Партия ұғымы, мәні


Жоспар:

I. Кіріспе
1.1. Партия ұғымы, мәні;
ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Партияның қызметтері, белгілері;
2.2. Партиялардың пайда болуы, қалыптасуы эволюциясы.
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер
Саяси жүйеге мемлекетпен қатар саяси партиялар да кіреді. «Партия» деген сөз латын тілінен шыққан, бөлу,бөлшек деген мағынаны білдіреді.Саяси партия қоғамның саяси өміріндегі ең күрделі және сан қырлы құбылыс болғандықтан саяси партияның мәнін дәлірек анықтаған жөн. Қазіргі саясаттануда саясатты дәріптеушілердің
Пайдаланылған әдебиеттер:
1 Балгимбаев А. С. Проблемы формирования партийной системы в РК / Демократическая модернизация Казахстана: стратегия развития в 21 веке. – Алматы, 1999. – С. 37–39.
2 Бабакумаров Е. Ж. Казахстан: политическое измерение социальной стратификации общества. – Алматы, 1999. – С. 97–99.
3 Антонова И. М. Общественные движения и проблемы власти // Социально политические науки. – М., 1999. – № 4. – С. 7–19.
4 Булуктаев Ю. А. Дьяченко С. А., Карамзина Л. И. Политические партии Казахстана: справочник. – Алматы, 1998. – С. 57–59.
5 Дьяченко С. А. Партогенез в Казахстане состояние, проблемы и перспективы. – Алматы : «Каусар – булек», 1997. – С. 41–45.
6 Дюверже М. Политические партии. – М., 2005. – С. 544.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар:

I. Кіріспе
1.1. Партия ұғымы, мәні;
ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Партияның қызметтері, белгілері;
2.2. Партиялардың пайда болуы, қалыптасуы эволюциясы.
ІІІ. Қорытынды
ІV. Пайдаланылған әдебиеттер

Саяси жүйеге мемлекетпен қатар саяси партиялар да кіреді. Партия
деген сөз латын тілінен шыққан, бөлу,бөлшек деген мағынаны білдіреді.
Саяси партия қоғамның саяси өміріндегі ең күрделі және сан қырлы
құбылыс болғандықтан саяси партияның мәнін дәлірек анықтаған жөн. Қазіргі
саясаттануда саясатты дәріптеушілердің арасында саяси партияның мәні мен
мазмұны туралы әр түрлі пікірлер бар. Партияға анықтама да көп.
Партия деген не дейтін болсақ, ол туралы түсінікті бірнеше бағытқа
бөлуге болады.
Бірінші бағыттағылар: партия-адамдардың идеологиялық байланыстарына
негізделген тобы деп анықтама береді. Бұл бағыттың пікірінше, партия-өзара
идеологиялық байланыста болатын топтар.
Б. Констан былай деп жазады: Партия-бір ғана саяси доктринаны
мойындайтын адамдар тобы.
Екінші бағыт партияның мәнін ашуда оның саяси жүйесімен байланыстығына
баса назар аударады. Сондықтан саяси партия сайлау жүйесіне ықпал етіп
отыратын, өз өкілдерінің сайлауда жеңіске жетуін қамтамасыз етуге тырысатын
және сол арқылы мемлекетті бақылап тұратын ерікті ассоциация ретінде
түсіндіріледі. Италия саясаттанушысы Дж. Сартори саяси партияны сайлау
процесінде өз өкілдерін ұсынуды мақсат етіп қоятын және оның сайлауда
жеңіске жетуін қадағалайтын, ол үшін күресетін азаматтардың автономиялы
тобы ретінде түсіндіреді. Сонымен бірге олардың пікірінше, заң шығарушы
органдарға өз өкілдерін ұсынуды мақсат етіп қоятын және оның сайлауда
жеңіске жетуін қадағалайтын, ол үшін күресетін азаматтардың автономиялы
тобы ретінде түсіндіреді. Сонымен бірге олардың пікірінше, заң шығарушы
органдарға өз өкілдерін ұсынып отыру кез келген саяси партиының негізгі
қасиеттерінің бірі болып есептеледі. Мысалы, гректің революционер-демократы
Фереос Ригас былай деген: Барлық партиялар заң шығарушы органдардағы
орынға кандидаттарын ұсынуы тиіс, әйтпесе олар партия бола алмайды.
Жоғарыда көрсетілген тенденцияларының кемшілігінің бірі партияның
мәнін ашуда олар оңның бірі ғана жеке қасиетіне көңіл бөледі. Мұнда
партияның функциялық қызметінің ауқымы тарылып отыр, алайда партияның
қызметі дәстүрлі саяси жүйеге, нақты елдің саяси дамуының ерекешелігіне
байланысты көпжақтылы болып отырады. Сондай-ақ, саяси партияға сипат беріп
отыратын оның басқа да қасиеттері бар. Мысалы, оның таптық және
бағдарламалық негізі, мақсаты, идеологиясы, партияны ұйымдастыру тәртібі.
Батыс саясаттануындағы партияның мәнін түсіндіретін үшінші бағыт
партияның құрылымдылық ерекешелігін, ұйымдастыру ерекешеліктерін бірінші
орынға қоюмен байланысты. Бұл бағыт бойынша, партия ерекеше құрылымы бар,
ұзақ уақыт өмір сүретін әлеуметтік құрылым ретіндегі адамдардың
қауымдастығы тұрғысынан қарастырады. Мұндай партия мемлекеттік билікті
жеңіп алуға тырысуы қажет. Ол өзінің қатарына парламенттік көшбасшылардырды
біріктіруі тиіс. Әрине мұндай партия өмір сүруге құқылы, бірақ мұндай
партия да өзінің бір жақтылығымен шектеледі.
Батыс зерттеушілерінің келесі төртінші тобы партияның мәнін ашуда оның
қызметіне баса назар аударады. Осы бағытты қуаттаушы ағылшын саясаттанушысы
К. Лоусон былай деп көрсетеді: Партияға анықтамалардың ешқайсысы оның
мәнін толық ашып көрсете алмайды, дегенмен оның қызметі тұрғысынан берілген
анықтама біршама дұрыс, партия мәніне жақын анықтама.
Бұл бағыттың өзіндік кемшіліктеріне келсек:
1) партияны негізгі қызметтерін әр автор әр түрлі көрсетеді;
2) партияның кейбір негізгі қызметтері көрсетілмейді, мысалы, партияның
иделогиялық қызмет;
3) партияның түпкі мақсаты ескерілмейді.
Партияға құрылымдық және оның қызметі тұрғысынан берілген
анықтамалардың біржақтылығын жоюға тырысқан батыс саясаттанушыларының бір
бөлігі партияға синтездік тұрғыдан анықтама береді. Осы бағытты ұстанушы
С. Нойман партия-ол қоғамның белсенді саяси агенттерінің жарлығы бар ұйымы
деп көрсетеді. Олар өкімет билігін қадағалайды және халықтың қолдауына
сүйенеді. Партия, Нойманның пікірінше, әлеуметтік күштер мен идеологияны
өкімет органдарымен байланыстырушы қызметін атқаруы керек. Бұл пікір
партияның ішкі мазмұнына біршама жақын болғанына саяси партияның шынай
мәнін, әлеуметтік табиғатын толық аша алмайды.
Бесіншісі әлеуметтік-таптық көзқарастағы бағыт. Бұл негізінен
марксистік көзқарас. Осы бағыт бойынша, саяси партияға былайша анықтама
беріледі: Саяси партия-таптың не әлеуметтік таптың мүддесін білдіретін,
олардың белсенді өкілдерін біріктіретін, саяси күресіне басшылық ететін
саяси ұйым. (Қаз. Совет. Энцклопедия. 10т.: 71 бет.). Марксизм тұрғысынан
алғанда партия белгілі бір тап пен топтың саяси және идеологиялық ұйымы.
Осы тұрғыда саяси партиялардың мәні негізінен олардың қай таптың
немесе әлеуметтік топтың мүдделерін көрсетіп, соны қорғау үшін дүниеге
келген ұйым болып есептеледі.
Батыстың кейбір саясаттанушылары да партияға марксистік көзқарасты,
яғни оған таптық-әлеуметтік пікірді жақтайды. Американ социолігі Липсет
Сеймур Мартин өзінің Саяси адам деген еңбегінде: Кез келген демократия
жағдайындағы әр түрлі топтар арсындағы шиеліністер саяси партия арқылы
көрініп отырады. - деп көрсеткен. Оның пікірінше де, партия белгілі бір
таптың мүддесін қорғайды.
Партиялардың құрылу әдістері де әр қилы. Негізінен партиялардың
кұрылуының үш жолы: жоғарыдан, төменнен, бірігу әдісі туралы айтуға
болады.
Жоғарыдан - бұл әр түрлі парламенттік топтардың, саяси элитаның,
қысым жасау топтарының негізінде құрылған партиялар.
Төменнен - бұл қоғамдық қозғалыстар негізінде (кәсіподақ,
кооператив) құрылған, яғни этникалық қауымдастықтардың әлеуметтік
топтарының мүдделерін қорғау мақсатында ұйымдастырылған партиялар.
Мұндай партиялардың мынандай қағидаттары болады:

1) олардың мүшелерінің тәртіптілігі;
2) өз қағидаттары мен өз мұраттарына мейлінше идеялық адалдық.
Бірігу әдісі - бұл элиталық адамдар мен қатардағы азаматтардың күш
біріктіруі нәтижесінде ортақтасуы (мәселен, әлде бір кандидатты немесе
саяси лидерді қолдау жөніндегі парламенттік топтардың азаматтармен
бірігуі). Ресейде партиялар XIX ғасырдың ортасы мен XX ғасырдың басында
құрыла бастады. Ресейдегі алғашқы бұқаралық партия – бұл РСДРП (1898 ж.)
еді. Ресейлік социал-демократиялық жұмысшы партиясы, бұдан соң 1901 — 1902
жылдардағы социалист-революцио-нерлер партиясы осының негізі болды.
1906 жылы оларды мынандай түрлерге бөлуге болатын еді:
1) қаражүздіктер;
2) октябристер;
3) кадеттер;
4) еңбекшілдер;
5) социалдемократтар. Осы партиялардың әрқайсысының өзіндік әлеуметтік
негіздері болды, олар өз табының әлеуметтік тобының мүдделерін білдіруге
ұмтылды.
Саяси партияларды зерттеумен айналысатын ғылым қазіргі танда
партология деп аталады. Оның көшбасында Дж.Брайс, М. Я. Острогорский және
Р.Михельс тұрды. Саяси партиялардың жалпы теориясының негізін француз
ғалымы М.Дюверже қалады. Сонымен, партия деп мемлекеттік билікті қолға
алуға немесе билік жүргізуге қатынасуға бағытталған, ортақ мүдде, бір
идеология негізінде құралған адамдардың ерікті одағын айтады. Партиялар
сайлауға, мемлекеттік органдар құруға, мемлекеттік маңызды шешімдер
қабылдауға және ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Саяси партия ұғымы туралы
Саяси партия ұғымы
Саяси партия
Бір партия анализі
Саяси партия туралы
Менеджменттің ұғымы мен мәні
Нарық ұғымы және мәні
Сөйлеудің ұғымы мен мәні
Партия – саяси институт ретінде
Мәдениет ұғымы және оның мәні
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь