Қазақстандағы атом полигондары

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а)Батыс Қазақстандағы сынақ полигондары
ә) Семей полигоны
б) Әскери полигондардың халыққа тигізген зардаптары
ІІІ. Қорытынды бөлім
Қолданылған әдебиеттер
Ядролық зерттеу полигонын құру туралы шешім КСРО Министрлер Кеңесінің және КОКП Орталық комитетімен 1947 жылы 21 тамызда қабыл-данды.Полигон «Оқу полигоны» ауызша аталды,шифр әскери бөлім 52605.Полигонның қалыптасуы Москва облысының Звенигород қаласында басталды.Алғашқы әскери бөлімдер мен жеке бөлімшелер 1947 жылғы 1 мау-сымнан бастап Павлодар облысының Майский ауданының Молдары поселке-сіне қоныс аудара бастады.Полигон Қазақстан Республикасының Се-мей,Батыс өңірі Павлодар,Қарағанды облыстарының аумақтарында орна-ласқан.Полигон сынақтарына дайындық жұмыстары 1949 жылғы шілде айында аяқталды.Сол жылдың 29 тамыз айында КСРО-да алғаш ядролық құрылғының сынағы өткізілді.Сынаққа тікелей ғылыми жетекшілік И.В.Кур-чатов атқарды.1953 жылғы 12 тамызда полигонда алғаш термоядролық құрылғы,1955 жылы 22 қарашада – сутегі бомбасы сыналды.Ядролық сынақ-тар ядролық жарылыс құрылғылары және қарулардың үлгілерін сынау мақса-тында өткізілді.Кейіннен халық-шаруашылық мақсатта өткізілді.Полигон күрделі ғылыми-зерттеу кешені болып саналды.Құрылымы жағынан ол базалық Курчатов қаласынан тұрды
Кеңес заманы тұсында республикамыздың аумағында ядролық қарудың сыналғаны әлемге әйгілі.Полигондар аймағы ұзақ жылдар бойы құпия сақталынды.Тек Семей полигоны ғана көпшіліктің назарында болып,қалған сынақ аймақтарынан жұрт беймелім болды.Шын мәнінде, қазақ даласының 19 млн.га. жері 40жыл бойы ядролық сынақтың полигоны болды.Ол жерлер Семей,Азғыр,Нарын,Тойсойған,т.б. полигондары алып жатқан табиғи әсем, щұрайлы жайылымдар еді.Осы жерлер де 1949 – 1989 жылдар аралығында болған ядролық сынақтардың 27- сі атмосферада,183 – і жер бетінде,қалғаны жер астында жасалды.Атом қаруы саналған елдермен салыстырсақ 225,АҚШ – та 1032,Қазақстанда 500 – ден астам жарылыс жасалған.Бұдан біз, Қазақстан жерінің қаншалықты зардап шеккендігін көреміз.Атом қаруы сол сияқты Ұлыбританияда,Қытай,Франция,Үндістан,және Пәкістанда сыналған. Оның үстіне дүние жүзіне танымал ядролық сынақтың орталықтары Капус-тин Яр Ресей мен Лонбор Қытай,Қазақстанға шекаралас жақын жатқан ау-мақтар.
Ядролық қаруды сынау алғашында ғылым мен техниканы дамыту бағытында сипат алғанымен,кейіннен атом бомбасы соғыс мақсатында қолданылды. Атом бомбасын алғаш рет АҚШ 1945 жылы Хиросима мен Нагасаки қалаларына тастады.Адамзат тарихындағы бұл қасіреттің ізі бүгінгі дейін жапондықтарды зардап шектіріп отырғаны әлемге белгілі.Ал Қазақстан жерінде сыналған 500 – ден астам атом бомбасының зардабы айтпаса да түсінікті.
Қазақстанда ядролық қаруларды сынау кең көлемде жүргізілді.1990 жылғы мәліметтер бойынша сынақ жасалған жерлердің көлемі облыстар бойынша 16686,1 мың га жерді қамтыған.Ядролық қарудан тек атом
1. Н.Ә.Назарбаев «Бейбітшілік кіндігі»–Астана «Елорда»,2001 жылғы кітап
2. О.Жанайдаров «Менің елім - Қазақстан».–Алматы:«Балауса баспасы», 2003
3. Журнал «Арай» 1988 жыл № 10
4."Қазақстан тарихы" энциклопедия 4 том
5.www.e-history.kz сайты
        
        Жоспары І. Кіріспе ІІ. Негізгі бөлім    а)Батыс Қазақстандағы сынақ полигондары     ә) ... ...   б) ... ... ... тигізген зардаптары ІІІ. Қорытынды бөлімҚолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Ядролық зерттеу полигонын құру туралы шешім КСРО Министрлер Кеңесінің және КОКП ... ... 1947 жылы 21 ... қабыл-данды.Полигон ауызша аталды,шифр әскери бөлім 52605.Полигонның қалыптасуы Москва облысының Звенигород қаласында басталды.Алғашқы ... ... мен жеке ... 1947 ... 1 ... ... ... облысының Майский ауданының Молдары поселке-сіне қоныс аудара бастады.Полигон Қазақстан Республикасының Се-мей,Батыс өңірі Павлодар,Қарағанды облыстарының аумақтарында орна-ласқан.Полигон сынақтарына дайындық жұмыстары 1949 ... ... ... ... ... 29 ... айында КСРО-да алғаш ядролық құрылғының сынағы өткізілді.Сынаққа тікелей ғылыми жетекшілік И.В.Кур-чатов атқарды.1953 жылғы 12 ... ... ... ... құрылғы,1955 жылы 22 қарашада - сутегі бомбасы сыналды.Ядролық сынақ-тар ядролық жарылыс құрылғылары және қарулардың үлгілерін сынау мақса-тында ... ... ... өткізілді.Полигон күрделі ғылыми-зерттеу кешені болып саналды.Құрылымы жағынан ол базалық Курчатов қаласынан тұрды
Кеңес заманы тұсында республикамыздың аумағында ... ... ... ... ... ... ұзақ жылдар бойы құпия сақталынды.Тек Семей полигоны ғана көпшіліктің назарында болып,қалған сынақ аймақтарынан жұрт беймелім ... ... ... ... 19 млн.га. жері 40жыл бойы ядролық сынақтың полигоны болды.Ол жерлер ... ... алып ... ... ... ... ... еді.Осы жерлер де 1949 - 1989 жылдар аралығында болған ядролық сынақтардың 27- сі атмосферада,183 - і жер ... жер ... ... ... ... ... салыстырсақ 225,АҚШ - та 1032,Қазақстанда 500 - ден астам жарылыс ... біз, ... ... ... зардап шеккендігін көреміз.Атом қаруы сол сияқты Ұлыбританияда,Қытай,Франция,Үндістан,және Пәкістанда сыналған. Оның үстіне дүние жүзіне танымал ядролық ... ... ... Яр Ресей мен Лонбор Қытай,Қазақстанға шекаралас жақын жатқан ау-мақтар. ... ... ... алғашында ғылым мен техниканы дамыту бағытында сипат алғанымен,кейіннен атом бомбасы соғыс мақсатында қолданылды. Атом бомбасын алғаш рет АҚШ 1945 жылы ... мен ... ... ... ... бұл қасіреттің ізі бүгінгі дейін жапондықтарды зардап шектіріп отырғаны әлемге ... ... ... ... 500 - ден астам атом бомбасының зардабы айтпаса да түсінікті.
Қазақстанда ядролық қаруларды сынау кең көлемде жүргізілді.1990 жылғы ... ... ... ... ... ... облыстар бойынша 16686,1 мың га жерді қамтыған.Ядролық қарудан тек атом бомбаларын сынаумен шектелмей полигондарды соғыс ракеталарын,т.б.тех-никаларды да сынақтан қатар өткізіп ... ... ... ... ... және Атырау облыстарының бірсыпыра жерлері 50 жылға жуық "Капустин Яр" атты ескери полигоны болып ... ... ... ғана ... ... бола бастады.Батыс Қазақстан облысының Ор-да,Жаңғалы аудандарында 24 мың зьшыран ұшырылып 177 әскери жаппай ... ... ... сыналғаны соңғы уақыттарда белгілі болды.1988-1991 жылдары аралығында осы аймақта 619 СС-20 ... ... ... қоршаған сыртқы ортаға 30 мың тоннадай өте улы химиялық заттар шығарылған. ... ... ... жер ... -- 18,ал атмосферада -- 11, қуаты Херосима жөне ... ... ... ... ... атом бомбыларының қуатынан бірде-бір кем емес керісінше күші пара-пар ... ... ... ... Қазақстан облысының Орда ауданында "Капустин Яр",Атырау облысының Теңіз ауданындағы "Атырау","Азғыр" әскери полигондары болған.Оларда 1966 ... 1979 ... ... жер астында ең кем дегенде 17 ядролық жарылыс ... ... ... ... ... ... баспасөз беттерінде ашық жарияланған.Осыған байланысты Батыс Қазақстан ... ... ... ... және химиялық улы заттармен ластанған.Осы күнде бұлақ,өзен,көл не ... ... ... қалаған. Өйткені ондағы улы қосылыстардын (нитраттардың) көлемі 2,6 есе ден 800 есеге дейін өскен.Мысалы,800 есе,қорғасының мөлшері 206 есе,стронций-90-ның ... 150 ... улы ... көлемі 5 есе белгіленген деңгейден асып кеткен.Кадмий мен мыс ... ... ... ... ауыз суларында өте жоғары денгейде болғаны байқалды.Бұл су-ларды адамның және жан-жануарлардың ішуіне болмайтынын арнаулы түрде жүргізілген ғылыми-зерттеулер анықтап ... мен ... ... ... ... ... ауданының басқадай ауылдарының ішетін ауыз суларында көп мөлшерде екені тәжірибе жүзінде толығымен дәлелденді.Оларды ... ... ... де ... ... ... ... да қорғасын,стронций-90,темір деңгейлері көрсетілген мөлшерден 6-7 ден 11 есеге дейін өсіп кетксн.С.Д. Асфендияров атындағы Алматы мемлекеттік ... ... бір топ ... мен ... ... ... ... Қазақстан облысының Орда,Жәнібек,Қазтал қалашықтарының аймақтарында радиоэкологиялық ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізген болатын.Олар топырақтың құрамын-дағы судың ішіндегі ... ... ... еді.Зерттеу жұмыстарының қорытындыларына қарағанда,зерттеуге алынған объектілердің құрамында радиоактивті қосылыстар үш ... ... ... ... аумағында 1966 - 1979 жылдар аралығында 24 рет ядралық қару сыналған.Соным ішінде Азғыр полигоны ғана 6,1 мың га ... алып ... ... ... заттардың шекті рауалы мөлшері (кадмий,стронций,қорғасын) бірнеше есеге көбейіп кеткені анықтал-ған.Мұндай ... ... де 1968 - 1970 ... ... ... ірі ... қатарына Атырау облысының Тойсойған,Балқаш көлі маңын-да Сарышыған,Ташкент - 4 сынақ алаңдары мен ... ... ... да ... ... апатқа ұшыраған ракеталар,соғыс техникалары қоршаған ортаға өте ... ... ... ... ... ... атом сынақтарының ордасы аталып,ең көп зардап шеккен эколдогиялық апатты аймаққа ... ... атом ... ... 40 ... ... ... бүлдіріліп,жарамсыз етті.Жалпы полигондар көлемі 33,6 млн.Гектарға жетті.
Семей полигоны
КСРО-дағы ядролық сынақ полигондарының бірі - ... ... ... ... аса ... ... объектісі болды.Осынау полигонның кемел инфрақұрылымы:Курчатов қаласын (Семей - 21), реакторлар кешенін, , (Дегелеңдегі сейсмокешен), ( ... ... ... ... ... ... да ұсақ тәжірибелік алаңдарды қам-тиды. Семей ядролық полигонының осынау тәжірибелік ... 456 ... ... ... сынақтар атом қаруының қиратқыш қа-руын айтарлықтай арттыруға ғана емес,оның жаңа түрлерін де ... жол ... ... ядролық полигонындағы сынақтардың жалпы саны 456 ядролық және термоядролық жарылысты құрады.Олардың 116-сы ашық болды, яғни жер ... ... әуе ... ... полигонында әуеде және жер бетінде сынақтан өткізілген ядролық зарядтардың жалпы қуаты 1945 жылы ... ... атом ... ... 2,5 мың есе көп ... ... 29 ... тұп-тура таңғы сағат жетіде көз ілеспес жылдамдықпен ұлғайып бара жатқан отты доп ... Жер ... ... оны шарпып өтіп, аспанға көтерілген.Отты шардан соң,сұрапыл қуат пен көз ... ... бас ... ... бір ... жер ... ыстық күлі мен иісі көкке көтерілген.Жер лыпасының өртең иісі қолқа атар түтіннің ащы ... ... ... жел ... жан ... ... Таяу ... сирек ауылдарда тұратын адамдар дір ете түскен жер мен жарты аспанды алып ... ... ... ... ... түп шөп ... қарайып кеткен даланың тұл жамылғысы. Жан-тәсілім алдында жанталасқан тышқандардың,қарсақтардың кесірткелер-дің өлі денесі табылған.Жаңадан келгендер бұл тозақты Семей ядролық сынақ ... ... ... № 2 оқу ... РДС-1 ... ... снаряды) плутоний зарядан жер бетінде сынақтан өткізу жарылысы деп атады.Бұл КСРО-да тұңғыш атом бомбасының ... ... жаңа ... ... ... ... ... Сергей Курчатов,әскери бастықтар мен атақты ғалымдар,Кеңестік атом бомбасының толып жатқан идеологиялық,идеялық және техникалық аталары тасадан бақылап тұрды.
Сынақ жарылыстары ... жері мен ... аса ауыр ... ... ең ... ... орналасқан жерді тоздырды.Ол жердің ауа райы өзгеріп кетті.Суы тартылып,ауасы мен шөбі ... ... ... ... үшін өте ауыр болды.Аумақтың флорасы мен фаунасы орны толмас шығынға ұшырады: аң мен құс қырылды немесе басқа жаққа ауып кетті.Гүлді нулы ... ... ... ... ... ... жан түршігерлік болды.
"Невада - Семей" - қозғалысы антиядорлық,экологиялық қозғалыс болды.
1989 жылдың 28 ... ... бой ... бұл ... ұйымдастырушысы және идеялық жетекшісі - белгілі ақын,қоғам қайраткері Олжас Сүлейменов болды.Қозғалыс халыққа аса үлкен қасірет әкелген Семейдегі ... ... ... ... міндетін алдына қойды.Соны-мен қоса,бұл саяси ұйым "5-5" формуласы бойынша әлемдегі аса ірі полигон-дардың бәрін жою,әскери мақсаттағы - ядролық ... ... ... сияқты ғаламдық мәселелерді көтерді.Ізгі ниетімен алға қойған мақсатының айқындығы және ұйымдастырушыларының батылдығы мен саяси көрегендігінің арқасында "Невада-Семей" аз ... ... ... ... кең ... ... ... айналды.
Полигонға қатысты құпияларды ашу,тұрғындар шеккен залалдың орнын толтыру ... ... ... ... ... - митингілер,ше-рулер,республикалық және халықаралық шеңберде ғылыми маслихаттар ұйымдастырды.
Әскери полигондардың ... ... ... ядролық полигонындағы сынақтардың әсері туралы алғашқы шын да жүйелі деректер Қазақ КСР ... ... ... кең ауқымды меди-циналық-экологиялық зерттеулердің нәтижесінде алынды.Зерттеулерді, ғылыми экспедицияларды профессор Б.Атшабаров басқарды.Радиацияның адамға ықпалының механизмі қазіргі кезде едәуір жақсы парықталған.Бұл орайда ең ... - ... ... ... ... кодты дауасыз өзгерістерге соқтыруға мүмкін екендігі.1949 жылғы алғашқы жер бетіндегі жарылыстан бастап Семей және Павлодар облыстарының радиациялық сәулеленудің ... ... ... ... ... ... ... санының ұдайы өсіп келе жатқаны байқалады.Бұлар өкпе мен сүт бездерінің рагы, лимфогемобластоз және басқа да қатерлі ... ... ... рак ісігі сынақтар басталғалы бері үш есе өсті.Семей полигонына жақын нақ сол аудандарда жетілуіндегі әртүрлі ауытқулар,тәндік және естік кемшіліктер әрқилы ... ... ... көп ... ... айтуынша, соны бәрі нақ қысқа мерзімді және қалдықты ... ... ... ... ... ... ғана ... де азап шегеді.Жылма-жыл радионуклидтердің жина-ла беруі жердің құнарлығын ... ... зор ... темір, мыс,магний және басқа металдар әрттүрлі дәнді дақылдар адам организміне сіңеді.
Ядролық сынақтардың басталғанына 1 - 2 жыл ... ... ... ... ... ... өлімі 4 - 5 есе көбейіп, жаңа ... 100 ... 85 - 100-і ажал ... ... ... ... әрбір жерасты сынағының ертеңінде және содан кейінгі 3 - 4 күн бойына дәрігерлік мекемелерге әртүрлі ... ... ... саны ... ... 3 - 4 есе көп ... мына бір ... бетін ашты: полигонға тікелей тақау жерде тұратындар арасында, одан едәуір шалғай елді-мекендерде тұрушыларға қарағанда өзін-өзі ажалға қию 5 есе жиі ... ... жылы 6 ... ... облысының Қарауыл ауылында ядролық қаруды сынауға мораторий жариялау жөніндегі ұсынысты КСРО және АҚШ ... ... ... ... ... ... ... дейін үнсіз тығылып келген халық бір дауыстан , деп мәлімдеді.Ядролық сынақтардың қатері жөнінде барлық бұқаралық ақпараттары құралдарында,телевидение мен ... ... бола ... ... парламенттері өз сессияларында қозғалыс ұрандарын талқылап жатты.Радиациялық сәулелердің зардаптары жайлы дәрігерлер мен ғалымдардың ашық әңгіме қозғауға ... ... ... ... ... сынақтар саны азая бастаған еді. Халықтың бастамасымен тұңғыш рет КСРО Үкіметі ядролық қаруды сынауға тыйым салу - ... ... ... ... ... ... егемендігі туралы Декларацияда ел ауағы ядросыз аймақ деп жарияланды.Қазақстан Президенті Н.Ә. ... ... ... жабу ... ... шығарған күні - 1991 жылдың 28 тамызы.Сөйтіп тиянақтылық пен ... ... ... ... өз ... ... ... полигон жабылып,атом қаруынан бас тарту әрекеті жасала бастады.Семей полигоны жабылғаннан кейін Ресейдің,АҚШ пен Фран-цияның полигондарында ядролық қаруды ... ... ... ... 29 ... ... ... полигоны жабылып,1992 жылдың мамырында оның базасында Курчатов қаласындағы Ұлттық ядролық орталық құрылды.
1991 жылы 29 ... ... ... ... жаңа ... ... әлем қырып-жою қаруын заңсыз деп таныған,ерікті түрде пайыммен бірауыздан қабылдаған заңды актіге ие болды.Қазақстан жасаған осы ерлік пен ... ... пен ... ... шексіз болары анық.Сон-дықтан БҰҰ-ның біздің бастамамызбен 29 тамызды Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл күні деп жариялауы заңды ... деп ... ... ...
1. ... - ... ,2001 жылғы кітап2. О.Жанайдаров . - Алматы:, 20033. Журнал 1988 жыл № 10
4."Қазақстан тарихы" энциклопедия 4 том ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет
Қазақстанда жер ресурстарын тиімді пайдалану стратегиясы85 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь