ҚР банк жүйеcін дамыту рефoрмаларды жүзеге аcыру барыcы

Кіріcпе
ҚР банк жүйеcінің құрылымы және банктік жүйенің даму тарихы

ҚР банк жүйеcінің құрылымы
Қазақcтандық банктік жүйенің даму тарихы
II ҚР банк жүйеcін дамыту рефoрмаларды жүзеге аcыру барыcы

ҚР банк жүйеcін дамыту жoлындағы рефoрмалар
III ҚР банктік рефoрмаладың нәтижелері
Қoрытынды
Кіріcпе

Қазақcтан Реcпубликаcының банк жүйеcінің даму мәcелелерін қараcтыру cебебім, бұл халқымыздың өcіп өркендеуіне, экoнoмикаcының дамуына тигізетін пайдаcы зoр. Мен ocы cаланың келешек маманы ретінде банк жүйеcінің қазіргі кездегі даму прoблемалары мен тенденциялары арқылы oның тиімділігін көрcетуді мақcат еттім.
Жұмыcтың негізгі мақcаты банк жүйеcінің қалыптаcу және даму, банктерді дамыту жoлындағы қoлданған рефoрмаларды қараcтырамыз. Oтандық экoнoмиканы рефoрмалаудың қазіргі уақытындағы cатыcында тиімді, нәтижелі және перcпективалы бағыттардың бірі банк жүйеcінің дамуы бoлып табылады.
Курcтық жұмыcтың міндеті Қазақcтан экoнoмикаcы нарықтық қатынаcтарға көшу кезінде неcиені баcқарудың жүйеcін және шаруашылық қызметіне банктік қызмет көрcету механизмін құру, банктер мен кәcіпoрындардың қызметіне жетекшілік етуде экoнoмикалық әдіcтерді қoлдану; банк пен клиенттері, coнымен қатар, банктердің өз жүйеcі шеңберіңдегі, oның жекеленген буындарының араcындағы өзара қарым –қатынаcтар жүйеcін қайта құру, жаңа құбылыcтар мен прoцеcтерді еcкере oтырып, принципті түрде рефoрмалау қажеттілігінің маңызы зoр екендігін дәлелдеу.
Бұл cаланың маңыздылығы әлемдік және oтандық экoнoмиканың тәжірибеcі көрcетіп oтырғандай, нарықтық экoнoмикаға өту жағдайында банк жүйеcіне көмек көрcету тұрақтандырылған экoнoмикалық өcуге жетуге елеулі нәтижелер береді. Банк жүйеcінің дамуы елдегі қаржы нарығының өркендеуіне және Ұлттық банктің өз cаяcатын тұрақты қалыпта жүзеге аcыруына мүмкіндік береді.
Coңғы бірнеше жылда, әcіреcе 2000-жылдан баcтап банк жүйеcінің динамикалық дамуы жүруде. Қазақcтан банк cектoрының жандануы және кoнденcациялық прoцеcтер жалғаcуда.
Дегенмен, банк жүйеcін мемлекеттік қoлдау әлі де жеткілікcіз дәрежеде бoлып oтыр. Бұл cаланың өзіндік прoблемалары шешілмей қалуда. Мұндай кемшіліктерді жoю үшін банк жүйеcінде жаңа бағдарламалар, рефoрмалар жүзеге аcуы тиіc.
Курcтық жұмыc кіріcпе, үш бөлім, қoрытынды және қoлданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Курcтық жұмыcтың бірінші бөлімінде ҚР банк жүйеcінің құрылымы және банктік жүйенің даму тарихы қараcтырылған. Екінші бөлімде ҚР банк жүйеcін дамыту рефoрмаларын жүзеге аcыру қараcтырылды. Үшінші бөлімде ҚР банктік рефoрмаладың нәтижелері қараcтырылды. Курcтық жұмыcтың қoрытындыcында жаcалынған талдаудың негізгі түйіндері мен ұcыныcтары берілген.
Қoлданылған әдебиеттер:

1) ҚР-ғы банктер және банктік қызмет туралы Заң.- Алматы: Дәнекер, 2002.-72 б.
2) Көшенoва Б.А. Ақша, неcие, банктер, валюта қатынаcтары.- Алматы: Экoнoмика, 2000.-328 б.
3) Cейітқаcымoв Ғ.C. Ақша,неcие, банктер.- Алматы: Экoнoмика, 2001.-466 б.
4) Лаврушин O.И. Банкoвcкoе делo.- Мocква: Финанcы и cтатиcтика, 1999.-73 c.
5) Мақыш C.Б. Кoммерциялық банктер oперацияcы.-Алматы: Қазақ универcитеті, 2002.-229 б.
6) Ocнoвные направления ДКП Нациoнальнoгo Банка на 2003-2005 гoды // Банки Казахcтана. – Алматы.–№1.–2003. –C.9-14
7) Нурcеит И.А. Привлечение cбережений в финанcoвую cиcтему cтраны //Банки Казахcтана.– Алматы.–№12.–2002.–C.27-43
8) Тулепбаев К.М. Прoблемы дocтoвернocти cтатиcтичеcких данных накoпительных пенcиoнных фoндoв // Банки Казахcтана.– Алматы.–№9.–2002.-C.51-56
9) Бункина М.К. Нациoнальная экoнoмика. М: 2006
10) Марченкo Г.А. Пути развития банкoвcкoй cиcтемы Казахcтана // Банки Казахcтана.– Алматы.– №10.–2002.–C.2-6
11) Нурcеит И.А. Oбеcпечение уcтoичивocти и ликвиднocти банкoвcкoй cиcтемы Казахcтана // Банки Казахcтана.– Алматы.–№7.–2003.– C.15-22
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ Ш.ЕСЕНОВ АТЫНДАҒЫ
КАСПИЙ МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖӘНЕ ИНЖИНИРИНГ УНИВЕРСИТЕТІ
ПЕДАГОГИКА ФАКУЛТЕТІ
"ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК-ГУМАНИТАРЛЫҚ ПӘНДЕР" КАФЕДРАСЫ
РЕФЕРАТ
Пәні: ... ... ҚР Банк ... ... тобы ... О.Т
Тексерген: аға оқытушы Беспай Т.Ж
Ақтау 2014
Кіріспе
Қазақстан Республикасының банк ... даму ... ... бұл халқымыздың өсіп өркендеуіне, экономикасының дамуына тигізетін
пайдасы зор. Мен осы саланың келешек маманы ретінде банк ... ... даму ... мен ... ... оның ... ... еттім.
Жұмыстың негізгі мақсаты банк жүйесінің қалыптасу және даму, банктерді
дамыту жолындағы қолданған реформаларды қарастырамыз. Отандық экономиканы
реформалаудың ... ... ... ... ... ... бағыттардың бірі банк жүйесінің дамуы болып табылады.
Курстық жұмыстың міндеті ... ... ... ... ... ... басқарудың жүйесін және шаруашылық қызметіне банктік қызмет
көрсету механизмін құру, ... мен ... ... жетекшілік
етуде экономикалық әдістерді қолдану; банк пен клиенттері, сонымен қатар,
банктердің өз жүйесі ... оның ... ... ... қарым –қатынастар жүйесін қайта құру, жаңа құбылыстар мен ... ... ... ... ... ... маңызы зор
екендігін дәлелдеу.
Бұл саланың маңыздылығы әлемдік және отандық экономиканың тәжірибесі
көрсетіп отырғандай, ... ... өту ... банк ... ... ... экономикалық өсуге жетуге елеулі нәтижелер
береді. Банк жүйесінің дамуы елдегі қаржы ... ... және ... өз ... ... ... жүзеге асыруына мүмкіндік береді.
Соңғы бірнеше жылда, әсіресе 2000-жылдан бастап банк ... ... ... ... банк ... ... және
конденсациялық процестер жалғасуда.
Дегенмен, банк жүйесін мемлекеттік қолдау әлі де жеткіліксіз дәрежеде
болып отыр. Бұл ... ... ... ... ... Мұндай
кемшіліктерді жою үшін банк жүйесінде жаңа бағдарламалар, реформалар жүзеге
асуы тиіс.
Курстық жұмыс кіріспе, үш ... ... және ... ... ... Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде ҚР банк жүйесінің
құрылымы және банктік жүйенің даму тарихы қарастырылған. Екінші бөлімде ҚР
банк жүйесін ... ... ... ... ... ... ... банктік реформаладың нәтижелері қарастырылды. Курстық жұмыстың
қорытындысында жасалынған талдаудың негізгі түйіндері мен ұсыныстары
берілген.
ҚР банк жүйесінің құрылымы және ... ... даму ... банк жүйесінің құрылымы
ҚР банк жүйесінің құрылымын «ҚР банктер және банк қызметі ... ... 1995 ... 31 ... Заң күші бар Жарлығында
«Қазақстанда екі ... банк ... бар. ... банк – ... ... ол банк ... жоғары деңгейіндегі банк. Басқа банктердің
барлығы банк жүйесінің төменгі ... ... ... ... ... Ұлттық банктің құрылымын қарастырсақ, оны « ҚР ... ... Заңы және « ҚР ... банкі туралы» ережесі негізінде көруге
болады.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасында ... банк ... ... ... ... ... мен ... мекемелері қызмет істеуде.
Олардың ішінде:
Мемлекеттік банк – үкімет қаулысымен құрылған екінші ... ... ... ... ... ... банк – ... тікелей және портфельдік инвестиция
тартумен шұғылданатын екінші деңгейлі банк.
Шетелдер қатысушы банк - орналастырылған акцияларының үштен ... ... ... ... ... орналастырылған акцияларының немесе жарғылық капиталдарға қатысу
үлестерiнiң үштен ... ... ... ... ... не соларға ұқсас Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң заңды
тұлғаларының иелiгiнде, меншiгiнде немесе ... ... ... ... - ... ... ... Республикасының резиденттерi емес ... ... ... (сенiм бiлдiрiлген адамдар) болып табылатын
Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң иелiгiнде, меншiгiнде ... ... ... деңгейдегi банк. 
Мемлекетаралық банк - халықаралық шарт негiзiнде құрылып, жұмыс iстеп
тұрған ... ... ... ... ... ол ... ... орган) мен сол шартқа қол ... ... ... ... ... емес несие қаржы мекемелері Ұлттық банктің лицензиясы негізінде
кейбір банктік операция жүргізуге құқы бар банктік емес ... ... - осы ... ... банк ... жүзеге асыруға құқылы
коммерциялық ұйым болып табылатын заңды ... ... ... ... ... ... ... (тіркеуші
органдарда) (бұдан әрі - әділет ... банк ... ... және банк операцияларын жүргiзуге ... ... мен ... ... және ... ... уәкілетті органның (бұдан әрi -
уәкiлеттi орган) лицензиясы болуымен белгiленедi. 
Банкiнiң ресми мәртебесi жоқ бiрде-бiр заңды тұлға ... деп ... ... өзiн банк ... ... ретiнде сипаттай алмайды.
Банк басқармасы тұрған жер (почта бойынша мекен-жайы) банк тұрған жер
деп танылады.
Коммерциялық банктер – кәсіпорындармен ... ... ... және жан ... ... ... ... банктер. Бұл олардың басқа
арнаулы несие мекемелерінен айырмашылығы. Ал ... емес ... ... ... олар тек ... банктік операциялар
жүргізумен және кейбір қызмет түрін ... ... ... негізгі мақсаты неғұрлым жоғарғы пайда табу.
Банктің жарғылық қоры оның міндеттемелерін қамтамасыз етіп, ... ... ... көзі ... ... ... ол
(мемлекеттік банкті қоспағанда) акция сату есебінен немесе құрылтайшылардың
жарнасы ... ... ... құрылтайшылары мен акционерлері
сатып алған акцияларына тек ақша төлеуге міндетті. Жабық акционерлік қоғам
түріндегі ... ... ... оның ... ... кепілге алған және
басқа да тартылған қаражатты қолдануға болмайды. ... ... ... барлық құрылтайшыларға бірдей құнмен, яғни акцияның көрсетілген
құнымен сатылады. Жаңадан құрылған банктің оның ... ... ... қорының елу процентін акционерлері банк ... ... ... ал тіркеуден өткен кезеңнен бастап бір жыл ішінде ... ... [10, ... ... ... екі ... жүргізіледі:
Біріншіден, қосымша акцияларды шығару, оның ішінде банктің пайдасын
капиталдандыру және ... ... оның ... ... ... ... ... бос ақша қаражатын тарту жинақтау және оны қарыз капиталына
айналдыру;
- кәсiпорындарға мемлекетке жеке тұлғаға несие беру, бағалы қағазбен
операция жүргiзу;
- ақша ... ... ... ... ... ... экономикалық, қаржылық кеңес беру;
- эмиссиялық қызмет атқару.
Банк өзiнiң ... бар ... ... есеп және ... ... ... жасайтын заңды тұлға болып табылады.
Мемлекеттiк банк осы заң бойынша ... ... ... ... ... ҚР заңына сай мемлекеттiк банк деп ... ... ... ... ... ... ... бөлiгi мемлекеттiк
құрылтайшылардың акциясы болғанда есептеледi. Коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... қызмет
iстейдi.
Екіншіден акцияның көрсетілген құнын өсіру жолымен.
Банктің жоғары басқарушы органы акционерлердің жалпы жиналысы, оның
ағымдағы ... ... ... ... ... басқарушы
қызметкерлері болып қадағалау ... ... және оның ... төрағасы және оның ... ... бас ... оның ... банк ... ... басшысы және бас
бухгалтері мен олардың орырбасарлары саналады. ... ... ... ... ... және оның орынбасарлары, банк
бөлімшесінің бірінші ... және бас ... ... ... ... ... ... олардың банк жүйесіндегі: төраға мен бас
бухгалтер үш ... кем ... ал ... ... екі жылдан кем емес
қызмет стажы болуы ... Осы ... ... ... ... үш айға ... алмаса, өз міндеттерін әрі қарай орындауға құқы
жоқ.
Акционелердің жиналысы кезекті және ... тыс ... ... ... ... ... ... банк балансы жасалғаннан кейін бір
айдан аспай шақырылуы керек, ал ... тыс ... ... ... ... ... талабы бойынша шақырылады.
Банктің ұйымдық құрылымы әрқайсысы белгілі бір ... ... ... ... ... мен ... тұрады.
Жалпы кез келген банктің ұйымдық ... ... ... ... ... қалыптасады.
Қазақстандық банктік жүйенің даму тарихы
Кеңес үкіметі кезінде Қазақстанның өзінің банктік жүйесі ... ... ... аумағында КСРО-ның орталықтандырылған несие жүйесінің
филиалдары мен бөлімдері ... ... ... ... ... ... ... тарихымен тығыз байланысты. Патшалық Ресейдің банк жүйесіне:
Мемлекеттік банк, акционерлік банктер, қалалық ... ... ... мен ... да ... ... кірді. [2,169 б].
Ресейдің мемлекеттік банкі (өз қызметін 1860 жылы бастады) барлық
несие ... ... ... ... ... Ол ... ... ақша
шығарудың монополиялық құқығына ие болды.
Акционерлік коммерциялық банктер (47 банк 743 филиалымен) қарыз
капиталы ... ... ... ие ... 1914 жылы ... ... жетті.
Орта және ұсақ буржуазиялық қызмет көрсету үшін мынадай ұсақ несиелік
мекемелер қызмет атқарды: өзара несие беру қоғамы (11081), қалалық ... ... ... жүйесі – мемлекеттік дворяндардың жер ... ... жер ... 10 ... жер ... 36 ... ... мен ипотекалық несиенің басқа да банктерінен құрылды.
Несиелік мекемелердің ішінен, ... ... ... ... ... несиелік кооперация кеңінен танылды. Ол қарыз-
жинақ кассалары мен несиелік серіктестіктерден тұрды.
1917 жылғы қазан ... ... банк ісін ... ... ... өз ... алып, нәтижесінде жеке коммерциялық банктер мен
басқа несие мекемелері Мемлекеттік банкпен ... 1922 жылы ... ... және Өнеркәсіп банкі құрылды.
1924 жылы акционерлік қоғам үлгісіндегі сыртқы сауда банкі құрылып,
оның акционерлері ... ... және ... ... ... 1925 жылы ... ... банк, Өнеркәсіп банкі, Сауда банкі
және ауылшаруашылық банкі болды. Сондай-ақ Орталық ... ... ... банк және ... ... ... ... Банктер қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді несие түрлері
бойынша да ажыратылды. 1928 жылы ... ... мен ... ... пен электр шаруашылығын ұзақ мерзімді несиелеу банкіне
біріктірілді. Жалпы ... ... ... ... тән ... ...
банктік несие беру жойылып, несие мемлекеттік жоспарлы қаржыландырудың
түріне айналды. [3, 16-4 ... ... ... ... ... реформаның нәтижесінде
жаңа қағидаларда салалық банктер ұйымдастырылды. Капитал жұмсалымдарды
қаржыландыру және несиелендіруге ... 4 ... ... ... ... 1959ж. КСРО Құрылыс банкі болып қайта ұйымдастырылды.
2. Ауылшаруашылық ... 1959ж. оның ... КСРО ... ... банк ... ... ... 1939ж. Всекомбанк өз жұмысын тоқтатты, ал активтері мен
пассивтері 1959ж. таратылған КСРО Сауда банкіне берілді.
4. ... 1959ж. ... да оның ... КСРО Құрылыс банк
мен Мембанк арасында үлестірілді. [3, 165 б].
КСРО-да банктік ... ... ... ... Нәтижесінде,
КСРО Мембанкі мен КСРО Құрылыс банкін құру негізінде: Өнеркәсіп құрылыс
банкі, Агроөнеркәсіп ... және ... ... ... КСРО
Мембанкінің құрамына кіретін жинақ кассалары негізінде: Сыртқы ... ... ... КСРО ... ... мен ... кассалық және
несиелік - есеп айырысу қызмет көрсетуін тоқтатты. Ол елдің Орталық банкі
деп ... ... ... ... 1990 ... аяқ ... одақтық екі
заң – «Мемлекеттік банк туралы» Заң және «Банктер және банк қызметі туралы»
Заң бекітілді. Осы ... сай ... ... банктер акцияландыру
кезінде коммерциялық банктерге айнала бастады. [8, 181 ... 1 – ... банк ... ... және даму ... ... ж ... |1930-1987 |1988-1990 жылдар |1991 ... ... ... ... | | ... ... |1. КСРО |1. Банк ... қайта |1. Егемен ... ... ... ... КСРО |Қазақстаанда |
|несие-банк ... ... ... және ... банк |
|мекемелері ... ... ... ... ... ... |КСРО Өнеркәсіп құрылыс,|Екі деңгейлі банк |
| ... ... ... ... ...... |
| ... |КСРО Тұрғын үй- ... және |
| ... ... КСРО ... ... |
| |2. КСРО ... КСРО ... эконом|банктер. |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | ... ... «Банктер және банк қызметі туралы» Заңға сәйкес
республикада екі деңгейлі банк ... ... ... ... ... ... жаңа даму ... көшті.
II ҚР банк жүйесін дамыту реформаларды жүзеге асыру барысы
ҚР банк жүйесін дамыту жолындағы ... ... ... нарықтық қатынастарға көшу
кезеңінде несиені ... ... және ... ... ... ... ... құру, банктердің кәсіпорындардың ... ... ... ... ... банк пен клиенттері,
сонымен қатар, банктің өз ... ... оның ... ... ... ... ... қайта құру, яғни, жаңа құбылыстар
мен процестерді ескере отырып, принціпті түрде реформалау қажеттігінің
маңызы ... жылы ... ... өз ... ... ... ... талаптарына сай келетін меншікті банк жүйесін
құруға бетбұрыс жасады.
1990 жыл ... ... ... ... ... және ... туралы» алғашқы заң Қазақстандағы банктік реформаны жүргізудің
бастапқы кезеңдерін қамтиды.
1995 жылғы ... ... ... ... ... банктің 1995 жылға арналған «Қазақстандағы
банктік жүйені ... ... ... ... ... ... қалыптасқан екі деңгейлі банктік жүйенің қызмет етуіне
байланысты жасаған ... ... ... отырғандай, кемшіліктердің
басым бөлігі банктер қызметін реттейтін ... ... ... ... және оның іске ... іс ... бақылау жасау тетіктеріндегі
кемшіліктермен сипатталады.
Қазіргі таңда ҚР жұмыс ... ... ... жүйенің қалыптасуын үш
кезеңге бөлуге болады:
1-кезең. 1988-1991 жж. – ... ... ... банктер
қызметінің бір бөлігін ... сол ... ... беру ... қайта түрлендіру; алғашқы коммерциялық банктер
қатарын құру; КСРО Мембанкіне орталық банктің ... ... ... ... қадамдар жасау кезеңі.
2-кезең. 1992 аяғы 1993 жылдары – рубль аймағында бола отырып, ҚР
Ұлттық ... ... ... ... ... ... біртіндеп
кірісуі, коммерциялық банктердің экстенсивті түрде қалыптасуы және дамуы,
ұлттық нормативтік базаның қалыптасуының бастапқы кезеңі.
3-кезең. ... ... ... осы ... ... яғни айналысқа
ұлттық валютаның енгізілуіне байланысты Ұлттық ... ... ... ... ... ... алу, бюджет және банктармен қарым-қатынас
орнатудың классикалық принциптерін енгізу, ... ... ... нығайту кезеңін білдіреді.
1995 жылғы банктік реформалауға дейінгі жұмыс жасаған банктік жүйенің
басты кемшіліктеріне мыналарды жатқызуға ... ... ... банк ... ... мемлекеттің қаржы саясатын жүргізу барысындағы Ұлттық Банк пен ... ... ... ... ... ... өтімділігін толық қолдау тетігінің
жеткіліксіздігі;
... ... ... ... ... және ... ... құрылуы;
• валюталық реттеу және ... ... ... ... ... ... жедел түрде талдау, оларды болжау және
шешім қабылдауда пайдалану деңгейінің төмендігі;
• осы уақытқа ... ... ... ... Банк пен ... ... ... есеп жүйесінің халықаралық
стандартқа және ... ... ... сай ... ... банк ... еңбек ақының төмендігінен кадрлардың кету
деңгейінің жоғарылығы.
ә) ... ... ... ... Ұлттық банктер тарапынан ... ... ... нормативтер мен банк клиенттерінің құқықтарын тікелей
бұзған банктердің нарықта қызмет ете беруі;
• қаржы ресурстарын ... іс ... ... ... ... ... ... барысында жобаларды бағалау
деңгейінің және банк үшін несие беруден туындайтын ... ... ... ... ... ... бақылаудың
қанағаттанарлықсыз деңгейде болуы;
• орта және ұзақ мерзімде ірі жобаларды дербес ... ... ... ... беретін, банктердің капиталдану деңгейінің
жеткіліксіздігі;
• прогрессивті қаржы ... және ... ... баяулығы;
• банк қызметкерлерін кәсіби жағынан даярлаудың ... ... ... банктерді қайта түрлендіруге байланысты бірқатар шаралар 1994
жылдың орта кезінен басталып 1995 жылға дейін жалғасты.
Бірінші кезекте 1994 жылы ... ... ... ... ... Қаржы Министрлігінің қарамағында құрылған ауыл шаруашылығын қолдау
мемлекеттік қорының балансына беру шаралары іске асырылды.
Екінші кезекте, Қазақстан Әлем ... 1994 ... орта ... Экспорттық-импорттық банкке (қазіргі Эксимбанк) және әмбебап
Әлем банкке бөлу шаралары жүзеге асты.
Үшінші кезекте, ... ... ... ... ... ... шаралары жүргізілді. Түрлендіру мынадай үш кезеңді
қамтиды:
1-кезеңде (1995жылдың бірінші жартысы) мемлекеттік емес ... ... алу ... 100% ... ... ... ... және
оның жарғылық капиталын ұлғайту мақсатында ... ... ... ... банкінің меншігіне беру, сондай-ақ 01.01.1992ж жағдайға
байланысты халық салымдарының индексациялау ... ... ... (1995 жылдың екінші жартысы және 1996 жыл) Халық банкіне
пластикалық дебиттік және ... ... ... және ... ауқымын кеңейту міндетті.
Үшінші кезеңде (1997 жылдың ішінде), Халық банкісінің алдында Ұлттық
Банк белгілеген ... ... ... ... жылы ... ... толық, кепілдемесінен ұжымдық сақтандыруға
негізделген аралас сақтандыру ... ... ... ... және
жекешелендірудің бірінші кезеңін бастау міндеті тұрды.
Төртінші кезеңде әмбебап банк — Тұран банкіндегі мемлекеттің ... 1994 ... ... ... ондағы негізгі борышқор-
кәсіпорындардың бір бөлігі 1995 жылы ... ... ... ... ... ... ... банк — Кредсоцбанктегі мемлекеттің үлесі —
40,3% мөлшерінде (1994 ... ... ... 1995 ... ... ... ... оның жарғылық капиталындағы мемлекеттің үлесін сату
бағдарламасын Ұлттық Банк ... тиіс ... ... ... ... ... ... үшін қысқа
мерзімдік жоспарда тиімсіз болып табылатын нақты ... орта және ... ... ... өз ... ... ... мемлекеттік
банктердің болуы да қажет болды. Ондай банктерді ... ... ... деп ... ... олар үшін ... ... пайда табу емес
экономиканың жекелеген салаларын дамыту болып табылады.
Қазақстанда банк секторын реформалау бағдарламасын іске ... ... ... даму банкі және Тұрғын үй құрылыс банкі құрылды.
Мамандандырылған банктер қатарында ... ... ... ... ... ... даму ... — бұл банк экономиканың маңызды салаларында
тиімді инвестициялық жобаларды ұзақ мерзімді несиелеуді ... ... ... ... ... болып табылады.
Экспортты-импорттық банк (Эксимбанк) — бұл ... үшін ... даму және ... ... экспортын қаржыландыру үшін, экспорттық
несиелер мен инвестицияларға сақтандыру және кепілдеме беру үшін ... ... ... ... үй ... банкі — бұл тұрғын үй құрылысын коммерциялық
құрылысшылар арқылы несиелеуге, ... үшін ... үй ... ... ... несиелеу жүйесін құру мақсатында құрылған банк.
Медетші банк (траст) — бұл Дүниежүзілік банктің ... ... үшін ... ... ... ... Бұл ... құру туралы
жарғыға сәйкес, ол небары 4 жыл мерзімге қызмет етуге уақытша құрылды.
Ұлттық Банктің 1995 ... ... ... қолданған шаралары
қаржылық және экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізді. Ең ... ... ... ... мен құралдары әрі қарай дами түсті.
Банктерді қайта қаржыландыру тетігі түбірімен ... 1995 ... ... ... ... ... беру ... көздер есебінен берілетін несиелер көлемі мен ... ... ... ... Ұлттық Банктен екінші деңгейдегі
банктерге ауысты. Ұлттық Банк орталық банктерге тән ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктерге
несие беру, Үкіметке несие беру және ақша-несие және ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банктін екінші деңгейдегі
банктерге берілетін ... ... ... аукционы арқылы 3 ай
мерзімге ... ... ал ... ... операциялардың ауыртпалығы
мемлекеттік бағалы қағаздардың қайталама нарығына өте бастады. Сөйтіп,
банкаралық несиелер ... дами ... 1995 жылы ... айынан 6астап
ломбардтық несиелеу жүйесі енгізілді. Базалық ақшалардың өсу қарқынына шек
қою мақсатында Ұлттық Банк айналысқа өзінің қысқа ... ... ... ақша ... ... ... жылы ... Банк қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің нақты мәнін
қалпына келтірді. Инфляция қарқынын төмендету арқылы оның ... ... 1995 ... қаңтар айындағы инфляцияның қарқынын 8,9%-
дан, қыркүйек ... - ... ... ... ... ... мөлшерлемесі: 210%-дан 45%-ға дейін төмендеген. Айта берсек,
тағы да басқа көптеген ... қол ... ... банктік реформалар:
Бұл реформалар Ұлттық банктің 1996-1998 жылдарға арналған Қазақстан
республикасының банк жүйесін реформалау бағдарламасына сәйкес жүргізілді.
Жалпы 1996-1998 ... ... ... банк тарапынан жасалған
бағдарламаның арнайы негізінде ... Оның ... ... мен
міндеттері бекітілді.
Банк реформасын жүргізу бағдарламасының басты мақсаты - Қазақстан
Республикасы Ұлттық валютасының ішкі және ... ... әрі ... және ... ... ... кеңейту үшін екінші
деңгейдегі банктердің жүйесін нығайту.
Көздеген мақсатқа жетуде Ұлттық Банк мынадай міндеттерді шешуге күш
жұмсайды:
* ... ... ... мен ... жетілдіру;
* елдің қаржы нарығына Ұлттық Банктің ... ... ... ақша ... ... басқаруды күшейту;
* валюталық реттеуді дамыту және алтын-валюта резервін басқару;
* банктік қадағалау жүйесін және банк қызметін реттеу ... ... ... ... және банк ... реформалауды аяқтау;
* Ұлттық Банктің басқа елдердің орталық банктерімен және басқа да
қаржылық институттарымен байланысып, халықаралық қаржы ұйымдарына қатысуы;
* Ұлттық ... ... ... кадр және ... ... нығайту;
* екінші деңгейдегі банк жүйесін сауықтандыру;
* төлем жүйесін дамыту;
* елдің банк жүйесінің қызмет етуінің және реформалауының ... ... ... ... қол жеткізу үшін Қазақстан Ұлттық Банкі
ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... ... қаржыландыру несиелерін беру көлемін ... ... ... ... ... ... ... белгілеу,
валюталық нарықта интервенция жүргізу және мемлекеттің бағалы қағаздарымен,
сондай- ақ Ұлттық Банктің ... ... ... жүзеге асыру
жатады.
Республикамызда тәжірибелерден берілген директивті несиелердің
уақытында қайтарылмағаны, яғни ... 24 %-дан ... ғана ... ... ... ... Банк ондай несиелерді беруді тоқтатуға
мәжбүр болды. Осындай жағдайларға байланысты Ұлттық Банк 1996-1998 ... ... тек кана ... ... мерзімді
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін несиелік аукциондар, банкаралық ... ... ... ... ... ... есепке алу
арқылы беріп отырды.
Қазақстандағы 1991 жылдан бергі банк реформасы және 1995 жылғы банк жүйесін
реформалау
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... пікірінше, қысқа мерзімді мәселелер
категориясының бар болуымен түсіндіріледі және оларды өз кезегінде
макроэкономикалық формасын жүргізуде кедергі етуі ... деп ... ... ... экономикадан мұра боп қалған
мақсатты несие мен банктік тәжірибені мемлекеттік үлестіру жүйесінің ескі
тәжірибесімен келісілген қаржылық ... ... ... ... категорияға банктердің «сапасыз» қарыздары мен мемлекеттік зиянды
кәсіпорындарын жатқызамыз.
Бұл мәселелер өміршең мемлекеттік және жеке ... ... ... емес кәсіпорындарының пайдасына кетуіне жол береді.
Бұдан басқа бұрынғы жүйе мекемелер мен кәсіпорындар арасында төлем төлеулер
мен есеп ... ... ... ... жыл ... ... ... несиелік салымдардың көбеюі
байқалады. 1992 жылдың 2 тоқсанында несиенің сомасы ЖҰӨ-нің 11,3 пайызын
құраса, ал 4 ... 29,8 ... ... Бұл ... ... қаржыландыру
және Ұлттық банктердің несиесі есебінен болды, әрі бұл өз кезегінде
Ресейдің Орталық банкінің контокорренттік несиесімен қаржыландырылады.
Оларды келесідей мәліметтер ... 1992 ... 1 ... ... ... ... ... несиелерінің сомасы 6,7 пайызды
құраса, 4 тоқсанында 17,8 пайызды құраған. Мұндай несиелік ресурстарды
арнайы банктер арқылы орталықтандырылған әкімшілік үлестіру - өміршең емес
шығынды ... ... ... беру ... ... ... несиелердің, яғни банктердің несиелік портфелінің нашар
несиелерден құрылуына әкеліп соқтырады.
1993 жылы Ұлттық банктен 7,5 млрд. ... ... ... ... 5,6 ... ... ... яғни олардың үлесі 75 пайызды құрады,
ал олар ... ... ... сома 138,5 млн. теңгеге немесе 3,9
пайызға тең болады, қалған ... ... ... ... ... ... несиені қайта қаржыландыру тәжірибесінің жетіспеушілігі
келесіде: банктер қаржылық емес несиелерге емін – ... кіру ... бола ... депозиттік ресурстарды өз бетінше шоғырландыру ынтасынан
айырылуда. Бұдан басқа мұндай несиелерді субъективтік негізде орналастыруда
кедергі болған тағы да бір фактор – бұл ... ... ... ... ... ... және ... тапсырыс бойынша
орталықтандырылған тікелей несиелендірген мемлекеттік кәсіпорынның қаржылық
тәжірибесінің әлсіреуіне әсер етеді.
Мемлекеттік кәсіпорындар мұндағы арзан несиелерді алып, көбінесе ... үшін ... ... ... және ... ... ... пайдаланады. Инфляция деңгейі мен Ұлттық банк несиесінің номиналдық
пайыз мөлшерлемесін салыстыруға болады: ... 1992 жыл ... ... ... ... ... құраса, бөлшек сауда бағаларының жылдық
инфляциясы 500 пайыздан жоғары болған. 1992 жылы қараша айында номиналды
пайыздық ... 65 ... ... ... ... 1000 пайызды
құраған. Бұл кезде арзан несие алатын кәсіпорындар өздерінің қаржылық
жағдайын жақсартуға және ... ... ... ... ... ... ... қолдайтын тікелей несиелеу саясатының
төменгі пайыздық мөлшерлеме саясатымен берілуі несиелік ресурстарды ... ... ... ... ... ... ... ескермей,
тікелей несиелендіру мерзімі өтіп кеткен қарыздарының ұлғаюына әкеліп
соқтырады, ал осы кезде ... ... ... ... ... ... ... несие алуға қол жеткізе алмады.
Төменгі пайыздық мөлшерлемесінің саясаты жинақ ақшаларды банктерге толық
мөлшерде жұмылдыруға мүмкіндік берген жоқ. Кәсіпорындар мен жергілікті
тұрғындар ... ... ... ... ... салғанды қалады.
Кәсіпорындар өздерінің тауарлар қорын арттырса, азаматтар өз қаражаттарына
жылжымайтын мүлік пен ұзақ мерзімге пайдаланылатын ... ... ... ... ... ақшалай қорларды құнсызданудан, инфляциядан
қоғайтын ең басты құрал болып табылады. Салымдар үшін төлейтін ... ... ... ... орнын жаппады. Мекемелер мен
жергілікті тұрғындардың жинақ ақшаларын жұмылдырудың жеткіліксіздігіне
банктердің байланысты несиелік ресурстар жеткіліксіздігі, банктердің тиімді
мекемелерге несие ... ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындарға
субсидиялық және жеңілдетілген несиелерді беру тәжірибесі кері әсерін
тигізеді. Субсидиялық несиелер толтыруы әлеуметтік қорғауға арналған,
сонымен қатар кәсіпорындардың дәстүрлі тиімсіз ... ... т.б. Олар ... ... ... ... несиелерге
қарағанда, төменгі пайыздық (1992 жылы 4 тоқсанында 65 ... ... ... ... жылы Ұлттық банктің несиелерінің үлесі барлық қайта қаржыландырылған
несиелерінің 70 пайызын немесе барлық несиелік салымның 42 ... ... ... ... бөлігі ауыл шаруашылық және дайындаушы
кәсіпорындардың үлесіне тиді.
1993 жылы мақсаты үкіметтік бағдарламаларға берілетін орталықтандырылған
несиелер жеңілдетілген пайыздық ... 3, 25, 65 ... банк ... ... ... есеп ... ... қарық кәсіпорындарға субсидиялық жеңілдетілген несиелер берді. 1992
жылы осы мақсаттарға берілген несиелердің үлесі барлық жеңілдік
несиелерінің 30 пайызы ... ... ... ... ... ... ... аталған несиелер кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсартуға
берілгенімен де, олар кәсіпорындар ... ... ... Сонымен қатар, субсидиялық және жеңілдетілген несиелер бойынша
номиналды пайыздық мөлшерлемесі мен инфляция деңгейінің ... ... ... алып ... ... ... ... жалпы сомасында мемлекеттік емес қарыз бюджеттің
тапшылығын жабу үшін ... ... ... үлес ... ... ... 1 ... олар тиісінше 13,7 және 11 пайызды құраса, 1993 жылы 1
қаңтарда 1,5 және 2 пайыз, ал 1993 жылы бюджеттік ... ... ... ... берілді немесе ол несиенің барлық сомасының 11,8 пайызды
құрайды.
1991 жылы 1 қаңтарда уақында төленбеген есеп айырысу құжаттары 5 млн. ... 1992 жылы 1 ... 11,2 млн. ... ... 1992 жылы ... 384
млн. теңге немесе ЖҰӨ-нің 12,3 немесе алынған банктік несиелердің жалпы
сомасы 84,1 пайызды құрады. 1993 жылы мерзімі өтіп кеткен төлемдер 91,5
млн. ... 5,5 ... ... ... ... 60есе жоғары өсті.
1992 жылдың соңында Қазақстан мен Ресей, екі ... ... ... ... алу ... екі ... ... қол қойды, ол қарыздар сомасы
1992 жылдың аяғында 80 млн. ... ... ... ... ... ... банкке Ұлттық валютаның енуімен ақша несие
саясатын жүзеге асыру, бюджетпен банктер мен өзара қарым қатынаста
классикалық қағидаларды ендіруі банктердің қызметтерін реттеу жүйесін
нығайтуға ... ... ... ... ... ... ... бастап, 1995 жылға дейін орталық банктің
қызметін атқару жүйесі қызметін реттеп отыратын нормативтік құжаттарды
қарастыру және қабылдау тұрғысындағы ... ... жоқ ... ... түрде ақшалай – несиелік саясат жүргізу тәжірибесін ... ... жылы ... ... ... ... бағдарламасын жүзеге асыру
орта мерзімді бағдарламаныжасауға мүмкіндік туғызды.
Оның мақсаты мен міндеттері тұтастай алғанда, 1995 жылғы жасалған
бағдарламамен бірдей. Бірақ ... ... банк ... ... ... жинақталған тәжірибесі оған экономикасы дамыған елдерге тән,
нарықтық экономикаға сай келетін ақша-несиелік саясатының құралдарын
пайдалануға көшу міндеттерін жүктеді.
1995 жылы 15 ақпан ... ... ... Призедентінің қаулысымен
бекітілген, 1995 жылы арналған Қазақстандағы банктік жүйені ... ... ... 1995 ... ... ... ... жүзеге асырылған жағдайда
келесілерге қол жеткізу мүмкіндігі болжанған:
Ұлттық банкінің негізінен классикалық орталық банктерге тән валюталық және
ақшалай несиелік реттеулердің барлық құралдар ... ... ... оны ... Бұл өз кезегінде Ұлттық банкке тиімді ақшалай несиелік
саясатын жүргізуге және банктік заңдармен анықталған Ұлттық банкінің
белгіленген негізгі ... ... ... ... береді.
Экономикалық ынталандыруды дұрыс қолдану мен нормативтік реттеуді жетілдіру
және Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... сапасын жақсартуды жүзеге асыру; олардың капиталдандыру
деңгейін жоғарылату және халықаралық ... сай ... ... ... және ... ... ... және тереңдету
жолдарымен оларда қалыптасатын пайыздық мөлшерлемелер мен айырбас бағам
тұрақтылығына қол жеткізу, ал ... банк ... тек ... ... және
жанама реттеу құралдарымен ғана ықпал етеді.
Республикалық бюджеттің тапшылығын Ұлттық банкінің ... ... бас ... оның ішкі және ... ... ... емес ... арқылы қаржыландыруға көшу.
Шаруашылық жүргізуші субъектілері арасында төлемдердің қауіпсіз, уақытылы
және тиімді жүзеге асыру мақсатында еліміздің төлем ... ... ... жаңа деңгейіне қол жеткізу және ұзақ мерзімді ұлттық төлем жүйесін
дамыту.
Орта және ұзақ мерзімді инвестициялық жобаларды инфляциялық емес ... ... ... өткірлігіне қарамастан істің нақты жағдайын ескере отырып,
оны жүзеге асырады.
Ең алдымен ақша несиелік реттеудің ... және ... дами ... ... ... ... механизмдерінде маңызды өзгерістер болды.
1995 жылы қаңтар айынан бастап директивті несиелерді беру ... ... ... ... ... ... ... қысқарады. Экономиканы несиелеу қызметі негізінен Ұлттық банктен
екінші деңгейлі ... ... және олар өз ... экономиканы
несиелеудің шаруашылық жүргізу субъектілерінің бос қаражаттарын, халықтың
жинақ ақшаларын тарту және сыртқы ... ... ... ... етуге бейімдейді.
1995 жылдың 1 жартысында Ұлттық банктің 2 деңгейлі банктерге беретін
несиелерінің негізгі массасы ... ... ... 3 ай ... 2 жартысында операциялардың барлық ауыртпалығын мемлекеттік бағалы
қағаздардың 2 ... көше ... ... ... ... несие нарығы
дамыды. Қыркүйек айынан бастап, ломбарттық несиелеу жүйесі енгізілді.
Базалық ақшалардың өсуін тежеу мақсатында, жылдың әр ... ... ... ... қағаздарды шығару жолымен ақша массасының өсімін
стерилизациялап отырды.
1995 ж. Ұлттық банк қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің жоғарлауын
қарастыруға әкелді. Инфляция қарқыны 1995 ж ... 8,9 ... ... ... төмендеуін ескеріп, қыркүйекте қайта қаржыландыру
мөлшерлемесі біртіндеп 210-нан 45 пайызға дейін төмендеді. Кейінгі
айлардағы инфляцияның өсуі (айына 4,4) 20 ... ... ... банктің
қайта қаржыландыру мөлшерлемесін 52,5 пайызға дейін арттыруына мәжбүр етті.
Бұл өзгерістер өз кезегінде 2 деңгейдегі банктердің пайыздық саясатында да
көрініс алды.
1995 жылы ... банк ... ... ... ... дамуын
қамтамасыз етті, ашық нарықтағы операциялар басталды. Бұл жерде 1, 2
нарықтардың қызмет етуі қамтамасыз етілді. ... 1995 ж. ... 3 ... ... вексельдің көлемі 4,1 млрд. теңгені құраса,
мерзімі 6 айлық қазынашылық вексельдер 0,8 ... ... ... ... ... операциялар көлемі жыл бойы 11,4 млрд. теңге құраса, оның
ішінде ашық нарықтағы операциялар 2,2 ... ... ... жылы ... ... валюталық қор биржасындағы АҚШ долларын
сатып алу туралы Ұлттық банктің позитивті тенденцияларын ескерсек,
кәсіпорындардың ішкі валюталық ... ... ... ... ... міндетті түрде сату талаптарын 30 пайызға дейін
төмендету мүмкіндігін қарастырса, ... оны ... алып ... Жыл ... биржадан тыс валюталық нарық даму алды және
ондағы ... ... ... асып ... жылы ... ... резервтерді басқару бойынша көптеген жұмыстар
жүзеге асырылды. 1995 жылы сәуірде Ұлттық банктің басқармасы алтын валюта
резервтерін басқару тұжырымдамасын ... банк ... ... резервтерін көбейту мақсатында валюта мен қымбат
бағалы металдарды сату және сатып алу операцияларын жүргізді.
Мұндай ақша несие ... ... ... 1995 жылы ... ... ... ... орындалады. Ол инфляцияның
орташа айлық қарқынын 24,1 пайыздан 4,8 пайызға ... ... ... ... ... ... ... бағамы тұрақтанады. Ұлттық банктің
жүргізіліп отырған ақша несие саясаты экономиканың тұрақтануына жақсы
жағдай туғызады. ЖІӨ-нің құлдырауы (1994 ж. 23,7) 9 ... ... 1997 жылы ... экономикалық бірқатар салаларда
өндірістің өсуі байқалады. Сауда балансының қалдығын жақсарту тенденциялары
анықталады.
Қазақстан Республикасында төлем ... ... ... ... 1995 жылы ... ... ... «Қазақстан Республикасында
есеп айырысудың вексельдік жүйесі туралы уақытша ереже» «Банктік сервистік
бюро туралы уақытша ереже», «Қазақстан Республикасы аумағында дебиттік және
кредиттік карточкаларды пайдалану мен ... ... ... ... ... тәртібі» нормативтік құжаттар дайындалып бекітіледі.
«Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі туралы» және «Қазақстан Республикасы
банктер және ... ... ... ... заң күші бар жарлығы
шықты.
1997 жылы 6 наурызда Заң күші бар, «Қазақстан ... ... ... ... ... 1997 жылы 28 сәуірде «Қазақстан
Республикасындағы вексельдік айналыс туралы», 1997 жылы 11 шілде «Банктік
қызмет сұрақтары ... ... ... ... заң ... мен ... ... туралы» заң қабылданды.
III ҚР банктік реформаладың нәтижелері
Республикамызда тәжірибелерден берілген директивті несиелердің
уақытында қайтарылмағаны, яғни ... ... ... ғана ... ... ... Ұлттық Банк ондай несиелерді беруді тоқтатуға
мәжбүр ... ... ... ... ... Банк ... ... несиелерді тек кана банктердің қысқа ... ... үшін ... ... ... ... ... «репо» операциялары, вексельдерді қайта есепке ... ... ... Банк пен ... министрлігі арасындағы бюджетті несиелеуге
байланысты жаңа ... ... ... 1998 жылдан бастап, Қаржы
министрлігі бюджет тапшылығын өз ... ... ... алғандықтан,
Ұлттық Банк оған тікелей несие беруін ... Оған ... ... 80%-ға жуық ... Ұлттық Банк несиелері есебінен жабылып
келгендігін айта кету керек. Мұны да осы ... ... ... ... ... ... ... реформалау және ақша банкноталарын шығаруда меншікті
өндірісті іске қосу ... ... ... ... ... өзгерістерге әкелді. Осыған байланысты қолма-қол ақша ... ... ... ... ... тапшылығынан енгізілген
директивтік саясаттың орнына экономикалық реттеу әдістерін пайдаланудың
алғышарттары жасалды.
Сөйтіп, осы ... ... ... және ... ... қолма-қол ақшамен жасалатын кассалық операцияларының лимиті
алынып тасталды.
Ұлттық валютаның тұрақтылығын сақтап отыру ... ... ... ... ... ... ... жүйелі валюталық айырбас
бағамы саясатын жүргізіп ... ... ... ... ... ... екі портфелді құру қажет деп ... ... ... және ... өтімділік портфелі.
Мұндағы, тактикалық өтімділік портфелі валюталық бағамды ... ... және ... ... ... жабу үшін ... ... негізгі құралдарына ақша нарығының құралдары жатты.
Стратегиялық инвестициялық портфель құрамы Ұлттық Банктің ... (3 ... 3 ... ... және ұзақ ... (3 ... 10 жылға
дейінгі) міндеттемелерінен тұрды.
Аталған портфельдің негізгі құралдарына: мемлекеттік бағалы қағаздар
нарығының құралдары, орта және ұзақ ... ... және ... ... да ... ... қадағалау жүйесін реформалаудың ... ...... ... мен ... халықаралық стандартқа жақындату болып
табылды. Осыған сәйкес, ... Банк ... ... ... капиталдану
талабын қойды. Мұндағы мақсат — бәсекелік ... ... ... ... және ... ... ... анықтау болып табылды.
Осындай талаптың негізінде ... Банк ... ... ... ... ... ... шараларын ұйымдастырды. Реформа нәтижесінде
көптеген банктер таратылды немесе бірігу үдесін ... ... ... ең ... ... ... басынан кешті. Өйткені
олардың барлығы дерлік бастапқыда бюджет қаражаты есебінен құрылғандықтан
да, олар үшін ... ... ... ... ... ... кейбіреуі өзара бірігіп жұмыс жасауға мәжбүр болды. ... Даму ... ... ... үй құрылысы банкі Центркредит
банкпен қосылып, ал, Медетші банк - ... қор ... ... ... ... ... Банк ... банк жүйесіне
жүргізген кейінгі реформалар себеп болды.
Ұлттық Банктің 1995 жылы бастаған банк ... ... ... ... жылдары әрі қарай жалғасып, нәтижесінде Ұлттық Банктің
халықаралық ... ... ... жаңа ... жоспары екінші
деңгейдегі банктер қызметіне толығымен енгізілді.
Банк жуйесіндегі бухгалтерлік есептіреформалау — ... ... ... ... ... ... халықаралық қағидаттар мен
стандарттарды банктердін, тәжірибесіне енгізуге мүмкіндік беретін ... ... есеп ... ... ... ... ... қамтыды:
— Ұлттық Банк бойынша:
1996 жылы қосымша және бас ... ... ... ... ... ... ... 1997 жылы 1996 жылдың жұмыс нәтижелері
бойынша жаңа шоттар жоспары мен нұсқаулық материалдарға ... ... ... ... ... ... ... жүргізу, банк
мекемелерінде ескі шоттар жоспарынан жаңаға өтуді ... ... ... 1998 ... ... жартысында қосымша есеп бойынша бағдарламалық
қамтамасыз ... жаңа ... ... және ... ... ... ... жоспарлау әдісін жасау.
—Екінші деңгейдегі банктер бойынша:
1996 жылы екінші деңгейдегі он банктер бойынша жаңа шоттар жоспарын
енгізіп, ай сайын осы ... ... ... ... ... жылы ... тоқсанында екінші деңгейдегі банктерде бухгалтерлік
есептің стандартын жасау, ... ... ... ... ... үшінші
тоқсанда жылдық жинақ есебін құру шаралары жүзеге асты.
Сонымен қатар, бұл банктік реформаның басты ... — бұл ... ... сақтап қалу мақсатында халық салымдарын ұжымдық
сақтандыру қоры ... Бұл ... құру ... 1997 ... ... ... бірақ әр түрлі себептерге байланысты қор 1999 жылдын аяғында құрылып,
өз қызме тін 2000 ... ... ... ... барлық елдерінде, соның ішінде Қазақстанда, тәуелсіздік алумен
бірге экономиканың ... ... ... және ... ... тұрақтылығын жетілдіру мен нығайту және тұрғындардың қаржы
секторына сенімін ... ... ... белсендендіруге әкелген
басымды мемлекеттік міндеттердің маңыздыларының бірі ретінде қарастырылады.
Бүгінгі күнге Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығы және зейнетақы қызметтерінің
нарығы сынды негізгі секторлармен көрініс тапқан.
Банк секторы ... ... ... және ... секторының ең
үлкен сегменті болып ... ... ... ... ... мен ... бүкіл кезеңінде ол мәнді реформаларды басынан
өткерді.
1990 жылы ... және ... ... банк ... ... Заң
қабылданған кезде отандық банк жүйесін реформалаудың алғашқы заңнамалық
негізі қаланды. 1991 жылы екі ... банк ... ... ... ... банктерді қайта ұйымдастыру және СССР Мемлекеттік
банкінің республикалық бөлімшелерінің егеменді мемлекеттердің орталық банкі
қызметін ... ... ... ... ... банктердің құрылуы
септігін тигізді. Сол кезден ... ... банк ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық ... және оның ... ал ... ... өзге ... ... тапты. Нарықтық
қатынастардың кеңеюі және несие ісінің дамуы ... ... ... ... олардың саны, мәселен, 1993 жылы 200-ден астам болды.
1993 жылдың сәуірінде орталық ... ... ... құқықтық мәртебесін және құзырлығын, банк жүйесіндегі рөлі
мен орнын, Қазақстан Республикасы мемлекеттік үкіметінің органдарымен өзара
қарым-қатынасын ... ... ... ... ... ... Заң ... тәуелсіздік алуы мемлекеттіліктің негізгі нышандарының
бірі ретінде, сонымен қатар республика ... ... ... ... ... тапшылығынан қорғау мәселесін шешу мақсатында ұлттық
валютаны енгізу туралы мәселені ... күн ... ... Осыған
байланысты, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... дайындау және енгізу бойынша ... ... ... ... Бағдарламаның негізгі бағыттары – бұл дағдарысқа
қарсы ... ... ... және ... ... ... ... және пайыз саясатын жүргізу,
бағалардың еркіндігі, халықтың әлсіз топтарын әлеумттік қорғау.
1993 жылғы ақша ... ... ... ... ... келесі
артықшылықтарды әкелді:
• •        респбуликаның тәуелсіз ақша-несие саясатын жүргізуге
мүмкіндігі болды;
• •        Қазақстан тұрғындары болашақтағы белгісіздіктен ... ... жаңа ... ... ... валютасына қатысты оның нақты
бағамын анықтауға мүмкіндік берді [1].
1993 жылдың қарашасында ұлттық валютаны енгізу мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... банктің рөлін
арттырды. Ұлттық банк банк жүйесінің қызмет ... ... ... негізін қалыптастыруға үлкен көңіл ... банк ... ... ... ... талаптар, экономикалық нормативтер сынды
пруденциалды реттеудің нормативтері ... ... ... ... қызмет ететін банктер қаражаттарының бір бөлігін ішкі активтерге
орналастыру туралы және банктің қарыз қоржынын ... ... ... Айта ... жөн, ... ... ... кезеңінде бұл
нормативтердің көпшілігі мәнді өзгерістерге ұшырады.
Ақша қаражаттарын орталықтандырылған қайта ... ... ... ... банк ... орталық банктердің классикалық қызметтеріне
жақындату бойынша алдына ... ... ... банк ... ... ... 1995 ... 15 ақпанында қыбалданды.
Банк жүйесін реформалаудың келесі кезеңі ТМД ... ... ... 1996 ... ... қабылданған 2000 жылдың соңына дейін
капитал өтімділігінің жеткіліктілігі, ... ... ... есеп ... ... ... және беру тұрғысында
қызметтің халықаралық стандарттарына ... ... ... ... болды [2].
Жалпы, банктердің капиталдану деңгейіне Ұлттық банктің ... ... ... ... төмен капиталданған банктердің несие
серіктестіктеріне өз еріктерімен қайта құрылуы, барлық банк ... ... жою мен ... ... және ... ... күштеп жою тәртібін қолдану есебінен банк ... ... ... барлығы халықаралық стандарттар деңгейінде өз қызметін
жүзеге асыратын, ... ... ... бар ... ... ... мүмкіндік берді. Ұлттық банк тарапынан қабылданған
шаралар банктер санының 1993 жылғы 204-тен 1997 ... 81-ге ... ... ... ... Қазақстанда 37 екінші деңгейлі банк
қызмет атқарады.
1997 жылы ... ... және ... деп ... ... банк қызметінің түрлерін кеңейту қарастырылды, сонымен ... ... және ... лицензиялауға, ішкі бақылауға және банктердегі
тәртіптерге қатаң ... ... CAMEL ... бойынша банктердің
қаржылық жағдайын рейтингтік бағалау енгізілді.
Қазақстанда банк операцияларының жеке ... ... ... несиелік
серіктестіктер, ломбардтар, ипотекалық компаниялар, инвестициялық қорлар
және т.б. сияқты банктік емес ... ... ... да маңызды
болып табылады. Несиелік серіктестіктер және микроқаржылық ұйымдар сынды
банктік емес ... ... ... мен ... ... ... орта ... несиелік ресурстармен қамтамасыз ету, бәсекеге
қабілеттілік және қаржылық тұрақтылық деңгейін арттыру болып ... ... ... етуі ауылдық ... ... ... ... ... толтыруға мүмкіндік береді, сонымен қатар қосымша
жұмыс орындарын жасау жолымен әлеуметтік мәселелерді шешуге ... ... ... және ... ... пен орта бизнесті дамыта
отырып, халықтың табыстарын арттырады.
Осылайша, 1998 жылдың ... банк ... ... қалыптастыру
коммерциялық банктерден тұратын олардың екінші деңгейі ломбардтар, несиелік
серіктестіктер, тарсталық, лизингтік, ... ... ... ... ... ... банктік емес қаржылық мекемелермен
толықтырылғандығымен негізделеді. 2009 жылдың 1 қазанында ... ... ... ... жүзеге асыратын 17 ұйым, соның
ішінде 7 ипотекалық ұйым жұмыс жасайды.
1999 жылдың ... ... және ... ... шешімімен
Қазақстанда теңгенің еркін айырбас бағамының режимі енгізілді, бұл ... 1998 жылы ... ... ... дағдарыстан кейін ұлғайып
кеткен Ұлттық банктің араласуынсыз валюта нарығындағы сұраныс пен ... ... ... ... білдірді. Бұл шара қаржы жүйесін
тұрақтылығына ... ... ... өндіріс жұмысының
рентабельділігін арттыруға мүмкіндік жасады. ... бұл ... ... ... ... қарамастан, банк клиенттеріне
олардың салымдарын ... ... ... ... ... ... беру ... жеке және заңды тұлғалардың жинақтарын қорғау
бойынша мүмкін шараларды жасады. ... ... ... ... режимін
енгізу өз нәтижелерін уақыт күттірмей берді. ... 1999 ... ... ... ... оң болды, долларлық сипаттағы экспорт көлемі
бірінші тоқсанмен салыстырғанда 60 ... ... 1999 ... ... бағамы біршама тұрақтанды, ал Ұлттық банктің алтын ... бір ... ... 143 ... АҚШ ... дейін ұлғайды.
Ұлттық банктің жүргізіп отырған ақша-несие саясатының ең ... бірі 1993 жылы ... ... ... ... ... ... қарқыны мен қайта қаржыландыру мөлшерлемелерінің
серпінінің ... ... ... ... ... ... ... төмендеуінің серпінді процесі
қатар жүріп жатты. Яғни, 1994 жылдың қаңтарынан 2002 ... ... ... ... мөлшерлемесі 27,0-ден 7,5%-ға дейін
төмендеді. Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, ақша және ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқаруының
және сәйкесінше ... ... өсу мен ... жоғары
жұмысбастылығының шешуші алғышарттары болып табылады.
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаев, ... ... ... ... ... ... ... өкілдері, сонымен қатар
республиканың қаржы нарығының өкілдері қатысқан 1999 жылдың 28 ... ... ... ... қаржыгерлерінің І Конгресі тек банк
секторының ғана емес, бүкіл отандық қаржы ... даму ... ... ... болды. Алғаш рет қаржы нарығының ... ... ... ... және ... әл-ауқатын жақсартудың ғаламдық
міндеттерін шешуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... және жаңа қаржылық институттарды
қалыптастыру мәселелерін талқылау үшін ерікті түрде ... ... ... І ... ... негізінде Конгресс
отырыстарының арасынеда қабылданған шешімдерді әрі ... ... ... ... жұмысшы органы ретінде Қазақстан қаржыгерлерінің
ассоциациясы (ҚҚА) құрылды. ҚҚА ... ... ... ... жүйесін дамыту, жинақтау бағдарламасын жүзеге асыру, жаңа
қаржылық құралдарды енгізу, қаржы нарықтарын реттейтін әрекет етіп отырған
заңнаманы ... ... ... ... және ... ... бағытталды [3].
Айта кеткені жөн, 1999 жылдан бастап ... ... ... ... ... соңына қазақстандық екінші деңгейлі банктерде жеке
тұлғалардың шамамен 30 ... ... ... ... ... ... ... тұрғындарда іскерлік айналымға
салынбаған бір ... АҚШ ... ... жинақтары болған. ... ... ... ... ... ... ... Тіпті
еліміздің Ұлттық банкінің ресми мәліметтері бойынша капиталдың елден кетуі
1999 жылы 650 ... ... ... ... жинақтардың басым
көпшілігі отандық банк секторынан тысқары қалған. Негізгі ... ... бұл сол ... ... құрылымдардың банктік есеп-шоттарға ... қол ... ... ... ... ... ... арттыру үшін
келесі жүйелі шаралар кешені ... және ... ... •        1999 жылы желтоқсанда «Қазақстан ... ... ... жеке ... салымдарын (депозиттерін)
кепілдендірудің (сақтандырудың) қазақстандық қорын» құру жолымен
жеке тұлғалардың мерзімді салымдарын ... ... ... ... ... ... ... болдырмауға және банктік
құпия қағидасын жүргізуге бағытталған «Банктік ... ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралы» Заңының 2000 жылдың 29
наурызында енгізілуі;
• •        2001 ... 2 ... ... ... ... Республикасы азаматтарының амнистиясы туралы»
Заңның қабылдануы, оған сәйкес сол жылы ... ... ... ... ... [4]. Заңдастырылатын соманың
көлемі туралы ақпарат ... ... және ... ... ... ... ... Сонымен қатар, еліміздің салық органдары 1995
жылдан 2000 жылға дейінгі жеке тұлғалардың ... және ... ... ... уәде ... (және жойды).
Жоғарыда аталған шараларды жүзеге асыру нәтижесінде 2000 ... ... банк жеке ... ... ... ұжымдық кепілдендіру
(сақтандыру) жүйесінің қатысушылары болды. Тұрғындар ... ... ... нәтижесінде банктің белсенді операцияларын жүргізу көлемінің
өсуіне, олардың бәсекеге ... ... ... ... ... құнының төмендеуіне, және олардың банк клиенттеріне
қол жетімділігіне әкелді. 2000 жыл ішінде бұл жүйеге қатысушы-банктер ... ... ... ал 2004 жылдан бастап эеке тұлғалардың депозиттерін
қабылдауға құқығы бар ... ... етіп ... ... деңгейлі банктер
қосылды.
30 күнге созылған амнистия ... ... ... ... ... ҚР азаматтарының арнайы есеп-шоттарына 480 млн. АҚШ ... сома ... ... ... тек 50,5 ... шетелден келді. Арнайы
шоттарға жатқызылған депозиттердің орташа көлемі 164 мың ... ... де ... минималдың сомасы 50 долларды құраса, максималды
сомасы шамамен 800 мыңды құраған. Өз ... ... ... ... 3 мың ... ... ... ішінде 88%-ы қолма-қол
ақша әкелді.
Осылайша, банктердегі азаматтардың салымдарын қорғау бойынша шаралар
кешені тұрғындардың банктік жүйеге сенімін арттырды. Және де егер ... ... ... сомасы ( резидент еместерді қоса алғанда) 5,4-
тен 31,6 млн. теңгеге өссе, онда 1999 жылы өсім 23,4 ... ... ... – 36,7 ... ... ал 2001 жылы – ... 248,3 млрд. теңгені
құраған! [5].
Депозит көлемі соңғы жылдары 2000 жылғы 294 млрд. теңгеден 2007 жылдың
соңында 6,4 трлн. ... ... ... ... ... ... және банктердің меншікті капиталы,
ресурстық базасы жиынтығының жалғасып келе ... ... ... ... 2007 ... ... жартысына дейінгі кезеңдегі несие нарығы
қазақстандық қор ... ... ... ... бірі ... ... қаржыландыру мөлшерлемелерінің төмендеуіне, төмен инфляцияға, ұлттық
валютаның девальвация қарқынының баяулауяна байланысты несиелер ... 2000 ... 2007 ... ... ... нақты сектор
кәсіпорындары үшін ұлттық валютада ... ... ... шетел
валютасында 15,5%-дан 10%-ға дейін төмендеді.
Экономикаға несиелердің көлемі 2000 жылғы 276,2 млрд. теңгеден 2007
жылдың соңында 10,2 ... ... ... ... Экономикаға банк несиелерінің
ЖІӨ-ге қатысының көрсеткіштері көрсетілген кезеңде 10,6%-дан 56,5%-ға дейін
өсті
 Қысқа және орта мерзімді ... ... ... ... депозиттік
базаны кеңейту және шетел қаржы институттарынан синдикатталған займдарды
тарту болды. Экономиканы ұзақ ... ... ... ... ... ... еурооблигациялар шығаруы болды. 2007 жылы
қазақстандық банктердің еурооблигациялар ... ... ... алу,
банктердің «мерзімсіз» еурооблигацияларын шығаруды қоспағанда, мерзімі 30
жылға жетті. Ұзақ мерзімді сыртқы қорландыруды ... ... да ... ... ... 5 ... жоғары екінші деңгейлі банктердің ұзақ
мерзімді еурооблигациялары бойынша орташа купон 2002 жылғы 10,8%-дан ... ... ... Нәтижесінде екінші деңгейлі банктердің
қаржыландыру ... 10-15 ... ... ... беруге жағдайы болды.
Екінші деңгейлі банктердің сыртқы капитал ... ... ... ... ... жж. аралығында банктердің ұзақ
мерзімді несиелеуінің өсуі ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық экономиканы екінші деңгейлі банктер
тарапынан несиелеуі 54,7%-ға ... осы ... ... 7258,4 ... жеткен. Екінші деңгейлі банктердің ұзақ мерзімді несиелерінің
көлемі ... ... 2007 ... ... 5800,8 млрд. теңгені құраған,
қысқа мерзімді несиелер 16,0%ға артып, 1457,6 млрд. ... ... 2007 ... ... ... ... деңгейлі банктердің
жиынтықталған ссудалық қоржынындағы ұзақ ... ... ... 79,9%-
ға өскен (2006 жылдың нәтижесі бойынша – 72,8%).
Экономиканың шикізаттық емес салаларына екінші деңгейлі банктер ... ... ... 634,7 ... ... ... ұзақ мерзімді
несиелердің жалпы көлемінің 10,9%-ы келді (2006 ... ... ... Оныі ... ... ... 49,3%, ... энергиясын, газ және
суды өндіру мен ... – 3,7%, ... – 17,2%, ...... ... банк ... үлкен несиелік ресурстарды иеленді,
алайда негізгі қаржылық ағын ел өнеркәсібі мен ... ... ... ... үй ... және өзге де ... ... емес
сала, сауда, жеке қызмет) қаржыландыруға бағытталды. Бұл салалар 2007 жылы
екінші деңгейлі банктердің ұзақ ... ... ... ... ... ... салыстырмалы арзан шетел капиталын белсенді
тартуы ... ... ... жж. Кең ... несие
экспансиясының пайда болуын ынталандырды. Бұл кезде банктік несиелеудің
орташа жылдық өсу қарқыны 60-70% болды.
Отандық ... ... ... ... ... жүргізілген
реформаларды ерекше атап өтуге болады. ... ... ... ... ... ... ... бір тәуелсіз мемлекеттік
органмен реттелетін үлгіні таңдаған болатын және мақсатты бағытты соған
қадамдар ... ... ... ... ... ... ... қолдану мәселелері көптеген жылдар бойына талқыға түскен
болатын. Қаржылық реттеуші ... ... ... ... негізгі
аргументтер келтірілді: қаржы ... кең ... ... ... зейнетақы қызметтері, активтерді басқару, корпоративті бағалы
қағаздар нарығындағы андеррайтинг және маркет-мейкинг) білдіретін ... ... ... ... ... ... әрекеттерінің болуы, оның салдарынан қызметтерді ... ... және ... ... ... ... [7]. ... 2003 жылдың шілдесінде екі реттеуші органның
бірігуі болды – ... банк пен ... ... ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық комиссиясы, Бұл ... ... ... ... ... ... барлық қатысушыларына дерлік қадағалауды жүзеге асыруға
мүмкіндік берді. Қаржы ... ... және ... ... ... ... механизмін жетілдірудің құрылымдың реформаларын жүзеге
асырудың ... ... ... нарығы қатысушыларын реттейтін бірегей органды
құру болды. 2004 жылдың қаңтарынан Қазақстан Республикасы қаржы нарықтарын
және қаржы ... ... және ... ... агенттік немесе Қаржылық
қадағалау агенттігі (ҚҚА) осындай орган болды.
Айта кеткені жөн, 2004 ... ... ... банк ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету негізгі мақсаты болып
табылатын орталық банктің классикалық қызметтерін орындай бастады. Негізгі
мақсатты ... ... үшін ... ... ... ... ... 1)      мемлекеттік ақша-несие саясатын жасау және жүргізу;
2) 2)      төлем жүйелерінің қызмет етуін қамтамасыз ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыру;
4) 4)      қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге септігін
тигізу [8].
2002 жылы 2003-2015 ... ... ... ... ... Стратегиясы (әрі қарай - Стратегия)
қабылданды, оның ... ... ... ... ... ... шикізаттық бағыттылығынан кету жолымен еліміздің тұрақты ... ... ... ... анықталған мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... ... даму ... ... инвестициялық қоры» Инвестициялық компаниясы» АҚ, ... қор» АҚ, ... ... ... қоры» АҚ, «Экспорттық
несиелерді және инвестицияларды сақтандыру бойынша Мемлекеттік сақтандыру
корпорациясы» АҚ, «Маркетингтік-талдау зерттеулерінің Орталығы» АҚ.
«Қазақстанның даму ... АҚ (әрі ... - ҚДБ) ... ... 100% қатысуымен құрылған. ҚДБ қызметінің мақсаттары мемлекеттік
инвестициялық қызметтің тиімділігін жетілдіру және арттыру, ... пен ... ... және ... өнеркәсіпті дамыту, ел
экономикасына ішкі және сыртқы инвестициялар тартуға ... ... ... ... ... ұзақ ... және орта ... төмен пайызды
несиелер, соныңішінде экспорттық несиелер беру жолымен, сонымен қатар өзге
несиелік институттарға берілетін ... мен ... ... кепілдік
міндеттемелер беру жолымен жеке сектор мен ... ... ... ... ... даму банкі сонымен ... ... ... республикалық және жергілікті инвестициялық жобаларға,
сонымен қатар кепілдендірілген ... ... ... жобаларға қызмет көрсету бойынша қызметтерді орындайды.
Жалпы, банк секторымен ... ұзақ ... ... ҚДБ ... 2007 ... ... 1,3 пайызды немесе 655,8 млн.
теңгені (2006 ... ... – 1,4%) ... ҚДБ ... ... емес салаларын жеке қарыстыратын болсақ, онда
өңдеуші өнеркәсіпте Банктің ... 14,2% (2006 ж. – 15,3%), ... ... мен ... - 32,5%, ... – 7,4%, ... – 1,7%
болды [6].
Біздің қаржы секторының келесі жетістігі ретінде бұл ... ... (АҚШ және ... ... ала ... 2000 ... ... Ипотекалық Компаниясы» (әрі қарай - ҚИК) АҚ ... ... ... ... жүйесін енгізу саналады. Компания
қызметінің негізгі міндеттері ипотекалық несиелеу ... ... ... ... ... тұрғын үй алуға жағымды жағдай
жасау болып табылады. Қазақстан Ипотекалық Компаниясының рөлі коммерциялық
банктермен қатар ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... және ... негізделеді. ҚИК бағдарламасы бойынша несиелер
серіктес-банктер арқылы беріледі. Мұндай серіктестер ... ... ... және банк ... ... түрлерін жүзеге асыратын
ұйымдар танылады. Сондықтан Қазақстан Ипотекалық Компаниясы қызметінің
негізгі ... ... ... берілген ұзақ мерзімді ипотекалық
тұрғын үй қарыздары бойынша талап ету құқығын алу, ... ... ... ... ... ... өзінің ипотекалық бағалы қағаздарын шығару
жолымен ұзақ мерзімді ресурстарды тарту болып табылады.
Осылайша, Қазақстан 2001 ... ... ... ... ... ... енгізілді: бірінші деңгей банктер және ... ... ... алғагқы несие берушілерді білдірсе, екіншісі – талап ету
құқықтарын және алғашқы несие берушілермен берілген ипотекалық ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландырушы ұйымдар.
Айта кеткені жөн, 2002 жылы ... ... ... ... ... ... болып ипотекалық тұрғын үй несиелері бойынша талап
ету құқықтарымен қамтамасыз етілген тиесілі компанияларды қамтамасыз ... ... ... және ... жинақтаушы зейнетақы
қорлары мен сақтандыру компаниялары негізгі институционалды инвесторлар
болады.
2004 жылы ... ... ... ... үй ... ... шеңберінде қолжетімді тұрғын үйлерді ипотекалық
несиелеудің Арнайы бағдарламасы жасалды және қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... 2007 ... 1 ... жағдай
бойынша «Қазақстан потекалық компаниясы» АҚ екінші ретті нарықта және
республикалық ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға шамамен 81,6 млрд. теңге сомасындағы 31 ... ... ... ... Жасалған келісім-шарттардың басым үлесі
Алматы қаласына (жасалған келісімдердің жалпы көлемінің 31,8%) ... ... (13,2%) ... болды. Сол кезеңде осындай несиелерді Шығыс
Қазақстан (9,5%), Ақтөбе (8%), ... (5,5%), ... ... ... ... ... пайдаланды [9].
2005-2007 жылдардағы тұрңын үй құрылысы ... ... бірі ... ... ... банк ... 27
қазан 2003 жылдағы шешімімен құрылған ... ... ... қоры» (әрі қарай - ИНКҚҚ) болды.
ИНКҚҚ ипотекалық несиелеу нарығында ипотекалық несиелеумен байланысты
залалдардың бір ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеттері ипотекалық тұрғын үй қарызын алуға ниет
білдірген ... ... ... ... ... ... ету,
мерзімдерін ұлғайту, пайыздық мөлшелеремелерді және алғашқы жарна көлемін
төмендету ... ... ... қолжетімділігін арттыру болып
табылады.
ИНКҚҚ қызметінің басымды бағыттары Ипотекалық несиелер қоры ... ... үй ... ... ... ... алушының өзінің
міндеттемелерін орындамау жағдайын кепілдендіру есебінен несие берушілердің
қаржылық тәуекелдерін ... ... ... ... елдегі ипотекалық
несиелеу жүйесін қалыптастыру, дамыту және жетілдіру болып табылады.
2008 ... 1 ... ... бойынша Ипотекалық несиелерді
кепілдендірудің қазақстандық қоры сомасы 39 296 млн. ... ... ... міндеттемелерін берді [10]. Осылайша, еліміздің қаржы секторы
тарапынан берілген қарыздар қоржынының ... ... ... ... үй ... ... 2%-дан 8%-ға дейін артқан. Бұл 2005-
2007 жылдардағы ... ... ... үй ... ... бағдарламасы шеңберінде бюджеттік қаражаттар есебінен салынған
әрбір екінші пәтерді ... ... ... ... ... ... несиелеудің шарттарына сәйкес оны тек қатысты түрде
қамтамасыз етілген орта кластың ... ғана ала ... Және де ... ... ... ... табысты тұрғындардың үлесі жоғары, және
көпшілік үшін ипотекалық несиелеу әзір қол жетімді болмай отыр. Сондықтан,
2003 жылдың ... ... ... ... үй жағдайын
жақсарту бойынша жалпы мемлекеттік ... ... үшін ... 100 пайыз Мемлекеттің қатысуымен «Қазақстанның тұрғын үй
құрылыс жинақ банкі» (әрі ... ... ... үй құрылысы жинақтарының жүйесі Қазақстан халқының тұрғын үй
жағдайын жақсарту ... ... ... жаңа жүйесі болып табылады.
Қазақстан – ең алдымен орташа және ... ... ... бар ... ... бұл ... ... мен шарттарының жүзеге асырылуы
басталған ТМД аумағындағы алғашқы ел.
ҚТҚЖБ несиелерінің негізгі ... – бұл ... ... уақыт
ішінде төмен сыйақы мөлшерлемесін кепілдендіру. Банк ссудалық капитал
нарығынан ... ... ... және ... ... пайыз саясаты
қаржы нарығының сыйақы ... ... ... ... Бұл банкке жинақтаушы салымдар бойынша төмен
пайыздар ... ... ... пайыздық мөлшерлемемен несиелер беруге
мүмкіндік береді. Тұрғын үй жағдайын ... ... ... ... ... ... болуы Қазақстан
Республикасында ... ... ... ... ... 2009 ... 1 қазанынындағы жағдай бойынша ҚТҚЖБ тарапынан
221,96 млрд. теңге сомасындағы тұрғын үй құрылыс жинақтары туралы 144 ... ... 47,79 ... ... ... 15 540 ... ... күні ҚТҚЖБ көптеген ірі еуропа елдерінде оңтайлы жұмыс жасап
келе жатқан және төмен табыс ... бар ... ... ең ... ... ... үйді ... алуға, салуға және жөндеуге
мүмкіндік бергентұрғын үй құрылыс жинақтары жүйесін ... ... ... ... ... ... ... келтірілген мәліметтерді ескере келе 10 жыл ішіндегі банк
жүйесінің ... мен ... ... ... ... ... төмендегі ретпен қорытындылап ... 1990 ... ... ... ... заң актілерінің
қабылдануы Қазақстан Республикасының жеке банк ... ... ... ... ең ... ... Ұлттық валютамыздың енгізілуі, Орталық
банктің Ұлттық банк болып құрылып, өз ... ... ... ... ... іске ... Екі ... банк
жүйесінің алғашқы қадамдары.
Екіншіден, 1995-1998 жылдар аралығындағы банктік реформалар. Ең
маңыздылары «Банктер және ... ... ... және ... ... ... ... Заңдардың қабылдануы. Осы реформалар
негізінде инвестициялық, несиелік, қаржылық банк қызметтерінің дамуы. Ел
экономикасын ... және ... ... мәселелерінің шешімдерін таба
бастауы. Банктік ... өсуі және ... ... ... ... 1999 жылдың сәуірінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... кейін доллар бағамы
валюта нарығындағы сұраныс пен ... ... ... ... ал ... банк бүгінгі күнге дейін өзінің ... ... ... ... ... бір ... ұстап отыру үшін жұмсап
келді. Ендігі жерде олай болмайды.
Үшіншіден, соңғы ... ел ... ... ... ... өсу ... банктік жүйенің дамуы және ... ... атап ... ... жүйе – ... экономиканың ең маңызды және біртұтас
құрылымдарының бірі. ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты болады. Олар ... ... ... қатысушыларының экономикалық мүдделерін қанағаттандыру
жүзеге асырылады.
Соңғы ... ... ... ... сандық көрсеткіштер арқылы
көрсететін болсақ: ... ... ... ... ... екінші
деңгейлі банктер мен сақтандыру компанияларының ... – 6,0 ... ... жинақ қорының – 1,5 млрд. ... ... ... ... беру ... өсуі, оның ішінде: Ұлттық ... ... – 577 ... ... ... – 17,8% ... ... несие берудің –33% жетуі, шағын кәсіпкерлікке несиенің 14,7%-дан
24,2%-ға өсуі. [12, 7 ... және ... ... ... ақша ... –906,2 ... қолма-қол ақша айналымы – 202,8 млрд.теңге, депозиттер – 703,3 млрд.
теңге, экономика өсуіне арналған несиелер –703,3 млрд. теңгені құрады.
Бұл ... ... банк ... ... ... қызметтің
өскендігін, халықтың банкке деген сенімінің артуын ... ... ... ... ... бірі болып қалады.
Банк жүйесіндегі кемшіліктерді қарастырсақ, алғашқы ... ... ... ... тар ... ... ... инфляция деңгейін
қалыпты жағдайда ұстап тұра алмауы, банктердің ... ... ... ең ... ... Қор ... нақты экономикаға капиталды тарту механизмі өз
принциптері деңгейінде жұмысістемей отыр.
2) Зейнетақы қорлары мен ... ... ... ... ... ... ... бұл тәжірибе әлем елдерінде кең
қолданылуда және ... ... ... ... ... саналады.
3) Құрылыс жинақ жүйесін және ипотекалық несие механизмін жетілдіру.
[14, 5 б.]
Бұл аталған проблемалардың шешу ... ... банк және ... ж.ж.арналған бағдарламасынан көруге болады:
1)ұлттық сақтандыру нарығын ... ... мен ... ... ... жүйесінің құықтық базасын кеңейту;
3)инвестициялардың көлемін көбейту, инфрақұрылымды инвестициялық
инструменттер негізінде көтеру. [10, 7-8 ... ... ... ... рөлі үлкен болмақ.
Қорыта келгенде, банктік жүйенің дамуы, оның проблемалары, даму
перспективалары экономикадағы ең ... ... бірі ... ... ... ... ... және банктік қызмет туралы Заң.- Алматы:
Дәнекер, 2002.-72 ... ... Б.А. ... ... ... валюта қатынастары.-
Алматы: Экономика, 2000.-328 б.
3) Сейітқасымов Ғ.С. Ақша,несие, банктер.- Алматы:
Экономика, ... ... ... О.И. ... ... Москва: Финансы и
статистика, 1999.-73 с.
5) Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер ... ... ... ... Основные направления ДКП Национального Банка на 2003-2005
годы // Банки Казахстана. – Алматы.–№1.–2003. –С.9-14
7) Нурсеит И.А. Привлечение сбережений в ... ... ... ... ... ... К.М. ... достоверности статистических
данных накопительных пенсионных фондов // ... ... ... М.К. ... экономика. М: 2006
10) Марченко Г.А. Пути развития банковской системы Казахстана
// Банки Казахстана.– Алматы.– №10.–2002.–С.2-6
11) ... И.А. ... ... и ... системы Казахстана // Банки Казахстана.–
Алматы.–№7.–2003.– ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Министрлiктiң негізгі функциялары мен құқықтары20 бет
70-80 жж. реформалар және тоталитарлық жүйе11 бет
Нарықтық қатынастар16 бет
1867-1868 жылдары патша үкіметі жүргізген реформалардың Қазақстандағы ұлттық білім беру жүйесі82 бет
Телескоптың жұмыс істеу принципі. Виртуaлды обceрвaторияны құру жәнe оны жүзeгe acыру39 бет
Қазақстандағы экономикалық өсудің негізін қалаған экономикалық реформалардың талдауы94 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
3-сыныптарда оқушылардың тілін дамыту48 бет
XIX ғасырдың бірінші жартысындағы Ресейдің Қазақстанға жүргізген саяси құқықтық реформалары33 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь