Әлихан Бөкейханов. Алаш Орда

Жоспары:

1. Өмірбаяны
2. Қоғамдық.саяси әрекеттері
3. Алаш Орда
4. Ғылыми еңбектері
5. Пайдаланылған әдебиет
Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан (1866—1937) — ХIХ ғ. соңы мен ХХ ғ. басындағы қазақ зиялыларының, қоғам және мемлекет қайраткерлері қатарындағы аса ерекше тұлға. Көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ұлт-азаттық және Алаш қозғалысының жетекшісі, Алашорда автономиялы үкіметінің төрағасы, публицист, ғалым, аудармашы.
Пайдаланылған әдебиет:

• Өзінің тергеуде берген жауабынан. Туған жылы туралы деректер әр түрлі. Дегенмен де бұл дерек дұрыс болар . Себебі оның жасы туралы келтірілген ең алғашқы архивтік дерек Қазақстан Республикасының орталық архивінде сақталған құжатта Қарқаралы ерлер приход училищесінің дайындық бөлімінде 1878/79-жылының 1-ші жарты жылдығында оқып жүрген 23 қазақ баласымен бірге оқу үлгерімі туралы ведомосіндегі деректе, Әлихан училищеге 1878 ж. қыркүйектің 16 түскенде жасы 11-де деп көрсетілген. Яғни туған жылы 1867 болмақ. Бұл жыл Әлекеңнің өзі көрсеткен 1866 жылға жақын.
• Қай мәнербен көрсетілгені белгісіз. Егер бұл ескі мәнербен болса, жәңа мәнербен бұл наурыздың 27 болады.
• «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ЫСБН 9965-32-715-7
• Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматы кітап баспасы”, 2009 ЫСБН 978-601-01-0268-2
• Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009. ЫСБН 9965-34-933-9
        
        Жоспары:
1. Өмірбаяны
2. Қоғамдық-саяси әрекеттері
3. Алаш Орда
4. Ғылыми еңбектері
5. Пайдаланылған әдебиет
Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан
Әлихан ... ... ... — ХIХ ғ. соңы мен ХХ ғ.
басындағы қазақ зиялыларының, қоғам және мемлекет қайраткерлері қатарындағы
аса ерекше тұлға. Көрнекті қоғам және ... ... ... және
Алаш қозғалысының жетекшісі, Алашорда автономиялы үкіметінің төрағасы,
публицист, ғалым, аудармашы.
Өмірбаяны
1870 жылы наурыздың 5 күні ... ... ... ... ... ... 7-ші ... туған. Бұл қазіргі Қарағанды облысының
Ақтоғай ауданындағы бұрынғы Қаратал кеңшарының жеріне қарасты, 1992 жылы
Ақтоғай аудандық кеңестің шешімімен Ә.Н. Бөкейханов есімі берілді.
Әлихан Орта жүз ханы ... ... Ата ... ... - ... - ... ... - Әлихан. Жасынан зерек, алғыр өскен Әлиханды әкесі
Қарқаралыға алып барып, жергілікті молданың қолына оқуға береді. Бірақ ол
молданың қолынан оқуды ... ... ... үш ... бастауыш
мектепке ауысады. Оны бітіргеннен кейін 1879-1886 жылдары Қарқаралы
қаласындағы қазақ балаларына арналған ... ... ... ... Омбыдағы техникалық училищеде оқып, оны "техник" мамандығы
бойынша бітіріп шықты. 1890-1894 жылдар аралығында ... ... ... ... ... ... Мұнда ол
студенттік қызу пікірталастарға қатысып, ХХ ғасырдың босағасын аттағалы
тұрған Ресейдің ... ... ... ... болатындығы туралы қайшылықты
пікірлер қақтығысына куә болды, өз ойын да шыңдай түсті.
Ата тегі Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошыдан тарайтын төре ... ... ... ... Барақ. Қазақтың соңғы хандарының бірі Бөкей осы Сұлтан
Барақтың баласы. Бөкейден Батыр, одан Мырзатай, одан Әлиханның әкесі
Нұрмұхамед.
Әлиханды әкесі ... ... ... ... ... ... ... береді. Бірақ зерделі бала молдадан оқығандардан гөрі осындағы
мектепте оқып жүргендердің сауаттылығын аңғарып, қаладағы үш кластық
бастауыш мектепке өз ... ... ... ... ол ... ... үш жылдық училищесіне түсіп, оны да
«өте жақсы» деген бағамен бітіріп шығады. Осыдан кейін он алты жасар Әлихан
1888 жылы Омбы техникалық ... ... Төрт жыл бойы ... ... ... риза ... мүмкіндік жасайды.
Сөйтіп ол жиырма жасында Дала генерал губернатор ... ... ... ... ... 200 сом стипендиясын алып, 1894 жылы Ресей
империясының елордасы Санкт-Петерборға барып, Орман шаруашылығы
институтының экономика факультетіне түседі. Ол мұнда жүріп ... қоса ... ... әдеби, экономикалық және тағы басқа
үйірмелердің жұмысына қызу араласып, студенттік толқуларға қатысады. Оны
екі ғасырға жуық Ресей империясының қол астында отырған ... ... ... ... бастайды. Қараңғылық пен надандықтың шырмауында
отырған халқына білім мен мәдениет керек екенін ұғады, елдің тұрмысын,
мәдениетін, білімін көтеруді өзінің ... ... етіп ... - ... ... ... Омбыға оралғанда Ә. Бөкейханов Ресей империясының қазақ
даласына жүргізген отаршылдық саясатына деген өзіндік көзқарасы
қалыптасқан, марксизмнің экономикалық қағидаларымен ... ... ... ... мен ... ... білген, күрес тартыстан
біршама тәжірибесі бар саяси күрескер болатын. Ол Омбыға келісімен ... ... ... ... ... ... ... (Халық бостандығы) партиясының қатарына өтіп, өзі
қазақ зиялылары мен саяси белсенділерінің арасында осы партияның шағын
тобын ұйымдастырады. Әлиханның саяси көзқарасының пісіп, ... ... ... ... мемлекет қайраткері әрі қазақ ұлт азаттық
қозғалысының ұйымдастырушысы және көсемі ... ... ... ... ... ... ... ерекше ықпал етеді.
1905 жылдан бастап Ресей конституциялық-демократиялық ... ... оның ... бөлімшесін құру мақсатында Оралда, Семейде
жиындар өткізген. Қарқаралыда патша өкіметінің отаршылдық саясатына қарсы
өткен қозғалысқа қатысып, 14 500 адам қол ... ... ... бірі ... жылы ... ... ... облысы қазақтарының атынан 1-ші
Мемлекеттік думаға депутат болып сайланды. Бірақ ол 1-ші Мемлекеттік дума
жұмысына қатыса алмады. ... Ә.Н. ... өз ... ... ... ... ... негізсіз жарлығымен, соттың тергеуінсіз,
3 ай Павлодар абақтысында отырды. Ал абақтыдан шығып Санкт-Петерборға
жеткенде, Дума ... ... ... оның ... ... наразылық
актісін қабылдау үшін сол кездегі Финляндияның Выборг қаласына жүріп кеткен
еді. Ә.Н. ... да ... ... ... ... ... қол қойды.
Сол үшін жазаға тартылып, Санкт-Петербор сот палатасының төтенше
мәжілісінің шешімімен 3 айға Семей түрмесіне жабылды.
1906 жылы ... ... ... «Голос степи», «Омич» және «Иртыш»
газеттерінде, 1908 жылы Санкт-Петерборда жарық көрген ... ... ... ... ... ... қызмет
атқарды.
1909-17 жж. «Дон егіншілік банкі» бөлімшесінде жұмыс істеді.
1911-14 «Қазақ» гәзетін ұйымдастыруда және оның жалпы ұлттық деңгейге
көтерілуіне зор еңбек сіңірді.
20 ... ... ... ... екі ағымның болғаны белгілі. Бірі
Бұқар мен Түркістан өлкесіне бет ... ... ... ... негізінен Батыс өркениетін үлгі тұтқан жаңашыл, пантүркішіл ағым.
Осы екінші ағымның басында Әлихан бастаған орыс мектептерінен тәлім тәрбие
алған озық ойлы қазақ ... ... Бұл топ ... ... танытып,
Ресей империясына қарсы ашық күреске шығудың әлі ерте екенін анық түсінеді.
Сондықтан олар, ең алдымен, халықтың сана сезімін ... ... ... деп ... күш ... осы ... ... Бірақ олардың ойдағыдай жұмыс
істеуіне жандармерия басқармасының жансыздары мүмкіндік бермейді. Солардың
көрсетуімен қуғынға түседі, түрмеге қамалады. ... ... ... қара ... ... бақылауда жүрген Әлихан да тыс қалған
жоқ, алдымен, ... ... ... ... ... ... жер ... тек ғылыми-шығармашылық қызметпен айналысуға ғана мәжбүр болды.
1916 жылы жер аудару мерзімі ... ... ... ... Әлихан
бірден қаланың қоғамдық, саяси өміріне араласып кетеді. Қаланың қазақ
тұрғындары атынан қалалық думаға сайланады.
Бүкіл мағыналы өмірін ... ... ... ... ел ... ... азаматтың соңғы демі біткенше сол мақсат жолында жасаған қызметі сан
қилы. Ол Ресей жергілікті және қалалық қоғам қайраткерлері съезінің
делегаты, Ресейдің Ы ... ... және ... ... ... Мемлекеттік Думаның мұсылмандар фракциясының Бюро мүшесі болды.
Алаш Орда
«Алаш» партиясының ... 1917, ... оңға ... ... ... Бөкейханұлы, Міржақып Дулатұлы
Ол Ақпан төңкерісінен үлкен үміт ... ... ол ... ... ... оның ... өзі мүшесі болып жүрген кадет партиясының
көсемдері қазаққа автономия беруге ... ... Оның ... ... ... ... де ымыраға келе алмайды да, ол бұл партиядан шығып,
қазақтан сайланған тоғыз өкілді ... ... ... ... ... құрылтайына қатысады. Осында болашақ Сібір республикасының
құрамында Қазақ автономиясы құрылмақ болады.
Құрылтайдан ... ... ... ... ... саяси ұйым Алаш
партиясын ұйымдастыруға кіріседі. Артынша, 1917 ж. желтоқсанында ... ... Алаш ... ... Ә. ... ... ... республикасының тұңғыш төрағасы (президенті) болып сайланады.
1919 жылы большевиктер өкіметінің бұрынғы алашордашыларға жасаған
кешірімнен кейін Ә. ... ... ... ... ... арнады.
Бірақ, ұлттық намыстан жұрдай, жалған интернационалист, жадағай
белсенділердің көрсетуімен ол 1926 жылы екі рет тұтқындалып, түрме азабын
тартты. Әлихан Бөкейханов ... жер ... зор ... ... ... оны ... ... Онда он жыл үй қамауында
отырған Әлиханды 1937 жылы тамызында қайыра тұтқындап, бір айдан кейін
жалған жаламен 67 жасында ... ату ... ... жылы ... 14 КСРО ... ... ... бойынша әрекетінде
қылмыс құрамы жоқ болғандықтан, ақталды.
Ғылыми еңбектері
ХІХ ғасырдың ... Омбы ... ... ... ... атқарып, ғылыми жұмыстармен айналысады. Ол 1896 ж. көрнекті
ғалымдардың кепілдемесімен Орыс жағрапиялық қоғамы ... ... ... ... ... ... «Россия. Жалпы географиялық сипаттама»
атты көп томдық еңбектің қазақ даласына арналған 18 томына автор ретінде
қатынасқан. Ол ғылыми жұмыспен қатар қоғамдық-әлеуметтік ... ... ... ... ... жылы ... ... қоныс аудару қозғалысын даярлап берген Ф.А.
Шербина экспедициясының құрамында болды.
1911-14 жж. Әлихан Бөкейханов «Жаңа энциклопедиялық сөздіктің» 4-21
томдарына ... ... ... ...... ... ормантанушы, экономист, мал шаруашылығын
зерттеуді ғылыми жолға қоюшы, ... ... ... ... ... ретінде қазақ халқының саяси әлеуметтік, мәдени рухани
тарихында өшпестей із ... ұлы ... ... ... кезеңінен 2 жыл алдындағы мен ату жазасының
күніндегісі.
Пайдаланылған әдебиет:
• Өзінің тергеуде берген жауабынан. Туған жылы ... ... ... Дегенмен де бұл дерек дұрыс болар . Себебі оның жасы туралы
келтірілген ең алғашқы архивтік дерек Қазақстан Республикасының
орталық архивінде сақталған құжатта ... ... ... ... ... ... 1-ші ... жылдығында
оқып жүрген 23 қазақ баласымен бірге оқу үлгерімі туралы
ведомосіндегі деректе, Әлихан училищеге 1878 ж. ... ... жасы 11-де деп ... Яғни ... жылы 1867 ... Бұл
жыл Әлекеңнің өзі көрсеткен 1866 жылға жақын.
• Қай мәнербен көрсетілгені белгісіз. Егер бұл ескі мәнербен болса,
жәңа мәнербен бұл наурыздың 27 ... ... ... ... 2008. ЫСБН ... ... ... Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы
оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова
А. – ... ... ... ... 2009 ЫСБН ... ... қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-
сыныбына арналған окулық. 2-басылымы, өңделген. ... ... ... ... ... профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы:
Атамұра, 2009. ЫСБН 9965-34-933-9

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Алаш» партиясы (1917—1920)6 бет
Алашорда10 бет
Қазақ зиялыллары12 бет
«Қанды ғасырдың» қыран ұлы Ә.бөкейханов15 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет
Алихан Бөкейханов өмірбаяны9 бет
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы6 бет
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы жайлы27 бет
ХХ ғасыр басындағы ұлттық интеллигенция10 бет
ХХ ғасырдың ұлы жаршысы - Әлихан Бөкейханов49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь