Ағза және оны құрайтын құрылымдар: жасуша, ұлпа, мүшелер, мүшелер жүйелері туралы түсініктер

1. Ағза (организм) дегеніміз не?
2. Ағзаның құрылымдары:
 Жасуша және оның құрылымы
 Ұлпа және оның түрлері
 Мүше және мүшелер жүйесі
3. Адам ағзасын зерттейтін ғылымдар
Адам (Homo sapiens) барлық ағзалардың ішіндегі ең жоғары сатыдағы тіршілік иесі. Басқа тірі ағзаларға тән барлық қасиеттер болғанымен, адам – әлеуметтік тұлға. Оған ғана тән сөз сөйлеу, ойлау, денесін тік ұстап жүру, табиғи заттарды өңдеп, өз қажетіне жарату, әр түрлі құралдарды жасау, саналы түрде күрделі еңбекпен айналысу сиякты ерекшеліктері бар.
1. Биология, «Шың кітап», А. Оспанова, Т.Ахметжанова, Қ.Кульбаева.
2. Адам анатомиясы 1. Рақышев
3. Цитология және гистология. Оқу құралы. Сапаров Қ.Ә.
4. Биология:Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2008ж
5. Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі/ - Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009
6. Әлімқұлова Р., Сәтімбеков Р. Ә 55 Биология
        
        centercenterІлияс Жансүгіров атындағы Жетісу Мемлекеттік Университеті
12.02.2014
Сөж Адам ... ... ... ... ... ... Ағза және оны құрайтын құрылымдар: жасуша, ұлпа, мүшелер, мүшелер жүйелері ... ... ... атындағы Жетісу Мемлекеттік Университеті
12.02.2014
Сөж Адам ... ... ... Акмуллаева А.С.
Группа: БҚ-111
Тақырыбы: Ағза және оны құрайтын құрылымдар: жасуша, ұлпа, мүшелер, мүшелер жүйелері туралы түсініктер
Ағза және оны ... ... ... ұлпа, мүшелер, мүшелер жүйелері туралы түсініктер
Жоспар:
* Ағза (организм) дегеніміз не?
* Ағзаның құрылымдары:
* Жасуша және оның құрылымы
* Ұлпа және оның ... Мүше және ... ... Адам ... ... ... (Homo sapiens) барлық ағзалардың ішіндегі ең жоғары сатыдағы тіршілік иесі. ... тірі ... тән ... ... болғанымен, адам - әлеуметтік тұлға. Оған ғана тән сөз сөйлеу, ойлау, денесін тік ұстап ... ... ... ... өз ... жарату, әр түрлі құралдарды жасау, саналы түрде күрделі еңбекпен айналысу сиякты ерекшеліктері бар.
Организм - бұл тарихи қалыптасқан тұтас, ... ... ... өзінің ерекше құрылымы мен дамуы бар, қоршаған орта мен зат алмасуға, өсуге және көбеюге қабілетті жүйе. Ағза (организм) ... ... organon -- ... ... -- ... тән пішіні мен құрылысы және организмде алатын орны бар, белгілі бір ... ... ... бір-бірімен заңды түрде өзара байланысқан түрлі ұлпалардан (тканьдерден) құралған организмнің бір бөлігі. Сонымен қоса ағза сөзі франсуз тілінен аударғанда ... ал ... - organiso - ... ... құрылым беремін деген сөздеріндегі мағынаны береді.
Кең көлемде алатын болсақ, тірі ағза -- ... ... ... ... және ... ... болатын элементтерден тұратын және олардың өзара байланыстары мен құрылысы біртұтас құрылымды беретін биологиялық жүйе ... ... ... ... ... органикалық (нәруыз, май, көмірсулар және нуклеин қышқылы) және бейорганикалық (су, минералды тұздар) заттардан ... Оған тән ... ... ... зат және ... алмасады, көбейеді және дамиды. Ол сыртқы ортаның өзгерісіне жауап береді және ... ... жүйе ... табылады.
Жасуша - тіршіліктің негізгі бірлігі. Адам ... ... ... ... Кез - ... ... негізгі бөліктері:
* Плазмалық мембрана
* Цитоплазма
* Ядро
Жасуша плазмалық мембранамен қоршалады, ол жасушаны қорғайтын, ... ... ... таңдап өткізетін, жасушаны сыртқы ортамен байланыстыратын, май және нәруыз молекулаларынан құралатын қабат.
Цитоплазма жасуша мембранасы мен ядро арасын толтырып ... ... ... Онда өте ұсақ ... - ... ... рибосомалар, жасуша орталығы және т.б.) бар. Олар ... ... бір ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
* Митохондрия - бiрклеткалы және көпклеткалы организмнiң барлық эукариотты клеткаларында болатын органоидтар. Олардың формалары әртүрлi - ... ... және ... ... жiпше түрiнде де болады. Олардың мөлшерi 0,2-1,0 мкм диаметрi, және 7 мкм - ге дейiн ұзындықта болады. Митохондрияның ... ... - ... ... көзi - АТФ синтезi.
* Жасуша орталығы - бiр - ... ... ... орналасқан екi кiшкене цилиндр тәрiздi денелерден тұрады. Олар ... деп ... ... ... микротүтiкшелер бар. Центриолдар цитоплазманың өзiн -өзi жасаушы органоидтарына жатады. Жасуша ... ... ... ... роль ... ... - екi ... бөлiктерi - субьбiрлiгi бар органоидтар. Рибосомалар дөңгелек, диаметрi 15,0-35,0 нм. Олардың құрамына ... ... ... пен РНҚ бар. ... ... бос немесе эндоплазмалық тор мембранасының сыртқы бетiн (бұдырлы мембрана) және ядроның сытрқы қабықшасында орналасады. ... ... ... ... рибосомалар немесе комплекстерге бiрiгедi - полирибосомалар. Мұндай комплексте рибосомалар ұзын а-РНҚ - ... ... ... ядрода кейбiр хромосоманың ДНҚ молекуласында синтезделедi.
* ... ... lysis- ... және soma -- ... - мембранамен қапталған, диаметрi 0,4 мкм болатын кiшкентай сопақша денешiктер. Лизосомаларда ферменттердiң 30 дан аса ... бар, олар ... ... ... ... және басқа заттарды ыдырату қабiлетi бар. Ферменттер көмегiмен заттың ыдырауын лизис деп атады. Осымен органоид атауы да ... ... не ... комплексiнiң құрылымдарынан, не эндоплазмалық тордан түзiледi. Лизосоманың ең ... ... - ... ... ... ... қатысу.
* Гольджи комплексінің негiзгi құрылымдық элементi - мембрана, ол ... ... ... ... ... ... ... көпiршiктер түзiледi. Гольджи комплексi белокты сөл бөлетiн клеткаларда, нейрондарда, овоциттерде жақсы дамыған. Гольджи комплексiнiң цистерналары эндоплазмалық тор ... ... ... тор ... ... ... полисахаридтер, майлар Гольджи комплексiне тасымалданып, оның құрылымының iшiне ... және не ... ... ... ... ... ... пайдалануға дайын сөп түрiнде оралып - .
* ... тор - ... ... ... ... жалпы клеткашiлiк циркуляциялық (коммуникациялық) жүйе, каналдың мембраналарында клетканың тiршiлiгiн қамтамасыз ететiн көптеген ферменттер ... Ядро - ... ... ... ... аралығы жасуша аралық заттармен толтырылған. Ол не сұйық, не қатты болып келеді. Тірі жасушаның тіршілік қаситеттеріне зат алмасу, өсу, көбею, ... ... ... ... ... жатады. Осы негізде біртұтас ағзаның қызметі іске ... - шығу ... ... және ... ... ұқсас жасушалар мен жасушааралық заттар жиынтығы.
Адам ұлпалары 4 түрге бөлінеді:
* Эпителий ұлпасы
* Дәнекер ұлпасы
* Бұлшықет ұлпасы
* Жүйке ұлпасы
* ... ... ... ... ... ... ... жауып, ішкі мүшелердің ішкі және сыртқы жағын қаптап жатады, көптеген бездерді түзеді.
Қызметі:
* Қорғаныс
* Сіңіру
* Бөліп шығару
* ... және ішкі ... ... тұру
Эпителий ұлпасының түрлері:
* Қабат санына қарай: 1. Бір қабатты: ... ... Көп ... ... ... қабаты
* Жасушалар пішініне қарай 6 топқа бөлінеді:
Ұлпа
Жасуша құрылысының ерекшеліктері
Орналасуы
Жалпақ ... ... көп ... ... қабаты, ауыз қуысы, өңештің ішкі беті
Текшелі эпителий
Текше пішінді
Бүйректің өзекшелерінің ішік бетінде
Бағана тәрізді
Ұзынша
Асқазан ішектің ішкі беті
Кірпікшелі эпителий
Ұзынша, бетінде цитоплазмадан түзілген ... ... ... ... әр түрлі, бетінде кірпікшелері бар
Тітітркенуді қабылдайды, иіс сезу эпителийлері ... ... ... ... ... төрт бұрышты
Сүт, тер, жас, сілекей, құлық бөлетін ... ... ... ... ... ... ... Дәнекер ұлпасы әр түрлі жасушалардан және оларды бөлетін жасуша аралық ... ... әр ... ... ... ... ұлпасы тығыз талшықты дәнекер ұлпасы, борпылдақ талшықты дәнекер ұлпасы, шеміршекті, қан ұлпасы болып бөлінеді.
Дәнекер ұлпа
Құрылысының ... ... ... ... ... ... ... аз, талшықтары көп
Теріде, сіңірде, артериялық қан тамырларының қабырғалары; ұлпаға мықтылық береді
Борпылдақ талшықты
Жасушалары ... ... ... ... ... бар
Қантамырларды, жүйкелерді қоршайды, мүшелердің арасындағы кеңістікті толтырады, терінің астындағы борпылдақ қабат түзіп, тері мен бұлшықеттерді байланыстырады
Шеміршекті
Пішіні домалақ, әр ... ... ... ... зат ... ... ... жері, көмекей қақпашасы, кеңірдек, құлақ қалқаны; мұрын, жілік және қабырға ұштары; беріктілік серпінділік қасиет береді
Сүйекті
Құрамында кальций тұздары бар, ... ... ... ... ... мен ... ... жатады
Қаңқа сүйектері; мықтылық беріп ағзада тірек рөлін атқарады
Қан
Сұйық
Оттегі, қоректік заттармен қамтамасыз етеді.
Бұлшық ет ұлпасы ... ... ... ішкі дене ... қан тамырларының қабырғаларын құрайды. Жиырылғыштық және қозу қасиеті арқылы денені және ішкі мүшелерді қозғалысқа әкеледі. Түрлері: ... ... ... ... және ... ... жүрек бұлшық еті.
Бұлшық ет
Құрылысының ерекшеліктері
Орналасуы, қызметі
Бірыңғай салалы
Талшық тәрізді ... бір ... ... ... және адам ... тыс жиырылады
Ішкі мүшелердің (асқазан, қуық,ішек,қан тамырлары,т.б.) қабырғалары; ішкі ... ... ... ... ... көп ... күңгірт және ақшыл талшықтары кезектесіп орналасып жолақтар түзеді. Жиырылуы адам еркіне байланысты.
Сүйекке бекінеді; ... ... ... ... ... ... бір ... автоматия тән (өздігінен жиырылады), қажымайды
Жүректің миокард қабатын түзеді, жүректің соғуы арқылы денеге қан айдайды.
Жүйке ... ... ... ... ... жасушасының құрылысы: денеден (бір ядросы бар ортасындағы жуандау бөлігі) қысқа өсінділер мен ұзын өсіндіден тұрады. Қысқа сінділері дендриттер (гр. - ... көп ... ... ... ... атаған, ұзын өсіндісі біреу, оны аксон (гр. немесе - өсінді) ... Ұзын ... ... Сонымен жүйкенің бір жасушасында көп дендриттер мен бір ғана ... ... ... ... ... ... жүйке талшықтарын түзеді.
Жүйке жасушасын нейрон (гр. - жүйке) дейді. Нейронның бойымен қозу тек бір ... ... ... Қозу дендриттер арқылы нейронның денесіне беріледі, одан денесі ... ... ... Қозу ... сызбанұсқасы - дендриттер дене-> аксон. Жүйке жасушаларының айналасын қоршап тұрған қосымша жасушалары болады, оны (гр. - ... - ... ... ... ... ... қоректік, қорғаныштық, тірек қызметін атқарады және нейрондардағы зат алмасуға қатысады. Кейде нейрологияны нейронның деп те ... ... ... ... ... ... ... Жүйке жүйесіндегі нейрондар мен жүйке талшықтарының арасында қозу тоғысу - синапстар (гр. - ... ... ... ... Бұл кезде бір нейронның аксоны екінші нейронның дендриттерімен байланысады.
Жүйке ұлпасының негізгі қызметі: қозғыштығы және қозу өткізгіштігі. Сыртқы ортадағы ... ... ... ... болатын қозу орталық жүйке жүйесіне беріледі.
Мүше және мүшелер жүйесі.
Мүшелер және мүшелер жүйесі
Құрамындағы мүшелер
Негізгі ... ... ... ... ... ішкі ... бездері
Гипофиз, эпифиз, қалқанша без,қалқанша маңы бездері, айырша без (тимус), ұйқыбез, ... ... ... ... ... ... а) ... бөлім ә) өсімді бөлім
Ми, жұлын, мидан жөне жұлыннан тарайтын жүйкелер Мидың бағаналы бөлімі, жұлын, жүйке бағаналары, жүйке орамдары, ... ... ... ... . Сенсорлық жүйе (анализаторлар)немесе сезім мүшелері
Көру, есту, иіс сезу, дәм сезу, түйсіну (сипап сезу)
Эпителий,жүйке,дәнекер,бұлшықет
* . Тірек-қимыл мүшелер ... ... ә) ... және ... байланысы қаңқаның, ішкі мүшелердің және жүректің бұлшықеттері
Дәнекер,бұлшықет
* . Иммундық жүйе
Лимфа түйіндері, айырша без, ... ... ... . ... ... ... ... вена және қылтамырлар)
Бұлшықет,дәнекер, эпителий
* . Тынысалу жүйесі: а) ауа өтетін жолдар е) тынысалу мүшесі
Мұрын қуысы, жұткыншақ, көмекей,кеңірдек, ауатамырлар. Өкпе
Бұлшықет,дәнекер,эпителий
* . ... ... ... ... ... ... түйіндері, лимфа өзектері, бадамша бездері
Эпителий, дәнекер
* .Асқорыту жүйесі: а) аскорыту мүшелері ә) аскорыту бездері
Ауыз ... ... ... ... аш ... тоқ ... ... бездері (шықшыт, астыңғы жақасты, тіласты), бауыр, ұйқыбез
Дәнекер, бұлшықет, эпителий
* Зәржыныстық мүшелер жүйесі: а) зәршығару ... ә) ... ... 1. ... жыныс мүшелері 2. Аталық жыныс мүшелері
Бүйрек, несепағар, ... ... ... ... ... кіші жыныстық ернеулер, аналық бездер, жатыр, жатыр ... ... Ұма, ... ... ... ... оның қосалқы бөлімдері (тұқым шығарушы өзекшелер, тұқым көпіршіктері, қуықасты ... ... ... Эпителий, бұлшықет, дәнекер Эпителий, бұлшықет, дәнекер
* . Жабын жүйесі
Тері және оның қосалқы ... (түк, ... тері ... ... организмін зерттейтін ғылымдар:
* Адам анатомиясы-адам ағзасының құрылысы, атқаратын қызметі және дамуы туралы ғылым.
* Адам физиологиясы-тірі ағза мен оның жеке ... ... ... және ... әрекеттерін, қызметтерін зерттейтін биологиялық ғылым.
* Психология-нақты тұлғаның жеке-дара қасиеті мен психикалық процестердің жалпы ... ... ... ... нәсілінің пайда болуын, адам эволюциясын, шығу тегін зерттейтін ғылым.
* Гигиена-денсаулық сақтаудың және аурудың алдын алу ... ... өмір ... ... ... ... ... әдебиеттер:
* Биология, , А. Оспанова, Т.Ахметжанова, Қ.Кульбаева.
* Адам анатомиясы 1. ... ... және ... Оқу ... ... Қ.Ә.
* Биология:Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2008ж
* Биоморфология терминдерінің ... ... - ... ... ... Әлімқұлова Р., Сәтімбеков Р. Ә 55 Биология

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жасушаның құрамындағы бейорганикалық заттар5 бет
Жасуша, үлпа, мүше, жүйелі мүшелер және ағза туралы8 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық -гигиеналық жане жыныстық тәрбиелеу11 бет
Ақуыз, май, көмірсулар мен минералды тұздардың ағза үшін маңызы7 бет
Биохимия негіздері7 бет
Бұлшықет ұлпасы5 бет
Қиын немесе дағдарыс кезеңдердегі психофизиологиялық даму5 бет
33,34,35,36,37,38,39,40-нысандар15 бет
Аң терісінің түрлері. Каракульдық мех шикізаты3 бет
Жердің әлем кеңістігіндегі орны9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь