Орталық жүйке жүйесі. Жұлын және ми


Жоспар:
I. Кіріспе
1.1. Орталық жүйке жүйесі
II. Негізгі бөлім
2.1. Орталық жүйке жүйесінің қалыптасуы
2.2. Орталық жүйке жүйесінің құрылымы
2.3. Жұлын және ми
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Орталық жүйке жүйесі (systema nervosum centrale) – адам мен жануарлардың жүйке клеткалары (нейрондар) мен оның өсінділерінен тұратын жүйке жүйесінің ең негізгі бөлігі. Орталық жүйке жүйесі омыртқасыз жануарларда бір-бірімен тізбектеле орналасқан жүйке түйіндерінен (ганглийлерден), ал омыртқалы жануарларда жұлын мен мидан тұрады. Тірі организмді құрайтын түрлі органдар жүйелерінің қызметтерін үйлестіріп, реттеп отырады. Осы қызметтерді Орталық жүйке жүйесі жұлын жүйкелері (31 жұп) мен ми жүйкелері (12 жұп) арқылы атқарады. Бұл жүйкелер омыртқааралық және вегетативтік жүйке түйіндерімен бірге шеткі жүйке жүйесін құрады. Әр түрлі рецепторлардан тітіркену процесінде пайда болатын жүйке импульстары орталыққа тепкіш (афферентік) жүйке талшықтары арқылы Орталық жүйке жүйесіне келеді. Бұл жерде импульс мәліметтері өңделіп, Орталық жүйке жүйесінің орындаушы бөлімдері – орталықтан тепкіш (эфференттік) жүйке талшықтары арқылы “бұйрықты”
1. Ж.Д.Демеуов, А.М.Бекетаев, З.М.Алиакбарова, Б.Я.Байназарова. мектепке дейінгі балалардың анатомиясы, физиологиясы және гигиенасы. Алматы, 1997.

2. Дүйсембин Қ., Алиакбарова З. Жасқа сай физиология және мектеп гигиенасы. – Алматы., 2003.

3. Н.Н.Леонтьева, К.Б.Маринова. анатомия и физиология детского организма. М., 1986.

4. Алиакбарова З.М. Мектеп жасындағы балалардың анатомиясы, физиологиясы және гигиенасының негіздері. – А., 1993.

5. Хрипкова А.Г., Антропова М.В., Фарбер Д.А. Возрастная физиология и школьная гигиена. - М.:Просвещение, 1990.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар:
I. Кіріспе
1. Орталық жүйке жүйесі 
II. Негізгі бөлім
1. Орталық жүйке жүйесінің қалыптасуы
2. Орталық жүйке жүйесінің құрылымы
3. Жұлын және ми
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер

Орталық жүйке жүйесі (systema nervosum centrale) – адам мен жануарлардың
жүйке клеткалары (нейрондар) мен оның өсінділерінен тұратын жүйке жүйесінің
ең негізгі бөлігі. Орталық жүйке жүйесі омыртқасыз жануарларда бір-бірімен
тізбектеле орналасқан жүйке түйіндерінен (ганглийлерден), ал омыртқалы
жануарларда жұлын мен мидан тұрады. Тірі организмді құрайтын түрлі органдар
жүйелерінің қызметтерін үйлестіріп, реттеп отырады. Осы қызметтерді Орталық
жүйке жүйесі жұлын жүйкелері (31 жұп) мен ми жүйкелері (12 жұп) арқылы
атқарады. Бұл жүйкелер омыртқааралық және вегетат ивтік жүйке түйіндерімен
бірге шеткі жүйке жүйесін құрады. Әр түрлі рецепторлардан тітіркену
процесінде пайда болатын жүйке импульстары орталыққа тепкіш (афферентік)
жүйке талшықтары арқылы Орталық жүйке жүйесіне келеді. Бұл жерде импульс
мәліметтері өңделіп, Орталық жүйке жүйесінің орындаушы бөлімдері
– орталықтан тепкіш (эфференттік) жүйке талшықтары арқылы “бұйрықты” тиісті
орнына жеткізеді. Нәтижесінде Орталық жүйке жүйесінің ең негізгі қызметі
– рефлекстің жүзеге асуын қамтамасыз етеді.
Орталық жүйке жүйесінің қалыптасуы – Орталық жүйке жүйесінің өз ішіндегі,
сондай-ақ, оны организмнің барлық органдары және тіндерімен байланыстыратын
өткізгіш жолдардың пайда болуына әкеледі.Орталық жүйке жүйесінде сомалық
(анималдық) және вегетативтік жүйке жүйелерінің орталықтары орналасқан.
Сомалық жүйке жүйесі сыртқы тітіркендіргіштердіқабылдайды және қаңқа бұлшық
еттерінің қызметін басқарады, ол организмнің қимыл-қозғалысын, сыртқы
ортада бір жерден екінші жерге жылжуын қамтамасыз етеді. Орталық ми
қыртысында орналасқан – айқын шектелген шекарасы жоқ, ядро және шашыраған
бөліктерден тұрады. Ми қыртысынан шыққан импульстер ми сабауы мен жұлындағы
қозғалтқыш ядролар арқылы бұлшық еттерді қозғалысқа келтіреді. Вегетативтік
жүйке жүйесі ішкі органдардың қызметін, зат алмасуды, өсіп-өну
процестерін реттейді. Вегетативтік жүйке жүйесінің парасимпатикалық
бөлігінің орта ми көпірінде, ортаңғы және сопақша мида, жұлынның
сегізкөздік бунағында;симпатикалық бөлігінің орталық жұлынның VІІІ
мойындық, І – XІІ кеуделік, І – ІІ белдік бунағында орналасқан. Аталған екі
бөліктің де қызметін біріктіріп басқаратын жоғ. вегетативтік орталық
– мидың сұр затының құрамында болады. Адам мен жануарлардың ми сыңарларының
қыртысы және қыртыс асты (базальді) ядролары Орталық жүйке жүйесінің жоғары
дәрежелі жүйке қызметін іске асыратын орталығы болып табылады. Адамның
мінез-құлқы, оның санасы мен ақыл-ойының ең күрделі көріністері осы ми
қыртысындағы шартты рефлекстер арқылы іске асады.
Орталық жүйке жүйесі ми мен жұлыннан тұрады. Жұлын омыртқа өзегінде
орналасқан, ұзындығы ересек адамда жарты метрге жуық, салмағы 37-38 г.
Жұлынның жоғарғы жағы сопақша мимен жалғасады да төмеңгі ұшы шашақтанып
омыртқа тұсында бітеді. Жұлын арасы қосылып кеткен симметриялы оң және сол
жақ екі жарты бөлімдерден тұрады.
Адамның жұлыны 31-33 сегменттен (лат. сегментум -бөлік, кесінді) тұрады:
8 мойын, 12 кеуде, 5 бел, 5 сегізкөз және 1-3 құйымшақ бөлімдері. Әрбір
бөлімнен қос-қостан шыққан нерв түйіндері екі жұлын нервтеріне айналады
(орталыққа тебетін немесе сезгіш және орталықтан тебетін немесе қозғаушы
нервтер). Жұлын омыртқа жотасынан қысқалау болғандықтан аталған бөлімдер
омыртқаның аттарына сәйкес келмейді. Жұлын нервтері жұлын өзегінен шығып (І-
жұптан басқасы) дененің терісін, аяқ-қолдарын, дене тұлғасының еттерін
нервпен қамтамасыз етеді. Әрбір бөлім дененің өзіне тән жерлерін
нервтендіреді.
Жұлын 10 жасқа келгенде екі есе ұзарады. Оның өсуі алғашқы жылы өте күшті
болады да, 2-3 жасқа келген баланың жұлыны14 гболады (жаңа туған нәрестеде
не бары 2,8 -2,9 г), 4-6 жасқа келгенде жұлынның дамуы аяқталуға жақын
деуге болады. Дегенмен оның толық жетілуі 20 жаска жуықтағанда аяқталады.
Осы мерзімде жұлын 8 есе көбейеді.
Жұлын жүйке жүйесінің маңызды бөлімдерінің бірі – түрлі нерв
әрекеттерінің бағытталуы мен реттелуі жұлын арқылы іске асады. Себебі жұлын
өткізгіштік қызмет атқарады да, оның бойымен дененің барлық жерінен миға
нерв импульстері тасылады, ал мидан бүкіл дененің еттерін козғайтын нерв
импульстері мүшелерге барып, олардың кызметін реттейді. Бұларға қоса,
жұлында адамның қарапайым рефлекстерінің орталықтары орналасқан (айталық,
тізе рефлексі). Адам өмірі үшін маңызды зәр шығару, жыныс мүшесінің
эрекциясы, эякуляция (шәуһет шығару) т.с.с. рефлекстер жұлынның қатысуымен
орындалады.
Дененің қаңқасының бұлшық еттерінің тонусын сақтайтын организм үшін аса
маңызды рефлекстер де осы жұлындағы орталықтардың қатысуына байланысты.
Жұлынның қозғаушы орталықтарынан үнемі келіп тұратын нерв импульстеріне
байланысты адам кеңістікте белгілі орын алып қозғала алады.
Ішкі мүшелердің вегетативтік рефлекстері де жұлын арқылы орындалады
(жүрек-қан тамырлары, ас қорыту, зәр шығару т.б. рефлекстер).
Адамның миы орталық жүйке жүйесінің ең негізгі маңызды бөлігі. Одан 12
жұп нервтер шығып, миды көптеген ішкі мүшелермен, беттің, мойынның
еттерімен, тілмен, көзбен байланыстырады және сезім мүшелерінен келетін
мәліметтерді жеткізеді. Бұларға I иіс, II көру, III көз қимылдатқыш, IV
шығыршық, V үшкіл, VI бүру, VII бет, VIII дыбыс, IX тіл-жұтқыншақ, X
кезеген, XI қосымша, XII тіласты нервтері жатады. Адамның миы ми сауытында
орналасқан. Ми ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ОРТАЛЫҚ ЖҮЙКЕ ЖҮЙЕСІ. ЖҰЛЫН
Аралық ми . Орталық жүйке жүйесі
Ми жүйесі. Жұлын
Ми қабықтары Перифериялық жүйке жүйесі
Орталық жүйке жүйесі
Ми-жұлын жарақаттары
Жұлын-ми сұйықтығының циркуляциясы
Жұлын ми сұйықтығының циркуляциясы
Ми жұлын жарақаттары
Жүйке жүйесі және жүйке ұлпасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь