Жергілікті өкіметті басқару жүйесінің қазіргі жағдайы және жетілдіру болашағы мамандық бойынша

1. Жергілікті басқару жүйесінің теориялық негіздері 4
1.1Жергілікті басқару жүйесінің мемлекеттік басқару жүйесіндегі орны мен рөлі 7
1.2 Жергілікті басқару жүйесінің экономикалық саясатты жүзеге асырудағы қызыметі 15
1.3Жергілікті өкіметті басқару жүйесінің шетелдік тәжірбиесі 19
2.Қазақстан Республикасындағы жергіліктті өкіметті басқару жүйесінің ерекешелітері 25
2.1 Жергілікті өкіметті жүйесінің қалыптасуы және ерекшеліктері 25
2.2 Қазақстан республикасының жергілікті өзін.өзі басқаруды құру тәжірбиелері 32
2.3 Қазақстан Республикасындағы Жергілікті басқару механизімі және жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46
КІРІСПЕ
Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Бүгінде Республикамызда жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін жетілдіру біздің саяси бағытымыздың өзекті тұғырнамасына айналып, бұл орайда оны қайта құрудың әлемдік үлгілері мен үрдістерін саралау мен сараптау жұмыстары дәйектілікпен жүргізіліп отырғаны да тегін емес.
Көптеген дамушы елдердің тәжірибелері көрсетіп отырғандай, жергілікті өзін-өзі басқарудың тұғырнамасын іске асыру кез келген құқықтық мемлекеттегі демократиялық режимнің қажетті құрылымы болып табылады. Өзінің институттарымен жергілікті өмірдің демократиялық ұйымының дерлік барлық жағын қамти отырып, жергілікті өзін-өзі басқару мемлекеттік биліктің көптеген қызметтерін орталықсыздандырудың ұтымды әдістерімен жергілікті өмірдің бүкіл мәселелері бойынша шешімдер қабылдауды аумақтық қоғамдастықтарға көшіруге мүмкіндік береді, осы арқылы азаматтардың белсенділігін көтермелейді және осы сияқты шешімдерге олардың нақты қатыстылығын қамтамасыз етеді.
Қазіргі уақытта Қазақстан жегілікті өзін-өзі басқару жүйесін құру сатысына қадам басты, сондықтан шетелдік тәжірибелерді талдау мен жинақтауға және солардың негізінде өз еліміздің жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін қалыптастыру негізгі мәселелердің бірі болып табылады. Мынаны атап өту қажет: жегілікті өзін-өзі басқарудың үлгілері арасындағы өзгешелік біртіндеп жойылып келеді, дәстүрлі үлгілерден ауысатын таңдаулы үлгілер мен өздерінің жаңалықтарын енгізетін әралуан жүйелер пайда болуда.
Қазақстанның да өз ерекшеліктері бар, оларды жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін жүзеге асыру кезінде ескеру қажет.
Дипломдық жұмысының негізгі мақсаты:
Қазақстан Республикасындағы экономикалық реформалардың басым бағыттарының бірі мемлекеттік басқаруды орталықсыздандырылу және жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін қалыптастыру болып табылады. Мемлекеттік басқарудың орталықсыздандырылуы мен жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің дамуымен барлық экономикалық жүйенің қызмет етуі, елдің экономикалық жағдайы байланысты. Осыған байланысты Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсүлтан Әбішұлы Назарбаев өзінің жыл сайынғы «Қазақстан-2050» жолдауында: «Министерства ішіндегі орталықсыздандыру, орталықтан аймақтарға және мемлекеттен жеке секторларға орталықсыздандыру» қажеттігі жайында атап өткен. [2]
Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алған жылдары орын алған мемлекеттік басқаруды айрықша орталықсыздандыру өз міндетін атқарды деуге болады. Бірақ экономикалық тұрақтылыққа жетуге байланысты қазіргі кезде мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру және жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту мәселелері белсенді қарастырылуда.
Республика кең аумаққа ие, осыған байланысты ел аймақтары әртүрлі экономикалық потенциалға ие, бұл олардағы табиғи байлықтардың орналасуымен, климат жағдайымен, тағы басқа да жағдайларға байланысты. Сонымен қатар, аймақтардың демографиялық, этикалық және тарихи ерекшеліктері бойынша бөлінеді. Жоғарыда аталған мемлекеттік факторларды ескере отырып, орталықтандырылған стандарттар арқылы әсер ету механизмімен басқарыла отырып, барлық аймақтардың қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды. Мемлекеттік басқару деңгейлерінің арасындағы өкілеттілікті бөліп көрсету қажеттілігі осыған байланысты.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
[1]. Қазақстан Республикасында жергілікті өзін-өзі басқаруды
дамыту тұжырымдамасы 2012 жыл 28 қараша
[2].Исқалиев М.Д
[3].Мемлекеттік және Жергілікті басқару теориясы.
[4]. ҚР жергілікті мемлекеттік және жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңы, 2001 жыл 23 қаңтар
[5]. ҚР Конституциясы
[6].Назарбаев Н.А «куда инвестировать»//континент -11 мая.
[7].Егемен Қазақстан. 2012ж.
[8].Елемесов Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар// –Алматы. Қазақ университеті, 2009 -256 бет.
[9].Мамырова М.К. эффективность инвестиций в промышленном производстве// –Алматы: Экономика. 20.-43 б.
[10].Қазақстан республикасының Экономика және менеджмент (2012)
[11].Ykimet.kz
[12].Tengrinews.kz
[13].edu.kz
[14].massaget.kz
[15].gov.kz
[16].Егемен Қазақстан газеті
[17].Мемлекеттік басқару жүйесіндегі негізгі мәселелер Турабаева М.Б. Шокенова А.Т. (2013
[18]. 1999 жылғы жарлық
[19]. Ұлыбритания және Жапония өкіметін басқару (2012-2013)
[20]. ҚР-ның Конституциясында (70-бап)
[21].ДосКөшім. Жергілікті өзін-өзі басқару. Ол//Ақиқат,2001ж,Н5
[22]. Л.Прутян. Жоспар арқылы өзін-өзі басқару//Муниципалдық
басқару ақпараттық бюллетені,35 сан, 2013ж, 4Б
[23].О.Оксикбаев.Бюджет и межбюджетные отношения:учет
интересов экономической безопасности.//Қаржы-қаражат,
2012ж, №5, с.12.
[24]. Жумадилова А. Местное самоуправления в РК: современное
состояние и перспективы.//3акон и время,2012г,38б.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырып:"Жергілікті өкіметті басқару жүйесінің қазіргі жағдайы және жетілдіру болашағы" мамандық бойынша

Алматы, 2014
КІРІСПЕ 3
1. Жергілікті басқару ... ... ... ... жүйесінің мемлекеттік басқару жүйесіндегі орны мен рөлі 7
1.2 Жергілікті басқару жүйесінің экономикалық саясатты жүзеге ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы жергіліктті өкіметті басқару жүйесінің ерекешелітері 25
2.1 Жергілікті өкіметті жүйесінің қалыптасуы және ерекшеліктері 25
2.2 Қазақстан республикасының жергілікті өзін-өзі басқаруды құру тәжірбиелері 32
2.3 Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... өзектілігі. Бүгінде Республикамызда жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін жетілдіру біздің саяси бағытымыздың өзекті тұғырнамасына айналып, бұл орайда оны қайта құрудың ... ... мен ... ... мен сараптау жұмыстары дәйектілікпен жүргізіліп отырғаны да тегін емес.
Көптеген дамушы елдердің тәжірибелері көрсетіп отырғандай, жергілікті өзін-өзі басқарудың тұғырнамасын іске ... кез ... ... ... демократиялық режимнің қажетті құрылымы болып табылады. Өзінің институттарымен жергілікті өмірдің демократиялық ұйымының дерлік барлық жағын қамти отырып, жергілікті ... ... ... ... ... ... орталықсыздандырудың ұтымды әдістерімен жергілікті өмірдің бүкіл мәселелері бойынша шешімдер қабылдауды аумақтық қоғамдастықтарға көшіруге мүмкіндік береді, осы ... ... ... ... және осы ... ... ... нақты қатыстылығын қамтамасыз етеді.
Қазіргі уақытта Қазақстан жегілікті өзін-өзі басқару жүйесін құру сатысына қадам басты, сондықтан ... ... ... мен ... және ... негізінде өз еліміздің жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін қалыптастыру ... ... бірі ... ... ... атап өту ... ... өзін-өзі басқарудың үлгілері арасындағы өзгешелік біртіндеп жойылып келеді, дәстүрлі үлгілерден ... ... ... мен ... ... ... әралуан жүйелер пайда болуда.
Қазақстанның да өз ерекшеліктері бар, ... ... ... ... ... ... ... кезінде ескеру қажет.
Дипломдық жұмысының негізгі мақсаты:
Қазақстан Республикасындағы экономикалық реформалардың басым бағыттарының бірі ... ... ... және жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін қалыптастыру болып табылады. Мемлекеттік басқарудың орталықсыздандырылуы мен жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің дамуымен барлық экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... байланысты. Осыған байланысты Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсүлтан Әбішұлы Назарбаев өзінің жыл ... ... ... ... атап ... ... Республикасының тәуелсіздік алған жылдары орын алған мемлекеттік басқаруды айрықша орталықсыздандыру өз міндетін атқарды ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру және жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту ... ... ... кең ... ие, ... ... ел аймақтары әртүрлі экономикалық потенциалға ие, бұл олардағы табиғи байлықтардың орналасуымен, климат ... тағы ... да ... ... ... ... аймақтардың демографиялық, этикалық және тарихи ерекшеліктері бойынша бөлінеді. Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... ... әсер ету механизмімен басқарыла отырып, барлық аймақтардың қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды. Мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... қажеттілігі осыған байланысты.
Бүгінгі күні жүргізіліп отырған мемлекеттік жергілікті басқару ауыл ... ... ... - ... ... емес, себебі олар жоғары тұрған әкімдер мен үкіметке тәуелділігі жоғары. Берілген басқару органдары дербес бюджетке ие ... ... ... ... ие ... ... ... басқарушыларын тағайындау жүйесі әкімдерінің психологиясын қалыптастырды, осыған байланысты олардың қызметтері негізінен экономикалық мақсаттылық пен ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларын орындауға бағытталған. Бұндай жағдайдан шығудың бір жолы болып жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... табылады.
Мемлекеттік басқарудың тиімді жүйесіне деген жаңа талаптар мемлекеттің басқару жағдайын ... және ... ... Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік басқару жүйесінің, сонымен қатар жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің ғылыми негізделген моделін жасау ... ... ... ... дамуы және жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері бірқатар ТМД ... ... ... көрініс тапқан. Атап өтсек, А.С.Автономов, Г.Алимурзаев, Е.Г.Анимица, И.А.Василенко, Т.Г.Морозова, А.Н.Швецов, т.б.
Сонымен қатар, мемлекеттік басқару және жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері Қазақстандық ... де ... ... айналған. Олардың қатарына Я.А.Аубакиров, Ш.С.Ахметова, У.Б.Баймураторв, М.Б.Кенжегузин, К.Е.Кубаев, Н.К.Мамыров, К.С.Мухтарова, К.К.Шарипбаев және тағы ... атап ... ... және ... ... ... негізгі мақсаты болып Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі ... ... ... және ... ... ... ... және теориялық-методологиялық аспектілерін зерттеу болып табылады.
Белгіленген мақсатқа байланысты келесідей міндеттер қойылды:
* ... ... ... ... мен ... өзін-өзі басқару орыны және мұндағы пайда болып отырған мәселелер
* мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру және жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің тенденциялары мен перспективаларын анықтау
* мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының тиімді ... ... ... ... ... ЖЕРГІЛІКТІ БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1Жергілікті басқару жүйесінің мемлекеттік басқару жүйесіндегі орны мен ... ... ... ... ... ... (23.1.2001) және басқа да заң актілерінде белгіленген құзірет шегінде жергілікті өкілді және ... ... ... аумақта мемлекеттік саясатты жүргізу, оны дамыту мақсатын жүзеге асыратын және сол аймақтағы істің жай-күйіне ... ... ... ... ... ... ... құрамына (әкімият) облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың), ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі басқаратын, өз ... ... ... ... жергілікті мемлекеттік басқаруды жүзеге асыратын алқалы атқарушы орган кіреді. ... ... ... ... ... (республикалық маңызы бар қаланың, астананың), ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғындары сайлайтын, ... ... ... және ҚР ... ... оны іске асыру үшін қажетті шараларды белгілейтін және олардың жүзеге асуын ... ... ... ... ... ... жүйесінің әдістемелік негіздерінің бірі болып осы тұжырымдамасы берілген, өзін-өзі басқаруға көшудің теориялық алғы шарттарының жүйесі саналады. Құрылымы ... ол он бес ... ... ... ... мақсаттар, меншікке қатынас, қаржылық база, баға белгілеу, әлеуметтік саясат, аймақтық саясат, микродеңгейде жоспарлау, ғылыми техникалық ... ... ... ... пайдалану және басқалары кіреді. Жергілікті ресурстарды пайдалануда аймақтардың құқығын кеңейту негізінде және осы арқылы халықтың өмір сүру ... ... ете ... ... ... жетуге рұқсат етілген. Тұжырымдаманың теориялық қана емес, сондай-ақ тәжірибелік мәні бар.
Тұжырымдамада анықталғандай Республиканың өзін-өзі басқару қағидасына өтудің ... ... ... ... ... және ... ресурстарды қолданудағы құқықтарын дамыту болып табылады. [1]
Аталмыш тұжырымдаманы нақтылы іске асыру басқару саласында өзекті мәселе ... ... ала ... ... екі заң ... ... біріншісі - ``Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы'', ... - ... ... ... басқару туралы''. Бұл құжаттар көптен күткен, әлеуметтік - экономикалық басқаруды одан әрі қарай жетілдіретін әдістемелік негіздердің бірі деп ... ... заң ... Республикасының Конституциясына сәйкес жергілікті мемлекеттік басқару саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді, жергілікті өкілді және ... ... ... қызметтің ұйымдастырылуын, тәртібін сондай-ақ мәслихат депутаттарының құқықтық жағдайын белгілейді. Заңды бірқатар анықтамалар берген. Мысалы: ... ... ... - жергілікті өкілді және атқарушы органдар осы заңмен және басқа да заң актілерімен белгіленген құзырет шегінде тиісті аймақта ... ... ... және оны ... мақстатында жүзеге асырылатын әрі тиісті аймақтағы істің жай күйіне жауапты қызмет. Сонымен бірге ... ... ... де ... ... ... ... деп жазылған: жергілікті мемлекеттік басқару қызметінің экономикалық және қаржылық негізін: жергілікті бюджетті, коммуналдық заңды тұлғаларға бекітілген мүлік, ... ... ... ... ... ... өзге де мүлік құрайды.
Басқару тұрғысынан алғанда маслихаттардың құзыреттері ... ... Оған ... ... ... ... ... тиісті аймақты дамыту жоспарларын, экономикалық және әлеуметтік бағдарламаларын, жергілікті бюджетті және ... ... ... ... екі ... айырмашылығын білу өте қажет. Біріншісі, Заң жергілікті мемлекеттік басқару туралы болса, екіншісі, жергілікті өзін-өзі басқару туралы. ... ... ... ... ... бостандық беру негізі. Әрине заңдылық шеңберінде.
Қазақстан Республикасы ``Жергілікті ... ... ... ... ... ... Жергілікті өзін-өзі басқару деп - Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына сәйкес жергілікті маңызы бар мәселелерді шешу ... ... ... ... ... дербес тұрғыда жүзеге асыратын халық билігін жүзеге асырудың нысаны ұғынылады. Заңның ұтымды жағдайларының бірі өзін-өзі ... ... ... ... ... ... Жергілікті қауымдастықтың кірістері келесідей: жергілікті бюджеттен бөлінетін қаражаттан; жергілікті бюджеттен бөлінетін қаражаттан; жергілікті қауымдастық құрған ... ... және ... ... мүлікті жалға тапсырудан алынған жергілікті қауымдастық кірістерінен; жергілікті халықтың өз еркімен салық төлеуі нәтижесінде алынған кірістерден; заңды және жеке ... ... ... ... заңмен тиым салынбаған өзге де көздерден ел экономикасы мемлекеттік ... ... ... табылады. Бұған басқару функциясы ретіндегі мемлекеттік реттеуде аса маңызды өзіндік қаржы несие жүйесі, ... ... ... ... салық және кеден жүйесін ұйымдастыру жатады.[2]
Бұл қағидалар ... ... ... ... ... негізін құрайды және республиканың халық шаруашылығының әлеуметтік бағыттағы ... ... ... ... ... етуі тиіс.
Басқару объектілерінде жүргізіліп жатқан терең де ... ... ... ... мен басқару органдарын қайта құруға әкеп соғады. Әрдайым даму мен жетілу үстінде болатын басқару объектісін бұрынғы қалыптағы әдіске ... ... ... ... ... ... экономикалық міндеттерге сәкестендірілуі тиіс. Ол бір жағынан нарыққа өтпелі кезеңде аймақ басқару субъектісі ретінде, ... ... ... ... ... экономикалық процестер әсерінен біріккен жергілікті қызығушылығы бар ... ... ... ... ... орын алған мемлекеттік билік пен басқару құрылымдарының бірқатар кемшіліктері болған. Олардың ... ... ... ... ... ... ... бар өндірістік, экономикалық және интелетуалдық әлеуеттің тиімді ... ... ... ... ... ... мен дамытуға жағдай тудыруды, жоғары өнімді ынталандырудың жаңа тетіктерін енгізуді, кәсіпкерлік пен ... ... ... етпеді;
* Басқару органдарының әдістері мен нысандары ескіше болды;
* Салалық басқару органдарында қайту бөлу қызметі басым болып, кәсіпорындар әрекетіне себепсіз араласу мен ... ... ... шектеу орын алды;
* Елеулі кемшілік болып қабылданған басқарушылық шешімдерге жаупкершілік орын алмауы ... ... ... ... ... ... атқарушы органдарда кең етек алды;
Экономиканы тұрақтандыру шаралары мен ... ... ... ... ... пен халық шаруашылығын басқару органдарының құрылымын қайта ... ... ... тудырады.
Қазіргі кездегі мемлекеттік басқару органдарының жүйесі мен қызметі 1999 жылғы 13 қазанда қабылданған ... ... ... органдарының құрылымын жетілдіру және олардың құзыретін нақтылау жөніндегі ... ... ... ... ... жүргізіледі. Аталған құжат мемлекеттік басқару жүйесіне елеулі өзгеріс әкелген 1997 жылдың 4 наурызында жарық ... ... ... мемлекттік органдар жүйесін реформалаудың кезекті шаралары атты президент жарлығының жалғасы болып табылады. 1999 ... ... ... ... ... құрылымы келесідей:
* Қазақстан Республикасы экономика министрлігі;
* ҚР-ның көлік және коммуникация министрлігі;
* ҚР ауыл шаруашылығы министрлігі;
* ҚР энергетика, индустрия және ... ... ҚР ... және ... ... ҚР табиғи ресурстар және айналадағы ортаны қорғау министрлігі;
* ҚР стратегия жөніндегі агенттігі;
* ҚР ... ... ... бәсекелестікті қорғау және шағын бизнесті қолдау жөніндегі агенттік;
* Үкімет ... ... ... ... да комитеттер мен комиссиялар;
Басқарудың ұйыдастырушылық құрылымын әрі қарай жетілдіру ... мен ... ... ... ... ... байланысты. Басқару құрылымы әрі қарай жетілдірудегі негізгі талаптар болып мыналар табылады:
* Ұйымдастырушылық құрылым басқарудың негізгі ... дәл ... ... ... ... ... Ұйымдастырушылық құрылымның жақсаруы, шаруашылықтың экономикалық тетігінің өзгеруімег қатар іске асырылуы керек;
* Бұрын өзін-өзі ... ... ... ... қағидаларды және әдісткрді жалғастырып пайдалану.
Басқарудың ұйымдастырушылық құрылымы серпіндікпен сипатталатын және объектінің жағдайымен байланысты болған соң, ұйымдастырушылық мәселелері ... ... әр ... зерттеліп отыру қажет. Ол мәселелер мынандай топтарға ... ... ... мен орталықсыздандыру арақатынасын оңтайландыру, яғни басқарудың иерархясының барлық сатысында оның ... ... және ... ... ... ... Сонымен қатар негізгі топтағы кәсіпорындар, фирмалардың шаруашылық дербестігін елеулі көтеру;
* Республикалық, аймақтық және ... ... ... ... ... ... ... үйлестігі мен әрекеттестігі;
* Еңбекті ұйымдастырудың пайдалы нысандарын, шешім қабылдаудың әдістерін және басқару құрылымдарды пайдалана отырып, басқару аппаратының ... ... етіп ... аталған мәселелер кешені аппаратты құруды жан жақты қамтиды. Осының өзі ... ... ... ... ... ... Жергілікті басқару жүйесінің экономикалық саясатты жүзеге асырудағы қызыметі
Жалпы экономикалық әдебиеттерде экономикалық саясат түсінігіне берілген анықтамалар алуан ... ... ... неміс ғалымы Х. Гирштың пайымдауынша, мемлекеттің экономикалық саясаты, экономикалық құбылыстардың ... ... ... ... әрекеттерді реттеу жүйесінің бірнеше жақтары бар. Олар: тәжірибелік және ғылыми болса, ... ... - ... ... ... ... ... әрекеттердің жиынтығы. Ал, теориялық аспект - ұлттық экономиканы нәтижелі дамытуды қалыптастыруға бағытталған ... ... және ... ... ... болады. Сондай-ақ, ғылыми әрекеттерге болжамдар мен модельдердің жасақтамалары жатады. Экономикалық саясаттың ғылыми аспектісінің маңызды тапсырмасы экономикалық ойларды қалыптастыру.
Экономикалық саясаттың субъектісі: ... және ... емес ... қоғамдастықтар (жергілікті институционалдық орындар, аймақтық және т.б.). Экономикалық саясаттың субъектісі ретіндегі мемлекеттік ... ел ... мен әр ... ... ... ... ... қорғау үшін пайдаланылады. Экономикалық саясаттың субъектілерінің арасында мемлекеттік емес сипатта болатын институттар да болады. Олардың қызметі мемлекет аралық келісім ... ... ... ... ... ... ... қызметінің бір бөлігін беріп отырады.
Сонымен, мемлекет өзінің экономикалық саясатын жүргізе отырып, бастамашы және ... ... ... ... атқарады. Макроэкономикалық реттеу бойынша қызметтердің сәтті болуы, ол (мемлекеттің) сол саясатқа қатысушылардың барлығының қызметін дұрыс, ұтымды ұйымдастыра білу.
Экономикалық ... ... ... - ... ... жағдайларды жан-жақты ескере келіп, дұрыс шешім қабылдауға ықпал ету. Бұл үшін анықталған ... ... ... зерттеп, осы әдісті экономикалық құбылыстардың алғашқы кезеңінде қолдану маңызды. Ондағы факторлардың саны аз болғандықтан, құбылыстың дамуы да, нақты іс-әрекеттерге бару ... де ... ... Кең өріс ... ... саясат бір-біріне қарсы келетін қоғамдық-әлеуметтік мәселелерді зерттеп, оңды дәлелді сипаттамаларды жасауға бағытталады.
Экономикалық саясаттың базалық теориясын алғаш рет ... ... ... ... Ян ... кешенді түрде талдады. Оның тұжырымдамасы экономикалық саясаттың нормативті теория бағытына негізделгендігінде болды.
Осы жерден түсінік бере кетсек, экономика теориясында айрықша сала ... ... ... ... ... сондай-ақ, оның келесі бір бөлімі саясаттанумен қиылысқан позитивті теориясы қатар қолданылады.
Нормативті ... ... ... расталса, сонымен қатар, кеңес те береді. Келесі позитивті теорияда экономикалық саясаттағы, экономикалық шарттардың өзгерістері өндіріс, баға секілді ... ... ... Осы ... ... ... сол ... факторлармен сандармен және расталуы немесе жоққа шығарылуы мүмкін.
Я. Тинбергеннің концепциясы қазіргі уақытта әлемдік экономиканы реттеуде, оның дамуы мен ... ... ... қолайлы болып тұрғанын ескерсек, онда:
-Үкіметтік орындар өздерінің экономикалық саясатын қалыптастыруда ... қоюы ... те, одан ... ... ... ... ... ол әрі қарай дамиды;
-Үкіметтік орындар мақсаттардың орындалуын саяси құралдарды пайдалану арқылы жүзеге асырады;
-саяси ... ... ... ... үлгі ... ... ... жиынтықтың мақсатты көрсеткіштері түгелдей жұмыспен қамту және инфляцияның төмендеуін қадағалау, ақша мен фискальдық саясаттың белсенді жүргізілуін ... ... ... ... тәжірибе жүзінде түрлі басқарушы орындардың бақылауында болуы мүмкін. Мәселен, ақша саясаты Орталық банк ... ... банк ... ... фискальдық саясат - атқарушы және заң орындарының билігінде болады. Ян Тинбергеннің экономикалық саясатындағы нормативті теорияның негізі әрбір ... ... ... арқылы тиімді басқаруға бағытталған [1,2].
Басқару теориясының жаңа бір бөлімдеріндегі көзқарасында қоғамның ... ... ... ... ... ... ... үшін жасақталған өзгерістерді басқарудынегізге алсақ, [3,4] онда Үкіметтің қызметінің нәтижелігін көтеру, ҚР экономикасындағы идеал болатын моделінің салыстырғандағы мемлекеттік шешімдер ... ... оны әлі де ... ... ... ... ... Өз кезегінде экономикалық өсімінің объективтік жағдайдағы қажеттілігін қарастырылады, олар: табиғи ресурстар, еңбек ... ... ... ... және т.б. Оның ... бөлігі нарықтық механизмнің инфрақұрылымы болып табылады.
Мемлекеттік билікті жасақтау механизмі макродеңгейде қалыптастырылып, онда жоғары саяси билік қоғамның әл-ауқаттылық қызметін ... ... ... олар ... реттеудің әлеуметтік бағыттары анықталып, Үкімет қызметіндегі мақсатты көрсеткіштер бекітіледі. Мемлекеттік билік: Президент пен Парламент экономикалық дамуды мақсатты ... ... ... ... ... инфляцияны төмендету арқылы басқарса, осыған орай, қолданылатын басқарудың саяси құралдары: фискальдық - бюджеттік және салық саясаты негізінде жүзеге ... ... ... - ... ... курсы, ең аз резервтер арқылы жүзеге асса, экономикалық - ол ... және ... ... ... ... ... Республикасының ағымдағы кезеңінде оларды мемлекеттік билік экономикалық өсім, инфляция деңгейі және жұмыссыздық деңгейімен анықтады. Үкімет пен Ұлттық банк ... ... ... осы ... көрсеткіштерді өздерінің экономикалық саясатындағы құралдарының көмегімен қамтамасыз етіп, осыған ... ... ... қызметі қалыптасады. Осы мақсатты көрсеткіштерді аталған құралдардың көмегін қолдана отырып басқару экономикалық өсімнің тұрақты дамып өсуіне ... ... бұл ... ... басқару кезіндегі мемлекеттік билікті нәтижелі дамытуды негіздейді.
2012 жылға Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Ұлттық банктің үйлестірілген макроэкономикалық және ... ... ... ... тұрақты макроэконоикалық, қаржылық және әлеуеттік жағдай қалыптасты. Дамыған елдерде қалыптасқан дағдарыс ... ... ... ... ... жоғары қарқынмен дамыды. Берілген мәліметтер бойынша жалпы ұлтық өнім көлемі 2012 жылы 7,5%-ға ұлғайды.
Экономикалық өсімге ішкі ... ... және жыл ... ... ... ... конъюнктураның сақталуы себепкер болды. Ол ауыл шаруашылығында - 26,7%, сауда -14,5%, ... -18,7%. ... ... өсім 3,5%, ... өсім ... ... 2012 жылы ... өнімділігі 104,3%-да болды.
Экономиканың салаларындағы өсім еліміздің тұрғындарының әл-ауқаттылығының жақсартылуымен айқындалды. Тұрғындардың пайдасы артып, ... ... ... ... ... ... 2011 жылы жан ... шаққандағы ЖІӨ бағалау бойынша 11 мың АҚШ ... ... 2012 ... ... ... ЖІӨ ... 105,5% болды. 2011 жылға ақшалай түсім 7,4%-ға, шынайы еңбекақы 7,2%-ға өсті. 2013 жылдың наурыз айындағы мәлімет бойынша ... ... ... ақы ... 108 836 ... болды. 2011 жылдың аяғында жұмыссыздықтың деңгейі 5,4%-ға төмендеді. Республикамыздың экономикасында 2012 жылдың қыркүйек айында (бағалау бойынша) 8,5 млн. адам ... ... ... Өткен жылмен салыстырғанда 98,4 мың адамға немесе 1,2%-ға ұлғайған. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің мәліметі ... ... ... жалдамалы жұмысшылардың саны 5,8 млн. адам болды. 2012 жылдың қыркүйек айында бағалау бойынша жұмыссыз адамдар саны 475,3 ... ... ... - 5,3% ... 2012 жылдың қыркүйек айының соңында Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау Министрлігінің жұмыспен қамту ... - 54,7 мың адам ... ... ... ... экономикалық белсенді халықтың 0,6%-ын (2011 жылдың қыркүйек айында - 0,9%) ... 2013 ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың деңгейі 5,3% болды. Яғни бұл жерде ... және ... ішкі өнім ... өсу ... ... ... және ... ішкі өнім бойнша өсу қарқындары
Үкімет пен Ұлттық банктің бағаны тұрақтандыру бойынша нәтижелі іс-әрекеті инфляцияның жылдық деңгейін жоспарланған 6-8%-да ... ... ... 2011 ... ... ... ... 7,4%-ды құрады, ол 2010 жылмен салыстырғанда 0,4%-ға төмен болды. 2013 жылдың сәуір айы мен 2012 жылдың сәуір айы аралығындағы мәлімет ... ... ... ... көрсетті.
Елдің қаржылық тұрақтылығы Ұлттық қорда және алтын валюта ... ... ... көп ... ... қамтамасыз етіледі. Осыған байланысты, 2013 жылдың еліміздің халықаралық резервтері 73 млрд. АҚШ ... ... жыл ... ... ... ... ішінде Ұлттық қордың активтері шетелдік валютада 41%-дан 43,7 млрд. АҚШ долларына дейін өсті. Банк секторын дамыту бойынша позитивті ... ... ол ... ... белсенділіктерін біртіндеп қайта қалыпқа келтірумен ерекшеленді. Банк секторының қарызы 45,9 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... төмендеп, ЖІӨ-ге 2,2%-ды құрады. Экономикадағы банктердің несиелері 2013 жылы 15,7%-ға көтерліпі, банк жүйесіндегі депозиттердің көлемі 14,3%-ға ... ... ... халықтың депозиттері 24,1%- ға өсті.
Экономикалық белсенділікті көтерудің басты факторы 2013 жылы индустриализация Карталары жобаларын дамыту болды. 2013 жылы 1 трлн. ... ... 237 жоба іске ... 20 ... аса ... орны құрылды.
Кәсіпкерлікті, бірінші кезекте шағын және орта бизнесті дамыту мақсатында ... ... ... асырылуда. 2012 жылдан бастап бағдарламаның үш бағыты бойынша жалпы сомасы 288,3 млрд. теңгеде 930 ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізілген жұмыстар Қазақстанның бәсекеге қабілетті дамыған 50 елдің қатарына кіруде Бүкіләлемдік Банк ... ... ... ... ... ... Экономикадағы қолайлы беталыс, яғни тұрақты макроэкономикалық ахуал Standard&Poor's және Fitch ... ... ... және ... ... жақсартты.
Қазақстан, Беларус және Ресей арасындағы Кедендік одақ та сәтті қызмет етуде, Кедендік одақтың Бірыңғай кедендік аймағын ... ... ... нақтыланып, Кедендік одақтың келісім шарт-құқықтық базасы тұжырымдалып, 70 аса халықаралық келісім шарттар жасақталды. 2013 ... 1 ... ... Бірыңғай экономикалық кеңістік халықаралық келісім шарт пакеті күшіне еніп, ол біздің мемлекетіміздің интеграциясының тереңдегенін білдірді.
Аталған жылдарда көптеген жетістіктер болғанымен, ... ... әсер ... ішкі ... де ... ... ... құлдырау беталысы байқалды, 2013 жылы Қытайдың өсім қарқыны төмендеді және АҚШ ... ... ... сақталды. Халықаралық ұйымдар халықаралық экономиканы дамыту бойынша төмендеу болжамдарын қайта қарастырды. Халықаралық валюта қоры әлемдік экономика ... ... ... ... 2013 ... 3,3% ... ... ол алдын-ала болжам бойынша 4% болатын.
Осындай жағдайдағы экономикалық саясаттың басты бағыттары келесідей ... ... ... ... ету және ... ... тұрақты экономикалық өсімді қамтамасыз ету;
2) адами капиталдың бәсекеге қабілеттілігін көтеру және әлеуметтік міндеттерді орындау;
3) аймақтық саясатты әрі қарай дамыту;
4) ... ... ... шеңберінде интеграциялық үрдістерді жалғастыру;
5) мемлекеттік басқару жүйесін модернизациялау.
Макроэкономикалық тұрақтылық үйлестірілген ақша-несие және салықтық-бюджеттік саясат есебімен, сонымен қатар, ... ... ... ... деңгейін ұстаумен қамтамасыз етіледі. Салықтық-бюджеттік саясат мемлекеттік саясатпен жасақталған іс-шараларды нәтижелі дамытуға және ... ... ... ... ... ... ... әсер етуші сыртқы факторларды төмендету мақсатында контрциклдық бюджеттік саясаты жүргізілді. Экономикалық құлдырау кезеңінде экономика тұрақсыздығын ... ... ... ... ... тоқтату бойынша ұйғарым жасалды. Сонымен бірге, экономикалық құрлдырау кезеңі үшін шығындар ішкі сұранысты қолдау үшін ұлғаятын болды.
Тұрақты экономикалық өсімді ... ету үшін ... ... және ... ... ... ... диверсификация арқылы жүргізу ұсыныстары қолға алынды. 2012 жылы индустриялық-инновациялық жобаларды дамыту негізге алынып, олардың ... ... және ... ... ... ... мұнай өңдеу зауытындағы мұнайды терең өңдеу кешенін, Қарашығанақ кен орындарындағы газды өңдеу зауытын, еліміздің орталық аймақтарын газбен қамтамасыз етілуін ... ... ... ... жүйесін атауға болады.
Ірі жоғары технологиялы индустриалды жобаларды дамыту және жүйе ... ... ... және ... ... ... асырылатын болды.
Бизнес-ортаны жақсарту бойынша жұмыстар жалғастырылды, ол лицензиялық-рұқсат беру жүйесін және мемлекеттік орындардың бақылау ... ... ... жүзеге асты. Сонымен қатар, рұқсат беру заңдылығының жаңа принциптері ... ... ... ... ... жас ... сонымен қатар, қызметті жаңадан бастайтын кәсіпкерлерге мемлекеттік қолдау көрсетудің жаңа механизмдері қарастырылды. Берілген механизм шеңберінде ... 10 ... ... ... беру қарастырылып, сонымен бірге, 80%-ға дейін несиеге Қоры арқылы ... ... ... әлеуметтік маңызы бар секторларына инвестицияны ынталандыру мақсатында мемлекеттік-жеке әріптестік механизмдерін пайдалануды жетілдіру бюджеттік және ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылды.
Ауыл шаруашылығын дамыту үшін бірыңғай бидай холдингі және қызмет етуші жүйенің кепілдемесі ... ... ... ... ... жеке ... тәуекелдерін төмендету үшін қарыздарды сақтандыру бойынша іс-шараларды жасақтау көзделді.
Фермерлерді және тауарларды делдалсыз дамытатын ... ... ... ... қолдау жүйесін құру мақсатында және заңдарына өзгерістер енгізу ұйғарылды.
Аймақтық дамытулар инфрақұрылымды және институтционалдық шектеулерді еңсеруге ... осы ... ... ... өздерінің әлеуметтік және экономикалық құқықтарын дамытуда бірдей мүмкіндіктер беру, сонымен қатар, адами потенциалдың дамуына ықпал ету, мемлекеттік және ... ... ... ... әрі ... ... жүзеге асырылды.
Әлеуметтік модернизация Қазақстандағы адами капиталдың сапалы өсімін ... ... ... ... білім беру мен денсаулықты сақтау жүйесін әрі ... ... ... ... ... іс-шаралары жүргізілетін болды. Толық жұмысбастылықты қамтамасыз ету мақсатында жұмысбастылық 2050 Бағдарламасы жүзеге асырылуда, ол білімді жетілдіруге және ... ... ... ... ... ... етуге, еңбек ресурстарының жеделдігін көтеруге бағытталды.
Қазақстан Республикасының (Бүкіләлемдік сауда ұйымы) БСҰ-на өту жолымен жаһандандырылған экономика интеграциясы ... ... ... ... бірі болып табылады. 2013 жылы Қазақстанның БСҰ-на өтуі туралы келіссөздері аяқталды. Осыған ... ... ... ... ... БСҰ-на өту Жол картасы жасақталды, ол 2013 жылдың ... ... екі ... және көп ... ... жүргізу үрдістерін аяқтауды қарастырды. Қазақстан Республикасы, Беларусь Республикасы және Ресей Федерациясы интеграцияның келесі ... ... ... одақ құруға өту туралы мәлімдемесін жасады. Сауда қатынастарын дамыту және интеграцияның әрі қарай мүмкіндіктерін ... ... әр ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету принциптерінде ұзақ мерізімді экономикалық қатынастарды орнату арқылы жүзеге асыру негізге алынды.
Мемлекеттік басқару жүйесін модернизациялау нәтижеге бағытталған мемлекеттік жоспарлауды ... ... ... құралдарының нақты нәтижелермен және мақсаттармен өзара байланысын күшейту арқылы бюджеттік жүйені жетілдіру бойынша ... ... ... ... ... ... ... сапасын жақсартуға, мемлекеттік қызметтердің кәсібилігін әрі қарай дамытуға және квазимемлекеттік секторлардың нәтижелігін көтеруге маңызды көңіл бөлінді.
Мемлекеттік қызметтердің сапасын көтеру және ... ... ... ... сот және ... ... жүйесін модернизациялау жүргізілді, сонымен бірге, дамыту жасғастырылды, әкімшіліктік процедуралар қысқартылатын болды, тұрғындардың компьютерлік сауаттылығын көтеруге ... ... жылы ... ... шеңберінде жүргізілген Қазақстан Республикасы Ұлттық банк қызметінің басты бағыты ... ... ... ету, яғни макроэкономикалық артықшылықтармен ерекшеленетін жылдық инфляцияның төмен деңгейін сақтау. Ұлттық банктің негізгі бағыты ақша-несие саясаты құралдарының нәтижелігін ... мен ... ... ... ақша ... ... қабылданатын іс-шаралардың әсерін күшейту болды.
Қазақстан Республикасының ақша-несие ... ... ... ... ақша ... ... ... іс-шаралар қабылданып жүргізілді. Инфляциялық қысымды ынталандыратын артық ақша ұсынысын ұлғайту залалсыздандырылған операциялардың өсімімен ниверлендірілді.
Сонымен бірге, Ұлттық Банк монетарлық ... ... ... ... қадағалап, қосымша инфляциялық қысымды болдырмау жұмыстарын жүргізді.
2013 жылы Ұлттық Банк ең аз резервтік талаптар механизмін әрі ... ... ... ... жүргізіп, оның қолданылу нәтижелігін көтеруді негізге алды.
Валюталық саясат Қазақстан экономикасының ішкі және сыртқы бәсекеге қабілеттілігі арасындағы ... ... ... ... ... ... жүргізу кезінде ұлттық валютаның шынайы курсының маңызды түрдегі тербелісінің алдын-алуға ... ... ... үнемі өзгермелі әлемдік конъюнктура жағдайы отандық өндірістің бәсекеге қабілеттігіне кері әсер етуі мүмкін еді. Айырбас курс ... ... баға ... сыртқы сауда жағдайларына қарай әрекет етіп, осыған байланысты, сыртқы экономиканың дамуы үшін фундамент ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі теңгенің курстық икемділігін көтеру мақсатында валюталық ... ... ... ... әрі қарай төмендетуге талпынды. Ақша-несие және валюталық саясаттың осы немесе басқа да әрекеттерін ... ... ... ... ... ... болып жатқан интеграциялық үрдістер есебімен жүзеге асырылды.
Осыған байланысты, 2013 жылы ... ... ... және ... ... ... Банкімен жүргізілген экономикалық саясат ЖІӨ-нің орташа деңгейдегі өсімін 6-7%-да қамтамасыз етіп, ортамерзімді ағымдағы экономикалық өсімді 7%-да қамтамасыз етті [5].
Бәсекеге қабілетті ел ... ... ұзақ ... өсіміне жету үшін мемлекеттің экономикалық саясатын жүргізуде ... ... ... ... ... ... ... экономикалық саясаттың басым бағыттарын жүзеге асыру үшін өзгермелі ортада ... іс ... ... асыру шарттарын қарастыратын экономикалық механизмдерді жасақтап, оны экономикалық саясатта ұтымды болатын әдіс -тәсілдермен дамытып отыру керек 2012 - 2016 ... ... ... даму ... 2011 - 2015 ... экономиканың 7% өсуiн қамтамасыз ету жөніндегі әлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарында мақұлданған нысаналы индикаторлардың ... ... ... ... ... ... ... тобына кiруі мақсатында және Қазақстан азаматтарының әл-ауқаттың деңгейiн жоғарылату үшін 2016 жылы ЖІӨ ... жан ... ... 18 мың АҚШ долл. дейiн жеткізілетін бола
2-сурет
2016 ... ... жан ... шаққандағы ЖІӨ болжамы
Экономикалық ... ... ... ... ... және жеке ... ... белсенділігімен және тұтынуды ынталандырумен қамтамасыз етіледi. 2012 - 2016 жылдары инвестициялардың өсу қарқыны орта есеппен жылына 6,7 %-ды ... Ол ... ... ... ... ... ... негізгі капиталды жинақтаудың өсуін қамтамасыз етеді. 2012 - 2016 жылдары тұтынудың өсуі орташа ... ... 8,1 % ... Бұл ... үй шаруашылығындағы тұтыну мемлекеттік тұтынумен салыстырғанда неғұрлым жоғары қарқында өсетін болады. Үкімет жалпы алғанда ЖІӨ ... ... ... ... ... ... - 2016 ... экономиканың өсу параметрлері, алдыңғы жылға қарағанда, %-бе
3-ші-кестe
2012 жылы нақты ЖІӨ-ның өсуi көрcетiлген бастапқы параметрлерді ... ... 6,9 %-ды, 2013 жылы - 6,2 %-ды, 2014 жылы - 7,1 %-ды, 2015 жылы ... 2016 жылы - 6, 2%-ды ... - 2016 ... ауыл ... жалпы өнімі көлемінің орташа жылдық өсуі 4,8% құрайды, ... ... ... ... жылына шамамен - 10,2% құруы тиіс.
Көрсеткіштер
2012 жыл
2013 жыл
2014 жыл
2015 ... ... ... жеке
110,2
109,0
108,6
108,2
108,5
мемлекеттік
108,0
101,5
107,5
105,0
105,0
Инвестициялар
106,1
104,7
109,2
108,2
105,1
Тауарлар мен қызметтер экспорты
100,5
102,9
105,2
106,6
104,9
Тауарлар мен қызметтер импорты
101,1
101,5
109,4
107,4
103,7
--------------------------------------------------------------------------------
5-сурет
--------------------------------------------------------------------------------
Қазақстан Республикасында 2010 - 2014 ... ... ... ... ... жөніндегі бағдарламаны iске асыру iшкi нарықтың қажеттiліктерiн жабу және экспорт тауашаларын иелену үшiн сапалы бәсекеге қабілетті ауыл ... ... және ... ... ... ... ... бередi.
2012 - 2014 жылдары өнеркәсіп өнімі көлемінің жылдық орташа мөлшердегi өсуi 7,3 % құрайды. Өнеркәсiп өндiрiсiнiң өсу ... ... ... ... (5,7%) және өңдеу өнеркәсiбі (10,2%) салаларының өсуiне ықпал ететін болады.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
5-сурет
--------------------------------------------------------------------------------
Мұнай және газ ... ... ... ... өндіру көлемін кейіннен 2016 жылы 102,0 млн. тоннаға дейін арттыра отырып, 2012 жылы 83,0 млн. ... ... ... соңына қарай мұнай және газ секторының дамуы шеңберінде 18 ірі жоба ... оның 9 ... ... 9 - ... ... ... іске ... Жобалар мәліметтері бойынша жоспарланған инвестициялардың жалпы көлемі 1 379,6 млрд. теңгені құрайды.
2012 - 2016 ... ... ... ... ... өсу қарқындары 11,8 %-ды құрайды. Металургияның дамуы (машина жасау, химия өнеркәсібі және т.б.) сыртқы сауданы арттыру мен әртараптандыру экономиканың аралас ... ... ... ... ... жалпы инвестиция көлемі 1 640 607 млн. теңгені, 54 845 жұмыс орнын құрайтын 43 жоба ... ... - 2016 ... ... ... ... ... орташа 10,4%-ға өсуі жаңа бәсекеге қабілетті химиялық өндірісті құру, қолданыстағы кәсіпорындарды техникалық қайта жарақтандыру және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Индустрияландыру картасы шеңберінде 2010 - 2014 жылдары химия өнеркәсібінің 11 жобасы енгізілді.
--------------------------------------------------------------------------------
Машина жасау өнеркәсібінің ... 2012 - 2016 ... ... ... құрайды. 2016 жылдың соңына дейін 22 жоба, соның 17 жобасы салалық бағдарлама бойынша, 5 жоба Индустрияландыру картасы бойынша жоспарланған.
--------------------------------------------------------------------------------
Ауыл ... ... ... 2 есе, ... және газ ... ... ... 2,5 есе, тау-кен саласында машина жасаудың 2,7 есе, электр техникасы саласында машина жасаудың 1,7 есе ... ... 2016 ... ... қарай жалпы қосымша құн 2011 жылмен салыстырғанда 2 есе артады.
--------------------------------------------------------------------------------
2012 - 2016 жылдары электр энергетикасы ... ... өсуі ... орташа 4%-ды құрайды.
--------------------------------------------------------------------------------
Қатты отындағы жаңадан іске қосылатын өндіру қуаттарының ... ... үшін 2015 ... қарай көмір өндіру көлемін 131 млн. тоннаға, 2020 жылы 152 млн. тоннаға арттыру көзделеді.
--------------------------------------------------------------------------------
2010 - 2020 ... ... ... ... ... 3,4 ... АҚШ ... инвестициялау жоспарланып отыр.
--------------------------------------------------------------------------------
2012 - 2016 жылдары құрылыс жұмыстары көлемінің орташа жылдық өсімі 1,5 % деңгейде күтіледі.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
6-сурет
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Қазақстан ... 2011 - 2014 ... ... үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасын іске асыру барлық ... ... ... ... 24,3 млн. ш.м. ... үйді пайдалануға беруді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
--------------------------------------------------------------------------------
Нақты сектор салаларының оң серпінін ескере ... 2012 - 2016 ... ... ... ... орташа жылдық өсуі 8,9 % деңгейде болжанып отыр.
--------------------------------------------------------------------------------
7-сурет
--------------------------------------------------------------------------------
2012 - 2016 жылдары көлік қызметі ... ... ... ... 7,5%-ды құрайды.
8-сурет
Көлік қызметтерінің өсуін қамтамасыз ету үшін 2017 жылға қарай жүк ... ... ... деректер бойынша 428,8 млрд. тонна-км (тасымалданған жүк көлемі 3 млрд. тоннаға дейін), жолаушылар айналымы 224,3 млрд. жолаушы-км (тасымалданған ... ... 18,6 ... адам) құрайды.
Ақпарат және байланыс қызметінің өсімі 2012 - 2016 ... ... ... 8,4 % ... қалыптасады.
--------------------------------------------------------------------------------
9-сурет
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар саласындағы жобаларды іске асыру ақпараттық инфрақұрылымды қоса ... осы ... ... 2014 жылы ЖІӨ-де 3,8 %-ға дейін ұлғайтуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... артуы және сыртқы сауда саясаты бойынша қабылданып жатқан шаралармен бірге экономика өсімі ... ... ... пен ... ... ... ықпал ететін болады.
--------------------------------------------------------------------------------
Сыртқы сауда айналымы 2012 - 2014 жылдары жылына орташа ... ... 2012 жылы 116,7 ... АҚШ ... 2016 жылы 166 ... АҚШ ... өседі.
--------------------------------------------------------------------------------
Экспорт 2012 жылы 75,7 млрд. АҚШ долл., 2016 жылы 105,8 ... АҚШ ... ... ... ... сұраныстың өсуі 2011 жылы импорттың 40,9 млрд. АҚШ долл., 2016 жылы 60,2 млрд. АҚШ долл. ... ... ... ететін болады.
--------------------------------------------------------------------------------
10-сурет
Экспорттың импорттан артуы ағымдағы шоттың оң сальдосы факторларының бірі болады, ол 2016 жылы болжам бойынша 4,1 ... АҚШ ... ... - 2016 ... арналған төлем балансының болжамы*
* Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің болжамы
Төлем балансының параметрлері ақша-кредит саясаты параметрлерімен және орта мерзімді кезеңге ... ... ... ... параметрлерімен үйлеседі.
2012 - 2016 жылдары инфляцияның жылдық мәні (желтоқсан, алдыңғы жылдың желтоқсанына қарағанда) 6,0-8,0% деңгейінде бағаланады.
Экономиканың 7%-дық ... ... ету ... ... ... ... қатар шешіледі.
Әлеуметтік секторды жаңғырту мақсатында білім беру және денсаулық сақтау салаларындағы қызмет сапасын жақсарту, жұмыссыздық және кедейшілік ... ... ... ... ... ... 2012 жылы 6,2%-дан 2016 жылы 5,4%-ға, ал кедейлік деңгейінің 6,1%-ға дейін төмендеуі болжанады.
2012 - 2016 жылдарға арналған ... даму ... ... ... ... ... басқару жүйесінің шетелдік тәжірбиесі
Дүние жүзінде басқарудың екі нысаны бар. Олар монархия және республика. Монархия -- елді ... ... ... тек бір ... ... ... оның мемлекеттік жоғары лауазымды тек мүрагерлік төртіппен иеленгендігін білдіреді. ... ... және ... ... ... ... ... монархияға барлық мемлекеттік биліктің моңарх колына топтасуы тән. Қазіргі кезде абсолютті монархия, ... Сауд ... ... ... ... және ... көсем -- король), Оман сұлтандығында (мемлекет басшысы -- ... ... ... -- Қала ... заң ... және сот ... папа қолында болады. Оны кардиналдар коллегиясы өкілдікке сайлайды). [3] Конституциялық монархия екі ... ... ... және парламенттік.Дуалистік монархияда екі саяси ұйым -- феодальдық монархия мен ... ... ... тән. ... үкіметті тағайындайды (парламент тек король алдында жауап береді). Парламенттің заң шығарушылық өкілеттігі монарх тарапынан шектелген, өйткені жоғарғы палатаны монархтың өзі ... әрі ол ... салу ... да, парламентті тарату құқығына да және т.б. ие. Дуалистік монархия ... ... ... ... ... басшысы -- король). Кувейтте ... ... ... ... -- ... ол ... ... әулеті мүшелерінен сайланады), Тайландта (Тайланд корольдігі, мемлекет басшысы -- король) жене тағы ... ... ... ... монархияда монарх билігі заң шығарушылық процесінде болсын, мемлекет басқару ісін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... жолмен құрылады әрі өзінің қызметі жөнінде тек парламент алдында жауап береді. Ал, парламент үкіметке сенімсіздік көрсеткенде үкімет отставкаға кетеді не ... ... ... ... ... үкімет кезектен тыс парламентгік сайлау өткізуді белгілейді. Парламентгік монархияның дуалистік монархиямен ... ... да ... ... бар. Олар ... ... ... белгілі бір елдің мемлекеттік тәжірибесін оқып-зерттеу барысында ғана нақты пікірлер айтуға болады. Қазіргі кезде осындай басқару түрі дүние жүзі елдері ... ... ... ... мен ... ... ... корольдігі, мұндағы ресми мемлекет басшысы -- королева), Бельгияда (Бельгия корольдігі, мемлекет ... -- ... ... ... ... ... басшысы -- монарх. 1972 жылы қаңтарда ғана ... II ... ... ... ... ... (бұл елде парламенттік мұралық монархия, мемлекет басшысы -- король), Норвегияда (Норвегия корольдігі, ... ... -- ... ... ... ... Ұлыбритания королевасы деп нақты қөрсетілген, ол генерал губернаторды өзі тағайындайды), Жапонияда (мемлекет пен ... ... ... -- ... Люксембургте (Люксембург ұлы Герцоттығы, мемлекет басшысы -- ұлы герцог) орныққан.Республика -- бұл мемлекеттік билікті жүзеге ... ... ... болып табылатын басқару нысаны. Республикалық басқару негізінен екі түрге бөлінеді: президенттік және ... ... ... басты сипаты -- президент қолына мемлекет басшысы мен атқару билігінің басшысы өкілеттіктері шошрланады (мысалы, Аргентина, Боливия, АҚШ, ... ... ... ... ... әрі ... түріАҚШ болып табылады. Бұл елде президенттік институт 1787 жылғы ... ... ... ... мемлекеттік билігі тыйым салу мен қарама-қайшылық принципі негізінде құрылған. Бұл тыйым салу мен қарама-қайшылық принципі АҚШ конституциясының ... ... ... бірі Дж. ... ... ... уақыт ықпалына түспеген бұл идея мемлекет басқару ісіндегі бірден-бір сәтті ... ... Заң ... ... және сот ... ... тәуелсіз, бірақ әрі өзара байланысты болып, әрбірі жеке алғанда қалған екеуімен ... ... еді. ... ... ... бірі ... тұратын ниетті құруымыз кажет", -- деп Мэдисон текке айтпаған. Міне, осы қанатты сөз әлі АҚШ саясаты мен саясаттануында ... мен ... ... ... ... отыр. Мэдисон тыйым салу мен қарама-қайшылық жүйесіне мемлекеттарапынан қиянат етушілікті болдырмайынша тетік енгізе білді. Сөйтіп ... ... ... ... әрі ... де ... ... қысымға қатты бағынышты болмауы жағын да қарастыратын реттерді ойластырды. Тыйым салу мен қарама-қайшылық ... ... 6 ... ережелерден тұрады: 1.Барлық штаттар тең құқыққа ие болады. Жалпы халыктық үкімет бұлардың бірде-біреуіне арнайы жеңілдіктер бере алмайды. 2. Басқарудың үш ... ... ... ... бірі -- ... шығару үшін, екіншісі -- оны орындау үшін, ал үшіншісі -- құқықтық мәселелерді шешу үшін құрылады. 3. Заң ... ... ... тең, бай да, ... де, ... ... ... өз құқықтарының заңмен қорғалуын талап ете алады. 4. Үкімет адамдардың емес, заң өкіметі болуы тиіс. Заңнан ... ... де, ... де жоқ. ... ... ... билікті конституция немесе занда рұқсат етілгеннен өзге жағдайда пайдалануына болмайды. 5. Халық конституцияны өзгерте отырып, үкімет билігін өзгерте ... АҚШ ... ... ... ... ... мен келісім-шарттары ең жоғары зандар болып табылады. Парламенттік республикада ең алдымен мемлекеттік ... ... ... ... парламенттің үстемдік ету сипаты Басқарудың аралас ... ... ... ... ... те және президенттік республиканың да белгілері болады. Осындай басқару нысанына ие Франция Республикасы. Бұл елдің Конституциясына сәйкес ... ... ... ... Президент. Францияда 1962 жылы Президентке тікелей сайлау енгізілген. Мемлекет ... ... ... ... әрі ел тек ... ... ғана жауап береді. Президент өкіметті басқаруды жүзеге асырады; Премьер-министр тек министрлер кеңесі қарайтын құжаттарды даярлауды қамтамасыз етеді. Сол ... ... ... да аралас нысандары кездеседі. Мысалы, монархия және республика элементтерінің аралас түрі. Малайзия мемлекеті басшысы -- монарх 9 ... ... ... 5 ... (Малайзия федерациясында 13 штат бар, оның 9-ын мүрагерлік ... ... ... Бұл ... ... ресми аталуы: Янгди-Петруан Агонг) сайланады. Монарх Парламент алдында жауапты премьер-министр мен министрлерді тағайындайды, Парламент екі палатадан: ... ... (177 ... және ... (58 ... тұрады. Өкілдік палатасына депутатгар тұрғандар тарапынан, ал сенаторлардың 26-сы (әр тараптан 2 адамнан) сайлау жолымен сайланады, ал ... ... ... тағайындайды. Монахтың парламентті таратуға не өзі отставкаға ... құқы ... ... ... ... ... екі ... унитарлық (біртұтас) және федерртивтік (құрама) болады. Унитарлық мемлекеттер қатарына: Бельгия, Греция, Эстония, Қырғызстан ... ... ... Армения, Жапония, Польша, т.б. жатады. Унитарлық елдер ... ... ... ... ... ... ... биліктің жоғары органдарының бірыңғай жүйесі; азаматтық бірлігі; құқықтық жүйе бірлігі; сот жүйесінің бірлігі; ... ... ... ... ... аумағы тәуелсіз мемлекет сипаттарына ие емес әкімшілік-аумақтық жеке бірліктерге (жергілікті басқару органдары мемлекеттің орталық органдарына бағындырылған) бөлінеді. Сол ... ... да ... ... (Ұлыбритания, Испания, Италия, Дания, Финляндия) бар. Олардың мемлекеттік құрылымы елінің кейбір аумақтарында автономиялы әкімшіліктері болуымен ерекшеленеді. Атап ... ... ... ... мен Солтүстік Ирландия енеді, олар шектеулі автономиялық құқықтарды пайдаланады. Шотландия өзіне керегінде өзінің құқықтық және соттық жүйесіне өзі ие әрі өз ... бар. Ал, ... ... ... жартылай автономиялы құқық берілген, ол өзінің екі палатадан: кауымдық палата (52 мүшесі бар, олар 5 жыл мерзімге ... ... беру ... ... және сенаттан (қауымдық палата сайлайтын 26 мүшеден), кабинеттен (премьерминистр бастаған 8 министр) ... ... ... ... ... ... атқарады.
Осы тарауда Ұлыбритания және Жапония жергіліктті өкіметті басқару жүйесін алдым: Британия конституциясы негізгі заң деп арнайы жариланған акт болып есептелінеді. ... ... ... 3 ... ... ... норма статусы.
* (Президенттік құқық) - case lave нормасы.
* Норма, конституциялық салты болып табылады.
Британия мемлекеті, Ұлыбритания құрама ... ... ... ... ... - ... мемлекет. Бұл мемлекеттің құрамына 4 географиялық тарихи басқару жүйесінде ... бар ... - олар ... ... Шотландия және Солтүстік Ирландия.
Ұлыбритания - конституциялық дара билеуші ... ... ... ... ... ... ... тағы Ұлыбританияда әкеден үлкен ұлына, егерде ұлдары болмаса, тақ патшаның үлкен қызына мұра болып қалады. Патшайымның күйеуі патшаның ... ала ... ол ... ... болады. Қазіргі кезде Британия тағын 2-Елизавета 1952 жылы тәжі берілген.
Дара билеуші (монарх) құзыры көлем жағынан үлкен болып көрінгенімен, оның жеке ... ... және де тек ... ... ғана ... ... қатар президенттік құқық және конституциялық салты нормалармен шектеулі.
Әрбір заң парламент палатасында қаралып біткесін дара билеушіге (монарх) қол қоюға беріледі. Бірақ, ... ... ... ... ... жағдайы 1707 жылы болған. Сол кезеңнен бастап, келіп ... ... ... дара ... қолы ... ... ... қалыптасқан. [6]
Патша (патшайым) парламентті шақырады және таратады, министрлерді және басқа жоғары лауазым иелерін қызметінен босатады, атқарушы үкіметінің басшысы, ... ... ... бас қол ... ... ... ... болып табылады, халықаралық шарттарды жасайды және реттейді, рақымшылық ... ... ... т.б. Дара бір ... ... ... ... негізделеді, сонымен қатар басқа бөлігі парламент билігінен аспайтын болып ... және ... ... ... ... құзыр, мысалы, соғыс ашу және парламентті тарату құқығы болып табылады т.б) ... ... ... ... ... ... ... - Канада, Австралия, Жаңа Зеландияның басшысы ... ... дара ... өз ... не дербес, не прирогативтік құзырды жүзеге асыра алмайды. ... ... ... ұлы ... ... атынан үкімет жүзеге асырады. Ұлыбританияның ерекше құқықтық нормасы бар, оған сәйкес патшаның дегені ешқашан теріс бола алмайды. Мұның мәнісі: оның ... ... ... дара ... ... бермейді, олардың жауапкершілігі қол қойған министрлердің мойнында. Патшайым өз ... ... ... бойынша жүзеге асырады. Ол тіпті министрлер кабинетінің мәжілістеріне қатыса да алмайды, онда қабылданған шешімдер ... дер ... ... алмайды. Оның құрамына барлық кабинет министрлері, арнайы кеңесшілер кіреді. ... ... ... ... ... патшайымның ешқандай рөлі жоқ деген сөз емес. Оның өзі ешқандай мемлекеттік істерді шешпегенмен, ... ... ... тұлғалары қабылданған шешімдерге өзінің ықпалын тигізе алады.
Ұлыбританиядағы орталық атқарушы билік министрлерден құралатын орган ... ... Ұлы ... ... ... ... Шын ... мемлекетті басқаруда басты рөлді үкімет пен премьер-министр атқарады.[7]
Үкіметтің құрамын жақсартуға Конституциялық келісімді негізге алады. Жаңа ... ... ... ... соң ... Патшайым община палатасында мандаттың қомақты көпшілігін иемденген партия қолбасшысынпремьер-министр еіп тағайындайды. Әрбір партияның алдын-ала сайлап қойған көш басшысы ... бұл орын ... ... ... ... тағайындай алмайды. Егер партиялардың ешқайсысы көпшілік орынға ие бола алмаса, патшайым партия көш ... ... ... де, ... ... мен ... ... өзі шешім қабылдайды. Премьер-министр тағайындалғаннан соң патшайым оның ұсынысы бойынша кабинеттің қалған мүшелерін және ... ... ... ... ... ... парламент сайлауының арасындағы кезеңде отставкаға кетсе, община палатасында, көпшілік дауысты иеленген ... ... жаңа көш ... ... түрде сайланғаннан кейін патшайым оның ізбасарын тағайындайды. Жаңа премьер-министр өзінің алдындағы әріптесімен бір партияның өкілі болса да, жаңа кабинетті жасақтайды. ... ... табу ... ... ... отставкаға кетуге мәжбүр етеді. Премьер-министрді босату туралы патша прерогативті жайлы еске алса, 1783 жылдан бері дара билеушілердің оны ... айту ... ... ... келісім нәтижесінде дүниеге келген. Бүгінгі күнге дейін оның өкілеттігі мен нақты рөлі жазылған ережемен емес, ... ... ... ... ... ... байланысты, премьер-министр қазынашылыққа бірінші лорды дәрежесін иеленді, ал 1968 жылдан бері азаматтық қызмет министрі міндетін атқарады. Ерекше премьер-министрге қандай да бір ірі ... ... ... ... ... Гарольд Вильсон 1967 жылдан 1968 жылға дейін экономика министрлігі мен мемлекеттік хатшы қоса атқарады.
Премьер-министр кабинет пен үкіметте жетекші рөл ... ... ... қызметін, сондай-ақ негізгі министірліктер мен орталық ведомстволардың басшылығын жүзеге асырады. Ол ... бас ... ... ... ... ... оқу үшін үкіметтің бағдарламасы боп есептелетін құзырлы сөз дайындайды, халықаралық қатынаста өкілеттік міндеттер атқарады. Премьер-министр кабинет үкілеттің қарауына ... ... ... қадағалайды, олардың жалпы саяси стратегиясын анықтайды, камитеттердің жұмысын басқарады, дара билеушіге кабинет құрамына тиісті ұсыныстар береді, министірлерді босату үкіметті ... ... ... ... ... заңдылық қызметін бағыттап отырады. Саяси шешімдер қабылдауда және кабинет қызметінің коллегиялдық түрін шектеуде премьер-министр рөлін артуы қазіргі Ұлыбританияға тән. ... кез ... ... ... құқықты деп танылды. Премьер-министрдің бірінші кезекте сыртқы қатынастар саласында ... ... және ... да ... өміріндегі маңызды салаларда жетекші рөл атқаратынын практикада дәлелдеп отыр.
Премьер-министр дара ... ... оның ... ... жүзеге асырады: мемлекеттің шенеуніктерін тағайындайды, парламентті шақырады және таратады, соғыс жариялайды, ... ... ... ... ... үміткерге арнайы талап қоймайды. Бұл лауазымға үкіметтер кәмелетке толған, британ азаматы, парламент мүшесі болу қажет.
Үкімет басшысының толыққанды нәтижелі қызметін ... ету үшін ... жеке ... ... оның құрамы тұрақты болмайды. Премьер-министр бұл органның құрамына жаңа мүшелер (звено) енгізе алады. Премьер-министрдің хатшылығы өз құрамына жоғары дәрежелі ... ... ... ... ... Оның құзырына қатынас қағаздар жазу, кабинет мүшесімен, жекелеген министрлермен және ведомстволармен байланыста болу, ақпатарттық және ... ... ... ... ... ... Ұлыбритания үкіметінің ішінде өте мөте шағын құрамда министрлер кабинеті құрылып, қызмет ... ... ... және ... ... ... ... білдірмейді. Үкіметке барлық министрлер кіреді, ал кабинет-ерекше маңызды рөл атқаратын үкіметтің айрықша ұйымдық бөлімі.
Кабинет ... ... өзі ... ... ... саны премьердің өзін қосқанда 16-24 дейін ауытқып ... ... өз ... ... ... ведомствосының маңыздылығы жағынан ерекше мәртебеге ие бірнеше министрлерді топтастырады.
Кабинет жұмысының құрамына хатшылық, орталық статистикалық қызмет, т.б ... ... ... ... ... Аппарат құрылымы премьер-министрдің қалауынша өзгеріп отыруы мүмкін, ол жаға посттар ... ... ... Ұлыбританияда графтық кеңестен жиналушылар кеңесі және аралдардағы ауылдық кеңестерге дейін үкіметтің жергілікті органдарының әлденеше деңгейі ... ... ... 30 жыл белдеуінде жергілікті өзін-өзі басақру органдарында маңызды құрылымдық өзгерістер болды: кейбір кеңестер таратылды, жаңалары пайда болды.
1972-1985 жылдардағы ... ... ... заңы ... ... Уэльс, Шотландия және Солтүстік Ирландия сондай-ақ, Британия астанасы көпшілік жағдай ортақ болғанмен әрқайсысы өзінше басқарылады.
Мәселен, Англия 39 ... және 36 ... ... ... ... өз ... ... бөлінеді (296) Графтықтардағы округтер 10 мыңнан аса ауылдық жиналымпаздардан тұрады.Уэльс 37 округтен құралатын 8 графтыққа бөлінген, төменгі аймақтық бірлестіктер община деп ... ... ... ... ... 1972 ... ... сәйкес 9 аймақ, 53 округ, 3 аралдық аумақ және 1343 ... ... ... Ирландияда 26 округке бөлінген 6 графтық бар.
Барлық әкімшілік аймақтарды заңды тұлғалар болып ... ... ... ... ... мен ... ... болмаған жағдайда сайлаушылар жиналысы басқарады. Графтықтардың округктері мен қалалық ... ... 4 ... ... ... ... туралы заң графтық кеңестің құзырына мыналарды жатқызады: полиция, өрт сөндіру күзеті, жер ... ... ... қызмет. Округтер мен қалалық округтер құзырына мыналар жатады: салық салу, қалалық және ауылдық жерде жерді пайдалану, зауыттар, мекемелер және ... ... ... ... ... дүниежүзілік соғыста Жапония тізе бүкеннен кейін елдегі жоғарғы билікті, одақтыстықтардың келісімі бойынша, Америка әскери әкімшілігі жүзеге асырды, оның ... ... бірі - елді ... және ... болды. Осы процестің аясында Жапонияда жаңа Конституцияа жасалды, ол 1946 жылы қазанда қабылданып, 1947 жылғы мамырда күшіне енді.[9]
Конституция ел тарихында ... рет ... ... принциптің және негізгі демократиялық еркіндікті жариялады, жалпыға бірдей сайлау құқығын енгізді. Мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... мемлекет концепциясы қабылданды және классикалық демократиның тұғырлы принциптерінің бірі - биліктерлді: заңдылық, атқарушы және ... деп бөлу ... ... ... ... дара ... ... түбірінен өзгертті. ``Ғаламат, әулие'' тұрғыдан ол ``мемлекет пен халық бірлігінің '' символына айналды. Дегенмен конституцияда, императордың тәжі мұра ретінде әкеден ... ... ... ... болса да, елдегі билеу тұрінің қандай екендігі туралы анықтама жоқ. Бұл ... ... және ... заңгерлерінің арасында әр қилы тұжырымдамалар бар. Біреулері императордың тәжі дара билеушіге мұрагерлікке берілетіндіктен, Жапония парламентарлық дара билеуші ... ел деп ... ... жеке ... ... жоқ, ... сырт көзге ғана сондай мағынаға ие болатын, дара билеушінің әлеміштері бар республика деп дәлелдейді.
Конституцияда мемлекет басшысы ... ... жоқ. Сол ... император мемлекет басшысы бола ма деген мәселе төңірегінде ... ... ... ... ... ... ... мемлекет басшысы боп тек қана император есептелуі тиіс басқаларына сүйенсек, ... ... ... болу ... ... ... дара билеушінің өзіндік түріне негізделеді, император мемлекет басшысы боп ... тек дара ... ... ... ғана ... дәлелдейтн теорияларда кең жайылған. Тұтас таялғанда басқару түрі жағынан Жапония дара билеудің иелесі ғана бар, толық қанды ... ... ... ... ... мени ... ... қалыптасуының жиынтығы деуге болады.
Конституцияға сәйкес, император ``Халықтың атынан'' парламентті шақырады, төменгі палатаны тарату туралы хабарлай алады, конституцияға түзету енгізеді, заңдар, ... ... ... ... ... ... премьер-министрді тағайындайды, ордендермен марапттайды, шетелдік дипломатиялық өкілдерді қабылдайды, басқада бірқатар міндеттерді атқарды, шындап келгенде, оның өкілеттігі үстіртін ... ғана ие, ... ... ... оның ... жүрмейді сонымен император мемлекеттік билікті жүзеге асрыуға байланысты өкілеттікке ие емес, мемлекет ісіне қатысты ... сол үшін ... ... ... ... ... және ... ғана іске асыра алады.
Атқару биліктің жоғарғы органы - ... ... ... деп ... ... ... ... Оның қызметі Конституцияның министрлер кабинеті туралы заңның (1947ж), Мемлекетті басақруды ... ... ... (1948ж) ... ... асырылады.
Премьер-министр басқаратын кабинеттің құрамына премьердің орынбасарлары, министрлер және мемлекеттік министрлер, кабинеттің бас хатшысы және заңдылық бюросының бастығы енеді.
Кабинет ... ... ... ... ... мәжілісте көпшілік дауыспен премьер-министрге үміткерді сайлайды. Парламент ... ... ... ... қызметіне тағайындалады, ол өз кезегінде кабинеттің басқа минитрлерін тағайындайды. Министрлердің көпшілігі парламент депутаттары болуы тиіс. Министр қызметінде болған ... ол ... ... ... ... ...
Конституцияға сәйкес, министрлер кабинеті басқарудың жалпы тетіктерімен қатар, мына міндеттерді орындайды: күнделікті өмірде заңдарды ... ... ... ... ... ... саясатты басқару, келісім-шарттар жасау, азаматтық қызметтерді ұйымдастыру, оған басшылық жасау, ... ... ... оны парламенттің қарауына ұсыну, конституция мен заңдарды өмірге ендіру мақсатында үкімет жарлықтарын шығару; жаппай және ішінара рақымшылық жасау ... ... ... ... ... ... қалдыру, құқықты қалпына келтіру.[10]
Министрлер кабинеті басқа да бірқатар маңызды өкілетті істерге ие: императорға ... ... ... ... кеңес беріп отырады, және сол қарекеттерге өзі жауап береді, жоғары соттың судяларын (жоғары соттан басқасын), сондай-ақ төменгі сатыдағы ... ... ... ... парламенттік кезектен тыс сессияларын шақыруға шешім қабылдайды, парламент мақұлдаған жағдайда, бюджет кемістігін жабу үшін ... ... ... ... береді, министрлер кабинеті мемлекеттік кіріс пен шығыс туралы жыл ... ... ... есеп ... ... парламент пен халыққа мемлекеттің қаржы жағдайын баяндап отыруға міндетті. Одан ... ол ... ... ... ие - тек қана министрлер кабинеті көпшілік заң жобаларын жасап ... ... ... ... өте кең ... ... бұл жағдай оны елдің мемлекеттік аппаратында өте жоғары дәрежеге көтереді. Кабинеттің атынан ол парламенттің қарауына бюджет жобасын, заң ... және ... да ... заңдылық органдарының бекітуін талап ететін құжаттарды ұсынады. Парламентке ... ... және ... байланыстар жөнінде баяндауда оның құзырына жатады. Кабинет ... ... ... ол ... ... ... барлық салаларын басқарады және оның жұмысын қадағалайды.
Премьер-министр комитет мәжіліснде төрағалық етеді, кез келген ... ... ... байланысты мәселені шешуге заң бойынша ол соңғы сөзге ие ... ... ... ... барлық министрлердің бір-бірден парламенттік вице министр болады. Министрлердің ұсынысы бойынша кабинет парламенттік вице министрлерді тағайындап ауыстырып отырады. ... ... ... ... ... ... олар да ... айырылады. Парламенттік вице министрлерді министрлерге олардың парламенттік ... ... ... ... ... шешуге көмектеседі, сондай-ақ министрелер жоқ кезде олардың міндеті министрлік аппаратындағы жұмыстың барлық саласын қамтамасыз ету болып табылады.[11]
Министрлер ... ... ... ... ... істерді реттеп, онда қаралатын мәселелерді дайындап және ... ... ... ... ... ... күн тәртібін хатшылықты басақартын бас хатшы дайындайды.
Премьер-министрдің жанындағы келесі орган ұлттық қорғаныс ... ... ... ... басшылығында бірқатар орталық әкімгершілік мекемелер: Премьер-министрдің кеңесі, министрліктер, комитеттер мен басқармалар болады. Министрлікпен бара-бара премьер-министр кеңесінің құзырына барлық министрліктерге ... ... ... ... ... сипаттағы мемлекеттік әкімгершілік мәселелерді шешу, сондай-ақ кейбір министрліктің құзырына кірмейтін әлеуметтік сипаттағы ... шешу ... ... мен басқармалар маңызы және ауқымды мемлекеттік өкілеттіктерге ие болады. Бұл мекемлердің кейбіреулері мәселен, өзін-өзі бағынышты полиция басқармасымен бірге қорғаныс ... ... ... ... шын ... ... ... атқарады.
Жапониядағы жергілікті өзін-өзі басқару
Елде аймақтық - әкімшілік құрылымның кассалық - иерархиялық жүйесі бар: жоғарғы ... ... ... құрайды, оларға қалалар, елді мекендер, ауылдық общиналар кіреді. Елде 47 префектура, 3 қала (Токио, Осаок, ... ... ... ... ... ал Хоккайдо аралы округтерге бөлінген провинцияны құрайды. Муниципалитеттердің саны 3200 үстінде.
Жергілікті заңдылық биліктің ... ... - ... ... ... және ... жиналыстар болып есептеледі.Олардың сандық құрамы тиісті әкімгершілік бірліктегі халықтың санына байланысты. Жиналыстарды ... ... ... ... ... органдарында атқарушы билік басшылығын: префектураларда губернаторлар, қалаларда-мэрлер, ал кенттер мен қыстақтарда-старосталар жүзеге асырады.[12]
Ұлыбритания мен Жапониядағы мемлекеттік басқару жүйесін
Салыстырайық
Ұлыбритания
1.Ұлыбритания - ... дара ... ... ... патша (патшайым) болып табылады.
Дара билеуші (монарх) құзыры көлем жағынан үлкен болып көрінгенімен, оның жеке билігі шектеулі, және де тек ... ... ғана ... ... ... ... құқық және конституциялық салты нормалармен шектеулі.
Бірақ, дара билеуші өз бетінше не дербес, не прирогативтік құзырды жүзеге асыра алмайды. Қазір ... ... ұлы ... ... ... ... жүзеге асырады. Ұлыбританияның ерекше құқықтық нормасы бар, оған сәйкес патшаның дегені ешқашан теріс бола алмайды.
2. ... ... ... ... ... ... орган премьер-министр басқарған Ұлы мәртебелінің үкіметі арқылы атқарылады. Шын мәнінде мемлекетті басқаруда басты рөлді үкімет пен премьер-министр атқарады.
Үкіметтің құрамын жақсартуға ... ... ... ... Жаңа ... ... ... сайлауынан соң жасақталады. Патшайым община палатасында мандаттың қомақты көпшілігін ... ... ... еіп ... қазіргі премьер-министірі Тони Блэр. Ұлыбританияның мемлекеттік басқару жүйесі ... ... ... Ұлыбритания - конституциялық дарабилеуші ел,дара билеуші билейді, бірақ басқармайды
Жапония
1.1947 жылғы Конституция күшіне енісімен Жапония дуалистік дара билеушіліктен конституциялық дара ... ... ... ... Жапония императоры Британ дара билеушісі атқаратын функцияларды атқарады (билейді, бірақ басқ Конституцияға ... ... ... ... парламентті шақырады, төменгі палатаны тарату туралы хабарлай алады, конституцияға түзету енгізеді, заңдар, келісім-шарттар, ... ... ... ... ... ... тағайындайды, ордендермен марапттайды, шетелдік дипломатиялық өкілдерді қабылдайды, басқада бірқатар міндеттерді атқарды, шындап келгенде, оның өкілеттігі ... ... ғана ие, ... жүзеге асыруда оның ықпалы жүрмейді сонымен император мемлекеттік билікті жүзеге асрыуға байланысты өкілеттікке ие емес, мемлекет ... ... ... сол үшін ... беретін министрлер кабинетінің кеңесімен және қабылдаумен ғана іске асыра алады.
армайды).
2.Мемлекеттік басқару механизіміндегі императордың орнын бағалай отырып, істің тек ақ ... ... ... ғана ... Жапондықтардың болмайды. император құдыреті алдында бас июі - саясаткерлер мен ... ... ... ... ... ... анықтайды. Дара билеуші бұрыншғыша елдің саяси және идеологиялық өміріне ... ... ... Оның ... ... өзі ... ... саяси процестерге белсенді әсер ету мүмкіндіктерінен айырмайды. Министрлер кабинеті басқа да бірқатар маңызды ... ... ие: ... ... істеріне барлық керектеріне кеңес беріп отырады, және сол қарекеттерге өзі ... ... ... ... судяларын (жоғары соттан басқасын), сондай-ақ төменгі сатыдағы соттардың барлық судьяларын тағайындайды; парламенттік кезектен тыс сессияларын шақыруға шешім қабылдайды. ... ... ... ... ... кез ... министрдің компентенциясын анықтауға байланысты мәселені шешуге заң бойынша ол соңғы ... ие ... ... ... ... ... ... жүйесінің ерекшеліктері
2.1 Жергілікті өкіметті жүйесінің қалыптасуы және ерекшеліктері
Өкімет дегеніміз- мемлекетті басқарудың билігі, мысалы Қазақстан өкіметі,кеңес өкіметі деп айтсақ онда ... айта ... ... ... ... ... Және бұл ... үкімет-өкіметтің жоғарғы атқарушы органы, ҚР-ның Үкіметідеп айтсақ онда- Премьер министірден бастап барлық министрліктреді айтамыз Қазақстан Республикасының Үкіметі -- ... ... ... ... билiк органы. Үкімет Қазақстан Республикасының атқарушы билігін жүзеге асырады,атқарушы ... ... ... және олардың қызметіне басшылық жасайды.
Үкіметті құрy түрлері:
Үкiметтi Республика Президентi ... ... ... ... құрады. Премьер-Министр Үкiмет басшысы болып табылады. Премьер-Министрдi Парламенттiң келiсiмiмен Президент қызметке тағайындайды және ... ... ... ... өзi ... кейiн он күн мерзiмде үкiметтiң құрылымы мен ... ... ҚР ... ұсыныс енгiзедi. Президент Премьер-Министрдiң ұсынысы бойынша үкiмет құрылымын анықтайды, оның мүшелерiн қызметке тағайындайды және ... ... ... орт. ... ... құрады, таратады, қайта құрады. ҚР Үкiметiнiң құрылымын ... мен өзге де орт. ... ... ... ... -- алқалы орган. Оның құрамына Үкiмет мүшелерi -- республиканың Премьер-Министрi, оның ... ... өзге де ... адамдар кiредi. Премьер-Министр мен Үкiмет мүшелерi қызметке кiрiсер алдында Қазақстан халқына және елбасына ҚР ... ... ... ... ... тәртiппен ант бередi. Премьер-Министрге ерекше мәртебе берiлген. Ол Президентке Үкiмет құрамына кiрмейтiн министрлiктердi, орталық атқарушы органдарды құру, қайта құру және ... ... ... ... ... ... министрдi қызметтен босату туралы ұсыныстар енгiзедi, Үкiметтiң қызметiн ұйымдастырып, оған басшылық жасайды және оның ... үшiн ... ... ... ... ... ... өкiлеттiктер берiлген:
* ол мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясаттың негiзгi бағыттарын, оны ... ... ... ... және тактикалық шараларды талдап жасау;
* мемлекеттік бағдарламаларды әзiрлеу;
* әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-техникалық дамудың индикативтiк жоспарларын әзiрлеп, iске ... ... ... ... ... ... ... және оған енгiзiлетiн өзгерiстердi әзiрлеуге қатысу, парламентке республикалық бюджет және оның атқарылуы туралы есеп беру, бюджеттiң атқарылуын қамтамасыз ... ... ... жүйесiн нығайту жөнiндегi шараларды әзiрлеп, жүзеге асыру;
* мемлекеттік валюталық, қаржы және материалдық қорларының құралуы мен пайдалануы кезiнде ... ... ... ... жасау;
* құрылымдық және инвестициялық саясатты жүзеге асыру;
* баға құралуының мемлекеттік саясатын әзiрлеп, ұйымдастыру;
* мемлекет реттейтiн баға қолданылатын өнiмдердiң, тауарлар мен ... ... ... ... мемлекеттік меншiктi басқаруды ұйымдастыру, оны пайдалану шараларын әзiрлеп, жүзеге асыру, мемлекеттік меншiк құқығының қорғалуын қамтамасыз ету;
* еңбекке ақы төлеу, ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік сақтандыру жүйесi мен шарттарын айқындау;
* мемлекеттік аймақтық саясаттың негiзгi бағыттарын әзiрлеп, iске асыру;
* аймақтарды әлеуметтік-экономикалық дамытудың аймақаралық ... ... ... ... ... мен ... дамыту, жаңа технологияларды енгiзу, мәдениеттi, бiлiм берудi, денсаулық сақтауды, ... мен ... ... ... ... ... айқындап, iске асыру;
* табиғат қорлары мен қоршаған табиғи ортаны оңтайлы пайдалану және ... ... ... ... асыру;
* құқықтық реформалардың жүзеге асырылуын қамтамасыз ету;
* азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау және заңдылық пен құқықтық тәртiптi сақтау, ҚР-ның ... мен ... ... аумақтық тұтастығын сақтау және қорғау, ҚР-ның мемлекеттік шекарасын күзету шараларын әзiрлеп, iске асыру;
* келiссөздер жүргiзу және ... ... қол қою ... ... ... ... шет мемлекеттермен, халықаралық және аймақтық ұйымдармен қарым-қатынасты дамытуын қамтамасыз ету;
* сыртқы экономикалық ... iске ... ... ... ... сауданы дамыту шараларын қолдану;
* халықаралық қаржы ұйымдарымен ... пен ... ... жүзеге асыру;
* Конституциямен, заңдармен және президент актiлерiмен жүктелген өзге де қызметтердi орындау.
Үкiмет өзiнiң бүкiл қызметiнде конституцияда және үкiмет туралы конституциялық ... ... ... ... ... алдында жауапты.[14]
ҚР-ның Премьер-Министрi үкiмет қызметiн ұйымдастырып, оған басшылық етедi, оның жұмысы үшiн жауап ... ... ... ... негiзгi бағыттары жөнiнде баяндайды, қаулылар шығарады. Үкiмет мүшелерi өз ... ... ... ... қабылдайды, Олар өздерiне бағынышты мемлекеттік органдардың жұмысы немесе ... ... аясы үшiн ... ... ... бередi. Парламенттiң әрбiр палатасы үкiмет мүшелерiнiң қызметтерi жөнiндегi есептерiн тыңдауға хақылы. Үкiмет мүшесi заңдарды орындамаған жағдайда депутаттар оны ... ... ... ... ... ... Үкiмет ҚР Конституциясы, заңдары, ҚР Президентiнiң нормативтiк жарлықтары негiзiнде және солардың ... үшiн өз ... ... ... мемлекеттік аумағында мiндеттi күшi бар Үкiмет қаулылары мен Премьер-Министрдiң өкiмдерiн шығарады, олардың iске асырылуын қамтамасыз етедi. Бұл қаулылар мен ... ... ... ... ... актiлерiне қайшы келмеуге тиiс.
Жаңадан құрылған Үкiмет өз қызметiнiң бағдарламасын жасап, бұл ... ... ... ұсынады. Егер Парламент Үкiметтiң бағдарламасын қабылдамаса, Үкiмет екi ай ... ... ... ... Егер ... ... жалпы санының 2/3-сiнiң дауыс беруiмен бағдарлама тағы да қабылданбаса, онда бұл Үкiметке сенiмсiздiк вотумын бiлдiредi. Үкiмет ... ... ... ... Ол заң ... жоспарын құрып, соған сәйкес парламент мәжiлiсiне заң жобаларын ұсынады. Заң жобаларын дайындауға олардың сапасы үшiн жауапты болатын министрлiктер, ... ... ... бiрiншi басшылар қатысады. Қазақстан Ресупбликасының Үкіметі Президенттiң өкiлеттiк мерзiмi шегiнде қызмет етедi және жаңадан сайланып, қызметке кiрiскен ҚР Президентiне үкiмет ... ... қол ... ... беру ... өз өкiлеттiгiн доғарады.
ҚР-ның Конституциясында (70-бап) және ҚР-ның Үкiметi туралы констиуц. заңда Республика Үкiметiнiң, оның мүшелерiнiң ... ... ... ... ... түсу ... мен тәртiптерi қаралған. Егер Үкiмет, оның кез келген мүшесi өздерiне жүктелген мiндеттердi одан әрi орындау ... емес деп ... ... онда олар ... ... өз ... ... туралы мәлiмдеуге хақылы. Конституцияда (53-бап, 7-тармақ, 61-бап, 7-тармақ) көзделген жағдайларда Парламент Үкiметке сенiмсiздiк бiлдiретiн болса, Үкiмет өзiнiң орнынан түсуi туралы ҚР ... ... ... ... ... немесе қабылдамау туралы мәселенi ҚР Президентi он күн ... ... ... түсудi қабылдау Үкiметтiң не оның тиiстi мүшесiнiң өкiлеттiгi тоқтатылды дегендi ... ... ... ... ... ... немесе оны қызметiнен босатуы бүкiл Үкiметтiң өкiлеттiгi тоқтатылғанын бiлдiредi. Сондай-ақ, президент өз бастамасымен де Үкiметтiң өкiлеттiгiн ... ... ... қабылдауға және оның кез келген мүшесiн қызметтен босатуға хақылы. Үкiмет жүргiзiп отырған саясатпен келiспейтiн және оны жүргiзбей отырған үкiмет мүшелерi ... ... ... ... ... Қазақстан республикасының жергілікті өзін-өзі басқаруды құру тәжірбиелері
Билікті оқыту негіздері XIX және XX ... дами ... ... сұрақтар бойынша қарама-қайшылықтарға қарамастан, жергілікті өзін-өзі басқарудың даму кезеңінің барлығында да ғалымдар мен ... ... ... ... және ... ойынша, ұлттар еркін үкімет құрулары мүмкін, бірақ толықтай халық билігінің ... ... бұл ... ... және хұқықтың даму шегінде біздің уақытта еркін қауцмдастық идеялары жергілікті өзін-өзі ... ... ... және белгілі Еуропалық Хартиялар түрінде жүзеге асырылды.
Бірақ қазіргі кезде жергілікті өзін-өзі басқаруды түсіну оңай емес және ол ... ... ... мен тәжірибесінің нәтижесі болды. Көзқарастардың айырмашылықтары келесідей: жергілікті өзін-өзі басқару мемлекеттік басқару жүйесінің бір бөлігі ғана ... ... ма; ... ... ... ... ... көбінесе шаруашылық сипатқа ие; жергілікті өзін-өзі басқару екіжақты ... ... ... ие. ... даму ... үңілсек, олардың әрқайсысы осы жолдардың біреуімен жүрген.
Біздің мемлекетіміздің дамуы мен ... ... және ... ... нәтижесі көрсеткендей, Қазақстанда жергілікті өзін-өзі басқаруды ұйымдастыру концепциясы келесідей көзқарастарға ... ... ... ... ... ... ... кірмейді, жергілікті маңызы бар сұрақтарды шешуде өзі жауапкершілікті және дербес, сонымен қатар ҚР мемлекеттік саясатына сәйкес ... ... ... ... [15]
Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қызметі жергілікті халық мүддесіне сай мемлекеттік емес және шаруашылық сипатқа ие болады. Осы концептуалдық тәсілдемелер біздің ... әрі ... ... басқарудың ҚР экономикалық моделін жасау бойынша тәжірибелер әзірлеудің негізіне алынған. Жергілікті өзін-өзі басқарудың мұндай ... ... ... ... ... ... ... және тұрғындарға дербес және өз жауапкершіліктерімен мемлекеттік қадағалау және қаржылық базаның меншіктік, мүліктік негізінде ... мәні бар ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдары мемлекеттің өзімен берілген жеке мемлекеттік өкілеттіліктерге ие болуы мүмкін.
Жергілікті ... ... ... - қоғамда демократияны дамыту мен ... ... ... біліктілігін дамыту, басқарудағы иерархиялық баспалдақтарды жою, бюрократияны жою және елдің басшылары жүргізіп отырған демократиялық реформаларды тежеп отырған парақор шенеуніктердің ... ... Бұл ... ... ... ... ... мазмұны.
Бірақ, жергілікті өзін-өзі басқаруды азаматтық қоғамның негізгі ... ... ... ... мойындауға қарамастан, көптеген сұрақтар аяғына дейін қарастырылып, нормативті тағайындалмаған.
Айтылып өткендей, өзін-өзі басқарудың даму кезеңіндегі негізгі мәселе басқару мен өзін-өзі ... ... ... табылады. Бүгінгі күнде, мемлекет жергілікті органдардың дербестігін мойындайды, қабылданған ... ... ... ... ... ... қалады. Мұндағы айта кететін жайт, мұндағы жергілікті өзін-өзі басқару мемлекетпен ... ... ... ... мәселелерді шешудің мемлекеттік қызметін атқарады. Бұл жергілікті өзін-өзі басқарудың мемлекеттік сипаты.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың бұлардан басқа негізгі ... - ... ... ... ... ... ... (немесе муниципалды шаруашылық) иемденеді. - бұл анықталған қызмет сипатымен, белгілі бір территориямен және меншік түрлерімен шектелген шаруашылық ... ... ... Осы жерден жергілікті өзін-өзі басқарудың аталған қызметі - шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... ... шаруашылық аралас сипатқа ие. Жергілікті шаруашылықты жүргізу үшін және реттеу қызметін жүзеге ... үшін ... ... ... ... органдарын құрады. Бұдан шығатыны - жергілікті шаруашылық - бұл мекемелер және кәсіпорындардың жиынтығы, олар жеке, коммуналды ... ... ... ... ... ... негізінде өз шаруашылық қызметін жүзеге асырады. Жергігілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... және басқа да қызметтер, бірінші қажеттілік тауарларымен қамтамасыз етуді мақсат ... ... ... ... ... билікті еңбекті және басқаруды жинақтаушы - жергілікті қоғамдастықтың өзі болып табылады. Бұл жүйеде барлық субъектілер - жеке ... ... ... ... ... ... мекемелер - барлығы да өз компетенциясының шегінде тең болып табылады. Осыған сәйкес жағдайда біз шаруашылық өзін-өзі басқарумен істес боламыз, мұнда ... ... ... ... ... ... ... ауқымды құқықтарға ие болуымен ерекшеленеді.
Бұдан басқа, қызмет ... ... ... ... ие ... табылады.
Соңында, жергілікті шаруашылық қызметі өздерінің субъектілерінің қажеттілігі мен олардың сұранысына негізделіп құрылады, сондықтан да ол тұтынушылық ... ие ... ... ... ... ол тұтынушылық кооперация принципіне негізделген өз шаруашылық қызметін ұйымдастыруы мүмкін. Мұндай ұйымның үлескерлері (құрылтайшылары) аулалық ... ... ... ... ... алады, мұндағы құқықтық негіз ретінде тұрғын үйге, жайлы үйлер салуғаға меншік хұқығы болуы мүмкін. Осыған сай, жергілікті ... ... ... - ... ... ... ... негіз ретінде Қазақстан Республикасының заңы қызмет етуі мүмкін. Қарастырылып отырған жергілікті өзін-өзі басқарудың шаруашылық типі территориалдық ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару сипатын көрсететін өзін-өзі басқару органдары өкілеттіліктерінің шегін белгілейтін ... шарт ... ...
Әлемдік тәжірибеде территорияларда корпоративтерден әкімшіліктік-территориалдық сипатқа дейін компактті өмір сүруі орын ... және ... ... ... ... ... халық қоныстанған пункттер негізінде ұйымдастырудың жалпы тенденциясы байқалады. Біздің елімізде ауылдар мен поселоктер өте ... ... ... ... ... орналасқан, бұндай ұйымдастыру қағидасы тиімсіз және қолдануға икемді. Бұл ... ... ... өзін-өзі басқарылатын бірыңғай жүйесін құруға ықпал етеді. Бірақ мұнда халық орналасқан орталықтың тұрғындар санын ескеру қажет.
Өздігінен басқарылатын жүйелер ... ... ... ... ... ... 2 типке бөлінеді. Егер де олардың негізін өндірістік, профессионалды қызметпен байланысты ұйымдасқан немесе саяси бағдарламалардың ... ... ... ... саяси бағдарламалардың бірімен байланысты ұйымдастырылған коллективтер құрайтын болса, онда өзін-өзі басқаруды корпоративті ... ... сөз ... ... ... ... ... кәсіподақ мысал бола алады. Егер де ұйымның негізі болып адамдардың территориялық қоғамы болса, яғни болып ... онда ... ... мұндай бірлігі территориалды сипатқа ие болады (мысалы, қала, село).
Өзін-өзі басқарудың бұл екі типі ... ... ... болғанымен, үлкен айырмашылықтарға ие болып табылады.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың құқықтық негіздері Қазақстан Респубикасының 89 ... ... . Бұл ... ... ... ... жетістік болып табылады және тәжірибе жүзінде жергілікті өзін-өзі басқарудың негізгі жағдайлары мен механихмін құру ... ... одан әрі ... ... ... қамтамасыз етеді.
Мұндай жобаларға ҚР , , және тағы ... ... ... құқықтық нормалар ықпал етті.
Бұдан басқа, зерттеулердің алғашқы этапында өзін-өзі басқарудың англосаксондық типін (АҚШ, Ұлыбритания, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия); ... ... ... ... ... Италия, Бельгия, Испания және Латын Америкасының, Таяу ... ... ... және ... типі тән (ГФР, ... және тағы басқа елдер) басқа елдердің тәжірибелері мұқият зерттелген. ... ... ... біздің елдегі өзін-өзі басқару моделін құруға дайын рецепттер бермейді. Осыны және елдің унитарлығын ескере отырып біз жергілікті өзін-өзі ... жеке ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқарудың ұйымдық-құқықтық және әлеуметтік-саяси мәселелерінің жетілмегеніне байланысты қазіргі ... ... ... базасы жоқ.
Жергілікті өзін-өзі басқару жеткілікті экономикалық дербестікке ие, корпорация ретінде муниципалитет статустына ие, коммерциялық, жеке және ... ... ... ие ... және ... ... ... ерекшеліктері болып территориалдық негізделуі болашақтағы және компактті өмір ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың мемлекеттік сипаты ең алдымен Қазақстанда ҚР Заңдарында жергілікті деңгейде басқару республикалық және аймақтық басқару деңгейінде ... ... Ол ... ... ... ережелер бойынша қалыптасады және жергілікті қоғмдық мүддесіне сай мемлекеттің кепілдігімен және ... ... ... ... да ... ... басқару жүйесі мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатына сәйкес құрылады және қызмет етеді.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. ҚР Конституциясының 89-бабының 2 пунктіне ... . ... және ... ... ... ... ҚР ... өзін-өзі басқарудың негізінде келесі қағидаларды атап өтуге болады:
* Жергілікті өзін-өзі басқару компетенциясы және ... мәні бар ... ... өз компетенциясы шегінде салыстырмалы дербестікке ие, сонымен қатар өз территориясында халық мүддесін көрсетуде жауапкершілікке ие және бұл ... ... ие ... Бұл ... ... ... үшін жергілікті өзін-өзі басқару қоғамдық қатынастардың халықтың аумақтық ұйымдасуы, билік құрылымдарының араласуынсыз жергілікті ... ... ... ... ... көрсетуі керек.
* Жергілікті өзін-өзі басқарудың бірлігі ретіндегі территориалды тип. Бұл Қазақстанның поселоктері мен ауылдарындағы адамдардың жиынының тарихи қалыптасқан ... және ... ... ... ... ... ... басқаруындағы жергілікті өзін-өзі басқару желісімен қамтылғандықтан, жергілікті өзін-өзі басқару конституциялық тәртіптің негізінің бірі болып ... және мәні ... ... заманғы демократиялық қоғамды ұйымдастырудың негізін құрайтын принцип болып табылады.
* Жергілікті өзін-өзі басқару институттарын құру мемлекеттіліктің одан әрі дамуының ... Ол ... ... ... өздігінен жоғары ұйымдасуының азаматтық қоғамының құрылуының әлеуметтік негезінің пайда болуы және республиканың бүтіндігін нығайтуды ескере отырып мемлекеттің өзінің тиімділігін ... ... ... ... Бұл үшін ... ... пен оның аумақтық қоғамдастықтарының мүдделерін сәйкестендіру механизмі мен ... ... ... және ... басқару құрылымдарының, ал ең алдымен нақты жергілікті территориалдық қоғамдастықтардың мүдделелін қанағаттандыратын басқару жүйесі ... ... ... басқару институты барлық елді оны заңмен қамтамасыз етуді қамти отырып, рыноктық инфраструктураның жүйесінің құрылуының базасы болады және ... ... ... нақты күнделікті кері байланысы болады.
* Қоғамдық басқарудың ... ... ... негізгі проблемасының бірі мемлекеттік билік пен жергілікті ... ... ... және ... бір ... ... органикалық үйлесімі механизмін іздестіру болып табылады.
Мұндайдың жоқ болуы, жергілікті өзін-өзі басқаруды заңды ... ... ол ... ... ... ... ... табылады. Бұл үшін мемлекеттік минималды шығындар заң жобасына келесідей шараларды қосу қажет.
* Мемлекттік билік пен жергілікті өзін-өзі басқару қызметтерін нақты ... ...
* ... ... ... Мемлекет минималды шығындар мен анықталған әрбір жақтың өз міндеттері мен ... ... ... ... яғни ... ... пен жергілікті өзін-өзі басқару арасындағы қызметтердің заң жүзінде бөліну қағидасының орындалуының күрделілігі - жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... өзінің болуы табылады. Сондықтан жергілікті өзін-өзі басқару институты мемлекеттің өзінің маңызды қажеттілігіне айналу ... ... Бұл ... варианттардың бірі ретінде электораттың территория халқы өкілетті сайлап алынған билік орындары мен сайланған ... кері ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың негізгі қызметтері:
* жергілікті қоғамдастықтың кодексін жасау және қабылдау
* жергілікті қоғамдастық шекарасы мен ... ... ... ҚР Үкіметімен жергілікті қоғамдастықтың меншігіне берілген қоғамдық меншікті басқару
* ... ... ... ... ... олардың өкілеттіліктерінің мерзімі мен қызметін бөліп көрсету
* заңға ... ... және ... туралы қабылданған ережелер негізінде жергілікті өзін-өзі басқаруды жүргізу
* жергілікті өзін-өзі басқарудың бюджетінің қалыптасуы мен шығындары тәртібін қабылдау
* ... ... ... ... мен ... қызметкерлерін заңға сәйкес сайлау ережелерін қабылдау
* ауыл ... ... ... ... жоғары басшылық органдарына, басқа жергілікті органдарға және шаруашылық субъектілерге көрсету және қорғау
* жергілікті қоғамдастық территориясында ... беру ... ... ... және әлеуметтік-мәдени сферасын қолдау және дамуына ықпал ету
* жергілікті қоғамдастық территориясын қамтамасыз ету және ... ... ... ұйымдастыру: парктер, көшелер, су қоймалары, демалыс орындары және тағы басқа
* халыққа транспорттық қызмет ... ... ... ... ... қызмет пен бірінші қажеттілікті товарлармен қамтамасыз етуді ұйымдастыру
* жергілікті қоғамдастық территориясында ветеринарлық қызметтер ұйымдастыру
* жергілікті қоғамдастық ... ... ... және ... және ... ... беруді дамытуға ықпал ету
* жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қаулысын қабылдау.
1.3 Қазақстан Республикасындағы Жергілікті басқару ... және ... ... өзін-өзі басқару үшін заңнамалық негізді әзірлеу мен енгізуге талай рет ұмтылыс ... ... ... ... ... 1995 ... ... жергілікті өзін-өзі басқару туралы заң бірнеші рет ұсынылды, алайда олардың ... оны ... ... ... сай ... жылы заң ... бірақ ол қабылданбады. Екі жыл өткен соң, яғни 1999 жылы заңы да нақ осы ... ... ... тап ... 2000 жылы осы ... жаңа ... сондай-ақ Парламеттің депутаттар тобы әзірлеген баламалы жобасы қаралды, алайда ол да нәтижесіз болды. Бұл жоспарларды іске асырудың әртүрлі ... ... ... шектеудің болмауы және тұтастай алғанда, азаматтық қоғамның жеткілікті дәрежеде дамымауы кедергі жасалды. [17]
заңның әлі күнге дейін ... ... ... ... бұл ... ... ... жоқтығына байланысты туындап отырған жай деп айтуға болады.
Бір кездері Үкімет Парламентке мемлекеттік басқаруды ... ... ... ал ... ... басқаруды аудандық деңгейден төмен бүкіл ауылдық аймақтарды міндетті түрде қамтитын заң жобасын енгізген. ... ... ... ... мен ... басқару - екеуі екі бөлек, екеуі бірін бірі толықтырады, бірақ алмастыра алмайды. Және де Конституцияда өзін-өзі басқару азаматтардың ... ... құқы деп ... ... оған ... заңдық негіз жоқ. Бұл - біріншіден. Екіншіден, жергілікті өзін-өзі басқаруды тек ауылдарда ғана жүзеге асыру қалада тұратын ... ... ... ... еді. ... Ата ... деп ... көрсетілген. Сондықтан Үкімет бұл заң жобасын қайтарып алып, Парламентке жаңа заң жобасын ұсынды. Онда да төменгі деңгейде әкім мен ... ... ... қалай әрекеттеседі деген сауал алдан шықты. Мемлекеттік билік пен өзін-өзі ... ... ... ... ... ... әртүрлі болғанымен, жергілікті биліктің осы екі органының бір-бірін қайталайтын тұстары да жеткілікті болатынын қаперден шығаруға болмайды. Сондықтан бұл ... да ... ... ... ... ... ойымызша, біз жергілікті өзін-өзі басқару туралы жаңа заңды қабылдауға пісіп жетілдік. Әрі мемлекет басшысының 2006 жылы заңды қабылдау жөнінде нақты ... да бар. ... ... ... орталық және өңірлік деңгейлері арасындағы функциялар мен өкілеттіктердің ара-жігін ажырату жөнінде үлкен ... ... Бұл ... ... басқаруға қажетті алғышарттардың тууына негіз қалап отыр.
Бүгінгі таңда жүйені ... ... үшін аса ... жағдайлар жасалды - соңғы уақыт ішінде мемлекеттік билік органдары жүйесінде ... ... ... ... ... ... заңдық деңгейде шешіліп отыр. әкімшілік реформасын кезең-кезеңмен асыру Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі басқару реформаларын жүзеге асыруға мүмкіншілік беретін алғышарттардың бірі ... ... ... ... құрылған ведомствааралық Комиссия заң жобасын әзірледі, ол Ұлттық комиссия отырысында егжей-тегжейлі қарастырылды және оның мүшелері ... оны ... ... ... ... ... органдарын - Кеңестерді құру көзделуде, ... ... ... жергілікті қоғамдастық сайлайтын болады.
Кеңесті Төраға басқарады, оны Кеңестің не жергілікті қоғамдастықтың мүшелері сайлайды. Оның ... - ... және ... ... ... ... ... өзін-өзі басқарудың қарауына жергілікті деңгейдегі барлық түбегейлі мәселелерді шешуді беру қарастырылып отыр. Әдеттегісіндей, нақ осындай деңгейдегі мәселелер аса өміршең және ... ... ... ... болмай дереу шешуді талап ететін мәселелер. Атап айтқанда, Кеңестер елді мекендерді ... мен ... ... ... көшелерді жарықтандыру, олардың санитарлық тазалығын қамтамасыз ету мәселелерін және басқа да жергілікті маңызы бар мәселелерді шешетін болады.
... ... ... ... жағдайда оны одан әрі үзеге асыру жөніндегі шараларды қабылдау кезекті мәселеге, қажеттілікке ... ... ... ... ... ... ... көзделіп әзірленген 2007-2009 жылдарға әзірленген Қазақстан Республикасында жергілікті өзін-өзі басқаруды қолдаудың мемлекеттік бағдарламасы осы бағыттағы тағы бір ... ... ... басқару органдары - бұл мемлекеттік құрылымдары қызметін ешқандай да ... ... ... ... екенін естен шығармау керек, бұл орайдағы мемлекеттің басты міндеті - жергілікті өзін-өзі басқару органдарының дербестігіне кепілдік беру.
2013 жылдан ... ... ... ауыл-селолар және кенттер, сонымен қоса, қалалар мен аудан орталықтарында әкім аппараты ... ... ... ... ... ... бұрынғы қызметіне қосымша шаруашылық саласындағы біраз жұмыстар бекітілді.
Жергілікті өзін-өзі ... ... ... орай ... тобының мүшелері аудандар, аудандық маңызы бар қалалар әкімдерінің сайланып қойылуына дайындық жөніндегі жұмыстар жүргізілуде.
Өткен жылы ... ... ... ... ... ... ... сайлаулары өткізілді. Елдің төрт аудандарында әкімдердің байқап көру сайлауы болды, оларды мәслихаттың ... ... ... алғанда оң тәжірибе жинақталды. Бүгінгі күні сайлауды ұйымдастыратын мемлекеттік билік органдарын, сайлау комиссияларын, қатардағы сайлушыларды қатты ойландыруы ... Сөз жоқ, бұл ... ... ... ... ... да зор болмақ. Біздіңше, алдымен сайлаушыларға ұсынылатын кандидат туралы толық және шынайы ақпарат берілгендігі қажет. Олардың атқарған қызметтері, ... ... ... ... ... қызмет кезеңіне арналған бағдарламасының мазмұндық, өміршеңдік маңызына сайлаушылардың мән ... ... ... ... ... ... кем ... екі кандидатты мәслихат депутаттығына ұсынады, ал мәслихат депутаттары солардың бірін таңдауы керек. ... ... ... ... ... ... әрине, мәслихаттарға берілген үлкен өкілдік. Бұл олардың өкілдігін арттыра түседі. Десек те, осы құрылымның беделі мен маңызын арттыруда бұдан өзге де ... ... ... ... ... Парламенттің өкілеттілігін арттыру керек деген пікірлер де айтылып жүр. Сол секілді жергілікті жерде өкілетті органның да құқығын, белсенділігін арттыру ... ... ... жиі ... Және ... қалалық, облыстық мәслихаттардың өкілдігін осы қазіргі Конституцияның аясында оған еш өзгеріс енгізбей-ақ арттыруға болады. Мәселен, мәслихат депутаттарының ... ... Одан ... ... шекпейді және де ол облыстық бюджетке салмақ салмайды. Өйткені, мәслихат депутаттары еңбекақы алмайды. Ал депутаттар саны көбейген сайын олардың халықпен ... ... ... ... ... өздерін толғандыратын мәселелерін айтып, көмек алуға мүмкіндіктері артады. Екіншіден, олардың хұқықтарын арттыру керек. ... ... ... мен ... ... ... ... тапсырылса, олардың белсенділігі де, жауапкершілігі де, салмағы да артар еді. Мұндай жағдайда аудан әкімі олармен санасып, жеке-дара билігін шектер еді. ... ... ... ... ... ... шешу ... беруден әкімдердің билігі төмендемейді. Қазір жергілікті жерлерде кәсіпкерлікпен ... ... ... адам қажетті бір қағаз алу үшін облыс орталығына ... ... ... тура ... Ал ... мәселелерді мәселелерді жергілікті жерлерде шешілсе, халыққа тиімді болар еді. ... ... ... ... ... ... заңдарға өзгерістер енгізілді. Осы шараларды толық жұмысқа қосу қажет. ... ... ... ... әлі де ... көңілінен шықпай отыр. Ал мәслихаттарға аталған мәселелерді шешу құқын берсек, орталықсыздандыруға ... ... ... ... болып табылар еді. Мұндағы негізгі мақсат - халықтың билікке тәуелділігін азайту, яғни адам құқын қорғау, оған ... қол ... жол ... ... ... өзін-өзі басқару заңына сәйкс сайланған билік пен өкіметтік билік органдары ... ... олар ... ... ... ... ... заң олардың билік шегін нақты ажыратып беруі керек. Мәселен, жергілікті жерді дамытудың бас жоспары болады. ... ... ... ... іске ... бақыласа, сайланбалы билік органдары өз аумақтарындағы оның жүргізілуіне ... ... ... ... осы маңызды үрдістердің бастау алар кезеңінде отырғанын ескеріп, респубика аудандары мен әкімдерінің шамамен 30 пайызында үстіміздегі жылы ... ... ... ... ... болады. Бұл жайында Мемлекеттік комиссияның алғашқы отырысында Мемлекет басшысы да айтқан болатын.
Әділет министрлігі ұсынған жоба ... ... ... басқару ең төмен деңгейде - ... ... ... ... күні 7262 ... 167 кент ... соның ішінде 2336 елді мекенінде ауыл әкімдері бар. Біздің ойымызша, ... ... ... ... жоқ, ... ... ... ауылдардан бастау керек. Бірақ оны құру не құрмауы азаматтардың өз еркінде екенін де ... ... ... ... ... өз азаматтардың құқықтарын білуі абзал.
Заң жобасында жергілікті өзін-өзі басқару тек ауылдарда ғана емес, қалаларда да құрылатындығы көрсетілген. ... да ... ... ... Алдымен ынталы топтар жасақталып, олар сол жердегі еңбекке жарамды 18 жасқа толған азаматтарының 50 пайызының қолын жинайды. Сосын оны әділет ... ... ... соң, ... сайлау комиссиясы ҚР Заңына сәйкес, сайлау өткізу жөнінде шешім қабылдайды. Мемлекеттік комиссияның 6 маусымда Елбасы Н.Назарбаев төрағалық еткен ... осы ... ... ... болатын.
Қазақстан азаматтарының әкімдерді сайлауы жайлы алғашқы идея 1996 жылы қоғамдық қозғалысымен ұсынылған болатын.
Негізгі заң ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару кезең-кезеңмен өткізілуі керек деген тұжырымға келді. Бұл ретте азаматтардың жергілікті жерлерде өзін-өзі басқару құрылымдарын құру бастамашылығының ... ... ... Атап ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органын - Кеңесті құру үшін ... бір елді ... ... жиынын ұйымдастыру қажет деген тұжырымға келді.
Байқап көру аясында, ал ол 2-3 жыл бойына ... ... ауыл ... ... қайталаушылыққа ұрынбау үшін өзін-өзі басқаруды әкімдері жоқ аудандарда енгізуді бастау ұсынылып отыр.
2006 жылғы қазанда еліміздің 49 ауданы мен 10 қаласында ... ... ... отыр, мұның өзі осы деңгейдегі әкімшілік-аумақтық бірліктің жалпы санының шамамен үштен бірін ... ... ... билік саяси прогресс танытып отыр. Әлемде атқарушы биліктің сайланбалылығы ... ... ... жоқ. Халықаралық нормаларға сәйкес басты мәселе - ... ... ... ... алдындағы есептілігін қамтамасыз ету болуға тиісті. Сонымен қатар Қазақстанмен көршілес елдерде әрқилы ... бар - ... ... ... ... ... ... бас тартып, іс жүзінде оларды тағайындауға қайта оралды. [19]
Жаңа заң жобасында бұрынғы нұсқалардағы қосымша тұстар ескеріліп, мемлекеттік істермен ... ... ... ... Жергілікті өзін-өзі басқару осы шаруашылық жүргізумен айналысады.
Бұл құрылым қандай көздерден қаржыландырылады деген сұрау ең негізгі ... ... ... ... ... ұсынған жобада қаржыландырудың бірнеші көздері бар:
* мемлекеттік бюджеттен бөлінетін ... ... ... ... өз ... төлеген төлемдер
* ақылы қызмет көрсету түрлерінен түсетін қаражат
* жергілікті қауымдық мүлік
* ... ... ... ... ... ... түсетін қаржылар.
Бұл ретте мемлекеттік бюджеттен түсетін қаражаттың көлемі 8 млрд. теңгеден асады. Оны ... ... ... өзге ... мәселен, төрағаның немесе аппараттың еңбекақысына жұмсауға болмайды. Ал басқа көрсетіліп отырған көздерден түседі деп ... ... ... ... ... ... тіптен түспеуі де мүмкін. Сондықтан бұл проблеманы шешуде әлі де біраз ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару туралы заңды қабылдау мен әкімдердің сайлауларын өткізу осы бағыттағы жұмыстардың түбегейлі ... әсте де ... ... ... ... шаралар - бұл Қазақстанның саяси жүйесін жетілдіру бастауларына қарай ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен елдің тиімді дамуында, демократияның жетілуінде маңызы зор. Сондықтан мұндай жүйені құруға деген теориялық және тәжірибелік ... ... ... және өз ... ақталады.
Басқару - бұл басқару субъектісінің басқару объектісіне мақсатты түрде ... және ... ... ету ... Объект ретінде адам, әлеуметтік қоғам, жалпы қоғам, қоғамдық үрдістер сияқты әртүрлі құбылыстар мен үрдістер бой көрсетеді.
Жергілікті атқарушы орган ... - ... ... ... бар ... және астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі басқаратын, өз құзыреті шегінде ... ... ... ... басқаруды және өзін-өзі басқаруды жүзеге асыратын алқалы атқарушы орган.[20]
Тәуелсіздік алғаннан бері ... ... ... және ... дамумен қоса елдегі мемлекеттік басқару жүйесін реформалауда да кең көлемде дамытуға бағыт алды. Басқару жүйесін ... оның ... мен ... елдің нарықтық экономикаға екпінді ауысуы, шаруашылық қызметтің жан-жақты либерализациялануы әсер етті. Елімізде кең көлемде жүргізілген реформалардың ... ... ... ... ... ... ... табиғи, еңбек, материалдық және ақпараттық қорларды тиімді пайдалануға, табысты әділетті қайта бөлуге және негізгі әлеуметтік құқықтарды кепілдендіруге, қоғамдық тәтіпті ... ... ... ... ... ету ... туындайды.
Қазақстан егемендігін жариялағалы мемлекеттік аппаратты жаңарту саласында ұдайы реформалар жүзеге асыруда. Өйткені, еліміз КСРО-дан басқару органдарының ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктің анық межеленудің болмауы сияқты бұрынғы жүйенің жағымсыз жақтарын мұраланды. Осы мәселелерді тиімді шешу үшін еліміздің ... ... ... істер тындырылуы тиіс екендігі даусыз. Мәселен, кезең-кезеңімен орталықсыздандыру, басқару деңгейлерінің ... ... ... ... ... ... жүйесін дамыту жөніндегі жұмыстарды атқару өзектілігі күннен күнге артуда. Жергілікті ... ... ... сөз ... ... ең бастысы, жергілікті орындарда атқарушы мен уәкілетті билік тежемелік пен тепе-теңдік жүйесін орнату көзделуде. ... өзін өзі ... ... ... мен ... ішкі ... қаржыландыру көздері және қорғану тетіктерін ойластыру керек. Сонымен қатар, облыс ... ... ... аса ... ... абзал.[1]
Халықтың мемлекеттік аппаратқа деген көзқарасы мемлекеттік қызметтердің ... және ... ... екенін атап өту керек.
Мемлекеттік қызметтер көрсетудің қолданыстағы стандарттары мемлекеттік қызмет көрсетудің тәртібін, мемлекеттік қызметтің сапасы мен қолжетімділігі көрсеткіштерінің нормативтік және ... ... ... тиіс мәндерін, шағым беру тәртібін және байланысу ақпаратын, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету кезіндегі уақытша шектеулерді белгілейді.
Алайда, ... ... ... ... қызметінде мемлекеттік қызмет көрсету кезінде тиімсіз ұйымдастырушылық және ақпараттық қамтамасыз ету, мемлекеттік қызметтер көрсетудің бекітілген ... бұзу ... ... Бұл ... және жеке тұлғалардың мемлекеттік қызметтер сапасы мен қолжетімділігіне тиісті дәрежеде ... әкеп ... ... ... ... ... ... бюрократия көріністері және мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде әкімшілік кедергілердің болуы ... ... ... кері ... ... және ... пен ... мемлекеттік органдар жұмысына қанағаттанбауының негізгі себебі болып табылады.
Қазіргі таңда елімізде іске ... ... ... реформалардың алдында бірсыпыра міндеттер тұр - мемлекеттік аппараттың көлемін оңтайландырумен бірге оның тиімділігін арттыру және мемлекеттік қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... көтеру.
Жоғарыда көрсетілген түйткілді мәселелерді ескере отырып, мемлекеттік қызмет жүйесінің одан әрі үдемелі ... және оны ... ... жаңғырту процестерімен өзара тығыз байланыста реформалауды қамтамасыз ету ... ... ... мемлекеттік қызметті дамытудың басымдықтары: ; ; осы тұжырымдамамен Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметінің жетілдіру жолдарын қалыптастыруды қажет етеді.[21]
Мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... ... ... одан әрі ... сыбайлас жемқорлықпен күресті жүйелендіру, мемлекеттік қызметке кірудің тиімді әрі айқын тәртібін, үздіксіз кәсіби даму мүмкіндігін, жұмыс ... мен ... ... ... ... ... аса ... аудару керек. Мемлекеттік органдардың бірінші басшыларының жауапкершілігін күшейту, оның ... осы ... ... ... ... ... құқық бұзушылығын жасаған жағдайда оның орнынан түсуіне дейінгі шараларға көңіл бөлу керек.
Осы шаралар мемлекеттік қызметшілерге қойылатын этикалық және сыбайлас ... ... ... ... және ... мемлекеттік аппаратқа деген сенімін арттыруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасы мемлекеттік қызметшілер жұмысы тиімділігінің басты көрсеткіші болады, ... ... ... ... ... қызметтерді тұтынушы ретінде халыққа бағдарланатын болады.
Мемлекеттік жоспарлау мен бюджеттеуге қатысты жаңа тәсілдерге сәйкес мемлекеттік органдардың ... ... ... функциялары мен өкілеттіліктерінен туындайтын мемлекеттік қызметтер көрсетуге бағдарлануға тиіс.
Мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін арттыру үшін ... ... ... ... мен ... транспаренттік және нақты лауазымды адамдардың жауапкершілігі қағидаттарына негізделген шешімдерді қабылдау процестері мен рәсімдерінің сапасын арттыруға бағытталған нормативтік құқықтық, әдістемелік және ... ... ... ... ... ақпараттық технологияларды қолдану қажеттігі арта түседі, бұл халыққа және бизнеске қызметтер көрсету кезінде ... ... ... оңтайландыру мен автоматтандыруға, әкімшілік кедергілерді және халық пен бизнестің мемлекеттік органдармен тікелей байланысын азайтуға бағытталған.
Әрбір мемлекеттік органның ... ... ... ... ... ... оңтайлы басқару шешімін қабылдау үшін ақпараттық кеңістік пен жұртшылық пікіріне мониторингі жүргізу; ... ... ... ... байланыстары (азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдау, халықпен ресми және бейресми кездесулер, жұртшылықтың ... да бір ... ... әртүрлі кеңейтілген кеңестер, әртүрлі әлеуметтік және басқа да жобалар таныстырылымы); азаматтардың әртүрлі санаттарының өкілдерімен өзара интерактивті іс-қимыл жасасу және ... осы ... ... ... ... ... көрсету сапасын арттыру және оларды көрсету процесін басқару үшін тиімді сыртқы бақылауды енгізу қажет, ол ... ... ... енгізуді және уәкілетті мемлекеттік органды айқындауды талап ... ... ... сапасыз көрсеткені, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету стандарттары мен ... ... үшін ... ... ... ... ... көрсетілетін мемлекеттік қызметтер сапасын бағалау үшін халықпен кері байланыс тұрақты негізде, оның ішінде мемлекеттік қызметтерді тікелей алу кезінде сауалнамалық сауалдарды және жеке және ... ... ... ... ... ... мен ... қанағаттану дәрежесін айқындауға бағытталған әлеуметтік сауалдарды өткізу жолымен орнатылатын ... ... ... 2009 ... 24 ... № 858 және 2010 жылғы 1 ... № 922 ... ... ... іске ... көзделеді. [21]
Қорта айтқанда мемлекеттің әрбір ұсынған реформалары ... ... ... ... нығайта беруді көздеуі керек. Өйткені, Қазақстан Республикасының ең басты қазынасы - адам және ... ... ... мен бостандықтары екенін естен шығармаған абзал. Әкімшілік реформалардың ... ... - ... ... ... адал ... ... өзін-өзі басқару үшін заңнамалық негізді әзірлеу мен енгізуге талай рет ұмтылыс жасалды. Еліміздің ... ... ... 1995 ... ... жергілікті өзін-өзі басқару туралы заң бірнеші рет ұсынылды, алайда олардың бірде-бірі оны дамытудың объективті қажеттіліктеріне сай келмеді.
1997 жылы заң ... ... ол ... Екі жыл өткен соң, яғни 1999 жылы заңы да нақ осы ... ... ... тап ... 2000 жылы осы заңның жаңа нұсқасы, сондай-ақ Парламеттің депутаттар тобы әзірлеген баламалы жобасы қаралды, алайда ол да ... ... Бұл ... іске ... ... ... ... өкілеттіліктерді шектеудің болмауы және тұтастай алғанда, азаматтық қоғамның жеткілікті дәрежеде дамымауы кедергі жасалды.
... әлі ... ... ... ... біздің ойымызша, бұл жағдайда арнайы тұжырымдаманың жоқтығына байланысты туындап отырған жай деп ... ... ... ... ... ... ... басқаруды аудандық деңгеймен шектеп, ал жергілікті өзін-өзі басқаруды ... ... ... ... ... аймақтарды міндетті түрде қамтитын заң жобасын енгізген. Алайда, жергілікті мемлекеттік басқару мен өзін-өзі басқару - екеуі екі ... ... ... бірі ... ... ... алмайды. Және де Конституцияда өзін-өзі басқару азаматтардың міндеті емес, құқы деп көрсетілген. Сондықтан оған міндеттеуге заңдық ... жоқ. Бұл - ... ... ... ... басқаруды тек ауылдарда ғана жүзеге асыру қалада тұратын адамдардың құқығын шектеу ... еді. ... Ата ... деп ... ... ... Үкімет бұл заң жобасын қайтарып алып, Парламентке жаңа заң жобасын ұсынды. Онда да төменгі деңгейде әкім мен жергілікті ... ... ... ... ... сауал алдан шықты. Мемлекеттік билік пен өзін-өзі басқарудың конституциялық негізі, атқаратын қызметі, өкілеттілігі әртүрлі болғанымен, жергілікті биліктің осы екі ... ... ... ... да ... ... ... шығаруға болмайды. Сондықтан бұл жобаны да Үкімет қайтарып ... ... ... ... біз ... ... басқару туралы жаңа заңды қабылдауға пісіп жетілдік. Әрі ... ... 2006 жылы ... ... ... нақты тапсырмасы да бар. Соңғы жылдары биліктің орталық және өңірлік деңгейлері арасындағы ... мен ... ... ажырату жөнінде үлкен істер атқарылды. Бұл жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... таңда жүйені өмірге енгізу үшін аса маңызды жағдайлар жасалды - соңғы уақыт ішінде мемлекеттік билік ... ... ... ... ... ... айтарлықтай бөлігі заңдық деңгейде шешіліп отыр. әкімшілік реформасын кезең-кезеңмен асыру Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі басқару реформаларын жүзеге ... ... ... ... бірі болып табылады.
Қазіргі уақытта арнайы құрылған ведомствааралық Комиссия заң жобасын әзірледі, ол Ұлттық комиссия отырысында егжей-тегжейлі қарастырылды және оның ... ... оны ... ... басқарудың арнайы сайлау органдарын - Кеңестерді құру көзделуде, олардың мүшелерін тікелей жергілікті қоғамдастық сайлайтын болады.
Кеңесті ... ... оны ... не жергілікті қоғамдастықтың мүшелері сайлайды. Оның міндеті - Кеңес және жергілікті қоғамдастық қабылдаған шешімдерді орындау.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың ... ... ... ... түбегейлі мәселелерді шешуді беру қарастырылып отыр. Әдеттегісіндей, нақ осындай деңгейдегі мәселелер аса өміршең және биліктің жоғары сатыларында жүгіпінді болмай ... ... ... ететін мәселелер. Атап айтқанда, Кеңестер елді мекендерді абаттандыру мен ... ... ... көшелерді жарықтандыру, олардың санитарлық тазалығын қамтамасыз ету мәселелерін және басқа да жергілікті маңызы бар мәселелерді шешетін болады.
... ... ... ... ... оны одан әрі ... ... жөніндегі шараларды қабылдау кезекті мәселеге, қажеттілікке айналады.
Осымен байланысты Үкіметтің іс-қимылдары жоспарына ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... Республикасында жергілікті өзін-өзі басқаруды қолдаудың мемлекеттік бағдарламасы осы ... тағы бір ... ... ... басқару органдары - бұл мемлекеттік ... ... ... да ... ... басқару бірліктері екенін естен шығармау керек, бұл орайдағы мемлекеттің ... ... - ... өзін-өзі басқару органдарының дербестігіне кепілдік беру.
2013 жылдан бастап аудандық деңгейдегі ауыл-селолар және ... ... ... ... мен аудан орталықтарында әкім аппараты құрылды. Оларға заңды тұлғалар мәртебесі беріліп, бұрынғы ... ... ... саласындағы біраз жұмыстар бекітілді.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің құрылуына орай жұмыс тобының мүшелері ... ... ... бар ... ... сайланып қойылуына дайындық жөніндегі жұмыстар жүргізілуде.[22]
Өткен жылы сонымен қатар, жекелеген ... ... ... ... ... өткізілді. Елдің төрт аудандарында әкімдердің байқап көру сайлауы болды, оларды мәслихаттың депутаттары сайлады. Тұтастай алғанда оң тәжірибе жинақталды. Бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... комиссияларын, қатардағы сайлушыларды қатты ойландыруы керек. Сөз жоқ, бұл орайда ақпарат құралдарының тигізер ықпалы да зор ... ... ... ... ... ... ... толық және шынайы ақпарат берілгендігі қажет. Олардың атқарған қызметтері, жеткен табыстарымен қатар, әсіресе болашақ қызмет кезеңіне ... ... ... ... ... ... мән берері сөзсіз.
Белгіленген ереже бойынша, облыс әкімі кем дегенде екі кандидатты мәслихат депутаттығына ұсынады, ал ... ... ... ... ... ... Өздері тұратын өңірдің басшысын өздері таңдауы, әрине, мәслихаттарға берілген үлкен өкілдік. Бұл олардың өкілдігін арттыра ... ... те, осы ... ... мен ... ... бұдан өзге де нақты шаралар қабылдануы керек. Бізде Парламенттің ... ... ... ... пікірлер де айтылып жүр. Сол секілді жергілікті ... ... ... да ... ... арттыру керек деген сөздер жиі айтылады. Және аудандық, қалалық, облыстық мәслихаттардың ... осы ... ... ... оған еш ... ... ... болады. Мәселен, мәслихат депутаттарының санын көбейту. Одан ешкім зардап шекпейді және де ол облыстық бюджетке салмақ салмайды. Өйткені, мәслихат депутаттары ... ... Ал ... саны ... ... ... халықпен араласуы жиілейді. Сөйтіп, халықтың оларға өздерін ... ... ... көмек алуға мүмкіндіктері артады. Екіншіден, олардың хұқықтарын арттыру керек. Аудандық бюджетті бекіту мен ... ... ... ... ... ... белсенділігі де, жауапкершілігі де, салмағы да артар еді. ... ... ... ... олармен санасып, жеке-дара билігін шектер еді. Мәслихаттарға жергілікті жерлердегі кейбір түйінді мәселелерді шешу құзіретін ... ... ... ... ... ... жерлерде кәсіпкерлікпен айналысқысы келген кейбір адам қажетті бір қағаз алу үшін облыс орталығына немесе астанаға баруына тура келеді. Ал ... ... ... ... ... ... ... тиімді болар еді. Қазір елімізде билікті орталықсыздандыру бойынша көптеген заңдарға өзгерістер ... Осы ... ... жұмысқа қосу қажет. Себебі, істеліп жатқан жұмыстар әлі де ... ... ... ... Ал мәслихаттарға аталған мәселелерді шешу құқын берсек, орталықсыздандыруға байланысты жасалған нақты қадам ... ... еді. ... ... ... - ... ... тәуелділігін азайту, яғни адам құқын қорғау, оған ешкімнің қол сұқпауына жол бермеу болып табылады.[23]
Жергілікті өзін-өзі басқару заңына сәйкс ... ... пен ... ... органдары арасындағы қатынаста олар бір-біріне қайшылық туғызуы мүмкін. Бірақ заң олардың билік шегін нақты ... ... ... ... жергілікті жерді дамытудың бас жоспары болады. Мемлекетік орган соның жалпы іске асырылуын бақыласа, сайланбалы билік органдары өз ... оның ... ... ... ... ... осы ... үрдістердің бастау алар кезеңінде отырғанын ескеріп, респубика аудандары мен әкімдерінің шамамен 30 пайызында ... жылы ... ... әкімдердің сайлаулары өткізілетін болады. Бұл жайында Мемлекеттік комиссияның алғашқы отырысында Мемлекет басшысы да ... ... ... ... жоба ... ... өзін-өзі басқару ең төмен деңгейде - ауыл-село, кенттерде жүргізілмек. Бүгінгі күні 7262 ауыл-село, 167 кент ... ... ... 2336 елді мекенінде ауыл әкімдері бар. Біздің ойымызша, жергілікті өзін-өзі басқаруды әкімдері жоқ, билік жетімсіздігі сезілетін ... ... ... ... оны құру не ... ... өз еркінде екенін де естен шығармау керек. Дәлірек айтсақ, өз азаматтардың құқықтарын білуі абзал.
Заң жобасында жергілікті өзін-өзі басқару тек ... ғана ... ... да ... ... Қай-қайсысында да құрылу тетіктері бірдей. Алдымен ынталы топтар жасақталып, олар сол жердегі еңбекке ... 18 ... ... ... 50 ... ... жинайды. Сосын оны әділет органдарында тіркеуден өткізген соң, Орталық сайлау комиссиясы ҚР Заңына сәйкес, сайлау өткізу ... ... ... ... ... 6 ... Елбасы Н.Назарбаев төрағалық еткен отырысында осы мәселе талқыға салынған болатын.
Қазақстан азаматтарының әкімдерді сайлауы жайлы алғашқы идея 1996 жылы ... ... ... ... заң ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару кезең-кезеңмен өткізілуі керек деген тұжырымға келді. Бұл ретте азаматтардың жергілікті жерлерде өзін-өзі ... ... құру ... ... ... ... Атап ... Мемкомиссия жергілікті өзін-өзі басқару органын - Кеңесті құру үшін белгілі бір елді мекен азаматтарының ... ... ... деген тұжырымға келді.
Байқап көру аясында, ал ол 2-3 жыл бойына созылуы мүмкін, ауыл әкімдерінің ... ... ... үшін өзін-өзі басқаруды әкімдері жоқ аудандарда енгізуді бастау ұсынылып отыр.
2013 жылғы қазанда ... 49 ... мен 10 ... ... ... ... отыр, мұның өзі осы деңгейдегі әкімшілік-аумақтық бірліктің ... ... ... үштен бірін құрайды.
Бұл мәселеде қазақстандық билік саяси прогресс танытып отыр. Әлемде атқарушы биліктің сайланбалылығы жөнінде айқын стандарттар жоқ. ... ... ... ... ... - ... биліктің сайлау органдарының алдындағы есептілігін қамтамасыз ету болуға ... ... ... ... ... ... әрқилы тәжірибелер бар - мысалв, ... ... ... ... ... бас ... іс ... оларды тағайындауға қайта оралды.[24]
Жаңа заң жобасында бұрынғы нұсқалардағы қосымша тұстар ескеріліп, мемлекеттік істермен ... ... ... ... Жергілікті өзін-өзі басқару осы шаруашылық жүргізумен айналысады.
Бұл құрылым қандай көздерден қаржыландырылады деген сұрау ең ... ... ... ... ... ... ұсынған жобада қаржыландырудың бірнеші көздері бар:
* мемлекеттік бюджеттен бөлінетін қаржы
* жергілікті қауымдастық өкілдері өз ... ... ... ақылы қызмет көрсету түрлерінен түсетін қаражат
* жергілікті қауымдық мүлік
* Қазақстан Республикасының заңнамаларында рұқсат етілген көздерден түсетін қаржылар.
Бұл ретте мемлекеттік бюджеттен ... ... ... 8 ... ... асады. Оны арнайы бюджеттік бағдарламалардан өзге мақсаттарға, мәселен, төрағаның немесе аппараттың еңбекақысына жұмсауға болмайды. Ал ... ... ... ... түседі деп болжамдалған қаражат көздері мүлдем мардымсыз. Олардың тіптен түспеуі де ... ... бұл ... ... әлі де ... ... атқарылуы қажет.
Тұтастай алғанда, жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңды қабылдау мен ... ... ... осы ... ... түбегейлі аяқталуын әсте де білдірмейді, дайындалып жатқан өрісті ... - бұл ... ... ... ... бастауларына қарай жасалған алғашқы қадам.
ҚОРЫТЫНДЫ
Н.Назарбаев Мемлекеттік комиссияның отырысында сөйлеген сөзінде айтып өткендей, . Ал халық ... яғни ... одан әрі ... ... көзі ... ... басқаруды жүзеге асыру екендігін айтып өту керек. Жергілікті өзін-өзі басқару - нақты демократия, іс ... ... деп ... ... керек.
Соңғы жылдары мемелекеттік құрылымының либерализациасы мен демократизациасы шараларының нәтижесінде жергілікті өзін-өзі басқару институтын қайта жандандыру қажеттілігі туралы ... орын ... ... ... ... ... ... азаматтық қоғамдастықты қалыптастыру және Қазақстанның бүтіндігін нығайтуды қамтамасыз ету ... ... ... күндегі Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқарудың даму этапы күрделі әлеуметтік-экономикалық және саяси мәселелерден хабардар етеді. өтпелі кезеңнің екіжақтылығы мен ... ... ... ... ... білдіреді.
Қазақстандағы демократиялық бастамаларды дамыту үшін халықтың территориалды біртектілігі үлкен орын алады. Жергілікті өзін-өзі басқарудағы зерртеулердің нәтижесінде жергілікті өзін-өзі басқарудың ... және ТМД ... ... ... да мәні ... ... ... тәжірибесін зерттеу нәтижесінде берілген басқару жүйесі еркін демократиялы, экономикасы дамыған елдерде ... роль ... деп ... ... ... ... ... оларға заңмен берілген өкілеттіктер шегінде іс-қимыл жасайтын дербес құрылымдар ретінде қарастырылады. Муниципалдық басқарудың төменгі органдарының ... ... ... ... болатын жергілікті жерлерде орталық үкіметтің өкілдері жоқ.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың континенталдық ... ... ... ... ... тікелей мемлекеттік басқаруды және өзін-өзі басқаруды ұштастыруға негізделген. Франциядағы өзін-өзі басқарудың ерекшелігі ... ... бір ... бір ... ... және муниципалдық басқарудың бірлігі ретінде әртүрлі мәртебе болады.
өзін-өзі басқарудың аралас үлгісінің ерекшелігі континенталдық және ағылшын-саксон үлгілерін ұштастыру болып табылады. Мысалы, ... ... ... ... ... жоқ: ... ... үкіметі әрбір қала (қауым) үшін өзін-өзі басқарудың үлгісін ұсынады.
Мынаны атап көрсету керек: жергілікті өзін-өзі басқарудың үлгілері арасындағы өзгешелік ... ... ... Дәстүрлі үлгілерден ауысатын таңдаулы үлгілер мен өздерінің жаңалықтарын енгізетін әралуан жүйелер пайда болуда.
Қазақстанның да ерекшеліктері бар, оларды жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... қажет.
Қолданылған Әдебиеттер тізімі
[1]. Қазақстан Республикасында жергілікті өзін-өзі басқаруды ... ... 2012 жыл 28 ... М.Д ... және Жергілікті басқару теориясы.
[4]. ҚР жергілікті мемлекеттік және жергілікті өзін-өзі ... ... ... 2001 жыл 23 қаңтар
[5]. ҚР Конституциясы
[6].Назарбаев Н.А //континент -11 ... ... ... Р.Е. ... ... ... - ... Қазақ университеті, 2009 -256 бет.
[9].Мамырова М.К. эффективность ... в ... ... - ... ... 20.-43 б.
[10].Қазақстан республикасының Экономика және менеджмент (2012)
[11].Ykimet.kz
[12].Tengrinews.kz
[13].edu.kz
[14].massaget.kz
[15].gov.kz
[16].Егемен Қазақстан газеті
[17].Мемлекеттік басқару жүйесіндегі ... ... ... М.Б. ... А.Т. (2013)
[18]. 1999 жылғы жарлық
[19]. Ұлыбритания және Жапония өкіметін басқару (2012-2013)
[20]. ҚР-ның Конституциясында (70-бап)
[21].ДосКөшім. Жергілікті ... ... ... Л.Прутян. Жоспар арқылы өзін-өзі басқару//Муниципалдықбасқару ақпараттық бюллетені,35 сан, 2013ж, 4Б.
[23].О.Оксикбаев.Бюджет и межбюджетные отношения:учетинтересов экономической безопасности.//Қаржы-қаражат,2012ж, №5, с.12. ... ... А. ... ... в РК: современное состояние и перспективы.//3акон и ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АӨҚО инфрақұрылымы9 бет
Корея4 бет
Мемлекет деген не?6 бет
«Жасыл» құрылыс дамуының болашағы65 бет
«Интернет технологиялар» пәнінен барлық мамандық студенттеріне арналған әдістемелік нұсқау22 бет
«Педагогикалық мамандыққа кіріспе» дәрістер жинағы23 бет
«Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде»4 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Азнагүл алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және мұнай мен газ шоғырларын іздестіру жобасы80 бет
Алмаз алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және жобалау әдістері18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь