Шоқан Уәлиханов Шығарма

«Шоқанның ұлылығы соншама, біз оны енді ғана
толық түсіне бастағандаймыз».
Ғ. Мүсірепов

Жоспар:
1.Кіріспе
А)Жаңа жол ашушы Шоқан
2.Негізгі Бөлім
А)Туған халқына деген махаббаты
Б) Шоқан еңбектерінің маңызы
3.Қорытынды
А)Көшбасашы зерттеуші ғалым
1. Бәрімізге мәлім, қазақ елі ХІХ ғасырдың бірінші жартысында феодалдық қоғамдық қатынастар дәуірінде болды. Қазақ халқы бір жағынан жергілікті феодалдардың, екінші жағынан Ресей Патшасының зор қанауының езгісінде болды. Еңбекші бұқараның жағдайы өте нашар болды, өйткені олар әр уақытта алуан түрлі ауыр салықтар төлеп отыруға мәжбүр болды. Қанаушылар олардың шұрайлы жерлерін тартып алып, өздерін шөл және шөлейт жерлерге ығыстырды. Ресей патшасы байырғы ұлтты одан әрі жаныштап, езуді күшейтті. Ал, жергілікті үстем тап, қалыптасып келе жатқан буржуазия, дін басылары, патшалық ресей үкіметі халықты революциялық күрестен аулақ ұстауға тырысты, қазақ бұқара халқын орыстың жұмысшы шаруа табынан, алдыңғы қатарлы интелегенциясынан алыс ұстауға әрекет жасады, араға іріткі салды, ұлтаралық дау-дамайды, жанжалды насихаттады. Осылардың салдарынан Қазақстанда бұқара халықтың патшалық Ресей үкіметіне, жергілікті хандарға, байларға қарсы әлденеше стихиялық ереуіл-көтерілістері болды, бірақ олардың барлығы күшпен басылып отырды.
Осындай ауыр жағдайлардың нәтижесінде және орыс демократиясының мәдениеті мен ғылымының игілікті әсерінің негізінде Қазақстанда алдыңғы қатарлы философиялық, әлеуметтік-саяси ой-пікірлер қалыптаса бастады.
Қазақ халқы ұлттық мәдениетінің тарихына жаңа жол ашушы бір топ ұлы ойшылар мен прогрессивті ағартушылар, қоғамдық-саяси қайраткерлері шықты. Олардың қатарында Шоқан Уәлихановтың (1835-1865 ж) алар орны ерекше.
Шоқан Уалиханов – қазақ халқының тарихында өз елінің болашағын дұрыс болжап, сеніммен алға қараған, елізушілердің мүддесін қорғаған тұңғыш демократы болды.
        
        «Шоқанның ұлылығы соншама,
біз оны енді ғана
толық түсіне бастағандаймыз».
Ғ. Мүсірепов
Жоспар:
1.Кіріспе
А)Жаңа жол ... ... ... ... ... махаббаты
Б) Шоқан еңбектерінің маңызы
3.Қорытынды
А)Көшбасашы зерттеуші ғалым
1. Бәрімізге мәлім, қазақ елі ХІХ ғасырдың бірінші ... ... ... дәуірінде болды. Қазақ халқы бір ... ... ... ... ... Патшасының зор қанауының езгісінде
болды. Еңбекші бұқараның жағдайы өте ... ... ... олар әр ... ... ауыр салықтар төлеп отыруға мәжбүр ... ... ... ... ... алып, өздерін шөл және шөлейт жерлерге ығыстырды.
Ресей патшасы байырғы ұлтты одан әрі ... ... ... ... ... тап, қалыптасып келе ... ... дін ... ... ... ... ... күрестен аулақ ұстауға тырысты,
қазақ бұқара халқын орыстың жұмысшы шаруа табынан, ... ... алыс ... ... ... ... іріткі салды, ұлтаралық
дау-дамайды, жанжалды насихаттады. Осылардың салдарынан Қазақстанда бұқара
халықтың патшалық Ресей ... ... ... байларға қарсы
әлденеше стихиялық ереуіл-көтерілістері болды, бірақ олардың барлығы ... ... ауыр ... ... және орыс демократиясының мәдениеті
мен ғылымының игілікті әсерінің ... ... ... ... ... ой-пікірлер қалыптаса бастады.
Қазақ халқы ұлттық мәдениетінің тарихына жаңа жол ... бір топ ұлы ... ... ... қоғамдық-саяси қайраткерлері шықты. Олардың
қатарында Шоқан Уәлихановтың (1835-1865 ж) алар орны ... ...... халқының тарихында өз елінің болашағын ... ... алға ... ... ... ... тұңғыш
демократы болды.
Жас ғалымның ғылыми зерттеу еңбектерінің тарихи маңызы зор. ... мен ... ... ... ... ... оның ... қалған
еңбектерін жинап бастырған болатын. ... ... 1904 ... академик Н.И. Веселовскийдің редакциясымен басылып шықты. Осы
кітаптың алғы сөзінде академик Н.И. ... ... деп ... «...Шоқан
Уалиханов Шығыстану әлемінің үстінен құйрықты жұлдыздай жарқ ете қалды.
Орыстың шығысты зерттеуші ғалымдарының барлығы да оны ... бір ... ... одан ... ... тағдыры туралы ұлы және маңызде
жаңалықтар ашуды күткен еді. Бірақ Шоқанның ... ... ... бұл
үмітімізді үзіп кетті». Бұл – Ғалым Шоқанға ... әділ баға ... ... ... ... әрі ауыз ... жинап зерттеуші
болды. Ол тек өз халқының ғана ... Орта Азия және ... ... да
тарихын, мәдениетін, әдебиетін зерттеді. Өзі ... ... ... Шоқан қалың бұқараның аяусыз қаналып отырғандығын көре ... ... ... ... ... даласындағы басқарушылық
тәртіптің өзгеруін қалады. Мұның барлығы Шоқанның демократтығын сипаттай
түседі.
Шоқан ғұмыры бар жоғы отыз жыл ғана ... да, оның ... ... еш ... да ... ... Ол ... қалдырған толағай
туындылар мен көкейкесті мәселелерге толы ... ... ... де ... ... жаңа өмірмен үндестік тапқан сайын ... ... ... естеліктер де біздің жадымыздан берік орын ала бермек.
2. Туған халқына деген теңдессіз махаббат Шоқанды қазақ ... ... ... ... ... Оның ... жазбалары, тарихи
зерттеулері күні осы уақытқа дейін құндылығын жойған емес.
Шоқанның қазақ ... ... ... ... да ... ... зор. Көшпелі жұрттың, әсіресе жазу-сызуы жоқ
тайпалардың тарихын айқындар басты көз ... ... шығу ... ... асыл ... болып табылады. Жалпы, олардың кейбір үзінділері
өркениетті елдердің жылнамаларындағы ... ... ... деп ... ол. Жазба ескерткіштердің хабарларына баса мән бере ... ... ... ауыз ... ... аса ... атап ... жазба дерек көздерімен салғастырғанда бұлардың нақтылығы айқындала
түседі деп көрсетті.
Дала өркениеті тудырған шежіре ... ... ... ... ... тән тарихи ой-сана мен тарихи таным өрісін, ... және ... ... ... ... ... ... Тарихи ертегілер, жыр-дастандар, тарихи әңгімелер, аңыз, қария сөз,
шешендік, билер сөзі және басқа да ауызша айтылып, халық ... ... ... ... ... ішкі ... ... Өз кезінде Ш.
Уәлиханов, қазақта «бірде-бір мәнді оқиғасы, бірде-бір керемет кісісі
туралы ... ... ... ... ... ... жоқ», - деп атап
өткен.
Шоқан: «Халықтың кемеліне келіп, өркендеу үшін,
ең алдымен азаттық пен білім ... ... мол ... мұра ... Өзінің тым қысқа ғұмырының барысында
Шоқан европалық ғылым үшін “белгісіз”, ... ... ... Орта Азия мен
Қазақстан халықтарының ... ... мен ... ... ... мен ... саяси тақырыптағы толып жатқан шығармалар
жазып үлгерді. Шоқан Уәлиханов терең энциклопедиялық ... бар, ... ... ... ... ... ... кемел ғалым болды.
Шоқан Уәлихановтың қоғамдық тарихи ... ... ... ... ... ... маңызды кезең – қазақ халқының орыс халқымен және оның
алдыңғы қатарлы демократиялық мәдениетімен жақындасу ... ...... отарлыққа түскен дәуірі еді. Сол кездегі Шоқанның қоғамдық ... көп ... ... ... ... ... ... барысында
отандық тарихымыз өзінің тарихи қайраткерлерінің ... ... ... ... ... ... ... біртуар перзенті, ойшыл, ғалым – Шоқан
Уәлихановтың бай тарихи, ғылыми мұрасын зерттеу өзекті мәселелердің бірі
болып табылады.
Еліміз ... ... ... ... келе ... ... ұлы ... ағартушысы Шоқан Уәлихановтың өз халқының тарихын зерттеп, әлемге
таныту мен төл ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Шоқан Уәлиханов өз заманында тарих, шығыстану ғылымының дамуына елеулі үлес
қосқан әр салалы, терең мазмұнды еңбектер қалдырды. Шоқан Уәлихановтың жеке
басы, қоғамдық ... ... әр ... жоғары бағаланды. Шоқан
Уәлихановтың жолдары жарқын мінезі, кемелді ақылы, көптеген дарынды
қабілеттері жайлы замандастары жан тебірентерлік жылы ... ... Оның ... ... жылы ... сұлтанның ауылында өтті. Ол мұнда да Ұлы
жүз қазақтарының өмірінен тарихи-этнографиялық материалдар ... Аса ... ... ... әрі ағартушысы Шоқан Уәлиханов 1865
жылы 10 сәуірде ұзаққа созылған аурудан қайтыс болды. Оның қабірінің басына
ескерткіш пен ... ... ... ... жер ... ... революционері Леполъд Ластовский жергілікті мәрмәр тастан қашап
жасады. Шығыстанушы ғалым И.Н. Веселовский: «Шоқан Уәлиханов шығыстану
ғылымында аққан жұлдыздай жарқ етті де жоқ ... - деп ... ... ... мен Орта Азия ... тарихы мен мәдениетін
зерттеуге орасан зор үлес қосты. Аса көрнекті қазақ ғалымы өте ауқымды
ғылыми-шығармашылық мұра қалдырды. Оның «Абылай», «Қырғыздар туралы
жазбалар», ... ... ... орда ... ... еңбектері өте құнды саналады. Шоқанның қазақтардың, сондай-ақ Орта
Азия халықтарының өмірінен салған 150-ден астам суреттері сақталған. Ол
қазақтардың алғашқы ... ... ... ... ғалымы, ағартушы, Ш. Уәлихановтың туған халқының білім алып,
мәдениетінің өрлеуі, ... мен ... ... ... ... өмір сүруі жайлы ой-армандары ол дүниеден өткеннен соң көп жылдардан
кейін ғана ... ... ... ... құрметіне Көкшетау облысында
аудан, Талдықорған және Көкшетау облыстарында бірнеше ауылдар аталып,
Көкшетаудағы ... ... пен ... ... ... ... институты, №68 орта мектеп пен көше аты ғалымның есімімен
аталады. Алматы мен Көкшетау қалаларында
Ш. Уәлихановқа орнатылған ескерткіш бар. Шоқан ... ... ... ... асуы) обелиск және мемориалды кешен
тұрғызылған. Ш.Уәлихановтың құрметіне қоғамдық, география ғылымдары
салаларында жеткен ... үшін ... ҒА ... және ... өнер мен
сәулет өнері саласындағы жетістіктер үшін Мемлекеттік сыйлық тағайындалды.
Іле ... ... ... орта ... ... ... шың бар. Омбы ... Шоқан оқыған бұрынғы Кадет корпусының
ғимаратына ескерткіш тақта қойылған. Соңғы ширек ғасырда ұлы ағартушының
мерейтойы жалпыхалықтық деңгейде екі рет (1959, 1985) ... ... ... ... ... ... ... жылдар). Жазушылар Г.
Марков, С. Мұқанов Шоқан туралы роман ... И. ... ... людей» атты серия бойынша «Ч. Валиханов» атты ... ... ... ... ... ... көп ... шығармалар
жинағының 6 томдығы (2010) жарық көрді. 1965 жылдан Жамбыл облыстық
әмбебап ғылыми кітапханасына қазақтың ... ... ... ... ... ... берілген.
4.Ағартушы-ғалым халықтың ауызша әдебиетінде өмір салты, дәстүрлері ... ... ... ... ... алғанда «халықтың
тарихи және рухани өмірінің толық бейнесін беретінін» ... ... ... ... ... ақындар туралы құнды мәліметтер ... ... Баян ... ... ... поэмасын жазып алды, қырғыздың атақты
эпосы «Манастың» елеулі бөлігін орыс тіліне аударды. Әліде Шоқан Уалиханов
еңбектері ... ... әлі ... ... ... жарқын болашаққа тек
жалпыхалықтық білім алғанда ғана жетуге болады деп пайымдайды.
Қазақтың Шоқан Уалихановы тек ... ... ... ... ғана толықпады, ол өз заманының бай бағалы мұралары: ... ... ... ... ... ... ... Қазақ халқының жырау-ақындарының шығармашылығына, халық өнеріне
жаны тәнті болды. Көшпелілердің жанын ... ... өзі де ... ... дала ... ... дүниелерін қағазға
түсіріп өнердің дәмдісін кейінгі болашаққа аманат етті.
Шоқан Уалиханов ... ... ... ... көркемдігіне
қатысты мағлұматтарды, этнографиялық өрнек пен басты белгілерді, ... ... ... ... ... ... туралы жазатын орыс
әдебиетшісі» дегенде, оның зерттеу ... ... ... ... сөз бояуына, айшықты поэзиялық құнарына қарап ... ... ... ... ... ... ... көшбасшы-
зерттеушісі болған ағартушы-ғалым.
Шоқан Уалиханов қамшының сабындай қысқа ғұмырында артына ... ... ... ... ... экономика, құқық,
геодезия, музыка т.б. ғылымдар саласында елеулі еңбектер қалдырған ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақ әдебиеті" пәнінен тест сұрақтар3 бет
XIX ғасыр қазақ ағартушыларының дүниеге көзқарасы15 бет
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет
Абылай хан7 бет
Абылай хан, әбілмансұр (1711-1781)63 бет
Айша Ғарифқызы Ғалымбаева5 бет
Ағарту ісінің басты бағыттары9 бет
Бұқар Қалқаманұлы13 бет
Ер Жәнібек46 бет
Жабаев Жамбыл/ Мұхамбет-Салық Бабажанов/Уәлиханов Шоқан Шыңғысұлы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь