Әйелдермен мен камелетке толмағандардын құқығы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
Еңбек саласындағы әйелдердің құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Кәмелетке толмағандардың еңбегін қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
Қолданылған әдебиеттер мен басылымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
Кіріспе

Қазақстан Республикасы 1990 жылы 25 қазанда Қазақ ССР-ның мемлекеттік егемендігі туралы Декларацияны қабылдап, 1991 жылы 16 желтоқсанда тәуелсіздігін жариялаған күннен бастап егеменді мемлекет ретінде өз халқының мүддесі үшін экономикалық және әлеуметтік саясатын өз бетінше анықтауда және жүргізуде. Бүгінгі таңда елімізде қоғамдық өмірдің барлық салаларын, соның ішінде заң саласын реформалау жалғасуда, кең көлемді әлеуметтік, саяси және экономикалық реформалар жүзеге асырылуда.
Конституциямен өзін әлеуметтік мемлекет деп жариялаған Қазақстан Республикасы тұлғаның еркін дамуы үшін, оның өмір сүру деңгейінің жоғарлауы үшін жағдайларды қамтамасыз етуден белгілі бір міндеттерді мойнына алып, өзінің әлемдік құндылықтардың жолын ұстайтынын растады. Әлеуметтік мемлекет теориясы жеке еркіндік пен теңдіктің, тұлғалардың еркіндігін қамтамасыз етуге мемлекеттің қатысуының үйлесімділігін білдіреді. Әлеуметтік мемлекеттік қорғалмаған адамдарды қолдау, қорғау, қамқорлыққа алу, қоғамның гуманизациялану идеясын қабылдайды.
Ағзасының белгілі бір физиологиялық, психологиялық ерекшеліктеріне байланысты еңбек нарығында анағұрлым әлсіз, бәсекеге түсе алмайтын, соның салдарынан мемлекет тарапынан ерекше қолдау мен қорғауды қажет ететін жалдамалы жұмысшылар тобын құрайтын азаматтардың белгілі бір санаты бар. Бұл азаматтар олардың ағзаларының физиологиялық ерекшеліктерінен көрінетін айрықша субъективті қасиеттерге ие. Сондықтан олардың денсаулықтарына кері әсер ететіндіктен, олар еңбек функциясын жалпы негіздерде атқара алмайды. Нақты осы жағдайда еңбек құқығына аталған тұлғалардың еңбек құқықтарын қорғау, олардың қалыпты еңбек жағдайларын қамтамасыз ету жүктелген. Сонымен, қандай субъектілер мемлекет тарапынан ерекше қорғауды қажет етеді. Аталған санаттағы азаматтарға еңбек құқығы әйелдерді, кәмелетке толмағандарды және мүгедектерді жатқызады. Құқық әйел ағзасының әлеуметтік ана болу функциясын, жасөспірімнің қатаймаған, даму үстіндегі ағзасын, оның психикасының, жеке қасиеттерінің әлі қалыптаспағанын, мүгедектердің шектелген еңбек қабілеттігін ескерген.
Осы жекелеген санаттағы қызметкерлердің еңбегін қорғау мәселесінің өзектілігі соңғы кездері белең алып отырған өндірістегі адам шығынына алып келген жазатайым оқиғалардың жиілей түсуі, техникалық, санитарлық-гигиеналық және өзге де қауіпсіздік талаптардың сақталмауы салдарынан қызметкерлердің мүгедек болып қалу жағдайларының кең етек жаюынан көреміз. Тарихи дамудың осы бір кезеңінде аталған мәселені шешуге қажетті барлық объективті жағдайлардың жетілгені осы мәселенің өткірлігін және зерттелуге қажеттілігін анықтайтын фактор болып табылады
Қолданылған әдебиеттер мен басылымдар

1. Абайдельдинов Т.М. О генезисе трудового отношения:проблемы, поиски, решения // Вестник КазГУ. Серия юридическая 2000. №1 (14). С.1-11.
2. Абайдельдинов Т.М. Стороны коллективных соглашений // Конституция Республики Казахстан и вопросы совершенствования законодательства о труде: Сборник материалов международной научно-теоретической конференции. – Алматы: Общественный фонд политико-правовых исследований «Интерлигал» в Казахстане, 2001.
3. Абрамова О.В., Коршунова Т.Ю. Правовые проблемы организации надзора и контроля за соблюдением законадательства о труде. Институт законадательства и сравнительного правоведения при Правительстве РФ. Труды №60. 1995.
        
        Жоспар
Кіріспе ...............................................................................................................2
Еңбек саласындағы әйелдердің құқықтық жағдайы........................................3
Кәмелетке толмағандардың еңбегін қорғау.....................................................8
Қортынды.........................................................................................................14
Қолданылған әдебиеттер мен ... ... 1990 жылы 25 ... ... ... ... ... туралы Декларацияны қабылдап, 1991 жылы 16 желтоқсанда тәуелсіздігін жариялаған күннен бастап егеменді ... ... өз ... ... үшін ... және ... саясатын өз бетінше анықтауда және жүргізуде. Бүгінгі таңда елімізде қоғамдық өмірдің барлық салаларын, соның ішінде заң саласын реформалау жалғасуда, кең ... ... ... және ... ... ... асырылуда.
Конституциямен өзін әлеуметтік мемлекет деп жариялаған Қазақстан Республикасы тұлғаның еркін дамуы үшін, оның өмір сүру ... ... үшін ... қамтамасыз етуден белгілі бір міндеттерді мойнына алып, өзінің әлемдік құндылықтардың ... ... ... ... ... ... жеке ... пен теңдіктің, тұлғалардың еркіндігін қамтамасыз етуге мемлекеттің қатысуының үйлесімділігін ... ... ... ... ... ... ... қамқорлыққа алу, қоғамның гуманизациялану идеясын қабылдайды.
Ағзасының белгілі бір ... ... ... ... ... ... анағұрлым әлсіз, бәсекеге түсе алмайтын, соның салдарынан мемлекет тарапынан ерекше қолдау мен қорғауды қажет ететін жалдамалы ... ... ... ... ... бір ... бар. Бұл ... олардың ағзаларының физиологиялық ерекшеліктерінен көрінетін айрықша субъективті қасиеттерге ие. Сондықтан олардың денсаулықтарына кері әсер ... олар ... ... ... ... ... алмайды. Нақты осы жағдайда еңбек құқығына аталған тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жүктелген. Сонымен, қандай субъектілер мемлекет тарапынан ерекше қорғауды қажет етеді. Аталған санаттағы ... ... ... әйелдерді, кәмелетке толмағандарды және мүгедектерді жатқызады. Құқық әйел ... ... ана болу ... ... ... даму үстіндегі ағзасын, оның психикасының, жеке қасиеттерінің әлі қалыптаспағанын, мүгедектердің шектелген еңбек қабілеттігін ескерген.
Осы жекелеген санаттағы ... ... ... мәселесінің өзектілігі соңғы кездері белең алып отырған өндірістегі адам шығынына алып келген ... ... ... түсуі, техникалық, санитарлық-гигиеналық және өзге де қауіпсіздік талаптардың сақталмауы салдарынан қызметкерлердің мүгедек болып қалу жағдайларының кең етек ... ... ... ... осы бір ... ... ... шешуге қажетті барлық объективті жағдайлардың жетілгені осы мәселенің өткірлігін және зерттелуге ... ... ... ... ... ... әйелдердің құқықтық жағдайы
Қазақстан Республикасы Констиутциясының 24-бабының 2-бөлігіне және ... ... ... сәйкес әрбір азамат өзінің еңбек құқығын ешбір шектеусіз ... ... тең ... ... ... орай, тәжірибеде жалғыз норманы ғана қабылдау әрқашан оң нәтижеге әкеле бермейді. 1999 жылы елімізде жедел тәртіппен бірқатар ... ... ... ... Парламентінде кейбір заң жобалары графигімен қарастырылып өтті. Бірақ халықтың және мүдделі органдар мен ұйымдардың арасында талқыға салынбай заң қабылдаудың ... ... көп ... ... құқытырына, мүгедектерге, кейбір санаттағы жұмысшыларға және әйелдердің құқықтық жағдайына кері әсерін тигізді.
Мұндай негативті реформалауға ... ... ... ... 1999 ... ... заң қабылданды. Бірақ ол Қазақстан әйелдерінің еңбек ... ... оң ... ... ... ... құқықтарына мемлекет пен заң шығарушы тарапынан тиісті ... ... ... ... бойынша 2006 жылы халық шаруашылығында жұмыспен қамтылғандар саны 6127,6 ... ... ... әйелдер саны 2806,4, яғни барлық жұмыспен қамтылғандардың 45,8% құрайды. Бұның ішінде әйелдердің көп ... ... ... дене ... және ... қамсыздандыру саласында жұмыс істейтіндердің жалпы санының 82%-ын құрайды, білім беру ... - 77%, ... ... және ... ... ... мәдениет -70%, сауда-саттық - 63%, саласында - 66% ... ... ... мен еңбек қорғау саласына мемлекет пен заң шығарушы тарапынан тиісті көңіл бөлінбеудің салдары статистикадан ... ... ... Қазақстанның халық шаруашылығының негізгі салаларына әрбір оныншы әйел санитарлық-гигиеналы нормаларға сай келмейтін жағдайларда еңбектенуде, 138 ... ... ... ... жұмыс істесе, әр жүзінші әйелге ауыр физикалық ... ... 40 ... жуық әйел шу мен ... жоғары деңгеінде, 64 мыңы ауасы лас және шаң жағдайда, 26 мыңы қолайсыз температурада жұмыс істейді.
2001 жылы Қазақстанда әйелдер арасындағы ... ... төрт ... жуық ... тіркелді. Бұл өндірісте жарақаттанғандардың жалпы санынан 15% құрап отыр. 47 әйел қаза ... Одан ... ... жарақаттар жөнінде мәліметтер жоқ, бірақ 2000 жылы өндірістегі әйелдердің өлімі 6,1% ... ... ... - 17 әйел ... ... тек ... етуге ғана емес, сондай-ақ бұл құқығын толық, жан-жақты жүзеге асыруына мүмкіндік беру қажет. Тамырымен жоймасақ та, әйелдердің еңбек қызметін ... ... кері әсер ... мән-жайларды барынша азайтуға шаралар қолдану қажет.
Жұмысшы әйелдердің ерекше бір санаты - бұл ... ... және жас ... бар ... ... ... ... олардың құқығын қорғайтын кейбір шаралар қарастырылған. Заңның 23 бабы 3-бөлігіне сәйкес жүкті әйелдердің медициналық қорытындыға сәйкес ауыр және ... ... ... ... ... ... ... бұрынғы жұмысындағы орташа айлық жалақысы сақтала отырып ауыстырылуы ... ... ... ... заңның 48-бабының 2-бөлігінде жүкті әйелдерді түнгі уақытта жұмысқа тартуға ... ... ғана жол ... ... ... кеңестік заңнамада алғашқы қабылданған сәттен айтарлықтай өзгерістерге ұшыраған. Еңбек туралы заңдар Кодексіне сәйкес жүкті ... ... ... ... жіберілмеген, оларды орташа жалақысы сақтала отырып жеңілірек жұмысқа ... ... ... жүкті әйелдерге айтарлықтай мөлшерде жеңілдіктер қарастырылған. Нарықтық экономика мен жұмыссыздықтың өсуі, еңбек ресурстарының ... ... ... өсу ... төмендегі жағдайында жүкті әйелдерге түнгі уақытта еңбектенуге тыйым салу дәстүрлі әйелдер ... ... ... ... ... ... ... әйелдерге олардың келісімімен түнгі уақытта еңбектенуге рұқсат беруді жақсы жетістікке жатқызуға болады.
Қазақстан Республикасында әйелдерге жүктілігі мен босануы ... ... ... ... ... ... ... босанғаннан кейін елу алты (ауыр босанаған немесе екі не одан да көп бала туған жағдайда жетпіс) ... ... ... ... Есептеу жиынтықтап жүргізіледі және демалыс әйелдің ұйымда жұмыс істеу ұзақтығына қармастан, ... ... ... ... ... және ... бойынша осы кезеңге төленген жәрдемақыны босанғанға дейін нақты пайдаланған күндерінің санына қармастан оған ... ... ( ... ... ... ... халықаралық құқық нормаларымен кейбір тұстарда келеді (Қазақстан Республикасының ратификацияланған ... ... сөз ... отыр). Аталған шешім Ана болуды қорғау туралы ХЕҰ-ның Конвенциясына қайшы келеді [9,С.355]. 4-баптың 8-бөлігіне сәйкес ... ... ... ... әйелдерге төленетін жәрдемақымен байланысты шығындар үшін кәсіпкер жеке жауапкершілік ... ... ... бұл жұмыс берушінің әйелдер еңбегіне мүдделілігін төмендетеді. Жұмыспен ... ... үлес ... ... ... ... қамтамасыз етуге байланысты шығындар бойынша көріну теңсіздік жағдайына қояды [10, С.64]. Бұл оймен толық келісуге болады. Жүктілігі мен тууына ... ... ... ... оның ... ... баласы бір жарым жасқа толғанға дейін оған күтім жасау жөнінде жалақысы сақталмайтын қосымша демалыс беріледі. Қосымша демалыс уақыты ішінде оның ... орны ... ... ... ... ... мұндай демалыстың уақыты үш жылға дейін созылған. Аталған мерзімді үш ... ... созу ... деп ... ... ... мен ... көзқарасы бойынша, баланың дұрыс тәрбиеленуі үшін балалық шақтың алғашқы кезеңінде анасының оның жанында болуы қажетті.
Жоғарыда айтылған ... ... ... ... болып табылады. Өйткені мемлекеттің жүкті әйелдерді қорғау және жеңілдіктер ұсыну дәрежесі тікелей балалардың өмірі мен денсаулығынан және ... ... ... ... көрініс табады. 90-шы жылдардан бастап Қазақстанда қолайсыз демографиялық жағдай қалыптасып отыр: өмір сүру ұзақтығы төмендеуде, туудың азаюы, аналар мен сәбилер ... ... ... [11]. Созылмалы ауруларға шалдыққан балалрдың саны артты; балалрдың 80% анемия, рахит және т.б. ауруларға душар ... [12]. ... ... ... соңғы екі жылдың ішінде сәбилер өлімінің өсуі тіркелген, өткен жылы ол бір мың туылған баланың 26,5 бөлігін құраған, одан басқа, ... жаңа ... бір мың ... 288-і ауру ... ... [13].
Солтүстік Қазақстанда соңғы 10 жылдың ішінде туу екі ... ... ... мың ... ... 20 сәбиден 11,4 сәбиге дейін. Денсаулық сақтау қызметкерлері бұл жағдайды аналар денсаулығының нашарлауымен байланыстырып отыр. Осыған орай ... және ... ... қорғау Министрінің 1999 жылғы 20-қыркүйектегі Бұйрығымен әйелдердің еңбегін қолдануға тыйым салынған еңбек жағдайы ауыр және ... ... ... және ... ... ... ... металл өңдеу, қорғасынмен жұмыстар, құрылыс-монтаждық, слесарлық жұмыстар және өзгелері жатқызылған ... ... емес ... еңбектік және әлеуметтік заңнаманың гендерлік сараптамасын өткізді. Соның нәтижесінде әйелдер құқығына қатысты келесі ... ... ... ... ... туралы>> Заңға сәйкес қазақстандық әйелдер бала емізуге арналған үзіліссіз құқығынан айырылған, ал ол ... Ана ... ... ... Конвенциясының 5-бабына қайшы келеді. Яғни, егер әйел баласын емізетін болса, онда ол осы ... үшін ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше үзіліс жасап, өзінің жұмысын тоқтата тұруға құқғы бар;
* Заңы әйелдің жүктілігі мен босануы бойынша әлеуметтік жәрдемақыны ... ... ... жұмыс берушіге жүктеп отыр. Ал жұмыс беруші ... ... өз ... есебінен төлеу тиіс;
* Заңында жүктілігі мен босануына ... ... ... ... жұмыстан шығаруға тікелей тыйым салынбаған;
* Заңында әйелдердің ... емес ... ... жеке ... мен ... ... ... қарастырылмаған*.
Осыған байланысты ұғымында қандай мазмұн жатқанын анықтау қажет. Өз ... бұл ... ... ... және ... берген мамандық таңдау құқығы, оған қол жеткізу, біліктілігі мен кәсіби дайындығына сәйкес жұмыстарды атқару, сондай-ақ сол ... ... ... оның ... мен ... барынша қауіпсіз болуы, қорғалуы деп пайымдаймын. ұғымы бұл құқықтың мәнінен, яғни оны ... ... ... ... ішкі мазмұнынан ажырағысыз болуы керек. Оның мәні - әйелдердің еңбекке құқығы заңнамамен бекітілген және мемлекет таныған мүмкіндігі ғана болуы тиіс ... ол, ... ... ... ... іске асатындай қамтамасыз етілуі керек.
Еңбек құқығындағы әйелдер еңбегін қорғайтын құқықтық нормалардың мазмұнына ... ... ... бар. Мысалы, Л.А.Николаева мен Э.Г. Қожахметова еңбекті қорғаудың негізгі қағидаларының ... ... ... ... берілген еңбекке құқық; демалуға құқық; тең еңбекке тең ақы; ана ме,н баланы ... [20, С.13]. А.А. ... ... ... қорғауға келесі элементтерді енгізуді ұсынады: жұмысқа қабылдау мен одан босату кезіндегі кепілдіктердібелгілетін ... ана ... ... ... бала ... ... ... күтуге байланысты қосымша демалыс [21, С.12-14]. Ал енді А.С. Голощапов жоғарыда айтылғандарды ... ... ... Оның ... сөз ... ... кепілдіктер мен жеңілдіктер (бала емізуге үзілістен басқасы) еңбекті қорғауға тіпті ... ... олар ... ... мен ... ... жағдай жасау және ананың денсаулығын қорғау мақсатымен белгіленген [22,С.61].
Сондықтан әйелдердің еңбегін ... кең және тар ... ... бұл ... ... ... болар. Яғни, әйелдер еңбегін қорғаудың тар мағынасына өндірістегі қауіпсіз және қалыпты еңбек жағдайларын қамтамасыз ... ... ... ... кең ... ... еңбекпен қатар бала мен үй шаруашылығын біріктіріп жүргізуді қамтамасыз ететін құқықтық нормалар жатады.
Сонымен, әйелдердің еңбегін ерекше қорғау құқығы:
* ... ... алу ... ... мен ... емізу кезінде толық жалақысы сақтала отырып, еңбек жағдайының жеңілдетілуіне мүмкіндігін;
* әйелдер еңбегіне байланысты белгіленген нормалардағы жеңілдіктер мен құқытарды ... ... ету ... білдіреді.
Еңбек саласындағы әйелдердің құқықтық жағдайы бөлімі бойынша мынадай қорытынды жасауға болады:
* Адамзат тіршілігінің барысында ... оның ... ... және ... ... ... ... және болуда.
* Жалпы еңбектің құрамдас бөлігі бола отырып, әйелдер еңбегі жалпы категорияға тән сипаттамаларға ие. Сәйкесінше, аталған сала ... және ... ... ... ... және қозғалмалы. Әйелдер еңбңгінің жағдайы мен дамуының объективті ... ... бір ... ... ... ... ... формация, өндірістің механизация, автоматизация және модернизация деңгейі, қоғамның жағдайы мен оның өндірістік ... ... ... ... өрлеу және т.б.), нормативтік-құқықтық құжаттардан көрініс табатын қоғамның гуманизация және демократизация деңгейі және т.б. ... ... ... ... өз ішінде еңбекке қажеттіліктерінің болуы, әйелдер белсенділігінің саяси және азаматтық көрсеткіші ретінде қоғамдық ойдың (әдет-ғұрып, салт-дәстүр, наным-сенім) қалыптасуы мен берітігі және т.б. ... ... ... ... ... өндірістегі қалыпты және қауіпсіз ... ... ... ... ... құқықтық, экономикалық, медициналық, техникалық және өзге де шаралардың кешенді жиынтығы болып табылады. Бұның ішінде басымдылық әйелдер еңбегін қорғау жөніндегі ... ... ... мен ... ... ... ... берілген.
* Әйелдер еңбегін қорғау жүйесінің маңызды әлеуметтік-құқықтық мәні бар, ... ... ... ... мен ... ... отырып, еңбек қызметін ана болу функциясымен үйлестіруге мүмкіндік береді.
* Әйелдер еңбегін құқықтық қорғау екі ... ... ... ... ... қызметкерлердің еңбегін қорғайтын еңбек заңнамасының жалпы нормаларынан тұратын әйелдер еңбегін жалпы қорғау, және аналардың еңбек пен жағдайларын жақсартатын ... ... ... ... ... .
+
+
+
Кәмелетке толмағандардың еңбегін қорғау
Кәмелетке толмағандар әлеуметтік-жастық топ ретінде қоғамның ең ... ... ... ... жас ... ... ... маңызы өте зор. Жасөспірімдердің бұл жасында әлеуметтік есеюге, тәуелсіздікке өтуі ... ... ... мен ... шеңбері мен мазмұны кеңейіп өзгереді. Заңнама мұндай жағдайларда кәмелетке толмағандардың мінез-құлқының ... ... ... ... ... ... толмағандар, ұзақ уақыт бойы (1960 жылға дейін) қоғамның дербес әлеуметтік - демографиялық тобы ретінде ... ... ... ... ... ... ... мәселелері жеке зерттелмеді. Осының нәтижесінде мен ұғымдары теңестіріліп, бір мазмұнда қарастырылып жүрді.
Қазіргі таңда ... ... ... он ... жасқа дейінгі әлеуметтік топты білдіретін унификацияланған анықтама жасалмады. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде немесе , , , ... ... ... ... ... сана-сезімнің қоғамдық және еңбектік белсенділігінң, сонымен қатар жауапкершілігінің деңгейі заңнаманың тек тікелей ғана емес, ... ... ... де ... Және бұл деңгей кәмелетке толмағанның әлеуметтік қалыптасу тәсілдерінің барлық жиынтығына ... яғни ... ... ... ... социология, философия, экономика, тарих, педагогика, заңтану және т.б. сияқты түрлі ... ... ... ... ... ... етеді.
Кәмелетке толмағандардың бірқатар маңызды мәселелердің нақт-әлеуметтік, сонымен қатар теоретикалық зерттеуді қамтитын кешенді амалдар жүзеге асырылуы тиіс. Заңнама жоғарыдағы ... ... ... ... ... Сондықтан Қазақстан Республикасының зайырлы, демократиялық, әлеуметтік мемлекет ретінде қалыптасу кезінде қоғамдық өмірдің барлық саласын, соның ішінде еңбек қатынастарын ... ... ... ... ... ... өте маңызды.
Жастардың әлеуметтік-экономикалық жағдайының деңгейін анықтайтын негізгі ... ... ... ... ... тек ... үрдісінде ғана ұжымшылдық, еңбекқорлық, білімге ұмтылыс еңбектің жоғары өнімділігіне жету қажетті құндылықтар тәрбиеленеді. Еңбек - бұл ... ... қана ... ол ... ... игіліктерге (қарым-қатынасқа түсу арқылы адам көзқарасының өзгеруі және т.б.) жету ... ... ... таңда Қазақстан Республикасында кәмелетке толмағандардың, яғни он сегіз жасқа толмаған және мемлекет тарабынан ... ... ... қажет ететін тұлғалардың еңбек және жұмыс бастылық саласы ерекше көңіл бөлуді қажет етеді. Кәмелетке толмағандардың бос жүруі тек қана ... үшін ... ... ... ғана ... ол сонымен қатар кәмелетке толмағандардың криминалдық және заңсыз қызметінің кеңеюіне ... ... ... ... шайқалуына да әкелуі анық.
Құқық кәмелетке толмағандардың тек жасының және ... ... ... ғана ... ... ... ол ересектердің тарабынан бұзылуы мүмкін олардың құқықтары мен ... да ... ... ... ... қорғау қызметін атқаратын нормалардың әсерін күшейтудің маңызы зор. Кәмелетке ... ... ... ... ... ... мен кепілдіктер белгілеудің қажеттілігін анықтай отырып, мемлекет кәмелетке толмағандардың тек физикалық қана емес, сонымен қатар психологиялық ерекшеліктеріне тікелей байланысты жас ... ... ... ... ... ... ... өміріндегі жаңа саты іспеттес: оның құқықтары мен ... ... ... кеңейді. Қазіргі таңда егеменді Қазақстан Республикасында және бүкіл ... ... ... ... мен ... ... ... қойылып отыр. Бұл жағдай кәмелетке толмағандардың еңбегіне де қатысы бар. Сондықтан олар Қазақстан Республикасының Конституциясы мен ... ... ... ... бекітілген өзінің еңбек құқықтары мен міндеттерін біліп қана қоймай, оларды да білуі керек. Ал ол үшін жаппай ... ... ... ... ... ... ... субъектілік азаматтардың, соның ішінде кәмелетке толмағандардың еңбек қатынастарына түсуінің қажетті ... ... ... ... ... ... ... түсуге Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен рұқсат берілген жасы тек биологиялық көрсеткіштердің негізінде ғана емес, өзге де қоғамдық факторлар мен ... ... даму ... ... ... ... ... бұл - өзінің еңбек міндеттеріне адал қарау, тапсырылған жұмысқа жауапкершілікпен қарау қабылеті, себебі еңбек ... жеке ... ие (бұл ... ... ... жеке ... ... еңбек ұжымымен қарым-қатынасқа түсе алуы, жауапкершілік көтеруі (материалдық, тәртіптік).
Еңбек саласындағы кәмелетке толмағандармен қатынастарды құқықтық реттейтін КСРО кезінде қабылданған нормативтік құқықтық ... ... ... мен ... Республикасының тәуелсіздік алған кезінен қабылданған актілерге қысқаша шолу нәтижесінде анықталған:
Кәмелетке толмағандардың еңбегін қорғау саласындағы нормативтік ... ... КСРО ... ... ... ... ... және үнемі оларды жетілдіру бойынша жұмыстар жүргізіліп отырды. Мәселен, 50-ші ... ... ... ... ... ... ... құқықтық базаның жетілдірілуі көрініс тапты. Бұған дәлел ретінде 1956 жылғы 13 желтоқсанда КСРО Жоғарғы ... ... ... 1955 жылы 15 ... КСРО ... ... Призидиумының Жарлығының қабылдануын айта кеткен жөн [23-24].
Келесі 60-шы жылдары жасөспірімдерді жұмысқа орналастыруды реттейтін нормативтік құқықтық актілер қабылданған ... ... 1966 ... 2 ... ... ЦК КПСС және КСРО ... Кеңесінің Қаулысы. 1963 жылғы 4 желтоқсанда қабылданған КСРО ... ... ... ... 1965 ... 24 ... ... ВЦПС Призидиумының және ЦК ВЛКСМ Бюросының Қаулысы [25]; 1969 жылғы 21 сәуірде ... ... ... ... атты №239 ... Мемлекеттің мұндай қызметі оқытудың сегіз жыл базасына негізделген міндетті орта білім алған бітірушілер ол кездерде он төрт - он бес ... ... ... еді. ... көп ... оқуын әрі қарай жалғастырмай, завод, фабрика, кәсіпорындарға жұмыстарға тұрды. Сондықтан еңбек функциясын орындау үшін қалыпты жағдайлар жасау қажеттілігі туындап отырды. 1962 ... 30 ... ... ... ... [26-27] жасөспірімдерге қатысты еңбек заңнамасындағы бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылданған болатын. Осы құжаттың негізінде кәсіпорынға жаңадан келген ... ... ... ең ... ... ... туралы шешім қабылданды.
70-ші жылдардың басы одақтас республикалар үшін ... ... ... ... ... есте ... ... толмағандардың еңбегіне қатысты нормалар жеке тарау болып бөлінеді. 1972 жылғы Қазақ ССР ЕтЗК-нің 174-бабына сәйкес, ... ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмағандармен теңестірілді, ал еңбекті қорғау, жұмыс уақыты, еңбек ... және ... өзге де ... ... ... салаларда заңнамамен қарастырылған жеңілдіктерді пайдаланды [28]. Кәмелетке толмағандардың еңбегін қорғауды регламенттейтін құқықтық ... жеке ... ... КСРО және ... ... ... туралы заңнама Негізінің атты 9-тарауында және Қазақ ССР ЕтЗК-нің 12-тарауында дәл ... ... ... 70-ші жылдары кәмелетке толмағандардың еңбек жағдайын жақсарту мәселесіне мемлекет баса назар аударды [29-30]. ... ... ... бәрі ... ... ... ... саласындағы қорғау ретінде бөлуге және еңбек қатынастары саласында оларға барлық құқықтар мен ... ... ... ... ұмтылысын көрсетіп отыр.
Бүгінігі күні Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына ... ... ... еңбек құқықтары бойынша кәмелетке толмағандармен расында да : қазақстандық заңшығарушы ... ... мен ... ... ... ... ... бір деңгейге қоя отырып, не жұмысқа қабылдау кезінде, не еңбек ... ... ... ... ... жеңілдіктер ұсынбаған.
Қазақстан Республикасынның Заңының 13-бабының 2-бөлігіне сәйкес, он сегіз жасқа толмаған адамдар міндетті алдын ала медициналық тексеруден өткеннен ... ғана ... ... және одан әрі, он ... ... ... дейін жыл сайын міндетті медициналық тексеруден өтуге тиіс. Бұндай шара бір жағынан, қызметкерлердің ... ал ... ... еңбек үрдісі кезінде олармен қарым-қатынасқа түсетін азаматтардың ... ... ... ... ... ... ... беталысы объективті және орынды. Себебі медицина және психология мамандарының пікірінше, кәмелетке толмаған жас кезеңі (әсіресе 11-ден 18жасқа дейін) адам ... даму және ... ... ... кәмелетке толмағанның өмірі мен денсаулығына өндірістің теріс ықпалын болдырмау қажет.
КСРО кезіндегі кәмелетке толмағандармен еңбек ... ... ... ... - ... ... үшін ауыр және зиянды жұмыстардың шеңбері нақты анықталған болатын. Он сегіз жасқа толмаған тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... тізімі ВЦСПС келісімі негізінде КСРО Министрлер Кеңесінің еңбек және жалақы мәселелері бойынша Мемлекеттік комитеттің қаулысымен ... [32]. Бұл ... он ... ... ... тұлғалардың, яғни кәмелетке толмағандардың еңбегін қолдануға тыйым ... үш ... жуық ... мен ... ... Бұл ... ... кәмелетке толмағандардың еңбек қызметін шектеу емес, жас ұрпақтың денсаулығын қорғауды ... ... ... бекіту болды.
Қазақстан Республикасының әрекет етуші заңнамасын сәйкес, соның ішінде Қазақстан Республикасының Заңының 11-бабының 5-тармағына сәйкес, 1997 жыл 21 ... ... ... ... №89 ... ... және 1999 жылы 9 сәуірдегі Қазақстан Республикасы ... №394 ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік қорғау Министрлігі туралы Ережеге сәйкес 2000 жылы 11 ... ... ... ... және халықты әлеуметтік қорғау Министрлігінің бекіту туралы №71-п Бұйрығы бекітілді. Бұл ... 2005 ... 15 ... ... Республикасының еңбек және халықты әлеуметтік қорғау Министрінің міндетін орындаушының №44 бұйрығымен сәйкес күшін жойды.
Кәмелетке толмағандардың еңбегін реттеу және оны ... ... ... ... ... ... көңіл бөліп отыр.
Халықаралық еңбек ұйымы кәмелетке толмағандармен еңбекті және еңбек қатынастарын құқықтық реттеудің ... ... ... бірқатар конвенциялар мен ұсыныстар қабылдады. Олардың ішінде №111 Конвенция, №138 ... мен №146 ... (1973 ж.); ... №142 ... (1975 ж.); №45 ... (1935 ж.); №87 Ұсыныс (1949 ж.); және т.б.
Қазақстан Республикасы ХЕҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... ратификациялады. Қазақстан Республикасы еңбек қатынастарын реттейтін кейбір халықаралық ... ... ... ... ... ... Солардың ішінде 1973 жылы 26 маусымда Женевада ХЕҰ-ның Бас ... 58-ші ... ... жұмысқа қабылдаудың ең төмен жасы туралы Конвенциясы және 1948 жылы 9 шілдеде ... ... Бас ... 31-ші ... ... ... ... қызметін ұйымдастыру туралы Конвенция бар. Бұл халықаралық құжаттардың жалдамалы жұмысшы ретінде кәмелетке толмағандарға қатысы бар ... ... ... ... ... бөлімі бойынша мынадай қорытынды жасауға болады:
* КСРО-ның жан-жақты жүйесі кәмелетке толмағандардың тәрбиеленуі, құқықтық қорғалуы рухани және ... ... үшін ... ... ... құрған. Кеңес Одағының кезінде заң шығарушы кәмелетке толмағандарды олардың денсаулығы үшін ауыр және ... ... ... ... шеңберін көрсете отырып, жалпы нормалармен қатар, жас ерекшеліктеріне ғана емес, ... ... ... енді ғана басталуымен шартталған арнайы нормаларды белгілеп, жұмысқа қабылдау мен одан босатудың ... ... ... мен ... ... ... уақытының ұзақтығы мен еңбекке ақыны белгілей отырып еңбек ... ... ... ретінде анықтаған.
КСРО кезіндегі жиналған тәжірибеден бас тартпай, құқықтық мирасқорлық ретінде қазіргі заңнамаға енгізу орынды болар еді.
* Қазақстан Республикасында ... ... ... ... қатынастарын реттеу тәртібін регламенттейтін нормативтік құқықтық актілер негізінен декларативті сипатқа ие. Олардың тиісті түрде орындалмағаны үшін ... ... ... ... ... ... ... ХЕҰ-ның деңгейінде кәмелетке толмағандардың еңбегіне қатысты бірқатар нормативтік құқықтық актілер ... ... ... ... қазақстан жұмысқа қабылдаудың ең төменгі жасын белгілейтін конвенцияны ратификациялады. Қазақстан Республикасы халықтың, соның ішінде кәмелетке толмағандардың жұмыс ... ... ету үшін ... ... ... ... өзінің ұлттық еңбек заңнамасын ХЕҰ конвенцияларының жағдайын ескере отырып, соларға сәйкестендіру қажет.
Қорытынды
демекші, адамзат тіршілігінің барысында еңбек оның ... ... ... және ... ... ... болған және болуда. Адам өзінің саналы ғұмырын рухани және материалдық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін еңбектенумен өткізеді. ... ... ... және оның ... элементі қызметкерге деген көзқарастың өзі мүлде өзгеруде. Еңбек пен ... бір - ... ... ... ... ... ... мақсаты адамға игілікті жағдайлар жасау болып табылады. Еңбек қорғау дегеніміз- тұлғаның үйлесімді дамуын қамтамасыз ету үшін, оның ... ... ... ... ... ортаның әсерін қорғауға бағытталған мемлекет, кәсіподақтар, мекемелер, кооператив және қоғамдық бірлестіктермен бірігіп ... ... ... ... ... емдеу - профилактикалық, құқықтық және тағы басқа да шаралардың жүйесі болып табылады.
Қоғамымызда мемлекет ... ... ... мен ... ... ... ... санаттағы қызметкерлер бар. Олар өздерінің ағзасының физиологиялық ерекшеліктеріне байланысты еңбек қызметін ... ... ... ... ... тұлғалардың еңбегін қорғауды қызметкерлердің бәріне бірдей қолданылатын жалпы нормалармен ... ... ... ... ... ерекше нормаларды белгілеу қажет.
Қоғамның әлеуметтік қорғалмаған топтарына, яғни әйелдер, ... және ... ... ... ... ... ... олардың мүдделерін қорғау мақсатымен қабылдаған шаралары бізідің қоғамымыздың адамгершілігінің, оның өркениетінің көрсеткіші болып табылады. Қазақстан ... өзін ... ... ... ... оның ... саясаттың негізгі бағыттарын анықтайды.
Қолданылған әдебиеттер мен басылымдар
1. ... Т.М. О ... ... ... ... решения // Вестник КазГУ. Серия юридическая 2000. №1 (14). С.1-11.
2. Абайдельдинов Т.М. Стороны коллективных соглашений // ... ... ... и ... совершенствования законодательства о труде: Сборник материалов международной научно-теоретической конференции. - Алматы: Общественный фонд ... ... в ... ... ... О.В., Коршунова Т.Ю. Правовые проблемы организации надзора и контроля за соблюдением законадательства о труде. Институт законадательства и ... ... при ... РФ. ... №60. 1995.

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Амазонкалар7 бет
Жекелеген санаттағы қызметкерлердің еңбегін қорғау (әйелдер, кәмелетке толмағандар мен мүгедектер)37 бет
Аналар темекiге қарсы3 бет
Жекелеген санаттағы қызметкерлердің еңбегін қорғау. Еңбек саласындағы әйелдердің құқықтық жағдайы.6 бет
Отбасылық қатынстар ұғымы9 бет
Қызметкерлердің жекелеген түрлерінің еңбегінің қорғалуы8 бет
Девиантты мінез-құлық социологиясы12 бет
Жасөспірімдер арасындағы әлеуметтік ауытқушылық, оның факторлары22 бет
Кәмілетке толмағандардын қылмыстық жауаптылығы26 бет
Кәмелет жасына толмағандардың қылмыстарын тергеу ерекшеліктері28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь