Клетка туралы ілім.

1. Клетка туралы ілімнің тарихы.
2. Өсімдік клеткасының құрылысы.
3. Протопласт және оның құрамдас бөлігі.
4. Ядро.
Жасушаның микроскопиялық және субмикроскопиялық структурасы және тіршілік әрекеті жөніндегі ғылымды – цитология деп атаймыз. Яғни цитология жасуша туралы ілім.
Алғашқы рет жасушаны бузинаның жабындық ұлпасын тозды зерттеу барысында ағылшын жаратылыс зерттеушісі Р.Гук көрген. Ол 1609 ж. Г.Галилей және әкелі балалы Янсендердің ойлап тапқан микроскоптарын жетілдіріп, оны өсімдіктер мүшелерінің жұқа кесінділерін зерттеуге пайдаланған. Өзінің зерттеулерінің нәтижесін Р.Гук 1965 ж. жарық көрген «Микрография» деген шығармасында толық баяндаған және осы еңбегінде ол алғашқы рет «клетка», яғни жасуша деген ұғымды қолданған. Уақыт өте бұл ғылыми терминге айналды. Тоз қабаты тек қабықшалары ғана болатын, өлі жасушалардан тұратын болғандықтан, жасушаның тіршілік әрекеті негізінен оның қабықшасына байланысты болады деген қате пікір қалыптасқан. Ол кезде жасуша ішілік заттарға онша көп көңіл бөлінбеген. Оларды «қоректік шырын» немесе «өсімдік кілегейлері» деп қараған.
Тек ХІХ ғасырда ғана жасуша ішілік заттарға зерттеушілер көңіл аудара бастады. Бірақ бұл кезге дейін крахмал дәндері, кристалдар, хлоропластар және тағы басқа жасушаның кейбір бөліктері белгілі болған еді.
1. Н. Мухитдинов, Ә Бегенов, С Айдарова. Өсімдіктер морфологиясы мен
анатомиясы. Алматы, РБК, 1993.
2. Тутаюк В.Х. Анатомия и морфология растений, Изд. 2-е – М: 1980.
3. Хржановский В.Г. Курс общей ботаники. Москва, «Высшая школа»
1976, том
4. Хржановский В.Г., Паноморенко С.Ф. Ботаника, - М: 1979.
        
        4400033261302783524000070000455003439795660007056755XTreme.ws
360000XTreme.ws
centercenter
Талдықорған қаласы
2014ж.
9500095000
Талдықорған қаласы
2014ж.
4550034397952500266700Орындаған: Төленді Гүлжауһар Тексерген: Бахтаулова А.С. ... ... ... ... ... ... А.С. Группа: БҚ-111
455003439795350003742055Өсімдік клеткасы
1 рубежка ... ... ... ... ... ... ... Университеті
Клетка туралы ілім.
1. Клетка туралы ілімнің тарихы.
2. Өсімдік клеткасының құрылысы.
3. Протопласт және оның құрамдас ... ... ... және ... структурасы және тіршілік әрекеті жөніндегі ғылымды - цитология деп атаймыз. Яғни цитология жасуша туралы ілім.
Алғашқы рет ... ... ... ұлпасын тозды зерттеу барысында ағылшын жаратылыс зерттеушісі Р.Гук көрген. Ол 1609 ж. ... және ... ... Янсендердің ойлап тапқан микроскоптарын жетілдіріп, оны өсімдіктер мүшелерінің жұқа кесінділерін зерттеуге пайдаланған. Өзінің ... ... ... 1965 ж. ... ... ... шығармасында толық баяндаған және осы еңбегінде ол алғашқы рет , яғни ... ... ... ... ... өте бұл ... ... айналды. Тоз қабаты тек қабықшалары ғана болатын, өлі жасушалардан тұратын ... ... ... ... негізінен оның қабықшасына байланысты болады деген қате ... ... Ол ... ... ... ... онша көп көңіл бөлінбеген. Оларды немесе деп қараған.
Тек ХІХ ғасырда ғана жасуша ішілік заттарға зерттеушілер ... ... ... ... бұл кезге дейін крахмал дәндері, кристалдар, хлоропластар және тағы басқа жасушаның кейбір бөліктері белгілі болған еді.
Өсімдіктер ... ... ... ... жазған ағылшын ғалымы Н. Грю мен италяндық ғалым М. Мальпиги болды. Олар бір-біріне қатысы жоқ өсімдік ұлпалары мен ... ... ... келе М. Мальпиги 1671 жылы , ал Н. Грю 1682 жылы атты ... ... ... жылы ... ... Р.Броун ядроны ашып, оның жасуша тіршілігі үшін аса маңғызды рөл ... ... ... ... ал 1839 жылы Чех ... Я.Пуркинье жасуша ішіндегі сұйықтықты зерттеп оны (протопласт) деп ... ... осы ... атау беру ... де сол ... ие болды.
Өсімдіктер мен жануарлардың жасушалық құрылысы туралы зерттеушілер жинақтаған ... ... ... және өз ... ... ... ... неміс ғалымдары ботаник М.Шлейден мен зоолог Т.Шванн 1838-1839 жж. жасуша теориясының негізін қалады. Жасуша ... ... ... , және ... ... ... жарық көрген. Бұл теорияның мәні мынада, жасуша барлық тірі организмдердің - ... де ... да ... қарапайым структуралық бірлігі болып табылады. Жасушалық теория өсімдіктер мен жануарлардың шығу тегінің, құрылысының және эволюциясының бір екендігін дәлелдеп берді. Ф.Энгельс ... ... ... ... ... және ... эволюциялық теориясымен қатар XIX ғасырдағы жаратылыстану саласындағы үш үлкен жаңалықтың бірі деп ... ... ... ... ... байланысты тірі организмдердің жасушалық құрылымына көптеген жаңалықтар, жаңа ... ... ... ... ... ... ... жаңа ғылыми жаңалық ашылды. И.Д.Чистякованың, Э.Страстбургердің аса жоғарғы дәлдікпен жүргізілген ... ... ... ... ... ... Одан ... зерттеулер нәтижесінде 1892-1894 жылы В.И.Белялов мейоз жолмен бөлінуін дәлелдеп берсе, 1898 жылы С.Г. ... ... ... ... ... ашты. Сөйтіп жасушаның жасушасыз заттардан өздігінен пайда болады де - ген көзқарасты түгелдей жоққа шығарды. Жасушалардың цитоплазмалық мембраналар арқылы бір-бірімен ... ... ... ... ... И.Н.Горожанкиннің және т.б. жұмыстары) барып организмнің тұтастығы дәлелденді. Олар жасушалық теорияны байыта түсті.
XIX ғасырдың аяғында цитология жеке ... ... ... қалыптасты. Оптикалық микроскоптың базасында жасушаның негізгі компоненттерінің барлығы және ... ... ... ... ... атқаратын қызметтері жөнінде көптеген мәліметтер жинақталды. Цитологияның одан арғы ... ... ... ... табумен тікелей байланысты. Биологияда электронды микроскопты XX ғасырдың ортасында пайдалана бастады. Электронды микроскоптың ... ... ... компоненттерінің структурасының бөліктерін көріп қана қоймай, сонымен бірге олардың ... ... ... келген жақтарын да ашудың мүмкіндігі туды. Қазіргі уақытта цитология биологияның ең ... ... келе ... ... бірі. Оның алдында жасушаның компоненттерінің структурасының детальдарын, тұқымқуалаушылық ... ... ... ... ... ... факторларының әсеріне байланысты болатын өзгерістерді және т.б. зерттеу міндеттері тұр. Цитологияның жаңа салаларының ... ... ... компоненттерінің физико-химиясының) дамуы табиғаттың тағы бір құпия сырын, тіршіліктің өзінің мәнін ашуға мүмкіндік берді.
Жасушаны зерттеу ... ... ... ... жүрген тәсілдер алуан түрлі. Олардың негізгілерінің бірі микроскопиялық тәсіл. Бұл тәсілмен жұмыс істеуде оптикалық микроскоп үлкен роль ... ... оның ... ... ... ... 2 мың ... дейін үлкейтіп көрсетеді. Оптикалық микроскоптардың көмегімен жұқа кесінділерді, олар арқылы тік өтетін немесе айнаға шағылысқан жарықтың сәулелерін пайдалана отырып ... ... ... ... пай - ... отырып, жарықтың сәулесін бірдей сындыратын, бірақ тығыздықтары әртүрлі болып келетін, тірі жасушалардың компоненттерінің құрылысын зерттейді. Бірақта жарықтың табиғатына байланысты ... ... ... ... болады. Мұндай микроскоп арқылы 0,2 мкм 9-ден ұсақ бөлшектерді көру мүмкін емес.
Электронды микроскоп объектіні 200-300 мың есе, тіптен оданда көп етіп ... ... ... Мұнда жарықтың сәулесінің орнына, үлкен жылдамдықпен келе жатқан электрондардың ағыны пайдаланылады. Зерттелетін кесінділердің қалыңдығы 0,05 мкм-ден аспау керек және ... ... ... болуы шарт. Электрондардың тасқыны кесінді арқылы өтіп, электронды магниттік линзалардың көмегімен шашырап жайылады, содан кейін барын ... ... ... ... экранда, немесе фотопластинкада оның кескіні (проекциясы) түседі. Электронды микроскоп арқылы мөлшері 1,5 нм 10-дай болатын ... ... ... ... ... ... өсіру тәсілі (куль - тура клеток). Бұл тәсіл арқылы тірі жасушалардың құрылысын және тіршілік жағдайын организмнен тыс ... ... ... Бұл тәсіл жасушадағы әртүрлі заттардың: ақуыздардың, майлардың, көмірсулардың, нуклеин қышқылдарының, ... ... және т.б. ... және олардың жасушадағы мөлшерінің қаншалықты екендігін анықтауға мүмкіндік береді.
Жасушаның тығыздығы әртүрлі болып келетін компоненттерін центрифугиралық тәсілі арқылы бір-бірімен ... ... ... ... ... оның жекелеген компоненттерін мүлдем бөліп алу (ядросын, ... және т.б.) ... ... ... ... асырылады.
Жасушаның алуан түрлілігі.
Өсімдік жасушаларының пішіні мен мөлшері әр түрлі, ол жасушаның өсімдік денесінде ... және ... ... ... байланысты. Жасушалардың формасы негізінен көп қырлы денешіктер түрінде болып келеді. Олардың формасының бұлай болып қалыптасуы, ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Еркін өсетін жасушалардың формасы шар, жұлдызша, цилиндр тәрізді және тағы басқаша болып келеді. Жасушалардың ... ... ... ... ... - тең, ... - құйылған) және прозенхималық (грекше - бір ... ... деп екі ... бөлуге болады. Паренхималық жасушалардың ұзыңдығы енімен бірдей не - месе одан 2-3 еседен артық болмайды немесе ... ... ... ... ... ... ... жасушалары, жемістердің жасушалары мысал бола алады. Ал прозенхималық ... ... ... ... есе ... ... ... сатыдағы өсімдіктердің жасушаларының орташа ұзындығы 10-100 мк-ге тең. Ең үлкен паренхималық жасушалардың ұзындығы ... ... ... және жай ... ... Оларға қарбыздың, лимонның жемістерінің және картоптың ... ... ... ... ... ... ... раманың, кенепшөптің сабақтарының прозенхималық жасушалары үлкен ұзындыққа жетеді. Бірақта бактерияның жасушаларының кішкентай болатындығы сонша (0,5 -- 5 мкм), ... ... ... ең ... ... ... ... көруге болады.
Жасушаның құрылысы.
Толық жетіліп қалыптасқан өсімдіктің жасушасын оптикалық микроскоппен қарағаңда, оның мынандай компоненттерден: 1) қабықшадан - жасушаның сырт жағын ... ... ... және ... көмірсутекті қабаты, 2) вакуольден - жасушаның ортаңғы бөлігін алып жататын бір үлкен, немесе 2-3 кішілеу бөлігі, ол әдетте жасуша шырыны деп ... ... ... ... ... ... 3) ... - вакуоль мен жасуша қабықшасының арасын алып жатады, 4) цитоплазмада ... - ... ... ... болады (1-сурет). Ядро мен цитоплазма жасушаның тірі бөлігі және олар бірігіп протопласты түзеді. Қабықша мен вакуольдер жасушаның өлі ... олар ... ... ... ... жасуша дамуының белгілі кезеңінде пайда болады. Протопластта және жасуша шырынында (сирек жасуша қабықшасында) белгілі бір пішінге ие ... ... ... кездеседі. Оларды туынды заттар (кристалдар,
1-сурет. Пияздың ... ... ... ... ... 1 - ... қабықшасы, 2 -цитоплазма, 3 - ядро, 4 - ... ... ... май ... және т.б.) деп ... ... ... жасушаны фазалық контраст тәсілінің көмегімен және электронды микроскоппен қарап зерттегенде цитоплазма мен ядроның көптеген органоидтардан тұратын аса күрделі құрылысты жүйелер ... ... ... ... ... ... ... тән құрылымы,
атқаратын қызметі бар.
Жасуша органойдтарына: ядро, пластидтер, митохондрия, рибосомалар, эндоплазматиқалық торлар, диктиосомалар, лизосомалар ... ... ... ... батып отырады. Гиалоплазма органойдтардың бір-бірімен қарым-қатынасын байланыстырып отыратын цитоплазманың сұйықтық ортасы.
Органойдтарды көп жағдайда оптикалық микроскоппен көрінетін және тек ... ... ... деп екі ... ... ... органойдтарды екі мембраналы, бір мембраналы және мембранасыз деп бөледі. ... ... ... ... ... басқа компоненттерінің барлығы әдетте түссіз болып келеді. Ал пластидтердің түсі жасыл немесе қызғыш сары ... ... ... ... жасушасының көрінісі.
Микростуктурасы ... ... ... ... ... ... ... нуклеоплазма =========
Цитопазма
5. хлорапластар ========
6. ... ... ... ========
8. митохондриялар ======
9. плазмалемма __________
10. тонопласт ___________
11. эндоплазматикалық тор ... ... ... ... ... рибосома ___________
15. Гольджи аппараты _____
16. гиалоплазма ... ... ... ... ... ... ... тамшылары
21. тұздардың кристалдары
22. жасуша қабықшасы
23. физиологиялық активті заттар (ферменттер, витаминдер,
гармондар)
================ - екі мембраналы органойдтар
_____________ - бір мембраналы органойдтар
------------------- - ... жоқ ... және 19 - ... ... ... ... ... - номерлерімен белгіленген заттар жасушада көрінбейді.
Жасушаны түзетін заттар да алуан ... ... ... ең көп мөлшелерде болатын зат ол - су ... ол зат ... ... ... ... аса ... ... қосылыстардың қалған бөлігінің негізін органикалық зат - тар түзеді, (10-23%), ал органикалық емес заттардың мөлшері көп болмайды (құрғақ заттардың 2-6%).
Органикалық ... ... және ... деп ... ... ... заттар органойдтардың құрамына кіреді және зат алмасу процесіне қатысады. Ал эргастикалық заттар органойдтардың тіршілік әрекетінің жемісі.
Конституциялық заттарға ақуыздар, липидтер, нук - леин ... және ... ... ... ... ... ... құрылысы мен қасиеттерін айқындайды. Нуклеин қышқылдары ақуыздармен қосылып тұқым қуалаушылық мәліметтерін сақтаушы және ұрпаққа жеткізуші қызметін атқарады, сонымен бірге олар зат ... ... де ... ... ... ... ... заттармен және басқалармен қосылып органойдтардың түзілуіне қатысады.
Эргастикалық заттар физиологиялық жағынан ... ... ... ... ... (биологиялық ката - лизаторлар), гармондар (өсуді реттейді), артық қор заттары ... зат ... ... тыс ... заттар), экскреторлық заттар (зат алмасудың соңғы өнімдері). Со - нымен бірге эргастикалық заттар жасуша қабықшасын түзуге қажетті ... ... ... Н. ... Ә ... С Айдарова. Өсімдіктер морфологиясы мен
анатомиясы. Алматы, РБК, 1993.
2. Тутаюк В.Х. ... и ... ... Изд. 2-е - М: ... ... В.Г. Курс ... ... Москва,
1976, том
4. Хржановский В.Г., Паноморенко С.Ф. ... - М: 1979.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Клетка туралы ілімінің тарихы5 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
Адам – әлемнен де күрделі6 бет
Клетканы зерттеу әдістері3 бет
Марксистік философия12 бет
Цитология15 бет
Цитология және гистология66 бет
Бахай ілімінің негізін қалаушы – «Баб» лақап атымен танымал Сейид Әли Мұхаммед19 бет
Конфуций діні11 бет
Конфуцийлік-даосистік мәдениет19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь