анықтама – бұл ... және жете ... ... ... көмегімен белгісіз терминнің (сөздің) мағынасын
анықтау.[16.8б] Сондықтан заңды тұлға ұғымын ... ... айта ... ... ... жаңа ... ... қажет болып көрінеді.
Бұған соңғы жылдары жарық көрген бірқатар ... ... ... ... және оның белгілері ұғымы мәселесі бойынша қатаң ұстанымды И.П.
Грешников білдірді. Ол кеңестік кезеңнен кейінгі республикалардың ... ... ... ... ... сипаттамалары мен
пәндік белгілерінің тек жай ғана атап ... орын ... деп атап ... ... анықтама деп есептеуге болмайды., өйткені анықтаманы
тұжырымдаған ... ... ... емес ... де оған ... салмайды),
олар үшін қазіргі шыңдыққа жүгінеді. Әрі қарай И.П. Грешников «ұғым» және
«белгілер» ... ... ... ... соңғыларына мыналарды заңды
тұлға мәртебесіне ие ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оның пайда болуы мен қызметін тоқтатудың
көпшілік алдында көрініс беруін және ... және өзге де ... ... ... Мартемьянованың пікірінше, оның «Шаруашылық құқық» атты
оқулығында заңды ... ... ... ... ... түсіндіру мүмкіндігі
қарастырылады: «Кәсіпорындар және кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ... сол ... ... және муниципалды
кәсіпорынның мәнін бүгінде осы тұлға білдіреді деген ... ... Е.А. ... ... «Азаматтық құқық» атты
оқулығында «мақсатты мүлік» теориясы пайдасына дәлел келтіріледі.[10.76б]
Ю.Г. Басин ... ... ең ... ... азаматтық-құқықтық
қатынастыр үшін тәжірибелік мәнге ие екенін көрсетіп, сөйтіп тағы бір ... ... ... ... ... ... ... атап өтеді.
«Заңды тұлғаның құрылтайшылары өзінің кәсіпкерлік қауіпін өзі үшін жол
беруге ... деп ... ... көлемімен шектеу мүмкіндігіне
ие».[2.3б]
«Мүліктік оқшаулану – ... ... ... ... одан оның дербес
мүліктік жауапкершілігі келіп ... - Р.А. ... ... ... ұқсас көзқарасты К.В. Мукашева білдіреді.[7.126б]
Сөйтіп қортындылай айтқанда, жоғарыда аталып өткен белгілерге ... ... ... ... ... ... өз атынан
қатысады.
Қорытынды
Меншiк, шаруашылық жүргiзу немесе жедел басқару құқығында оқшау
мүлкi бар және сол ... өз ... ... ... ... өз
атынан мүлiктiк және мүлiктiк емес жеке ... мен ... ... ... ... асыра алатын, сотта талапкер және жауапкер ... ұйым ... ... ... табылады. (ҚР АК-нiң 33-бабы)
Кез келген ұйым заңды тұлға болып табылмайды.Ұйымды заңды тұлға ... үшiн мына ... ... мiндеттi.
1.Ұйымдық тұтастық.
2.Мүлiктiк дербестiк.
3.Жеке мүлiктiк жауапкершiлiк.
4. Азаматтық құқықтық қатнастарға өз атынан түсуi.
Егерде осы аталып кеткен төрт ... кез ... ... ... ... ... деп тануға болмайды.
1. Ұйымдық тұтастық, заңды тұлғаның мақсаты мен ... , ... ... , ... ... ... ету тәртiбiн және
өкiлет шегiн айқындайды.Ұйымдық тұтастық заңды тұлғаның Жарғысында немесе
құрылтай шартында, ... сол ... ... ... ... ... ... тиiс.
2. Мүлiктiк дербестiк, ұйымның жеке мүлiкке ие болатынын және ... ... ... ... мен ... сондай-ақ
мемлекеттiң мүлкiнен оқшау, ... ... ... Егер ... оны ... ... жеке меншiк мүлкi негiзiнде құрылған
болса заңды тұлғаға бөлiнiп ... ... ... ... тұлғаның жеке
меншiгiне өтедi.Ал заңды тұлға мемлекеттiк меншiктiң ... ... ... ... ... оралымды басқару құқығында болады. Уақытша
пайдалануға, алған мүлкi бар ұйым заңды тұлға болып табылмайды. ... ... ... заңды тұлғаның жарғылық капиталы немесе
жарғылық капиталы түрiнде көрнiс ... ... ... жеке ... ... ... қажет.
3. Жеке мүлiктiк жауапкершiлiк – заңды тұлғаның жоғарыда аталған
мүлiктiк дербестiгiнен туындайды, яғни ... ... ... дара ... ... ... негiзделген. Заңды тұлғаның
құрылтайшылары немесе ... ... иесi ... ... бойынша жауап, дәл сондай-ақ ... ... ... мен ... және өзiнiң ... ... ... ... немесе құрылтай құжаттарынада ерекше
көзделмесе жауап ... ... ... 70 ... 1 ... ... ... тарату кезiнде серiктестiктiң мiндеттемелерiн
өтеуге оның мүлкi жетпей жатса , толық серiктестiктiң қатысушылары жетпей
жатқан мүлiк ... ... ... ... Заңды тұлғалар
өз мiндеттемелерi бойынша өзiнiң барлық мүлкiмен ... ... ... реттерде тек өз қарамағындағы ақша қаражаты ... ... ... ... ... Заңды тұлғаның азаматтық құқықтық қатнастарға өз атынан түсуі, оның
мүлiктiк және мүлiктiк емес жеке құқықтарға ие ... өз ... өзi ... бере ... және ... өз атынан талапкер немесе
жауапкер болу қабілетiнiң ... ... ... ... Кез ... ... тұлғаның атауы болады және ол
осы ұйымды жеке құқық субъектiсi ... ... ... бередi, яғни оны
өзге субъектiлерден ажыратуға мүмкiндiк беретiн дараландыру құралы болып
табылады. Комммерциялық заңды ұйым ... ... ... ... фирмалық
атауы болуы мiндеттi.Фирмалық атау заңды тұлғаның ... ... оны өзге ... ... рұхсатсыз пайдалануына жол берiлмейдi.
Алайда заңды тұлға өзiнiң фирмалық атауын шарт бойынша белгiлi бiр төлемдер
үшiн ... ... ... қолдануға бере алады./Мысалы;коммерциялық
концессия/ Заңды тұлғалардың ... оның ... ... кей ... ... ... ... мемлекеттiк немесе қандайда
бiр ведомстволарға қарастылығы ... ... ... өмірінде, әсіресе еліміздің экономикасын
өрлетуде маңызы өте зор. ... ... ... ... ... байтақ даласын игеріп, халқына, елге ... ... ... емес ... тұлғалар әрбір азаматтың қоғамда өз орныны тауып,
азаматтық позициясын ұстануға, демократияны нығайтып, құқықтық ... ат ... ... ... ретінде: «Қазақстан Республикасында заңды
тұлғалар көбейіп, ел көркейіп, халық байып, бейбітшілік ... - ... ... ... актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30.08.1995ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы бөлім) 27.12.1994.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (ерекше бөлім). 01.07.1999.
4. ... ... ... ... ... ... ... Республикасының 26.01.2001ж. «Коммерциялық емес ұйымдар
туралы» ... ... ... ... ... ... жиынтығы. –
Алматы: ЮРИСТ, 2008. – 200б
7. Қазақстан Республикасының 25.12.2000ж. «Ауылшаруашылық ... ... ... (одақтары) туралы» Заңы.
8. Қазақстан Республикасының 26.07.1999ж. «Тауар таңбалары, қызмет көрсету
таңбалары және тауар шығарылған жердің атаулары туралы» Заңы.
9. ... ... ... ... ... ... ... туралы» Заңы.
10. Қазақстан Республикасының 09.04.1993ж. «Кәсіби одақтар туралы» Заңы.
11. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Республикасының 22.04.1998ж. «Жауапкершілігі шектеулі және
қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Заңы.
13. ... ... ... ... ... туралы»
Заңы.
14. Қазақстан Республикасының 17.04.1995ж. (29.10.2002 жылғы өзгертулерімен
қоса) ... ... ... ... және ... мен ... алу ... туралы» Заңы.
15. Қазақстан Республикасының 15.01.1992ж. «Діни сенім бостандығы және діни
бірлестіктер туралы» Заңы.
16. Қазақстан Республикасының 08.05.2001ж. ... ... ... ... ... ... ... «Шаруашылық
серіктестіктер туралы» Заң күші бар Жарлығы.
18. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Заң күші бар ... ... ... Үкіметінің 19.12.2001ж. «Заңды ... ... үшін алым ... ... ... ... №1660
қаулысы.
20. Қазақстан Республикасының «Банкроттық туралы» Заңы.
Негізгі әдебиеттер:
1. Басин Ю.Г. ... лица по ... ... ... Понятие и общая характеристика. Учебное пособие. – А.: Әділет-
Пресс, 1996.
2. Басин Ю.Г. ... лица по ... ... ... Понятие и общая характеристика. Учебное пособие. Изд. ... и доп. – А: ВШП ... ... ... Ю.Г. ... ... по гражданскому праву\ Сост. М.К.Сулейменов.
– А.: 2003.
4. Братусь С.Н. Субьекты гражданского права. – М., 1950.
5. Васильев Е.А. ... и ... ... ... ... 1993. с.78.
6. Венедиктов А.В. Государственнная социалистическая собственность. М. Л..,
1948. С. 39.
7. Гражданское право. Учебное ... ... ... Отв. ред. Тулеугалиев
Г.И., Мауленов К.С. – А., 1999.
8. Гражданское право. Учебник. Часть 1. Издание третье, ... ... \ Под. ... ... ... – М.: Проспект, 1998.
9. Гражданское право. Том 1. Учебник. Отв. ред. М.К. ... ... – А., 2000.- ... ... ... В 2-х т.т. Т. 1\ Под ред. ... М.: БЕК. 1993.
С. 76.
12. Гражданское ... \Под ред. Т.И. ... ... для ... М.
1998.
13. Гражданское право. Учебник. Ч.1\ Под. ред. А.П. ... ... М.: ... 1997. ... ... Б. Г., ... М.С. ... организации по
закондательству Республики Казахстан. Астана 2001.
15. «Заңды тұлғалар: коммерциялық және коммерциялық емес ... ... ... ... ... \ ... журналы 4\ 2006
16. Климкин С.И. Юридические лица по законодательству Республики Казахстан.
– Алматы, 2001.
17. ... к ... ... РК. Особенная часть отв. Ред.
Сулейменов в М.К. , Басин Ю.Г. Алматы Жеті ... ... емес ... ... ... ... Советжан Ынтымақов, \Тураби журналы 5\ 2006
19. Кулагин М.И. Предпринимательство и право: Опыт Запада. М.: Дело. 1992.
С. 37-38
20. ... ... ... ... құқықтық жағдайы.
Мұханова А.А. Оқу құралы – Қарағанды: Болашақ – Баспа, 2003 -90 бет.
21. Макаров Д.А. ... ... ... ... на
соискание ученой степени кандидата юридических наук. -М., 2000
22. Субьекты гражданского права. Гл. 5.§1 Жанайдаров И.П. \ ... ... ...... НИИ ... ... КазГЮУ. 2004. -332 бет.
23. Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы: Жоғары ... ... ... ... ...... «Жеті жарғы», 2001. – 376
бет.
24. Щакиров Ф.К. Актуальные проблемы ... прав ... ... Республики Казахстан, Диссертация на соискание ученой
степени кандидата юридических наук. -А., 2001.
25. Юридические лица от «А» до «Я». ... ... ... ... лиц. ... ... Жайлин Г.А., Абдыкадыров Б.К. – Алматы:
Данекер, 2003-216с.
1-қосымша
Заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы
АРЫЗ
1. ________________________________________________________________
заңды ... құру және оның ... ... туралы шешімнің
(жиналыс хаттамасы)
негізінде құрылып, тіркелетін _________________________________
заңды
тұлғаның атауы
2. Заңды тұлғаның ... ... ... құру болды, оған
__________________________________________________ ___ қатысады.
заңды ... ... мен ... ... ... ... тұлғаның бірінші жетекшісі:_______________________
аты-жөні
4. Қызметінің пәні (қажеттісінің астын сызу керек); банкілік ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар
нарығындағы ... ... ... Меншік түрі:____________________________________________
6. Жарғылық капиталының мөлшері: _______________________
_______________________________________________________________
7. Құрылтайшылар ... ... ... ... ... ... ... серіктестіктер
Қауымдастық (Одақ) нысанындағы заңды тұлғалардың бірлестіктері
Басқа ұйымдық-құқықтық нысандар (нотариаттық
палаталар, адвокаттар алқалары, сауда-өнеркәсіптік палаталар)
Коммерциялық емес акционерлік қоғамдар
Діни бірлестіктер
Қоғамдық ... ... ... және ... ... ... (мемлекеттік немесе жеке меншік)
Шаруашылық жүргізу
құқығына ие
мемлекеттік кәсіпорын
Акционерлік қоғам
Халықтық акционерлік қоғам
Өндірістік кооператив
Шаруашылық серіктестіктер
1. Толық серіктестік
2. Сенім ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі бар серіктесік
I. Коммерциялық ұйымдар
II. Коммерциялық емес ұйымдар

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүйелеу және оның түрлері61 бет
Кінәсіздік презумпциясы түсінігі, құқықтық негізі және мәні55 бет
Мемлекет туралы35 бет
Қылмыс және қылмыстық құқық жайлы93 бет
Заңды тұлға ұғымы41 бет
Азаматтық құқық субъектілері50 бет
Банкроттық және оның құқықтық аспектілері82 бет
Болашақ мамандарды дайындаудың әдістемесі45 бет
Есі дұрыстық қылмыстық жауапкершіліктің шарты ретінде80 бет
Жеке тұлға туралы ақпарат14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь