Қазақстандағы атом полигондары


І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а)Батыс Қазақстандағы сынақ полигондары
ә) Семей полигоны
б) Әскери полигондардың халыққа тигізген зардаптары
ІІІ. Қорытынды бөлім
Қолданылған әдебиеттер
Ядролық зерттеу полигонын құру туралы шешім КСРО Министрлер Кеңесінің және КОКП Орталық комитетімен 1947 жылы 21 тамызда қабыл-данды.Полигон «Оқу полигоны» ауызша аталды,шифр әскери бөлім 52605.Полигонның қалыптасуы Москва облысының Звенигород қаласында басталды.Алғашқы әскери бөлімдер мен жеке бөлімшелер 1947 жылғы 1 мау-сымнан бастап Павлодар облысының Майский ауданының Молдары поселке-сіне қоныс аудара бастады.Полигон Қазақстан Республикасының Се-мей,Батыс өңірі Павлодар,Қарағанды облыстарының аумақтарында орна-ласқан.Полигон сынақтарына дайындық жұмыстары 1949 жылғы шілде айында аяқталды.Сол жылдың 29 тамыз айында КСРО-да алғаш ядролық құрылғының сынағы өткізілді.Сынаққа тікелей ғылыми жетекшілік И.В.Кур-чатов атқарды.1953 жылғы 12 тамызда полигонда алғаш термоядролық құрылғы,1955 жылы 22 қарашада – сутегі бомбасы сыналды.Ядролық сынақ-тар ядролық жарылыс құрылғылары және қарулардың үлгілерін сынау мақса-тында өткізілді.Кейіннен халық-шаруашылық мақсатта өткізілді.Полигон күрделі ғылыми-зерттеу кешені болып саналды.Құрылымы жағынан ол базалық Курчатов қаласынан тұрды
Кеңес заманы тұсында республикамыздың аумағында ядролық қарудың сыналғаны әлемге әйгілі.Полигондар аймағы ұзақ жылдар бойы құпия сақталынды.Тек Семей полигоны ғана көпшіліктің назарында болып,қалған сынақ аймақтарынан жұрт беймелім болды.Шын мәнінде, қазақ даласының 19 млн.га. жері 40жыл бойы ядролық сынақтың полигоны болды.Ол жерлер Семей,Азғыр,Нарын,Тойсойған,т.б. полигондары алып жатқан табиғи әсем, щұрайлы жайылымдар еді.Осы жерлер де 1949 – 1989 жылдар аралығында болған ядролық сынақтардың 27- сі атмосферада,183 – і жер бетінде,қалғаны жер астында жасалды.Атом қаруы саналған елдермен салыстырсақ 225,АҚШ – та 1032,Қазақстанда 500 – ден астам жарылыс жасалған.Бұдан біз, Қазақстан жерінің қаншалықты зардап шеккендігін көреміз.Атом қаруы сол сияқты Ұлыбританияда,Қытай,Франция,Үндістан,және Пәкістанда сыналған. Оның үстіне дүние жүзіне танымал ядролық сынақтың орталықтары Капус-тин Яр Ресей мен Лонбор Қытай,Қазақстанға шекаралас жақын жатқан ау-мақтар.
Ядролық қаруды сынау алғашында ғылым мен техниканы дамыту бағытында сипат алғанымен,кейіннен атом бомбасы соғыс мақсатында қолданылды. Атом бомбасын алғаш рет АҚШ 1945 жылы Хиросима мен Нагасаки қалаларына тастады.Адамзат тарихындағы бұл қасіреттің ізі бүгінгі дейін жапондықтарды зардап шектіріп отырғаны әлемге белгілі.Ал Қазақстан жерінде сыналған 500 – ден астам атом бомбасының зардабы айтпаса да түсінікті.
Қазақстанда ядролық қаруларды сынау кең көлемде жүргізілді.1990 жылғы мәліметтер бойынша сынақ жасалған жерлердің көлемі облыстар бойынша 16686,1 мың га жерді қамтыған.Ядролық қарудан тек атом
1. Н.Ә.Назарбаев «Бейбітшілік кіндігі»–Астана «Елорда»,2001 жылғы кітап
2. О.Жанайдаров «Менің елім - Қазақстан».–Алматы:«Балауса баспасы», 2003
3. Журнал «Арай» 1988 жыл № 10
4."Қазақстан тарихы" энциклопедия 4 том
5.www.e-history.kz сайты

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспары
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а)Батыс Қазақстандағы сынақ полигондары
ә) Семей полигоны
б) Әскери полигондардың халыққа тигізген зардаптары
ІІІ. Қорытынды бөлім
Қолданылған әдебиеттер

Кіріспе
Ядролық зерттеу полигонын құру туралы шешім КСРО Министрлер Кеңесінің және КОКП Орталық комитетімен 1947 жылы 21 тамызда қабыл-данды.Полигон Оқу полигоны ауызша аталды,шифр әскери бөлім 52605.Полигонның қалыптасуы Москва облысының Звенигород қаласында басталды.Алғашқы әскери бөлімдер мен жеке бөлімшелер 1947 жылғы 1 мау-сымнан бастап Павлодар облысының Майский ауданының Молдары поселке-сіне қоныс аудара бастады.Полигон Қазақстан Республикасының Се-мей,Батыс өңірі Павлодар,Қарағанды облыстарының аумақтарында орна-ласқан.Полигон сынақтарына дайындық жұмыстары 1949 жылғы шілде айында аяқталды.Сол жылдың 29 тамыз айында КСРО-да алғаш ядролық құрылғының сынағы өткізілді.Сынаққа тікелей ғылыми жетекшілік И.В.Кур-чатов атқарды.1953 жылғы 12 тамызда полигонда алғаш термоядролық құрылғы,1955 жылы 22 қарашада - сутегі бомбасы сыналды.Ядролық сынақ-тар ядролық жарылыс құрылғылары және қарулардың үлгілерін сынау мақса-тында өткізілді.Кейіннен халық-шаруашылық мақсатта өткізілді.Полигон күрделі ғылыми-зерттеу кешені болып саналды.Құрылымы жағынан ол базалық Курчатов қаласынан тұрды
Кеңес заманы тұсында республикамыздың аумағында ядролық қарудың сыналғаны әлемге әйгілі.Полигондар аймағы ұзақ жылдар бойы құпия сақталынды.Тек Семей полигоны ғана көпшіліктің назарында болып,қалған сынақ аймақтарынан жұрт беймелім болды.Шын мәнінде, қазақ даласының 19 млн.га. жері 40жыл бойы ядролық сынақтың полигоны болды.Ол жерлер Семей,Азғыр,Нарын,Тойсойған,т.б. полигондары алып жатқан табиғи әсем, щұрайлы жайылымдар еді.Осы жерлер де 1949 - 1989 жылдар аралығында болған ядролық сынақтардың 27- сі атмосферада,183 - і жер бетінде,қалғаны жер астында жасалды.Атом қаруы саналған елдермен салыстырсақ 225,АҚШ - та 1032,Қазақстанда 500 - ден астам жарылыс жасалған.Бұдан біз, Қазақстан жерінің қаншалықты зардап шеккендігін көреміз.Атом қаруы сол сияқты Ұлыбританияда,Қытай,Франция,Үндіста н,және Пәкістанда сыналған. Оның үстіне дүние жүзіне танымал ядролық сынақтың орталықтары Капус-тин Яр Ресей мен Лонбор Қытай,Қазақстанға шекаралас жақын жатқан ау-мақтар.
Ядролық қаруды сынау алғашында ғылым мен техниканы дамыту бағытында сипат алғанымен,кейіннен атом бомбасы соғыс мақсатында қолданылды. Атом бомбасын алғаш рет АҚШ 1945 жылы Хиросима мен Нагасаки қалаларына тастады.Адамзат тарихындағы бұл қасіреттің ізі бүгінгі дейін жапондықтарды зардап шектіріп отырғаны әлемге белгілі.Ал Қазақстан жерінде сыналған 500 - ден астам атом бомбасының зардабы айтпаса да түсінікті.
Қазақстанда ядролық қаруларды сынау кең көлемде жүргізілді.1990 жылғы мәліметтер бойынша сынақ жасалған жерлердің көлемі облыстар бойынша 16686,1 мың га жерді қамтыған.Ядролық қарудан тек атом бомбаларын сынаумен шектелмей полигондарды соғыс ракеталарын,т.б.тех-никаларды да сынақтан қатар өткізіп отырған.

Батыс Қазақстандағы сынақ полигондары
Батыс Қазақстан және Атырау облыстарының бірсыпыра жерлері 50 жылға жуық "Капустин Яр" атты ескери полигоны болып келгені кейінгі кезде ғана халыққа белгілі бола бастады.Батыс Қазақстан облысының Ор-да,Жаңғалы аудандарында 24 мың зьшыран ұшырылып 177 әскери жаппай қырып жоятын қару-жарақ сыналғаны соңғы уақыттарда белгілі болды.1988-1991 жылдары аралығында осы аймақта 619 СС-20 зымыраны ұшырылып ай-наланы қоршаған сыртқы ортаға 30 мың тоннадай өте улы химиялық заттар шығарылған.

Жоғарыда көрсетілген жылдарда жер астында -- 18,ал атмосферада -- 11, қуаты Херосима жөне Нагасаки (Жапония) қалаларының үстінде жарылған атом бомбыларының қуатынан бірде-бір кем емес керісінше күші пара-пар келетін термоядролық жарылыстар өткізілген.Батыс Қазақстан облысының Орда ауданында "Капустин Яр",Атырау облысының Теңіз ауданындағы "Атырау","Азғыр" әскери полигондары болған.Оларда 1966 жылдан 1979 жылға дейін жер астында ең кем дегенде 17 ядролық жарылыс өткізілгені туралы дәлелденген ғылыми деректер бар.Олар баспасөз беттерінде ашық жарияланған.Осыған байланысты Батыс Қазақстан облысының көптеген жерлері радиоактивті және химиялық улы заттармен ластанған.Осы күнде бұлақ,өзен,көл не шаруашылыққа,не жуынып-шайынуға жарамай қалаған. Өйткені ондағы улы қосылыстардын (нитраттардың) көлемі 2,6 есе ден 800 есеге дейін өскен.Мысалы,800 есе,қорғасының мөлшері 206 есе,стронций-90-ның мөлшері 150 есе,темірдің улы қосылыстарының көлемі 5 есе белгіленген деңгейден асып кеткен.Кадмий мен мыс Бисен қалашығының тұрғындары-ның ішетін ауыз суларында өте жоғары денгейде болғаны байқалды.Бұл су-ларды адамның және жан-жануарлардың ішуіне болмайтынын арнаулы түрде жүргізілген ғылыми-зерттеулер анықтап шықты.Қорғасын,стронций мен темірдің деңгейі Елқонды қалашығы тұрғындарының,Орда ауданының басқадай ауылдарының ішетін ауыз суларында көп мөлшерде екені тәжірибе жүзінде толығымен дәлелденді.Оларды тұрғын халықтардың өздері де жақсы біледі.Бұл ауданның биосферасын да қорғасын,стронций-90,темір деңгейлері көрсетілген мөлшерден 6-7 ден 11 есеге дейін өсіп кетксн.С.Д. Асфендияров атындағы Алматы мемлекеттік медициналық университеттін бір топ доценттері мен профессорлары арнаулы түрде Батыс Қазақстан облысының Орда,Жәнібек,Қазтал қалашықтарының аймақтарында радиоэкологиялық ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізген болатын.Олар топырақтың құрамын-дағы судың ішіндегі радиоактивті элементтері.Стронций-90,цезий-137 анық-таған еді.Зерттеу жұмыстарының қорытындыларына қарағанда,зерттеуге алынған объектілердің құрамында радиоактивті қосылыстар үш еседен артық болған.
Батыс Қазақстан аумағында 1966 - 1979 жылдар аралығында 24 рет ядралық қару сыналған.Соным ішінде Азғыр полигоны ғана 6,1 мың га жерді алып жатыр.Осы аймақтарда радиактивті заттардың шекті рауалы мөлшері (кадмий,стронций,қорғасын) бірнеше есеге көбейіп кеткені анықтал-ған.Мұндай сынақтар Үстірте де 1968 - 1970 жылдары жасалған.Сол сияқты ірі полигондар қатарына Атырау облысының Тойсойған,Балқаш көлі маңын-да Сарышыған,Ташкент - 4 сынақ алаңдары мен Байқоңыр ғарыш айлағы да жатады.Сынақтар кезінде апатқа ұшыраған ракеталар,соғыс техникалары қоршаған ортаға өте қауіпті.Шығыс Қазақстан облысының Абай,Бес-қарағай,Жаңасемей,Абыралы аудандарының аумақтары атом сынақтарының ордасы аталып,ең көп зардап шеккен эколдогиялық апатты аймаққа айналды.Қазақ-стан жерінде атом қаруларын сынау 40 жылға созылып,табиғи экожүйелер бүлдіріліп,жарамсыз етті.Жалпы полигондар көлемі 33,6 млн.Гектарға жетті.

Семей полигоны
КСРО-дағы ядролық сынақ полигондарының бірі - Семей полигоны Кеңес Одағының аса маңызды стратегиялық объектісі болды.Осынау полигонның кемел инфрақұрылымы:Курчатов қаласын (Семей - 21), реакторлар кешенін, Балапан,Г (Дегелеңдегі сейсмокешен), Ш (Тәжірибелік алаң дейтін) сынақ алаңдарын, толып жатқан басқа да ұсақ тәжірибелік алаңдарды қам-тиды.
Семей ядролық полигонының осынау тәжірибелік алаңдарында 456 ядролық жарылыс жасалды.Осынау сынақтар атом қаруының қиратқыш қа-руын айтарлықтай арттыруға ғана емес,оның жаңа түрлерін де жасауға жол ашты.
Семей ядролық полигонындағы сынақтардың жалпы саны 456 ядролық және термоядролық жарылысты құрады.Олардың 116-сы ашық болды, яғни жер бетіндегі немесе әуе кеңістігінде жасалды.Семей полигонында әуеде және жер бетінде сынақтан өткізілген ядролық зарядтардың жалпы қуаты 1945 жылы Хиросимаға тасталған атом бомбасының қуатынан 2,5 мың есе көп болды.1949 жылғы 29 тамызда тұп-тура таңғы сағат ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан полигондары
Атом және атом ядросы
Атом
Қазақстандағы атом энергетикасының бүгіні мен болашағы
Атом құрылысы
Атом ядросы
Атом энергиясы
Атом қуатын бейбіт мақсатта пайдалану
Қазақстан Республикасы атом өнеркәсібінің тарихы
Қазақстанның атом энергетикасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь