Ақша эмиссиясының негіздері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 2

1. АҚША ЭМИССИЯСЫНЫҢ НЕГІЗДЕРІ 4
1.1. Ақша айналымы, айналысы және жүйесі 4
1.2. Ақшаны эмиссиялау негіздері 9
1.3. Ұлттық банктің қызметінің нормативті.құқықтық негіздері 14

2. ТАРАУ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ ЭМИССИЯЛЫҚ САЯСАТЫ 21
2.1 Ұлттық банктің эмиссиялық операцияларды жасау тәртібі 21
2.2. Ұлттық банкте құндылықтарға ревизия жүргізу тәртібі 23
2.3. Ұлттық валютаның банкноты мен монеталарын қалыптастыру және орау 26
2.4. Ұлттық банкте ақша белгілерінің сапартамасын ұйымдастыру 28

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 32

ҚОСЫМША 33
КІРІСПЕ

Ақша – жалпы бірдей эквивалент, ерекше тауар, онда барлық басқа тауардың құны бейнеленеді және оның делдал ретінде қатысуымен тауар өндірушілер арасында еңбек өнімдерінің айырбасы үздіксіз жасала береді. Жекелеген елдердің ішінде алтын айналысы жоқ. Төлем, айналыс және қорлану құралы болып, алтын белгілері – (қағаздай белгілері) қағаз және несие ақшалар қызмет атқарады. Бірақта алтын дүниежүзілік ақша болып қалып отыр десек, онда ол жалпыға бірдей эквивалентті білдіреді. “Ақша зат емес ол - қоғамдық қатынас”.
Ақшаны эмиссиялау - бұл мемлекетпен банкноталардың, монеталардың, бағалы қағаздардың шығарылуы.
Ұлттық банк банкноталар мен монеталардың қажетті мөлшерін анықтайды, олардың жасалуын қамтамасыз етеді, сақталу, жою және қолма-қол ақшаның инкассациялық тәртібін орнатады.
Қазақстан Республикасында ақша банкноталарын өндіру және коммерциялық банктерге инкассациялауға лицензия беру бойынша өз күштерін енгізумен байланысты, қолма-қол ақшаның жағдайы 1996 жылға дейінгі кезеңмен салыстырғанда өзгерді. Екінші деңгейдегі банктер корреспонденттік шоттағы қаражаттарының қалдығы шегінде қолма-қол ақша түрінде қолдау алады, сонымен қатар операциялық кассадағы қолма-қол ақша қалдығына шек қойылмайды.
Қолма-қол ақша түріндегі эмиссия - айналысқа банкноталар мен монеталардың қосымша шығарылуын сипаттайды.
Қазақстандағы теңгенің көп мөлшерде эмиссиялануының негізгі себептерінің бірі-кәсіпорындар арасындағы дәстүрлі қолма-қолсыз есеп айырысулардың біртіндеп қолма-қол есеп айырысуларға ауысуы, бұны әрине, жағымсыз құбылыс деп есептеуге болады. Бірақ 1995 жылы жағдай жақсара бастады, бұл кассалық түсімдердің кассалық шығындардан көбеюі нәтижесінде қолма-қол ақшаларды эмиссиялаудың үлес алмағы банк кассасында берілуі қысқарды.
Ұлттық валютаның ішкі тұрақтылығы инфляция қарқынының төмен болуының сақталуымен, ал сыртқы тұрақтылық—айырбас бағамының тұрақтылығымен сипатталады. Инфляцияның төмендеуі макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізеді және сол арқылы экономикалық өсуге жағдай жасайды. Айырбас бағамының тұрақтылығы инфляциялық күтулерге және ішкі қаржы рыноктарының тұрақтылығына оң ықпалын тигізеді.
Экономикада ақша ұсынысының сұраныстан едәуір артуы бағалардың өсуіне, яғни инфляцияны тездетуге әсер етеді. Сондықтан Ұлттық банк ақша-кредит саясатының құралдарын пайдалана отырып, экономикаға ақша түсуін реттейді. Мысалы, ақша шамадан тыс көп түскен кезеңдерде Ұлттық банк портфеліндегі мемлекеттік бағалы қағаздардың бір бөлігін сатып, ақша ұсынысын азайтады. Ақша жеткіліксіз көлемде түскен кезеңдерде қайталама рынокта айналыста жүрген бағалы қағаздардың бір бөлігін сатып алып, ақша ұсынысын ұлғайтады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. К.Маркс, Ф. Энгельс. Соч. Т4. С. 110
2. Григорий Марченко “Теңге—тәуелсіздік тұмары”.
3. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің төрағасы “Банки Казахстана” 2005/№12
4. Ақша айналысы және несие. С.Б. Мақыш // Алматы “Қазақ университеті” 2003ж.
5. Ақша, ақша айналысы және банк. Б. Көшенова // Алматы “Экономика” 2001ж.
6. Денги, банки и денежно-кредитная политика. Р.М. Нуреев // Москва “Финстатформ” 1995г.
7. 18. Саниев М.С. «Ақша, Несие, Банктер» Алматы., 2001 ж.
8. Деньги, кредит, банки/ Под ред. О.И. Лаврушина
9. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, Несие, Банктер» Алматы., 2001 ж.
10. Банковская система Казахстана. Настольная книга банкира. под ред. А.Г. Грязнова. М.: «ДЭКА», 1995.
11. “ҚР-да ұлттық валютаны енгізу туралы” ҚР Президентінің заң күші бар жарлығы // 12.11.1993.
12. Анулова Г.Н. Денежно-кредитное регулирование: опыт развивающихся стран. – М.: Финансы и статистика,1999.
13. Борисов С.М., Коротков П.А. Банковская система Казахстана: состояние и перспективы// Деньги и кредит 1998.-№8.-с.5.
14. e-mail: hq@nationalbank. кz, Қазақстан Ұлттық Банкі 2003.
15. Банки и банковские операции. под ред. Е.Ф. Жукова М.: «Юнити» 1999.
М. Финансы и статистика, 1998.
16. Деньги и кредит 1995.-№6.-с. Парамонова Т.В. Принципы регулирования банковской сферы// 10.
17. Долан Э.Дж., Кэмпбелл К.Д., Кэмпбелл Р.Дж. Деньги банковское дело и денежно-кредитная политика. – М.-Л.: Профило,1997.
18. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы” ҚР Заңы (соңғы өзгерістер мен толықтыруларды есепке алғандығы) // 30.03.1995.
19. Положение о Атырауском филиале Нацбанка РК от 12.03.2000.
20. Постановление Нацбанка РК от 25 июля 1997 г. N 281 О Правилах по эмиссионно-кассовым операциям и обеспечению сохранности ценностей в подразделениях Национального банка Республики Казахстан
21. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы” ҚР Заңы (соңғы өзгерістер мен толықтыруларды есепке алғандағы) // 30.08.1995.
22. “Валюталық реттеу туралы” ҚР заңы // 24.121996.
23. Закон Республики Казахстан “О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам валютного регулирования” // 2.02.2001.
24. “ҚР-ның ақша жүйесі туралы” ҚР заңы //13.12.1993.
25. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкісінің жылдық есебі // 2005ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 2
1. АҚША ЭМИССИЯСЫНЫҢ НЕГІЗДЕРІ 4
1.1. Ақша айналымы, айналысы және жүйесі ... ... ... ... 9
1.3. Ұлттық банктің қызметінің нормативті-құқықтық негіздері 14
2. ТАРАУ ... ... ... БАНКТІҢ ЭМИССИЯЛЫҚ САЯСАТЫ 21
2.1 Ұлттық банктің эмиссиялық операцияларды жасау тәртібі ... ... ... ... ревизия жүргізу тәртібі 23
2.3. Ұлттық валютаның банкноты мен ... ... және орау ... ... ... ақша ... ... ұйымдастыру 28
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ...... ... ... ... тауар, онда барлық басқа
тауардың құны ... және оның ... ... ... ... арасында еңбек өнімдерінің айырбасы ... ... ... ... ... ... айналысы жоқ. Төлем,
айналыс және қорлану құралы болып, ... ...... ... және несие ақшалар қызмет атқарады. ... ... ақша ... ... отыр ... онда ол ... ... білдіреді. “Ақша зат емес ол - ... ... ... - бұл ... ... монеталардың,
бағалы қағаздардың шығарылуы.
Ұлттық банк банкноталар мен монеталардың қажетті ... ... ... ... ... сақталу, жою және қолма-қол ақшаның
инкассациялық тәртібін орнатады.
Қазақстан ... ақша ... ... және ... ... ... беру ... өз күштерін енгізумен
байланысты, ... ... ... 1996 ... ... ... ... Екінші деңгейдегі банктер корреспонденттік шоттағы
қаражаттарының қалдығы ... ... ақша ... ... ... сонымен
қатар операциялық кассадағы қолма-қол ақша қалдығына шек ... ақша ... ... - ... ... ... қосымша шығарылуын сипаттайды.
Қазақстандағы теңгенің көп мөлшерде эмиссиялануының негізгі себептерінің
бірі-кәсіпорындар арасындағы дәстүрлі қолма-қолсыз есеп ... ... есеп ... ... бұны ... ... ... есептеуге болады. Бірақ 1995 жылы жағдай жақсара бастады, бұл кассалық
түсімдердің кассалық ... ... ... ... ... үлес алмағы банк кассасында берілуі қысқарды.
Ұлттық валютаның ішкі тұрақтылығы инфляция қарқынының ... ... ал ... ... ... ... ... төмендеуі макроэкономикалық тұрақтылыққа қол
жеткізеді және сол ... ... ... ... ... ... ... инфляциялық күтулерге және ішкі қаржы рыноктарының
тұрақтылығына оң ықпалын тигізеді.
Экономикада ақша ... ... ... артуы бағалардың өсуіне, яғни
инфляцияны тездетуге әсер ... ... ... банк ... ... ... отырып, экономикаға ақша түсуін реттейді.
Мысалы, ақша шамадан тыс көп түскен ... ... банк ... ... ... бір ... сатып, ақша ұсынысын азайтады.
Ақша жеткіліксіз көлемде түскен ... ... ... ... ... ... бір бөлігін сатып алып, ақша ұсынысын ұлғайтады.
Ақша-несие саясатының негізгі құралдары ашық ... ... сату және ... алу ... ... Олар ең ... қысқа
мерзімді шоттар шығару және өтеу арқылы жүргізіледі. ... ... ... вексельдерді қайта есептеу арқылы банктердердің ресми ставкаларын
реттеуді және ... ... ... ... ... ... үшін банктерге қысқа мерзімді кредиттер (күндізгі және овернайт)
беруді жүзеге ... ... ... банк ... ... ... ... банкттерге кредит сирек берілетін болды. ... ... ... ... ... ... және Ұлттық
банктің қысқа мерзімді ... ... ... Банк ... реттеудің қосымша құралы тікелей және кері РЕПО операцияларын
жүргізу болып табылады. Болашақта бұл ... банк ... ... ... ... ... болатыны күтілуде.
курстық жұмысының маңыздылығы - Ұлттық банктің Атырау филиалының эмиссиялық
саясатының негізгі қозғалысын көрсету болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты - ақшаны ... ... ... ашу және Ұлттық банктің Атырау филиалының эмиссиялық саясатын
зерттеу ... ... ... ... шешілмек:
• Ақшаны эмиссиялау негіздерінің теориялық тұрғыда анықтама беру;
Ұлттық банктің Атырау филиалының экономикалық сипаттамасы мен эмиссиялық
операцияларды ұйымдастыру тәртібі ... ... ... ... Ұлттық банктің ақша-несие саясатының
негізгі бағыттарын талдау.
• Ұлттық банктің Атырау филиалының ақша саясатының құралымына ... АҚША ... ... Ақша айналымы, айналысы және жүйесі
Ақша кез келген тауар құнын білдіретін ерекше тауар ... ... ... ... ... Бірақ оның қалай пайда болғандығы туралы
құпия сыры және ... ... мәні көп ... ... беймәлім
болды.
Қайта құру кезеңіне дейін "ақша айналымы" мен "ақша айналысы" ұғымдары
арасында айтарлықтай шек қойылатын.
Ақша айналысы деп- ... ... ... ... Ал ақша
айналымы ұғымы одан кең мағына бергендіктен ол қолма-қол және қолма-қолсыз
айналым ... ... Бұл ... ... ақша ... ... ... өндіріс қаражаттарының бөлінуін қарастырады.
Ақша айналымы деп тек қолма – қол ақша емес ... ... ... ұғым айтылды. Экономиканың әр үлгілі бұл ұғымдардың мәні мен ... ... ... ... экономика үлгісі жағдайындағы ақша айналымына тән ерекшеліктер:
• Ақша ... ... ... нарықтық қатынастарға қызмет
жасайды, ол бөлу қатынастарының тек аз ғана бөлшегін ... ... ақша және ... емес ақа ... заңмен ажырату
жойылды;
• Ақша айналымы мемлекеттің, ... ... ... және жеке
тұлғалардың жоспарлы болжауының объектісі болып табылады;
• Ақша айналымы әр түрлі меншік формасы жағдайында жүреді; ақша айналымының
алғашқы және ... ... ... яғни олар әр ... және ... банктерде шоғырланған;
• Қолма-қол ақша және қолма-қол емес ақша айналымы ... ... ... ... ақша ... ... банк ... ал қолма-қол емес ақша
белгілерін коммерциялық банктер шығарады.
Сонымен, ақша айналымы деп қолма-қол және ... емес ... ... ... ақша ... ... Бұл анықтама ақша
айналымының қазіргі мазмұнына сай келеді, себебі айналымда тек ... ... ақша ... құн ... деп айтуға болмайды оған себеп – қолма-
қол ақша және қолма-қол емес ақша ... өз құны ... ... өте ... тіпті жоқ деуге болады. Демек қазір құн айналымы
деп тек ... ... ... ... ... юар.
Айналыста тек қолма-қол ақша жүретіндіктен оны ақша ... ... ... және ... құралдары ретіне нақты ақша ... ... ... ... ... және ұсақ ... ... Бұл кез-келген мемлекеттің ақша айналымының аз бөлігін
құрағанмен оның маңызы үлкен. өйткені ... ақша ... ... ... көп ... алуға және оны жұмсауға қызмет етеді.
Қазақстан Республикасында қолма-қол ақшаны Ұлттық банк ... ... ... ақша ... - ... ... ... оның эквивалентін қолма-қол емес формада төлеп алады. Коммерциялық
банктердің операциялық кассасынан қолма-қол ... көп ... ... яғни ... ... ... ... ақша кәсіпорындар мен
ұйымдардың кассасына түседі де, ал клиенттер заңды тұлғалар ... ... мен ... ... қолма-қол ақшаның аз бөлігі
олардың өзара есептесуіне жұмсалса ( өзара есептесу, негізінен, қолма-қол
емес ақша ... ... ал ... көп бөлігі халыққа әр түрлі
ақшалы табыс түрінде ... ... ... ... ... ... қайтырымы, дивидендтер төлеу мен бағалы қағаздарды
сатудан түскен түсім және с.с. түрінде) беріледі.
Қолма-қол ақша негізінен халықтың ақшалы ... және оны ... ... ақшаның көп бөлігін салық, жарна, сақтандыру төлемін, қарызды
өтеуге, тауар сатып алу мен көрсетілген қызметке ақы ... ... мен ... ... ... ... ақы, айып және ... төлеуге
жұмсайды.
Қолма-қол емес ақша айналымы (төлем айналымы) – ол банктегі шот иесінің
жазбаша бұйрығы бойынша шотттағы ақша ... ... ... ақшаның
төлем құралы ретіндегі қызметін атқаруы. Ол бүкіл ақша айналымының басым
бөлігін (90%-ке жуығын) ... ... ... ... мен ... ... шотына немесе жазу түрінде ... ... ... ... жолымен жүзеге асырылады.
Есеп айырысу операцияларын жүргізу үшін әр түрлі шоттар ... ... кең ... ағымдағы, есеп айырысу және т.б. шоттары.
Қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... ... және ... бойынша болып екі топқа бөлінеді. Бірінші топқа ... ... үшін ... ... есеп ... ал ... бюджетке
төленетін төлемдер (пайда салығы, қосымша құн салығы, жеке тұлғалардан
алынатын табыс ... және ... ... ... және ... тыс
қорлар, банктік борышты өтеу, несие үшін өсімді төлеу, ... ... ... ... ... ... элемент – қолма-қол ақшаны пайдалану
аясын тарылту. Қазір бұл мәселе біздің елде ... ... ... ... ... біздің елде кәсіпорындар арасындағы ... ... ... тек ... жалақының төрт еселенген мөлшері көлемінде пайдаланумен
және банктегі салым иелерінің бөлшек саудамен есеп айырысу үшін ... ... ... ... – бұл тарихи түрде қалыптасқан және ұлттық заңдылықтармен
бекітілген ақша ... ... ... ... ... тән ... және ... болады. Ақша жүйесінің
типі бұл ақшаның қандай формада болуын ... ... ... ... ... ... бөліп қарайды:
• металл ақша айналысы, яғни мұндай ақша тауары тікелей айналыста
бола отырып, ақшаның барлық қызметтерін атқарады, ал несиелік
ақшалар ... ... ... және ... ақшалар жүйесі, яғни алтын ... ... оның ... ... және ... ... ... ақша айналысы екіге бөлінеді:
1. Биметаллизм – жалпыға балама рөлі екі бағалы ... ... ... ... ақша ... Монометаллизм – бұл барлығына бірдей балама және ақша айналысының
негізі ретінде бір ғана ... ... ... күміс) қызмет ететін ақша
жүйесі.
1993 жылдың қарашасында ... ... ... біздің жас тәуелсіз
республикамыздың жылнамасындағы ең маңызды ... бірі ... Ақша мен ... ... ... өте ... олар ... негізгі құрамы болып табылады. Ақша жүйесі экономикалық үдерістерге
оларды күшейтумен немесе ... әсер ... ... экономикалық жағдайы, сол ... ... ... мемлекеттің ақша жүйесіне, оның атқаратын қызметіне ... ... ... ақша ... белгілі бір тепе-
теңдіктің болуын қалайды. Олардың ішіндегі ең ... ... ... сұраныс
пен ұсыныстың тепе-теңдігі.
  1991 жылы Қазақстан нарықтық қайта құруды жүзеге ... ... сол ... ... істеген бірыңғай ақша жүйесі тұрақсыз болды. Жас
мемлекеттер бірінен соң бірі ... ... ... ... ... белгілерін енгізе бастады. 1992 жылы рубль аймағында Қазақстан,
Өзбекстан, Ресей және Тәжікстан елдері ғана ... ... ... ... ... ... инфляцияның шарықтап өсуіне әкеліп соқты.
Қазақстан өз ... ... ... болды. Өйткені, рубль аймағында
тұрып, Қазақстан Ресейдің қаржы институттарына бағынышты күй кешті, дербес
монетарлық, экономикалық ... ... ... 1993 жылы 3 ... Президенттің Жарлығымен құрылған Ұлттық валютаны
енгізу жөніндегі мемлекеттік ... ... ... енгізудің
тұжырымдамасын дайындады. Бұл құжатта жаңа валютаның енгізілу ... жаңа ... ... ... ... мәселелері, қолма-қол
ақшаны айырбастау коэффициенті мен лимиттері, валюта бағамын қалыптастыру
және басқа маңызды мәселелер ... ... ... ... ... және ... түрде енгізу үшін дайындалып жатқан іс-
шаралар туралы халықаралық ұйымдар және көрші ... ... ... ... ... ... ресми түрде 1993 жылы 15 қарашада енгізілді. Ең бірінші бағамы 1
АҚШ долларына 4,75 теңге болды. Әр ... 500 ... ... Теңгенің
валюталық қызметінен кейін оның құнын жоғалтпай ұстап тұру – ең ... бірі ... 1993 ... ... ... ... ... банкі туралы”,
“Қазақстан Республикасындағы банк және банк қызметі туралы” ... Бұл ... ... ... қызметін тоқтату және
іске қосу тәртібі, сондай-ақ коммерциялық банктердің қызметін Мемлекеттік
банк арқылы ... ... мен ... бекітілді.
  Қазақстан макроэкономикалық тепе-теңдікті қамтамасыз ететін монетарлық
факторлардың арқасында тұрақтылыққа жетті. Бұл ... ... және ... ... ... Ұлттық банк жағымды саясат жүргізіп отырды.
  Президенттік басқару институты осындай нәтижелерге жетудің бірден бір
тиімді жолы болғаны айқын.
Бірақ монетарлық емес ... әлі де ... ... ... ... ішінде негізгісі – ауылшаруашылық, қайта өңдеу салалары ... ... ... ... ... жұмыс істеуі.
Кедергі жасайтын факторларға әкімшілік-бюрократтық шаралардың ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін ұлттық валютаны ел экономикасын басқаратын құрал деңгейіне
жеткізу жұмыстары ... ... ... ... бір кезеңдерге бөлсек, 1993-1996 жылдар
инфляцияны ауыздықтау, ұлттық ... және ... ... ... 1991 ... ... ... 8,2 пайызға
төмендеуіне қарамастан, осы кезеңнің соңында ... ... ... ... қол ... 1993 жылы ... теңгенің енгізілу
кезеңіне қарай еліміздің банк жүйесі едәуір дәрежеде реформаланған болатын.
Екі деңгейлі банк ... ... ... ... ... банктер болып қайта құрылды, ал Ұлттық банкке Орталық банктің
бірқатар өкілеттіліктері берілді. Бұл өз ... ... ... ақша-кредит саясатын жүргізуді едәуір ... ... банк ... сауықтыру жөніндегі шаралардың нәтижесінде екінші
деңгейдегі банктердің саны 204-тен 101-ге дейін қысқарды.
  ... ... ... ... қол жеткізілді және банк
жүйесін жедел түрде реформалау шаралары қарастырылды.
  Экономиканы реформалауды жалғастыру нәтижесінде ІЖӨ-нің 2,7 ... ... ... ... төмендеуін және нақты жалақы индексінің
13,1-ге жоғарылауын айта кету ... Банк ... ... ... ... ... деңгейдегі банктер санының 55-ке азаюына ықпал
етті. 1998 ... ... ... ... ... құрылған үш деңгейлі
зейнетақы жүйесі енгізілді. 2000 жыл экономиканың тұрақты ... ... ... ... және қаржы секторының халықаралық стандарттарға
көше бастауымен ... ... ... банк ... ... ... ... кіруін
ескере отырып, банк секторының бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... ... біздегі банк жүйесі ТМД-дағы ең жедел ... ... ... ... жиынтық меншік капиталының баламасы шамамен ... АҚШ ... ... активтері 10,5 миллиард АҚШ долларына
жетті. Банк ... 60 ... ... кредиттер түрінде
орналастырылады. 2003 жылдан бастап барлық банктер қаржылық есеп ... ... ... жұмыс істейді.
  Елімізде ... ... және ... ... бар.
Резиденттердің теңгелей түрде депозиттерінің жалпы көлемі 2005 ... ... 847,4 ... теңге болды. Жалпы депозиттердің ішінде теңгелік
депозиттер өткен жылғы осы мерзімдегі ... ... ... 58,7 ... өсіп ... ... бәрі ... тұрақты валютаға айналғанының айқын ... ... ... ... ... ... ... асырылды.
Қазір Қазақстанда жұмыс істеп тұрған 36 банктің 25 ... ... ... ... Осы ... бәрі ... банк ... деген
сенімін арттыруға ықпал етеді. Салымдардың мөлшері ... ... ... ... 142 АҚШ ... ... Ресейден кейін ТМД елдері ішінде
екінші орында тұр. Банк ... ... ... де ... келе ... ұйымдардың, пошталық жинақ ақша, тұрғын үй ... ... ... ... көп ... ... Сондай-ақ 2000 жылы іске ... ... ... ... ... ... ... бола алды. “Инвестициялық қорлар
туралы” Заңның қабылдануына байланысты халықтың ішкі ... ... және ... ... ... тетіктері акционерлік инвестицялық
және пай қорларының институты болды.
  Қазіргі ... ... ... ... үш деңгейлі жүйесі елдің
түрлі аймақтарында адамдардың неғұрлым басым көпшілігіне және ұйымдарға
қаржылық қызмет ... ... ... Ол ... ... ... қызмет көрсетудің жекелеген түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдардан және микрокредиттік ұйымдардан ... ... күні ... ... ... ... беретін микрокредиттік
ұйымдарды дамыту ерекше маңызды.
  Қаржылық қызмет көрсетуді аймақтық қамтуды кеңейтуге сондай-ақ пошта-
жинақ ... де ... ... әлеуметтік проблемаларын шешу үшін Қазақстанда 2001 жылдан ... ... екі ... ... ... Оның бірінші деңгейі
банктер және ипотекалық кредиттер беретін банктік емес ... ал ...... міндеті қайталама рынокта ипотекалық кредиттеуді жүзеге
асыратын банктерді қайта қаржыландыру ... ... ... ... Ең ... мерзімде құрылған және 1998 жылдан жұмыс ... келе ... ... ... ... ... қорғауға барынша үлес
қосуда. Жинақтаушы зейнетақы жүйесі салымшыларының саны 2005 жылғы қаңтарда
6 миллион адам болды. Бұл — ... ... ... 80 ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорлары ірі ... ... ... ... жалпы көлемі 540,8 млрд.
теңге. Бұл ІЖӨ-нің 8 ... ... ... ... зейнетақы
активтері отандық компаниялардың бағалы қағаздарына және ... ... ... сол, ... қаржы жүйесі ТМД-ның басқа елдерімен
салыстырғанда әлдеқайда дамыған, айқын және ... ... ... ... ... ... болуы елдің кредиттік рейтингін
жоғарылатады.
  Ел экономикасының стратегиялық даму ... ... ... ... ... ... ... айырбасқа жіберу туралы мемлекеттік
бағдарлама бекітілді. Осыған орай теңге барлық экономикалық кеңістіктерге
АҚШ доллары сияқты еркін ... ... ... ... рыногының ең дамыған сегменті мемлекеттік бағалы қағаздар
рыногы болып ... ... ... ... 58 мемлекеттік
облигациялардың эмиссиясы қызмет істейді және олардың номиналдық бағасы
116,9 миллиард ... ... ... 3 ... ... отыр.
  Сақтандыру рыногы дамып келе жатыр, дегенмен оның деңгейі экономика
қажеттілігін өтей ... ... 32 ... ... ... іске ... ... бар, соның ішінде 7-еуі шет ел
компанияларының ... ... ... ал 1-еуі адам ... ... ... компанияларының жиынтық активтері 24,4
миллиард теңге, жиынтық меншік капиталы 7,8 миллиард теңге болып отыр.
  ... ... ... ... ... ... жүйелері,
Қазақстан қор биржасы, Қазақстан банкаралық есеп ... ... ... ... ... ... фабрикасы, Теңге сарайы,
құндылықтарды сақтау орталығы.
  ... ... ... ... – банкаралық ақша аудару жүйесі
және автоматтандырылған бөлшек төлемдер жүйесі болып ... ... ... ... ... 1,8 ... ... жетті,
яғни экономикалық белсенді халықтың төрттен бірінің төлем карточкалары ... ... ... ... ... құру ... қабылданды
және ол халыққа қызмет көрсетуде электрондық ақша қолдану арқылы біркелкі
төлем кеңістігін құруға жағдай ... ... ... ... ... ... реформалар мемлекеттік саясаттың дұрыстығын айғақтайды.
1.2. Ақшаны эмиссиялау негіздері
        Эмиссия – бұл ақша ... ... ... болып табылады.
Ақша эмиссиясын Ұлттық банктер жүзеге асырады. Беріліп отырған ақша біріліг
ұлттық валюта деп аталады.  Эмиссия ... ... ... ... ... (бағалы қағаздарды шығару) ... ... ... инфляцияға әкеледі. Бағалы қағаздар эмиссиясын эмитенттер жүзеге
асырады. Эмитенттермен Ұлттық банктен ... ... ... ... ... ... – бұл модель негізінде эмиссия алтынның қоры
бойынша анықталады.
Қазіргі уақытта қағаз ... ... ... деген сұранымға байланысты шығарылады.
Эмиссия дегеніміз - мемлекеттің ... ... банк ... ... ... ақша ... ... валютасы) Қазақстан
теңгесi болып табылады. Қазақстан ... 100 ... ... ... ... ақша ... ... мен тиындардан
тұрады. Банкноттар мен ... ... ... ... Қазақстан
Ұлттық Банкi белгiлейдi. Қазақстан ... ... заң ... ... ... көзделген жағдайларды қоспағанда,
Қазақстан Республикасында бiрден-бiр заңды ... ... ... ... табылады. Банкноттар мен монеталар шығаруды, ... ... ... ... ... және ... ... қана Қазақстан Ұлттық Банкi жүзеге асырады. Қазақстан Ұлттық ... мен ... ... және жеке тұлғаларға сату арқылы айналысқа
шығаруды жүзеге асырады.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң банкноттары мен ... ... ... сөзсiз мiндеттемелерi болып табылады және оның барлық активтерiмен
қамтамасыз етiледi. Қазақстан Ұлттық Банкi алтын-валюта активтерiнiң көлемi
туралы бұқаралық ақпарат құралдарында ... ... ... ... Ұлттық Банкi банкноттар мен тиындардың ... ... ... ... ... ... ... етедi, қолдағы
ақшаны сақтау, жою және инкассациялау тәртiбiн белгiлейдi. ... ... ... ... ... - ... және
жинақтау объектiсi болып табылатын, қымбат металдардан жасалған монеталар;
коллекциялық монеталар - коллекциялау және ... ... ... ... ... сол сияқты қымбат емес металдардан жасалған,
шектеулi таралыммен ... ... ... және өзге де ... монеталар; айналыстағы монеталар - ... емес ... және ... ақша ... ... монеталар. Қазақстан
Республикасында шығарылған банкноттар мен тиындардың көрсетiлген құндық
құрамы, нысаны және ... ... ... тиiс. ... мен
тиындардың аталған сипаттамалары баспасөзде жарияланады.
Эмиссиялық банктер бұл ... ... мен ... шығаруға құқы бар банктер. Эмиссиялық банк ... ... ... ... ... билетімен есептеледі.
Айналымға шығарылған ... ... ақша ... ... ... ... банкноттардан басқа вексельдер, чектер
жатады. Несиелік ақшаның ... ... ... шыққанға
дейінгі қозғалысы тауарлар қозғалысымен жанама болу ... ... ... ... ... ақша массасын ... ... ... ... ... өсуімен қатар ... ... ... және ... аударым пайда ... өсуі ... ... ... ... ... несиелік ақша эмиссиясы ... ... ... ... ... ... несиелік ақшаларды, вексельдерді
қамтамасыз ету ақша және ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бұдан басқа вексельдерді өтеу ... ... ... ... ... мерзіміне әр уақытта сай
келмейді. ... ... ... шығарылған ақша сомасы жүзеге
асыратын тауардың құнына кіші ... ... ... мүмкін. Ақша
жүйесінің маңызды элементтері несие және ... ... ... ... ... болып табылады. ... және ... ... экономикалық және тарихи түрдегі пайда болуы мен
қолдану ... ... ... ... ... қайта
анықтады. Несие ақша эмиссиясын ... банк ... ... ... ... ... ... шығарылған несиелік ақшалар
алтын қорымен есептелінеді. Олар мемлекеттік билік ... ... ... ақша ... ... ... монополизацияланады. Шетел ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банкін
несиелеу процесінде елдің эмиссиялық ... ... ... ... ... ... кассалық қызметтермен
байланысты.
Депозиттік, чектік эмиссия – эмиссиялық ... ... ... ... жүзеге асады. Бұл жағдайдағы несие
беру ссудалық ... ... ... ... ... бұл ... жорамалданған ақша саясатын ... ... ... ... ... ... ақша ... ақша базасы жатады.
Ақша массасы - жеке тұлғаларға, кәсіпорындармен мемлекетке тиісті
және шаруашылық айналымына қызмет ететін сатып алу және ... ... бір ... ақша ... сандық өзгерісін талдау үшін,
сондай-ақ ақша ... өсуі мен ... ... байланысты шараларды
жасау үшін әр түрлі көрссеткіштер ... ... ... ақша
агрегаттары деп атайды.
Өнеркәсібі жағынан дамыған елдердің ... ... ... ... ... ... ақша ... қолданылады:
-М1 агрегаты, яғни ол ... ... ... ... ... және банктеші ағымдық шоттардағы қаражаттарды қамтиды;
-М2 агрегаты, ол М1 агрегаты қосылған ... ... ... жинақ салымдарынан (төрт жылға дейінгі ) тұрады;
-М3 агрегаты, ол М2 агрегаты ... ... ... мекемелердегі
жинақ салымдарын құрайды;
- М4 агрегаты, ол М3 агрегаты қосылған ірі ... ... ... ... ақша массасы Ұлттық Банк пен енінші денгейдегі ... ... ... ... ... және оның ... ... ақша және резидент заңды тұлғалар мен үй шаруашылығы
(жеке тұлғалардың) депозиттері жатады.
Қазақстан Респибликасында Ұлттық банктің ... ... №2 ... ... «Ақша массасын, ақша базасын анықтау
әдісі және ... ... ... ... ... ... шоттарды
тіркеу туралы ережесіне» сәйкес ақша базасы мен ақша массасы есептеледі.
Аталған ережеге сәйкес, ақша базасы (МВ) - бұл ... ... және ... ... ... Ол мынадай формуламен
есептеледі:
МВ=CIC+RR+DCB
мұндағы CIC-айналыстағы нақты ақшалар;
RR-міндетті резервтер;
DCB-екінші деңгейдегі ... ... ... коршоттағы
қаражаттары.
CIC= L(H+C),
Мұндағы Н –айналысқа шығарылған банктік билеттер;
С-айналысқа шығарылған монеталар.
Қазақстандағы ақша агрегаттарының жағдайы туралы 1.1-кесте соңғы ... ... Ақша ... | Ақша ... |12.03 |12.04 |12.05 |12.06 ... ... ... (резервтік ақша) | | | | |
| ... ... |134416 |174959 |208171 |316962 |
| ... ... тыс ... ақша |116335 |145477 |177899 |262093 |
| ... және ... ... ... | | | |
| ... ... |18081 |29482 |30272 |54869 ... |МО ... ... ... |106428 ... |238730 |
|3. |М1 |195442 |24234 |287293 |411646 |
| ... ... | | | | |
| ... ... ... | | | | |
| ... |15245 |1912 |17799 |29840 |
| ... емес ... ... | | | | |
| ... ... ... |73769 |91148 |107792 |143076 ... |М2 |290643 |337980 |498071 |692844 |
| ... ... | | | | |
| ... теңдегі басқа да | | | | |
| ... және ... ... | | | | |
| ... ... |21662 |48876 |61442 |111214 |
| ... емес ... тұлғалардың | | | | |
| ... ... да ... және | | | | |
| ... ... ... |73539 |64870 |149336 |169985 ... ... |397015 |134077 |171439 |971213 |
| |М3 | | | | |
| ... ішінде: | | | | |
| ... ... ... басқа |51573 |134077 |171439 |194357 |
| |да депозиттері | | | | |
| ... емес ... ... ... |103967 |95443 |84011 |
| ... ... да депозиттері | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... ... ақша ... ... кездеақша-несие
статистикасын жасау және талдауда ... ... ақша ... ... М3 – ақша ... жатады. Ақша массасы құрылымына мынадай ақша
агрегаттары жатады:
- МО (айналыстағы қолма-қол ақша немесе банк жүйесінен тыс ... М1 = МО + ... емес ... ... мен халықтың теңгедегі аудармалы
депозиттері;
- М2 = М1+ теңдедегі басқа да депозиттер және банктік емес ... ... ... шетел валютасындағы аудармалы депозиттері;
- М3 (ақша массасы) = М2 + банктік емес ... ... мен ... шетел
валютасындағы басқа да депозиттері.
Мұндағы,
- Аудармалы депозиттер-1) әрқашан айыппұлсыз және шектеусіз атаулы құнымен
ақшаға ауыстырылады; 2) чектің, траттаның немесе жиро-кепілдіктің ... ... 3) ... ... кеңінен қолданылады. Аудармалы
депозиттер қысқа ақша массасының бір бөлігін құрайды.
-Басқа депозиттер-негізінен, ол ... ... ... ... ... немесе әр түрлі шектеулері жай коммерциялық операцияларда
біраз қолайсыздық ... және ... ... қойылатын талаптарға
жоғары дәрежеде сай ... ... ... ... ... ... валютасында салынған басқа салымдар мен
депозиттерді қамтиды.
Ақша ... ақша ... ... етуі ақша мультипликаторы
(Ам)көмегімен мынадай формула ... ... ... ... / МВ ... ... мысалы, ақша мультипликаторы 2,0-ге тең болса, онда ақша базасының
әрбір ... ... ... ... ... 2005 жылы ... ... өсуі,ақша мультипликаторының мәні өткен жылмен
салыстырғанда 3,29-дан 3,67-ге өсіп ... ... ... ... ақша ... ... алдыңғылардың барлық
элементтерін өзіне біріктірір үлкен ақша жиынын құрайды. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... нормативті-құқықтық негіздері
Елімізді барлық несие жүйесін реттеуші ұйым рөлін атқара ... ... ... ... орын ... банк еліміздің эмиссиялық және резервтік орталығы ... ... және ... ... ... Оның ... ... мақсаты пайда
табу емес, тек ақша-несие саясатын жүргізуге және еліміздің банк ... ... ... банк – бұл ... ... құрайтын, оған қоса меншікті алтын
валюта резервтерден, басқа да материалдық бағалықтардан тұратын мүліктерге
ие болып табылатын заңды тұлға.
Ұлттық банк ... ... мәні ... ... ұйым ... ... ... тек оның жарғылық қорының иесі. Бүгінгі жарғылық қордың мөлшері
– 20 млрд теңгені құрайды. Негізгі ... ... ... көліктік құралдар мен басқа бағалықтардан, ал айналым
қорлары банкке ... ... ... ... ... қаражаттардан
тұрады.
Ұлттық банк резервтік және басқа да қорларды құрайды. ... ... қор ... қор ... ... меншікті пайда есебімен
толықтырады және жүргізген операцияларға байланысты зияндар мен шығындардың
орнын жабуға арналады.
Ұлттық банктің ... ... таза ... сол ... ... ... табыстар мен шығыстар арасындағы айналысқа шығарылған, оған қоса
активтердің амортизациясын, оның ... ... пен ... ... ... ... негізінде анықталады.
Ұлттық банктің таза табысы жарғылық қорды және резервтік қорды абсолюттік
соммада құрауға бағытталады. Таза ... ... ... келесі қаржы
жылындағы республикалық бюджетке аударылады. Ұлттық банк және ... ... ... мен ... ... ... ... Ұлттық банкісінің басты міндеті – ұлттық валютаның
ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Ұлттық банктің несиелік ресурсы мынадай көздерден құралады:
- меншікті қаражат ... ... ... ... және ... банкте шартты негізде
орналастырылған ақшалай қаражаттар есебінен;
- ҚР төңірегінде ... ... ... ... ... мен ... ... бос жатқан
қаражаттар есебінен.
Ұлттық банктің басқару құрылымы.
Қазақстанның Ұлттық банкі жоғарыдан басқарылатын ... ... ... ... ... ... ... органына:
Басқарма және директорлар Кеңесі (Директорат) жатады (№1-қосымша).
ҚҰБ-нің жоғары басқару органы Басқарма болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... дайындау;
- банк қызметіне қатысы бар ... ... ... ... ... ... банктермен операциялары бойынша ресми қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін бегілеу;
- Банктердің ашылуына рұқсат беру және оларды қайтарып алу ... ... ... ... ... ... жүргізуге лицензиялар
беру туралы шешім қабылдау;
- Банктер үшін ... ... ... ... ... ... ... басқарудың негізгі қағидаларын анықтау;
- ҚР валютасының айырбас бағамын анықтау тәртібін бекіту;
- ҚҰБ жұмыс туралы жылдық ... ... ... ... ... ... ... жылдық балансын және табысы мен зияны туралы есебін
қарау және ... ҚҰБ ... ... оның ... капиталы мен резервтік
қордың қалыптасу тәртібі, негізгі құралдарды және өзге ... ... ... қызмет көрсету, ҚҰБнің құрылымы
және ... ... ... ... және ... ... ... туралы
нормативтік құқықтық актілерді бекіту;
- Банктер үшін пруденциалдық нормативтер мен басқа да міндетті
нормаларды және шектерді бекіту;
- ... ... оған ақы ... ... мен ... ... және
бекіту;
- ҚҰБ-нің халықаралық және басқа да ... ... ... ... Директорлар Кеңесінің (Директораттың) құрамын бекіту;
- Бухгалтерлік есептің қазақстандық стандартын ескере отырып, ҚҰБ-
не ... ... ... ... және әдістерін
аңықтау;
- Ұлттық банктің Басқармасы тоғыз адамнан тұрады. Ұлттық банктің
Басқармасының құрамына:
- ҚҰБ ... және бес ... ... ҚР ... бір өкіл;
- ҚР Үкіметінен екі өкіл кіреді.
Ұлттық банктің оперативтік басқару ... ... ... ... ... ... құрамына Ұлттық банк төрағасы, ... және ... ... жетекшілері кіреді.
Ұлттық банк тек қана ҚР Президентінің ... есеп ... Есеп ... ... ... ... ҚР Президенті ҚҰБ – нің төрағасын 6
жылға сайлайды және қызметінен босатады;
- ҚҰБ төрағасының орынбасарларын да ҚҰБ ... ... ... 6 жылға сайлайды және қызметінен босатады;
- ҚҰБ – нің ... ... ҚР ... бекітеді;
- Ұлтық валютаның – теңгенің айшығының тұжырымын ҚР Президенті
бекітеді;
- ҚҰБ – нің ҚР Президентінің ... ... ... ... ... ... ... банк өзінің негізгі қызметтерін жергілікті жерлердегі облыстық
басқармасы Алматы қалалық филиалы арқылы атқарады. Бұл ... ... ... ... ... ҚҰБ ... мен ... өз қызметтерін ҚҰБ
бекіткен өкілеттігі шегінде ғана жүзеге асырады.
Ұлттық банктің функционалдық ... ... мен ... ... ... ... ... филиалдары, өкілеттіліктері мен
ұйымдары кіреді.
Ұлтық банктің орталық аппаратында мынадай департаменттер мен ... ... ... және ... ... шетел оепрациялар департаменті;
· ішкі операциялар басқармасы;
· ... ... ... ... ... ... заң ... департаменті;
· әкімшілік департаменті;
· ... – қол ... ... ... басқарма;
· инженерлік қауіпсіздік жүйесін пайдалану бөлімі;
· бухгалтерлік есеп департаменті;
· ... ... ... ... ... ... төлем жүйесі басқармасы;
· ... ... ... ... және ... ... ... жұмыс жасау басқармасы;
· халықаралық қаржы ұйымдарының жобаларын іске асыру бөлімі;
· ... ... және ... ақпараттар бөлімі.
Сонымен қатар ҚҰБ құрылымына мынадай дербес бөлімшелер де кіреді:
· Мемлекеттік сақтау қоймасы;
· Ресей Федерациясындағы ... банк ... ... фабрика;
· Монета сарайы;
· Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы (ҚБЕО);
· Қазақстан ... ... ;
· ... ... ... орталық;
· Банктік сервистік бюро;
· Ұлтық ақпараттар технологиясы;
· Автобаза.
Ұлтық банктің қызметтері мен операциялары (№1,2 сызба).
Ұлтық банк мынадай ... ... ... ... ақша ... көлемін реттеу жолымен республикада
мемлекеттік ақша – несие саясатын жүргізеді және ... ... ... ... ... қағаздарды
эмиссиялайды;
- ҚР Үкіметінің мемлекеттік қағаздарына қызмет етуге қатынасады;
- Қазақстан аумағында банктердің, еншілес банктердің ... ... мен ... ... сол сияқты банктік
операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыруға рұқсат қағазын
береді;
- Белгіленген тәртіпте банктердің бағалы қағаздарының ... ... ... ... ... ... тіркеуге дейін міндетті сараптама
жүргізеді;
- банктердің қызметін бақылау мен қадағалауды ... ... ... ... белгілейді;
- ҚР – да несиелер бойынша ... ... ... ... ... асырады;
Ұлттық банк мынадай операцияларды жүргізеді:
- бірінші кластық эмитенттермен шығарылатын алты айлық қайтару
мерзімдегі міндеттемелерді қайта есепке алады;
- мемлекеттік бағалы қағаздары сатып ... және ... ... ... қайтару мерзімі бір жылға жататын
борыштық бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
- депозиттік және есеп ... ... ... ... ... басқа да құндылықтарды сақтауға және
басқаруға қабылдайды;
- қаржы құралдарымен операцияларды жүзеге асырады;
- ... ... ... және қаржы ұйымдарында шоттар ашады;
- чектерді жазып, вексельдерді береді;
- жарғыға қайшы келмейтін өз міндеттемелеріне сай келетін басқа
да ... ... ... ... ... банкi:
1) Қазақстан Республикасының мемлекеттiк ақша-кредит саясатын жүргiзедi,
банкноттар мен ... ... ... ... ... болып табылады, бағалы қағаздар эмиссиясын ... ... ... ... ... бағалы қағаздар мемлекеттiк бағалы қағаздар
болып табылады және олар ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкiметiмен келiсiм ... ... ... ... ... қызмет көрсетуге қатысады
және Қазақстан Ұлттық Банкiнiң мемлекеттiк қарыздарына қызмет көрсетедi;
3) банктерге, сондай-ақ Қазақстан ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнде банк шоттарын ашқан заңды тұлғаларға
кредит беруге құқылы. Банктер үшiн соңғы сатыдағы ... ... ... ... Республикасында ақша төлемдерi мен аударымдарын жүзеге асыру
тәртiбiн, жүйесi мен нысанын белгiлейдi, ... банк ... ... ... ... ... ... Қазақстан теңгесiмен
ақша аударымдарының уақтылы және кiдiрiссiз жүргiзiлуiн қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қадағалауды жүзеге
асырады, банктердiң, банк операцияларының жекелеген түрлерiн ... ... ... ... автоматтандырылған жүйелер мен банк
ақпаратын қорғаудың сенiмдi, қауiпсiз ... ... ету ... ең
төменгi талаптарын белгiлейдi;
5) Қазақстан Республикасында валюталық ... мен ... ... ... және ... ... ... түрлерiн жүргiзуге
құқылы;
6) банк қызметi, ақша ... мен ... заң ... ... ... валюталық операцияларды жүзеге асыру
мәселелерi бойынша барлық ... банк ... ... ... ... ... және ... клиенттерiнiң мiндеттi
түрде орындауына жататын нормативтi құқықтық актiлер шығарады, сондай-ақ
олардың ... ... ... ... ... ... алу және қаржылық есептiлiк жүйелерiн реттеу
жөнiндегi уәкiлеттi ... ... ... халықаралық қаржылық есептiлiк
стандарттарымен реттелмеген және оларға қайшы келмейтiн мәселелер ... ... ... ... ... ... әзiрлейдi және бекiтедi;
8) Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң келiсiмi бойынша, ақша төлемдерi мен
аударымдары ... ... егер заң ... ... көзделмеген
болса, банктердiң, банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын
ұйымдардың және барлық ... ... ... банк ... ... ... ... кезегiн белгiлеуге құқылы;
№2 сызба. ҚР ҰБ-нің негізгі функциялары
№3 сызба. Ұлттық Банкі Атырау филиалының қадағалау функциясы
2. ТАРАУ ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ЭМИССИЯЛЫҚ САЯСАТЫ
2.1 Ұлттық банктің эмиссиялық операцияларды жасау тәртібі
Резервтік қорлар клиеттерге кассалық қызмет көрсетуді ... ... ... әр ... ... Резервтік қорлардағы ұлттық
валютаның ... мен ... ... ... ұлттық банк
филиалының орауында және клиенттердің орауында болуы мүмкін.
Эмиссиялық ораудағы қол-қол ақша ... ... ... ... ... немесе бір-бірлеп қайта санамай сақталуы мүмкін.
Ұлттық банк Атырау филиалының орауындағы айналысқа жарамды қол-қол
ақша ... ... ... ... ... ... парақтап
қайта санамай немесе бір-бірлеп қайта санамай бір жыл ішінде, ал тозығы
жеткен банкноттар мен ... ...... ... бастап
оларды парақтап қайта санамай немесе бір-бірлеп екі жыл ... ... ... ... ... сақтау қоймасы Ұлттық банк
филиалдарынан қабылданған тозығы жеткен банкноттар алған күннен ... ... жыл ... парақтап қайта санамай сақталуы мүмкін. Ал жекелеген
жағдайларда қолма-қол ақшамен жұмыс жүргізу бөлімше ... ... ... ... ... ... ... қол-қол ақша резервтік қорларда оларды
клиенттерден алған күннен ... 30 ... күні ... ... ... ... бір-бірлеп қайта санамай сақталуы мүмкін. Ұлттық банк
филиалының басшысы аймақтарды ақша ... үшін ... ... ... және ... қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдайды.
Қолма-қол ақшамен жұмыс ... ... ... ... ... ... және монеталармен қамтамасыз ету ... ... ... ... мен ... монеталарды уақытылы шығару жөнінде
шаралар қабылдайды.
Резервтік қорлармен, айналым кассадағы қолма-қол ақшамен және ... ... және ... ... операциялар жасау кезіңде
кассалық құжаттарға қол қою жөніндегі, қойманы ашу және жабу ... ... банк ... ... ... ... құндылықтарды
сақтауға жауапты мынадай лауазымды тұлғаларға (бұдан әрі – ... ) ... ... ... берілген бөлімше басшысына, ол
болмаған жағдайда – ұлттық банк филиалы басшысының ... ... ... Ұлттық банк филиалының құрылымында ... Банк ... ... лауазымы болмаса, онда резервтік қорлармен,
басшысының орынбасары лауазымы болмаса, онда ... ... ... қолма-қол ақшамен және тозығы жеткен айналым ... ... және ... ... ... және ... монеталармен
операциялар жасау кезінде кассалық құжаттарға қол қою жөніндегі, қойманы
ашу және жабу ... ... ... Банк филиалы бойынша ... ... банк ... ... уәкілеттік берілген бөлімше басшысының
орынбасарына жүктеледі.
Ерекше жағдайларда және олма-қол ... ... ... ... ... ... ... Банктің арнайы уәкілеттік берілген
бөлімшесінің басшысы болмаған жағдайда резервтік ... ... ... ... және ... ... банкноттармен және ақаулы
монеталармен операциялар жасау ... ... ... қол ... ... ашу және жабу ... міндеттер осы ережеде ... ... ... және ... алу ... ... Банктің басқа да нормативтік құқықтық ... ... ... тәртібі бойынша білімі бар және ... ... банк ... қызметкеріне жүктеледі.
Резервтік қорлармен, тозығы жеткен банкноталармен және ... ... ... ... ... құжаттарға қол қою
жөніндегі, қойманы ашу және жабу жөніндегі ... ... банк ... ... сәйкес құндылықтарды сақтауға жауапты лауазымды тұлғаларға
жүктеледі.
Резервтік қорлардың сақталуын және олар бойынша ... ... ету ... ... ... қарамастан, Ұлттық банк
филиалының басшысы және бас бухгалтер резервтік қорлардың сақталуын және
эмиссиялық ... ... ... ... етуге дербес жауап
береді.
Ұлтты Банк филиалының басшысы, бас бухгалтер, бас ... ... банк ... ... ... ... арнайы
уәкілеттік берілген бөлімше басшысы:
1. клиентерге уақтылы қызмет көрсетуді қамтамасыз ... ... ... ... ... банк филиалының резервтік
қорларында тұрған барлық ... ... ... ... ... дұрыс есептелуін, ысырапқа және талан-таражға ... ... ... ... олар ... ... ... қолданып жүрген заңдарына сәйкес келтірілген шығынды
кінәлі тұлғадан өндіріп алу ... ... ... ... ... ревизиялар нәтижелері бойынша ... ... ... ... ... міндетті түрде
орындай отырып, анықталған кемшіліктерді жояды;
5. олардың ... ... ... ... ... ... ... даярлауды жүзеге асырады.
Ұлттық Банк филиалдарында қолма-қол ақшамен операцияларды жасау ... ... ... ... ... ... ... Қайта санау;
5. Ұсақтау (айырбастау);
6. Кешкі касса болып бөлінеді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Атырау филиалында ... оған ... ... ... ... ... ... атқаратын және басшымен, бас бухгалтермен және филиалдардың
арнайы уәкілеттік берілген бөлімшесінің ... ... ... қызметіне басшылық ететін, Ұлттық банк филиалы кассасының
жұмысын ... ... ... ... касса (айналым кассасы)
меңгерушісі басқарады.
Жекелеген ... ... ... ... ... касса
қызметкерлерін тартуға ... ... ... ... кассалық
операцияларды жасау ... ... ... ... Атырау филиалы
басшысының бұйрығы негізінде арнайы білімі білімі бар, алдын – ала ... ... ... және ... ... ... шарт жасауға тиісті Ұлттық Банкі Атырау филиалының қызметкерлеріне
жүктелуі мүмкін.
Әрбір касса қызметкерлерінің жұмыс орны ... ... ... ... ... ... тиіс. Касса қыметкерлері жұмыс күні
уақытында қолма-қол ақшаны сақтау үшін ... ... ... метал
шкафтармен немесе арнайы арбалармен қамтамасыз етілуге тиіс.
Касса қызметкерлеріне ... күні ... ... ... ... ... қолма-қол ақшаны, пломбирлерді, клишелерді, атаулы
мөртабандарды ашық күйінде, жанбайтын сейфтерді, ... ... ... ... ... ... ... салынады.
Касса қызметкерлерінің қолма-қол жеке ақшалары, сырт киімдері және
басқа да ... ... ... ... ... ... касса үй-жайынан тыс
жердегі шкафта сақталуы тиіс.
Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... ... ... үлгілері, ал оларда тиісінше
касса қызметкерлері қолдарының үлгілері болуға тиіс.
Ұлттық Банктің әрбір филиалында клиент ... ... ... кезде
оларға танысу үшін ұсынылатын ұлттық банк ... ... ... ... ... тиісті.
2.2. Ұлттық банкте құндылықтарға ревизия жүргізу тәртібі
Ұлттық Банкі Атырау ... ... ... және ... ... ... ревизия, оларды сақтау ... ... ... ... ... ... ... аудиторлық тексеру кезінде;
2. Ұлттық Банкі Атырау филиалы басшысының өкімі бойынша тоқсанына бір
рет;
3. жыл ... ... ... ... ... ... ... Атырау филиалының басшысы, бас бухгатлері немесе
құндылықтарына жауапты қызметтік ... ... ... ... ... ... ... филиалының құндылықтардың сақталуына жауапты
қызметтік тұлғалар уақытша ... ... ... ... ... ... ... филиалы басшысының
бұйрығымен тағайындалады.
Жүргізілетін ревизия Ұлттық Банкі Атырау ... ... ... ... ... ... құндылықтар тексеріле отырып, бір ... ... аяқ ... тез ... ... комиссияның жетекшісі ревизияға кірісе отырып, касса
тобында тұрған ... ... ... ... ... ... ... бар болуына қарамастан сургучты мөрімен жабады немесе
пломбрилейді, айналым кассасындағы және резервтік қордағы ... ... ... ... ... ... құндылықтардың бар болуын және
олар бар болған жағдайда басқа да құндылықтармен ... ... да ... ... ... тәртіппен жүргізіледі:
1. резервтік қордағы және айнаным ... ... ... ... ... ал шығарушы ұйымның қораптарына және
қапшықтарға оралған банкноттар – ... ... ... ... ... және беру үшін алдымен айқындалған сомалар
бойынша, ал монеталар – ... ... ... ... ... ... ... және бір-бірлеп қайта санаумен тексеру
комиссиясының басшысы айқындалған ... ... бар ... мен
монеталарды, әртүрлі күні бойынша әртүрлі касса ... ... ... ... толық бумаларын жеке өзі іріктеуге
міндетті;
2. құрама бумалар мен ... ... ... немесе қате
рәсімделген жапсырылған бар банкноттар мен монеталар толық қайта саналады.
3. қоймалардың ... ... ... ... ... және шартты
бағалары бойынша тексеріледі:
- қораптарда немесе бумаларда оралғандары жоғарғы жапсырылған
жазбалар бойынша тексеріледі.
- ашылған ... ... емес ... ... ... ... ... қайта санау үшін банкноттарды касса
қызметкеріне бере отырып, ... ... ... алып ... ... үшін оны ... ... бірге өзінде қалдырылады.
Касса ... ... ... санап болғаннан кейін олардың
сомасын және банкноттардың санын хабарлайды, ревизия ... ... ... ... ... бақылау үшін ... ... және ... ... ... ... салыстырып, тексереді. Қайта саналған қол-қол ақшаның ... ... ... ... үшін ... ... сәйкес келген жағдайда қайта санау және түбіршектерді орау
үшін касса қызметкеріне белгіленген ... ... ... ... – бакноттарды ревизия жүргізуші қайта санауы тиіс, осыдан кейін
біншірет қайтадан санаған касса қызметкері ... ... және ... ... тиіс. Ашылған бумадан бандеролдер, үстінгі жапсрма және
келісілмеген пломбамен байланыстырылған немесе таңбасы бар ... ... ... ақша ... ... ... ... ревизия
жүргізушіде болады.
Ревизия жүргізуші бумалардың немесе монеталары бар қаптардың,
пломбалардың ... ... ... және ... буманың
жоғарыдағы жапсырмасының немесе монеталары бар қаптарға ... ... ... ... жүргізуші қайта санау жүргізілетін машинаның көрсеткіштерінің
көрсетулері бойынша монеталардың ... ... ... бар ... ... ... ... байлау және
жапсырма қағаз барлық қолма-қол ақша ... ... ... дейін ревизия
жүргіушіде болады.
Қолхат және бухгалтерлік есепте ... ... ... касса қалдығына ақталу үшін қабылданбайды және касса қызметкерінен
кем шығу деп есептеледі. Кассадан ... ... ... ... ... ... ... бумасында ақшаның кем немесе артық шығуы
анықталған жағдайдаол сол күні ... ... ... ... және ... саналады.
Құндылықтарға жүгізілетін ревизия туралы ... ... ... және ... сақталуына жауапты қалыптастырылған
барлық қолма-қол ақша парақтап және біртіндеп жасалады. ... ... ... ... , ... алда ... немесе құндылықтардың сақталуын
қамтамасыз етуде кемшілік анықталған жағайда 9 ... акті ... ... ... тексеру жүргізген тұлғаның аты – ... ол ... ... ... ... уақыт, тексеру көлемі, оның
нәтижесі көрсетілетін кітапқа тіркеледі.
Ұлттық банк ... ... ... ревизия мен тексеру
нәтижесін бес күндік мерзімде қарауға және анықталған кем ... ... ... жұмыстарды осы ережеге қатаң сәйкестікте ұйымдастыруға
шаралар қабылданады.
Бақылау үшін қайта санау құндылықтардың сақталуына жауапты ... ... ... ... мен ... операцияларды
жүзеге асырмайтын арнайы бөлінген қызметкердің бақылауымен ... ... және ... да құндылықтар бақылау үшін қайта санауға
қадағалау үшін тағайындалған тұлға өзі ... ... үшін ... саналатын
қолма-қол ақша қайта санауды жүргізген кассир белгілеген тәртіпке сай
орындайды. Бандерольдерге, ... ... және ... ... үшін ... ... мөртаңбаны қойылады.
Бақылау үшін қайта санау және резервтік қорда ... ... емес ... біріккен кезде белгіленген тәртіпке ... ... ... ... ... ал ... ... жауапты
қызметтік тұлғалар бақылайды.
Құндылықтардың кем шығуы талан-тараж нәтижесі болып ... ... ... ... ... болған жағдайда (Ұлттық банк филиалының
басшылығының шешіміне ... осы ... ... құқық қорғау органдарына
хабарлайды және іс түпкілікті анықталғанға дейін Ұлттық Банк филиалының кем
шығу ... ... ... ... ... ... ... туындаған кем шығуы ... ... ... ... алу үшін осы ... тиісті шоттардан шығынға жазылады және кінәлі ... ... ... Ұлттық валютаның банкноты мен монеталарын қалыптастыру және орау
Ұлттық Банкі ... ... ақша ... мен монеталарын
өңдеудің, қалыптастырудың және ораудың, банк операцияларын жүргізу ... ... ... үшін кассалардың қолма-қол ақшаны пайдаланудың
белгіленген бірыңғай тәртібі қолданылады.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қабылданған банкноттар мен ... ... ... ... ... ... ... жеткен, ақаулы және
айналыстан алынатын ... ... ... ... айналысқа жарамды
банкноттар мен монеталар ... ... ... және ... ... ... алынатын банкноттар мен монеталардан
бөлек оралады. Бандерольдерге:
1. ББК-ын көрсете отырып Ұлттық филиалының атауы бар мөртабан;
2. банкноттардың сомасы және ... ... ... ... ... ... ... мөртабаны немесе коды;
5. қалыптастырылған күні қойылуы тиіс.
Банкноттардың түбіршектерін бандероль ... ... ... орау ... ... онда бандероль машинасының құрылымдық
ерекшегіне қарай Ұлттық Банкі Атырау филиалының ... ... ... ... ... ... ... пакеттерге орағанға дейін бумаларды
арнайы машиналарда пластикалық таспалармен айқастырып ... ... ... 10 (он) ... бойынша (бір номиналдағы
банкноттардың 1000 (бір мың) ... ... ол ... ... ... және төменгі жапсырмамен қамтамасыз етіледі және түйінсіз
және үздіксіз шагатпен ... төрт ... ... ... ... ... ... шпагаттың ұшына қорғасын пломба салады.
Полиэтилен пакеттерке орау ... ... аузы ... ... ... клишеде Ұлттық Банкі Атырау филиалының атауы немесе
банктік бірегейлендіру коды және реттік нөмірі ... ... ... және ... ... орау тәсіліне
қарамастан:
1. Ұлттық Банкі филиалының атауы немесе банктік бірегейлендіру ... ... ... мен ... ... ... мен ... сомасы;
4. банкноттар мен монеталардың саны;
5. оралған күні;
6. касса қызметкерлерінің атаулы ... ... ... ... қызметкерінің қоы;
8. алынатын банкноттар мен монеталарға “ескі үлгідегі” жазбасы бар
мөртанба ... ... мен ... қалыптастыруға болмайтын банкноттар
біріктіру және орау үшін бір немесе бірнеше ... ... және орау ... касса қызметкері толық емес түбіршектермен
қабылданған банкноттарды парақтап қайта санайды және олардан банкноттардың
толық түбіршектерін ... ... ... касса
қызметкерлері банкноттарды олардың номиналдары ... ... және ... ... ... ... жоғары жапсырмаларының сол жақ
бұрышы “Құрама” деген ... ... ... ... болмайтын банкноттардың жекелеген
түбіршектері бір номиналдағы банкноттардың толық емес бумасына ... ... ... ... он ... ... шекте оралуы
мүмкін. Бір номиналдың банкноттарымен ... ... ... ... ... немесе тюбиктерге салынған жарамды металл
монета “Құрама” деген мөртабан қойылған бір қапшыққа 25000 (жирма бес ... не 50000 (елу мың ) ... ... ... ... ... және оларды сақтау қалыптастырылған күннен бастап 10 операциялық
күннен ... ... ... ... ... емес ... ... айналысқа жарамды және тозығы есем бумалар, банкноттар болып
бөлек қалыптастырады.
Айналысқа жарамды банкноттар мен монеталар 10 операциялық ... ... ... не ... ... ... кейін бақылау үшін
парақтап қайта ... және ... ... ... тиіс.
Тозығы жеткен банкноттар мен ақаулы монеталар 10 операциялық
күн аяқталғаннан кейін парақтап қайта саналуы және бір-бірлеп қайта ... ... ... кезінде кем шығулар не артық шығулар анықталған жағдацда
тиісті шаралар қолдану үшін қолма-қол ... ... ... ... шұыл хабарлауға міндетті.
Айналысқа жарамды монеталар номиналды боцынша сұрыпталады ... ... ... ... пакеттерге орайды және сыртқы
тігістер жоқ және бүлінбеген қапшықтарға салады. ... ... ... ... ... ... бірге тігіледі және түйіні және үздіктері
жоқ шпагатпен тығыз байланады. Монета ... ... және ... Ұлттық Банк филиалының атауы немесе банктік бірегейлендіру коды;
2. оралған күні;
3. монеталардың номиналы;
4. ... ... ... қолы және ... ... ... санағаннан кейін келесі күні айналым кассасында қалған, касса
меңгерушісі қайта санаған және қалыптастырылған банкноттар салынған ... ... ... ... пломба салынбай шпагатпен айқастырып
байланады. Толық ... ... ... ... ... жасалады, бірақ бумаларға орамайды. ... ... ... және ... айналым кассасының қалдығындағы монеталар айналым
кассасының лимитін міндетті сақтау ... ... не ... ... ... банкте ақша белгілерінің сапартамасын ұйымдастыру
Қазіргі уақытта қолма-қол ақшаның айталықтай көлемі айналыста жүр.
2006 ... 1 ... ... ... ... ... ... 436,7 млрд. теңге болды. Бұл – банкнота және ... ... ... өте ... ... Бұл ... оның ... номиналдық құны
бойынша, сол сияқты ақша ... ... ... тозу ... әр ... Сонымен бірге осыншама көп көлемдегі қолма-қол ақшаның
ішінде біздің қолымызға алуан түрлі сипатта ... ... ... ... ... жыртылған, өртенген, жуылған ақша болуы мүмкін.
Біздің ақшамыздың ...... ... қағаздан жасалғанымен, оның
іс жүзінде жоғарғы температура, от, қышқыл, ылғал мен су және ... ... ... ... ... қағаз екенін ұмытпағанымыз
жөн. Олар жалпы атаумен – бүлінген және тозған ақша белгілері деп ... олар ақша ... ... ... ... ... сәйкес келген жағдайда әрбір сауда нүктесі
немесе банк оларды төлем ... ... ... ... ... ... ... немесе банк оларды төлем ретінде ... ... тиіс ... атап айту ... ақша белгілері төлем санатына сай ... және ... ... ... онда ... ... мен монеталар күмәндылар
санатына жатқызылады.
Күмәнді ақша белгілерін екінші деңгейдегі банктер және Ұлттық банктің
филиалдары ... ... ақша ... ... ... ... күшін жойған қолма-қол ақша
болып табылады:
1. төлем қабілеттілерге және күмәнділерге жатқызылуы мүмкін емес;
2. “Үлгі” деген ... ... ... немесе Ұлттық банктің тиісті бөлімшесінің сараптасымен төлем
жасауға қабілетсіз деп танылған.
4. ... ... ... ... ... қолма-қол ақша айырбастауға жатпайды.
Ең алдымен Қазақстан Республикасының ұлттық ...... ... ... және ... ... ... жөнінде
атаған жөн. Әр елдің өз валютасының дизайнанда, санында, қолдан жасаудан
қорғау үшін пайдаланатын элементтерінің түрінде, бастапқы ... ... да ... ... бар. ... ... тұрақтылығы
мен төлемқабілеттілігін айқындаудың негізгі ... әр ...... банк немесе қандай да болмасын нақты валютаны
шығаратын басқа ұйым айқындайды.
Қазақстан Республикасында “Ұлттық Банк ... ... ... Қазақстан
Республикасының аумағындағы ақша белгілерінің эмитенті Ұлттық банк болып
табылады. ... мен ... ... ... ... Банк ... осы ... белгіленген. Сондай-ақ ҚҰБ-нен
басқа ешкім Ұлттық Банк шығарған банкноталар мен ... ... ... алмайтыныны атап айту қажет.
ҚР Ұлттық валютасының ... мен ... ... ережесімен (ҚРҰБ Басқармасының 2003 жылға 26 желтоқсанындағы ... ... және ... ... ... банктерінде және банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... ... (ҚРҰБ Басқармасының 2001 жылғы 3
наурыздағы №58 ... ... ақша ... түп ... төлемге жарамдылығын анықтау тәтібі белгіленді.
Мәселен, төлемге жарамды банкноталарға заңды ... ... ... ... ... күмән тудырмайтын әрі ҰБ ... ... және ... номиналын білдіретін белгілерінің 70%
астамы сақталған және аздап бүлінген ... бар ... ... ... ... ... оның ... кірлеген, тозған, жыртылған,
күйген және умаждалған тозығы жеткен банкноталар.
Төлемге жарамды монеталар заңды төлем құралы күшін ... ... ... мен бүтіндігі күмән тудырмайтын әрі бүлінуі сипатына
қарамастан ... ... мен ... ... ... сақталған,
сонымен бірге:
1. Өзінің толық көлемін және номиналын көрсететін ... ... ... ... ... ... майысқан, тесілген, иілген, кесілген,
сынған, қышқылға күйдірілген, ... бір ... ... ... ... ... ... бет жағындағы және сырт
жағындағы бейнелер сақталған монеталар жатады.
Банктер ... ... ... ақшаны ұсынылған соманың көлеміне
қарамастан айырбастайды.
Егер ақша ... ... ... ... ... ... онда ол мынадай белгілері бойынша күмәнді ақша белгілері санатына
жатқызылуы мүмкін.
Бұлар, өз көлемінің 50% астамы сақталған, бір ... екі ... көп ... ... банкоталар, бояуы өзгерген банкноталар.
Бастапқы ... ... ... ... әсерінің және агрессиялық
ортаның іздері бар монеталар.
Төлемге жарамдыларға, қолдан жасалған белгілері бар банкноталар ... ... ... ... ... заңсыз пайда табу мақсатында
бастапқы түрі өзгертілген банкноталар жатқызылады. Бұлар ... ... ... ... өзгерту, енгізілген
өзгерістердің сыртқы түрін түпнұсқаның түріне ұқсастырып, қолма-қол ақшаның
номиналын өзгертетіндей етіп мәтін немесе сан ... жазу ... ... бұлар осыдай банкнота айналысқа түпнұсқа ретінде қабылдануы мүмкін
болған жағдайда кездеседі.
Ұлттық валютаның барлық ақша белгілері ... ... ... ... құны бойынша төлемнің барлық түрлеріне, ... ... ... ... және ... ... ... қатар Ұлттық Банк қабілдаған бірқатар нормативтік құқықтық
актілерге ... ... ... ... ... мен ... ... жоспарлы процесі жүрып жатыр. Бұл тиын монеталарға ... ... ... номиналы 1 теңгеден 50 ... ... қоса ... ... қазіргі уақытта 100 теңгелік металл
монетамен қатар ... ... 100 ... банкоталарға ескі үлгідегі
номиналы 200 (1993 ж.), 500 (1994 ж.), 1000 ... және 2000 (1996 ... ... да ... ... ... ... банктер алдында тұрған басты міндеттер
ұлттық ақша бірлігінің сатып алу ... ... ... ... ... ... ... Барлық Ұлттық банктер ұқсас
функциялар атқарады, реттеудің ... ... ... ... ... ... ... қызметінің координациялануына
біртіндеп жақындасуын серттейді, ал Батыс Европада – ... ... ... және ... ... ... ... негізгі мақсаты Қазақстан Республикасында бағалардың
тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. ... ... іске ... ... ... ... мынадай міндеттер жүктеледі:
·        мемлекеттің ақша-кредит саясатын әзірлеу және жүргізу
·        төлем жүйелерінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету
·        валюталық реттеуді және валюталық бақылауды ... ... ... ... ... ... етуге ықпал ету.
Эмиссиялық ораудағы қол-қол ақша резервтік қорларда оларды парақтап ... ... ... ... санамай сақталуы мүмкін.
Ұлттық банк Атырау филиалының орауындағы айналысқа жарамды қол-қол ақша
резервтік қорларда қалыптастырылған күннен ... ... ... ... ... ... ... санамай бір жыл ішінде, ал тозығы жеткен
банкноттар мен ақаулы монеталар – қалыптастырылған күннен ... ... ... ... ... ... екі жыл ішінде сақталуы ... ... ... ... қоймасы Ұлттық банк филиалдарынан
қабылданған тозығы жеткен банкноттар алған күннен бастап 3 (үш) жыл ... ... ... сақталуы мүмкін. Ал жекелеген жағдайларда қолма-қол
ақшамен жұмыс жүргізу бөлімше басшысының рұқсатымен оларды ... ... ... ... ... ақша ... ... оларды
клиенттерден алған күннен бастап 30 ... күні ... ... ... ... бір-бірлеп қайта санамай сақталуы ... ... ... ... аймақтарды ақша айналымы үшін қажетті барлық номиналдағы
банкноттармен және монеталармен қамтамасыз ету ... ... ... Республикасында “Ұлттық Банк туралы” Заңына сәйкес Қазақстан
Республикасының аумағындағы ақша ... ... ... банк ... ... мен монеталардың төлемқабілеттілігін айқындау
тәртібін Ұлттық Банк белгілейтіні осы Заңмен белгіленген. Сондай-ақ ... ... ... Банк ... банкноталар мен монеталар жарамсыз деп
жариялай алмайтыныны атап айту ... ... ... ... ... ... болуын және ұлттық
валютаның тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында ақша-кредит саясатын
жүзеге асырады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
К.Маркс, Ф. ... Соч. Т4. С. ... ... ... ... ... ... банкінің төрағасы “Банки Казахстана”
2005/№12
Ақша айналысы және несие. С.Б. ... // ... ... университеті” 2003ж.
Ақша, ақша айналысы және банк. Б. Көшенова // Алматы “Экономика” 2001ж.
Денги, ... и ... ... Р.М. ... // ... 1995г.
18. Саниев М.С. «Ақша, Несие, Банктер» Алматы., 2001 ... ... ... Под ред. О.И. ... Ғ.С. ... ... Банктер» Алматы., 2001 ж.
Банковская система Казахстана. Настольная книга банкира. под ред. А.Г.
Грязнова. М.: «ДЭКА», 1995.
“ҚР-да ... ... ... туралы” ҚР Президентінің заң күші бар жарлығы
// 12.11.1993.
Анулова Г.Н. Денежно-кредитное регулирование: опыт ... ... ... ... и ... С.М., ... П.А. ... система Казахстана: состояние и
перспективы// Деньги и кредит 1998.-№8.-с.5.
e-mail: hq@nationalbank. кz, Қазақстан Ұлттық Банкі 2003.
Банки и ... ... под ред. Е.Ф. ... М.: ... 1999.
М. Финансы и статистика, 1998.
Деньги и кредит 1995.-№6.-с. Парамонова Т.В. Принципы регулирования
банковской сферы// 10.
Долан Э.Дж., Кэмпбелл К.Д., ... Р.Дж. ... ... дело и ... ... – М.-Л.: ... ... Ұлттық банкі туралы” ҚР Заңы (соңғы өзгерістер
мен толықтыруларды ... ... // ... о ... ... ... РК от 12.03.2000.
Постановление Нацбанка РК от 25 июля 1997 г. N 281 О ... ... ... и ... ... ... в
подразделениях Национального банка Республики Казахстан
“Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы” ҚР ... ... мен ... ... ... // 30.08.1995.
“Валюталық реттеу туралы” ҚР заңы // 24.121996.
Закон Республики Казахстан “О внесении изменений и дополнений в ... акты ... ... по ... ... // ... ақша ... туралы” ҚР заңы //13.12.1993.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкісінің жылдық ... // ... ... Ұлттық Банктің басқару құрылымы.
ҚР ҰБ-інің филиалдары мен ұйымдары.
-----------------------
ҚР ҰБ-нің негізгі функциялары
Ақша-несие саясатын жүргізу.
Алтын валюта резервтерін сақтау
Кассалық қызмет көрсету
Валюталық ... және ... ... жүзеге асыру
Алтын-валюта активтерін басқару
ҚР ҰБ-нің қадағалау функциясы
Пруденциялық нормативтер
Банкінің жарғылық қорының ең төменгі мөлшері
Экономикалық нормативтер
Жарғалық қордың төменгі мөлшері
Өз ... ... ... ... ... ... ... өз капиталының
жеткіліктігі коэфиценті
Бір қарыз алушыға жасалатын тәуекелдінің ең көп мөлшері
Бір қарыз алушыға деген тәуекелдің жоғарғы мөлшері
Өтімділік коэффиценті
Өтімділік коэффиценті
Ашық ... ... ... позициясының жоғарғы мөлшері
Төменгі резервтік талаптар
Банктің жарғылық қорындағы материалдық және материалдық емес ... ... ... есеп ... ... ... ... қоймасы
Қазақстанның ақша сарайы
Автобаза
Банкнот фабрикасы
ҚР ҰБ-нің РФ-ғы өкілдігі
Банктік қызмет бюросы
Инженерлік қауіпсіздік жүйесін пайдалану бөлімі
Ақпараттық басылымдар мен іс ақпараты бөлімі
Төлем жүйесі ... ... ... ... ... басқармасы
Халықаралық қатынсатар басқармасы
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры активтерін орналастыру Басқармасы
Персоналдармен жұмыс жүргізу басқармасы
Қолма-қол ақшамен жұмыс жүргізу басқармасы
Бюджетті жоспарлау және ... ... ... ... жұмыстары Депортаменті
Әкімшілік депортаменті
Ақпараттық технологиялар Депортаменті
Банктік қадағалау Депортаменті
Бухгалтерлік есеп ... ... және ... департаменті
Төрағаның орынбасары
Төрағаның орынбасары
Төрағаның орынбасары
Төрағаның орынбасары
Валюталық реттеу және бақылау басқармасы
Төраға қызметі басқармасы
Ішкі аудит Депортаменті
Арнайы бөлім
Монетарлық операциялар Депортаменті
Төраға

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚР ақша жүйесі жайлы20 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
Ақша массасы мен ақша базасының құрылымын реттеу7 бет
Баға белгілеу және қаржы айналымы9 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша-несие саясаты63 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша айналымы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь