Құқықтық қатынастардың түсінігі, белгілері және алғышарттары


1 Құқықтық қатынастардың түсінігі, белгілері және алғышарттары
Құқықтық қатынастар – бұл мемлекетпен қорғалатын қоғамдық қатынастар оңды құқық нормаларының адам тәрбиесіне ықпал етуде пайда болады және субъективтік құқықтарының болуымен және оның қатысушыларындағы заңды міндеттермен сипатталады.
Қандай болмасын құқықтық қатынастардың арнайы-ланған белгілері болады:
• заңдық нормалардың негізінде құрылады, құқықтық қатынастардың нысанымен мазмұнын белгілейді;
• екі жақтың өзара субъективтік құқық пен заңды міндеттердің болғанына негізделген;
• бұл ерікті қатынастар себебі құқық нормаларынан басқа қоғамдық қатынастарға қатынасушылардың еркі қажет. Мұнда ерік екі жаққа бірдей (неке, сату-сатып алу) не біржақты (алдын ала тергеу процесінде қылмыстық іс қозғау – мемлекеттің еркі);
• әр уақытта мемлекетпен қорғалады.
Нақтылы құқықтық қатынастарды туғызуға қажетті белгілі жағдайлар керек алғышарттар: құқықтық қаты-настардың материалдық алғышарттары (әлеуметтік-экономикалық, мәдени жүйе және сол не басқадай құқықтық реттеу қажеттілігі, қоғамдық қатынастарды объективті қамтамасыз ететін жағдайлар); заңдылық қажеттілік (қажетті формальді-заңдылық жағдай, солардың болуына байланысты (өзгереді, тоқтатылады) құқықтық қатынастар пайда болады.
Ондай құқықтық қатынастардың алғышарттарына мыналар жатады: құқықтық қатынастардың қатысушыларын заңды құралдармен, құқықпен, міндеттілікпен толықтырады; заңды фактілер, яғни құқықтық қатынастар, құқықтық субъективтік, құқықтық қатынастарға белгілі қатысушылары ретінде пайда болатын жағдайлар; өкілеттілігі бардың мүддесі және құқықтық қатынастардың қатысушыларының тәртібі.
Қандай болмасын қатынастар, құқықтық қатынастар жеткілікті түрде күрделі құбылыс белгілі элементтерден тұрады. Олардың болуы өте қажет және құқықтық қатынастардың өзінің өмір сүруін қамтамасыз етеді. Көптеген бар құқықтық қатынастардың көптігіне қарай, олардың бәрі оларды құратын элементтерден құралады: субъектілерден және объектілерден. Мұнда құқықтық қатынастардың заңды мазмұны ретінде субъективтік құқық пен міндеттер көрінеді.
Құқықтық қатынастың құрамы – бұл қажетті элементтердің жиынтығы берілген үлестеріне сай, субъектілер мен субъективтік құқықтар және заңды міндеттер және белгілі объектілер, сол туралы олардың әрекеттістікке кіруі.
Құқықтық қатынастардың субъектісіне, құқықтық қатынастардың қатынасушылары, субъективтік құқығы мен заңды міндеттері болса ғана кіреді: физикалық және заңды тұлғалар.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Т.А.Ағдарбеков, З.Т.Ағдарбекова, М.С.Данишбаева. Мемлекет және құқық теориясы. Түркістан: 2012 ж. - 208 б.
2. Т.А.Ағдарбеков. Мемлекет және құқық теориясы. Алматы: 2003 ж. - 328 б.
3. Д. А.Булгакова. Мемлекет жəне құқық теориясы. Алматы: 2006 ж. - 106 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






1 Құқықтық қатынастардың түсінігі, белгілері және алғышарттары
Құқықтық қатынастар - бұл мемлекетпен қорғалатын қоғамдық қатынастар оңды құқық нормаларының адам тәрбиесіне ықпал етуде пайда болады және субъективтік құқықтарының болуымен және оның қатысушыларындағы заңды міндеттермен сипатталады.
Қандай болмасын құқықтық қатынастардың арнайы-ланған белгілері болады:
* заңдық нормалардың негізінде құрылады, құқықтық қатынастардың нысанымен мазмұнын белгілейді;
* екі жақтың өзара субъективтік құқық пен заңды міндеттердің болғанына негізделген;
* бұл ерікті қатынастар себебі құқық нормаларынан басқа қоғамдық қатынастарға қатынасушылардың еркі қажет. Мұнда ерік екі жаққа бірдей (неке, сату-сатып алу) не біржақты (алдын ала тергеу процесінде қылмыстық іс қозғау - мемлекеттің еркі);
* әр уақытта мемлекетпен қорғалады.
Нақтылы құқықтық қатынастарды туғызуға қажетті белгілі жағдайлар керек алғышарттар: құқықтық қаты-настардың материалдық алғышарттары (әлеуметтік-экономикалық, мәдени жүйе және сол не басқадай құқықтық реттеу қажеттілігі, қоғамдық қатынастарды объективті қамтамасыз ететін жағдайлар); заңдылық қажеттілік (қажетті формальді-заңдылық жағдай, солардың болуына байланысты (өзгереді, тоқтатылады) құқықтық қатынастар пайда болады.
Ондай құқықтық қатынастардың алғышарттарына мыналар жатады: құқықтық қатынастардың қатысушыларын заңды құралдармен, құқықпен, міндеттілікпен толықтырады; заңды фактілер, яғни құқықтық қатынастар, құқықтық субъективтік, құқықтық қатынастарға белгілі қатысушылары ретінде пайда болатын жағдайлар; өкілеттілігі бардың мүддесі және құқықтық қатынастардың қатысушыларының тәртібі.
Қандай болмасын қатынастар, құқықтық қатынастар жеткілікті түрде күрделі құбылыс белгілі элементтерден тұрады. Олардың болуы өте қажет және құқықтық қатынастардың өзінің өмір сүруін қамтамасыз етеді. Көптеген бар құқықтық қатынастардың көптігіне қарай, олардың бәрі оларды құратын элементтерден құралады: субъектілерден және объектілерден. Мұнда құқықтық қатынастардың заңды мазмұны ретінде субъективтік құқық пен міндеттер көрінеді.
Құқықтық қатынастың құрамы - бұл қажетті элементтердің жиынтығы берілген үлестеріне сай, субъектілер мен субъективтік құқықтар және заңды міндеттер және белгілі объектілер, сол туралы олардың әрекеттістікке кіруі.
Құқықтық қатынастардың субъектісіне, құқықтық қатынастардың қатынасушылары, субъективтік құқығы мен заңды міндеттері болса ғана кіреді: физикалық және заңды тұлғалар.
Физикалық тұлғаға - индивидтерге құқықтық қатынастардың субъектісі ретінде жататындар: мемлекеттің азаматтары, шет ел азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар, егер олар егеменді мемлекеттің аумағында өмір сүрсе. ҚР азаматтарына жататындар: ҚР азаматтығы бар адамдар жатады және ҚР заңына сәйкес азаматтық алғандар...
Құқықтық қатынастардың субъектісі болу үшін индивидтер не ұйымдардың құқықтық-субъективтігі болуы қажет, яғни құқық субъектісі болатын қабілеттігі болуы керек не субъективтік құқығы мен заңды міндеттері болып оларды өздерінің әрекеттерінде іс жүзіне асыруы керек.
Құқықтық-субъективтік, құқықтық қабілеттіліктен және деликт қабілеттілікпен қалыптасады.
Құқықтық-қабілеттілік - бұл заңдарда бекітілген өз әрекетімен құқықты алу және құқықты міндеттілікті іске асыру, оларды пайдалану және орындау. Физикалық адамның қабілеттілігі тікелей жасына және психологиялық, физикалық денсаулығының ерекшеліктеріне тікелей байланысты. Жалпы тәртіп бойынша қабілеттілік толығымен кәмелеттік жасқа толғаннан кейін ғана болады.
Әр түрлі негіздемелерге байланысты қабілеттілік толық болмауы да мүмкін. Ондай жағдайлар бар құқықтың көлемін (тежеу) субъектілердің ерекшеліктеріне байланысты: жекелен-ген қабілеттілік (14 жасқа дейінгі жасөспірімдер шектелген құқықты пайдаланады, яғни тұрмыстық ұсақ-түйек заттармен келісім жасау, одан артыққа құқықтарды шектеуге рұқсат жоқ); шектеулі қабілеттілік сотпен ғана белгіленеді (маскү-немдерге, нашақорларға және түрмеде отырғандарға), олар ке-лісім жасауда шектеледі, бірақ субъектілердің өз міндеттерін орындауға және өз әрекеті үшін жауапкершілікте болуы шек-телмейді; толық қабілетсіздік (алты жасқа дейінгі балалар, есінен ауысқандар), оларға өз еркімен келісім жасауға заң арқылы тыйым салынады және заңды жауапкершіліктен босатылады.
Қабілеттілік заңды тұлғалардың тіркеу кезінде ғана пайда болады, мұнда ол құқықтық қабілеттілікпен дәл келеді.
Деликтоқабілеттілік - бұл заңмен мойындалған, субъектінің заңды жауапкершілікті алып жүруімен қатар өзінің құқыққа қарсы тәртібін саналы мойындау қабілеттілігі.
Азаматтың құқықтық субъектілікке ие болуы, яғни бостандық құқығы мен міндеттіліктің жиынтығы құқықтық статус деп аталады (құқықтық жағдайы).
Заңды тұлға құқықтық қатынастар субъектісі ретінде ұйымдар болады, олардың жекелеген меншікті мүліктері болуы қажет және оны басқаратын оперативтік жағдайына байланысты өз мүліктері бойынша міндеттеріне жауапкершілігі болуы қажет және өз атынан мүліктік және жекеше мүліктік емес құқықты иемденуге, міндеттілікті көтеруге арыздануға және ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Құқықтық қатынас - ерікті қатынас
Құқықтық қатынастардың алғышарттары
Мемлекет және құқық теориясының жалпы сипаттамасы
ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ
Құқықтық қатынастар
Құқықтық қатынастың құрамының бөлшектері
Құқықтық қатынастардың түрлері
Құқықтық қатынас ұғымы мен ерекшеліктері
Экономика мамандықтарының студенттеріне арналған оқу-әдістемелік кешеннің жинағы
Құқықтық қатынастар жайлы
Пәндер