ИНформатикадан лекциялар

Дәріс жоспары:
1.1 Информатика ғылымы мен техниканың бірігуі.
1.2 Қазіргі информатика құрылымы.
1.3 Ғылым жүйесіндегі информатиканың орны.
№2 дәріс. Ақпараттың түрлері мен қасиеттері.
Дәріс жоспары:
2.1 Ақпарат, оның түрлері мен қасиеттері
2.2 Мəліметтерді тасушылар. Мəліметтермен операциялар.
2.3 Ақпаратты кодтау
ХХ ғасырдың соңы адамзаттың индустриялық дәуірден ақпараттық дәуірге өтуімен ерекшеленеді.
Жоғары білім беру жүйесіндегі информатиканың рөлі әлемнің жүйелі ақпараттық бейнесін, адам мен ақпараттық ортаның тиімді өзара қарым–қатынасын қалыптастырудағы ақпараттық білімнің мәнімен, қазіргі заманғы ақпараттық қоғамдағы кәсіби қызметтің негізгі құрастырушысы ретіндегі ақпараттық технологияны пайдалану дағдыларының қалыптастырумен анықталады.
Информатика пәні студенттерді ақпараттық қоғамдағы өмір талаптарына сай дайындауда үлкен рөл атқарады. Қазіргі кезеңде студенттер үшін кәсіптік ақпараттық технологиялармен жұмыс істеп үйрену аса қажет.
Оқытудың негізгі мақсаты студенттердің оқу процесінде компьютерлік технология арқылы өз бетінше тиімді білім алу. Оқыту мазмұны информатиканың дүниетанымдық және пайдаланушылық аспектілерін қалыптастыруға бағытталған. Мұндай мазмұн Мемлекеттік ақпараттандыру бағдарламасының мақсаты мен міндеттерінен туындайды.
Ол компьютерді оқу құралы ретінде студенттердің оқу-танымдық қызметіне тұрақты пайдалануын көздейді.
Біздің мақсатымыз - студенттерге жұмыс істеу кезінде туындайтын нақты сұрақтарды шешу үшін ақпараттық технологиялар негіздерін үйрету.
Бақылау сұрақтары:
1. Ақпарат «қауіптілігі» түсінігі нені тұспалдайды?
2. Ақпараттық қауіпсіздік деген не?
3. Ақпараттық қауіпсіздік аспектілерін атаңыз.
4. Компьютерлік вирус деген не?
5. Вирустың қандай типтері бар.
6. Антивирустық бағдарлама не үшін қажет?
        
        АЛҒЫ СӨЗ
ХХ ғасырдың соңы адамзаттың индустриялық дәуірден ақпараттық дәуірге
өтуімен ерекшеленеді.
Жоғары білім беру ... ... рөлі ... ... бейнесін, адам мен ақпараттық ... ... ... қалыптастырудағы ақпараттық білімнің мәнімен, қазіргі
заманғы ақпараттық қоғамдағы ... ... ... ... ... ... ... дағдыларының
қалыптастырумен анықталады.
Информатика пәні студенттерді ақпараттық қоғамдағы өмір ... ... ... рөл ... ... ... ... үшін
кәсіптік ақпараттық технологиялармен жұмыс істеп ... аса ... ... мақсаты студенттердің оқу процесінде компьютерлік
технология ... өз ... ... ... алу. ... ... дүниетанымдық және ... ... ... Мұндай мазмұн Мемлекеттік ақпараттандыру
бағдарламасының мақсаты мен ... ... ... оқу ... ретінде студенттердің оқу-танымдық қызметіне
тұрақты пайдалануын көздейді.
Біздің мақсатымыз - студенттерге жұмыс істеу кезінде туындайтын ... шешу үшін ... ... ... ... ... негізгі түсініктері
№1 дәріс. Информатиканың негізгі түсініктері
Дәріс жоспары:
1.1 ... ... мен ... ... ... ... ... Ғылым жүйесіндегі информатиканың орны.
1.1 Информатика ғылымы мен техниканың бірігуі
Қазіргі информатика көлемі бойынша өте ... және ... ... – адам ... әр саласындағы ақпаратты іздеу, жинау,
сақтау, түрлендіру және қолданумен байланысты ... оқып ... пән. ... ... ... ... ... жүйелермен және желілермен байланысқан, ... тек ... ... ... ғылыми түрде жақындау бірмезгілде
қажет және ... ... ... ... ... ... ... түрде түрлендіруге мүмкіндік береді. Ғылым ретінде ақпараттану
ақпараттық процестерге тән жалпы заңдылықтарды зерттейді. ... ... әр ... ... және ... ... ... болып
табылады.
Екінші жүниежүзілік соғыстан кейін кибернетика ғылымы тез дами
бастады. Бұл ... ... және ... ... - ... әлеуметтік - байланыстардың ... ... ... ... ЭЕМ ... бірмезгілде дами отыра, кибернетика
ақпараттарды ... ... ... айналды.
«Кибернетика» терминінен кейін дүниежүзілік ғылымда ағылшын тіліндегі
«Computer Science» ... ... ал ... 60ж. мен 70ж. аралығында
француз ғалымдары «Infotmatique» терминін ... 1978ж. ... ... ... ... ... не екендігіне анықтама
берді – «Информатика ұғымы жасау, құрастыру, пайдалану мен ... ... ... ... ... оған қоса машиналар,
бұйымдар, математикалық қамтамасыздандыру, ұйымдастырушы аспектілер,
сонымен бірге өндірістік, ... ... және ... ықпал
жасау комплекстерімен» байланысқан аймақтарды қамтиды.
Ғылым ретінде, информатика ... ... тән ... ... ... және ... қатар бізді қоршаған ортаның
фундаментальды негізі болып табылады.
Бүкіл ... ... ... ... ... ... ... жұмыс атқарудын әртүрлі
аспектілері туралы ... ...... ... болды.
Информатиканың қосымша объектілері әртүрлі ғылымдар және практикалық
қызметтер аймағы, олар үшін ... ... ... ... көзі ... табылады.
Ең әсерлі көріністердегі информациялық технологияларды атап өтейік:
1.АСУ – басқарудың автоматтандырылған жүйелері –техникалық ... ... ... олар ... ... ... және
өндіріс пен қоғамдық сферадағы ... ... ... ... АСУ – ... - ... ... басқарудың автоматтандырылған
жүйелері. Мысалы, станоктарды бағдарламалық басқару, ... ... ... ... зерттеулерді басқарудың автоматтандырылған жүйелері– бұл
бағдарламалы - аппараттық комплекс, онда ғылыми ... ... оған ... ... ... түрде енгізіледі, компьютер
деректерді өңдеп, зерттеушіге ... ... ... ... – оқытудың автоматтандырылғант жүйесі. Бұл жаңа бағдарламаларды
үйренушілерге, білімдерін бағалауды жасауға, оқытушыға материал дайындауға
көмек көрсететін жүйе.
5.САПР – ... ... ... – бағдарламалы - аппараттық
комплекс, ол адаммен ... ... және ... ... ... ... ... тиімділікте жобалауға
мүмкіндік береді.
1.2 Қазіргі информатика құрылымы
Информатика әрекеттің сегіз негізгі бағыттарын қамтитын ... ... ... ... 1.1 - ... ... ... ақпараттанудың құрылысы: теориялық информатика, есептеу
техникасы, бағдарламалау, ақпараттық жүйелер, жасанды интеллект.
Теориялық информатика - ... ... ... ... Ол ... ... ... және алгоритм
мен автоматтар теориясынан, ақпарат ... мен ... ... тілдер және грамматика теориясынан, операцияларды зерттеу ... ... ... бұл ... ақпаратты өңдеу сұрақтарын
жалпы үйренуде математикалық әдістерді қолданады.
Есептеу техникасы – есептеуіш жүйелердің жалпы ... ... ... жаңа архитектуралары, құрылғылыардың өзара байланысу
принциптері мен қазіргі функционалдық мүмкіндіктері жасалатын ... ... ЭЕМ ... ... ақпаратты өңдеудің ... ... ... ...... қамтамасыздандыру жүйесін ... ... ... БКАМ ... – жаңа ... ... мен
олардың компиляторларын жасау, интерфейстік жүйе ... ... ... БҚАМ ... ішінен – мәтіндерді өңдеу жүйелері,
электрондық кестелік процессорлар, графикалық редакторлар.
Ақпараттық жүйелер – ... ... ... ... ағынын талдау,
оларды тиімділеу, құрылымдау, ақпаратты сақтау және ... ... ... ... ... ... анықтамалар жүйесі,
ақпараттық-іздеу жүйелері, Internet-те ақпаратты іздеу және ... ... ... ... ... ... ... лингвистика және
басқа ғылымдармен қиылыстағы күрделі ... ... ... Бұл ... негізгі бағыт – бұл ... ... ... ... ... ... ... жасау,
образдарды айыра білу.
1.3 Информатиканың ғылым жүйесіндегі орны
Академик Б.Н.Наумов информатиканы «ақпараттың жалпы қасиеттерін, ... ... ... ... ... ... мен
құралдарын зерделейтін табиғи ғылым ретінде)» анықтады.
Іргелілерге негізгі түсініктері жалпығылымдық сипаттамада ... ... ... және ... ... ... қабылданған.
Табиғи ғылымдар – физика, химия, биология және басқалары – ... ... ... өмірдегі объектілермен жұмысы бар. ... ... ... ... бар ... – жасанды,
биологиялық, қоғамдық – ақпаратты өңдеу заңының бірлестігін ... 1.2 – ... ... ... ... ... ... :
-кез-келген табиғаттағы ақпараттық процестерді зерттеу;
-ақпараттық техниканы жасау және ... ... ... ... ақпараттарды өңдеудің жаңаша технологиясын
жасау;
-компьютерлік техника мен технологияны жасау мен ... ... ... ... ... ... ... ғылыми және
инженерлік проблемаларын шешу.
Бақылау сұрақтары:
1. «Информатика» анықтамаларының қандай түрлері бар?
2. «Информатика» термині қалай пайда болды?
3. Информатика ... ... ... ... ... не?
5. Есептеу техникасы деген не?
№2 дәріс. Ақпараттың түрлері мен қасиеттері.
Дәріс жоспары:
2.1 Ақпарат, оның ... мен ... ... ... ... операциялар.
2.3 Ақпаратты кодтау
2.1 Ақпарат, оның түрлері мен қасиеттері
Ақпарат – ол деректердің өзара әрекеттесуінің және ... сай ... ... – бұл ... да болмасын мәліметтердің, деректердің,
ауызша(сөйлеу ... ... ... ... ... ... белгілер түрінде және т.б.) немесе басқа әдістермен (мысалы, дыбыс
және жарық сигналдары көмегімен, ... ... ... ... ... ... өлшемдері) берілетін жиынтығы. ... ... ... ... көзқарасынан ақпараттың келесі
қасиеттері аса ... ... ... ... және ... дұрыстық, адекваттық, жеткіліктік, актуалдық, есте сақтаушылық,
жеткізе білулік, қабілеттілік, түрлендіргіштік, өшіргіштік
Хабарлар - бұл белгілі бір ... ... ... ... ... ... Хабарлар мысалдары ретінде – телехабарлар,
музыкалық шығармалар, хат мәтіндері, ДК-де жұмыс ... бола ... ... ... белгілі бір материалдық ... ... диск және т.б.) ... ... ... ... ... толқындар және т.б.) көмегімен жасалады.
Сонымен ақпарат жіберуші мен ... ... ... ... беріледі.
Жіберілетін хабарды таситын физикалық процесс сигнал деп аталады.
Хабарлар уақыт функциялары болуы мүмкін ... ... ... -
музыка, сөйлеу, датчиктер көрсетулері түрінде көрсетіледі) немесе уақыт
функциялары болмайды ... ... ... ... көрсетіледі).
Қазіргі жүйелерде көбінесе электрлік немесе оптикалық сигналдар
қолданылады. Ақпаратты жіберу жіберілетін хабарға ... ... ... бір параметрін өзгерту арқылы орындалады. ... ... ... ... ... немесе тікбұрышты импульстер
ұзындығын өзгерту арқылы. Жіберілетін ... ... ... орындалатын,
жіберетін жақтағы сигнал параметрлерін өзгерту процесстері ... ... ... ... ... қайтадан қалпына келтіру
демодуляция деп аталады.
Байланыс сызығы деп ... ... ... ... ... ... ... айтады. Байланыс сызығы мысалдары
ретінде ... ... және ... ... ... ... ... болады. Жіберушіден
қабылдаушыға хабарларды жіберу үшін арналған техникалық ... ... ... деп ... ... жүйесінің құрамдық бөліктеріне
жіберетін құрылғы(жіберуші), ... ... және ... ... ... және ... субъектілер(пайдаланушылар,
абоненттер, корреспонденттер) және объектілер (датчиктер, компьютерлер,
факс-модемдер, принтерлер, устройства автоматика ... ... ... ... ... (өткізгіштік, кабельдік, жарықсулы және
т.б.) және радиобайланыс арналары ... ... және ... ... және ... ақпарат
Хабар қайнар көзден қабылдаушыға жету үшін, белгілі бір материалдық
субстанция қажет – ақпаратты тасушы. Тасушы арқылы ... ... ... аталды. Жіберу процессі әртүрлі сипаттамалардан тұрады, оларды сигнал
параметрлері деп атайды.
Сигнал параметрлері уақыт ... ... ... ... ... дискреттік деп аталады, ал осындай ... ...... ... Бұл ... қайнар көзден
жіберілетін ақпарат та дискреттік деп ... Ал егер ... ... ... ... ... (сәйкесінше сигнал параметрі – ... ... ... ... ... деп аталады.
Ақпаратты ұсынудың екі түрін айырады – ... ... ... 1.3 ... ... ... ... схема түрінде көрсетілген.
Сурете 1.3- аналогтық сигналды цифрлыққа түрлендіретін процессі
Түрлендіруден кейін үзіліссіз сигнал келесі сандар тізбегімен көрінеді:
2-3- 4 - 4 – 4 –3 – 2 –2 –3 – 4 – 4. ... ... 1 және 0 ... ... 1-кестеде көрсетілген:
|Уақыт |Ондық сандар ... ... |
| |2 |0010 |
| |3 |0011 |
| |4 |0100 |
| |4 |0100 |
| |4 |0100 |
| |3 |0011 |
| |2 |0010 |
| |2 |0010 |
| |3 |0011 |
| |4 |0100 |
| |4 |0100 ... ... ... ... түрде, басқаша айтқанда, небір
алфавиттің белгілері тізбегімен ... ... ... ... ішкі
көрінісі дискретті болғандықтан, ақпарат тұрғысынан алғанда, ... ... ... ... ... өте ... ... іргелі қасиеттері:
· есте сақталатындылығы – жадыда сақтау мүмкіншілігі, информацияның ең
маңызды қасиеті. Сақталған ... ... ... ... ... ... информациямен жұмыс жасалатындылығы.
(макросталған деп, сақталатын ұяшықтың кеңістік масштабын айтамыз);
· тасымалдау/жіберу мүмкінділігі – ... ... ... алу ... ... ... ... оңың көлемі
өсуге тиіс емес. Себебі информацяның көшірмесі басқа жерде ... ... ... болады. Байланыс арнасының көмегімен информацияның
берілетілінділігін, 1948 жылы американдық инженер және математик К.Шеннон,
өзінің «Информация теориясында» ... және ... ... ... ... – информацияның іргелі қасиеті. Бұл
информацияның тіршілік ... және ... ... ... ... қарағанда түрлендіру үрдісінде информацияның көлемі өзгереді,
бірақ өзі ... ... ... – қалпына келтіру, жаңғырту мүмкінділігі,
тасымалдану қасиетімен тығыз байланыста, ... ... ... ... ... ... информацияның сарқылмастығын сипаттайды.
· өшірілу мүмкінділігі – бұл ... ... ... ... себебіАқпараттыберу кезінде оның көлемі азайып
нөльге теңеледі.
Информацияның қозғалысы ол – басқару ... ішкі ... ... ... ... басқаруда көрінетін информацияның ең ...... ... ... өлшем бірліктері
"Ақпарат мөлшері" түсінігін анықтау өте қиын нәрсе. Бұл мәселені шешудің
екі әдісі бар. Американдық математик Клод Шеннон ... ... ... ... ... ал ЭЕМ ... жұмыстары "көлемдік әдіске"
әкелді.
Ықтималдылық әдіс. Ықтималдылық ... ... рет Р. ... ... ... ол, екі ... ... бірін алудан
тұратын, тәжірибені өткізуге байланысты ақпарат ... ... ... ... ... ... «бит» деп аталады.
Мұнда I-нші қорытындының ықтималдылығы 1/N –ге тең.
Клод Шеннон ықтималдылық әдісті жалпылай келе келесі ... ... ... ... әдіс. Екілік санақ жүйелерінде 0 және 1 таңбаларын бит (ағылшын
сөзі Binary digiTs – екілік цифрлар) деп атайды. Есептеу ... ... ең кіші ... бірлігі болып есептеледі. Компьютер жадында
немесе сыртқы жинағыштарда ... ... ... ... ... ... ... символдардың санымен есептеледі.
Қолдануға ыңғайлылық үшін ақпарат өлшем бірлігінің биттен жоғары келесі
өлшемдері енгізілген:
1024байт - Кбайт
1024Кбайт – Мбайт
1024Мбайт – Гбайт
1024Гбайт - ... ... және ... ... ... ... емес.
2. 2 Мәліметтерді (деректерді) тасушылар. Деректермен әрекеттер.
Деректер — бұл ... ... ... ... ... ... ... физикалық денелердің механикалық қозғалысы, олардың
формасының немесе сапалық ... ... ... ... ... химиялық құрамы және (немесе) химиялық байланыстар
сипаты, ... ... ... және ... ... ... сәйкес
деректер әртүрлі жинағыштарда сақталуы және тасымалдануы мүмкін.
Деректерді тасымалдаушылар: қағаз, сәуле түсіретін ... ... ... (CD-ROM), магниттік ленталар және дискілер.
Деректерді химиялық құрамын өзгерту ... ... ... ... ... ... тірі ... деректерді жіберу және
жинау жасалады.
Деректермен ... ... ... ... ... деп ... болады:
• деректерді жинау — шешімді қабылдау үшін жеткілікті ... ету ... ... ... ... ... —әртүрлі көздерден түсетін деректерді бір-
бірімен салыстырмалы ету үшін, яғни олардың қол ... ... ... бір ... ... ... фильтрлеу —шешім қабылдауда қажеті жоқ «артық» деректерді
електен ... бұл ... ... деңгейі төмендеуге тиіс, ал деректердің
дұрыстығы мен сайма-сайлығы жоғарылауға тиіс;
• деректерді сұрыптау — берілген ... ... ... ... ... реттеу; ақпараттқа жетуді көтереді ;
• деректерді архивтеу — ыңғайлы және тез қол жету формасында деректерді
сақтауды ... ... ... экономикалық шығындарды
төмендетуге қызмет етеді және ақпараттық процесстердің ... ... ... қорғау—жойылуға, жаңғыртуға және ... жол ... ... ... ... ... ... алыстан қатысушылар
арасында деректерді қабылдау және жіберу (жеткізу және әкеліп тапсыру); бұл
жағдайда деректер көзін ... деп, ал ...... деп ... ... ... — деректерді бір түрден екіншісіне аудару
немесе бір құрылымнан екішісіне. Деректерді ... ... ... ... жиі байланысты, мысалы кітаптарды ... ... ... ... ... ол үшін ... форманы да,
микрофотопленканы да қолдануға болады.
Информацияның тұтынушылық қасиеттері:
1. толықтылығы – ... бір ... ... ... ...... ... нақты жағдайының көрсетілуі;
3. өзектілігі (актуалдылығы), бағалылығы – дәл осы ағымды уақытта
керектігі;
4. айқындылығы –Ақпараттыпайдаланушыларға ... ... ...... ... ... тұжырымына тәуелді
еместігі.
Ұсынылу формасына байланысты информация: мәтіндік, сандық, графикалық,
әуендік, аралас деп бөлінеді;
Қоғамдық мәніне қарай ... ... ... ... ... өндірістік, басқарушылық, т.б. деп бөле
беруге ... ... ... ... ... ... өте бір ... бөлімі болып
табылады. Кодтау теориясы, қазіргі заманның ағымдық даму ... ... ... математикалық құралмен шешілуде:
1. Ақпараттыкодтаудың ең қолайлы үнемділік принціпін жетілдіру;
2. Жіберілетін информацияның параметрлерін байланыс ... ... ... ... ... ... жетілдіру.
Информацияның компьютердегі ұсынымы, кодтау теориясының дербес шешімі
болып ... ... ... ... көрсетілуіне кейбір алфавит қолданылады. 
Бір информацияның, әр түрлі алфавит арқылы ұсынылу мүмкіндігі бар.
Информацияның түрленер алдындағы алфавитін - ... ... ... - ... деуге болады.
Информацияны кодтау – информацияның нақтылы ұсынымын ... – ол, (1) бір  ... ... ... ... ... алфавитің белгілеріне немесе оладың ... ... ... бірінші алфавиттің белгілерін немесе оладың тіркестерін ұсыну үшін
қолданылатын екінші алфавиттің белгілері.
Кодтау – алғашқы алфавит арқылы ұсынылғанАқпараттыкодттар  тізбегіне
ауыстыру үрдісі.
Кері ... ...... кері ... яғни ... ... ... алфавит түрінде қалпына келтіру.
Мәтінді кодтаудың негізгі үш тәсілі бар:
1)    графикалық – арнайы суреттердің немесе белгілердің көмегімен;
2)    сандық – сандардың ... ...... ... символдар көмегімен.
Мәтінді кодтауға арналған символдардың толық жиыны ... ... деп ... ... ... ... типтегі деректермен жұмысты автоматтандыру үшін кодтау әдісі
қолданылады, яғни бір типтегі деректерді басқа ... ... ... ... ... ... – екілік кодтау деп аталады және ол
деректерді екі ... 0 және 1 ... ... ... Бұл ... ... деп аталады, ағылшынша — binary digit немесе қысқартылуы
bit (бит).
Сурет 1.4 – ... ... ... мысал
Бір битпен екі түсінік білдіруге болады: 0 немесе 1 (ия немесе жоқ, ... ақ, ... ... ... және т.б.). Еге бит ... екіге арттырсақ,
онда төрт әртүрлі түсінікті білуге болады:
00 01 10 ... ... ... ... ... ... ... 001 010 011 100 101 110 ... ... ... ... санын бір-ге арттыру арқылы, берілген
жүйедегі мәндер ... екі есе ... ... яғни ... формула түрі
болады:
N= 2m, мұндағы N— тәуелсіз кодталатын мәндердің саны;
m — берілген жүйеде қабылданған екілік кодтау ... және ... ... ... кодпен бүтін сандарды кодтау қарапайым – бүтін санды бөлінді бір-
ге тең ... ... бөле беру ... ... ... ... соңғы бөліндімен
бірге жазылатын әр бөлудегі қалдықтар жиынтығы, ондық санның ... ... = ... 1910= ... ден 255 ... бүтін сандарды кодтау үшін екілік кодтың (8 бит) 8
разряды болуы жеткілікті. ... бит 0 ден 65 535 ... ... сандарды
кодтауды мүмкіндейді, ал 24 бит—16,5 миллионнан жоғары әртүрлі мәндерді.
Нақты сандарды кодтау үшін 80-разрядты кодтау қолданылады. Бұл жағдайда
сан алдын ала ... ... ... = ... 000 = 0,3 -106
123 456 789 = 0,123456789 • 1010
Санның бірінші бөлігі мантисса, ал екіншісі — характеристика(сипаттама)
деп ... 80 ... ... ... ... (таңбасымен бірге) сақтауға
бөлінеді және разрядтардың небір бекітілген саны ... ... ... ... деректерді кодтау
Екілік код көмегімен мәтіндік ақпаратты да кодтауға болады. 256 әртүрлі
таңбаларды кодтау үшін ... ... ... ... Сегіз биттердің
әртүрлі комбинацияларымен ағылшын және орыс тілдерінің барлық ... ... ... ... ... негізгі арифметикалық әрекеттердің
символдарын және кейбір ... ... ... символ «§» білдіруге
болады.
Барлық дүние жүзі ... ... ... ... ... ... ... қажет. Бірақ бұл әзірше мүмкін емес, үйткені
ұлттық алфавиттер таңбалары арасындағы, сонымен ... ... ... бар.
Ағылшын тілі үшін қайшылықтар әлдеқашан жоқ. АҚШ стандарттау институты
(ANSI—American National Standard Institute) ASCII ... Standard ... ... ... ... ақпарат алмасуының стандарттық коды)
кодтау жүйесін әрекетке ... ASCII ... ... екі ...... және ... ... кесте 0 ден 127 ... ... ... ал ... 128 ден 255 нөмірлеріндегі ... ... ... 32 коды ... ... ... құралдарды
жасаушыларға берілген (бірінші кезекте компьютерлерді және ... ... Бұл ... ... ... орналасады,
оларға тілдердің ешқандай таңбалары сәйкес емес, бұл кодтар экранға да,
шығару ... да ... ... ... өзге ... ... білетіндер, басқара алады.
32 кодтан бастап 127 кодқа дейін ағылшын алфавитінің ... ... ... ... ... ... және ... көмекші
таңбалар.
Мәтіндік деректерді кодтаудың ұқсас жүйелері басқа да мемлекеттерде
құрастырылды. ... ... КОИ-7 ... ... ... жеті
таңбалық). Бірлескен стандарттың жоқтығынан тек ... ... үш ... және екі ... ... көрсетуге болады.
Мысалы, Windows-1251 орыс тілі ... ... ... ... ... Бұл ... ... жұмыс істейтін көптеген локальдық ... кең ... ... аты КОИ-8 ... ... ... КОИ-8 ... қазіргі кезде компьютерлік желілерде
Ресей территориясында және ... ... ... кең ... ... ... анықтамасын беріңіз?
2. Ақпараттың мөлшерін өлшеу үшін кім бірінші рет ықтималдылық әдісті
қолдануды енгізді?
3.Деректермен қандай әректтерді жасауға болады?
4.ASCII деген ... ... ... ... ... Дискреттік математика негіздері
Дәріс жоспары:
1. Функциялар, қатынастар және көпшелер.
2. Логика негіздері, ... ... ... ... ... ... шамалар, амалдар, өрнектер
4. Графтар және ағаштар.
3.1 Функциялар, қатынастар және көпшелер.
Көпше түсінігі
Көпшелер теориясы ... үш ... ... ... элемент;
3. құрамына енушілік.
Бұл түсініктердің тек қолданылуы сипатталады. 2.1 суретінде А әрпімен
көпше белгіленген, оның ... ... ... нүктелер болып табылады, сонымен қатар а ... А ... А (), с ... ... А ... ... А ... 2.1
Көпшелер ұғымын көрсету әдістері
Көпшені, оның барлық элементтерін тізбектеп көрсету ... ... ,. ... элементтерін жазу реті еркінше. ... оның ... ... көрсете отырып береді. Бұл қасиет әр
элементтің көпшеге қатыстығын анықтауға мүмкіндік береді.
Мысалы,
– теңдеудің бүтін ... ... ... ... ... ... ... көпшелер үшін қолданылатын белгілер:
( = { 1,2,3,…} –натуралды сандар көпшесі;
Z = { …, ...... ... ... ... сандар көпшесі;
R –нақты сандар көпшесі.
Негізгі анықтамалар
Бос көпше деп, құрамында бірде бір элементі жоқ ( көпшесін айтады, ... х ... үшін ( ... деп ... ... ... барлық элементтердің U
көпшесін айтады.
Мысал. U = Z болсын және теңдеуінің барлық шешімдерін табу қажет.
Бұл есеп ... М ... бос ... ... М = (.
Енді U = R болсын. Онда теңдеуі шешімдерінің М көпшесі бос емес: М
= .
А көпшесі В ... ... деп ... егер А көпшесінің әр
элементі В ... ... ... (А –ны В ... ішкікөпшесі деп
те атайды). Енгізілу анықтамасынан ... ... ... А ... үшін;
Егер және , онда ;
( кезкелген А көпшесі үшін;
U кезкелген А көпшесі үшін.
Көпшелер теңдігі түсінігін анықтайық: А=В ... тек қана егер ... ... ... және , яғни А ... әр ... ... элементі болса және В көпшесінің әр ... А ... ... – Венн ... ... ... және олардың өзара орналасуын көрнекті түрде
бейнелеу үшін қолданылады.
Әмбебап көпше U тіктөртбұрыш түрінде бейнеленеді, ал ... ... ...... ... (сур. ... 2.2 – Эйлер-Венн диаграммасы
Көпшелермен жасалатын әрекеттер
А және В көпшелерін біріктіру деп А және В көпшелерінің ең ... ... ... ... ... ... (сур. 2.3, а)
Мысал. Егер , онда .
А және В көпшелерінің қиылысы деп, А немесе В ... ... ... ... ... көпшесін айтады (сур. 2.3,
б)
Мысал. Егер , онда .
Сурет 2.3 – ... ... А және В ... ... А және В ... ... және В көпшелерінің айырымы деп тек қана А ... ... ... В көпшесінің құрамына енбейтін элементтерден тұратын көпшесін
айтады.(сур. 2.4 а)
Мысал. ... ... ... U көпшесіне толықтыру деп U ... (сур. 2.4, ... Егер , U, онда ... 2.4 – ... ... А және В ... айырымы;
б) А көпшеcін әмбебап U көпшеcіне толықтыру
3.2 Логика негіздері, айтылымдар логикасы, ... ... ... – ақиқат және дұрыс ойлаудың формасы (қалыбы), заңдары мен
ережелері туралы ілім.
Ойдың ақиқат әрі ... ... ... және ... ... ... деп ... формасы (қалыбы) деп шынайы өмірдегі нәрселердің қасиеттері
мен ... ... ... ... ... ... үш түрлі ойлау қалыбы қарастырылады. Олар:
1) ұғым 2) ... және 3) ... деп ... ... ... белгілі бір тұлғалық құрылым тән болып келеді. Бұл ... ... үшін ... ... ... ... ... белгілемелер тілінде өрнектелген ойды ... ой деп ... ... ... ... ... пән ... бірнеше түрлерге бөлінеді: формалданған ... ... ... ... ... ... және т. ... логика, формалданған логиканың бір бөлігі ... ... ... ... ... ... пайымдарымызды
талдауға байланысты болса, ... ... ... ... ... ... ... екенін шешетін, объектілерді және пікірлерді
зерттейді. 
Тарихтан: Математикалық логиканың негізін қалаушысы ретінде ұлы ... ... ... Ол, XVІІ ... ... логикалық
есептеулерді құруға талпынған. Логиканы есептеулерге жақындатып, ... ... және ... ... ... ... ... ұлы математик Джордж Буль
(«Овод романының авторы Э. Войничтың әкесі), ғылымның жаңа ... ... ... ... Ол ... ... үшін, ерекше алгебра
– логикалар алгебасы (Буль алгебрасы) атты тұтас бір, тың ... ... ... келтірді. Онда, дағдылы алгебрадан айырмасы, символмен
сандар емес, пікірлер ... ... ... ... ықтималдығы және информация
теориясы атты дискреттік математика тараптары Буль алгебрасының мысалдық,
көрнектемелері және ... ... ... табылады.    
Пікірлер. Пікір математикалық логиканың бастапқы ұғымы және зерттеу
нәрселігі болып табылады.
Пікір деп мазмұны туралы ақиқат ... ... ... екі ... ғана жасауға болатын хабарлы сөйлемді ұғады.
Пікірдің анықтамасы ... ... ... ... болуы және оның
мазмұны туралы ақиқат немесе жалған деген екі тұжырымның  біреуін және ... ... ғана айта ... ... шарт.
Мысалы: берілген сөйлемнің қайсысы пікір болатынын, қайсысы пікір деп
қарауға болмайтынын атап көрсетейік.
1)    «Ассалаумағалейкум    ... леп ... ... ... ... ... ба?   Жауабы: сураулы сөйлем.
3) «х саны 3  еселік ... ... ... ... «Екі ... – бір ...     ... ақиқат пікір.
5)«Адамнан басқа күлетін жан иесі жоқ  Жауабы: ақиқат пікір.       
6)«Париж —Китайдың астанасы.           Жауабы: жалған пікір.
Түсініктеме: 1-ші және 2-ші ... ... ... ... ... ... ... жасау мұмкін емес, сондықтан бұларды пікір деп
анықтауға болмайды. 3-ші ... ... бола ... ... х ке нақтылы мән
бермей тұрғанда бұл сөйлем туралы «ақиқатң не «жалғанң деген тұжырым айтуға
болмайды.
Жалпы, дербес немесе жекеленген ... ... ... ... ... ... ... әрқайсысы, ешбір деген сөздерден басталады.
Дербес пікір сөйлемдерін бірқатар, кейбіреулері, ... деп ... ... ... ... ... жекеленген болып келеді.
Мысалы, мына пікірлердің типін (жалпы, дербес, жекеленген) анықтайық:
«Барлық балықтар жүзе алады.        ... ... ... ...... ... Жауабы: дербес пікір.
«А – дауысты әріп.  ... ... ... ... ақиқаттық мәні 1-ге, жаған пікірдің ақиқаттық мәні ... тең деп ... ... ... амалдар, өрнектер
Логикалық шамалар: АҚИҚАТ, ЖАЛҒАН (true, false) сөздерімен айтылатын
ұғымдар. ... ... ... ... ... ... айтылады.
Логикалық константа: АҚИҚАТ немесе ЖАЛҒАН.
Логикалық айнымалы: символдармен белгіленген логикалық шама. Демек,
егер  А, В, Х, Ү және ...... ... ... ... ... онда олар тек қана ... немесе ЖАЛҒАН мәндерін қабылдай алады.
Логикалық өрнек — ол, жай ... ... ... ... ... амалдардың (байламдардың) көмегімен жай пікірлерден құрылады.
Логикалық амалдар
Конъюнкция (логикалық көбейту) – ... ... ... ... &,  ^ белгілері қолданылады. Конъюнкция – екі орынды
амал, функциясының  ... F = X Ù ... ... ... ғана мәні ... ... онда ...  ЖАЛҒАН болады. Бұл амалдың ақиқаттық кестесін, 1 және 0 сандарының
көбейту кестесі деуге болады ... ... ... ... дейді.
1 мысал. Күрделі пікірді қарастырайық: «6 саны 2 бөлінеді, және 6 саны
3 бөлінедің. Осы пікірді логикалық формула түрінде ... «6 саны ... және «6 саны 3 ... деген жай пікірлерін А және В деп
белгілесек. Онда, логикалық формула ... ... F = A & В. ... мәні – ... ... ...... сөзімен айтылады. Математикалық
логикада Ú белгісі қолданылады. Дизъюнкция екі орынды амал, функциясының 
пішімі:  F = X Ú ... ... ... ғана мәні ... ... онда өрнектің
мәні АҚИҚАТ болады. Бұл амалдың ақиқаттық ... 1 және 0 ... ... ... ... ... ... дезъюнкцияны кейде логикалық
қосынды дейді.
2 мысал.  ... ... ... «Мен жазда ауылға барамын
немесе туристік жол ... ң. «Мен ... ... ... және «Мен ... жол ... ... жай пікірлерін А және В деп  белгілесек. Онда,
логикалық формула былай жазылады: F = A Ú  ... ...... ... ... ... ... Ø
белгісі қолданылады Терістеу бір орынды унарлық амал, функциясының  пішімі:
F = Ø X ... F = , егер X –ң  мәні ... ... онда ... ... ... мысал.  Пікірді қарастырайық: «4 саны 3 ке бөлінеді деген дұрыс
емесң Жай «4 саны 3 ке ... ... ... А деп ... онда ... ... терістеу формасы Ø А болады.
Ақиқаттық кесте. Қарастырылған логикалық амалдардың ... деп ... ... ... ... ... ... нәтижесі |
|X |Y |X емес |X және Y |X ... Y ... ... ... |АҚИҚАТ |АҚИҚАТ ... ... ... ... ... ... ... |АҚИҚАТ |ЖАЛҒАН ... ... ... ... ... ... ... ... ... өрнек – ол, тек қана логикалық шамалармен және
логикалық амалдардың бегілерінен тұратын өрнек. ... ... ... ... ЖАЛҒАН болады.
Логикалық формулаларда амалдардың орындалу тізбегі, амалдардың
үстемділігімен айқындалады.
Логикалық ... ... ... ... ... ... формулаларда амалдар солдан оңға қарай, үстемділіктерімен және
жақшаларға ... ... ... Мына ... ... мәнін есептеу керек:
емес X және Y немесе X және Z, мұндағы логикалық айнымалылардың мәні: X =
ЖАЛҒАН,  Y=  ... Z= ... ... ... ... ... операциялардың орындалу ретін белгілеп,
шындық кестесін пайдаланып әр амалды ретімен орындайық:
   1          2 ... ...      ... X және Y ... X және Z
1) емес ЖАЛҒАН = АҚИҚАТ;  
2) АҚИҚАТ және ... = ... ... және ... ЖАЛҒАН; 
4) АҚИҚАТ немесе ЖАЛҒАН =  АҚИҚАТ.   Жауабы: АҚИҚАТ.  
Тапсырма. Логикалық формуланың мәнін есептеу керек: 
(А және В) немесе (емес А және В) ... ... А және емес ... ... айнымалылардың мәні: А = ЖАЛҒАН,  В =  АҚИҚАТ ... ... мен ... ... ЖӘНЕ БАҒЫТТАЛҒАН ГРАФТАР
Граф құрылымы(синонимі ретінде «тармақ» ... ... және ... ... ... әртүрлі пайдаланымда,
сондықтан графтар теорисының негізгі түсініктерімен танысып өтейік.
Граф G = (V, Е) V және Е ... ... ... беріледі. Бірінші көпше
элементтері v1, v2,..., vM графтың шыңы деп ... ал ... ... ... сәйкес). Екінші көпше элементтері el, e2, ...,
eN қабырғалар деп аталады. Әр ... ... ... ... ... ... ... екі шыңын қосады). Егер граф
қабырғалары шыңдардың реттелген ... ... онда ... ... деп ... ... ... графтарды бейнелеуде әр
қабырғаға оның бағытын анықтайтын стрелкалар қойылады). Бес шыңы және ... бар ... граф сур. 3.1 ... 3.1 - ... граф ... екі шың екі ... одан да көп қабырғалармен қосылса, онда мұндай
қабырғалар параллельді деп аталады (мысалы, қабырғалар е4 және е5). ... басы мен аяғы бір ... ... онда ... ... ... деп ... қабырға e7). Ілмексіз және параллельді
қабырғаларсыз графтар қарапайым деп ... ек ... vi және vj ... ... (бұл ... келесідей
белгілейміз: ек = (vi, vj), онда, қабырға ек vi, vj ... ... деп ... Екі шың vi және vj шектес деп аталады, ... vi, vj ... ...

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 100 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудандық психологиялық центрдің психологының жұмысы9 бет
Биосфера ұғымы туралы6 бет
Иоганн Гербарттың педагогикалық теориясы7 бет
К. Д. Ушинский – орыстың ұлы классик-педагогы16 бет
К.Д.Ушинский – орыстың ұлы классик-педагогы (1824-1870)6 бет
Кредиттік оқу жүиесінепзінде оқу-әдістемелік кешен түзу ерекшеліктері3 бет
Смиттің зерттеу әдісі және пәні5 бет
СУБД Access-те деректер базасын құру және оны өңдеу9 бет
Экологиялық білім және тәрбие бағыттары44 бет
Информатика ( лекциялар )103 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь