Ертіске қауіп төніп тұр!

ЖОСПАР:
Ертіске қауіп төніп тұр! 1
Ертістің ернеуі төмендеп барады 6
Бір қол. оң жағада , бір қол.сағада... 9
Қара Ертістің қасіреті керосиннен болғалы тұр 14
Улы, химикаты су ішем десең кенді Алтайға кел (Етіс өзенінің Қытайдағы Геологиялық жағдайы туралы ) 18
Ертіс промбеласын шешуге болады!!! 21
Жер бетіндегі халық санын әр республикадағы тұшы су бассейндерінің пайдалану экивалентіне шақсақ, әрине, мемлекетімізге 10-15 жылда ешқандай қауіп төніп тұрған жоқ. Бұл орайда мемлекетіміз әлемдегі жағдайы жақсы 25 мемлекет ішінде. Біз төрт құбыласын су қоршап жатқан Ресей, АҚШ, Канада, Еуропадағы кейбір мемлекеттермен иық тіркестіре алмасақ та, қолда бар алтынымыздың қадірін осы бастан өкшелеп, оны пайдалануға байланысты қадамдарымызда халықаралық құқықтарға сай заңнамалар жиынтығын (кодексін) белгілеп алғанымыз көрегендік болар еді.
Қазақстандағы 8 тұшы су бассейндерінің ең ірісі – Ертіс. Ол Семей-Павлодар аралығында 150-200 метрлік терең жер қыртысында жатыр...........
        
        ЖОСПАР:
Ертіске қауіп төніп тұр! 1
Ертістің ернеуі төмендеп барады 6
Бір қол– оң жағада , бір ... ... ... ... ... ... тұр ... химикаты су ішем десең кенді Алтайға кел (Етіс өзенінің Қытайдағы
Геологиялық жағдайы туралы ) ... ... ... ... ... ... ТӨНІП ТҰР!
Жер бетіндегі халық санын әр республикадағы тұшы су ... ... ... ... ... 10-15 ... ... төніп тұрған жоқ. Бұл орайда мемлекетіміз әлемдегі ... ... ... ... Біз төрт ... су ... жатқан Ресей, АҚШ, Канада,
Еуропадағы кейбір мемлекеттермен иық ... ... та, ... бар
алтынымыздың қадірін осы бастан өкшелеп, оны ... ... ... ... сай ... ... ... алғанымыз көрегендік болар еді.
Қазақстандағы 8 тұшы су ... ең ...... Ол ... ... 150-200 ... ... жер қыртысында жатыр. Көлемі –
360 мың шаршы шақырым. Осы су бассейні үстімен – Ертіске ... ... ... Обь ... ... ... ... өзені көршілес Моңғолия мен
Қытайдың Алтайдағы Манг ... ... ... Зайсан өзеніне келіп құяды.
Бұл екі аралықта Қара Ертіс деп атайды, ол ... ... ... ... көлінен Обьқа (Үпке) дейін – 3501 шақырым. Осы екі аралықта ... ... ... ... құяды. Оның ішінде ірілері – Тобыл, Есіл, Үлбі,
Күршім, Шар өзендері. Кеңестер Одағы тұсында ... ... екі алып ... ... және ... ... пайдалануға берілді. Павлодардың Ақсу
өңірінен Ертіс-Қарағанды каналы тартылды: оның ұзындығы – 500 ... – 5-6 ... ені – 40 ... Осы ... 22 су ... ... 110 ... метр суды 420 метр биіктікке көтеріп, каналмен
Қарағандыға ... ... 2260 ... метр су ... Ал, ... ... маңдарындағы егін шаруашылығы тек суармалы әдіспен күн көрген ауыл
шаруашылығы нысандары. Өскемен, Семей, ... ... 300 ... астам
тұрғындары бар ірі мегаполистердің, осы су бассайнінде орналасқан 120-ға
таяу аудандардың тұтынып жатқан су қорын нақты кім ... отыр ... ... ... ... орынсыз ысырап ете берудің
алдын алып, тұщы су пайдалануға қатаң ... ... кез ... ... ... ... Қытай мемлекеті де ірі өндіріс көзі ... елді ... ірі ... ... Қара Ертістің суының төрттен бір
бөлігін сорып алып жатыр дейді. Міне, осындай ... ... ... суы ... ... ... ... ғасырдай бұрын сонау Ханты-
Мансийскіден ... ... 3600 ... ... ... ... өзен ... таяздануына байланысты, Павлодар мен Омбыға дейін ғана су
қатынасы бар. Ал, Өскемен-Семей аралығындағы өзен арнасы мен ... ... ... ... ... су ... таяуда ғана жүре бастады.
Ертіс су бассейні аймағында 250 мың гектар суармалы егістік бар. Онда ... ... ... ... ... ... ... тұщы су қоры кейінгі 20 жылда күрт ... ... ... ... суын ... екі ... арттырған. Шет
елдердегі Ертіс өзенінің бһліктері қалай ... ... ... ... ... ... ... Семей сияқты ірі қалалар төңірегіндегі Ертіс
жайы қалай? Нарықтық қатынастар мұнда да ашқарақтық, ... ... ... жағдайы екпеттеген Ертіс еңсесін көтере алмай келеді. Тек
биылдың өзінде ғана өскеменде Ертіс астымен ... бір ... ... лас ... ... жарылып, Ертіске орасан зиян келді. Өскеменнің титан магний,
жез, мыс, цемент зауыттары сияқты алып кәсіпорындарынан әуеге ... ... ... ... ... ... 2002 жылғы мәлімет бойынша,
Ертіс өзені су бассейніне 3 тонна мыс, 2 тонна кадмий, ... ... ... ... ... ... қалалық, Өскемендегі санитарлық-эпидемиологиялық мекемелер мен
ШКО-ның ... ... ... бұл мәселе бойынша жыл ... ... ... ... ... ... ... суын қорғауға байланысты облыстық, Экологияны қорғау департаменті
титан магний, цинк ... ... ... ... ... ... ... қорғау прокуратурасына жөнелтеді.
Ертістің суын бақылау Семей өңірінде 13 жерде өткеріледі. 28 су жүретін
жүйеге бақылау орнатылған. Өткен жылдарда «Семей су», ... су ... ... ... кәсіпорындарына су бассейнін ластағаны үшін
ірі ... ... ... ... ... ең өткір мәселе – қаладағы қоқыс-лай су ағатын
дюкер ... тұр. Сол ... ... ... ... жаңа аспалы көпір
астындағы су ... ... Ол қала ... ... ауылды мекеніне
барады. Мұнда арнайы ... ... су ... ... құйылады.
Айғайлай-айғайлай қасқырдан да ұят болды демекші дюкер жыры басталғалы ... өтсе де, ол әлі ... ... 2003 ... бері ... ... 1 ... таяу қаржы бөлінсе де, дюкер ... әлі ... су ... ... ... жоқ. ... салдарынан ескі дюкерлер мен
басқа құбырлардан ... лас су ... ... ... ... ... 20-
ға таяу түрлі балық кездессе, қазір оны тізбелеуге бір қолдың саусақтары-ақ
жетеді. Педагогикалық институт ... ... ... ... – мыс, жез, ... хром, т.б. ауыр металдардың құрамы қауіпсіздік
деңгейінен жоғары екендігі, ал, аммиак – 8 есе, басқа сульфаттар – 57 ... ... ... ... ... ... ақ қайран, шортан,
шабақ сияқты балық түрлері ғана кездеседі. Оның өзінде де ... ... ... ... ... сатып алғанда, тек, Зайсан мен
Бұқтырма, Шар су қоймаларынан ұсталған балықтарды ғана ... ... ... ... ... еті ... зиян ... дәлелденген.
Семей өңіріндегі Ертіс өзені мәселесін сөз еткенде мынаны да ескерген
жөн. Еску әуежай астында жатщан ... ... жер асты су ... ... келе жатуы республика Үкіметіне мәлім фактор. Бұл пәленбай
жүз мың тонна таза керосин кезінде ... ... ... ... әскери
ұшақтарының қолданып кеткен «сарқытты» Семейдің Аякөз, т.б. көшелері,
Юность ... ... ... құдық қазып, таза керосинді шелектеп
тартып, сатып пайда табуда. Ғалымдар мен экологтардың пайымдауынша, керосин
көлі ... ... 250-300 ... ... ... КазГИДЭК
деген мекемесі осы керосин көлін ауыздықтап, ондағы жанар майды ... ... ... республика бюджетінің қаржысын игере алмай отыр. Ал, керосин
келі жыл сайын мысық табандап Ертіске қарай таяп ... Күні ... ... ... ... ... екі мемлекет халқы зиян шегеді. Өзеннің
экологиясы мен ... ... орны ... ... зор ... ... Сол ... керосин көлі проблемасы халықаралық дәрежедегі
асқынған дертке ... ... ... ... бұл ... ... дереу жаңа тендер өткізіп, қауіпті жағдайдың алдын алғаны абзал
болар еді. Ерке Ертіс бізге сонау атам заманнан аталарымыздан қалған ... ... Біз сол асыл ... ... ... ... ... ұрпаққа
тамаша күйінде аманаттайық!
ЕРТІСТІҢ ЕРНЕУІ ТӨМЕНДЕП БАРАДЫ
Соңғы кездері Ертіс өзенінің тағдыры жайлы шығыс өңірінде көп ... ... ... елі ... суын бұрып алу салдарынан өзен суының
төмендеп кетуі алаңдатып ... Бұл жай ғана ... ... су деңгейінің
төмендеуі Ертіс бассейнінің экологиялық ... да ... ... су ... ... ... жылдан бері аталған проблеманы
назардан тыс ... ... ... ... ... ... мен өндіріске Ертіс суының 4-5 пайызын алып ... ... ... елі қара ... жылына 2 шаршы км су бұрып алатын құрылыс
объектісін іске қосты. Мұндағы су арқылы, ... ... ... ... ... ... ... суын халықаралық келісімге сай
қолданып отыр. Керісінше, біз ... ... суын ... болса солай
пайдаланып жүрміз. Әйтпесе, көрші елдегі әлгі Қарамай кешенінің ... ... ... ... ... ... қара ... қасықтай
су қалмас еді. Шығыс өндірісіндегі екі үлкен су қоймасындағы Бұқтырма мен
Шүлбідегі өнім өндіру балансы ... ... екі жүз елу ... килловат
сағат электр қуаты ысырап болады екен. Мәселен, Шүлбіде орташа су ... ... ал ... 6-7 ... ... ... ... салдарынан Ертіс суы
бос рәсуа болып, өзен деңгейінің төмендеуіне ... ... ... ... ... ... және ... жағынан
мамандарды толғандырып отыр. Мамандардың айтысына қарағанда, қоймадағы су
рәсуа болмауы үшін Шүлбі ГЭС-інің төменгі ... ... ... сол ... өңірдегі суармалы жерлерді құнарландыру болса, екінші
жағынан, өзен флотының ... ... жүк ... ... ... ықпал
етіп отыр дейді. Яғни, ... ... ... судың тек құжат
мөлшерде ғана ұтымды қолдануын қадағалау қажет. Тек сонда ғана Қазақстанның
орталық және ... ... ... ... үздіксіз қамту жүйесі
дұрыс ... ... суын ... ... ... ... қауіп төндіріп отыр. Су деңгейінің төмендеуі өзендегі балық
түрлерінің азаюына әкелді. Сол себепті ... ... және ... ... ... ... Өзендегі балық тұқымын енді мұнайдағы
көлшіктерде өсіруге тура ... ... ... ... ... тыс
ластануынан болып отыр. Айталық, өзенге жылына мыңдаған тонна өндірістің
уланған қалдығы Өскемен мен ... ... ... Ертедегі өзен суын
ластан тазартатын қондырғылардың тозығы жеткен. Мүмкіндігі мүлде жоқ. Өткен
жылдан бері Семей қаласынан 12 ... ... ... су ... құны ... теңге тұратын қондырғы салдыруда. Ертіс өзенінің ластануы мұнымен
бітіп отырған жоқ. Өңірдегі қос ... 600000 ... ... ... ... ... ... тосқауыл қоя алмай отыр. Болашақта Ертіс
суы ауыз суға тапшы болып, мұқтаждық көріп отырған Арал ... ... ... да ... ... бара ... ... сол өңірге жетер ме
екен? Бұдан мыңдаған жылдар бұрын ... ... ... Қазақстанның
басты су көзі болып қалмақ. Көршілес Қытай мен Ресей үшін де солай. тек осы
ұлы ... ... ... ... ... ... ... зар боп қала
деп қорқамыз.
БІР ҚОЛ – ... БІР ҚОЛ – ... ... келгенімен, әу бастан қиюы қашқан нәрсенің икемге
келіп, иліге кетуі екіталай. Ал икемге келтіру үшін ... сан ... ... ... ... ... ғана бұрыннан түйіні
шешілмей жүрген түйіткілді дүниенің түйіні тарқап, күрмеуі біраз да ... еді. ... ... ... ... тек Орталық Азияда ғана емес, тіпті жаөандық
тұрғыда талқыға түсіп жүргені белгілі. ... ... ... ел ... ... ... ... кезекте
мемлекеттің су ресурстарымен жеткілікті мөлшерде қамтамасыз етілуіне
байланысты десек ... ... ... ... ... ... ... арасынан шиеленісе түскен аталмыш мәселе көршілермен арадағы
байланыстың болашақ қай бағытқа қарай бет алатынын бағамдауға ... ... бір ... ... болса, екінші жағында Орта
Азиядағы мемлекеттер тұр. Оған тағы Ресей мен ... ... ... ... Азия ... экономикасы үшін су ресурсы өткен
ғасырдың орта тұсынан-ақ өзекті де ... ... ... ... ... ... ... ие болғандығы анық. ТМД ... ... ... өзен суымен өте төмен деңгейде қамтамасыз етілген.
Географиялық жағынан барлық трансшекаралық – Ертіс, Сырдария, ... ... ... ... ... ... сағасында орналасқандықтан да болар,
Қазақстан үшін бұл ... ... ... ... өткен сайын мүлдем
жаңа түрге енетін құбылмалылығымен де қиындық туғызуда.
Өткенге біраз шегініс жасасақ, сонау 1992 жылдың ... ... ... ... Азия ... ... ... өзенінің су
қатынастары мәселелерін ... ... су ... ... ... ... ... суармалы мерзім кезінде су ресурстарын
тиімді пайдалану мен қорғауды бірлесіп басқару саласындағы ... ... қол ... ... Ал 1998 ... ... айында осы
өзеннің су-энергетикалық ресурстарын келісілген ... іске ... ... Азия ... ... ... ... келісіміне қол қойылды. Алайда, соңғы екі жылда аталған
келісімдердің ... ... ... ... ... ... ... орындамай отыр. Мәселен, Қырғызстан қысқа ... ... ... сай 19,5 млрд ... ... ... су қоймасынан суды көп мөлшерде жіберіп, осы өзеннің ... ... ... ... ... және ... ... басу қаупін төндіруде. Ал, Өзбекстан болса кейінгі кездері жылда
түзілетін ... ... су ... ... туралы, яғни жаз
айларында алынған суға ... ... ... ... ... газ беруге тиіс делінген мемлекетаралық ... ... осы ... ... ... бар ... төменгі сағада отырған Қазақстанның мойнына ауып отыр: жазда
Оңтүстік Қазақстан мен ... ... ... ... ... ету үшін екі ... ... алынатын электр қуатын өтеуге
мәжбүр ... Тағы бір айта ... ... ... ... ... ағысы бойындағы су шаруашылығы құрылыстары тек мемлекетаралық келісім
бойынша алынуы тиіс.
Трансшекаралық су ... бір ұшы ... мен ... арасындағы
қарым-қатынасқа тіреліп отыр. Қытай жағының трансшекаралық өзендерге
қатысты мәселеге әлі де ... ... ... ... келе ... Неге десеңіз, Қытай су қатынастарына арналған бір ден ... күні ... ... қол ... келе ... Екі мемлекет арасында
өткен жылдың қазан айында ... ... ... ... және ... жөніндегі Қазақстан-Қытай комиссиясының ... ... ... ... Онда ... және Іле ... суын ... жөніндегі келісімді әзірлеу туралы Қазақстан
тарапының ұсынысы талқыланды. Кейбір сарапшылардың ... ... ... ... іске ... ... Қытай жағы Ертіс өзенінен 800
млн текше метр көлемінде су ала ... Ал оның ... ... 1,5 ... метрге дейін жетуі мүмкін деген болжам да айтылуда. Біле білгенге бұл
болашақта қиын жағдайға душар ететін көрсеткіш. Егер де ... ... ... ... ... 9,8 млрд ... метр ... ескерсек, Қытайдың
бұл ұстанымы Қазақстанның ғана емес, сонымен қоса Ресейдің экономикасы мен
экологиясына ... ... ... болады. Мәселенің қай жаққа қарай
бағыт алуы сол ... ... ... ... ... әзірлейтін
келісімнің жобасына және оның қабылдауына байланысты болмақ. ... ... ... ... ... ... жіберуі тиіс бұл жобаны әзірлеу
жолдары әлі ... ... ... ... Сала ... өз кезегінде
келісім жобасын жасау үшін ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеулер жүргізу керек дейді. Сонда барып бұл ... ... ... ... деген ұстанымдарын көрсетуде.
Ниет жағы баршылық, ал соны нақтылыққа ... жағы ... ... ... бір ... ... ... Қытаймен арада су көлігі қатынасын
жандандыру жағына мықтап назар аударып отыр. Мамандардың пікірінше, екі ... кеме ... ... жолға қойылатын болса, қытай мемлекетінің
Қара Ертіс суын көп мөлшерде ... ... ... ... Бұл ... ... болмақ.
Суды декларациялауға қол қоюға келіскен күннің өзінде мынадай жағдай
қалыпасар еді: егер әр текше метр су 1 теңгеден ... ... ... ... 1,5-2 млрд қаржыға қағылапр еді. Ал бұл өз ... ... ... ... ... ... әкеп ... Сөз үшін
жақын арада Ресей жағымен осы мәселе жөнінен келіссөз ... ... келу ... ... бағзы заманнан халықтың басты қажетіне айналған судың жыры
Қазақстан үшін енді қай бағытқа қарай бет ... қай ... ... ... Көрші елдердің бір қолы – сағада, бір қолы жағада ... ... ... ... ... ... ... жылдардың соңында Семей қаласының шетінде орналасқан әскери
аэродромның жанармай қоймасынан кеткен авиа керосиннен қордаланған керосин
көлі ... ... ... ... ғана ... ... әлемдік
қауымдастықты алаңдатып отыр. 1997 жылғы зерттеу жұмысы жер астындағы жанар
жағар майдың көлемі алты мың ... ... ... ... Ұзақ ... ... ... алу жұмысы қолға алынбаған. Тек 2002 жылы алматылық «Казгидек»
фирмасы аталған проблеманы зерттеу мәселесін қолға алған. Бір ... ... ... аталған проблеманы залалсыздандыру жұмысын қолға ... ... ... тарапынан 36 миллион теңге шығын жұмсалған болатын.
Алайда жер ... тек отыз ... ... ... ... қол
жеткізілді. Бүгінгі таңда бұл экологиялық апат әлі оңды ... ... ... ... ... ... БҰҰ ... жазбаларында да
тұрақты көтеріліп келе жатқан тақырып, Семейдегі әскери ... ... ... жер асты ... ... Ертіске жақындағаны
жайлы болып тұр. Керосин көлі әлі де жер астын мекендеп жатыр. Семей өңірі
тұрғындары үшін ғана ... ... ... үшін де аса ... экологиялық
апаттың зардабын қазір қала тұрғыгдары тартып отыр. ... ... ... ... елді ... Аякөз көшесінің тұрғындарының
құдықтан су орнына керосин алып отырғандарына да бірнеше жылдың жүзі болды.
Сол көшенің бойында орналасқан ... үйде ... ... ... тартып отырған адамдармен жүздескен де едік. Зейнеткер Некрасова:
«Жертөледе сақтайтын картоптың ... ... ... ... ... ... ал жеміс жидек көшеттері керосинмен суарылғандықтан ... ... әнді ... майды сіңірген жерге өспейді де, - дейді. Бұл көшенің
тұрғындары таң атқаннан ауыз су ... шарқ ... Ал осы ... тағы ... Василий Муха ауыз судың ластанғанына онша қынжылыс білдіре қоймады.
Құдықтан шығып отырған керосинді сатып күнелтіп ... ... ... ... қазір өз үйінен шағын жанар май зауытын ашып алған, ... ... ... он жыл ішінде алпыс тонна көлемінде ... ... ... ... Қазір керосин алудың осы өздері ойлап
тапқан әдісін балалары түгіл немерелері де ... ... ... ... ... ... арқылы алған жанармайдың тазалығын да тексеріп
көрсетті. Бір ... ... ... ... ... ... шүберекке
шырпыны сәл жақындатып еді, бірден лап ете түсіп қас пен көздің арасында
жанып кетті. ... адам ... тән ... пе, әлде ... ... ... экологиялық апаттың зардаптарына үйренген бе, ... ішсе де ... ... ... ... күйі сәл таң қалдырды да.
Бәлкім, олар жер асты суларының ластануының қаншалықты ... ... ... ... ... ... апат әкелетіне мән бермей отыр ма
екен? Не болса да ... ... ... алып ... керосинді сатып
күнкөріс жаратып отырғанына тәубе дейтін сияқты.
Өткен жылы осы экологиялық апатты залалсындандыру жұмысын ... ... ... оны ... ... ... ... алған
болатын. Бүгінгі таңда аталған жұмысты жүргізудің техникалық және шығын
жобалары дайындалып ... ... ... ... ... ... бастығы Владимир Тюриннің айтуына қарағанда Қорашаған ортаны
қорғау министрлігінде жатқан аталған құжат негізінде ... ... ... ... ... ... төніп тұрған қауіп тиісті орындарды алаңдатпай отыр деп
айтуға болмайды, дегенмен проблема шешімін күтіп отырғанда кешігіп қалмасақ
болды деген қауіп бар. Осы ... ... ... не ... ... институты экология кафедрасының мамандарының ойынша керосин
көлінің проблемасы күрделі ... ... ... апатты
залалсыздандыруға мүмкіндігі жетеді дегенге кафедрадағы ғылыми қызметкерлер
күмән келтіреді. Бірнеше жыл қордаланып қалған апатты жергілікті ... ... және ... ... ... ғана шешуге болады
деген пікір айтады. Өйткені, экологиялық егжей тегжейлі ... ... ... ... сай жаңа әдіс ... ... ең ... алып жатқан жер асты мен керосиннің көлемін және ... ... алып ... іске кірісу қажет. Бүгінгі таңда жер ... ... бет алып бара ... апат көлемін және жылдамдығын ешкім де
нақты білмейді. ... ... ... бәрі ... ... көзі емес, болжам
ғана, - дейді педагогика ... ... ... ... ... - керосин көлінің Ертіске құйылу қаупі алаңдатарлық ... Өзен ... ... да ... бойын қоныстанған Семейден басқа да Курчатов,
Павлодар, Омбы қалалары мен ... да ірі ... елді ... басып
өтетін өзенге бет алған керосин көлін тоқтата алмасақ, халықаралық деңгейде
шу көтеріліп Семей ... айып ... ... өзеніне төнген осы апатты залалсыздандыру жұмыстарының жобаларын
дайындау үшін республикалық бюджеттен 2,5 миллион теңге ... ... аз да ... көңілге демеу болып отыр. Алайда, Қарт ... ... ... бөлінген аз қаржы кейбір кәсіпкерлер үшін тек табыс көзі
болып қалмаса болғаны.
Бұл апат ... тек ... ... ғана емес, халықаралық
сарапшылар да хабардар. ... ... ... ... ... де ... айта
алмайды.
УЛЫ, ХИМИКАТТЫ СУ ІШЕМ ДЕСЕҢ КЕНДІ ... КЕЛ ... ... ... ... ... ... және сан алуандығы жөнінен Қазақстанда Кенді
Алтайдай өңір жоқ. Маңыздылығы және ... ... ... ... кезінде Советтер Одағы экономикасының ... ... ... Ол бүгін де еліміздің халық шаруашылығының сенімді тірегі
Қазақстан орманының ... ... су ... ... ... ... Осы ... біз көздің қарашығындай қорғап, тиімді пайдалануымыз
керек. Бірақ өкінішке орай, бұлай болмай ... Жер асты ... ... көре алмай келеміз. Ағаштар орынсыз ... ... ... ... ... бір ғана су ... сапасын алайық.
Біздің өңірде үлкенді-кішілі екі мыңнан ... ... 650 көл бар. Осы ... ... ... ... 250 млн ... метрден астам
өндірістік сарқындылар түсті. Оған қоса 106 мың тонна сульфат, ерекше улы
заттар қатарына жататын 111 ... ... 5 ... 0,4 ... ... ... ... көлдерге қарағанда өндірістік суды ластауы әсіресе, Ертіс
өзені бассейнінің су қорларына тиесілі. Бұл ... ... ... ... ... және ... өндірісі кәсіпорындары
болып отыр. Олар Бұқтырма, Үлбі, Глубочанка, ... және ... ... бойы ... ... Ал ... бәрі айналып келгенде
Ертіске құяды.
Су көздерінің ластануына экологиялық талаптардың сақталмауын ғана емес,
әсіресе тау-кен өндіру ... ... ... ... ... ... Осы ... бірқатар өндіріс орындары жабылып,
олар ұсақ кәсіпорындарға ... ... ... кезінде Одаққа танымал
болған атақты Ертіс полиметалл комбинаты еді. Оның ... ... ... ... ... сатып алған болатын. Осының негізінде
Ертіс кен байыту комбинаты құрылған. Оны сатып алған ... ... ... бұл ... 1998 ... ... жартысынан тоқтап қалып,
шахта сулары ешбір тазартылмаған күйде осы маңдағы ... ... ... ... салдарынан Ертіс оң салаларының бірі – ... ... ... ... суларымен 92 тонна мырыш тағы қосылды. Иесіз
қалған бұл ... ... ... сулары ешбір тазартусыз бүгінге дейін
Краснояркаға құйылуда. Осының кесірінен бұл өзен ... ... ... ... ... ... айналып отыр.
Былтыр су көздеріне қосылған өндірістік сарқындылардың көлемі 6,5 млн
текше метрге артты. Бұл бұрынғыдай емес, ... ... ... ... ... ... танытуда.
Жоғары айтылғандарға қарағанда қоршаған ортаны қорғау мәселесі бетімен
жіберілген деген ой тумауы тиіс. Барлық ... ... ... ... ... Әкімшіліктен бірігіп, Кенді Алтайдың
қоршаған ортасын сауықтыру жөнінде бағдарламалар жасалды. Осы бағдарламаға
орай ... ... ... ... ... ... ... осы
шараларды дер кезінде жүзеге асыруға кедергі жасауда.
Облыс бойынша ... 15 ... ... ... құрылысы
жоспарланған болатын. Олардың 12-де ғана ... ... ... ... ... ... ... айналмалы су жүйесін
де, Ертіс мыс балқыту заводында өндірісті сарқынды сусыз жұмыс істеу көшіру
шаралары қаржы жоқтықтан ... ... ... және ... ... ... сол жағалауындағы сарқындарды тазарту комплексінде
су көздерінің ... ... ... ... тым баяу ... ... ауа райын бақылау орталығы суды ауаның сапалық жағдайын
ұдайы қадағалап отыратын дардай ... Бұл ... ...... ... ... ... сулардың ластануына тиісті уақыттарда
лабораториялық талдау жасап, оқыс ... ... ... ... алу үшін
тиісті орындарға шұғыл хабарлау. Өткен ... ... бұл ... ... бақылау көзін кен айырылдық. Бұл экологтар ауа мен ... ... ... хабарсыз деген сөз. Ал бұл табиғат үшін өте
қауіпті.
Жоғарыда айтылған ... ... ... ... ... Оларды біржақты шешу қиын. Бұл үшін облыстық, қалалық, аудандық
әкімшіліктер мен кәсіпорындардың, ... ... да ... ... ПРОБЛЕМАСЫН ШЕШУГЕ БОЛАДЫ!!!
Қазақстан мен Қытай үкіметтері Ертіс пен Іле өзендерінің суын ... шешу үшін ... ... ... дипломатиялық жұмыс
жүргізуде. Ал, республика азаматтары екі ел ... ... ... ... ... ... болуы үшін жаңа қақтығыс туғызатын проблеманың қабындап
кетуіне жол бермеу мақсатында кемеңгерлік пен көрегендік ... ... ... деп үміттенеді.
Қазақстан Республикасының Сыртқы Істер Министрлігі ақпараты бойынша ҚХР-
дің Шыңжан-Ұйғыр автономиялық ауданында ені 22 метр, ... 300 ... салу ... ... ... Бұл ... ... үшін судың жалпы
көлемі 458 миллион текше метр су алу ... ... ... каналды
алғашқы іске қосудың кезінде Ертіс өзенінен алынатын судың мөлшері жылына ... ... ... Бұл ... ... ... су ресурстарына өзара
бақылау жасау және пайдалану ... ... ... сай ... ... ... суын каналға айдау, Үрімші ... ... ... Ұйғыр автономиялық ауданындағы Іле-Қазақ автономиялық
облысында жаңа егіс алаптарын суғару және тауарлық ... ... ... Іле мен ... ... жыл ... 1 ... текше метрден бастап,
кейіннен 6 миллиард текше метрге дейін су алуды жоспарлап ... ... бар. Бұл ... ... ... ... белгілі.
Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің
хабарлауына қарағанда, Қытайдың аталмыш ... ... су ... ... ... түрде арттыруы Қазақстан үшін апатты экономикалық және
экологиялық салдарларға әкеп соқтырады. Өйткені, бұл судың тек 20 проценті
ғана алынған ... ... ... ... ... судың үштен бірі кемитін болады, бұл Ертіс
өзенінің Зайсанға құятын сағасындағы табиғи тепе-теңдікті бұзады. ... ол ... ... айналады, шабақ балықтар қырылады, терісі
бағалы су тышқандарының індері бүлінеді, жабайы аңдар ... ... ... және ... ... ... ... суын пайдалану
мөлшерінің азайтылуы өзеннің ластану деңгейі артуына әкеп соқтырады, өз
кезегінде, бұл осы ... елді ... ауыз ... ... нашарлауын
туғызады;
3) Ең қатерлісі – Қара Ертіс өзенінен суды бұрып алу ...... ... ... ... әкеп соғады. Осының салдарынан
Қазақстанның орталық аймақтарын, ең алдымен, ... және ... ... ... ету ... ... ... қиындайтын
болады.
Қазақстан мен Ресейдің халық жиі қоныстанған аймақтарының экологиясына
осындай зияянды салдарлар келтірілмеуі үшін тек ... ... ғана ... қатар Ілені де қамтитын судың сапасы мен мөлшерін реттеп отыратын
кешенді шарт жасау қажет. Өйткені, бұл орайда ... ... ... ... тағы бір ... жасаулы ықтимал. Проблеманы шешудің қабылдауға
болатындай шарттарының бірі, атап ... ... ... ... ... ... орналасқан аумақтарға (біздің жағдайда
Қазақстан мен Ресейдің) ҚХР ... ... ... және ... сапасы мен оны ... ... ... өзгерілуінен
келтірілетін зиян үшін өтемақы төлеттіру ... ... ... Бұл ... Қазақстан мен Қытайдың шекараны кесіп өтетін екі өзен
жөніндегі оң ... бар. Атап ... ... және ... су
ресурстарын аудандық басқару органдары ... ... ... ... ... ... 1994 ... бері Қазақстан Республикасының
Сыртқы істер министрлігі Қытаймен арадағы шекараны ... ... ... пайдалануға бірлесе бақылау жасау мәселесін реттеу әрекеттерін
жасап келеді, алайда қазіргі нақты нәтиже болмай ... ... жағы ... ... келіссөз процесін үнемі кейінгі қалдырумен келеді, ал
канал салу қарқынды ... ... ол ... ... қарай пайдалануға
берілетінге ұқсайды.
Дегенмен, бұл мәселе бойынша белгілі бір ілгерілеу де бар. ... ... ... тілшісінің өтініші бойынша ҚХР-дың Қазақстан
республикасындағы елшісі Ли Хуэй бұл ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның мүдделерін ескеріп отырғанын
және республикамыздың экологиясына ... зиян ... ... ... ... ... 1998 жылғы өткізу туралы
жариялаған Ертіс проблемасы жөніндегі келіссөзі Қытайда су ... ... ... кейінге қалдырылды. Қазір Қазақстан
мен Қытай екіжақты консультациялар өткізу үшін сарапшылар топтарын құрумен
айналысып ... ... ... ... елшілігінен алынған
деректер бойынша, бұл консультациялардың бірінші кезеңін осы жылдың екінші
жартысында өткізу жоспарланып отыр. ... ... ... ... орынбасары – Сыртқы істер министрі ... ... ... ... ... ... ... ҚХР-ға баратын сапарлары
кезінде реттелуі мүмкін.
Сонымен, ... мен ... ... Ертіс пен Іле өзендерінің суын
пайдалану проблемаларын шешу үшін ... ... ... дипломатиялық
жұмыс жүргізілуде. Ал, республика ... екі ел ... ... ... тура ... алатын болуы үшін жаңа ... ... ... пен ... ... ... ... табады деп
үміттенеді.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алтын орда мемлекеті10 бет
Нұрпейіс келіні Дина (1861-1955) – қазақтың әйгілі күйші композиторы3 бет
Су мәселесі5 бет
ХVІІІ ғасырдағы Цин патшалығы мен қазақтардың қарым-қатынасы18 бет
Ертіс өзені туралы4 бет
XIV-XV ғасырдағы Ақ Орда мемлекеті5 бет
Xvi ғасыдағы қазақ хандығының саяи әлеуметтік және экономикалық дамуы16 бет
Адамның психикалық дамуы6 бет
Ақ Орда-Ноғайлы дәуіріндегі Қазақстан6 бет
Дәндібай-Беғазы мәдениеті7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь