Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарты

МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 КЕШЕНДІ КӘСІПКЕРЛІК ЛИЦЕНЗИЯ (ФРАНЧАЙЗИНГ) ШАРТЫНЫҢ ТҮСІНІГІ, ҚҰҚЫҚТЫҚ МӘНІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.1 Құқықта франчайзингтік қатынастардың алғаш пайда болуы, қалыптасуы және даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.2 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының түсiнiгi, элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
1.3 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының тараптары ... ... ..21
2 КЕШЕНДІ КӘСІПКЕРЛІК ЛИЦЕНЗИЯ (ФРАНЧАЙЗИНГ) ШАРТЫНЫҢ МАЗМҰНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
2.1 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының мазмұны ... ... ... ..30
2.2 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының шектеу
талаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
2.3 Франчайзингтегі фирмалық атауларды және тауарлық белгілерді қорғау мәселесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
3 КЕШЕНДІ КӘСІПКЕРЛІК ЛИЦЕНЗИЯ ШАРТЫН ОРЫНДАУ ЖӘНЕ ШАРТ БОЙЫНША ЖАУАПКЕРШІЛІК МӘСЕЛЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...48

3.1 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарттарын орындау ... ... ... 48
3.2 Кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты бойынша жауапкершілік мәселелері50
3.3 Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша кешенді кәсіпкерлік
лицензия (франчайзинг) шартын өзгерту және тоқтату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...53
4 ФРАНЧАЙЗИНГТІҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖӘНЕ ОТАНДЫҚ ДАМУДАҒЫ ЖЕТІСТІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60

4.1 Еуропалық фрачайзингтік құқықта бәсекелестігікті шектеуге қатысты мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60

4.2 Отандық және халықаралық франчайзингтің Қазақстандағы дамуы ... ... ...63

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...70
КIРIСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектiлiгi. Кешендi кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг) шарты азаматтық құқықтың жаңа институттарының бірі болып табылады. Мәселен, мүлiктi сенiмгерлiкпен басқару шартына қарағанда, бұл шарт ТМД елдерi ғалымдары мен басқа да мамандар ойлап тапқан құрылым емес, ол англо-саксондық және континентальдық жүйелерiнде тұрақты түрде қалыптасқан және де азаматттық айналымда тәжірибеден өткен міндеттеменің ерекше бір түрі болып табылады. Сонымен бірге кешендi кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг) шартының үш ғасырлық тарихы бар және ол өзiнiң өмiршендiгiн толық дәлелдедi [1, 131 б.].
Франчайзинг шарты нарықтық қатынастардың белгілі бір даму кезеңінде пайда болған шарт деп айтуға болады. Мәселен, АҚШ-та франчайзинг шарты екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қарқынды дами бастады. Себебі, соғыс аяқталғанан кейін бейбіт еңбекке оралған осы елдің көп деген азаматтары кәсіпкерлік пен айналысып өзінің жеке істерін жаңадан жандандыруға мүдделі болды.
Франчайзинг шартының дамуының келесі кезеңі 1957-1958 жылдар аралығында орын алған экономикалық құлдырауы мен тұспа-тұс келді. Себебі, осы бір экономикалық құлдырау барысында көп деген кәсіпкерлер өз істерін тоқтатуға мәжбүр болып, жұмыс орындары көптеп деп жабыла бастады. Міне осындай экономикалық құлдырау кезде белсенділік байқатқан кейбір кәсіпкерлер өз кәсіпкерлігін басқаша ұйымдастырудың жолын ойластыра бастады. Соның нәтижесінде франчайзинг шарты пайда болды деуге негіз бар [2, 36 б.].
Франчайзинг шартының негізінде кәсіпкерлікті жүзеге асыру кәсіпкерлер үшін өте ұтымды болды. Себебі, нарықтық экономика жағдайында орын алатын құлдырау кезінде жаңа тауар белгілері мен қызмет белгілері арқылы нарықта кәсіпкерлікті жүзеге асыру экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды. Өйткені, мұндай тауарлар мен қызметтерге сұраныс тым төмен болмады. Осы кездері дайын және бұрынан белгілі танымал тауар белгілері мен қызмет белгілерін пайдалану тауар өндірушілер мен қызмет көрсетушілерге өте ұтымды болды. Бұл заңды құбылыс болатын-ды, оның басты себебі, мұндай нарықтық сұранысы жоғары брендттерге барлық кезде кепілді экономикалық сұраныс тудырып отырады. Осы тұрғыдан алғанда франчайзинг шарты нарықтық экономикада өзінің айқын басымдылықтары мен ерекшелене түсті деп айтуға негіз бар.
Міне осындай экономикалық дағдарыстар орын алған кезеңдерден бастап франчайзинг институты тұрақты даму бағытына бет алды деп айтуға болады. Дегенмен, франчайзинг институтының құқықтық реттелуі деңгейі бұл кезеңдер аралығында әрине айтарлықтай төмен болды. Ол франчайзинг шартында кейбір құқықтық тетіктердің жеткілікті дәрежеде жетіспей жатуымен тікелей байланысты. Бүгінде уақыт өте келе франчайзинг институты әлемдік деңгейдегі алып компаниялардың қарқынды дамуына байланысты жаңа, әрі жоғары сапалық құқықтық реттелу деңгейде көше бастады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1 Сихимбаева Е. Д. Франчайзинга в инвестиционной сфере. Алматы. 2000.-250 б.
2 Сүлейменов М.К., Покровский Б.В., Худяков А.И., Жакенов В.А. Право и предпринимательство в Республике Казахстан. Алматы, Жетi жарғы, 1994.-360 б.
3 Сихимбаева Е.Д. Договор франчайзинга в инвестиционной сфере. // Договор в гражданском праве: проблемы теории и практики. Том 2. Материалы Международной научо-практической конференции, посвященной 5-летию образования Научно-исследовательского института частного права КазГЮА (в рамках ежегодных цивилистических чтений), Алматы, 6-7 апреля 2000 г. / Отв.ред. М.К. Сулейменов.-Алматы: КазГЮА, 2000.-450 б.
4 Багиев Г.Л., Моисеева Н.К., Никифорова С.В. Международный маркетинг.-Санкт-Петербург, 2001.-460 б.
5 Шаикова С.С. История развития франчайзинга в праве. //Актуальные проблемы современного гражданского права. Том 2. Материалы Международной научно-практической конференции аспирантов и соискателей, посвященной 10-летию Независимости Республики Казахстан. Алматы, 20-21 февраля 2000 г. / Отв. ред., М.К.Сулейменов – Алматы: КазГЮА. 2001.-480 б.
6 Петраш В., Рудашевский В. Франчайзинг: корпоративная стратегия расширения рынка // БОСС. 2008. №1. -5 б.
7 Масленников В.В. Предпринимательские сети в бизнесе. М.: Центр экономики и маркетинга. 2008. -220 б.
8 Британский сектор франчайза переживает бум // Коринф. 2008. №27.-17 б.
9 Вацковский Ю.Ф. Международный франчайзинг оформление договорных отношений // Право и экономика. 2006. №2/96. -44 б.
10 Шулус А., Быченко Н. Франчайзинговые формы предпринимательства (объективные основы, противоречия, принципы господдержки) // Российский экономический журнал. 2008. №11.- 46 б.
11 Основы предпринимательского дела: Учебник / под. ред. Ю.М.Осипова, Е.Е. Смирновой. 2-е изд. перераб. и доп. М.: БЕК, 2006. - 464 б.
12 Сосна С.А. Новое в гражданском праве // Государство и право. 2007. №7.-31 б.
13 Жанайдаров И.У. Гл.45 Комплексная предпринимательская лицензия (франчайзинг). Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). Комментарий (постатейный): В двух книгах. Книга 2 / Ответственные редакторы: М. К. Сулейменов. Б. Г. Басин.— Алматы, 2006.-800 б.
14 Довгань А.Н. «Франчайзинг – путь к расширению бизнеса» 1994. -620 б.
15 Шмит Гофф К. М. Экспорт: право и практика международной торговли: Пер. с англ.— М.: Юрид. лит., 1993.- 560 б.
16 Қаудыров Т.Е. Гражданско-правовая охрана объектов промышленной собственности. Монография. Алматы, 2001.-360 б.
17 Климкин С.И. Юридические лица: Сборник статей. Алматы. Норма-К, 2004.-250 б.
18 Пугинский Б.И. Коммерческое право России. М., 2000. 458 б.
19 Сабденов О. Экономическая политика переходного периода на рубеже XXI века. Алматы, Казахстан, 1997.-240 б.
20 Бусыгин А.В. Предпринимательство. М., 1997.-348 б.
21 Жанайдаров И.У. гл.53. Комплексная предпринимательская лицензия (франчайзинг).// Гражданское право. Том II. Учебник для вузов (академический курс). Отв.ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. Алматы, 2002. -522 б.
22 Коммерческое право: Учебник /А.Ю. Бушев, О.А. Городов, Н.С. Ковалевская и др.; Под ред. В.Ф. Попондопуло, В.Ф. Яковлевой. СПб., 1998. -780 б.
23 Сүлейменов М.К. гл.29 §3.Аренда предприятия. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть). Комментарий (постатейный). В 2 кн.-3-е изд., испр. и доп., с использованием судебной практики. / Отв.ред. М.К. Сулейменов.-Алматы.2007. Кн.1-584 б.
24 Амирханова И.В. Гражданско-правовое обеспечение развития предпринимательства в Республике Казахстан. Алматы, 2003.-658 б.
25 Авилов Г.Е. Ст.559 ГК РФ. Комментарий к Гражданскому кодексу Российской Федерации. Ч.2 Отв.ред. О.Н. Садиков.М., 2007. -680б.
26 Гражданское право. Учебник. Ч.1 3-е изд., перераб. и доп./Под ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого. М., 1998.-760 б.
27 Трахтенгерц Л.А. Коммерческая концессия гл.54.ГК РФ. // Комментарий к Гражданскому кодексу Российской Федерации. Ч.2 (постатейный). 5-е изд., испр. и лоп. С использованием судебно –арбитражной практики /Под ред. О.Н. Садиков.М., 2007. -890 б.
28 Хамзин Ұ.М. Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартындағы кешенді лицензиар тұлғасы.// Государство и гражданское право: Материалы международной научно-практической конференции, посвященной памяти и 85 летию со дня рождения д.ю.н., профессора Ю.Г. Басина (в рамках ежегодных цивилистических чтений). Алматы, 29-30 мая 2008 г. / Отв.ред. М.К. Сулейменов.-Алматы: НИИ частного права КазГЮУ, 2008. -648 б.
29 Евдокимова В. Франшиза и договор коммерческой концессии – «Хозяйство и право» №12, 1997 г.-121-123 бб.
30 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Оқулық. Ерекше бөлім. 2 том.-Алматы: Заң әдебиеті, 2003.-378 б.
31 Рыкова И. Коммерческая концессия – франчайзинг? - Оборудование, рынок, предложения, цены (приложение у журналу «Эксперт») №2, 2001г.132-134 бб.
32 Гражданское право. Т. 2: Учебник. 3-е изд., перераб. и доп. / под ред.: А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого. М., 2001. -720б.
33 Брагинский М.И., Витрянский В.В. Договорное право. Кн. 3: Договоры о выполнении работ и оказании услуг. М., 2005. -1200 б.
34 Комментарий к Гражданскому кодексу Российской Федерации (постатейный). Ч.4. Э.П. Гаврилов, О.А.Городов, С.П. Гришаков и др. М., 2007. -680 б.
35 Гражданский кодекс Российской Федерации. Ч. 2. Текст, комментарии, алфавитно – предметный указатель / Под.ред.: О.М. Козырь, А.Л. Маковского, С.А. Хохлова. М., 1996. -620 б.
36 Хамзин У.М. Кешенді кәсіпкерлік лицензиясы (франчайзинг) шартының шектеу талаптары //Гражданское право и гражданское законодательство: Материалы международной научно-практической конференции в рамках ежегодных цивилистических чтений, посвященной юбилею Гражданского кодекса Республики Казахстан (15-летию Общей части и 10- летию Особенной части), Алматы, 13-14 мая 2009 г. / Отв.ред. М.К. Сулейменов.-Алматы: НИИ частного права КазГЮУ. -648 б.
37 Медведев А. Товарный знак: Отражение в бухгалтерском учете // «Хозяйство и право». Ежемесячник для деловых людей. 1997. № 9 (248). –71 б.
38 Вацковский Ю. Защита товарных знаков. Право и экономика, документы, комментарии, практика. № 1, 1998. -380 б.
39 Фолсом Р.Х., Гордон М.У., Сраногл Дж. А. Международные сделки: Краткий курс / Пер. с англ. – М.: Издательская корпарация «Логос». 2008.-580 б.
40 Петров И. Исключительное право на фирменное наименование // Интеллектуальная собственность. 2000. № 6. -16 б.
41 Белов В.В., Виталиев Г.В., Денисов Г.М., Интеллектуальная собственность. Законодательство и практика его применения: Учебное пособие. М.: Юристь.1997. -358 б.
42 Шершеневич Г.Ф. Учебник русского гражданского права (по изданию 1907 г.) М.: Фирма «СПАРК», 1995. -680 б.
43 Сулейменов М.К. Вещные и обязательные права в Казахстане. 1999.-260 б.
44 Жиланкозова Г.В. В защиту интеллектуальной собственности // Внешнеэкономическая деятельность в Казахстане.-2000. №10 (136). -8 б.
45 Шаикова С.С. Защита товарных знаков и фирменных наименований во Франчайзинге. // Субъекты гражданского права. Том 2. Материалы международной научно-практической конференции (в рамках ежегодных цивилистических чтений). Алматы, 18-19 июня 2008 года / Отв.ред. М.К. Сулейменов.-Алматы: казГЮА, 2008. -560 б.
46 Комментарий к Гражданскому кодексу Российской Федерации, части второй (постатейный). 2-е изд., испр. и доп. // Руководитель авторского коллектива и ответственный редактор д.ю.н., проф. О.Н.Садиков. М.: Юридическая фирма КОНТРАКТ, Издательская группа ИНФРАМ – НОРМА, 1997. -800 б.
47 Климкин С.И. Договор франчайзинга в Гражданском кодексе Республики Казахстан. / Гражданское законодательство. Статьи. Комментарии. Практика. Вып.22. Алматы., 2005.- 340 б.
48 Хамзин Ұ.М. Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартын өзгерту және тоқтату.// Юриспруденция 2009.№12.-45-47 бб.
49 Смирнов С. Практические проблемы института коммерческой концессии / Хозяйство и право. 2007. №1. -88 б.
50 Тынель А, Функ Я., Хвалей В. Курс международного торгового права.-М.: Амалфея. 2007. -684 б.
51 Шаикова С.С. Пресечения в отношении ограничения конкуренции в Европейском франчайзинговом праве // Субъекты гражданского права. Том 2. Материалы международной научно-практической конференции (в рамках ежегодных цивилистических чтений). / Отв. Ред. М.К. Сулейменов.-Алматы: КазГЮА, 2008. -560 б.
52 Кулешова Н. Защита новых технологий. Проблемы отношений между корпорациями // Внешнеэкономическая деятельность в Казахстане. 1999. № 11 -12.-27 б.
53 Иванова Г.А. Хозяйственное право: конспект лекций. СПб.: Изд-во Михайлова В.А., 2008. -360 б.
54 Даурунов И., Курбанова Г., Шишкина А. Малый бизнес Казахстана: состояние и проблемы развития / Результаты мониторингового обследования 2007 г. Алматы: РГП «Институт экономических исследований», 2007. -268 б.
55 Лапницкая Л., Чемоданова Е. Франчайзинговая модель организации бизнеса // Маркетинг. М., 2008. № 3. -105-114 бб.
56 Жалыбин С. Факторинг, лизинг, франчайзинг и др. Комментарии к закону // Казахстанская правда. Алматы. 1999. 30 июля.
57 Шаикова С.С. Перспективы развития отечественного и международного франчайзинга в Казахстане. // Объекты гражданских прав: Материалы международной научно-практической конференции (в рамках ежегодных цивилистических чтений). Алматы, 25-26 сентября 2003г. / отв. Ред. М.К. Сулеменов. – Алматы: КазГЮУ, 2004.- б.
        
        МАЗМҰНЫ
КIрIспе..........................................................................................3
1 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының түсінігі, құқықтық мәні....................................................................................8
1.1 Құқықта ... ... ... ... ... қалыптасуы және даму тарихы..............................................................................8
1.2 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының түсiнiгi, элементтері ...............................................................................................................13
1.3 ... ... ... (франчайзинг) шартының тараптары..........21
2 КЕШЕНДІ КӘСІПКЕРЛІК ЛИЦЕНЗИЯ (ФРАНЧАЙЗИНГ) ШАРТЫНЫҢ МАЗМҰНЫ .................................................................................................................30
+ Кешенді ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының шектеу
талаптары...................................................................................................................35
+ ... ... ... және ... белгілерді қорғау мәселесі ................................................................................................................40
3 КЕШЕНДІ КӘСІПКЕРЛІК ЛИЦЕНЗИЯ ШАРТЫН ОРЫНДАУ ЖӘНЕ ШАРТ ... ... ... ... кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарттарын орындау ............48
3.2 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша кешенді кәсіпкерлік
лицензия (франчайзинг) шартын өзгерту және тоқтату.......................................53
4 ... ... ЖӘНЕ ... ... ... Еуропалық фрачайзингтік құқықта бәсекелестігікті шектеуге қатысты мәселелер ...................................................................................................................60
4.2 Отандық және халықаралық франчайзингтің Қазақстандағы дамуы ...........63
Қорытынды...............................................................................66
Пайдаланылған ... ... ... ... ... лицензия (франчайзинг) шарты азаматтық құқықтың жаңа институттарының бірі ... ... ... ... ... басқару шартына қарағанда, бұл шарт ТМД елдерi ғалымдары мен басқа да ... ... ... ... емес, ол англо-саксондық және континентальдық жүйелерiнде тұрақты түрде ... және де ... ... ... ... ... ... бір түрі болып табылады. Сонымен бірге кешендi кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг) шартының үш ғасырлық тарихы бар және ол ... ... ... дәлелдедi [1, 131 б.].
Франчайзинг шарты нарықтық қатынастардың белгілі бір даму кезеңінде пайда болған шарт деп ... ... ... ... ... шарты екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қарқынды дами бастады. Себебі, соғыс аяқталғанан кейін бейбіт еңбекке оралған осы елдің көп ... ... ... пен ... өзінің жеке істерін жаңадан жандандыруға мүдделі болды. ... ... ... ... ... 1957-1958 жылдар аралығында орын алған экономикалық құлдырауы мен тұспа-тұс келді. Себебі, осы бір экономикалық ... ... көп ... ... өз істерін тоқтатуға мәжбүр болып, жұмыс орындары көптеп деп жабыла ... Міне ... ... құлдырау кезде белсенділік байқатқан кейбір кәсіпкерлер өз ... ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде франчайзинг шарты пайда болды деуге негіз бар [2, 36 б.].
Франчайзинг шартының негізінде ... ... ... ... үшін өте ... болды. Себебі, нарықтық экономика жағдайында орын алатын құлдырау кезінде жаңа ... ... мен ... ... ... ... кәсіпкерлікті жүзеге асыру экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды. Өйткені, мұндай ... мен ... ... тым ... ... Осы ... ... және бұрынан белгілі танымал тауар белгілері мен қызмет белгілерін пайдалану тауар өндірушілер мен қызмет көрсетушілерге өте ұтымды болды. Бұл ... ... ... оның ... ... ... нарықтық сұранысы жоғары брендттерге барлық кезде кепілді экономикалық сұраныс тудырып отырады. Осы тұрғыдан алғанда франчайзинг шарты нарықтық экономикада өзінің ... ... мен ... ... деп ... ... бар.
Міне осындай экономикалық дағдарыстар орын алған кезеңдерден бастап франчайзинг институты тұрақты даму бағытына бет алды деп айтуға ... ... ... ... құқықтық реттелуі деңгейі бұл кезеңдер аралығында әрине айтарлықтай төмен болды. Ол франчайзинг шартында кейбір құқықтық тетіктердің жеткілікті ... ... ... ... ... Бүгінде уақыт өте келе франчайзинг институты әлемдік деңгейдегі алып компаниялардың қарқынды дамуына байланысты жаңа, әрі ... ... ... ... ... көше ... Ірі ... үшін франчайзинг механизімі тауар өндірудің, қызмет көрсетудің өрісін ... және де өз ... ... ... ... ... ... Себебі, біріншіден, франчайзинг сапалы тауар өндірушілерге, қызмет көрсетушілерге қосымша табыс көзін көбейтуге мүмкіндік беріп, жаңа ... ... ... жол ... ... ... Сонымен бірге, франчайзинг тетіктері орта және кіші кәсіпкерліктің өкілдері үшін де өте қолайлы болды. Олай дейтініміз, ... олар ... ... дербестіктерін сақтап қалуға мүмкіндік алды, ал екіншіден, ... ... ... көрсетуге байланысты, өздерінің кәсіпкерлік тәуекелдерін төмендетуге мүмкіндік алды. Үшіншіден, кепілді түрде тұрақты табысқа ие болуға мүмкіндік бере ... ... ... бір ... ... өздерінің ықпалын, тұрақтылығын арттырды.
Қазақстан Республикасындағы қазіргі қолданыстағы азаматтық ... ... ... ... ... ... ... азаматтық құқық саласының жаңа институттардың бірі болып табылғанымен, ... ... ... деңгейде франчайзинг шартының айтарлықтай ұзақ өзіндік пайда болуы, даму тарихы бар ежелгі ... бірі деп ... ... Оның үстіне франчайзинг шарты талай уақыт сындарынан сүрінбей өтіп, өзінің өміршендігімен дәл бүгінгі күнге дейін азаматтық айналымда кең ... ... отыр [3, 133 ... ... ... ... шарты елімізде кең қолданыс тапқан жоқ. Франчайзинг шартының даму кезеңі Қазақстанда 1999 жылдан, яғни Азаматтық кодекстің ... ... ... ... ... ... бастау алды деп айтуға болады. Алайда, оған дейінгі кезеңдерде әрине, кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарты туралы ... ... ... ... ... мүмкіндіктерді пайдалануға тікелей тыйым салынған жоқ. Елімізде франчайзингтің азаматтық заңнамада арнайы қарастырып кетуі заңдылық еді. ... ... ... ... ... әлемдік деңгейде сыннан өткен сенімді кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудың бір ұтымды ... ... ... саналатын.
Қазiргi заманғы Қазақстан жағдайында франчайзингтiк қатынастардың шынайы жай-күйi туралы қандайда болмасын түпкілікті қорытынды айту оңай ... Оның ... ... ... ... ... өндiрiстiк сектор аса әлі де болса аса қиындықпен даму үстінде. Соның салдарынан болар, франчайзинг ... ... ең ... қызмет көрсету аясында белсендi қолданысқа ие бола бастады. Дегенмен, өндiрiстiң ... ... ... ... ... қатынастардың потенциалдарын осы сала бойынша жоққа шығарылмайды. Әсіресе, осы саладағы басымды бағыттардың бiрi ретiнде ауыл-шаруашылығындағы өндiрiсi бола ... және де ... ... бас - қа да ... ... кең қолдануды жоққа шығармайды.
Соңғы жылдары экономиканың әрбiр ... ... ... мен ... ... ... қарқынды дамуы жалпы бұл салада ... ... ... ... ... ... бiр ... салаларын қоспағанда, лицензиялық қатынастарға тiкелей мемлекеттiк араласуға жол берiлмейтiндiгiн ескеру қажет. Сондай-ақ болашақта ... ... ... ... ... кеңiнен қолданылатын болады деген ойдамыз. Оған әрине, заңнамалық негіздер толық ... ... деп ... Қазақстан Республикасының 24 маусым 2002 жылғы "Кешендi кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг) туралы" Заңында франчайзинтiк қатынастарды мемлекеттiк қолдауға қатысты жеке 2-тарау бар. Онда ... ... ... ... ... мен шаралары анықталған.
Франчайзингтiң лицензиялық келiсiмдердiң басқа түрлерiнен ерекшелiгi кешендi ... ... ... ... ... ... ... беруді қамтамасыз етiлетiндiгiнде. Оның тағы бiр ерекшелiгi -- ол интеллектуалдық меншiктiң ... ... ... құқықтарды беру жөнiнде бекiтiлмейдi, ол жалпы алғанда лицензиялық кешенге деген құқықтарды берудi бiлдiредi.
Осы ... алып ... ... ... ... ... ... еліміз үшінде арта түсуде.
Қазіргі кезде Қазақстанда қолданыста Қазақстан Республикасының 24 маусым 2002 жылғы "Кешендi кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг) ... ... заң ... ол ... кодекстің Ерекше бөліміне сәйкес, қолданысқа енді.
Міне сондықтан да Қазақстан Республикасында франчайзинг шарты қолданысқа енгелі осы институттың ... - ... ... ... ... ... ... кеңейді. Осы мақсатта түрлі ғылыми ізденістер жасалып қолданыстағы заңнаманы жаңа сапалық деңгейге көтеруге бағытталған біршама қосымша ұсыныстар мен ... ... ... ... ... ... ... (франчайзинг) шарты Қазақстанда нарықтық экономиканың, яғни азаматтық айналымда өте кең қолданыс табуда. Мәселен, тек ғана ... ... ... саны ... ... ... ... франчайзинг шартының негізінде азаматтық айналымда кең қолданылып жатыр. Бұл біздің экономикамыздың дамуына айтарлықтай өзінің зор үлесін ... ... ... ... ... өзектілігі. Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарты Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының жаңа институттарының бірі болып табылады. Сол ... де бұл сала әлі де ... ... ... ... ... қажет етеді деп білеміз. Сондықтан да бұл тақырып біздің еліміздің аумағында қазіргі кезде ... ... ... ие деп ... толық негіз береді. Тәуелсiз Қазақстанның дамуының жекелеген кезеңдерiнде осы біздер қарастырып отырған тақырып, яғни ... ... ... ... ... әр ... деңгейде және әр жылдары қазақстандық цивилист-ғалымдардың назарынан тыс қалмай ара-тұра болса да қарастырылып, ... ... ... ... таластың пәні болып келеді. Бірақ бұл сала бойынша кешенді ғылыми зерттеулер жүргізілген ... Бұл ... өз ... ... ... ... институтының өзектілігін айқындайтын басты мән жайлардың бірі болып табылады.
Тақырыптың зерттелу деңгейi. Кешендi ... ... ... ... ... әрі аз ... ... бірі болып табылады. Сондықтан да бұл тақырыптың зерттелу деңгейі әлі де ... ... деп ... ... бар. ... Қазақстанда әлі күнге дейін кешендi кәсiпкерлiк ... ... ... ... арнайы жазылған кешенді ғылыми еңбектер мен ... ... ... орай жоқ. ... ... бұл институт кешенді түрде әлі күнге дейін толық қанды зерттелген жоқ. Соның салдарынан бұл салада ғылыми зерттеу сипатындағы ... ... мен ... зерттеулер тапшылықты. Соған қарамастан біздер кешендi кәсiпкерлiк лицензия ... ... ... ... материалдардың тапшылығына қарамастан осы мәселеге қатысты құқықтық-теориялық сараптауларды жүзеге ... ... бірі ... ... ... жасап отырмыз.
Зерттеу жұмысының мақсаттары мен мiндеттерi. Біздер бұл жұмыс барысында ... ... ... ... мен ... және оның кейбір құқықтық-теориялық аспектілерін жете қарастырып кетуді ... ... етiп ... ... ... ... (франчайзинг) шартына қатысты теориялық ... ... ... ... ... ... ... құқықтық мәнін, мазмұнын және де маңызын құқықтық-теориялық тұрғыдан кең әрі ... ... ашып ... ... ... лицензия шартының азаматтық құқықтық шарттар арасындағы өзіндік орыны мен ерекшелігін айқындап осы шарттың ... ... ... ... ... барысын, саралау;
-кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартының қалыптасуы мен ... және де осы ... ... ... орын ... ... тәжірибелік мәселелердің құқықтық-теориялық аспектілерін саралау ... осы ... ... ... ашып көрсету болып табылады. ... ... қол ... үшiн ... біздер төмендегідей мiндеттер белгiлеп ... ... ... болу ... ... және халықаралық франчайзингтің дамуын саралау;
-кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес түсiнiгiне, өзіндік ерекшеліктеріне ... ... ... ... кәсіпкерлік лицензия шартының құқықтық мазмұнындағы ерекшеліктерді қарастыру;
-франчайзингтегі фирмалық атауларды және ... ... ... ... мәселелерді анықтап, оған қатысты кейбір құқықтық және теориялық мәселелерді қарастыру;
-кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартының кейбір шектеу талаптарына қатысты ... және ... ... ... ... кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартындағы кешенді лицензиар тұлғасына қатысты құқықтық және теориялық өлшемдерге сыни сараптама жасау;
-кешенді кәсіпкерлік лицензия шартының орындалу ... ... ... өзекті тәжірибелік мәселелерді қарастыру;
-кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты бойынша жауапкершілік (франчайзинг) мәселелерін ... ... ... жүргізу;
-Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартын өзгерту мен ... ... ... ... жасап, осы мәселелерді ұтымды шешудің жолдарын қарастыру;
Зерттеудiң ... ... ... ... ... ... жалпы ғылыми диалектикалық танымдық әдiстерiмен қатар, арнайы ... ... ... ... ... ... зерттеу сияқты әдiстердi құрайды. ... ... ... ... және ... заңгер ғалымдардың ... және ... мәнi бар ... ... ... ... шартын қарастыратын ғылыми еңбектерi қалайды.
Зерттеу ... ... және ... ... ... 69 - беттен тұрады. Құрылымы ... ... ... төрт ... және ... ... ... мен пайдаланылған әдебиеттер тiзiмiнен ... ... ... ... ... ... түсінігі, құқықтық мәні
1.1 Құқықта франчайзингтік қатынастардың алғаш пайда болуы, қалыптасуы және даму ... ... ... ... ... шыққан. Ол деген мағынаны білдіреді. Орта ғасырда сөзі корольдің немесе мемлекеттің атынан қандай да бір рұқсат беру ... ... ... ... жәрменке өткізу, көпір салуға, базар ұстауға рұқсат беру т.б.). алайда соңғы кезеңдерде бұл терминнің ... ... XIX - ... ... XX ғасырдың басында Америкада франчайзинг кең әрі нақты құқықтық мағынаға ие болды, яғни ол қандай да бір айрықша кешенді ... ... беру ... ... ... ... франчайзинг бойынша тауар өндірудің және қызмет көрсетудің тәсілдері ақылы негізде пайдалануға беріледі деп көрсетілген [4, 109 б.].
Франчайзинг ... ... ... 70 ... ... ... ... ол ХХ ғасырдың 30-шы жылдары таныла кең бастаған. Бірақ көптеген ... ... ... ... ... заңнамалық регламентацияға ие болмады, франчайзингтің американдық жүйесінің бірінші буыны өткен ғасырлардың ... ... және ... күні (straigt product ... деп ... ... желі , автомобильді индустрия мысал бола алады).
Екінші дүниежүзілік соғыстан ... ... ... ... ... буынның дамуына жол ашты, ол (entire business franchising) деп ... ... ... енді жеке өнімді ғана қозғаған жоқ, сонымен бірге барлық франчайзингтің кәсіпорнын қамтыды: франчайзер франчайзиге, франчайзидің саудалық ... ... ... ... ... ... ол кәсіпорынды жарақтандырудың кейінгі ортасына, іскерлік саясат концепциясына және ... ... ... ... және сол ... ... бірігуіне алып келеді.
Өндірістік франчайзинг - қызмет көрсету саласының кәсіпорнымен кең көлемде алынған, ол өздеріне, сауданы өткізудің ... ... ... ... Франчайзингтің бұл жүйелер қызметі (саудалық ұқсастық) жеке сервистік қызметті мөлшерлеумен сипатталады, ол бас кәсіпорынмен (орталық) өңделеді және стандартталады және содан ... ... ... өткізілімді бірлікпен (қызмет көрсетудің индустриялизациялануы) ұсынылады.
Кодификацияның толқынынан кейін, онымен бірге 60 жылдардағы ... ... ... АҚШ - та ... жаңа ... және топтасуға қол жеткізді. 1970-1977 жылдар аралығында франчайзингтің жаһандық экономикалық маңызы алдағы кезеңмен салыстырғанда екі есеге өсті. Сатып-алу орталықтары ... ... оның көп ... ... ірі ... ... ... сонымен қатар франчайзингтік жүйенің үшінші буыны қалыптасты: және атымен әріптестік франчайзинг дами ... ол ... ... қатысуға үлкен мүмкіншілікпен сипатталды және франчайзингтің жүйелік басқаруына ықпал етті.
Бұл жүйелер сонда да орта жолда қалды, ... ... ... ... жүйесін ығыстыра алмады.
Сондай-ақ, ГФР-да франчайзингтің тігінен құрылымдалған және ... ... ... буынының көп бөлігі кезеңделген (Мысалы, ОВІ кәсіпкерлеріне арналған сатып-алу орталығы, Dr.Stadler ... ... ... ... айырмасы, сондай-ақ Еуропа елдерінде, байланысқан топтардың вертикализациясы (бәрінен бұрын азық-түліктік ... ... ... REWE немесе EDEKA), олар дефенсивтік иелену одағынан орталық кәсіпорынның басқаруындағы ... ... ... ... ... ... қарастырылмайды. Тек деп атайды.
Көптеген шетелдерде ... ... ... кезеңде жеке сауда саласына (Мысалы: автомобиль сату және оған қосымша бөлшектер сату), тұрмыс саласына (тоңазытқыш прокаты) және әртүрлі білім ... ... ... қызмет көрсету саласына кірді. АҚШ-тағы 249 франчайзингтік келісімнің негізін анықтау үшін жүргізілген зерттеулерде Sorcebook of ... ... ... ... ... таңдап алынған фирмаларды реттеуде, 114 фирма саласына, 65-автомобиль жасауға қызмет көрсету, 70-қызмет көрсету ... ... ... ... жарнама және почталық және типографиялық қызмет және т.б.).
Мұнымен (объективтік мақсатта) франчайзинг мәнін ... ... ... ... ... ... дұрыс болар. АҚШ-тың 8 кәсіпкерлігінде франшиз жүйесінің ... ... АҚШ ... Министрлігінің хабарламасы бойынша франшиз тәжірибесінің елдің барлық экономикалық саласына ... ... ... баспасөздің ұстанымымен теріске шығарылды. Жеке алғанда болып ... ... ... және орта ... ... ... сауда саласында), франчайзинг көп дәрежеде - шағын және кіші дәрежеде - орта бизнесте қолданысты тапты. Wall Street Joumal ... ... ... ... нысаны болып кең танымал нарықтық жүйе табылады, тек АҚШ-та бұл нысанды ... жуық ... ... ... ... өткізілімінде қолдануда [5, 72-73 бб.].
Сол уақытта, халықаралық франчайзингтер қауымдастығының мәліметі бойынша, АҚШ-та 1996-2008 жылдар аралығында франчайзи кәсіпорнының ... саны ... ... мен жанармай бекетін қоспағанда) 300-ден 450 мың, ... ... ... сол ... ... 150-ден 300 млрд. долларға өсті, мұнымен американдық компаниялардың ... 2000 жылы ... ... ... саны 32 ... ... [6, 5 б.]. Шетелдік мамандардың болжауынша 21 жүзжылдықта франшиза шағын бизнес ... 50% - н ... ... ие ... [7, 122 б.]. ... Еуропа мен Жапонияда франчайзинг кешігірек пайда болды, соңғы 15 жылда франчайзингтік кәсіпорындардың үлесі 1% - дан 7% - ға ... ... ... ... ... ... бұл көрсеткіш 10 жылдан кейін 20% - ға жетеді. Австралияда жылдам тамақтану қызметінің жалпы көлемінде франчайзинг 90% - н алып ... ... ... ... ... және британ франчайзингтің бөлімі: сауда жүйелері және франчайзингтік магазиндер (мысалға, ) нарықта басым болатындығы және ... ... ... ... ... 2002-2008 жылдар аралығы франчайзингтік кәсіпорындардың саны сыртқы нарықта 69 - дан 165 - ке ... ... ... ... пікірінше франчайзингтік сектордың өсім динамикасы бойынша соңғы жылдарда да сақталады, ал бұл сектордағы айналымның жалпы көлемі 12 млрд. фунтты құрайды. ... ... ... сервистің қарқынды өсу байқалады, әрі бірінші жоспарға электронды мәліметтерді өңдеу және телекоммуникация саласындағы қызметтер, сонымен ... ... және ... сауда қойылады [8, 17 б.]. Онан басқа, барлық банктерде франчайзингтің ... ... ... ... бар.
Мұнымен, франчайзинг тек бизнес болып қана қоймайды, бизнесте франчайзер мен франчайзи арасындағы әріптестік қарым-қатынас ... ... ... пайда болуы әріптестік нысан ретінде өнімнің өтімі бойынша екі себеппен ескертіледі:
-біріншіден, франшизді алған және онымен өнімді айналымға ... ... ... ... ... ... ереже бойынша өзінің жеке қосымша ақшақаражатын жұмсайды; мұның нәтижесінде өтілімде франчайзердің шығыны кемиді, франшиздің сатып алынған өнімге ... ... ... ... ... және ... қарызсыз, қаржыландырудың ары-қарайғы көлемі кіші тәуекелмен тәжірибеде қандай да бір істі бастауға мүмкіншілік береді;
-екіншіден, бұл кәсіпорындарда тікелей басқару бар және ... ... ... ... жеке ... ... жүйесімен іске асырады.
Бүгінде франчайзинг - өзін бизнесте сынап көргісі келген адамдар арасында кең танымалдыққа ие бола ... ... ... ол ... ... ... ... әсіресе бөлшекті сауда жүйесін ығыстыра, кең ... ие ... ... ... қарым-қатынастың әртүрлі түрлерінің сипаттамасында қолданылады: (одақтың қолдауымен ... ... ... ... спорттық топ құру), (дауыс беруге құқық, АҚШ Конституциясына кепілді дұрыстау), ... ... ... ... ... ... және жеке пайданы алу мақсаттарына пайдалану құқығы) және т.б.
Бұл шарт ең алдымен қатысушылардың өзара қарым-қатынасының шартты негізін ... ... ... ... және ... ... ... Бұл жүйедегі барлық звенолардың іс-әрекеттегі майталмандық және ... ... ... мен тауарлық марканың абыройын төмендетпеуге және оны үйлесімді деңгейде қолдауға рұқсат ... ... ... ... ... - ұзақ ... ... франчайзер мен франчайзи арасындағы қызметтестіктен кейін болуы мүмкін, және ол сонымен бірге өзінің ... ... ... ... ... ... жүрісі бұл жағдайда пирамидалық жүйеден шығу және қаржылық, маркетингтік, құқықтық және басқа да бақылауларсыз өз ... ... ... ... мүддемен еріп жүреді. Этикалық нормалар берілген түрдің әріптестік қарым-қатынасында бірінші негіз болу керек: өзара қарым-қатынас жақтардың жеке ұштасуынан ... ... ... ... ... болады; сонымен қатар әрбір бизнеске өсім динамикасы, пайдаланушылық бағыттың өзгеруі тән. Ары-қарай бұл бизнес кооперативті, ... және ... ... сондықтан біріншіден өзінің артынан саудалық марканы қолдануды, іскерлік беделін және т.б. ... ... ... Одан ... ... халықаралық франчайзингтік келісімшарт жасасқанда мынадай ерекше сұрақтарды ескеру қажет: оның еліне аударымды аударуды шектеу, франчайзер ... ... ... ... ... сатылымын реттеу [9,44 б.]. ... ... ... ... ... ... зардаптарымен ықпал ету арқылы, франчайзингтің қаржылық пәрменіне әсер етуімен байланысты. Шағын бизнес туралы АҚШ Конгресінің өкілдер ... ... ... ... ... ... ... жері, оның ақпаратқа қол жеткізуі және заңгерлік көмегі франчайзердің пайдасына жақтардың мүмкіншілікті келісімінде үлкен ... ... ал ... біржақты нақты франчайзингтік келісімді жасауға алып келуі мүмкін, онда франчайзер франчайзиге еркін өзінің шартын қоя ... ... ... ... стандарттары мен франчайзидің нақты жұмыс шартының спецификасы арасында қарама-қайшылық туындауы мүмкін. Мысалы, өзінің француздық әріптесін үйлесімді саудалық марканы қолданудан ... оған ... ... ... ... дәстүрлі тағам ұсынғаны үшін, бірақ ол компанияның соусты ... ... ... ... ... ... ... мәселелерінің негізгісін көрсетеді. Бұған қоса франчайзер жағынан тіке ... пен ... ... ... әсіресе ерекше шарт жасасу алдындағы кезеңінде, тәжірибе ... ... ... оларға істелуі мүмкін: франчайзерлер дұрыс емес, жалған мәліметтерді ұсынса, фирманың салыстырмалы шынайы енгізгенде қателесу, оның ... ... ... ... ерекше құқық шынайылығы.
Әрі-қарайғы теріс аспект ықтимал бәсекелестікте франшиз сатушысы мен сатып алушысы арасында тұруы мүмкін. Франчайзерлер нәтижелі ... ... ... ... ... ... бір ... франшиздің көп бөлігін сатады, өзінің франчайзилерінің арасында бақталастықта жеңіледі және онымен бірге олардың ... ... ... ... [6, 6 б.; 10, 46 б.]. Бұл ... ... франчайзердің мүддесі сатылымның көлемін жоғары дәрежеге көтеруге бағытталған, нақты аумақта қолайлы конъюнктура жағдайында франчайзи-кәсіпорынын көбейту жолымен жетеді. Франчайзидің мүддесі - ... ... ... франчайзингтік бизнесті жүргізуге ерекше құқық алуға бағытталған.
Заңнамада көрсетілген теріс сәттердің ... ... ... елдердің франчайзинг шартының шарт жасасу алдындағы жақтарының қарым-қатынасы ... ... ... ... франчайзинг шартында қарым-қатынасты ресімдегенде 1979 жылы АҚШ-тың Федеральды сауда комиссиясының (Ереже №436) франчайзингіне сөйлем құрауда ... ... ... ол ... мәміленің заңдылығын және оның бөгетсіз тіркелуін қамтамасыз етеді [11, 264 б.].
Францияда бұл шарт ... ... ... ... № 2 891008 от ... г. ... ... алдын-ала сатылымы туралы) заңында реттелген, онда кешенді лицензияр (франчайзер) ерекше құжатта үкіметтік декретпен бекітілген номенклатура бойынша ... ... мен ... ... ... ... [12, 31 б.]. ... лицензият франчайзердің болашақ міндеттемесінің есепшотына ақшалай қаражатын төлегенде, соңғысы бұл міндеттемелерді ... ... шарт ... дейін қалыптастыру керек және бұл құжаттарды шарттың жобасымен оған заңдық күшін беру мақсатында тіркеуге ... ... ... ... бұл аспект culpa in contrahendo (шарт бойынша келісімдерді жүргізудегі кінә) институтымен реттелген, немістер сотының тәжірибесінде танылған: құқықтық ... ... ... заң ... ... ... ... ол келіссөздердің басталуынан пайда болады және шарт жасасушы жақтарға жүрістің белгілі алдын-ала шарт жасасу міндеттерін қарастырады. Бұл институт бойынша ... - ала шарт ... ... бұзу ... ... ... ... ақпаратты ұсыну, кеңес беру және басқа да аспектілердегі міндеттердің бұзылуына алып келеді.
ҚР АК 898 ... ... ... ... ... мен ... ... техникалық және коммерциялық құжаттаманы беру туралы айтылған. ... ... шарт ... ... ... ... заңнамасында регламенттелмеген өте өлшемді сұрақтардың бірі.
Франчайзердің жағдайы жанды болып қалады және ... ... ... ... ... үйретуші ретінде: қойған техниканың бағасын нарық бағасынан ... ... ... ... ... ... ... нұқсанның өтем мүмкіншілігінсіз сатылымға қою туралы келісімді талап етуі мүмкін; негізсіз франчайзи-кәсіпорныны деп жариялауы, ... ... ... ... ... озбырлықпен шешуі де мүмкін және т.б.
Мұнымен франчайзидің қандай да бір ... бас ... ... ... ... ... шарттық қарым-қатынасты тоқтатуға әкеліп соғады.
Көрсетілген әрекеттердің қиысу мақсатында және сондай-ақ франчайзиді қорғау мақсатында АҚШ ... заң ... ... ... ... және - ... ... тізімі минимумға дейін қысқартылған. Басқа заңдар франчайзерге шартты біржақты бұзу құқығы ... тек ... ... ... ... хабарлама беруге міндетті. Франчайзерге франшиз құқығын өзіне қайтару мақсатында мерзімінен бұрын шартты тоқтатуға болмайды.
Басқа ... ... ... ... ретінде әділетті және ерікті дәстүрлі принциптер қолданылады (goodwill), азаматтық құқықтың жалпы бөлімінде көрсетілген. ГФР-да франчайзи мүддесін қорғау кең көлемде & 242 ... Treu and Glauben) ... ... ... талқылауда жүзеге асады.
Тәжірибешілерге франчайзинг франчайзингтік шартта толық тіркелген құқықтық мәртебе ретінде көрсетілмейді, ол толығымен шарт бойынша ... ... ... ... ... нақты айтқанда, туралы айтылады [5, 76-77 бб.].
Технологиялық прогресс франшиздің жаңа нысандарын табады, ... бұл жаңа ... ... ... ... ... ... құқықтық табиғатын зерделеу жете және кідіріссіз көңіл ... ... ...
1.2 ... ... ... ... шартының түсiнiгi, элементтері
Құқықтық классификация тұрғысынан алып қарағанда қазақстандық заңнамада франчайзинг шарты мен ... ... ... ... ... бола ... ҚР ... кодекстің 966-бабының мағынасы бойынша лицензиялық шарттың бiр түрi болып табылады [5, 289 б.].
Кешендi кәсiпкерлiк ... ... ... Азаматтық кодексте, дәл сол атаумен, 45-тарау 896-909-баптардың нормаларымен реттелген.
Кешендi кәсiпкерлiк лицензия шарты ... бiр ... ... лицензиялар) екiншi тарапқа (кешендi лицензиятқа) сыйақыға айрықша құқықтар кешенiн (лицензиялық кешен), соның iшiнде лицензиардың фирмалық атауын және қорғалатын ... - ... ... ... ... ... лицензияттың кәсiпкерлiк қызметiнде пайдалану үшiн шартта көзделген айрықша ... ... да ... ... белгiсiн, қызмет көрсету белгiсiн, патент және т.б.) беруге ... ... ... ... ... ... болғандықтан, қазақстандық заң шығарушылар бұл терминдi аталған бап ... ... ... атап өтiп, ... ... ... кәсiпкерлiк лицензия деп франчайзинг аталатындығын көрсеттi. Осылайша әлемдiк заңнамамен белгiлi бiр үндестiк жасалады. Сонымен бiрге баптардың мәтiнiнде бiздiң заңнамаға ... ... ... Осындай жолмен заң шығарушылар отандық құқықтық терминологияның дәстүрлерiн сақтап қалды [13, 288 б.]. Ресей Федерациясының заңнамасында бұл тенденция РФ ... ... ... тапқан, дәл сондай құқықтық институт коммерциялық концессия шар - ты деген атауға ие. ... ... ... ... ... бiр көлемде лицензиялық кешендi лицензиардың iскерлiк беделi мен ... ... ... бiр ... ... ... ... көрсетiп немесе көрсетпей пайдалануды көздейдi.
Франчайзингтiң лицензиялық келiсiмдердiң басқа түрлерiнен ерекшелiгi кешендi кәсiпкерлiк лицензия арқылы айрықша лицензияны беру ... ... Оның тағы бiр ... -- ол ... меншiктiң жеке объектiсiне деген құқықтарды беру жөнiнде бекiтiлмейдi, ол лицензиялық кешенге деген құқықтарды берудi бiлдiредi. Франчайзинг шарты қызмет ... ... ... ... Ол айқын кәсiпкерлiк сипатқа ие.
Бұл шарттың мақсаты болып халық тұтынатын ... ... өзiн, ... ... жұмыстарды) өндiрудiң бәсекеге қабiлеттi, жоғары технологиялық тәсiлдерiн, тауарларды (өндiрiстiк) өндiрудiң құралдарын тарату табылады.
Осыған сүйене отырып кешендi ... ... ... түрлерiн ажыратуға болады. Оларға мыналар жатады: 1) кешендi кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг) -- жұ - мыс ... ... ... лицензиар дайын жұмыс орнын құрады және оны лицензиялық кешенмен бiрге лицензиятқа -- жеке ... ... 2) ... ... ... ... - зинг) кәсiпорын, бұл кезде лицензиар кәсiпорын құрады және оны лицензиялық кешенмен бiрге лицензиятқа бередi; 3) конверсиалық, кешендi кәсiпкерлiк лицензия ... бұл ... ... ... бөлiмшелердi жеке кәсiпорындарға қайта құру негiзiнде шарт бекiтедi; 4) көбейтiлген кешендi кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг), соның ... ... ... ... құрады; 5) өндiрiстiк кешендi кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг) бұл жағдайда кешендi лицензиар кешендi лицензиятқа кешендi лицензиармен немесе оның келiсiмiмен жеткiзiлетiн ... ... ... және жабдықтарды пайдаланумен өз тауар белгiсi не дараландырудың өзге де құралымен тауарларды (жұмыстарды, қызмет көрсетулердi) өндiруге немесе оларды өндiрiп сатуға ... ... ... 6) ... ... кәсiпкерлiк лицензия (франчайзинг), бұл орайда кешендi лицензиар кешендi лицен - зиятқа кешендi ... ... не оның ... ... маркетинг технологиясын пайдаланумен өз тауар белгiсi бойынша немесе дараландырудың өзге де тауарларды (жұмыстарды қызмет ... сату ... ... ... ... ... ... (франчайзингтiң) өзге де түрлерi көзделуi мүмкiн.
Құрылымы бойынша кешендi кәсiпкерлiк лицензия ... ... екi ... және ... шарт ... ... ... бойынша төлем жүргiзудiң нысандары, тәсiлдерi мен мерзiмдерi кешендi кәсiпкерлiк лицензия ... ... ... ... ... төлеудiң қалыптасқан тәжiрибесi бар. Олар лицензиятпен лицензиарға белгiленген бiр ... ... ... ... ... ... сомадан бөлу нысанында, қайта сату үшiн лицензиармен берiлетiн тауарлардың көтерме бағасын өсiру жолымен және шартпен көзделген басқа да ... ... ... [14, 503 ... ... әртүрлi салаларда қолданылады. Патенттердiң тауар белгiлерi мен интеллектуалдық ... ... да ... иелерi оларды басқа тұлғаларға лицензия бере отырып шетелдерде жиi пайдаланады [14, 139 ... ... деп - ... ... бiр iскерлiк операцияларды (бизнестi) лицензарға тиесiлi атаумен жүргiзуге және оның кәсiпкерлiк ... ... ... ... беретiн шартты түсiнемiз. Әдетте, франшиздiк келiсiм лицензиарға рұқсат етiлген iскерлiк белсендiлiкке лицензияның әрекет ету мерзiмi iшiне қатал бақылау жасау ... ... [15, 133 ... ... ... ... қарсы тұру өте қиын. Сондықтан біздің экономика үшін ... ... ішкі ... ... ... ... бір саясатты жасап шығару қажет. Бірақ қарсы түру түпкі мақсатқа айналмау ... Өз ... ... көп ... ұзақ уақыттылығына, тиімділігінің төмендігіне байланысты, пайдалану тиімсіз болатын бағыттар бойынша дайын интеллектуалдық нәтижелерді шеттен алу мүмкіндігін ... ... ... ... Қаудыровтың пікірінше, Азаматтық кодекстiң 896-бабында кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартының негізгі объектісі ... ең ... ... атау қарастырылған. Алайда, сондай-ақ осы кешенді құқықпен байланысты өзге де ... ... ... ... ... ... екендігі ескерлуі тиіс. Сондықтан да лицензият лицензиардың атынан емес, тек рұқсат етілген айрықша құқықтардың шеңберінде ғана азаматтық айналымға түсетіндігі ... ... баса ... кетеді [16, 253 б.].
Ал С.И. Климкиннің пікірінше, іс жүзінде кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартының объектісі болып заңды тұлғаның тікелей ... атау ... тек оның ... ... яғни кең ... ... ... атауы танылады [17, 43-47 бб.].
Сонымен, франчайзинг шарты кәсiпкерлiк ... ... ... ... тиiс. Осы ... ... ... объектiлерiне құқықтарды беру сол объектiлердiң өзiн және берiлетiн құқықтардың шарттағы көлемi нақтыламайынша мүмкiн емес екенiн атап өткен жөн. Сондықтан осы ... ... ... ... ... және ... ... әрекетi таралатын аумақ танылатын болады. Кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартының ... ... ... ... ... ... лицензиялауға төленуге тиiс сыйақы табылады. Бұл сол бiр немесе өзге жағдайларда ... ... ... ... ... (орташаландырылған) ставкаларына сүйене отырып, оның (оның жекелеген бөлiктерiнiң) құндылығын анықтауға келмейтiн шарт ... ... ... Осы ... ... ... шартының пәнiн қарастырумен расталатын болады.
Тараптардың келiсiмi бойынша ... ... ... өзге де талаптарға берiлуi мүмкiн.
Лицензиялық кешеннiң кейбiр бөлiктерiне құқықтарды беру ... ... өнер ... ... ... және т.б. ... ... олармен (оларға деген құқықтармен) мәмiле бекiтудiң заңнамамен көзделген арнайы тәртiбiн талап ететiн болады. Бiрақ, басым жағдайларда, кешендi кәсiпкерлiк ... - зия ... ... ... ... және қыз - мет ... ... құқықтарды берумен шектелетiндiгiн ескерген жөн.
Кешендi кәсiпкерлiк лицензия шарты мерзiмдi шарт және мерзiмсiз шарт ... ... ету ... ... ... де бекiтiле алады.
Шарттың тараптары мен өзге де қатысушыларын айта кеткен жөн.
Кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартының тараптары болып ... ... және ... ... табылады. Шарттың екi тарабы да кәсiпкерлер болып табылады.
Кешендi лицензиар -- бұл лицензиялық кешенге деген ... ... ... ... субъект. Бұл құқықтардың көлемi оларды шарт бойынша одан әрi беру үшiн жеткiлiктi болуына тиiс. Лицензиялар ретiнде интеллектуалдық меншiк ... ... ... ... ... иесi ... кәсiпкерлiк лицензия шарты бойынша құқықтарды беру рәсiмi жағынан кәсiпкерлiк қызмет болады және субъект оны ... ... ... өзiн ... ретiнде көрсететiндiгiн атап өту маңызды. Осыдан франчайзинг шартының басқа шарттардан соның iшiнде, мүлiктi сенiмгерлiкпен ... ... ... ... ... ... шарт, кейбiр жағдайларда өзi арқылы "кәсiпкердiң мүмкiн берудi қамтамасыз ете отырып, сонымен бiрге оның кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ... [18, 217-218 бб.].
Кешендi лицензият болып өзiне айрықша ... беру ... ... ... ... ... кез ... субъектiсi табылады. Алынған лицензиялық кешеннiң көмегiмен тұрақты кәсiпкерлiк қызметi жүзеге асыру туралы сөз болып отырғандықтан, ... ... ... ... ... ... жеке ... шығуға тиiс. Осы құқықтық қатынастарға коммерциялық емес заңды тұлғалардың мемлекеттiң әкiмшiлiк -аумақтық бөлiнiстердiң қатысуына жол берiлмейдi.
Кешендi кәсiпкерлiк лицензия ... пәнi ... ... ... ... құқықтар табылады. Интеллектуалдық меншiк объектiлерiнiң үлгiлiк тiзiмi АК-ң 961-бабында келтiрiлген. ... атап ... ... ... ... ... бөлiгi болып азаматтық айналым қатысушыларын және олардың тауарларын ... мен ... ... ... ... ... ... аталған баптың 3-тармағына сәйкес фирмалық атаулар, тауарлық белгiлер (қызмет көрсету белгiлерi) жатады. Объективтi себептерге байланысты лицензиялық кешеннiң құрамында ... ... ... ... ... жерлерiн көрсету) беру бiрқатар жағдайларда орынсыз болады. Егер заңды актiлерiнен тауарларды (жұмыстарды қызмет ... ... ... да ... ... ... онда олар да лицензиялық кешендердiң құрамына енгiзiлетiн болады.
Заңнамада кешен ... ұғым ... оның ... ... ... түсiнiгi басқаша болып табылатындығын атап өткен жөн. Құқықтар кешенiнiң бөлiнбейтiндiгi туралы талап жоқ. Тараптар лицензиялық ... ... ... ... ... ... құрастыра алады. Оның барлығы тараптардың (ең алдымен кешендi лицензияттың) iс жүзiндегi қажеттiлiктерiне, кешендi ... ... ... ... ... ... мен ... мәмiлелерге қарағанда франчайзинг кезiнде материалдық ресурстарды беру орын алмайды, материалдық емес мүлiктiк ресурстарды беру орын алады, бұған ... ... ... лицензияны беру жағдайы жатпайды. Бұл лицензиялық кешендердi беру актiсiн iс жүзiнде шектеусiз "тираждауға" мүмкiндiк бередi. ... тек ... ... ... ... келiсiмдерiнiң талаптарымен және нарықтағы осы тауар түрiне деген сұраныспен белгiленетiн болады.
Осы айтылғанға сүйене отырып, бiз кешендi ... ... ... пәнi болып айрықша тектi тауар (денесiз заттар немесе басқаша айтқанда мүлiктiк құқықтар) ... деп айта ... Осы ... құқықтардың басқаларынан ерекшелiгi - олар оның иесiне кейiннен кiмнен болса да қандай да бiр ... ... ... берудi талап етуге мүмкiндiк бермейдi. Олар өз алдына жеке бiр құндылық болып ... ... ... ... ... және ... көрсетулердi дараландыру құралдарынан ... ... ... құрамына шығармашылық интеллектуалдық қызмет нәтижелерiне деген құқықтар кiруi мүмкiн. ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк аялар үшiн пайдалану кезiнде қажеттi болып табылады. Өндiрiс салаларына қарай ... ... ... ... ... ... ... түрленетiн болады. Мысалы, ауыл ... ... ... ... ... жетiстiкгерге деген құқықтарды компьютерлердi өндiру жөнiндегi технологияларды интегралды микросхемалардың топологияларына деген құқықтарды және т.б. ... ... ... АК ... 2-т. сәйкес лицензиялық кешенмен қатар кәсiпкердiң (лицензиардың) iскерлiк беделi мен коммерциялық тәжiрибесi сияқты интеллектуалдық меншiк сипатына ие емес ... беру ... ... ... ... ... пәнiнiң аясы берiлуге жатпайтын игiлiктер мен және әрекет етушi заңнамаға сәйкес оларға ... ... жат - ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк лицензия шартын қолдану яғни лицен - зия бойынша айрықша құқықтардың жекелеген ... беру ... шарт ... ... бойынша шектеулер заңды актiлермен белгiленуi мүмкiн. Франчайзинг бойынша құпия түрде ... ... және т.б. ... ... ... алмайды. Лицензиялық кешендердi беруге мүмкiндiк бермейтiн объективтi фактор ... ... ... ... ... ... ... құқық иелерi болып табылатын субъектiлердiң мүдделерiне зиян ... ... ... ... ... ... әрекет ету аясында белгiлi бәр аумақтар мен уақыт кезеңдерiмен шектелуi мүмкiн. Кешендi кәсiпкерлiк лицензия белгiлi бiр қызмет ... ... ... ... ... ... ... немесе пайдаланушымен өндiрiлген тауарларды сатуға ғана немесе лицензия лицензиятты өзге коммерциялық қызметтi (жұмыстар атқаруға, қызмет көрсетуге) жүзеге асыруға ... ... ... - зия, ... ... ... ... қызметтiң барлық түрлерiне де берiле алады. Лицензияны беру лицензиятқа берiлген құқықтарды жүзеге асырудың iс ... ... беру ... ... [15, 294-301 ... ... бiз үшiн ... бүгiнгi таңда экономикалық және теориялық тұрғыдан әлi де ... ... ... ... етiле қоймаған өте тың құбылыс болып табылады. Оның өзектi проблемалары әлi де ... ... ... ... ... ... ... шартын реттейтiн заңдардың даму мен жетiлдiрiлуiне арналған зерттеулердiң де жоқтың қасы екенiн бiлемiз. Бүгiнде республикамызда ... ... құру ... оның ... болып табылатын кәсiпкерлiк қатынастарды ... ... ... шартын дамытып жандандыру оны мемлекеттiк реттеу әдiстерiн жетiлдiру күн тәртiбiндегi мәселелер бойынша бiрiншi ... ... ... ... ... ... ... дамуы екi бағытта жүргiзiлуiне жеке меншiк ... ... ... отыр. Нарық қатынастарында айтарлықтай өсiп дамитын кәсіпкерлiк тек жеке ... ... ... оны ... ... ... тарапынан мынадай жолдар мен тәсiлдер ұсынылған: жеке ... ... ... ... беру;
Көп кәсiпкерлердiң iшiнде аса көңiл бөлiнетiнi, жеңiлдiк берiлетiнi өз қызметтерiн материалдық өндiрic аясында жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... сондай-ақ қазiр де мемлекеттiң жеке кәсiпкерлiктiң бостандығын кепiлдендiруi, оның дамуын, қорғалуын ... eтyi және ... ... қойылған болатын. Нарықтық қатынастарға өту процессi экономикалық өмiрдiң ортасына кәсiпкерлiк қызметпен айналысатын кәсiпкердi шығарады.
Қазақстандық ғалым Б.Покровский ... ... ... ... ... ... 5 шарты бар деп түсiндiредi. Даму барысында, яғни ... ... ... ... ... ... ... нығайған кезiнде бұл шарттардың кейбiреуiнiң жойылуы мүмкiн, ал кейбiреулерiне баса назар аудару қажет болады. Ендi сол ... ... ... ... ... ... [2, 66-67 бб.].
Кәсiпкерлiк, оның iшiнде жеке кәсiпкерлiк толығымен оның қызметiне қол сұғудан қорғалуы қажет. Олардың ... ... ... ... ... тиic. Бұл ... мына ... тыйым салынғаннан басқасы кәсiпкерлiкке рұқсат етiлген" деген принцип жүзеге ... жеке ... ... ... болатыны cөзсiз. Кәсiпкерлiк аясында белгiлi бip келенсiз оқиғалар туындататын чиновниктер бар екенi белгiлi. Осы чиновниктер ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлiкке арналған шектеу шаралары деп түciнедi. Кәсiпкерлiкке шектеу қоюды ешқандай ... ... ... және ... ... ... тек қана ҚР Парламентi жүзеге асыруы тиiстi.
Қазақстан Республикасының нарықтық қатынастарға негiзделген, дамыған экономикасы бар демократиялық мемлекет құруға бағытталған ... ... ... ... ... түрлендiруге және кәсiпкерлiктiң айтарлықтай дамуына кепiл болып отыр.
Парламент қабылдаған көптеген нарықтық бағыттағы заңдар елiмiздегi франчайзинге негiзделген кәсiпкерлiк ... ... ... құру ... ... ... ... табылған едi. Қазақстан Республикасының Конституциясы мен басқа да тиicтi заңдарда мемлекет зкономикасының әралуан меншiк нысандарына негiзделгенi ... ... ... орын алуы ... негiзделген кәсiпкерлiктiң дамуының өте маңызды шарты ретiнде көpiнic тапты. ... ... ... ... негiзделген кәсiпкерлiк eкi нысанда дамиды. Алайда, аса ... ... ... ... жеке ... франчайзинге негiзделген экономикалық кызмет болып табылатыны туралы жоғарыда айтып кеткенбiз.
Франчайзинге негiзделген ... ... және орта ... ... ... және ... ... таңда мемлекет алдындағы кезектi мәселенiң бipi, бipi ... да ең ... ... отыр. Бұл аяда мемлекеттiк емес меншiк нысаны басты рөл ... Осы ... ... ... ... тек ... кәсiпорындарды жекешелендiру негiзiнде ғана емес, сонымен бipre ... ... ... ... ... жүзеге асырылуға тиiстi.
Франчайзинге негiзделген шағын кәсiпкерлiк жөнiндегi саясат аумақтық әлеуметтiк-экономикалық саясатты қалыптастыру және дамыту ... ... ... жүргiзiлуге нысалануы қажет. Бұл жерде бipiншi кезекте ... ... ... мына ... ... ... ... кәсiпкерлiктiң орны мен атқаратын pөлiн айқындау және шағын кәсiпкерлiкке мемлекеттiк заказды қалыптастыру;
2. шағын ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасын әзiрлеу;
4. шағын кәсiпкерлiктi өзiндiк ... ... ... шағын кәсiпкерлiктi республика аумағында басқару және ... ... ... ... ... шағын кәсiпкерлiкке жергiлiктi әкiмшiлiк тарапынан тигiзiлетiн басқарушы ықпалдың нысандары мен әдiстерiнiң ... ... ... ... ... бағдарламасын және бизнес жоспарларды қалыптастыру [19, 202 б.]. Мысалы, ipi қалаларда құрылған кәсiпкерлiктi басқарудың ... ... мына ... ... ... оның нысанына қарамастан дамыту үшiн қажеттi жағдай жасау;
2. ... ... әр ... ... ... құрылымдық реттеу;
3. шағын бизнес кәсiпорындарын тiркеудi (режимiн) жеңiлдету;
4. аумақтық оның iшiнде жер ресурстарын пайдалануды реттеу:
5. шағын ... ... ... ... ... ... осы аяны ... қолдаудың негiзгi қағидаттары, негiзгi бағыттары айқындалған.
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... қолдаудың кешендiгi;
- шағын кәсiпкерлiктi қолдау инфракұрылымының және жүзеге ... ... ... ... ... ... үшiн қол жеткiзерлiк болуы;
- шағын кәсiпкерлiктi дамыту және ... ... ... ... ... ... заң ... кәсiпкерлiктi қолдау мынадай негiзгi бағыттар арқылы жүзеге асырылады:
1. шағын кәсiпкерлiктi субьектiлерi үшiн кадрлар даярлауды қайта даярлауды және ... ... ... ...
2. ... ... ... мемлекеттiк қаржылық, статистикалық, материалдық-техникалық және акпараттық ресурстарды, сондай-ақ, ғылыми-техникалық талдамалар мен технологияларды пайдалануына жеңiлдiктi ... ... ... ... мемлекеттiк - тiркеудiң, олардың қызметiн лицензиялаудың, олардың өнiмiн сертификаттаудың оңайтылған тәртiбiн белгiлеу;
4. ... ... ... ... мен ... үшiн инвестицияларды, оның iшiнде шет ел инвестицияларын тарту мен пайдалану жүйесiн жасау;
5. ... ... ... үшiн салық салудың кеден ... ... ... режимiн қамтитын қолайлы жағдай жасаудың құқықтық режимiн белгiлеу (салықтық каникулдар мүлiктiк гранттар, ... ... ... ... ... ... сипаттайтын кұжатқа сәйкес кеден баждары бойынша жеңiлдiктер);
6. қаржы көздерiн анықтай отырып, шағын ... ... ... ... арнаулы бағдарламаларын қабылдау;
7. шағын кәсiпкерлiк субьектiлерiн шетелдiк ... ... ... ... және өзге де ... ... қоса ... олардың сыртқы экономикалық ... ... ... өндiруге, жұмыс атқарып, қызмет көрсетуге мемлекеттiк сатып ... ... ... ... ... ... ... беру.
Мiне осындай принциптер мен бағыттарды жүзеге асыру үшiн қандай да болмасын ipi ... ... ... ... ... арнайы ұйымдастырылу құрылымын құру қажет. Осы құрылымдарды құрудың мақсаты кәсіпкерлердi қолдау мен ... ... ... және ... ... ... ... Осы құрылымдық органдарды дәрежелерiне байланысты бiрнеше деңгейге бөлуге болады. Бiрiншi деңгей - ... ... ... қажеттi бюджеттiк қаржыландыруларды белгiлейтiн өкiлдi ... ... ... ... - ... және ... ... органдары, сондай-ақ аудандық әкiмшiлiктер. Бұл жерде әралуан мәселелер өз ... ... ... ... жеке ... лицензиялау, жарғылық құжаттарды тiркеу, ғимараттарды жалға беру; кәсiпорындардың кeйбip ... ... беру және ... ... ... технологиялық орталықтар, қаржылық, сақтандыру, лизингтiк құрылымдар, ... және ... ... ... және т.б. ... ... ... қатарына қаржылық-кредиттiк аялардың мекемелерi де жатқызылады, олар жобаларды қаржыландыру, кепiлдендiру операцияларын жүргiзу сияқты кызмет ... ... ... ... бизнес аясының кәсiпорындары болып табылады. Аса маңызды бағыт ретiнде шағын кәсiпкерлiк аясындағы ... ... ... ... ... Кәсiпкерлер одақтар, ассоциациялар, клубтар, бизнес орталықтарын құра алады.
Ең тиiмдiсi қалалық ... ... ... ... өкiлдiгiн құру [20, 55 б.].
Шағын кәсiпкерлiкке басқарушылық ықпалын тигiзу жүйесiндегi пайдаланылатын негiзгi ... ... мына ... ... ... ... ... баға деңгейiне ықпал ету;
- кредиттеу;
- салықтарды жiктеу және жеңiлдiктер беру;
- кәсiпкерлiктi дамытуға кажеттi ... ... ... ... басы бос ... epiктi ... ... мақсатта бipiктiру (жиыстыру);
Бұлардан басқа әкiмшiлiк ... ... ... ... ... ... және ... бақылау;
- айыппұл санкциялары;
-қызметке тыйым салу [19, 205 б.].
1.3 Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) ... ... ... ... ... ... болып, тек Қазақстан Республикасының резиденттері және резиденті емес, жеке кәсіпкер ретінде тіркелген коммерциялық ұйымдар мен азаматтар ... ... ... ... ... ... ұсынатын - кешенді лицензиар, ал алушы - кешенді лицензият болады.
Тараптардан ... ... ... сол ... ... да ... ... тұлғалар бар. Бұл - тіркеу функцияларын жүзеге асыратын және басқа франчайзингтік қызметті мемлекеттік реттейтін мемлекеттік ... мен ... ... брокерлер; франчайзерлер ассоциациялары; кәсіпкерлердің қоғамдық бірлестігі және т.б..
Лицензиялық брокер болып, кешенді кәсіпкерлік лицензияның бір ... ... ... және ... ... ... және ... кешенді лицензиар немесе кешенді лицензият емес, кез-келген жеке немесе заңды тұлға ... ... ... ... ... ... лицензия заңнамасымен реттелмеген тапсырма заңнамасы қолданылады.
Франчайзинг бойынша қарым-қатынас шартпен ... ... ... ... ... оған сәйкес қосымшасы бар біріңғай шартпен ресімделеді. 90 - жылдардың соңына қарай Қазақстандық тәжірибе бұл ... ... ... ... ... мән ... ... Федерациясында бұл кезеңде франчайзингтің алғаш ене бастауын (РФ ... ... ... ... айтуға болады, негізінен, жылдам тамақтану саласында. Мұнымен бір шарттың орнына ... үш жеке ... ... ... тауарлық белгіні қолдану бойынша, жабдықты сатып алу мен қызмет көрсету бойынша, франчайзингтік қызметтің қалған мәселелерін шешу бойынша. ... ... алу мен ... ... шарты лицензиятты қажетті үй-жайды жайластыруға дизайнмен, сәулеттік және инжинерлік қолдаумен қамтамасыз етеді. Лизинг шартын мұндай мақсаттарда ... ... ... ... қарағанда, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясында аз тараған. Франчайзингтің бір жалпы шартын бірнеше жеке ... ... ... ... ... ... ... бақылау жасаудың жеңіл болатынын анықтады. Қашан шартта міндеттер нақты бөлінеді, сонда ғана ... ... ... ... тиімді қорғай алады. Бірақ мұндай тәжірибе әрдайым берілген қатынасқа АК франчайзинг туралы норманың қолдану мүмкіншілігінің мәселесін ... ... ... ... ... лицензия шартын кез-келген жағдайда мүмкіндігінше бір немесе негізгі қорытындылайтын басқа ілеспе келісіммен жасау.
Кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты жазбаша ... ... ... ... ... ... шартта екі жақ немесе олардың өкілдері қол қоюы керек; егер басқасы дәстүрлі іскерлік айналымнан шықпаса. Шарт жасасқанда, егер бұл заңнамаға ... бір ... ... ... келмесе, онда қол қоюдың факсимильді көшірме құралын қолдануға жол беріледі. ... ... ... ... ... алып ... Қарым-қатынастағы ерекше құқық, Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша қолданысқа беру тіркелу керек, мұндай тіркелген жағдайда шарт ... ... ...
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты тіркеуді қажет етпейді. Мұндай ереже заңнама негізінде құрылуы мүмкін, ол ... ... ... ... бағытында қабылданады. Тіркеу кешенді кәсіпкерлік лицензия туралы ақпаратты тіркейді. Тұтынушылар құқығын қорғау ... ... мен ... көрсетулер туралы жоғары хабардарлықты қажет етеді, мұнымен әдетте белгілі сапалылықты күту ... ... бұл ... ... ... ... ... Қазақстандық кешенді кәсіпкерлік лицензия ұқсастығы - ... ... ... - ... ... ... жеке кәсіпкер-лицензиар тіркеуді жүзеге асырғаннан, шарттың органмен тіркелуінен кейін туындайды. Егер ... ... ... ... жеке ... ... шетел мемлекетінде тіркелген болса, қолданушы болып табылатын заңды тұлға немесе жеке кәсіпкер-лицензиар тіркеуді жүзеге асырғаннан, ... ... ... тіркелуі органмен жүзеге асады.
Кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты мерзімге немесе мерзімсіз жасалуы мүмкін. Мерзімді шарт бойынша мерзімнің өтуі ... ... және ... ... ... ... ... етуге құқық бермейді. Бұл ерікті шарт және ерік ... ... ... ... ... ... ... шарт жасасқанда өзіне есеп беру керек, келісілген мерзім біткеннен кейін барлық салынған немесе өзіне алған өндірістік күшін қайта бейіндеу және ... ... ... бастауына тура келеді.
Бұл мәселені мәселен Ресей заңшығарушысы басқаша шешті. РФ АК 1035 б. 1т. сәйкес . ... ... ... ... ... кезінен бастап үш жыл мерзімге жарамды. Бұл ... адал ... ... қорғайды.
Лицензиар мүддесін қорғау мақсатында ресей заңнамасында басқа ереже қолданылады. Лицензиар жаңа мерзімге шарт жасасудан бас тартуға мына жағдайда құқылы: бұл ... ... ... үш жыл ... ол ... ... франчайзингтік ұқсас шарт жасаспайды және субфранчайзингтің ұқсас шарттарын жасауға келіспейді, бұл әрекет тоқтатылған шарттың әрекеті тараған аумаққа ғана тарайтын ... ... үш ... ... ... ... ... сондай құқық ұсынғысы келсе, онда ол лицензиятқа жаңа шарт жасасуды ұсынуға міндетті немесе келтірген залал құнын қайтару ... ... ... пайданы қоса. Лицензият бұл жағдайда лицензиармен жасасқан шарттың жарамдылығына дау айта алмайды. Бұрынғы лицензиятпен ... жаңа ... ... ... алдыңғы шарттан кем емес қолайлы болуы керек [21, 604-614 бб.]. Бірақ АК қырағы лицензияттың ... ... ... ... ... ... ... берілген сөзді қоса алмайды.
Кешенді кәсіпкерлік лицензия шартында жай лицензия туралы емес, онда кәсіпкерлік лицензия туралы айтылады. Яғни, бұл шарт ... ... ... ғана мүмкін - негізгі мақсаты пайда табу ретіндегі бастама жасайтын қызмет. Мұнан, шарттың жақтары ... ... ғана ... кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартындағы кешенді лицензиар тұлғасын қарастырып өтелік. ... ... ... ... ... көп ... ... шарт болып табылады. Бұл шартта қазақстандық азаматтық құқыққа мәлім және тәжірибеде кеңінен қолданылып жүрген сатып алу-сату, өтелмелі ... ... ... шарт ... ... ... көрініс тапқандығы айтқанымызға дәлел бола алады. Оның үстіне франчайзинг шартында одан туындайтын үш түрлі құқықтық қатынасты атап ... ... ... мен лицензият; лицензият пен тұтынушылар (тапсырысшылар) арасындағы құқықтық қатыстар. Басқа сөзбен айтқанда, ішкі және сыртқы қатынастар.
Франчайзинг ... ... ... және ... ... кең шеңберіне сату жолымен пайда табуға бағытталуы бұл шартты бір мезгілде Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің (әрі қарай-АК) 45-тарауының ... және ... ... мен міндеттемелер туралы жалпы ережелермен қатар, тұтынушылар құқықтарын қорғау туралы заңнама нормаларымен де реттеу қажеттігін туғызды. Тәжірибеде жиі кездесетіндей, шарттың ... ... ... ... ... ... көзделген) енгізу әрбір жағдайда бұл талаптарды монополияларға қарсы заңнамаға, бәсекеге дамыту туралы заңнамаға сәйкес келу ... ... ... ... ... ... меншік саласындағы заңнама басымдыққа ие екендігі ешбір шүбә келтірмейді, өйткені шарттың нысанасын лицензиятттың пайдалануына айрықша құқықтыр кешенін ... ... ... ... беру ... қатынастары дамуының шығар жері болып табылады.
Франчайзинг шарты ... ... ... яғни ... шарт болып табылады. Шарттың айқын кәсіпкерлік сипаты бұл шарттың атауының өзінде және шарттың ерекше нысанасында-кәсіпкерлік қызмет үрдісінде ... ... ... ... ... да ... ... Кәсіпкерлік шарттың ретінде анықтауға болады [22, 190 б.]. ... ... ... шарт ... толығымен кіреді де, соңғысына тән барлық қасиеттерді қамтиды, олардың бастысы ретінде шарт тараптарының орнын тек кәсіпкерлердің иемденетіндігін атаған ... ... ... ... ... ... ... оның нысанасын-айрықша құқықтар кешенін (лицензиялық кешен) атап көрсеткен дұрыс. ... ... ... ... ... ... түрде лицензиялық кешеннің құқық иеленушісі қатысу керек. Бұл талап Қазақстан Республикасының 2002ж 24-маусымдағы Заңының 1-б. ... ... ... . ... ... ... ... орнын бір мезгілде кәсіпкер әрі айрықша құқықтар кешенінің құқық иеленушісі болып табылатын азаматтық құқықтың субъектісі иемдене алады.
Енді лецензияр ... ... ... ... ... ұйымдар) және жеке кәсіпкерге (азаматтарға) бөлу тұрғысынан қарастырайық.
Заң шығарушы франчайзинг шартының нысанасына (лицензиялық кешенге) міндетті түрде келісуі тиіс ережелер ... ... тиіс ... ... ... ... ... мен ашылмаған коммерциялық ақпаратын пайдалану құқықтарын беру туралы ... ... ... ... ... нақ осы, кем ... екі құраушы лицензияр бизнесін көшіруді, яғни өнімді дайындаудың тексерілген технологияларын немесе бизнес жүргізудің әдістерін және танымал дараландыру құралдарын ... ... ... ... ... ... әрекетімен жалғастыру жолымен жаңа бизнесті айтарлықтай күш жұмсаусыз бастауды мүмкін етеді.
Лицензиялық ... ... ... ... ... құрамына тікелей әсерін тигізеді. Шарттың нысанасының міндетті элементі ретінде лицензиярдың фирмалық атауын пайдалану құқығының көрсетілуі жеке кәсіпкерді бұл шартты лицензияр ... ... ... ... Жеке кәсіпкердің азаматтық айналымға қатысуы, яғни кәсіпкерлік ... ... ... мен ... ие болу мен оларды жүзеге асыруы дараландыру құралы бола алатын қандай да бір шартты атау емес, өз атынан ... ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерге қатысты мұндай дискриминация әділетсіз, себебі тәжірибеде алдыңғы қатарлы жеке ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 1997-ж 19-маусымдағы Заңы бойынша фирмалық атаулар бір мезгілде жеке ... ... ... ... істі ... ... ... де қызмет еткен. Қазіргі таңда ұғымы заңды тұлғаларға (коммерциялық ұғымдарға ) ғана қатысты қолданылады. ... ... ... ... 26-28-баптарында көзделген ережелерді қайта қалпына келтірген,сол арқылы жеке кәсіпкердің ісі атауына құқықтық қорғауды қамтамасыз еткен жөн. ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлерге қатысты ұғымын азаматтық құқықтар объектісіне, біздің жағдайымызда кәсіпорынға мағынасы жағынан ... ... ... ... ... ... құрамына коммерциялық белгіні пайдалану құқығын қосу арқылы АК-тің 45-тарауының нормаларын да өзгерткен жөн. ... орай ... ... ... ... жазған дұрыс деп есептейміз: .
Азаматтық кодекске мұндай өзгертулерді енгізбес бұрын алдымен ... ... да кіре ... ... істі дараландырудың жаңа құралы ретіңде коммерциялық белгіні азаматтық-құқықтық қорғаумен қамтамасыз еткен дұрыс. Ал франчайзинг шарты тараптарын ... ... ... ... болу үшін ... ... ... мазмұндағы 4-тармақпен толықтырған жөн.
термині АК-тің бір ғана жерінде, нақты айтсақ, 573-б. ... ... ... ... ресми анықтамасында қолданылады. Онда біз қарастырып отырған ұғым мүлікті кешен ретіндегі кәсіпорын құрамына енгізіледі: М.К.Сүлейменов, осы нормаға түсініктеме бере ... ... ... ... ... ол ... ... шектеледі. [23, 330 б.].
Біздің ойымызша, мұндай қорытындыға және ұғымдарының ... ... ... өз ... ... ... екі ... құралы ретінде қатар жазылуы себеп болған шығар. Бұл терминдердің бап мәтінінде бір бірінен шылау сөздері арқылы оқшауланғаны да ... тағы бір ... ... ... ... сөзі ... қолдану, онда бір субъект (жалға беруші) бір мезгілде фирмалық атауға да, коммерциялық белгіге де құқыққа ие бола ... ... ... әкеліп соқтырады.
Мұндай субъект ретінде, әрине тек коммерциялық ұйым (заңды тұлға) ... ... ... ... фирмалық атау-заңды тұлғаны дараландыру құралы, ал коммерциялық белгі бұл норма мағынасында ... ... ... ретінде дараландыру құралы қызметін атқарады. Бірақ басқа жағынан алып қарасақ, бұл АК-тің ... ... ... ... ... сол 573-баптың, 1023-б. 1-тармағының мәнінен фирмалық атаудың заңды тұлғаны ғана емес, оның ... ... ... ... дараландыратыны көрінеді. Бұл айтқан заң әдебиетінде бірнеше рет ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын талқылай отырып, былай деп жазады: [24, 208 б.].
Г.Е.Авиловтің пікірінше, кәсіпорын құрамына заңды тұлғаның фирмалық атауына қосуға мүлде ... және [25, 177 ... бұл ... ... пікірлермен толық келісе алмаймыз.Бұл мәселе бойынша біздер заң шығарушыны қолдаймыз, өйткені оқшау мүліктің, ең ... ... ... ... ... бар ... ... тұлғаның бас белгісі деп санаймыз. Заңды тұлға тәрізді заң ... өмір ... ... бөлігінде мүлік пен субъектінің (заңды тұлғаның) арасында байланысты орнату қажеттілігімен түсіндіріледі. Занды тұлға ретінде қабылданатын ілімінің де бар болуы ... емес қой [26, 124 б.]. ... ... ... ... ... табылатын бас мүлкінен айырылуы фирмалық атаудан құқықтардан айырылуға да әкеліп соқтырады. Бірақ бұл фирмалы атауға құқықтан ... ... ... ... ... ... ... керек. Жоқ, өйткені кәсіпорын иеліктен шықса да ... ... ... ... ... ... та қалуы әбден мүмкін.
Ал фирмалық атауды кәсіпорынмен бірге иеліктен айыруға мүмкіндік беретін норманың бар болуы фирмалық атауға айрықша құқыққа ... ... ... ету ... ... ... Ал фирмалық атауға құқықтың баса заңды тұлағаға берілуі ... ... ... ... қауіпіне келсек, мұнда айтарлықтай қауіп тумау керек, себебі фирмалық атау алушыға кәсіпорын мен бірге ... әне ... ... ... ... өмірін жалғастыратын сияқты. Айтылғанның негізінде, фирмалық атау субъектіні де, азаматтық құқықтар объетісін де дараландыру функцияларын алады ... ... ... Бұл ... ... фирмалық атауды маңдайшаларда пайдалану құқығын қамтитын фирмалық атауға айрықша құқық мазмұнының өзінен де туындайды. Сөйтсе де біз ... атау ... ... ... ... жақындай түседі деп есептейтін И.В. Амирханованың пікірімен ортақтасамыз [24, 217 ... ... бәрі ... ... ... бір ... заңды тұлғаны (коммерциялық ұйымды) да, оған тиесілі кәсіпорынды да дараландыру құралы қызметін ... екен ... ... үшін мүмкіндік туғызады. Осыған орай АК-тің 573-бабында біздің заңнамаға бейтаныс терминін ... ... ... ... ... деп ... Бірақ фирмалық атаудың аталған қасиеттері жауапты іздену және заң нормаларына ... ... беру ... ... ... олар заңнамалық деңгейде нақты бекітілуі тиіс. Кері жадайда тәжірибеде бір маңдайша астында қызмет ... ... ... ... қалу ... ... ... айтылғандай, коммерциялық белгі жеке кәсіпкердің кәсіпкерлік ісін дараландыру құралы ... ... ... міне ... коммерциялық белгіге көзқарасымыз осы, өйткені бүгін мұндай мүліктік кешендердің қандай да ірі шартты атаулары ешбір ... ие ... ... ... ... 1999- ж. ... Заңының 19-б. 4-тармағының 2-бөлігінде көзделген кәсіпорын маңдайшасында тауар таңбасын пайдалану мүмкіндігі мәселені шешпейді, себебі бұл жағдайда тауар таңбасын пайдалану ... ... ... себебі бұл жағдайда тауар таңбасы кәсіпорынды емес, тауарды алға шығару мен дараландыру мақсатында пайдаланады. Сондықтан АК-тің 573-б. 1-тармағында норма мәтінінен ... ... алып ... ... ... ... біз ұсынып отырған мағынада қолданылуы керек. Коммерциялық белгінің құқықтық режимін белгілеу жеке кәсіпкерге франчайзинг шартына лицензияр жағында қатыса отырып, Г.Е. ... ... ... ... [25, 577 б.].
Жеке кәсіпкердің франчайзинг шартын жасаса отырып, ... ... орын ... ... осылайша шешуді жөн көреміз. Ал әзірше заң шығарушы жеке кәсіпкер жиынтығында лицензиялық кешенді құрайтын айрықша құқықтардың біріне ие ... ... ғана оған ... ... ... ... қатысуға рұқсат беріледі. Басқа сөзбен айтқанда, жеке кәсіпкер өз бетімен франчайзинг шартын кешенді лицензияр-айрықша ... ... ... ... ретінде жасаса алмайды, ол тек лицензияр мен лицензият арасында жүріп жатқан ... ... ... ... ... кіре ... Бұл ... АК-тің 909-б. 1-тармағынан туындайды, оған сәйкес лицензиялық кешенге кіретін қандай да болсын ... ... ... ... ... ... өтуі ... шартын өзгертуге немесе бұзуға негіз болмайды. Жеке кәсіпкерге құқықтардың ... өтуі ... ... ... ... ... ... айыру туралы шарт негізінде кіреді. Алайда осы жағдайда жекелеген ... ... ... ие ... ... ... пайдаланудың шарты екендігін атап өткен дұрыс, өйткені ол тұтас лицензиялы кешенге емес, бір немесе бірнеше құқыққа ғана ... ... ... ... ... ... ... басқа адамға өтуі кезінде адамдардың белсенді көптігінен міндеттем пайда болады. Жалпы қағида бойынша (АК-тің 287-б. 2-т.) ... ... ... ... ... ... байланысты болғандықтан, лицензияр жағында адамдар көпті кезінде лицензиярлар ме лицензият арасында ортақтас міндеттеме пайда болу керек. Бірақ, бұл ... ... ... да бар. ... ... ... ... талаптарымен өзгеше көзделмесе ғана қолданылады.
Жоғарыда айтып кеткеніміздей, жаңа ... ... ... ... ... ... қатысты құқықтар мен міндеттер бөлігінде ғана шартқа кіреді (АК тің 909 -- б. 1-т.). Бұл ... ... 287-б. ... ... ... ... яғни лицензияр ретінде тануға болады ма? Бұл сұраққа ... ... беру ... Ол үшін жаңа ... АК-тің 909-б. 1- тармағындағы дегенінің мағынасын ашып алған дұрыс. Осы нормаға ... ... ... ... РФ ... 1038-б. 1- ... Л.А. ... былай түсіндіреді: [27, 788 б.].
Біздің ойымызша, бұл түсініктемеден бастапқы кешенді лицензияр және кейін ... ... ... ... ... мен лицензият арасындағы міндеттеменің үлесті сипатын көруімізге болады. Бірақ франчайзинг шартының басты ерекшелігі шарттық байланыстарды құруға зор әсерін тигізетін оның ... ... ... ... франчайзинг шартының мәнін ашатын лицензиярдың кейбір негізгі құқықтыры мен міндеттері бірнеше адамдар арасында бөлуге ... деп ... Бұл ... өзге ... ... кейіннен шартқа қосылған жекелеген айрықша құқық иеленуші мен емес, кешенді лицензиярмен шарт жасасқан ... ... ... ... ... ... [28, 324-329 бб.].
Мұндай міндеттерге мысал ретінде лицензиярдың АК-тің 898-бабында көзделген міндеттерін атаумызға болады. ... заң ... ... ... туындайтын қатынастарды детальды реттеуден гөрі шарттың көптелген ережелерін шарт ... ... ... ... ... ... жол бергендіктен, лицензияр жағында адамдар көптігі пайда болу ... ... ... ... жасасу сатысында келісілуі тиіс.
2 ... ... ... (ФРАНЧАЙЗИНГ) ШАРТЫНЫҢ МАЗМҰНЫ
2.1 Кешенді кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... қатысушылар арасындағы заңдық байланыс, олар шарттың елеулi талаптары бойынша келiсiмге келген сәттен бастап туындайды. Сондықтан лицензияр тиiстi лицензиялық кешеңдi ... ... ... ... ... мен ... ... мiндеттi, ал лицензият оларды өзiне берудi талап етуге құқылы. Франчайзингтiң ерекшелiгi қандай да бiр мүлiктi физикалық түрде (яғни қолдан қолға) беру орын ... ... ол ... ... ... ... аталған мақсаттарда лицензиятқа құқықтарды жүзеге асыру мүмкiндiгiн беру үшiн лицензияр ... бiр ... ... ... болады.
Кешендi лицензияр лицензияты оған берiлген құқықтарды жүзеге асыруға ... ... ... ... және оған кеңес беруге мiндеттi. Сонымен қатар кешендi лицензияр лицензияттан алынған құпия коммерциялық ақпаратты жария етпеуге мiндеттi.
Шартта лицензиярдың ... да ... ... ... ... ... ... лицензия (франчайзинг) туралы" Заңның 14-бабына сәйкес кешендi ли - цензияр мынадай ... ... ... ... ... ... лицензиятпен шығарылатын тауарлардың (жұмыстардың, қызмет көрсетулердiң) сапасын бақылау;
2. Лицензият өз кәсiпорнын (кәсiпорындағы өз ... ... ... ... оны ... ... сатып алу:
3.Үшiншi тұлғалар алдында лицензиятқа қатысты кепiл бөлу үшiн немесе кепiлшi бөлу;
4. ... ... өзге де ... бекiту, атап айтқанда оған қатысты лицензия берушi бөлу;
5. Кешендi лицензият өз мiндеттерiн орындамаған кезде кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартын бiржақты тәртiпте бұзу және одан ... ... ... кешендi кәсiпкерлiк лицензия шарты бойынша берiлген айрықша ... ... ... ... ... ... асырмау. Заңнамамен немесе кешеңдi кәсiпкерлiк лицензия шартымен кешендi лицен - ... өзге де ... ... ... ... ... франчайзинг шартының алдына қойған мiндеттерiнiң бiрi болып лицензиялық кешен бойынша лицензиятпен ... ... ... нақты шектеулердi белгiлеу табылады. Оны шешкен кезде фран - чайзинг екi тараптың да қызығушььлығын ... ... жаңа ... ... ... технология бойынша болса да, шексiз қалпына келтiру қажеттiлiгiмен әртүрлi мемлекеттердiң билiк ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бiрге ол өзiнiң интеллектуалдық меншiгiн, бизнес жүргiзу тәсiлдерiн және тiптi басқа тұлғалармен iскерлiк беделдi пайдалануды лицензиялау арқылы елеулi ... ... ала ... ... ... бiрақ ол оларды тезiрек және кепiлдi түрде қайтару мүмкiндiгiн алады. Егер сол бiр немесе өзге кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ... шығындармен алынатын кiрiстер әрқашан да бiр-бiрiмен ара-қатыста болады. Лицензияр үшiн лицензияттың алатын пайдасы немесе өзге де олжасы оның ... ... ... көп ... маңызды болып табылады олай болмаған жағдайда оның құқықтары елеулi түрде кемсiтiлген ... ... ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ лицензияттың да құқық - тары мен мүдделерiнiң ... ... Олар ендi оның ... ... үшiн ... ... көрiнiс табады. Шектеу талаптарының мазмұнынан лицензиялардың тиiстi мiндеттерi мен лицензияттың талаптану ... ... ... лицензия бойынша құқықтардың белгілі бір көлемінің лицензиятқа өтуі белгілі бір шамада оның құқықтарын азайтады. Алайда дәл қандай ... ... ... ... ... мен ... ұқсас құқықтарының өзара бәсекелестігі туралы мәселеде өзекті болып қалып отыр.
Заңнама мәнiсiнен туындайтындай ... ... - ның ... ... болжам негiзгi болып табылады. Оған соңғысы жекелеген құқықтарын тiкелей жоққа шығарылатын жағдайлар ғана күмән келтiре алады.
Кешендi ... ... ... ... ... ... лицензиятқа бекiтiлген аумақта қолдану үшiн басқа ұқсас кешендi кәсiпкерлiк лицензияларды бермеу не осы аумақта тiкелей дербес қызметтi жүргiзуден тартыну ... ... ... ... ... үшiн де белгiлеу мүмкiндiгi көзделген. Оларға мыналар жатады:
а) лицензияттық кешендi ... ... ... ... ... ... тиесiлi айрықша құқықтарды пайдалана отырып жүзеге асыратын кәсiпкерлiк қызметке қа - тысты лицензияр мен ... ... ... ... бәсекелестерiнен (әлеуеттi бәсекелестерiнен) басқа да кешендi кәсiпкерлiк лицензияларды алудан ли - цензияттың бас тартуы. Бұл жағдайда пәнi бойынша ұқсас ... ... ... ... лицензиялық кешенi бар лицензияларды алудан бас тартуы көзделедi;
в) шарт бойынша ... ... ... ... асыру кезiнде пайдаланылатын үй-жайдың орналасқан жерiн, сондай-ақ оның сырты мен iшiн безендiрудi лицензияттың ... ... ... ... ... [29, 121-123 ... және ... құқықтық актілерге сәйкес, франчайзинг кезінде міндетті түрде үшінші бір элемент ретінде бизнесті ұйымдастыру барысында тұрақты түрде кеңес беріп тұру жағдай ... ... ... бұл ... лицензиятқа айрықша құқықтарды пайдаланудың тәсілдері туралы мәліметтерді беру сипатында көрініс ... және де ол көп ... оның бір ... сипатта болатындығы ... [21, 599 ... ... ... қатал бақылау мен бақылау бойынша белгiлi бiр ... ... ... ... шектеу) жасау мүмкiндiгi туралы айтылғанына қарамастан лицензиятқа кешендi кәсiпкерлiк лицензия талаптарымен ... ... ... ... жарамсыз болады:
1) лицензият сататын тауардың бағасы немесе лицензият ... ... ... ... бағасы, не аталған бағаның жоғарғы немесе томенгi шегi ... ... ... ... лицензият белгiлi бiр санаттағы сатып алушыларға (тапсырыс берушiлерге) ғана не шартта белгiленген аумақта ғана орналасқан жерi бар ... ... ... сатып алушыларға (тапсырыс берушiлерге) тауарлар сатуға, жұмыстар орындауға немесе қызметтер көрсетуге құқылы болатын ... ... ... ... ... ... ... құқықтарды шарт талаптарына, заңнама талаптарына, сәйкес жүзеге асыруға тиiс.
Франчайзингтiк ... ... мен ... ... мен мiндеттерiн анықтау да және шарт бойын - ша басқа да мәселелердi шешу кезiнде, сондай-ақ iскерлiк айналым дағдыларын да ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк лицензия шарты оны орындау басталғаннан кейiн (одан талап етiлетiн iс-әрекеттердi лицензиярмен ... ... ... ... ... сипатталады.
Егер шартта өзгеше көзделмесе лицензият:
- лицензияларды өзiнiң өндiрiстiк аумағына жiберуге, оған қажеттi құжаттаманы беруге, яғни ... ... шығу ... оның таралу (сатылу) аумағына және т.б. бақылау жасауға мүмкiндiк беретiн құжаттарды беруге;
- берiлген айрықша ... ... ... ... жасауды жүзеге асыру үшiн қажеттi ақпаратты алуға көмек көрсетуге яғни лицензияттық кәсiпорнында жүргiзiлген тексерiс нәтижелерiнiң шынайылығы үшiн ... ... ... ... ... ... ... өнiмнiң сапасын қосымша тексеру, оның қосымша саны лицензиятпен жа - сырын түрде шығарылатын-шығарылмайтындығын және тағы басқа анықтау талап ... ... ... ... ... ... ... пайдалану әдiсiмен шарттарына қатысты барлық нұсқаулықтары мен нұсқауларын сақтауға;
- ... ... ... және одан ... коммерциялық жасырын ақпаратты жария етуге;
- сатып алушыларды (тапсырыс берушiлердi) олар үшiн айқын әдiспен фирмалық атауын тауар белгiсiн, қызмет ... ... ... өзге де ... ... ... ... шарты негiзiнде пайдаланылатындығы туралы хабардар етуге мiндеттi. Бұл ... ... ... ... олардың iшкi мәселесi болып табылатындығымен байланысты. Лицензияр сенiм бiлдiрiп немесе ойланбастан кешендi кәсiпкерлiк лицензияны лицензиятқа бергендi, ... ... - зия ... ... ... атқарылған жұмыстардың көрсетiлген қызметтердiң сапасы төмендедi деп жаңылыстыру салдарынан, тұтынушылардың құқықтарын бұзбауға тиiс. Лицензияттың аталған мiндетi тауарлар, ... ... ... олар ... жан-жақты және сенiмдi ақпарат алуға деген құқықтарымен байланысты. Лицензият шарт ... ... ... ... ... ... ... құрылатын қосалқы франчиздiк қатынастардың пайда болуы әбден мүмкiн. Онда лицензиаиттың өзi қосалқы лицензиятқа қатысты лицензияр ретiнде табылады.
Бұл кешендi ... ... ... ... ... барлық немесе жекелеген айрықша құқықтарды басқа тұлғаларға пайдалануға рұқсат ету құқығы лицензиярмен келiсiлген немесе шартта белгiленген жағдайларда көзделуi мүмкiн. Негiзгi шарт ... ... ... ... ... ... ... барлық талаптар атап айтқанда, қосалқы лицензия негiзiнде өндiрiлетiн өнiмнiң сапасы оны сатып алу және т.б. реттелуге тиiс. Лицензият үшiн ... ... ... берiлетiндiгi маңызды болады.
Кейбiр жағдайларда кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартының өзiнде белгiлi бiр уақыт кезеңi iшiнде пайдалану аумағы ... ... ... лицензияттың белгiлi бiр мөлшерде қосалқы лицензия беру ... ... ... ... мiндеттi белгiлеу лицензиярдың мүддесiмен байланысты болуы мүмкiн. Өйткенi ол оны шартта белгiлей отырып, сыйақы бағасында оған ... ... ... ... сома ... ескерiлетiн болғандықтан, лицензияны сатудан мүмкiндiгiнше көп пайда табу ... ... ... ... ... ... ... АК бiрқатар нормаларынан көрiнiс табады. Атап айтқанда кешендi кәсiпкерлiк қосалқы лицензия шарты лицензиярмен лицензияттың негiзгi шартынан неғұрлым мерзiмге бекiтуге ... ... ... лицензия шартының тоқтатылуын осыған сәйкес жасалған барлық кешендi кәсiпкерлiк ... ... ... ... Егер заң ... ... ... бойынша негiзгi шарт жарамсыз деп танылса, осыған сәйкес жасалған кешендi кәсiпкерлiк қосалқы ... ... да ... деп ... ... ... ... құқықтардың нақты анықталған көлемiмен сипатталады. Бұл оны ... ... ... ... ... мүлiктi жалға алу шартынан басқа да шарттардан ... Онда ... ... кезiнен тек жалпы категориялармен, мерзiммен, мүлiктi мақсатына сай пайдалану талабымен және өте сирек жағдайда пайдалану көлемiнен ғана ... Сол ... ... алу ... ... ... ... бекiту осындай шартты франчайзинг шартының пегiзiнде бекiтуден елеулi түрде ерекшеленедi. Бiрiншi жағдайда қосалқы жалға алушының құқықтары белгiлi бiр өзiндiк ... ие ... ... жағдайда олар iс жүзiнде арифметикалық түрде бiрiншi лицензият құқықтарынан алынады. Осыған орай АК ... ... да ... Оның ... ... ... өзiне берiлген құқықтарды жүзеге асырмаған жағдайларға арналған. Егер кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартында өзгеше көзделмесе, ол мерзiмiнен бұрын ... ... ... кәсiпкерлiк қосалқы лицензия шар - ты бойынша лицензияттың құқықтары мен мiндеттерi осы жағ - ... ... шарт ... ... ... шығатын лицен - зиярға ауысады.
Шарт тоқтатылғаннан кейін лицензият, егер олар өзінде қалдыру көзделмеген болса, лицензиярға тиісті құжаттаманы қайтаруға тиіс. Шартпен егер ол ... ... ... ... өнімнің тағдыры туралы мәселе шешілуі мүмкін. Мысалы, егер лицензият өзіне байланысты емес ... ... ... ала ... қарағанда құқықтардың аз көлемін жүзеге асырса, тиесілі сыйақының белгілі бір ... ... ... төленген сомаларды қайтару және т.с.сс лицензияттың пайдасына өтемақы беру механизмінің көздеу қажет.
Кешендi лицензият кешендi лицензиярмен негiзгi ... - зинг ... ... өзге де ... ... ... Заңнама мен немесе шартпен кешендi лицензияттын өзге де құқықтары көзделуi мүмкiн.
Кешендi кәсiпкерлiк лицензия шарты өзiнiң ... ... ... өзiне берiлген құқықтарды жүзеге асыратын бүкiл кезеңге ... ... Сол бiр ... өзге ... ... (мысалы, қайта құрылу) лицензияр өзiнiң фирмалық атауын ... ... да шарт өз ... ... Бұл орайда лицензиялық кешеннiң құрамында берiлген ескi фирмалық атауды жаңа фирмалық атауға ауыстыру жүзеге асады. Лицен - ... еркi ... ол ... бұзуды талап ете алады. Шарт күшi сақталған жағдайда лицензият лицензиярға тиесiлi сыйақы - ның тиiсiнше азайтылуы талап етуге ... [30, 301-307 ... ... ... ... ... ... бр немесе бiрнеше құқықтарды өзгерту жағдайлары үшiн көздел - ген. Бұл мысалға патенттiң әрекет ету мерзiмiнiң өтiп ... ... ... деген құқықтың заң бойынша қорғалуы тоқтатылған жағдайларда орын алуы ... ... - зияр бұл ... ескi ... орнын толтыра алатын жаңа өнертапқыштықты пайдалану құқығына ие болуы мүмкiн және т.б. ... ... ... ең ... ... кешен элементтерiнiң (құқықтарының) негiзгi бөлiгi өзгермесе болды.
Сондай-ақ ауыстыру нәтижесінде үлкен пайда әкелетін интеллектуалдық меншік объектісіне деген құқыққа ие ... ... бұл үшін ... ... мөлшерде төлеуге міндетті емес. Керісінше, егер интеллектуалдық меншіктің жаңа ... ... ... ... ... ... кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты өз күшінде сақталған кезде, лицензиярға тиесілі сыйақы мөлшерін сәйкесінше азайтуды талап етуге құқылы. ... ... ... бір ... ... құқықтар өзгертілген кезде шарт күшін сақтап қалуға мүдделі емес лицензият оны ... ... [31, 132-134 бб.]. ... Жанайдаровтің пікірінше, айрықша құқықтардың құрамына франчайзинг шарты бойынша мына объектілер кіреді: тауар белгілері, ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік үлгі, тауардың шыққан жері, жарияланбаған ақпарат, өндіріс құпиялары, ноу-хау т.б. ... бұл ... ... ... ... жеке ... ... т.б. енгізуге болады. Осының бәрі деп танылады.
Жоғарыда айтып кеткендей, франчайзинг шартында төлеу ережесі белгіленген. Әдетте, сыйақы бір ... не ... ... түрде лицензияттың лицензиярға төлейтін төлемі ретінде көрініс табады. Мұндай төлемдер кей жағдайда шарт бойынша сатылған тауарды белгілі бір сомасы түрінде, ... ... ... ... ... ... ... бойынша сыйақы лицензиярға шарт жасасқанан кейін бірден төленеді. Ол деп аталады. Ал кейінгі төлемдер деп ... [13, 292 б.]. ... ... ... шартында лизензият лицензиярға өзінің айрықша құқықтарын шарт ... ... бір ... тұлғаларға бермеу туралы талаптар қоюу құқығы қарастырылған. Ол қай ... қай ... және ... ... тиіс ... ... көзделуі мүмкін. Сол сияқты өз кезегінде лицензияр лицензиятқа өзінің бәсекестері мен осындай айрықша сипаттағы шарттарды жасауға шектеу қою ... ... ... ... ... ... лицензия шарты бойынша заңға қайшы келмейтін өзге де талаптарды қоюға құқылы. Соңғы кездері көп деген ... ... ... ... ... ... ... жүр. Мәселен, шарт бойынша лицензиятқа осы айрықша құқықтарды пайдалану кезінде туындауы ... Кез - ... ... ... ... өз есебінен сақтандыру шартын жасап полюс алу арқылы сақтандаруды жүзеге асыру ережесі көзделеді [21, 600-608 бб.]. ... ... ... ... ... ... шарт бойынша пайдалануға берiлген кешенге кiретiн қандай да бiр айрықша құқықтың қолданылу мерзiмi өтiп кеткенде не мұндай ... өзге де ... ... ... шарт ... Ал егер ... өзгеше көзделмесе, лицензият лицензиярға тиiстi сыйақыны мөлшерiне қарай азайтуды талап
етуге құқылы.
2.2 ... ... ... ... шартының шектеу талаптары
Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарты бойынша лицензият ... ... ... бір ... ... ол азаматтық айналым субъектісі ретінде өз дербестігін сақтап қалады және лицензиярдың айрықша құқықтарын ... ... ... ... қызметіне қатысты сол лицензиярдың өзіне бәсекелес болып шығуы әбден ... Дәл ... ... та ... ... ... ... пайдалану барысында өзіне бекітілген аумақта басқа кәсіпкермен, солардың ... ... ... ... ... қызмет еткенді қалайды. өзге кәсіпкерлермен және өз араларындағы бәсекені тежеу (эксклюзивтік) талаптары (шартты) деп аталатын бірқатар міндеттемелерді шартқа енгізуі ... ... ... ... да, ... да ... ... алады. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде (әрі қарай - ҚР АК) олардың жобаланған тізімі берілген, ол төрт ... ... және ... ... ... ... ... ғана қолданылады (900-б).
Лицензиярға қатысты заңда бір ғана шектеу талабы көзделген, дәлірек ... ... ... ... қолдану үшін басқа ұқсас кешенді кәсіпкерлік лицензияларды бермеуі не осы аумақта тікелей дербес қызметті ... ... ... ... ... ... лицензияттың оған бекітілген аумақта лицензиалардың айрықша құқықтар кешенін пайдалану монополиясын қамтамасыз етеуге бағытталған. Осы ... ... ... ... ... ... ... деген сөздің мағынасы анықтауды қажет етеді. А.А. Иванов: деп ... [32, 647 б.]. ... ... ... ... ... де, бірақ оның істің мәнін шешпейтіндігін айтады: [33, 1020 б.].
Біздің ойымызша, кешенді кәсіпкерлік лицензияларға (айрықша құқықтар кешеніне) ... ... ... ... ... ... ... отырған міндеттеменің басты мақсаты - лицензияттың маңайында бәсекені болдырмау шешуші роль атқаруы ... ... оны ... ... оған бекітілген аумақта лицензиялардың айрықша құқықтарын пайдаланумен бизнесті монополиялы түрде жүргізу құқығынан айыратын кешен деп түсінген дұрыс. Ендеше мұндай ... ... ... ... ... ... әсіресе лицензият лицензиялық кешеннің дәрежесін өздері үшін ... ... ... ... ... кейбір ғалымның пікірінше, . О.А. Городов көзқарасының мәні мынада; ... ... ... ... отырған тұлға ғана (бұл құқықтар оған белгілі бір мерзімгі берілгенінің өзінде) пайдалана ... ... ... ... ... ... ... тіпті құқық иесінің өзіде де айрықша құқықтарды жүзеге ... ... ... ... дәл сол ... ... иеленушінің құқықтарды жүзеге асыруына бөгет жасамау міндеті жүктеледі.
В.В. Витрянский бұл тұжырымдаманы сынға алады, оның ... В.В. ... ... ... ... ... ... жоқ интеллектуалдық меншік объектілерін қорғау заттық құқықтық объектілерімен салыстырғанда іс ... ... ... ... ... қолданылады. Мұндай қорғау интеллектуалдық меншік объектілеріне өзінің негізгі компоненті ретінде ... ... ... ... ... ... пайдалануға тыйым салуды қамтамасыз ететін айрықша құқық категориясын бекіту арқасында мүмкін болды.
Айрықша құқық бұл абсолютті ... ... ... ... ... ... ... қатысты ортақ ұғым ретінде қолданылады және , ... ... бір. АК - тің 125, 964- ... және ... объектілдердің құқықтық режимін белгілейтін арнайы заңда нормалар мазмұны айтқанымызға дәлел бола алады. Алайда айрықша құқықтың ... ... ... пайдалану жөніндегі міндеттемелерді атап айтсақ лицензиялық шарттардың шегінде де орын алуы ... ... жөн. АК ... ... ... екі негізгі түрі белгілейді: жай (айрықша емес) және айрықша лицензия (966 б. 2-т).
Осы ... Э.П. ... ... екі ... ... нормаға Берген түсініктемесін келтіргенде жөн көріп отырмыз; [34, 41-42 бб.]. ... ... заң ... мазмұнынан және Э.П. ... ... ... ... ... ... табиғатына көзқарасының белгілі бір дәрежеде қате екенін ... ... ... ... мәні бұл ... ... жай (айрықша емес) және айрықша деп бөлуді қолдануға мүмкіндік береді. ... 966-б. 2-т. ... ... егер лицензиялық шартта өзгеше көзделмесе, лицензия жай ... ... деп ... ... ... ... ... қолдану үшін басқа ұқсас кешенді кәсіпкерлік лицензияларды бермеу түріндегі лицензиярға қойылатын шектеу талабы франчайзинг шартына айрықша лицензия ... ... ... ... ойымызша, қарастырылып отырған шектеу талабын арнайы бекіту керек жоқ еді, оны ... ... ... ... ... ... бір ... бірнеше құқықтарды өзгертіп қана, жаңа кешенді құрау және оны ... ... беру ... бұл ... ... ... өту ... туғызады.
Одан да АК - тегі 45-тарауға деген ... ... ... ... ... ... кешенге кіретін әрбір айрықша құқықтың франчайзинг шарты аяқталғанға дкйінгі келешек тағдырын бұл шартқа жай немесе айрықша лицензия ... беру ... шешу ... ... ... еді. ... ... конструкциясы түріндегі шектеу талабына қарағанда лицензият құқықтарын әлдеқайда берік қорғай алады деп есептейміз.
Лицензияттың құқықтарына қатысты ... ... ... үшін ... ... қызметтер немесе жұмыстар рыногында бәсеке қауіпін азайту немесе мүлде жоюға бағытталған үш шектеу талабы белгіленуі мүмкін.
Бірінші шектеу талабы - ... ... ... лицензияны пайдалану аумағында лицензият лицензиярға тиесілі айрықша құқықтарды пайдалана отырып жүзеге асыратын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... міндеттемесі.
А.А. Иванов аталған міндеттеменің мәнін келесідей түсіндіреді; >. ... ... ... шартына ұқсас түсініктемені И.У. Жанайдаров берді: > [21, 606 б.]. ... ... ... ... біз ... шектеу талабы шартқа енгізілген кезде ұғымы лицензияттың кешенді кәсіпкерлік лицензияны ... ... ... үшін ... туғыза алатын әрекеттерін тізіп шығу және оларды жүзеге асыруға тыйым салу жолымен ... ... деп ... ... ... ... лицензиярдың айрықша құқықтарды басқа бәсекелес лицензиаттарға бермеу туралы шектеулер қоюды шартта қарастырып кетуді құқылы. ... ... ... ... шартқа енгізу лицензияр үшін ол өндіретін (сататын) тауарлар, көрсететін қызметтер немесе ... ... ... ... ... төмендетуге не оны мүлде болдырмауға мүмкіндік береді. ... бұл ... ... дәл осы ... яғни ... 900-б. 1-т. 3-тармақшасында жазылған күйінде шартқа енгізілсе, ол лицензиятқа лицензиярдың кез - келген бәсекелесінен ұқсасын ғана ... кез ... ... да ... ... ... лицензиярмен жасалған шарт аумағында да, кез келген басқа да ... ... үшін ... негізсіз тиым салады. Сондықтан РФ АК - нің 1033-б. ... ... ... ... ... ... ... әлдеқайда тәуір көрінеді.
Қазақстан Республикасының 2002 ж. 24 ... заңы (әрі ... - ... ... заң) 17-б. 2-т. ... ... ... ретінде жазылған, ал шын мәнінде оның құқығын шарт арқылы шектеу болып табылатын тағы бір тиым салу көзделген.
Бұл - ... ... ... ... ... ... Заңның тікелей көрсетуі бойынша лицензияттың бұл міндеті тараптардың келісімі бойынша ғана қолданыла алады. Бұл шектеу талабы өте кең ... ... ... оның ... ... қажет етеді. Лицензият лицензиярдың айрықша құқықтары пайдаланылатын қызметтен басқа да қызмет түрлерімен айналысуы мүмкін ... ... оған ... ... ... ... түсуге толық тыйым салу заңсыз болар еді.
Сондықтан сөз етіліп отырған шектеу лицензияттың лицензиялық кешен пайдаланылап отырған ... ... ғана ... ... деп ... ... ... талабы ретінде шарт бойынша берілген айрықша құқықтарды жүзеге асыру кезінде пайдаланылатын үй - ... ... ... сондай - ақ оның сырты мен ішін безендіруді лицензияттың лицензиярмен келісу міндеттемесі көзделуі мүмкін. Бұл ... ең ... ... ... ... көршілестіктің алдын алуға немесе керісінше, онымен бір аумақта қызмет етуге мүмкіндік ... ... ... ол ... ... құқықтарын, әсіресе дараландыру құралдарын дұрыс пайдалануды қамтамасыз етеді, ал бұл ақыр аяғында лицензиярдың бизнесіне ... ... АК 900 ... 2 ... ... болып табылатын екі шектеу талабын көздейді. Кешенді кәсіпкерлік лицензия шартының шектеу талаптары мынадай ...
1) ... ... ... ... бағасын немесе лицензият орындайтын (көрсететін) жұмыстардың (қызметтердің) бағасын анықтауға , не ... ... ... ... ... ... белгілеуге құқығы болғанда;
2) лицензияттың белгілі бір санаттағы сатып алушыларға (тапсырыс берушілерге) ғана не шартта белгіленген ... ғана ... жері бар ... ... ... ... ... (тапсырыс берушілерге) тауарлар сатуға, жұмыстар орындауға немесе қызметтер көрсетуге құқығы болғанда жарамсыз деп табылады.
Бірінші ... ... ... тек ... ... белгіленген бағаларға ғана қатысты. Шамамен алынған бағаларға келсек, оларды шартта белгілеуге болады. ... бұл ... тек ... ... ... және ... ... сақтамауы оған жауапкершілікті қолдану үшін негіз болмайтындығын ескеру керек.
Азаматтық кодекс жарамсыздардың қатарына жатқызған екінші шектеу талабын франчайзинг шартына ... ... ... оған шарт ... ... ... ... тауар сатуды, қызмет көрсетуді, жұмыс орындауды жүзеге асырауға тыйым салу АК - тің ... шарт ... ... (387 - б) және ақыр ... ... ... ... қайшы келеді.
Г.Е. Авилов дұрыс атап көрсеткендей, [35, 557 б.]. ... ... ... ... ғана жұмыс істеу лицензият қызметінің ерекшеліктеріне байланысты болса, онда бұл тыйым салу қолданылмайды. Мысалы, мүгедектерге ғана ... ... ... ардагерлеріне ғана қызмет көрсету. Бірақ франчайзинг шарты клиенттерді осы ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігін лицензиятқа бекітетін болса, онда оған АК - тің 900-б. 2-т. 2) - т. ... ... ... ... ... деген ережені (РФ АК - тің 1033- б. 1-т. 6-абз.) көздемейді. Керісінше, ҚР 2006-ж. ... заңы ... ... ... және ҚР ... ... тәртіппен толығымен немесе ішінара жарамсыз деп танылатын нарық ... ... кез ... ... қол ... ... ... шектейтін шектеуі мүмкін келісімдердің (келісілген іс - әрекеттердің) қомақты тізімін көрсете отырып, бұл ... ... ... ... ... ... ... лицензия (франчайзинг) шарттары жөніндегі келісімдерге (келісілген іс - әрекеттерге) ... ... [36, 340-344 бб.]. ... ... ... қарсы қазақстандық заңнаманың берген тым кең еркіндігінен гөрі РФ АК - нің жоғарыда ... ... ... ... ... ... ол тараптардан франчайзинг шартының шектеу талаптарын белгілеген кезде заңсыз монополизм мен бәсекені шектеу түріндегі әрекеттерге (келісімдерге) жол бермеуді ... ...
2.3 ... ... ... және ... белгілерді қорғау мәселесі
Әр жеке тұлға ... ... ... ... кездесіп жатады, қызмет көрсетумен және де тауар тұтынушысы бола алады. Қызмет және тауар классификациясы халықаралық (Ниццк классификациясы) 40 - қа жуық ... топ ... 2 ... ... сұрыпталады.
Тауарлық белгілерінде тәжірбиеде тандағанда тауардың сапасы ғана емес, өндірушінің қызметтінің тәуелсіздік бір ... ... ... ... ... ... қарағанда өзінің бейнелеуіндегі қызметін көруге болады. . . Тауарлық белгі тек қана ... ... және оның ... ... ... қатар, шығарылған материалдық ақпараттының қызметін атқарады, көмекші қызметінің тұтынушылар потенциалдық көзқарасымен біртектес көптеген топ тауарлардың ішіндегі оның толған ... ... ... ... ... ... Бір ... айтулы кең көлемдегі тауарлық белгі жарнамалық тауардың дамуына себебші болады.
Факторлардың бірі тауарлық белгіні заңсыз қолданылғанның амалы, бухгалтерлық есептін ... ... ... ... емес ... белгісіне қызмет етуі мүмкін. Осындай мысал, Ресейде есеп беру және бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... бекітілген, активтік материалдық емес амортизир етілмеген қатысты қызмет белгісі мен тауар белгісі [37, 71 б.]. Сонымен ... ... ... ... материалды емес тіркеуге, тауар белгісін қолдануға құқылы. Дәл осылай, егер тауарлық белгі франчайзинг келісім шарты ... ... ... ... бір ... ... ... өнімнің көлемі, дегенмен оның бағасы амортизацяланады, яғни шығарылған өнім өзіндік құнын жоғалтпайды. Осыған байланысты сұрақтар туындайды, қаржының ... ... ... ... ... ... ... тауарлық белгіге қатысты.
Бұл тәжірибеде келесі мәселеге алып келеді: Заңды түрде тауарлық белгіні сатып-алушы міндетті түрде шығарылатың өнім бағасын ... ... ... ... ... ... тауарлық белгіні иеленгенде шығарылған шығынның орнын толтырады, қиянатшыл өндіруші тауарлық белгіні заңсыз қолданады, айтулы тауар белгісіне ең аз ... ... ... ... ... ол шығарған өнімнің сапасын қамтамасыз ете алмайды, алайда ол франчайзер ... ... [37, 74-75 бб.]. ... осындай жағдайда тұтынушылар жапашегеді. Бухгалтерлік есептік сұрақтар бойынша Нормативтік - құқықтық ... ... ... ... ... ... өткен мәселеніде көздентыс қалдырмау керек.
Заңсыз тіркелген ... ... және ... ... мен ... ... қателік пен тұтынушыларға ұсынылады. Кейінгі қатар тұтастай өзімен бірге келеңсіз салдарды артады: ... ... ... ... зиян ... сондай-ақ айтар болсақ отандық өндірушілердің беделіне және жай ... ... ... ... ... жасалған тауарлық белгі мен фирмалық атаулар заңды иесінің іскерлік ... ... ... Фирманың атағына және материалдық жағдайы жақсы болып тұрғанына қарамастан, тұтынушылар мен контрагентікке тәуелді. Сондықтан фирманың атауы (тауарлық белгі ... ... ... ... ... керекті бағаны жетерліктей алады. Құқық бұзушы өзінің шығын әкелгенінің орның ... [26, 160 ... ... ... ... ... ... тауарды жарнамалағанына тауар белгілерінің иесі оларға алғыс айтуы тиіс. Олар ойланбайды тұтынушылардың осындай жағдайда алып жүрген ... ... ... алынғандай. Осы ерекше жағдайда тауарлық белгі фирманың атаулық белгісімен сәйкес келеді [38, 78 б.]. ... ... ... ... ... мынандай сынаулар жүргізілуі арқылы анықталады:
1. Тұтынушылардың түсінігіндегі тауардың жасалғаны, шығарылған жері немесе сапасы шындыққа сәйкес келмейді.
2. Егер бір ... қате ... онда ол ... әкеп ... ... құқықты реттейтін басты келісім шарт ол, патенттік одақтас ... ... шарт ... ... ... ... және соған қатысты протоколдары, Еуропалық патентік конвенция, (қарастырылған бір бюро Мюнхенде / келісім шарттың қатысушылары барлық елдің патенті ... және ... ... (реттелген қалыптасқан бір қалыпты патент, шынайы барлығына ЕС).
Осы құжаттардың ... ... ... қарастыратын 1883 жылғы Париждың конвенция, жергілікті тауардың ... ... ... ... ... ... дәл осындай басымдылық құқықтары, осылайша патент ұстап тұрған жағдайда ұсынып, олар басқа елдерге өтінішін ... он екі ... соң ... ... ... [39, 186-187 бб.]. Авторлық құқықты Дүниежүзілік 1952 жылғы (Женева) конвенциясы арқылы қорғай алады, авторлық құқыққа байланысты, 1886 ... ... ... және ... басқа да халықаралық шарттар бар.
Мемлекеттің ішіндегі заңнаманың ... ... ... ... ... (ҚР АК 14, 59, 115, 119, 125, 126, 961, 970 ... ... және ерекше бөлім). 13.06.1999 жылдан басталған заңы; 16.06.1999 жылғы ... ... ... ... ... ... ...
Иеленуші монополдық құқықпен тауарлық белгіні қолдануға құқылы. Барлық құқықтық рәсімі осы кездегідей құрастырылған және ... ... ... ... ... беріп және оның тіркеуіндегі бейне бір жөн-жобасы құрастырылған тауарлық белгінің тіркеуі туралы өтініш беру 30.04.1997г. №296.
Тауарлық белгі қайсы бір ауызша ... ... ... немесе гүлді спектерде, көлемді болып табылады, кейбіреулері варноция немесе комбинация қолданады. Қазақстандағы ... ... ... дыбыстық көрініс болмайды. Дүниежүзілік тәжірибеде қолданылатын белгілі маркалар соның ішінде әйелдерге, ерлерге, балаларға арналған иіс ... ... ... ... ... ... ... кез келген жеке және заңды тұлғалар кәсіпкерлік қызметін орындап қорғалуы мүмкін.
Тауарлық белгіні қолдануы құқығын, тауарлық ... иесі ... ... ... ... ... ол ... шарт бойынша лицензияр мен лицензият арасында жасалуы тиіс, тауар куәлігінде көрсетілген барлық қарым-қатынастар мен өзгеде қызмет көрсету шарт ... ... ... ... ... ... тауарлық белгіні қолдануға құқық береді, бірақ сапасы мен ... ... ... және шарт бойынша келісімді бұзбауы керек, жасалған жұмыстың сапасын тексеруге ... ... ... бар. ... ... ... ... осындай негіздер бойынша 26.07.1999 жылғы, № 456-1 10 бөлім 1 бап ҚР ... ... ... болып табылады, жалпыға танымал халықаралық келісім күші бар және ҚР-да мүшесі болып табылаты, құзіретті ... ... ... ... және ... тұлғалардын дәлелінің негізі бойынша.
Тауарлық белгінің қызметі бірдей тауарларды бір-бірінен ... үшін ... ... ... ... ... белгінің ерекшелігін. терминінің астарында тауарлық белгіні тіркеу үшін өтініш беру, 30.04.1997 жылғы № 296. ... ... ... ... көзделген негіздер бойынша тоқтатылады. Ұқсас құқықтық салдар бөтен фирманың атауын заңсыз қолдануына әкеп соқтырады. 20.03.1883 жылғы ... ... 9 ... ...
1. ... ... шығаруға тиым салу, тауарлық белгілер немесе фирмалық атауларды заңды түрде қорғалуына толықтай құқылы (п.1).
2. Елде заңсыз көзбойаушылық арқылы шығаруға ... тиым салу және шет ... ... болмайды. (п.2).
3. Тиым салу нормалары ішкі заңнамада көзделеді (п.3).
1891 жылы Мадридте халықаралық ... шарт ... ... - ... ... ... ... аналогтық қатар ойлап тапты, онда қате және адастыру нұсқасы бар ... ... ... Париждік конвенциясының 9 бабына сәйкес. Тауардың кешігуі туралы деректі көрсету жаңа енгізілген процедура мүдделі тараптар ... ... Бір ... ... Конвенцияның 4 бабында байланысты тауардың шығуы мен қорғауы қарастырлымаған. Әр елдік қатысушылар бір жақты тарапта анықтайды
тиым ... ... ... ... егер өнімді тасмалдау транзитті түрде болса жоғарыда көрсетілген баптың 1-4 тармақарына сәйкес. Фирманың атаулары тауарлық белгінің құрамдас ... ... ... емес. көрсетілген Конвенцияның 8 бабының негізінде.
Ұлыбритания, Австралия, Гонконг, Үндістан, ... ... бұл ... ... ... ... ... қолдану кезінде франчайзингтің пайдасына шешілмейді, франчайзинг шартын жасамас бұрын тіркелген қолданушымен келісімді ресімдеуі керек, олай жасамаса онда франчайзинг ... ... ... ... ие ... [9, 46 б.].
Айтылмыш мына типтік келісім тіркелген қолданылушылармен ... ... ... ...
а) франчайзер тауар белгілерінің иесі болып болып ... ...
б) ... тіркелген мекен-жайы мен атауы болуы керек;
в) тауарлық марканы қолданылуын шектеу, стандартық ... ... ... ... ... қағидасына сай болуы керек;
г) осы талап барлық баспада қандайда тауар белгісінің түрі ескертпесі болуы керек лицензия иесі қолдану ... ... ... ... ... өтіп жатқан уақыт болжамы бойынша қолдануға берілген.
Көрсетілген келісім анықтауы керек, осы ... ... ... тауар белгісін қолдануды тоқтату керек. Қандайда бір франчайзинг келісіміде ережелерді қосылуды талап етеді. ... айта ... ... ... ... ... ... қызметіне құқық меңгерушімен ерекше тәсілі жасаланды. Осыған байланысты Израилдегі және Парагвайдағы елдерде джинсилардың заңсыз ... ... ... осы ... ... ... ... Сондықтан АҚШ-та 1994 жылы Конгресте тауар белгісін жалған түрде жасағаны үшін қылмыс жауапкершілікке тартылу және келтірген зиянының ақысын үш ... ... алу ... заңы қабылданды [39, 191 б.].
Фирмалық атаулар, тауарлық белгілер қызмет көрсету белгілері ... ... ... ... ... қатысушылары болып табылады (ҚРАК 96 бап 3 тар.).
Заңнама коммерциялық ұйым болып табылатын, заңды тұлғаны тіркелгенінен кейін, фирмалық атауларды заңды ... ... деп ... ... заңды тұлғалардың атаулары келесі мінездеме белгілерін көрсетеді. Басқа заңды тұлғалардың айырмашылығын ажырату үшін, өзіне оның атың қоса ... және ... ... ... көрестеді, өзіне қосымша ақпараттарды енгізе алады және заңды тұлғаларының құрылтайлық құжаттарында көрсетіледі (ҚР АК 38 бап 1 тар).
Фирмалық ... мына ... ... ... ... [40, 16 б.]. Ол ... аты-жөнінен құралуы мүмкін, жәй ойдан ойлап шығарылған белгілер болуы мүмкін және тағы басқасы.
Айта кетер бір мәселе, Париждік ... ... ... ... ... ... бөліміне, 1021 бабына назар аударсақ, фирмалық атау жекешелендірілген тауар тауарлық белгінің функциясын орындай алады. Бұған келесі ... ... ... ... мен ... атау ... ... керек. Тауарлық белгі қойылған тәртіп бойынша тіркелуі міндетті.
Фирмалық ... заң ... ... ... ... олар ...
* Оның жағарысының бекітілгенің анықтау (РҚ АК 1020 бап. 2тар).
* Мемлекеттік заңды тұлғаларды ... ... ...
* Ертеде қолданыстағы фирмалық атауларға және тіркеліп қойған заңды тұлғаларға ұқсас болмауы керек. ... ... ... ... ... мүмкін 1021 бап ҚР АК.
Фирмалық атауларды ... ... ... ... ... ... ... ағыны өте үлкен, тұтынушыларды алдап фирмалық беделіне үлкен нұқсан келтіреді және ... ... ... [32, 158 б.].
Құқықтың - кәсіпорынның дәрежесінің өзгеруі фирмалық атаулардың мәліметтік көрінісі сәйкес келуі, сонымен қатар, ... бірі ... ... ... фирмалық атауларға байланысты, шығарылған өнімдер фирмалық атаулармен тауарлықбелгімен үлесімдігі ... тиіс [41, 131 ... ... №877 ... ... Қазпатент жоба жасау кезінде заңнамалық, жекеменшік өнеркәсіптік объектісін қорғау туралы нармативтік актісі, халықаралық серіктес тіктерді, жекешеленген кәсіпорынды ... ... іске ... Қазпатенттің басты тапсырмасының тізімдері. Қазпатентікке қойылған тапсырмаларға ... ... ... жекемендірілген өнеркәсіптік объектісі лицензияны тіркейтін ережесінің 4 бабына байланысты, ҚР- ның аумағындағы ... және ... ... ... ... жекелендірілген өнеркәсіптік объектісінде қолданылады.
Қазақстандағы құқықты қолдану тәжрибесіндегі қазпатенте тек қана екі шарттың тіркелуі бақыланады франшиз ... ... ... ... ... және дара сауда-саттықтағы ерекше құзіретті лицензиясы негізінде (Франция) фирмасы және ЖШС (ҚР) ... ... ... ... ... лицензия үш жылға беріледі және ҚР-ның аумағындағы на жарамды.
б) көрсетілген тауарлық белгінің - ... ... ... ... қолдану үшін ЖШС (ҚР) мен ЖШС (ҚР) ... ... ... ... ... ... шарттың мерзімі 5 жыл 4 ай, ол МҚС-ның( май құю ... ... ғана ... ... үш шарт ... анықтама береді: франшиз шарты ерекше құзіретті емес лицензияны беру тауарлық белгіні қолданады АҚ келесі лицензиятпен:
а) ЖШС ... ...
б) ЖАҚ ... ... ... шартының жарамдылығы 1 жыл және франшиз шарты ішкі жағдайға ғана қатысты болды.
Франчайзинг шартында құқық беру ... ... және ... жекеменшілікті зияткерлік объектісіне авторлық құқықты арнайы орнатылған құралдың көмегімен қорғай алады: франчайзер нұсқасы ЭСМ-дік (электронды есептеу машинасы) жобасын арнайы франчайз ... бере ... ... ... қорғау кезінде көбінесе 1952 жылғы Барлығына жалпы конвенция немесе 1886 жылғы Брендік конвенциялармен ... ... РФАК 1027 ... ... ... бапта объектілердің тізімі жазылған тиіс [34, 616 б.], ... ... пәні ... ... ... болып әр түрлі мүліктік құқық болды.
Ерекше құқық объектісі құқықтық ... ... ... қолданады. Заңды қорғау мақсаты жекешелендірілген зияткерлік объектіні қолдану кезінде белгілі тұлғаларға ерекше мүмкіншілік беріледі [42, 254 б.]. ... ... ... ... алатын орны - заттық құқық қатарына, абсолюттық ... ... ... ... ... және ерекше құқықтардың айырмашылығын айта кетер болсақ, осы аспекттік мәселе ресейлік заң әдебиеттерінде өткен ғасырдың бас кезінен басталған.
Г. ... ... ... [42, 254 -255 бб.]. ... ... позициялар Қазақстандық заңнамаларындада ұқсастығын табады, меншік құқығын және заттық құқығын анық бөліп тастау (Р. ІІ ГК РК), зиялылық ... ... ... ... (49-56 Р. V ГК РК).
Атап өту керек, Қазақстандық заң ғылымында қалыптасып қалған пікір зиялылық меншік ... ... ... ... шартпен кәсіпкерлік лицензиясымен абсолюттік заттық емес құқық [43, 5-7 бб.]. Өз кезегінде, ... ... ... лицензиятта абсолюттік заттық емес құқық туындайды франчайзердің интеллектуалдық меншігін ... ... ... ... ... етудің жеткіліксіздігінен тікелей Қазақстандық кәсіпорнының тауар айналымына әсерілері тиуде. Халықаралық альянс интеллектуалдық меншікте ... ... ... ... ... ... 95% ... [44, 8 б.]. Франчайзингтік секторда жаңағы жағдай айтарлықтай Қазақстандық ... ... ... ... әкеп ... ... де көзделеді интеллектуалдық меншікті қорғау құқығының қамтамасыз етуінің кедендік органдарында тиімділігінің ролі ... ... ... ... ... ... ... арқылы өткізген кезде. Бұлда интеллектуалды меншік объектісінің дәрежесіне қатысты [44, 9 б.]. ... ... ... құқықты бұзылуы кедендік рәсімдеу кезінде анықтылуы мүмкін [45, 204-215 бб.].
Жазылған қорытындыға қоса кетсек тауарлық белгіні мен фирмалық ... ... ... ... ... бір уақытта тәжірибеде заңсыз қоданыста жүрген таурлық белгі мен фирмалық атауларды азайтса.
3 КЕШЕНДІ КӘСІПКЕРЛІК ЛИЦЕНЗИЯ ШАРТЫН ... ЖӘНЕ ШАРТ ... ... ...
3.1 ... кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарттарын орындау
Кешенді кәсіпкерлік лицензия шарттарының орындалуы ... ... ... ... жүзеге асады. Көптеген азаматтық-құқықтық шарттарға қарағанда қарастырылып отырған ... оның ... екі жақ ... ... Бұл ... ... Біріншіден, экономикалық көзқарастан, жоғары тиімді, ерекше құқықты қолдану жасалған коммерциялық тәжірибені тасымалдауды ... ... Бұл ... ... тұтынушыға үйреншікті менеджмент және басқаларға ұқсамайтын тауар өндірісінің ... және ... бұл ... ... ... ... ... санкцияланбаған өзінің құқығын қолдануға жол бермеу, ал басқа жағынан, қызмет көрсету стандартын қадағалауды қамтамасыз ету, тұтынушы сұранысын сақтай алатын болса, онда ... ... ... ... да сақтай алады.
Лицензиялы кешен, іскерлік абырой және коммерциялық тәжірибе лицензиятқа нақты көлемде пайдалануға тапсырылады. Пайдалану көлемі шарт ... ... ... ... ... ... кетпейді. Берілетін құқықтың шарттағы нақты анықтауына жол берілуі мүмкін (минимальды және максимальды). Құқықты пайдаланудың көлемі пайдалану аумағымен ... ... ... ... ... Қарағанды облысында орналасқан аумақта лицензиярдың фирмалық атауын пайдалану беріледі. Шартта тапсырылған құқықтың көлемінің көрсетілмеуі, ... ... ... ... лицензиятқа пайдалануға құқығын білдіреді. Шарт бойынша берілген құқықтың пайдалану көлемі сала бойынша, қызмет түрімен ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, шартпен лицензият құқығында тек лицензиярдан алынған тауар сату келісілуі мүмкін немесе ауылдық ... ... ... тек құрылыс саласында ғана пайдалануы мүмкін.
Кешенді кәсіпкерлік лицензия шартын бөлек кәсіпкерлік қызмет саласында қолдануда құрылған шектеулер заңнамалық акт болуы ... АК ... ... қабылдауда мұндай арнайы шектеулер заңнамалық актімен көрсетілмеген еді. Кешенді кәсіпкерлік ... ... ... лицензияттың кірісі мен сату көлемімен байланысты. Сондықтан, лицензияттың міндеті лицензиярдың маңызды құқығы болып ... ... ... ... ... құжаттар мен лицензияттың есебін таныстыруды ұсыну. Мұндай құқық лицензиярға лицензияттың сатылымын бақылауға мүмкіншілік береді және ... ... ... ... ... асырады.
Бұл жағдайдан шығатын, лицензият жалпы сатылымды, салық төлеуді және басқа да төлемдерді құжаттау керек. Бұл ... ... ... ... ... болу ... онымен қоса салық органына жіберетін құжаттар да. Есепті ... ... ... ... ... ... бұзушылық үшін екі жақ шартта айыппұл санкцияларын қолданады. Одан басқа, лицензиярдың лицензият бухгалтериясына тәуелсіз аудиторлық тексеруге ... бар. Егер ... ... ... ... ... ... сандардың кемуі байқалса, лицензият лезде лицензиярдың талап етуі бойынша айырмасын және ... ... ... ... ... ... әшкереленуі және басқа да бухгалтерлік есептердің бүлінуі лицензияр құқығын лицензиятқа солай қарауға және аудит бойынша шығынға ықпал етеді. ... ... ... екі ... ... ... ... біреудің атындағы деректен шығып тұрады. Лицензият, басқа біреудің тауарлық белгісі арқылы сатылудағы сапалы тауар қатынасында ... ... ... керек. Сондықтан, лицензият міндетті: біріншіден, шарт негізіндегі олардың тауар өндіруіндегі сәйкес ... ... ... ... көрсетілген немесе жасалған, өндірілген, істелінген жұмысты, көрсетілетін қызметтерді, ұқсас тауар сапасын, жұмыс немесе ... ... ... ... екіншіден, лицензиярдан сенім білдіре отырып тікелей тауар (жұмыс, қызмет) алатын сатып алушыларға барлық қосымша қызметтерді ... ... ... ... ... ... ... аумағына жіберуге, оған қажетті құжаттарды беруге, берілген ерекше құқықты дұрыс қолдануға ... ... ... ақпарат алуға жәрдемдесуге міндетті. , және түсініктері субъективті ... ... Шарт ... ... ... ... ... жеткіліктілігі, дау туған жағдайда тек сот шешімімен ғана құрылуы мүмкін. Лицензият лицензиярға кәсіпорында кез-келген уақытта, жұмыс күндері инспекция ... ... ... керек. Лицензият инспекция кезінде байқалған қажетті жетіспеушіліктерді тезірек дұрыстауға тырысу керек. Егер лицензият қандай да бір ... ... ... уақытында дұрыстамаса, лицензияр бұл жетіспеушіліктерді лицензият есебінен дұрыстауға ... ... ... ... сақтау және лицензиярдың көрсетулерін, коммерциялық үй-жайдың сыртқы және ішкі ресімдеулеріне қатысты және т.б. міндетті болып табылады [21, 612-61 бб.]. ... ... ... ... ... кешенді лицензияр ретінде, алғашқы болып әсіресе, шетел инвесторлары табылады. Сондықтан, шартты орындауда ... ... ... ... инвестиция туралы заңнамасында көрсетілген құқықтар мен кепілдер беріледі. Лицензиятқа кешенді лицензиярдан кешенді кәсіпкерлік лицензия ... ... ... ... ... ... рұқсат берілмейді, егер тек лицензият шартқа сәйкес оның меншікті иесі ... ғана ... ...
3.2 ... ... ... шарты бойынша жауапкершілік мәселелері
Лицензиярға талап бағынылған жалпы ережемен сатып тұрған тауардың сапасына ... ... ... АК 422-430 б.б. ... ... қараңыз бөлшекті сатып-алу - сату туралы арнайы ережелер АК 455-457б.б.) және мердігердің істеген жұмысының сапасына жауакершілігі ... ... ... - АК 632-636 б.б. (қараңыз, тұрмыстық мердігерлік бойынша орындалған ... ... ... ... ... ... - АК 648 б.) бекітілген. Бұл ережелер тарайды және өтелмелі қызмет көрсетуге (AK 687 ... ... шарт ... ... ... бақылау - тек құқық емес, ол лицензиярдың ... ... ... ... ... белгісін және басқа да жеке құралдарды ұсына отырып, лицензияр ... ... ... ... жауакершілігін өзіне алады. Лицензияр лицензиятқа ұсынған тауар (жұмыс, қызмет) сапасының ... ... ... субсидиярлы жауапкершілікті алады, кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты (субсидарлы жауапкершілік туралы AK 357 б.) бойынша лицензиятпен сатылған ... ... ... есеп ... қаражаттың жетіспеушілігі талапкер немесе сот лицензиярды жауапкер ретінде тартуы мүмкін. Бірақ лицензиярдың мүлкін өндіртіп алудан кейін, ол ... ... ... қою ... ... ... алады, мына жағдайда бұл жүзеге асады, үш жыл ішінде банкрот деп жарияланбаған, қажетті талапты қанағаттандыру үшін лицензияттан қайтара ... ... ... тағы ... шарт бар, бірақ ол қазақстандық заңнамада енгізілмеген. РФ АК 1034 б. 2 т. . Әрине, мұндай норма заңды тұлғаның жеке ... ... ... ... ... тұтынушылардың құқығын жоғары қорғайды [13, 309-310 бб.].
Сонымен, франчайзинг шарты бойынша ... ... оның ... ... әсер ... сөзсіз. Талаптардың әрқайсысы шартты орындамағаны немесе тиісті түрде орындамағаны үшін ... егер ... өз ... ... немесе тиісті түрде орындамауы бой алдырмайтын күш жағдайларының әрекет ету салдарынан орын алуын дәлелдесе босатылуға тиіс.
Лицензияр тарапынан құқық бұзушылықтар одан ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бұған қоса лицензияр егер лицензият үшін ... ... ... оны ... ... беделділігі, интеллектуалдық меншіктің сол бір немесе өзге объектілерінің құндылығы туралы жаңылыстырылса және осымен оған зиян келтірсе, жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... немесе лицензиялық кешеннің құрамына кіретін бір немесе бірнеше ... ... ... ... онда ... лицензиятқа келтірілген залалдарды өтеуге міндетті (ҚР АК 905, 906-баптар). Лицензиярдың лицензият алдындағы жауапкершілігінің басқа да жағдайлары жоққа шығарылмайды.
Франчайзинг шарты ... ... ... ... ... туындауы ықтималдырақ болып табылады. Лицензият лицензиярдың барлық негізделген нұсқауларын ұстануға тиіс. Егер кешендi кәсiпкерлiк лицензия ... ... жол ... ... ... мен ... бұзылса, зиян келтірілсе, онда лицензият толық көлемде соның ішінде лицензиярдың барлық залалдары үшін жауапты болады. Бұған қоса сапасыз өнімді ... және оны ... ... ... берген лицензият, лицензиярдың іскерлік беделін түсіргені үшін жауапкершілікке тартылуы мүмкін.
Жауапкершілік мәселесіндегі тағы бір ... шарт ... ... ... өзіне емес ал лицензиялық кешенге кіретін құқықтарды пайдалану салдарынан зиян келтірілгендегі үшінші тұлғалар алдындағы ... ... ... ... лицензиярға тиесілі екендігін, лицензиятты таңдағаны және оған көрсетілген сенім үшін оның жанама жауапкершілігін ескереді. Осы айтылғанға орай АК 901-бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... (орындалатын, көрсетілетін) тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) сапасының сәйкессіздігіне байланысты лицензиятқа қойылған талаптар бойынша субсидиарлы жауапты болады.
Осыған ұқсас ... ... ... ... ... үшін ... туралы мәселе туындаған кезде қалыптасатын болады. Заңнама мәнісі бойынша оның іс-әрекеті үшін субсидиарды жауапкершілікке ... ... да, ... та ... ... ... ... лицензия шарттарымен өзгеше көзделмесе қосалқы лицензияттардың іс-әрекеттерімен лицензиярға ... зиян үшін ... ... ... ... ... тартылған лицензияр не лицензият, сәйкесінше лицензият немесе қосалқы лицензият үшін оларға регрестік талап ету құқықтарына ие ... ... ... ... ... ... айта ... жөн. Кешендi кәсiпкерлiк лицензия шарты заңнамада көзделген жалпы негіздер бойынша тоқтатыла алады. Мерзімі көрсетіліп жасалған шарт оның ... ету ... ... ... тоқтатылатын болады. Мерзімі көрсетілмей жасалған шарт лицензият берілген құқықтардың барлық көлемін жүзеге асырғанда тоқтатылуы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... онда шарт тараптар өзара келісім бойынша оның әрекетін тоқтатпағанша, әрекет ететін болады. ... ... ... ... ... ... оның кез келген тарабы бас тарта алады. Бірақ екінші тарап бұл туралы бір айы ... ... ... ... Бұл ... императивтік болып табылады және хабарлар ету мерзімі тараптармен азайтыла алмайды. Шарттағы осы жайлы талап егер шарт бұзылатын тарап өз ... ... ... ... болады. Шартпен мерзімі көрсетілмей жасалған кешендi кәсiпкерлiк лицензия ... бір ... ... бұзу ... ... ету үшін неғұрлым ұзақ мерзім көзделуі мүмкін.
Лицензияттың пайдалануына берілген құқықтар кешенінің құрамына кіретін айрықша ... бірі ... ... кешенді кәсiпкерлiк лицензия шарты әрекеті тоқтатылған құқықтарды пайдалануға қатысты өз ережелерінің бөлігіне тоқтатылған деп есептеледі. Кешендi кәсiпкерлiк лицензия шарты белгілі бір ... ... ... жол береді, белгілі бір шамада оған жол бермейді. Сондықтан ондағы құқық ... ... оны ... ... ... ... қарастырылуға тиіс. Лицензиялық кешен құрамында берілген барлық құқықтардың, лицензиярға емес басқа тұлғаға өтуі құқық ... алып ... Сол ... кешендi кәсiпкерлiк лицензия шарты мұндай жағдайда, егер құқықтардың жаңа иеленушісі мен лицензият арасында келісімге қол ... ... ... ... ... ... ... кезде және тартқан кезде франчайзинг қатынастарын сақтап қалу мәселесінде үлкен сұрақ туындайды.
Егер лицензияр-жеке тұлға болса және ол қайтыс болса онда ... ... ... шарты бойынша оның құқықтары мен міндеттері мұрагерге, егер ол кәсiпкер ретінде тіркелген ... ... мұра ... ... ... алты ... ... (мұраны қабылдай мерзімінің ішінде) тіркелетін болса, ауысады, өзге жағдайда шарт тоқтатылады.
Заңнама мәнісі бойынша лицензияттың (жеке немесе заңды тұлға) құқық ... ... ... ... ... шартын тоқтатуға келеді [30, 308-310 бб.].
Енді сублицензия туралы айтып кеткен жөн. Кешенді кәсіпкерлік лицензия шартымен оған ... ... ... жеке ... құқығын басқа тұлғаларға нақты шартта олардың лицензиярмен келісілген қолдануға рұқсат беру. лицензият ... ... ... ... ... да, лицензиятқа да тиімді. Олардың екеуі де сублицензият қызметінен кіріс алады, ал ... ... ... ол ... ... ... Сондықтан кешенді кәсіпкерлік лицензия шартында лицензияттың белгілі бір кезеңге, оны қолданатын аумағы көрсетілген немесе көрсетілмеген, нақты сублицензия санын беру ... бар. ... ... екі ... арқылы жасалады: және . Бірақ, егер сублицензия шартында қандай да бір жағдайлар көрсетілмесе, онда ... мен ... ... шарттың ережелері қолданылады.
Жоғарғы айтылғаннан мынадай түйін шығады, лицензияр мен ... ... ... ... ... ... сублицензия шарты ұзақ мерзімге жасалмайды. Кешенді кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... шарттарын тоқтатады. Бірақ, бұл жағдайда жасалған мерзімнің бітуінен тек шарттардың тоқтатылуы ... ... ... мерзімінен бұрын тоқтатылуынан лицензият ерекше құқықты пайдаланудан айырылады. ... ... ... ... және ... ... ... шартты мерзімінен бұрын тоқтату, лицензияттың құқығы мен міндеттері кешенді кәсіпкерлік сублицензияның шарты бойынша лицензиярға ауысады. Мұндай жағдайда, субфранчайзинг шарты, ... ... ... өзінің жарамдылығын жалғастырады. Егер, осы уақытта, лицензият пен лицензиярдың негізгі шарты ... ... ... ... ... ... онда оған сәйкес жасалған кешенді кәсіпкерлік шарттардың барлығы жарамсыз болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... нақты міндеттерді жүктейді. Сол уақытта лицензиярға лицензият және сублицензият пішіні франчайзинг-субфранчайзинг қатынасына шоғырланған. АК 904 б. 2т. күшіне байланысты сублицензият ... ... оған ... ... ... онымен тікелей шарттық қатынаста тұрмаса да, тікелей жауап береді. Мұндай жағдайда лицензият лицензиярға сублицензият ... ... ... субсидиарлы жауапкершілікте болады [13, 312б.].
Бірақ ... ... ... ... мен ... көрсетілуі мүмкін. Лицензиятты субсидиярлы жауапкершілікке тартқанда оның сублицензиятқа регрестік талап құқығы пайда болады.
3.3 ... ... ... ... ... ... ... (франчайзинг) шартын өзгерту және тоқтату
Кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты АК 24-тарауында көрсетілген ережеге сәйкес өзгеруі және ... ... ... негізге байланысты шартты бұзу мен тоқтатудың арнайы ережесі АК 45-тарауында көрсетілген. Шартты өзгерту мен ... бір ... ... кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) объектісінің өзгеруіне әкеледі.
Фирмалық атаудың еиесі белгіленген тәртіпке байланысты, оның тіркелуі жөнінде мемлекеттік тізімге қажетті өзгертулерді енгізе ... оны ... ... Белгілі бір фирмалық атауды пайдалану құқығы ерекше құқықтың кешенді кәсіпкерлік лицензияға кіретін, ... ... ... табылады. Сондықтан, фирмалық атауды өзгерту құқығын пайдалану лицензияттың келісімін қажет ететін, кешенді кәсіпкерлік лицензия ... пәні ... ... ... ... АК 905 ... ... лицензияттың шартты тоқтатуды және шығынды өтетуге құқығы бар. Лицензият құқығының басқа альтернативі болып, шартты сақтауда лицензиярға қатысты сыйақыны мөлшерлес ... ... ету ... ... ... азайтуды объективті түрде құру өте ауыр. Сондықтан, сыйақы мөлшері дау тудырғанда сотпен ... Егер ... ... ... ... ... оның құқығы зардап шекпеді деп есептесе, онда кешенді кәсіпкерлік лицензия ... ... ... және ... жаңа фирмалық атауына қатысты әрекет етеді. Ұқсас зардаптар кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты бойынша берілген бір ... ... ... құқықтың лицензиярмен өзгеруіне әкеледі. Лицензиятпен шартты АК 905-906 б.б. бұзу мүмкіншілігі тек лицензиярдың өзінің ерекше ... ... ... ... ... яғни алғашқы ерекше құқық өзінің әрекет етуін, жаңа шарттың бір мезгілде пайда болуымен, тоқтатқанда. ... ... ... ... ... білу керек. АК 909 б. 1 т. сәйкес лицензиялық кешенге енген ... да бір жеке ... ... ... ... ... шартты өзгерту мен тоқтатудың негізі болып табылмайды. Жаңа құқықиеленуші шартқа ауысқан ерекше құқыққа жататын жартылай құқық пен міндеттемемен келеді. Яғни, ... ... ... ... тоқтату туралы айтылмайды, қайта оның басқа тұлғаға ақылы немесе ақысыз ауысатындығы ... ... ... АК 909 б. ... байланысты шарт пәніне енетін (сингулярлы тәртіпте, универсалды құқық қабылдау), қандай да бір объектіге ерекше ... ... ... ... ... ... жағдайларды өзгертуге әкелмейді. Бірақ та ерекше құқықтың арнайы заңмен белгіленген ауысу ... ... ... Берілген шарттық қатынасқа субсидиярлы қолдану АК 19-тарауындағы кредитордың құқығының басқа тұлғаға ... ... ... ... ... ... Жаңа ... өзіне ауысқан құқықпен байланысты, құқық пен міндетті өзіне ала ... ... жағы ... ... егер ... ... тауарлық белгіге байланысты оған ерекше құқықты берсе, онда ол бұл тауарлық белгіге лицензиятпен лицензия шартын тіркеуге міндетті. Онымен қоса, ол ... ... ... ... қолдауға шара қолдануға міндетті: жылсайын баж төлеуге, егер куәліктің мерзімі біткен ... оны ... ... ... және т.б. [46, 626-627 бб.]. ... бірге тараптардың біреунің талабы бойынша шарт: 1) екінші тарап шартты едәуір бұзған ... 2) АК - те, ... да заң ... ... ... ... өзге ... тек сот шешімімен өзгертілуі немесе бұзылуы ... ... 401-б. 2-т.). Заң ... ... ... ... ... шартына қатысты шартты едәуір бұзу жағдайларын көздемейді. Тараптардың біреуі шартты бұзып, ол екінші тарап шарт жасасу ... үміт ... ... ... ... ... ... қалатындай шығынға әкеп соқса, бұл шарттың едәуір ... ... деп ... ... ... ... кешенді лицензияттың кешенді лицензиярға айрықша құқықтар кешенін пайдаланғаны үшін сыйақыны бірнеше рет қатарынан төлемеуін, кешенді лицензиярдың кешенді лицензиятқа айрықша ... ... ... мәселелері бойынша консультацияларды бермеуін және т.б. жағдайларды жатқызуға болады. Кешенді кәсіпкерлік ... ... ... АК-те, басқа да заң құжаттарында немесе шартта көзделген өзге реттерде тек сот шешімімен өзгертілу немесе бұзылуы мүмкін жағдайда мысал ... ... ... ... ... кешенді лицензияр өзінің фирмалық атауын өзгерткен кезде шартты бұзуды талап ете алуы туралы ережені келтіруге болады.
Шартты өзгертудің ... ... ... ... тағы бір әдісіне шартты орындаудан біржақты бас ... ... ... ... ... ... бас ... да жатады (АК-тің 401-б.3-т.). Шартты орындаудан біржақты бас тартуға ... бас ... ... өзге де заң ... ... ... келісімінде көзделген жағдайларда жол беріледі. АК мерзімі көрсетіліп жасалған кешенді ... ... ... ... бас тартуға болатын жағдайларды көздемейді. Ал мерзімсіз кешенді ... ... ... ... тараптар одан, егер шартта хабарлаудың неғұрлым ұзақ мерзімі көзделмесе, ол туралы басқа тарапты алты ай бұрын хабардар ете отырып, бас ... ... Бұл ... деп ... С.И. ... ... әбден келісуге болады [47, 306 б.].
Сонымен, шарт кешенді лицензиярдың ... ... ... ... ... өзгеруі немесе бұзылуы мүмкін. Фирмалық атауды пайдалану құқығы кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарты нысанасының міндетті ... ... ... табылатындықтан, оны жаңа аатаумен ауыстыру кешенді лицензият үшін тиімсіз болуы мүмкін. Сондықтан кешенді лицензияр өзінің фирмалық атауын өзгерткен жағдайда ... ... ... ... ... ... егер ... лицензият шартты бұзуды және залалды өтеуді талап етпесе, кешенді ... жаңа ... ... ... қолданыла береді. Шарттың қолданылуы сақталған жағдайда кешенді лицензият кешенді лицензиярға тиесілі сыйақыны мөлшеріне қарай азайтуды ... ... ... ... 905 - ... ... кешенді лицензият аталған құқығын жүзеге асыратын болса, сыйақыны азайтудың мөлшерін есептеу қиынға соғатыны ... Бұл ... ... ... ... ... аса ... екенін мойындай келе, И.У. ... ... ... дау туған жағдайда сотпен анықталады деп есептейді [13, 313 б.]. Автордың айтқанымен келісе отырып, біз өз ... ... ... ... ... деп ... ... ұқсас ережелер АК-тің кейбір басқа нормаларында да кездеседі. Мысал ретінде сатып алу-сату шартына қатысты 413-б 1-т. ... ... ... ... ... 549-б. 2-т. 2-бөлігіне келтіруге болады. Аталған екі норманың екеуінде де ... ... ... ... Бұл ... ... ... міндетті түрде қандай да бір объективті мән-жайлармер (мысалы, келтірілген залалдар) негіздеуді қажет етпейді, ол тараптардың ... ... ... ... ... Ал ... ... лицензия (франчайзинг) шартына қатысты ақының мөлшерлес түрде азайтылуы кешенді лицензияттан бұл мөлшердің неден туындағанын дәлелдеуді талап етеді деген ұйғарым ... ... ... ойымызша, бұл процесс өте қиын, сондықтан ол тараптардың ... ... ол ... ... ... шешілгені жөн, сәйкесінше, АК-тің 905 - бабының мәтінінен сөздері ... ... ... кешенді лицензиярдың пайдалануға берілген бір немесе бірнеше құқықтарын өзгертуі де кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартын өзгертудің немесе бұзудың ... бола ... ... ... ... ... өзгертуді оны (оларды) жаңасымен (жаңаларымен) ауыстыру деп түсінген ... ... ... 905 - б.) мен осы ... )АК-тің 906 - б.) ара қатысы мен ара қатысы тәрізді, өйткені фирмалық ... ... ... да ... ... ... Оның ... егер және сөз тіркестерін қоспағанда, екі ... ... ... ... да ... Ендеше АК-те 905 - бап жеткілікті емес пе деген сұрақ туады. Заң шығарушы бір ғана мәселеге екі бапты ... ... ... ... ... ... дәлірек айтсақ, оны пайдалану құқығының кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) ... үшін аса ... ... атап көрсеткісі келді. Олай болса, фирмалық атау кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) ... ... ... элементі болу керек, яғни фирмалық атаудың жойылуы шарттың ... ... ... ... ... атау жойылғанда шарттың кейінгі тағдыры қандай болатындығы АК-тің 45-тарауында нақты шешілмеген. Бірақ фирмалық атау заңды ... ... ... ... ... оның жойылуы заңды тұлға қызметінің тоқтатылуымен бара бар. Сәйкесінше шарт та бір ... ... ... ... ... байланысты күшін жояды.
Үшіншіден, кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарты ол бойынша пайдалануға берілген лицензиялық кешеннің құрамына енген қандай да болсын ... ... ... ... ... өтуі ... өзге де ... бойынша тоқтатылуына байланысты өзгертіледі, яғни шарт тоқтатылған құқыққа қатысты ережелерді қоспағанда, сақталады. Егер шартта өзгеше көзделмесе, кешенді лицензият ... ... ... ... ... ... азайтуды талап етуге құқылы (АК-тің 907 - б.). ... ... ... ... ... ... өзгерту кешенді лицензиярдың фирмалық атауына құқықтың оны жанасымен өзгертусіз тоқтатылу жағдайвна қолданылмайды, себебі бұл кешенді лицензиярдың өзінің субъект ... ... ... ... ... ... (франчайзинг) шарты лицензиялық кешенге енген қандай да болсын ... ... ... ... ... басқа тұлғаларға өтуі сияқты негіз болады [48, 45 б.].
Алайда, мынандай жағдай болу мүмкін, кешенге ... шарт ... ... ... да бір ... ... әрекетінің мерзімі бітуі немесе мұндай құқық басқаша негізде тоқтатылуы. Онда бұл ... ... ... ... ... ... ал ... егер шартта басқаша көрсетілмесе, лицензиярға тиесілі сыйақыны ... ... ... ... ... ... тұлға-лицензиярдың тоқтатылуы кешенді кәсіпкерлік лицензия шартының (франчайзинг) әрекетін тоқтатады. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... құқығы бар. Бірақ тарату комиссиясының келісімімен лицензиятты ... ... ... шығарғанға дейінгі уақытта кешенді кәсіпкерлік лицензия шартының (франчайзинг) әрекетін ұзартуы мүмкін.
Лицензияр-азаматтың өлімі жағдайында оның ... ... ... ... ... ... мен ... мына жағдайда соңғы тіркелген немесе алты айдың ішінде мұрагерлік ашылғаннан бастап кәсіпкер ... ... ... ... Басқа жағдайда шарт тоқтатылады. Онда мұрагермен есеп және лицензияттың шығынын өтету мүмкіншілігі лицензиярдың мұрагерлік сенімгерлікпен ... ... ... ... ... ... ... сәйкесінше құқық пен міндетті алғанынша немесе мұрагердің ... ... ... ... нотариуспен көрсетілген тәртіпте сенімгерлікпен басқару берілген адаммен ... ... ... ... құқықтық тәртібі АК 44-тарауының арнайы заңнамасымен ... ... АК ... ... ... ... ... лицензияны сату жағдайы қалды. Лицензиярмен кешенді кәсіпкерлік лицензияны үшінші тұлғаға сату ... ... ... ... негізі болып табылмайды. Бірақ шартта басқаша көрсетілуі мүмкін. Лицензият шарты ... ... ... жол ... тура ... ... кешенді кәсіпкерлік шарты бойынша бөлінген кез-келген құқықты алдын-ала лицензиярдың жазбаша келісімінсіз беруге ... ... ... беруге, салуға, біріктіруге құқығы жоқ.
Кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты заңды тұлға-лицензиярдың ... ... ... жеке ... ... ... Заңды лицензиярдың тоқтатылуы, бұрынғы фирмалық атаудың жоғалуынан, оны тоқтату немесе қайта құру негізінде ... ... ... ... ... ... ... лицензияның елеулі элементі ретінде болғандықтан қолданылады, сондықтан оның пайдалануға берілуі шарттың елеулі жағдай болып табылады.
Аталған жағдайда кешенді ... ... ... - ... көрсетілуі оның кешенді кәсіпкерлік лицензия шартында қалайша тарап бола алатындығы туралы мәселені қозғау үшін ... ... Олай ... ... ... ... ... шарты нысанасының міндетті элементерінің бірі ретінде кешенді лицензиярдың фирмалық атауын пайдалану құқығы қатысады. Ал фирмалық атау, өз кезегінде, ... ... ... ... ... ... дараландыру құралы екендігі мәлім. Ендеше азаматтың шартта кешенді лицензияр орнын иемдене алуын кешенді лицензиярдың лицензиялық кешенге енген ... ... ... ... ... ... кешенді лицензияр жағында міндеттемедегі тұлғалар көптігінің пайда болуымен түсіндіруге болады. Мысалы, кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарты ... ... ... ... ... ... лицензиялық кешенін құрайтын құқықтардың біреуін, айтайық, тауар таңбасына айрықша құқығын бір ... ... ... айырады (сатады). Ақырында шартқа кешенді лицензияр жағында бір заңды тұлға және бір азамат қатысады. Бұл азамат қайтыс болған жағдайда оның ... ... 909-б. ... ... ережелерді сақтағанда өзіне ауысқан айрықша құқыққа қатысты құқықтар мен міндеттер бөлігінде шартқа кіреді (АК-тің 909-б.1-т.).
Кешенді ... ... ... ... шартында қолданылатын тауар таңбасын басқа тұлғаларға сатуы сияқты келтірген мысалымыз тәжірибеде кездесе бермейтіні анық. С.Смирнов дұрыс байқағандай, . Мысалы, рынокта қалу ойы бар ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар деп айту қиын. Одан да компанияның өзі: тауар таңбасын ... оның ... ... ... ... ... үлестері (акциялары) сатылатын болар>> [49, 88 б.].
Заң кешенді лицензият қайтыс болғанда оның кешенді кәсіпкерлік ... ... ... ... мен міндеттерінің кейінгі тағдырын шешусіз қалдырды. А.А. Ивановтың пікірінше, кәсіпкер болу талабы ... ... ғана ... ... да ... ... ... иесі жағындағы құқықтық мирасқорлық туралы ережелер пайдаланушыға да қатысты ... тиіс [32, 651 б.]. ... ... ... ... ... шарты бойынша кешенді лицензиярдың айрықша құқықтарын пайдалану оның ... ... ... ... оның ... ... дұрыс өрістету әрбір кешенді лицензияттың іс-қимылына тәуелді ... бұл шарт ... ... ... ... ... оған ... беру міндетін көздейді. Осының барлығы өз кезегінде кешенді лицензият фигурасының кешенді лицензияр үшін елеулі ... ие ... ... ... ... ... ... болған жағдайда оның жағында да құқық мирасқорлықты белгілеу, бұл шарттың экономикалық, ... ... жеке ... ... ... біз ... бұл ... мүлік ретінде қалып отырғанын да қолдаймыз [48, 46-47 бб.].
Мерзімі белгіленіп жасалған кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты ҚР АК (908 б. 1 т.) ... ... ... ... Яғни, шартты бұзуға) ҚР АК 401 - 403 б.б. ... ... ... ... ... шартын өзгерту немесе бұзу, егер заңнамалық актта немесе шартта басқаша көрсетілмесе, екі ... ... ... ... Мерзімді шарт екі жақтың біреуінің талабы бойынша, басқа жақтың шартты елеулі бұзуынан, соттың шешімімен ... ... ... ... ... бұзылуы мүмкін. Екі жақтың біреуінің шартты бұзуы елеулі көрсетіледі, ал мұндай ... ... ... елеулі нұқсан келтіреді, тіпті ол соңында шарт жасасардың алдында бар иеленген құқығынан (АК 401 б. 2 т.) айырылып ... ... ... ... ... тұтынушыға белгілі лицензиярдың атақты өнімі сияқты сапасы да, түрі де бірдей өнімді шығарылатын, шартпен келісілген техникалық линияның жеткізілмеуі. Кешенді кәсіпкерлік ... ... екі ... ... елеулі бұзылуы екінші жаққа шартты бұзуда пайда болған шығындарды өтетуге құқық береді.
Шартты өзгерту және бұзу ... ... ... ... ... айналымда басқаша көрсетілмесе, шарт қандай нысанда жасалды ол да сондай нысанда болады. Шартты өзгерту немесе бұзу туралы бірінші жақтың ... ... ... ... ... өзгерту немесе бұзу талабының қайтарылуынан кейін ғана қабылданады, ал егер ол болмаса отыз күндік мерзім (АК 402б.).
Кешенді кәсіпкерлік ... ... ... ... ... бұзылған жағдайда, екі жақтың шарттың өзгертілуі немесе бұзылу ... ... ... ал ол сот шешіммен болған жағдайда - соттың шарттың өзгертілуі немесе ... ... ... күші бар ... ... ... міндеттеме тоқтатылған немесе өзгертілген деп есептеледі. Заңнамалық актіде немесе екі жақтың ... (АК 403 б. 3-4 т.т.) ... ... екі ... ... ... мен ... дейінгі уақытта міндеттеме бойынша жасалынғандарды қайтаруға құқықтары жоқ. АК 374 б. ... ... ... емес міндеттердің тоқтатылуынан міндеттерді орындаушы әрбір жақ орындалғандарды қайтаруға құқылы. Бірақ кредитордың әрекетімен кінәлі деп табылған, қарыздардың міндеттемені орындауы ... ... ... ... ... ... орындалғандарды талап етуге құқығы жоқ.
ҚР АК 404 бабы көрсетілгендей, шартты орындаудан біржақты бас тарту ... ... ... Екі жақтың біреуі шартты орындаудан бас тартуға ... мына ...
* ... негізделген міндеттемені орындаудың мүмкін еместігі;
* басқа жақтың банкрот деп мойындалған жағдайында;
* шарт жасасқан негізде ... ... ... ... ... тоқтатқанда.
Шартты орындаудан біржақты бас тарту мына жағдайда жіберіледі, егер шарт мерзімі көрсетілмей жасалса, заңнамалық актта ... екі жақ ... ... көрсетілмеген жағдайда.
Жалпы ережеге ҚР АК 404 б. 4 т. ... ... акте ... екі жақ ... ... ... ... орындаудан біржақты бас тартуда бір жақ екінші жаққа бір айдан кем емес ... бұл ... ... керек.
Бірақ бұл ереже франчайзингтің мерзімді шартына жарамайды. АК 908 б. 2 т. сәйкес бір жақ ... ... ... ... ... ... бас тартуға құқылы, егер шартта ұзақ мерзім көрсетілмесе, онда басқа жаққа бұл ... алты айда ... ... ... лицензия (франчайзинг) шартының әрекеті тоқтатылған жағдайда кешенді лицензият міндетті:
1) кешенді лицензиярға лезде, ережелерімен, барлық ... және ... ... ... ... ... құқықты және кешенді лицензиярдың құпиялы ақпаратын пайдалануды тоқтату;
3) кешенді лицензиярдың талабы бойынша кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартында келіскендей, ғимараттар ... ... ... ... ... ... керек;
4)кешенді лицензиярдың кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шартында көрсетілген, басқа талаптарын орындау [21, 606-621 бб.].
4 ... ... ЖӘНЕ ... ... ЖЕТІСТІКТЕРІ
4.1 Еуропалық фрачайзингтік құқықта бәсекелестігікті шектеуге қатысты ... ... ... шарт ... БЭЖ ... электрэнергиялық жүйе) арасындағы саудаға қысым жасайтын болып келсе, онда оларға ... БЭЖ ... ... келісім шартының 85 бабының 1 абз. тиым салынуы қолданылады, шарттың бұл іс-әрекеті тікелей азаматтық-құқықтық қатынасқа ... ... ... ... 85 ... 1 абз. ... түрде қолданылған, горизонталдық түрі бәсекелестікті шектеуге қатысты, осылайша БЭЖ-нің еркін ... ... ... негізінде барлық экономикалық сатыларда және сондай-ақ барлық бәсекелестік ... ... ... ... ... осы шарттың 85 бабының 1 абз. ықпалына түскен, жаңағы айтылмашы тиым салу ... шығу үшін ... ... ... бабының 3 абз. жүгіне алады.
Шарттың 85 бабының 1 абз. ... ... ... ... ... топтық келісімдерге қолдануы мүмкін, кәсіпорындардың бірлестігінің қаулылары ... ... ... ... қатысуымен жақсы табыс алу үшін, өнімнің жақсаруына салым ... ... ... ... ... ... және экономикалық прогрестерін ұлғайту:
А) осы мақсатқа жетуге шектеу қойылмайды
Б) ... көп ... ... ... үшін ... ... Еуропалық картелдік құқығы Еуропалық Соттың үйлену моддасының жүйесінде , Шарттың 85 бабының талабына сәйкес, жиі дискутирленген шешімінен кейін, ... ... ие ... [50, 521-522 бб.]. ... ... ГФР Федералдық соттық палатасының пікірімен қабылданған, Еуропалық Сот Шарттың 85 бабының 1 абз. барлық бәсекелестікті шектеу әрекетіне тиым салды. Бұл ... ... ... ... тараптар арасында дау пайда болды. Еуропалық Сот франшиздік келісімі толықтай ноу-хау қорғауында болатының орнатты, Шарттың 85 ... 1 абз. ... ... ... ... ескертулер бойынша, шарттың әрекет мерзімінің ағымымен франчайзинг шектеуінің ... бар ... ... сеть ... бәсекелестікті доғарғаннан кейін, тура сондай тауармен дүкен ашу жолын, сот ... ... ... ... болады деп тапты.
Сол келісімнің жағдайы бойынша шарттық тараптар арасындағы нарықтық бөлініске ... ... ... отырып жаңағы бапты бұзады. [15, 140 б.].
Осының ... ... ... ... ... тауарды өткізуге және қызмет көрсетуіне байланысты арнайы 01.02.1989 жылы ... ... ... ... Бұл франчайзинг бойынша 30.11.1988 жылғы № 4087/88 топтық босатылуы туралы Қаулыда қалыптасқан алғышарттар франчайзинг шартындағы 85 ... 1 абз. ... ... ... ... тиым ... босатылады. Егер франчайзингі шарттарының бірі осы қаулының критериясына сәйкес келсе, онда шарттың 85 ... 1 абз. ... жеке ... ... ... ... тек қана тауарды дара сату және қызмет көрсету, франчайзинг шартының мүмкін және ... емес ... ... аясында қамтылады.
Қаулы expressis verbis франчайзингтің субординационалдық түрін ... ... және ... орай ... ... күмән келтірмейтін шарт, тиым салу шарт, сонымен қатар қиын ... ... ... ... ... ... франчайзингтік жүйеде позитивтік қатынасын көрсете отырып. Камиссия қаулысының негізінде айтылады, ... ... ... ... сеть ... мүмкіндік береді, шағындарды үнемдеу үшін, сонымен қатар жаңа ... ... ... жол ... мен ... бір ... өнімдердің арасында бәсекелестікті күшейту.
Франчайзингті қолдану аясында қорғау керектігін және оларға қиянат жасайтын бәсекелестікті шектеу ... ... деп ... ... көлденең жеткізу аясындағы жүйеге тиым салмаса шарт монополдық негізде жеткізу туралы келісімге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау және рұқсат ету туралы келісімдер жасалады. Бірақ бұл ... ... ... ... қол ... болуы керек. Франчайзердің қоймасының айналымы мен мазмұны негізіндегі ең аз ... ғана ... ... ... женілдіктер топтық босатылуымен байланысты, қаулыға сәйкес жойылуы мүмкін, егер өндірушілер арасындағы бәсекелестікті тудыру ... ... ... ... сеть бәсекелестіктігін шектей алмаса. Тауар мен қызмет нақты монополдық ЕС ... егер ... және ... ... ЕС ішкі ... тұтынушылардың сыртқы импортқа шығу жолын шектей отырып, координациондық келісімімен және лицензияттың бақылау жасау әрекеті арқылы анықталған бағаның дәрежесін ұстап тұра ... ... ... ... ... ... туралы басқа да қаулылар мағына беруі ... ... ... тематизирлендіріп әлі күнге дейін субординациондық франчайзингті горизонталдық франчайзингтік байланысының назарсыз қалдыра отыр.
Байланыс құқығы ... өтім ... ... ... ... ... ... осы бір Соттың шешімінің 13.07.1966 жылғы Констен - ... ісі ... ...
Талапкер (Констен-Грундиг фирмасы) Шарттың 85 бабының 1 абз. тиым салу әрекеті екі жақтық горизонтолдық жағдай да ғана әсер ... ... ... ... ... ... бекітті, монополдық өткізу келісім өзара ұсынылмыйды қазіргі шарттың мағынасының негізінде, шарттың тараптары бір дәрежеде орналаспағандықтан. ... ... ... ... түрлері арқылы қорғауға болады, осыған сәйкес Шарттың 86 баб. .
Соттың пікірі бойынша Шарттың 85-шы бабы барлық келісім ... ... ... ... бәсекелестік шектетін және сондықтан ажырата алмайды, кәсіпорындардың арасында келісім жасасып, өзара бәсекелестік бір ... ... ... ... ... осы шарт әр түрлі дәрежедегі кәсіпкерлер арасында жасалған.
Осы келісімге сәйкес кәсіпкерлер арасындағы әр түрлі экономикалық дәрежедегі (егер олар ... ... ... ... ... ... ... шектеу қойсада, оны іске асырып сақтап қалып, 85 баптың 1 абз. жалған өнім жасау бәсекелестігіне тосқауыл қою. ... ... орай ... және ... ... ... ... негізінде барлық кәсіпорындарға бөгет жасалады, тек қана Констен фирмасы ғана Грундигтен өнімдерін Францияға тасмалдай алады, ал басқа жағынан ... ... ... ... қоғамдастық нарығына тауарлар тасмалдай алмайды, ЕС мемлекеттік мүшелерінің арасындағы сауданы ... ... ... ... Осы ... ... шектеуі, сондай-ақ үшінші тұлғаға да өтуі мүмкін, Констен Фирмасының GINT ... ... ... тіркелгендіктен, Грундиг өзінің өнімдерін орналастыруын іске асыру үшін, шарттың бабына жүгінуі жеткілікті деп танылады. ... әрі ... ... бойынша жаңағы потенцалдық келісім әр түрлі өндірушілердің арасындағы бәсекелестікті күшейтіп жіберуі мүмкін. Келісім дауы Шарттың 85 баб. 1 абз. ... ... ... ... ... егер олар ... ... өнімдерін сату кезіндегі аумақты қорғау арқылы бәсекелестікті шектесе, Констен фирмасына берілген келісім негізінде.
Талапкерлер ірі сауда саласында ... ... екі түрі ... ... мүдделі болған. Біріншіден, Грундиг фирмасы шарт бойынша үшінші тұлғаларға шарттың пәні болып табылатын тауарларды жеткізбеу туралы міндеттеме алған болатын, осы ... ... ... ... тек ... фирмасына қатысты емес, сондай-ақ Грундиг фирмасының өндірген өнімдерін монополдық түрде сатуға мүдделі өзгеде кәсіпорындардың құқығын шектеген. ... GINT, ... ... ... ... ... сондай - ақ тауарларды импортаушы компанияларға қатысты құқықтық ... ... ... ... етіп ... ... ... Грундиг фирмасының өнімдерінің Еуропалық одақтын өзге елдеріне Францияға импорттауға шектеулер белгіленген. Егер бұл талаптар ... ... ... ... шаралар белгілеу ережелері қолдану мүмкіндігі қарастырылған.
Еуропалық одақтың Соты осы ... ... іс ... нәтижесінде франчайзинг шартының элементтері бар мұндай келісімді жарамсыз деп тану туралы шешім шығарған. Себебі шарт ... Еуро ... ... ... қауымдастығын бәсекелестікті болдырмау және монополдық қызмет туралы заңының 88бабының 1абз. талаптарын бұзған.
Еуро одақта қолданылатын келесі бір ... ... акті Еуро ... ... ... ... онда франчайзинг шарты бойынша тараптардың негізгі құқығы мен міндеттері айқындалған.
Аталған Регламент франчайзинг шарты бойынша серіктестерге ноу-хауды ... ... т.б. ... түсе ... ... ... ережелері көзделген. Сонымен бірге, бұл Регламенте басты ... ... ... ... ... баға ... саясатына араласа алмайды. Мәселен, Бәсекелестік компанияға тауар жеткізіліміне қатысты шектулер белгіленген [51, 198-203 бб.]. ... бір ... ... ... ... бойынша лицензиятқа берілген айрықша құқтардың басқа бір бәсекелес фирмаға беру арқылы ... ... ... бұзу ... ... табылады [52, 27 б.].
4.2 ... және ... ... ... ... ... ... келісімі бойынша шағын және орташа кәсіпкерлер мемлекеттің қолдауымен экономиканың тұрақтылығына байланысты қарқынды түрде дамуда. [53, 96 б.]. ... ... іс ... патент негізінде ғана Қазақстан Республикасының аумағында іске асырылады, франчайзингте барынша қолданылатын 120 іс әрекеттердің түрлері анықталған, олардың ішінде ... ... ... ... және ... өмірге қажетті заттар, т.б.
Қазіргі кезде еліміздегі нарықтық жағдайда өздерін жақсы жағынан көрсеткен компаниялар маркаларына франчайзинг жасауға көптеген мүмкіндіктер ... ... ... ... 30 астам елдерге өздерінің бөліктерін ұсынады, және СНГ ... ... ... ... ... тенденциялардың қалыптасып қалған көз-қарасына қарамастан, Қазақстандағы қазіргі ішкі жағдайы ол көз-қарасқа сәйкес ... [54, 168 б.]. ... ... ... ... ... ... және мерзімі жағынанда. Айта кетер болсақ, қазіргі ... ... ... ... ... ... жағдайлармен шектеулер қойылып келген: франчайзинг бойынша мамандандырылған заңнаманың жоқтығы, франчайзингпен айналысатын мамандардың жеткіліксіздігі, оқыту жүйесінің ... ... ... сенімсіздік, ішкі шаруашылықтағы тәжірибеде және ортамыздың менталитентінде қалыптасып қалған. Көптеген кәсіпкерлерге ... аз ... ... біз бұл элементін тәжірибелік жағдайда әр түрлі саладағы қолдану әрекетін ... [55, 105-114 ... ... ... ... ... енгізілген және бір жағынан экономиканың тұрақсыздығы қалғаны, үлкен пайыздық ықтималдың жоқтығы франчайзингтің капиталдық барысында, франчайзингтің дамуында экономикалық ... ... ... ... тез таралуы республика масштабында мынандай әрекетте болуы мүмкін:
1) Елдердегі политикалық поэтаптық және көп салалы франчайзингтік жоба елдегі аудандарға енгізу. ... ... ... ... ... ...
3) ... және қызмет көрсетудегі халықаралық норманың стандартты мен сертификациясын сақтау.
4) ... ... ... ... жақсы қалыптасуы.
5) Франчайзингтің жүргізілген бағдарламасы бойынша шағын және орта кәсіпкерлігін ... ... ... ... кенестік орталар құру, халықты заңды түрде оқыту.
6) Франчайзингтік жобада несие және қаржыландыру жүйесін құру.
7) Франчайзингтік ... ... ... ... шешуге пайдалануға болады, инженерлік - техникалық ортада, ... ... ... мүгедектерге және т.б. қолдану.
Тәжірибеде франчайзинг шартың жасағанда шаруашылық іс әрекеттерде отандық субъектілерге мыналар жетіспейді: мемлекеттік тіркеу миханизімі, қорғау ... ... ... осы ... ... ... болмауы және франчайзинг шартының моделді формаларының жоқтығы. ҚР-ның Әділет Министрлігі жекешелендірілген кәсіпорындардың объектілерын интелектуалдық жекеленген ... ... ... ... ... ҚР Әділет Министрлігі 29.03.2001 жыл № 411 сай қорғай ... ... ... ... ... ... ... дейін негативті факторлар кездеседі:
1) көбінесе кәсіпкерлер бизнесті жүргізуде франчайзингті қолданбайды
2) франчайзинг туралы құқықтық вакумнің білімін ... ... ... ... франчайзингтік бақылау мен кенестік сұрақтармен айналысатын, сәйкес мемлекеттік органдардың болмауы.
5) Қазақстан нарығында азғантай мөлшерде франчайзингтік компаниялар бар, жаңадан шыққан өнімдермен ... ... ... ... ... кезде республикалық нарық аясында 20 астам алпауытты франчайзингтер бар, олар , , және т.б. Келешекте солар сияқты ... ... ... ... ... жасалады деп үміттенеміз.
Тәжірибелік мәнісі және франчайзингті қолдану адаптациясы ... ... жүйе ... болу ... ... кету ... франчайзингтің дамуы елімізге позитивті бағдар әкелуі мүмкін: шет елдік, отандық технологиясының, әр түрлі кәсіпорындардың назарын аударып, мемлекеттік бюджетті толтыру, іштегі ... ... ... ... ... ... ... қызметі мен сапасын жақсартуға, бәсекелестік дәрежесін арттыруға болады. Сонымен қатар франчайзинг жұмыс ресурстарын көтереді, отандық және шет ... ... ... ... ... өсіру, ішкі нарықтың инфраструктурасын кеңейту қажет. Әлемдік шаруашылық иесі франчайзинг жағдайы секілді конверциясы болады, ел азаматарының ... ... ... ... ... ... ... және қызметін жедел түрде кеңейту керек.
Жалпы табысты көбейту қажет елдің экономикасына қосымша салық аудару ... ... ... үшін ... жасау керек. Франчайзингтің ұлттық экономикаға және ... ... ... ... Франчайзингтің қарым - қатынасының дамытуда жағымды орта ... ... ... ... ... және ... ... сәйкестік қатынасын тудырады. Франчайзингтің қатысушыларын ынталандыру үшін, ... ... ... ... ... ... ... аясында жүргізу үшін субсидия және несие жағдайын орнату орынды болар еді. [56, 3 б.]. ... ... ... ... ... беру ... ... рамка аясында, бұл бизнестің түрлеріне жәрдем беру және ерекше көңіл бөлу қажет. Франчайзингтің дамуына онда ... ... ... Мысалы, шағын бизнесте материалдың консолидарлық ресурстар анықталған іскерлік түрде дамытуда, ... ... ... ... ... ... қатайту. Франчайзингті әріптес қатарының әдісі ретінде тарту бизнесті жүргізудегі, оқ қайта жандандыруды этика, мораль және іскерлік айналым ғұрыптарының ... ... ... [57, 358-360 бб.]. Дәл осындай мәдени тұтынушылардың қатынастары өседі, мысалы, тұтынушыларға қызмет көрсету дәрежесі және Қазақстандық іскерлік тұтынушылардың құқығын қорғайтын ... ... ... ...
Қорытынды
Сонымен, франчайзинг шарты бойынша бiр тарап (кешендi лицензиялар) екiншi тарапқа (кешендi лицензиятқа) сыйақыға айрықша құқықтар кешенiн (лицензиялық ... ... ... ... фирмалық атауын және қорғалатын коммер - циялық ақпаратты пайдалану ... ... ... ... қызметiнде пайдалану үшiн шартта көзделген айрықша құқықтардың басқа да объектiлерiн (тауар белгiсiн, қызмет көрсету белгiсiн, патент және т.б. ... ... ... ... қатысушыларын, тауарларды жұмыстарды және ... ... ... ... ... лицензиалық кешен құрамына шығармашылық интеллектуалдық қызмет нәтижелерiне ... ... кiруi ... ... ... ... құрамдас бөлiктерi әдетте франчайзингтi өндiрiстiк аялар үшiн пайдалану ... ... ... ... ... салаларына қарай интеллектуалдық шығармашылық қызмет нәтижелерiне деген берiлетiн құқықтар түрленетiн болады. Мысалы, ауыл ... ... ... ... ... ... деген құқықтарды экономикалық компьютерлердi өндiру жөнiндегi технологияларды интегралды микросхемалардың типологияларына ... ... және т.б ... ... кәсiпкерлiк лицензия шарты белгiлi бiр көлемде лицензиялық кешендi лицензиярдың iскерлiк беделi мен коммерциялық ... ... бiр ... аясына қолданатын аумақты көрсетiп немесе көрсетпей пайдалануды көздейдi. Лицензият шарт талаптарына ... ... ... ... ... мiндеттемелер нысанында құрылатын қосалқы франчиздiк қатынастардың пайда болуы әбден мүмкiн. Онда лицензияттың өзi қосалқы лицензиятқа қатысты лицензияр ретiнде табылады.
Кешендi кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... лицензияр және кешендi лицензият табылады. Шарттың екi ... да ... ... ... лицензияр -- бұл лицензиялық кешенге деген айрықша құқықтар кешенiн беретiн субъект. Бұл құқықтардың көлемi оларды шарт бойынша одан әрi беру үшiн ... ... тиiс. ... ... ... меншiк объектiлерiне (лицензиялық кешенге) құқықтардың бастапқы иесi болады.
Кешендi кәсiпкерлiк лицензия шарты бойынша ... беру ... ... ... ... ... және ... оны жүзеге асыра отырып өзiн кәсiпкер ретiнде көрсететiндiгiн атап өту маңызды. Осыдан франчайзинг шартының басқа шарттардан соның iшiнде, ... ... ... ... ерекшелiгi көрiнiс табады. Кешендi лицензият болып өзiне айрықша құқықтарды беру туралы шарты бекiткен, кәсiпкерлiк қызметтiң кез келген субъектiсi ... ... ... кешеннiң көмегiмен тұрақты кәсiпкерлiк қызметi жүзеге асыру туралы сөз ... ... ... ... ... заңды тұлғалар немесе жеке кәсiпкерлер шығуға тиiс. Осы құқықтық қатынастарға коммерциялық емес заңды тұлғалардың мемлекеттiң әкiмшiлiк -аумақтық бөлiнiстердiң ... жол ... ... ... ... болғандықтан, қатысушылар арасындағы заңдық байланыс, олар шарттың елеулi талаптары бойынша келiсiмге ... ... ... ... Сондықтан лицензияр тиiстi лицензиялық кешеңдi барлық құқықтарды шартпен көзделмеген мерзiмдер мен көлемде беруге ... ал ... ... ... берудi талап етуге құқылы. Франчайзингтiң ерекшелiгi қандай да бiр мүлiктi физикалық түрде (яғни қолдан қолға) беру орын ... ... ол ... ... ... ... ... мақсаттарда лицензиятқа құқықтарды жүзеге асыру мүмкiндiгiн беру үшiн лицензияр белгiлi бiр ақпартты беруге мiндеттелетiн болады.
Кешендi ... ... ... ... нақты анықталған көлемiмен сипатталады. Бұл оны бөтеннiң мүлкiн пайдалану көзделетiн, мысалы мүлiктi жалға алу шартынан басқа да шарттардан ерекшелендiредi. Онда ... ... ... тек жалпы категориялармен, мерзiммен, мүлiктi мақсатына сай пайдалану талабымен және өте сирек жағдайда пайдалану көлемiнен ғана ... Сол ... ... алу ... ... ... шартты бекiту осындай шартты франчайзинг шартының пегiзiнде бекiтуден елеулi түрде ерекшеленедi. ... ... ... ... ... ... ... бiр өзiндiк мазмұнға ие болады. Екiншi жағдайда олар iс жүзiнде арифметикалық түрде бiрiншi ... ... ... ... орай АК 904-бабының нормасы да көзделген. Оның ... ... ... ... берiлген құқықтарды жүзеге асырмаған жағдайларға арналған. Егер кешендi кәсiпкерлiк лицензия шартында өзгеше көзделмесе, ол мерзiмiнен бұрын ... ... ... ... қосалқы лицензия шар - ты бойынша лицензияттың құқықтары мен ... осы жағ - ... ... шарт ... ... ... шығатын лицен - зиярға ауысады.
Кешенді лицензияр - азамат қайтыс болған жағдайда кешенді кәсіпкерлік ... ... ... оның құқықтары мен міндеттері соңғысы тіркелген немесе мұрагерлік ашылған күннен бастап алты айдың ішінде кәсіпкер ретінде тіркелетін жағдайда ... ... өзге ... шарт ... ... ... құқықтар мен міндеттерді қабылдағанға дейінгі немесе мұрагерді кәсіпкер ретінде тіркегенге дейінгі кезеңде ... ... ... ... ... ... тағайындаған сенімгер басқарушы жүзеге асырады (АК-тің 909 - б. ... ... ... талабы ретінде шарт бойынша берілген айрықша құқықтарды жүзеге асыру ... ... үй - ... орналасқан жерін, сондай - ақ оның сырты мен ішін безендіруді лицензияттың лицензиярмен келісу міндеттемесі ... ... Бұл ... ең алдымен, лицензиярға лицензиятпен керексіз көршілестіктің алдын алуға немесе ... ... бір ... ... ... мүмкіндік береді. Сонымен бірге ол лицензиярдың айрықша құқықтарын, әсіресе дараландыру құралдарын дұрыс пайдалануды қамтамасыз етеді, ал бұл ақыр ... ... ... ... тигізбек.
Франчайзинг әртүрлі құқықтық жүйелері бар елдерде дамиды. Онда келісімшарттық және кәсіби қызметтің жалпы жағдайын бірдей қарастырмайтын соттар үлкен роль ... Елде ... ... қалыптастыруда соттың антимонопольдық қызметті де маңызды роль атқарды.
АҚШ-та, содан кейін Еуропа елдерінде франчайзингтің антимонопольдық ... ... оған ... концептуалды көзқарастың өзгеруіне байланысты болды. Франчайзинг деген көзқарастың өзгеруі шағын бизнестің нысаны болғандығына байланысты болды. Франчайзингтік жүйе ... ... ... ... ол ... мен ... жекелеген түрлері бойынша нарықтағы бәсекелестікке қауіп төндіре алмайды. Франчайзингтік келісімшартқа қол қойғанда көптеген заңнамалық аспектілерді ескеру ... ... ... ... ... ... ұсынса, онда бұл сөзді әрбіреуі қалай түсінетінін ... ... ... ... ... олардың брендтерін қолдануға комплекстік рұқсат беру деп түсінсе, біздің отандық кәсіпкерлер франшизаны сатып алу деген де, ... ... ... ... алу деп ... Яғни, кеше сатып алса бүгін келіп барлығы жұмыс істеп жатады.
Кейде франчайзер қолданылатын техниканың түрі мен ... ... ... ... екенін келісімшартқа жазғызады. Яғни басқа техниканың, мысалы отандық техниканың бағасы төмен болғанымен сапасы сондай болсада оны алуға рұқсат ... Бұл ... ... деп есептеуге болады. Өйткені кейде франчайзер өз сауда белгісін сатқанынан гөрі, өз техникасын сатудан көбірек пайда табады.
Бұндай жағдайларды сотта шешу өте ... ... ... екі ... әртүрлі мемлекеттердің өкілдері болып келеді. Халықаралық заңға сәйкес, франчайзер өз бизнесінің шыққан жерінің заңдарына бағынады, ал франчайзи жүйені дамытушы ... сол жүйе қай елде ... ... ... ... франчайзингтік келісімшарттарда франчайзи барлық соттық шығындарды көтеру керек ... ... ... ... егер ... сотта жеңіске ие болса, алдыңғы шығындарды кім көтеретіні белгісіз.
Көптеген франчайзерлер өз келісімшарттарын ұзартұға келген уақытта, олар біраз қиыншылықтарға тап ... ... олар ескі ... орнына басқа жаңа талаптары бар (қаржы жағынан, жұмыс істеу шарттары) келісімшартты қолдарына алады.
Сонымен бірге франшизаны сатып алған кезде келесі нәрсеге ... бөлу ... ... өз ... ... ... бере ме, ... қандай шарттармен.
Қазіргі уақытқа дейін франчайзингтерді отаңдық кеңісте объекті ... ... ... ... ... бойынша мамандандырылған заңнаманың жоқтығы, франчайзингпен айналысатын мамандардың жеткіліксіздігі, оқыту жүйесінің ... ... ... ... ішкі ... ... және ... менталитентінде қалыптасып қалған. Көптеген кәсіпкерлерге түсінігі аз таныс, бүгін біз бұл элементін тәжірибелік жағдайда әр ... ... ... әрекетін бақылаймыз
Қазақстанда франчайзингтің алғашқы сатылары дамуының кешенді лицензияр ретінде, алғашқы болып әсіресе, ... ... ... Сондықтан, шартты орындауда кешенді лицензиярға Қазақстан Республикасының инвестиция туралы заңнамасында ... ... мен ... беріледі. Лицензиятқа кешенді лицензиярдан кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты бойынша мүлікке қарызын өндіртіп ... ... ... егер тек ... ... ... оның ... иесі болса ғана рұқсат беріледі.
Лицензияттың міндетін шарт ... ... ... ... - тек ... емес, ол лицензиярдың міндеті. Өзінің фирмалық атауын, тауарлық белгісін және басқа да жеке құралдарды ұсына отырып, лицензияр азаматтық айналымда лицензияттың ... ... ... ... ... лицензиятқа ұсынған тауар (жұмыс, қызмет) сапасының келіспеушілігіне қойылған талапқа субсидиярлы жауапкершілікті алады, кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты ... ... ... AK 357 б.) бойынша лицензиятпен сатылған (жасалған, көрсетілген).
Франчайзинг шарты бойынша лицензият алдында лицензияр жауапкершілігінің туындауы ықтималдырақ болып табылады. Лицензият ... ... ... ... ұстануға тиіс. Егер кешендi кәсiпкерлiк лицензия талаптарынан ауытқуларға жол берілсе, лицензиялардың құқықтары мен мүддесі бұзылса, зиян келтірілсе, онда ... ... ... ... ... ... ... залалдары үшін жауапты болады. Бұған қоса сапасыз өнімді шығаруға және оны ... ... ... берген лицензият, лицензиярдың іскерлік беделін түсіргені үшін жауапкершілікке тартылуы мүмкін.
Жауапкершілік мәселесіндегі тағы бір аспект шарт бойынша көзделетін ... ... емес ал ... ... ... ... пайдалану салдарынан зиян келтірілгендегі үшінші тұлғалар алдындағы жауапкершілікке қатысты. Заңнама ... ... ... екендігін, лицензиятты таңдағаны және оған көрсетілген сенім үшін оның ... ... ... Осы айтылғанға орай АК 901-бабына сәйкес лицензияр кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты бойынша сатылатын (орындалатын, көрсетілетін) тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) сапасының ... ... ... ... ... бойынша субсидиарлы жауапты болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1 Сихимбаева Е. Д. ... в ... ... ... ... ... Сүлейменов М.К., Покровский Б.В., Худяков А.И., Жакенов В.А. Право и предпринимательство в Республике Казахстан. Алматы, Жетi жарғы, 1994.-360 б.
3 ... Е.Д. ... ... в инвестиционной сфере. // Договор в гражданском праве: проблемы теории и практики. Том 2. ... ... ... ... ... ... образования Научно-исследовательского института частного права КазГЮА (в рамках ежегодных ... ... ... 6-7 ... 2000 г. / ... М.К. ... КазГЮА, 2000.-450 б.
4 Багиев Г.Л., Моисеева Н.К., Никифорова С.В. Международный маркетинг.-Санкт-Петербург, 2001.-460 б.
5 Шаикова С.С. История развития франчайзинга в ... ... ... ... гражданского права. Том 2. Материалы Международной научно-практической конференции аспирантов и ... ... ... ... ... Казахстан. Алматы, 20-21 февраля 2000 г. / Отв. ред., М.К.Сулейменов - Алматы: КазГЮА. 2001.-480 б.
6 Петраш В., ... В. ... ... ... ... ... // ... 2008. №1. -5 б.
7 Масленников В.В. Предпринимательские сети в бизнесе. М.: Центр экономики и маркетинга. 2008. -220 б.
8 Британский ... ... ... бум // ... 2008. ... ... Вацковский Ю.Ф. Международный франчайзинг оформление договорных отношений // Право и ... 2006. №2/96. -44 ... ... А., ... Н. ... ... ... (объективные основы, противоречия, принципы господдержки) // Российский экономический журнал. 2008. №11.- 46 б.
11 Основы предпринимательского дела: Учебник / под. ред. ... Е.Е. ... 2-е изд. ... и доп. М.: БЕК, 2006. - 464 б.
12 Сосна С.А. Новое в гражданском ... // ... и ... 2007. №7.-31 ... Жанайдаров И.У. Гл.45 Комплексная предпринимательская лицензия (франчайзинг). Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). Комментарий (постатейный): В двух ... ... 2 / ... ... М. К. ... Б. Г. ... -- ... 2006.-800 б.
14 Довгань А.Н. 1994. -620 б.
15 Шмит Гофф К. М. Экспорт: право и практика ... ... Пер. с ... -- М.: ... лит., 1993.- 560 б.
16 Қаудыров Т.Е. Гражданско-правовая охрана объектов промышленной собственности. Монография. ... ... ... Климкин С.И. Юридические лица: Сборник статей. Алматы. Норма-К, 2004.-250 б.
18 Пугинский Б.И. Коммерческое право России. М., 2000. 458 ... ... О. ... ... ... периода на рубеже XXI века. Алматы, Казахстан, 1997.-240 б.
20 Бусыгин А.В. Предпринимательство. М., 1997.-348 б.
21 Жанайдаров И.У. гл.53. Комплексная ... ... ... ... ... Том II. ... для вузов (академический курс). Отв.ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г. ... ... 2002. -522 ... ... ... Учебник /А.Ю. Бушев, О.А. Городов, Н.С. Ковалевская и др.; Под ред. В.Ф. Попондопуло, В.Ф. Яковлевой. СПб., 1998. -780 б.
23 ... М.К. гл.29 ... ... ... ... ... Казахстан (Общая часть). Комментарий (постатейный). В 2 кн.-3-е изд., испр. и доп., с использованием судебной практики. / Отв.ред. М.К. ... ... ... ... И.В. ... ... развития предпринимательства в Республике Казахстан. Алматы, 2003.-658 б.
25 ... Г.Е. Ст.559 ГК РФ. ... к ... ... ... ... Ч.2 Отв.ред. О.Н. Садиков.М., 2007. -680б.
26 Гражданское право. Учебник. Ч.1 3-е изд., перераб. и доп./Под ред. А.П. ... Ю.К. ... М., ... ... ... Л.А. ... ... гл.54.ГК РФ. // Комментарий к Гражданскому кодексу Российской Федерации. Ч.2 ... 5-е изд., ... и лоп. С ... судебно - арбитражной практики /Под ред. О.Н. Садиков.М., 2007. -890 б.
28 Хамзин Ұ.М. Кешенді кәсіпкерлік лицензия ... ... ... ... ... ... и ... право: Материалы международной научно-практической конференции, посвященной памяти и 85 летию со дня рождения д.ю.н., ... Ю.Г. ...... ежегодных цивилистических чтений). Алматы, 29-30 мая 2008 г. / Отв.ред. М.К. Сулейменов.-Алматы: НИИ частного права КазГЮУ, 2008. -648 ... ... В. ... и договор коммерческой концессии - №12, 1997 г.-121-123 бб.
30 Жайлин Ғ.А. ... ... ... ... ... ... бөлім. 2 том.-Алматы: Заң әдебиеті, 2003.-378 б.
31 Рыкова И. Коммерческая концессия - франчайзинг? - Оборудование, рынок, предложения, цены ... у ... ) №2, ... ... ... ... Т. 2: Учебник. 3-е изд., перераб. и доп. / под ред.: А.П. ... Ю.К. ... М., 2001. ... ... М.И., Витрянский В.В. Договорное право. Кн. 3: Договоры о выполнении работ и оказании ... М., 2005. -1200 ... ... к ... ... ... Федерации (постатейный). Ч.4. Э.П. Гаврилов, О.А.Городов, С.П. Гришаков и др. М., 2007. -680 ... ... ... ... ... Ч. 2. ... комментарии, алфавитно - предметный указатель / Под.ред.: О.М. ... А.Л. ... С.А. ... М., 1996. -620 ... ... У.М. ... ... лицензиясы (франчайзинг) шартының шектеу талаптары //Гражданское право и гражданское законодательство: Материалы международной научно-практической конференции в ... ... ... чтений, посвященной юбилею Гражданского кодекса Республики Казахстан (15-летию Общей части и 10- ... ... ... ... 13-14 мая 2009 г. / ... М.К. ... НИИ ... права КазГЮУ. -648 б.
37 Медведев А. Товарный знак: Отражение в ... ... // . ... для ... ... 1997. № 9 (248). - 71 ... Вацковский Ю. Защита товарных знаков. Право и экономика, документы, комментарии, практика. № 1, 1998. -380 б.
39 Фолсом Р.Х., ... М.У., ... Дж. А. ... ... ... курс / Пер. с англ. - М.: Издательская корпарация . 2008.-580 б.
40 Петров И. Исключительное право на ... ... // ... ... 2000. № 6. -16 б.
41 Белов В.В., Виталиев Г.В., Денисов Г.М., Интеллектуальная собственность. ... и ... его ... ... ... М.: Юристь.1997. -358 б.
42 Шершеневич Г.Ф. Учебник русского гражданского права (по изданию 1907 г.) М.: Фирма , 1995. -680 ... ... М.К. ... и ... ... в ... 1999.-260 б.
44 Жиланкозова Г.В. В защиту интеллектуальной собственности // Внешнеэкономическая деятельность в Казахстане.-2000. №10 (136). -8 б.
45 ... С.С. ... ... ... и ... ... во ... // Субъекты гражданского права. Том 2. Материалы ... ... ...... ... ... чтений). Алматы, 18-19 июня 2008 года / Отв.ред. М.К. Сулейменов.-Алматы: казГЮА, 2008. -560 ... ... к ... кодексу Российской Федерации, части второй (постатейный). 2-е изд., испр. и доп. // ... ... ... и ... ... д.ю.н., проф. О.Н.Садиков. М.: Юридическая фирма КОНТРАКТ, Издательская группа ИНФРАМ - НОРМА, 1997. -800 ... ... С.И. ... ... в ... ... ... Казахстан. / Гражданское законодательство. Статьи. Комментарии. Практика. Вып.22. Алматы., 2005.- 340 б.
48 Хамзин Ұ.М. Қазақстан Республикасының заңнамасы ... ... ... ... ... ... өзгерту және тоқтату.// Юриспруденция 2009.№12.-45-47 бб.
49 Смирнов С. Практические проблемы института коммерческой концессии / Хозяйство и право. 2007. №1. -88 ... ... А, Функ Я., ... В. Курс ... торгового права.-М.: Амалфея. 2007. -684 б.
51 Шаикова С.С. Пресечения в отношении ограничения конкуренции в Европейском франчайзинговом ... // ... ... ... Том 2. ... ... научно-практической конференции (в рамках ежегодных цивилистических чтений). / Отв. Ред. М.К. ... ... 2008. -560 ... ... Н. ... ... технологий. Проблемы отношений между корпорациями // Внешнеэкономическая деятельность в Казахстане. 1999. № 11 -12.-27 б.
53 ... Г.А. ... ... ... ... СПб.: ... Михайлова В.А., 2008. -360 б.
54 Даурунов И., Курбанова Г., Шишкина А. Малый бизнес Казахстана: состояние и проблемы развития / ... ... ... 2007 г. ... РГП , 2007. -268 ... ... Л., ... Е. Франчайзинговая модель организации бизнеса // Маркетинг. М., 2008. № 3. -105-114 бб.
56 Жалыбин С. Факторинг, лизинг, франчайзинг и др. ... к ... // ... ... ... 1999. 30 июля.
57 Шаикова С.С. Перспективы развития отечественного и международного франчайзинга в Казахстане. // Объекты гражданских ... ... ... ... ...... ежегодных цивилистических чтений). Алматы, 25-26 сентября 2003г. / отв. Ред. М.К. ... - ... ... 2004.- б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 96 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг)23 бет
Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) туралы ақпарат25 бет
Франчайзинг шарты26 бет
«ҚР Білім саласындағы лицензиялар беру мәселелері»13 бет
Аграрлық өнеркәсіптік кешенді мемлекеттік реттеу90 бет
адвокаттық лицензия4 бет
Алматы облысы , Жамбыл ауданы жағдайында қиярдың аурулары, арамшөптері және зиянкестерімен кешенді күресу тәсілдерін жүргізу22 бет
Арал өңірінде табиғи-шаруашылық кешенді экологиялық орнықты дамытудың ғылыми негізі32 бет
Банктік қызметтер нарығын кешенді зерттеу негізінде, отандық және шетел тәжірибесін талдай отырып, халыққа банктік қызмет көрсетуді жетілдіруге бағытталған әдістемелік және тәжірибелік ұсыныстары73 бет
Банктік құқық кешенді құқық саласы ретінде12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь