Бастауыш математика курсындағы шамалар және олардың өлшем бірліктерін оқыту әдістемесі

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І тарау. Бастауыш мактепте шамаларды оқыту әдістемесінің теориялық негіздері
1.1. Ұзындық, масса және сыйымдылықты оқыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Аудан және оның бірліктерін оқыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.3. Уақыт және оны өлшеуді «математика» сабағында оқыту әдісі ... ... ... 13
1.4. Фигура ауданының қасиеттерін және қозғалыс жылдамдығын оқыту
әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
ІІ тарау. Математика сабағында шамалар және олардың өлшем бірліктерін оқыту әдістемесі
2.1. Ұзындықты өлшеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.2. Ауданды өлшеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
2.3. Уақыт туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Қосымша
Бастауыш сыныптарда оқылатын математиканың бастауыш курсы орта буын математикасының ажырамас табиғи бөлігі болып табылады. Олай болса, математикалық білім негізі бастауыш курсындағы тығыз сабақтастықты жалғастырып, оны сапалық (ғылыми) жаңа биікке көтнру күн тәртібінде өзекті мәселе болып отыр. Бұл мектеп ісіне комплексті қарап, білім беру мен тәрбиелеудің біртұтастық принципіне әдістемелік жағынан жаңаша жұмыс жасауды талап етеді.
Математиканың бастауыш курсының мазмұнын негізгі материал ретінде де әр түрлі шамалар және олардың өлшеуді оқытуды санаудың сандық жүйесі арасындағы байланысқа негізделген ортақ әдістемеге сүйеніп қарастыру енгізілген. Ұзындық, масса, баға, сыйымдылық, аудан, күн, мөлшер, арақашықтық, уақыт, жылдамдық шамалармен, олардың өлшеу бірліктерімен және шамаларды өлшеумен таныстыру практика жүзінде орындалады.
Шаманың негізгі өлшем бірлігін таңдап алу тәсілі және біртекті шамалардың бір атау бірлігінен екінші басқа атау бірлігіне көшіруге арналған жаттығуларды орындау арқылы үйретіледі.
Бірдей атау бірлігімен және екі атау бірлігімен өрнектелген біртекті шамалардың сан мәндерін қосу және азайту, қажет болған жағдайда бірліктерді түрлендіру жағдайлары практикажүзінде қарастырылады.
Президенттің Қазақстан халқына биылғы жолдауының “Елімізге болашаққа құлаш сермейтін Білім берудіѕ жаңа мемлекеттік бағдарламасы керек” деген тапсырысын орындау үшін бүкіл қоғамның мүддесін қорғап, шағын ұлттық білім беру үлгісін қалыптастыруға, осы мәселеге қатысы бар әрбір жоғарғы оқу орны, онда қызмет ететін профессорлар мен оқушылар сол білім кеңістігіне қосылудың өзіндік жобасын жасап, талқылай отырып тәжірибе жинақтап, өркениеттің ағымынан ажырап қалмайтындай қам жасауға міндеттіміз.
Курстық жұмыстың құрылымы: Зерттеу жұмысы кіріспеден, екі бөлімнен,қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшадан тұрады.
Зерттеу жұмысының мақсаты – бастауыш сынып оқушыларын шамаларды және олардың өлшем бірліктерін оқытуды тиімді қолданудың әдістемесін қарастыру.Оқушының өз бетінше жұмыс істей алу мүмкіндігін
1. ҚР 2011-2020 жж. арналған білім беруді дамыту тұжырымдамасы.
2. Бастауыш сыныптрға арналған математика бағдарламасы.
3. Т.Қ,Оспанов, Ш.Х.Құрманалина, Ж.Т.Қайыңбаев, Б.М.Қосанов, К.Ә.Ерешева. Математика.-Алматы «Атамұра» 2003.
4. «Бастауыш білім» журналы, № 1-2011; 3-2011.
5. «Бастауыш мектеп» журналы, № 4-2010; 11-2010.
6. «Бастауыш сынып» журналы,№2-2009;-2011.
7. Жұбанов. Қ. Бастауыш сыныптарда математиканы оқыту әдістемесі.-Алматы,2001.
8. Т.Қ.Оспанов, Ш.Х.Құұрманалина, С.Қ. Құрманалина. Бастауыш мектепте оқыту әдістемесі.
9. www.google.kz Бастауыш математикада шамаларды оқыту әдістемесі.
        
        Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Бастауыш математика курсындағы шамалар және олардың өлшем
бірліктерін оқыту әдістемесі»
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І тарау. Бастауыш мактепте шамаларды оқыту ... ... ... ... және ... ... және оның ... Уақыт және оны өлшеуді «математика» сабағында оқыту
әдісі............13
4. Фигура ауданының қасиеттерін және қозғалыс жылдамдығын оқыту
әдістемесі...............................................................
..........................................21
ІІ ... ... ... шамалар және олардың өлшем бірліктерін оқыту
әдістемесі
1. Ұзындықты
өлшеу..................................................................
.....................23
2. Ауданды
өлшеу..................................................................
.........................24
3. Уақыт туралы
түсінік................................................................
..................27
Қорытынды...................................................................
.......................................28
Әдебиеттер
тізімі......................................................................
............................29
Қосымша
Кіріспе
Бастауыш сыныптарда оқылатын математиканың бастауыш курсы орта ... ... ... ... ... ... Олай болса,
математикалық білім негізі ... ... ... ... оны ... (ғылыми) жаңа биікке көтнру күн тәртібінде өзекті
мәселе болып ... Бұл ... ... комплексті қарап, білім беру мен
тәрбиелеудің біртұтастық принципіне әдістемелік жағынан ... ... ... ... ... ... мазмұнын негізгі материал ретінде де
әр түрлі шамалар және олардың өлшеуді оқытуды ... ... ... ... негізделген ортақ әдістемеге сүйеніп қарастыру
енгізілген. Ұзындық, ... ... ... ... күн, мөлшер,
арақашықтық, уақыт, жылдамдық шамалармен, олардың өлшеу бірліктерімен және
шамаларды өлшеумен таныстыру практика ... ... ... ... ... ... алу тәсілі және біртекті
шамалардың бір атау бірлігінен екінші басқа атау ... ... ... ... ... үйретіледі.
Бірдей атау бірлігімен және екі атау бірлігімен өрнектелген біртекті
шамалардың сан мәндерін қосу және азайту, ... ... ... ... жағдайлары практикажүзінде қарастырылады.
Президенттің Қазақстан халқына биылғы жолдауының “Елімізге болашаққа
құлаш сермейтін Білім берудіѕ жаңа ... ... ... ... ... үшін ... ... мүддесін қорғап, шағын
ұлттық білім беру үлгісін қалыптастыруға, осы мәселеге қатысы бар ... оқу ... онда ... ... ... мен ... сол ... қосылудың өзіндік жобасын жасап, талқылай отырып ... ... ... ... қалмайтындай қам жасауға міндеттіміз.
Курстық жұмыстың құрылымы: Зерттеу жұмысы ... ... ... ... ... және ... жұмысының мақсаты – бастауыш сынып оқушыларын шамаларды және
олардың ... ... ... ... қолданудың әдістемесін
қарастыру.Оқушының өз бетінше жұмыс істей алу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуге үйрету.
Міндеттері:
1. Оқу процесіндегі жүріп жатқан оқыту әдістерін оқушыларға
ұғынықты, әрі олар бағдарламаны одан әрі алып кететінде
деңгейде жүруі;
2. Оқытушының ... оқу ... ... ... ... ... алған білімдерін одан әрі қарай жетілдіру;
3. Білімді игеру қарқыны, өз бетінше жұмыс істей алу мүмкіндігі,
оқудың әдісі мен ... ... ... ... ... методологиялық негізі- бастауыш математика ... және ... ... ... ... ... жылдар бойы
жинақталған тәжірибесін жинақтап, талдаудан, ... ... ... педагогикалық ілімдердің ... ... және даму ... ... ... ой ... нысаны (обьектісі)-математиканы сапалы оқытып үйрету бағытына
негізделген шамаларды және олардың өлшем бірліктерін ... ... мен оның ... ... ғылыми негіздері мен теориялық
тұжырымдарын зерттеу.
Зерттеу пәні- бастауыш ... ... ... және ... ... ... ... ғылыми-теориялық негізін
айқындап, оның әдістемесін жасау.
Зерттеу әдістері- ... ... мен ... жүйелі талдау,
баяндау, сипаттау, тұжырымдарды жинақтау, қорыту.
Зерттеу базасы-бастауыш сынып оқушыларын сапалы ... бере ... ... ... ... сапасын арттыру,
әдіс- тәсілдерін жетілдіру, оқытудың негізгі қағидалары мен бағыт- бағдарын
жаңаша түрлендіру үшін, еліміздің ... ... беру ... және ... ... ... дамыту үшін барлық оқу орындарында / ... ... оқу ... ... мен ... оқу ... ... болады.
І тарау. Бастауыш мектепте шамаларды оқыту әдістемесінің теориялық
негіздері
1. Ұзындық, масса және сыйымдылықты оқыту
Тақырыптың міндеттері:
1) Кесіндінің ұзындығы туралы нақтылы білім ... ... ... ... ... ... таныстыру;
3) Өлшеу дағдыларын қалыптастыру ( сызғыш );
4) Ұзындықты қосу және ... ( ... ... және бөлу ... Дененің массасы және ыдыстың сыйымдылығы туралы нақты түсінік
қалыптастыру;
6) Оқушыларды масса бірліктері ( кг, г, т, ц ) және ... ... ... ... ... таныстыру;
7) Өлшем бірліктерін өрнектей білуге үйрету;
8) Масса бірліктерін қосу және азайту ( санға көбейту және ... ... ... ... ... таба ... ... іс жүзінде қолдана білу
білігін қалыптастыру;
10) Уақыттың өлшем бірлігімен және ... ... ... ... Сағат арқылы уақытты анықтай білуге үйрету;
12) Уақыт бірліктерін қосу және азайту;
13) Аудан ұғымымен және шаршы сантиметр ұғымымен таныстыру;
14) ... ... ... ... табуға үйрету;
15) Тіктөртбұрыштың, шаршының ауданын табуға үйрету, іс жүзінде
біліктілігін қалыптастыру;
16) Шаршы дециметрмен, шаршы метр, ар, гектар, ... ... және ... ... таныстыру.
Бастауыш мектепте ұзындық, масса, сыйымдылық, уақыт, аудан,
көлем сияқты нақты шамалар туралы түсінік қалыптастырылады. Шама ... ... ( ... ... т.б. ) ... ... математикадағы ең маңызды ұғым. Шамаларды оқыту оны өлшеумен
тығыз байланысты. Шамаларды ... ... ... және ... ... ... жүргізіледі. Шаманың өзіндік ерекшелігін ескеріп
және практикалық іс- ... ... ... шама ... ... ... ... жүзеге асырылады:
• нақты шама туралы оқушының түсінік деңгейі анықталады және сәйкес ұғым
мен термин енгізіледі;
• біртекті шамалар салыстырылады ( сезіну, көз ... ... ... ... ... ... және т,б. арқылы );
• шаманың негізгі өлшеу бірлігі таңдалып алынады да, ... және ... ... жабдықтары көрсетіледі;
• негізгі өлшеу бірлігінің көмегімен шаманы өлшеу ... ... ... ... жаңа бірлігі енгізіледі және оның өмірдегі
мұқтаждықтан туындап ... көз ... ... ... яғни ... ... ... көшеді және әр түрлі
өлшеу бірліктерінің ара қатынасы тағайындалады;
• өлшеудің бір атау ... ... ... осы текті шаманың
басқадай атау бірлігіне көшуге жаттықтырылады;
• бірдей немесе әр түрлі атау ... ... ... қосу
мен азайту және шаманы санға көбейту мен бөлу қарастырылады.
Бастауыш мектеп математиеасында оқылатын ... ... ... (арақашықтық, жылдамдық, бұрыш шамасы, уақыт, аудан және ... ... ... ... ... шаманың қасиеттерін қарастырғанда
оқушылар назарын олардың негізгі белгілерін меңгертуге аударған дұрыс. Енді
жоғарыда ... ... ... ... ... ... бірліктеріне бастауыш сынып оқулықтарында
қысқаша мағлұмат беріледі. Оқулықпен жұмыс.
См- М.-1. 15-бет. Дм- М.-1. ... М.-2. ... Км- М.-2. ... М.-4.30-34-бет.
См – ұзындықты өлшеу бірлігі. ... ... ... ... ашу және өлшеудің үлгісі ... ... ... ... және ... көмегімен кесіндінің ұзындығын анықтауға
үйрету. Заттың ұзындығын салыстыру тәсілдерін еске түсіріп, ... ... ... ... ... ... көмегімен заттардың
ұзындықтарын өлшеу және шыққан нәтижелерді салыстыру тәсілдеріне ... ... ... ... ... ... 1 см жолақшаны таңдап алу
және соның көмегімен кесіндінің ұзындығын өлшеудің ... ашу. ... ... ... ... 1 см ... мағлұмат беріп,
соның көиегімен сызғыштың ұзындығын өлшеудің үлгісімен таныстыру.
Дм – ұзындық ... ... оның ... белгіленуі туралы түсініктер
қалыптастыру. 1 см жолақшаны бір-біріне жалғастыра 10 рет кесіндіні бойлай
салып немесе ... 9 ... 1 см ... ... ... 1 ... 10 см ... дм деп аталатыны түсіндіріледі. Әрі қарай
дециметрдің көмегімен әр ... ... ... ... ... және осы ... бірлігінің тұрмыстық ... ... ... ... ... Сантиметр немесе дециметр
сияқты бірліктермен өлшенген ұзындықтарды қосу және азайту ... ... ... ... 1 дм = 10 см ...... тұрмыста жиі кездесетін ұзындықты өлшеудің бірлігі.
«Метрмен» және оның көмегімен ... ... мән- ... оқушыларды
таныстыру, ұзындықтың бірліктері метр , сантиметр және ... ... ... ... 1 дм ... ... ... енін
өлшету, 1 дм жолақшаны 10 рет салып, жаңа ... ... ... 1 м =10 дм. 1 м = 100см ... ... – ұзындықтың жаңа бірлігі жайында түсінік беру және оның метр,
сантиметр, дециметрмен ара ... ... ... ... мысалдарға
сүйеніп түсіндіру, өткенді (см, дм, м) қайталау. Екі ... екі ... ... ... ... ... ... м- ден үлкен бірліктің
қажеттігін ұғындырып, км ұғымымен таныстыру.
1 км = 1000м.
Мм – сызғышты ... ... ... ... ... ... ... үйрету. Ұзындықтың өлшем бірлігі- миллиметрді
пайдалану және оны ... ... ... ... үйрету. Өйткені
қайталау (см, дм, м, км) арасындағы қатынасты ... ... ... ... ... ... 1 см және 3 кәшкене бөлік шықты дейді.
Мұғалім: - ... ... ... ... ... ... өлшейді.
1 см-де 10 мм бар. Сызғыш бойынан көрсету. 1 см 10 ... ... оны ... деп ... ... ... бірліктері: кг, тонна, центнер.
Кг-М.-2.14-бет.
Грамм, тонна, центнер- М.-2.166-бет.
Кг- м. Әд. 61-бет. ...... ... ... ... бірі- масса жайында түсінік
беру және оның ... ... ... ... ... заттың
салмағын өлшеудің ерекшеліктерімен таныстыру. Заттың салмағы болатынын, көз
мөлшерімен және мөлшері бірдей мақта мен ... ... екі ... ... ... түрліше болатынын аңғарту, салыстыру үшін арнайы
таразылармен немесе кіртастың көмегімен өлшейтінін түсіндіру, оқулықтағы
суретті ...... ... сипаттайтын шаманың бірі- сыйымдылық жайында
түсінік беру және оның ...... ... Литрдің қажеттігі мен
сыйымдылықты өлшеудің ерекшеліктерімен таныстыру. ... ... ... беру ... әңгіме жүргізу. Дүкенші сүт сатқанда
немен өлшейді? Оның литрмен өлшенетінін ... ... ... ...... суды 2л және 1л шыныға құйып 3 ... ... әр ... екеніне оқушының көзін жеткізу, түсінік беру,
салмақ бірліктерінің ара қатынасын тағайындау. Әр ... ... ... алынған мысалдарға сүйеніп түсіндіру.
Балалар нәрселерді қолына ұстап сезім мүшелері арқылы қай ... ... ... ... ... тең екенін айта алады. Масса
нәрсенің мөлшеріне (ұзындығы, ені, ... ... ... айту ... яғни массаны табуда нәрсе өлшемдерінің әсері зор.
Сонымен қатар пішіндері (формалары) ... ... ... ... ... ... өлшеп салыстыру керек, оқушыларға күтпеген жағдайды
тудыра отырып, ... ... ... ... ... массасын табу үшін
бірлік қажеттігін айта ... ... ... керек. Онан кейін
таразыға тарту арқылы әр түрлі нәрселердің ... ... ... оқушылардың өздері қатыса отырып, массаларын анықтаған
дұрыс. Мысалы, бір оқушы таразының сол жақ табағына гирді қояды, ал ... оң жақ ... ... ... ... ... Қалған оқушылар
таразының әр түрлі жағдайын ... ... ... ... ... ... ... теп- теңдікке келу үшін не істку керек, неше килогремдық
нәрсе ... т.с.с ... ... ... ... ... керек. Одан кейін жаңа бірліктер грамм, центнер және тоннамен
таныстыру қажет. ... ... ... отырып, өлшенген заттардың
массаларын салыстырумен қатар (шамаларды), екі заттың жалпы массасын табу
әдісін ... ... ... ... керек. Оқушылар тікелей
өлшеумен қатар массаларды жанама өлшеп табуға әр түрлі жаттығулар жүргізу
арқылы ... ... ... ... ... сандарға амалдар қолдануды
(қосу, азайту, натурал санға көбейту, бірліктен ол сан неше есе ... ... ... және ... ... қасиеттердің жалпылау ережесін
оқушыларға айтқызу керек. Заттардың ... ... ... ... сан мәні ... ... ... бүтіннен артық не кем сан шығатынын
көрсету қажет. Ол жағдайда ... айта ... ... ... «зат
массасы 3 кг-ға жақын», «3 кг-нан артығырақ», «жобамен 3 кг» т.с.с. ... ... ... ... ... үйрету сияқты өтіледі.
Іштілігі (сиымдылығы) әр түрлі кружкалар ... ... ... ... ... су ... сыяды. Немесе жұмысты құммен жасауға болады.
Берілген ыдыстардың іштілігін көз мөлшерімен де анықтауға болады.
Мысалы, консервілер қорабын ... ... ... ... ... ... ... болады. Олардың іштілігі әр түрлі болатынын
білгенмен, қаншаға артық не аем екендігін дәл айту ... ... ... айту үшін бірлік қажет болады. Мұндай бірлік- литр. Іштілік бірлігі
литр тағайындалғаннан кейін, масса қасиеттеріне анықталған ... ... ... ... орындалатын қасиеттерді оқушыларға әр түрлі
тапсырмалар беріп тексертуге болады. ... ... ... ... ... ... табуға бола ма, болса қалай есептеп ... ... әр ... тапсырмаларды орындаудың маңызы зор.
2. . Аудан және оның бірліктерін оқыту
Аудан қарапайым шамалардың, соның ... ... ... ... ... ... ... ие болу қасиетінің» қандац да бір
затқа, яғнии нәрсеге тән ... яғни ...... ... ... жөн. Әр түрлі заттарды үстелге қойып, ... ... ... біраз жерін алып тұрғанын көрсетуге болады. Ендеше әр заттың
сәйкес бетінің ... бар. ... ... пайдаланып, көз мөлшерімен
және беттестіру әдісімен заттардың аудандары ... ... ... ... ... көрсетуге болады, яғни салыстырып «артық», «кем», «тең» деп
айтуға болады. Жазық ... ... ... ... ... ... ... бірінің ішіне бірі толық сыйып тұрады, ал аудандары бірдей
болса, онда екеуі дәлме-дәл келеді.
Ауданды оқып үйрену мына ... ... ... Алып ... ... ... ... үстінде, партада, тақтада,
бір бет ақ қағазға орналасатын) фигуралардың аудандарына тең еместігі
анықталады.
2. Фигураларды беттестіру арқылы салыстыру ... ... ... ... ... бөліктерге бөліп, шыққан бөліктерден басқа фигура
құрастырып, санау арқылы олардың ... ... ... ... ... түсінік қайталанып, олардың
қасиеттері еске түсіріледі де, ауданның өлшем бірлігі ... ... ... 1 см – 1 см2, 3 см – 3 см2. Тік ... ... ... ... неше қатар бар?
1. Әр қатарда қанша шаршы бар?
Барлығы қанша шаршы екенін табу үшін 3, 5 ... 5, 3 бұл – ... ... Тік ... ... ... бірақ та сурет бойынша
қабырғасына неше шаршыдан салынатынын анықтауға болады.
Мәселен, егер баған бойы 6 шаршы, ал жол бойы 4 ... ... ... бұл тік ... ... есептеп шығаруға болады, ол 6, 4 ... 6- ға тең ... ... бұл шаршының саны:
3. Тік төртбұрыштың қабырғалары нүктелер арқылы сантиметрлерге
бөлінген, ұзындығы мен ені неше сантиметр екенін есептеп, ... ... ... айтамыз.
Мұндай тапсырмаларды орындау арқылы оқушылар тік төртбұрыштың ауданын
есептеу алгоритмін меңгереді. Кез ... тік ... ... ... оны ... сантиметрге бөлмей- ақ, ұзындығы мен енін бірдей бірлікпен
өлшесе, олардың көбейтіндісі ауданды анықтайды немесе «тік ... оның ... мен ... ... тең ... ... ... дециметр, шаршы метр енгізіледі де, ауданның барлық
белгілі өлшем бірліктерінің ... ... ... ... м = 10 дм, 1 м2 = 100 ... дм = 10см, 1 дм2 = ... м = 100 см, 1 м2 = 10000 ... ... ... ... көрсетілген тәсілдермен анықтау
мүмкін емес, мысалы, ... ... т.б. ... ауданын табу үшін
не істейміз? Оны шаршыларға бөлеміз. Бірақ та ... ... ... ... ... да ... ... шаршы сантиметрлерге дәл бөлінбейтін
геометриялық фигуралардың ауданын табу үшін палетканы пайдаланады.
Палетка дегеніміз – тең ... ... ... пластинка.
Палетканы еңбек сабағында оқушылардың ... ... жіп ... ... ... тор ... ... жасатуға болады. Ең қарапайым палетка
қағазға қабырғасы 1 см- ден ... ... ... өлшенетін фигураға
салып, бірақ алып тұрған ... ... ... оған ... ... ... санын екіге бөліп, нәтижелерді қосу керек.
Балалар көпбұрыштың ауданы мен периметрі ұғымдарын шатастырмауы ... ... ... мен периметрін қатар табуға арналған
жаттығулар қарастырылады.
Мысалы:
а) Тік төрбұрыштың ауданын, ... ... ... Мына ... ауданын және периметрін есептеп шығар. Мұнда
оқушылар әрбір тік төртбұрыштың ... ... оның ... ... ... ... ... бірдей фигуралардың
периметрлері бірдей болуы, не болмауы, ондай- ақ периметрлері бірдей болуы,
не ... ... ... ... ... |8 см |7 см |6 см |5 см |4см |3см ... |1 см |2 см |3 см |4 см |3 см |2 см ... |18 см |18 см |18 см |18 см |14 см |10 см ... |8 см2 |14 см2 |18 см2 |20 см2 |12 см2 |6 см2 ... – фигураның беті. Әр түрлі фигураның ауданы да әр түрлі болады,
сондықтан оларды ... ... ... шаршы.см- мен өлшенеді. 1 см2 дегеніміз
– барлық қабырғалары 1 см ... ... ... ... Яғни ... табу үшін ... 1 см2 неше ... құрастырылғанын анықтау. Ол
үшін палетканы пайдалануға болады. Палетка – шаршы.см- ге бөлінген мөлдір
пластина.
Толық тор – 3 14:2= ... емес – 14 7 + 3 = 10 ... см2- м. ... ... сантиметрмен немесе шаршы дециметрмен өлшеу ... ... ірі ... ...... метрді пайдаланады. Шаршы метр
(қысқаша м2) – ... 1 м ... ... ... м = 10 дм 1 м = 100 ... м2= 100 дм2 1 м2= 10000 ... ... гектармен, армен өлшенеді.
100 м2= 1а (ар)
10000 м2= 1 га (гектар).
1.3. Уақыт және оны ... ... ... оқыту әдісі
Бастауыш мектепте қарастырылатын шамалардың бірі – уақыт ... ... ... ... ... ... дейінгі кезеңде алады. Күн
мен түннің ауысуы, жыл мезгілдерінің ауысуы, сағат, ... апта ... ай, ... ... ... ... ауысуы – уақыт жөніндегі
түсінікті қалыптастырады.
Уақыт туралы түсінік қалыптастыру ұзындық, ... ... ... ... үйренуі әлдеқайда күрделірек. Уақыт үздіксіз өтіп ... да ... ... ... ұзақ ... өмір ... барысында баяу қалыптасады. Бірлік ... ... ... тек бір рет қана ... ... ... ... оқиғамен байланысты болуға тиіс. Сондай бірліктер (тәулік,
жыл, ай, ... ... ... ал ... ... ... ... уақыт
өлшем бірліктерін адамдар ойлап шығарған.
Бастауыш сыныптарында уқыт ... және оның ... ... ... ... білуге, үнемдеуге тәрбиелейді. Әрине бұл қысқа
мерзімдік жұмыс емес. Оқушылардың өздерінің уақытын дұрыс ... ... ... ... дайындалуға, демалысқа, ойынға, тамақтануға, ұйықтауға
уақыт белгілеп оларды орындауға ... ... ... ... жөнінде алатын бірінші ұғымы – апта. Әрі қарай оқу процесінде уақыт
аралығының жаңа ... ... ... Уақыт дәлдігін бір минутқа
дейін етіп анықтауды және оны екі түрде белгілейді.Мысалы:күндізгі сағат 2-
деудің орнына ... 14 деп ... ... ... ... Әр ... уақыт
аралығының ұзақтығын салыстыруға болады, оны оқушылар ... ... ... қолдана білуі керек. Мысалы, сабақтың ұзындығы, ... ... күн ... ... ал ... ... Екі ... ұзақтығы бір
сабақтан 2 есе артық және т.б. Оқушылар кесінділер ұзындығын салыстыру және
оларды қосу ережелерін біледі, ал сол ... ... ... ... ... ... аралығын есептеудің өз ерекшеліктері бар,
бірліктерінің қатынасы 10 саны емес, оның ... ... ... ... ... минут уақыт аралықтарын есептемегенде) тікелей ... ... ... және қосу үшін құм ... ... Ол үшін екі ... ... олардың біреуін 1 минут, ал екіншісін ... қосу ... ... құм ағып таусылғанда сағаттардың көрсетуі уақыты
тең болады. Ол үшін екі сағатты бірдей іске ... Енді ... ... ... ... ... ... аралығын қосудың мағынасын түсіндіруге
болады.
Осыдан кейін уақыт бірлігін енгізуге болады. ... ... ... ... ... Бір ... ... уақытты анықтатамыз,
минут уақыттың ұзақтығын анықтай білу үшін әр түрлі іс- әрекет жасау керек.
1 минут үндемей ... ... ... 1 ... ішінде қаншаға дейін
санай алатындығын анықтап, оларды салыстыруға ... ... және ... күнтізбесін жасау, ертегі, әңгіме,
кинофильм көргендегі оқиғаларды ретімен қабылдау уақыттың ... ... ... сезінуге көмектеседі. Көрнекі құрал есебінде
жылжымалы күнтізбе, сағат үлгісі болғаны дұрыс. ... ... ... қабылдау сезімін дамытуға болады. Адамдардың жас шамасын салыстыру
арқылы жас адам, кәрі, орта жастағы, бала,түлкенірек, ... жас ... ... т.б. ... ... да ... Уақыт бірлігін
қабылдауға дайындау үшін күнтізбемен жұмысты ... ... ... ... 1 қазан, алдыңғы ай қалай аталады? Күнтізбе арқылы айды ... әр айда ... күн ... ... ... бірдей айларды
көрсетіп, жылдың ең қысқа айын (ақпан) атап (28, 29 күн) ... ... ... рет ... айтылады. Мысалы, жылдың 10- шы айы
қалай аталады? Санағанда қыркүйек ... ай? ... ... аптаның қай
күніне және айдың нешесіне сәйкес келеді? Тәулік туралы ұғым беру ... кеше ... ... ... ... не ... ... бастап ертең кешке дейін не істейтіндерін жазып ... да, ... ... ... кеш, түн ... Осындай
уақыт аралықтары тәулік делінетіні айтылады. «Күн мен түн ... ... ... ... ... ... пен минут туралы түсінік балалардың математикалық практикалық
іс- әрекеті арқылы, бақыаулар ... ... Бір ... бір ... ... ... Бір минуттың ұзақтығын білу үшін: 1 минут ішінде нешеге
дейін санай аласың? Неше сөз айта аласың? – сияқты ... ... ... Ал уақытты үнемді жұмсай білуге үйрету үшін «Минут ... ... ... ... ... ... 1 ... 1 сағатта, 1 жұмыс күнінде қанша өнім
шығаратыны жөнінде сан мағлұматтарын келтірудің тәрбиелік мәні зор.
Сағат ... ... ... алу ... ... ... ... және минуттық тілшелері бар) сағаттың үлгісін жасатып, сол бойынша
практикалық жаттығулар орындату керек. Мұғалім кішкене ... ... ... ... ... айтады. Барлық сағаттың үлкен тілшесі кішкене
бөліктің біреуінен екіншісіне жеткенше 1 минут өтетінін түсіндіреді. ... ... ... ... ... сағат 12) және тал ... ... ... ... Сағат үлгісін пайдаланып:
1. Белгіленген уақытты атау;
2. Уақытты белгілеу;
3. Сағаттың белгілеуін, ... ... ... ... ... 5 сағ. 30 мин, бес ... 6- ға 30 минут қалды, 6- дан 30 минут
кетті, 6- ға жарты сағат қалды, 7 сағ 45 ... 7- ден 45 ... ... 8-
ге 15 минут қалды, 15 минутсыз 8, 8- ге ширек сағат ... ... ... ... ... үшін әр ... ... 20 сағ 15 минутта неше минут бар?
2. 5 тәулікте неше сағат ... ... 3, 4, 6. ... ... 95 ... неше тәулік болады?
4. 105 минут неше сағат сағат болады?
5. ... неше ... ... ... ... – бір ... пен ұзақ ... ұзақұтығы. Сағаттың
моделін пайдаланып практикалық жаттығулар орындалады. Оқушылар қандай
сағатты білетінін және оларды пайдалануды еске ... ... ... да
үлкен тілі кішкене бөліктің біреуінен екіншісіне ... 1 ... ... ... ... тілі ... бөліктің бірінен екіншісіне жеткенше 1 сағат
өтетінін көрсету керек. ... түн ... тал ... ... ... сағат
12) және тал түстен түн ортасына дейін (түнгі ... 24) ... ... ұғымдар оқушыларға таныс уақыттың ... ... ... ... ... ... ... ертең. Мысалы,
бүгінгі бірінші сабақтан ертеңгі бірінші сабаққа дейінгі аралық уақытты
тәулік ... ... ... арғы ... ертеңгілікке дейін неше
тәулік өтетінін анықтайды және т. с.с. ... ... ... ... ... өлшеуді тағы жүргізеді. Әрине, бұрынғыдай
кесінді ұзындығы емес, шеңбер доғасының ұзындығын пайдаланады. Ол ... ... ... қатынастарды пайдалану керек: 1 тәулік = 24
сағ., 1 сағ = 60 мин, ½ сағ. = 30 мин т.с.с.
Екінші ... ... ... ірі және ұсақ ... ... және
секунд бірліктері оқытылады. Оқушылар бақылау арқылы секундтың ... ... ...... уақыт бірліктерінің ішіндегі нң ірісі. 100 жыл
уақыт ... ... ... ... және жақын адамдарының жасын,
үстіміздегі өмір сүріп жатқан 2011 ... ... ... ... ... ... ... қағазға, 1 мм- ді 1 жылға тең деп алып,
сәйкес кесінділер сызып, ... ... ... ... ... ... оқушылардың өмірінде және жұмыста жиі қолданылатыны –
ай және жыл.
Жыл – Жердің ... ... бір рет ... ... ... уақыт
аралығы. 3 жыл 365 күннен, ал төртінші жылда 366 күн болады. Айды күнтізбе
арқылы оқытқан тиімді болады.
Уақыт ... ... ... ... өз ... ... сонда
барлық арифметикалық амалдарды қолдануға болатындығы толық айтылады.
Уақыт ұзақтығында да кесіндідегі бар ... ... және ... ... ... ... тілі сағаттық тіл деп аталады. Ол үлкен екі сызықшаның
аралығын 1 сағатта жылжып өтеді. Ұзын тілі минуттық тіл деп ... ... екі ... ... 1 минутта жылжып өтеді. 1 сағатта 60 минут
бар. Уақыт аралығын минутпен және ... ... 60 ... 1 ... ... болу керек. Ал 24 сағат 1 тәулікті құрайды. Уақыттың
бұлардан басқа ... де ... ... ай, жыл, ... ғасыр. Уақыт бірліктерімен және олардың
арақатынасымен таныстыру.
Сағат үлгісінің көмегімен күннің шыққан уақытынан ... ... ... және ... ... күн ... дейінгі уақытта бір
тәулік өтетіні түсіндіріліп беріледі. Тәулік дегеннің ертеңгіліктен келесі
ертеңгілікке ... ... ... ... дейінгі уақыт мерзімі
екендігі түсіндіріледі. Тәуліктің басы түнгі сағат 12, ... ... де 12 ... ... Ал түгнгі 12- де тағы 12 сағат болады, яғни 12 + 12
= 24 ... ... 1 ... ... Уақыттың жаңа бірлігі секунд жайында түсінік беру; уақыт
бірліктерінің ... ... әр ... ... қолдануын
өмірден алынған мысалдарға сүйеніп түсіндіру қажет. Уақыттың жаңа өлшем
бірлігі секундпен ... ... үшін 1 ... ... ... ... тілі бар сағатты пайдаланып көрсету керек. Одан соң қазіргі
техниканың даму ... 1 ... да аз ... ... көптеген процестерді
орындай алатыны жайлы нақты өмірден мысалдар келтіре отырып, қысқаша әңгіме
өткізу керек. Минуттан да кіші өлшем ... бар ... ол – ... ... мин = 60 сек. ... ... сақта!
7 күн – 1 апта. 30 не 31 күн (ақпанда 28 не 29 күн) – 1 ай. 12 жыл ... ... 100 жылш – І ... ... ... ... таныстыру, арақатынасын
тағайындау. Уақыттың маңызын, оны күнделікті өмірде ... ... ... айту. Оқулықпен жұмыс- табель күнтізбесімен жұмыс,
өмірден алынған мысалдарға сүйеніп түсіндіру.Табель күнтізбесі арқылы ... ... ... Жыл қай ... ... 1 ... неше ай бар, ... ұлттық мейрам болады, 1 айда неше күн бар, ең қысқа ай ... ... ... қою арқылы күнтізбемен жұмыс ұйымдастыру.
Көлем. Сыйымдылық пен көлем және олардың ... ... л, ... ... қалыптастыру. 1 л – 1000 см3 1 литр суды құйғанда ... ол ... ... 1000 ... көлемін табу үшін оның қырын көбейткіш ретінде үш рет ... ... табу ... Оның ... ... ... және шыққан
нәтижені биіктігіне көбейту керек. V = a * b * ... ... ... бекіту үшін келесі тест тапсырмалары беріледі:
| | ... ... ... | |
| | |1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... ... |Сағат, минут,|Литр, |
| |қандай ... ... ... ... ... |килограмм |
| |жатады? ... | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
|2 ... ... ... ... ... |Салыстыру, |
| |үйрету қандай | ... мен ... ... |
| ... | ... | | |
| ... | |метрлік | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
|3 ... ... ... ... ... ... |ұғымдармен |геометриялық|оқыту, ... және | |
| ... ... |салыстыру |арифметикалық| |
| ... | | ... | |
| ... | | | | |
|4 ... ... ... ... ... |
| |түсіндіруге | | | | |
| ... әдіс | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... ... |7 |6 |5 |4 |
| ... беру | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|6 ... ... |Мм, см, дм, |См, дм, м, |См, дм, м, |Км, м, дм, |
| ... |м, км. |км, мм |мм, км |см, мм |
| ... | | | | |
| |қай реті ... | | | |
|7 ... өлшем |Секунд, |Ғасыр, жыл, |Сағат, ... |
| ... ... ... |тәулік, жыл, |минут, |
| ... ... ... минут,|ғасыр, |Секунд, |
| |қай реті ... ... ... ... ... | ... | | ... |
|8 |Фигураның ... ... ... ... |
| ... палетка| | | | |
| ... табу қай| | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|9 ... ... ... ... |4-сынып |3-сынып |
| |қай ... | | | | |
| ... | | | | ... ... |См2 , дм 2, ... ... ... ... туралы|
| |бірліктерімен |м2, мм2, |түсінік, см2,|м2, ... |
| ... ... |палетка, тік |ар-гектар, |палетка, |
| |қай реті ... табу ... табу ... ... |
| | | ... | |см2, дм2, |
| | | ... табу,| |м2, мм2, |
| | | |дм2, м2, | ... |
| | | ... | | |
| | | |мм2. | | ... |Тіктөртұрыштың |24 см, 32 |20 см, 24 см2|20 см, 16 см2|16 см, 12 |
| |ені 2 см, |см2 | | |см2 |
| ... одан 4| | | | |
| |есе ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... тап | | | | ... ... 4 см, |12 см2 |35 см2 |32 см2 |60 см2 |
| |ені 3 см, | | | | |
| ... 5 см | | | | |
| ... | | | | |
| ... тап. | | | | ... а) ... ... 2-де жаңбыр жауды. 10 сағаттан кейін Астанада күн
болуы мүмкін бе? Бұл тапсырманы қандай деңгейге жатқызуға болады. Оны
шешіңіз.
б) Жердің серігі қай ... қай ... қай күні ... егер ... ХХ ... басына дейін толық 56 жыл, 9 ай және 3 күн ... ... ... ... ... берілген:
«Қай кесінді ұзынырақ?»
Оны қандай мақсатпен берген?
3.Қалай дұрыс оқуға болады?
а) Кесіндінің ұзындығы 5 см-ге тең;
б) ұзындық өлшем бірлігі ... тең ... ... мәні 5- ... ұзындығы 5-ке тең;
г) берілген кесінді 5 см-ден тұрады.
5. Сау ... ... 1 ... 5 литр қан ... 1 сағаттаан соң
қанша литр қан жүреді? Тәулікте ше?
Берілген ... ... ... мақсаты бар?
6. Ең ұзақ өмір сүрген – Жапониялық Идзуми. 10 жылда неше ай бар
Екенін тапсаңыз, онда сіз оның ... жыл өмір ... ... Жер шары ... ... 40000 км. Оны өту үшін ... ... назарын неге аудару керек?
8. «Алғашқы механикалық сағатты 1657 жылы ... ... ... Бұл қай ғасырда болды?
Жауаптары:
1- жауабы: Мүмкін деңгейі (10 ... ... ... 12 ... ... күн көзі болмайды), (1957 ж. 4 қазан).
2- жауабы:Олар сырттай әр түрлі болып көрінгендіктен өлшеуді ... ... ... ... ... ... қажеттігін көрсету.
3- жауабы: а); б); г);
4- жаубы: Денелерді салыстыр. ... ... ... ... ... өмір салтына тәрбиелеу. Жүрегін сақтауға.
6- жауабы: 120 жыл.
Балалардың көзқарасын дамыту үшін тәрбиелеуші тапсырмалар таң-
даңыз.
7- ... ... ... сіз 5 ... жүресіз, сонда күніне 5*5 = 25 км,
жылына 25*360 = 9000 км, ... = 4 жыл 4 ... ... ... І ғасырда = жыл.
5. Фигура ауданының қасиеттерін және қозғалыс ... ... ... үшін ... шамалар тағайындалған қасиеттер толығынан
орындалады деп айтуға негіз бар. Фигуралар ауданын тікелей салыстыруға және
аудандарының қосындысын тауып, ... ... ... ... ... туралы ұғымды оқыту үшін, қалауымызша алынған фигуралар
салынған, және А, Б, С ... ... ... ... ... бірі ... фигуралары бар беттерді (сызықсыз) әр ... ... ... ... оқушылар алдын ала шаршының моделін
(үлгісін) жасайды. Ұзындығы және ені 1 см ... қиып ... оны ... ... береді. Осыдан кейін оқушылар тапсырманы орындайды.
Оқушылар фигураларды беттестіреді, сонда бір фигура ... ... сиып ... ... ... ... тең ... сыртқысының ауданы
үлкен, ал ішінің ауданы ... Қиып ... ... ... бұл ... ... сантиметр деп аталатындығы айтылады. Сантиметр- ұзындық
бірлігі, квадрат сантиметр- аудан ... ... ... ... ... ... ... ал фигура ауданы- берілген фигурадағы
барлық квадрат сантиметрдің саны. Мысалы, кесінді ұзындығы 1 см, ал ... 1 ... см 2 ... кесінді ұзындығы 2 см, ал фигура ауданы 4 см2.
Фигура аудандарын қосу, кесінділерұзындықтарын ... ... ... ені ... ал ... әр түрлі және қабырғасы
ортақ екі тік төртбұрыш ... ... оны ... ... тік ... ... тік төртбұрыштан туатынын анықтайды.
| |
| |
Яғни екі ... тік ... ... қосындысы үлкен тік
төртбұрыш ауданына тең болады. Ол суретте анық көрініп тұр. Осыдан кейін
аудандарды ... мен ... ... ... ... ... көмегімен өлшеп табудың мағынасы түсіндіріледі. Тік төртбұрыш пен
шаршының аудандарын жанама өлшеу арқылы табылады. Яғни ... ... ... ... ... ... жылдамдығымен (дененің 1 сағатта
жүрген километр саны) бірінші рет танысады. Мүмкіндік болса, көрнекілікке
ойыншық машиналарды ... ... ... екі ... ... ... ... бір мезгілде бірдей қозғалатын немесе әр түрлі қозғалыста
(біреуі тез (жай) ... ... ... кейін, машиналардың қозғалысына
баға беру үшін, жылдамдық деген ... ... ... ... бірдей (тең) екі машинаның қозғалысын көрсетеміз. Қағаздан
түстері әр ... ... ақ) ... ... қиып алып ... ... Оқушыларға бір мезгілде қозғалысқа түсетіндер дейміз:
а) олардың ... ... (тең) ... ... ... ... ... болсын;
б) қызыл машинаның жылдамдығы кем (аз) болсын. Оқушылар «тез», «жай» деген
сөздер орнына «жылдамдығы артық», «жылдамдығы кем» ... ... ... ... қозғалысқа түсіру арқылы, олардың
кездесетін жағдайларын көрсетеміз. Бұл жағдайда ... ... қиын ... оқушылар көреді. Келесі кезеңде екі машинаны, бір
мезгілде бір-біріне қарсы жіберіп ... ... ... ... ... ... тұрған жерін жалушамен белгілеп ... ... ... ... ... болады:
1. Машиналар бірдей уақыт қозғалды ма?
2. Олардың жүрген ара қашықтығын салыстырыңдар.
3. Машиналардың ... көп ... ... сұрақтарға жауап алғаннан кейін оқушылар мынадай қорытындыға келеді:
бірдей уақытта артық қашықтық (жол) жүрген машинаның ... көп ... ... ... жолға (уақыт тұрақты болғанда) жылдамдық туралы
айтуға болады. Практикада 1 сағат ішінде жүрген ... ... ... ... ... ... ... болады? Бұдан жылдамдық
бірлігі- 1км/сағ екені шығады. Мұғалім жылдамдықтың туынды шама екнін білу
керек. ... ... ... ... ... жолымен анықтап,
оларды салыстырумен қатар бір дененің жылдамдығы екінші денеден қанша ... (кем) ... ... ... ... ... ... шамалары арасындағы байланысты да анықтауға болатындығы айтылу
керек. Ол есеп шығару кезінде үйретіледі.
ІІ тарау. Математика ... ... және ... ... ... ... ... өлшеу.
Сабақтың тақырыбы: Ұзындықты өлшеу.
Мақсаты: а/ Ұзындық түсінігін ... Әр ... ... ... ұзындықты өлшеуді үйрету.
б/ Тазалыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Көрнекілігі: суреттер, ойыншықтар, кесте.
Сабақтың барысы:
I.Ұйымдастыру бөлімі: -амандасу, сыныпты түгендеу.
-психологиялық көңіл-күй.
II.Тірек білімдерін ... Тура және кері ... ... өзгерді?», «Поезд құрастыру» ойындары.
Заттардың кеңістікте орналасуы туралы түсінікті қайталау.
III.Жаңа сабақ:
1. Практикалық жұмыс:
Тақтаға екі оқушы шығады. ... ... ... қорытынды
жасаңдар. Қағаздан жасалған жолақтардың ұзындықтары, парталарлдың
биіктіктері, мұғалім мен ... бойы ... ... мен ... ... ... ... шамалар арқылы қорытындысын
жасау.
2.Оқулықпен жұмыс.
№1. Тапсырма бойынша практикалық жұмысты орындау.
№2. Шеңбер бойында неше бала тұр? Бас киім киген ... ... бар ... ... т.б. ... ... бала ... қыздан бастап санағанда
нешінші тұр? Егер оң ... ... ... ше? Сол ... ше? ... ... ... санағанда үшінші кім тұр? Т.б.
Сергіту сәті:
Ұзын құлақ сұр қоян,
Естіп қалып сыбдырды,
Ойлы-қырлы жерлерден,
Ытқып-ытқып ... ... Екі ... қосу арқылы кесіндіні сызу. Пайда ... ... ... ... ... тап» ... Ол заттың пішіні дөңгелек пе? Ол зат төменгі қатарда
орналасқан ба? ... ... аз ... ақ ... заттарды табуға
үйрету.
№4. Зейінді арттыруға тапсырмалар орындату.
ІV.Қорытынды. Сұрақ-жауап жұмысы.
. - ол ... ... ... пе?
. -Ол зат төменгі қатарда орналасқан ба?
V.Мадақтау. -Сабақ аяқталды.
2. Ауданды өлшеу
Квадрат метр (м2)
Сабатың мақсаттары:
а)Білімділік: аудан және оны ... ... ... ... ... ауданның жаңа өлшем бірлігімен таныстыра отырып, оны
қолдана ... ... өз ... ... баулу.
Әдісі: түсіндіру, ойындар, ойнату, сұрақ-жауап.
Түрі: жаңа сабақты ... ... ... ... карточкалар.
Пәнаралық байланыс:дүниетану, бейнелеу өнері, музыка.
Сабақтың барысы
І. Ұйымдастыру ... ... ... ... ... 2. Мен ... 3. Мен ... сыйлаймын;
4. Күлкі сыйлау.
5. Сынып оқушыларын түгендеу.
6. Сабақты хабарлау.
ІІ. Тест жұмыстарын ... 1 дм2 ... см2 ... 100 см2 ә) 10 см2 б) 1000 ... 1 дм ... см ... см ә) 10 см б) 1000 ... 10000 * 4 көбейтіндінің мәнін тап.
а) 4000 ә) 40000 б) ... 80000 * 5 ... ... тап.
а) 40000 ә) 4000 б) ... 3600:6 ... ... ... 600 ә) 6000 б) ... сабақты түсіндіру.
- Балалар, сендер қандай өлшем бірліктерін білесіздер?
- см, мм, дм, ... 1 ... ... ... ә) ... б) алаңнын; в) тақтаның; г) айнаның;
ғ) оқулық мұқабасының ауданын қандай өлшеммен анықтаған қолайлы?
Квадрат сантиметрмен бе, әлде ... ... ... квадрат мантиметрмен немесе квадрат дециметрмен өлшеу қолайсыз
болғанда біршама ірі аудан бірлігі-квадрат метрді пайдаланады.
Квадрат метр (қысқаша м2) – қабырғасы 1м ... ... 10дм 1м ... 100дм2 1м ... ... қорытындылайды.
2. Ережені іштей оқыту. Хормен оқыту.
№ 2 Ауызша
|Тік ... ... |Ені ... ... бет | | | ... ... |8 м |6 м |? м2 ... | | | ... |80 м |60 м |?м2 ... |30 м |20 м |?м2 ... жадын жазу. Тақырыптың атын жазу.
а) Қабырғасының ұзындығы х м ... ... ... ... ... Есеп не ... ... не белгілі?
- Есепте нені табу керек? Нені табамыз?
- Ауданды табу үшін не ... S 6 v * 6м=36 ... ... ... х м шаршы пішіндес бөлменің еденінің ауданын
өрнек түрінде жаз. Ш: S х м *х ... ... ... 49 м2 ... пішіндес бөлменің ұзындығын тап.
Ш: 49 м2:7= 7м.
№ 5 Ауызша
а) Қабырғаларының ұзындығы 6 м және 4 м тік ... ... ... ... тап. S= 6м* 4= 24 ... ... ... 6 м және х м тік ... ... ... ... ... түрінде жаз. S = 6м* х=6 хм2
б) Еденнің ауданы 30 м2 тік ... ... ... ені 5 м. ... тап. 30:5= ... 6 (жазбаша, оқу, талдау)
Мотоциклші бір күнде 208 км жол жүрді. Ол осы жолдың төрттен ... ... ... ... ... ... кейін неше километр жол жүрді?
- Есеп не жайында, есепте не белгілі, есепте тағы не белгілі, есепте
не
сұрайды, ... ... таба ... ба, ... ... 208 км
Түстен кейін-?
Ш: 208:4= 52 км 208-52= 156 ... ... ... 156 км жол ... ... сәті ... ән тыңдату)
V. Дидактикалық ойын.
- Балалар, «Бәйге» деген сөзді қалай түсінесіңдер?
№ 9 Мысалды шығар. Әр қатардан үш ... ... ... ... ... қорытындылау.
-Не жайында әңгімелестік,немен таныстық?
VІІ. Үйге тапсырма. Есеп 3, мысал 9.
VІІІ. Мадақтау, бағалау.
3. Уақыт ... ... ... ... туралы түсінік.
Мақсаты: а/ оқушылардың уақыт туралы түсініктерін қалыптастыру,
уақытты анықтайтын терминдерді дұрыс қолдана білуді үйрету.
ә/ мұқияттылыққа, ... ... ... ... қоя білу ... дамыту.
Көрнекілігі: суреттер, ойындар.
Сабақтың барысы:
I.Ұйымдастыру бөлімі: -амандасу, сыныпты түгендеу.
-психологиялық көңіл-күй.
II. Өткенді қайталау: 1.Заттардың қасиеті туралы ... ... ... ... ... ... Машықтық жұмыс.Кеңістіктегі заттардың орналасуы.
5. Ойындар «Не өзгерді?», «Ұшақтың ұшуы», «Дыбыс қайдан шықты?»
III.Жаңа сабақ:
Ауызша жаттығулар: «Мен бірнеше сөздерді айтамын, сендер ... ... ... ... қай сөзді кейін айтқанымды байқаңдар: дүйсенбі, сейсенбі
т.б, 5-ке дейін санаймыз, қай санды ... ... екі ме, үш пе? ... ... ... «Қай сан ... ... Ертегі желісі «Бауырсақ»
2. Оқулықпен жұмыс:
№1.Ретімен айту. «Күн тәртібі»
№2.Отбасы мүшелерін өсу және кему реті ... ... ... ... ... уақыт туралы әңгіме жүргізу.
Сергіту сәті.
3.Дәптермен жұмыс.
№1. Графикалық жұмыс ... ... ... түсіндіре отырып
орындауға жаттықтыру.
№2. «Не бұрын» ... ... ... ... байланысты топтарға бөлгізу, сөздік қорларын бекіту.
Заттарды өзара топқа бөліп, ... ... ... ... жұмыс. «Артық зат» ойыны.
ІV.Қорытынды. Сұрақ-жауап жұмысы.
Апта күндерін санату.
V.Мадақтау. ... ... ... ... талдай отырып, мынадай жалпы жалпы
қорытынды ... ... ... ұзындығы (арақашықтық), масса, сұйық,
уақыт, жол, аудан, көлем, көлем шамаларға жатады. Барлығына ортақ ... ... әр ... ... ... ... Ол ... түрлі тәсілмен және практикалық жолмен іске асырылады ... ... ... ... ... қайсысы артық (кем)?қайсы
шама ең үлкені (кішісі)? қанша есе артық (кем)? Өзара тең ба? Және ... ... ... ... ... ... болады,
бірдей бірліктерде. Басқа шамаларға да дәл ... ... ... ... пен массаны салыстыруға және қосуға ... ... ... үшін де орындалады. Әрбір шама үшін қосу тәсілі әр түрлі
қолданылады. ... ... ... және үлестерге бөлуге болады. Шаманы
өлшеуге болады. Олардың ... ... тәе ... ... және ... ... ... өлшенген шаманың бірлігі шыққан саннан қанша есе
үлкен екенін көрсететін сан шығады. Ол ... ... ... ... артық (кем)?, неше есе артық (кем)?
Шамаларды салыстыру, ... ... ... үлестерге бөлу, оларды өлшеу
арқылы жүргізіледі.Шыққан сандар салыстырылады немесе қосылады. Шамалардың
негізгі ортақ қасиеттерін оқушылардың ... ... ... ... ... арқылы орындауға көмек беретін
тізбектілікті тиімді қолдану қажет.
Математика әдістемесінің ... ... ... ... яғни ... әр түрлі практикалық мәселелерді шешу кезінде ... ... ... ... ... ақ ... матиматиканы оқыту
барысында сапалы нәтижеге жету үшін балалардың оқу ісін ... ... ... ... ... оқытуда көзделген негізгі мақсат- балаға жан-
жақты әсер ету, оның ... ... ... ... тұрғыдан
жол ашу. Оқушыға бастапқы математикалық ... ... және ... бір ... бере отырып, олардың ақыл- ойын, адамгершілігін
дамытып, жеке, тұлғаны айқындау міндетін қояды.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ҚР ... жж. ... ... ... ... тұжырымдамасы.
2. Бастауыш сыныптрға арналған математика бағдарламасы.
3. Т.Қ,Оспанов, Ш.Х.Құрманалина, Ж.Т.Қайыңбаев, Б.М.Қосанов, К.Ә.Ерешева.
Математика.-Алматы «Атамұра» 2003.
4. «Бастауыш білім» журналы, № 1-2011; ... ... ... ... № 4-2010; 11-2010.
6. «Бастауыш сынып» журналы,№2-2009;-2011.
7. Жұбанов. Қ. ... ... ... ... ... ... ... С.Қ. Құрманалина. Бастауыш мектепте
оқыту әдістемесі.
9. www.google.kz Бастауыш ... ... ... ... ... ... (қалыңдық) өлшемдері:
1. Елі- саусақтың көлденең қалыңдығы, ені.
2. Тұтам- бес саусақпен тұтқандағы көлемге шамалас, 5-еліге тең ... ... бас ... пен сұқ ... ... ... ... Сынық сүйем- сұқ саусақтың буыны бүгіліп барып белгіленетін өлшем. Бір
сүйемнің ¾ бөлігі.
5. Қарыс сүйем- бас бармақ пен ... ... ... ... ... сұқ ... пен шынашақтың кере созылған арасы. Бір сүйем
ұзындыққа тең ... ... бас ... пен ... ... мөлшері.
8. Кере қарыс- бас бармақ пен шынашақтың кере созылғандағы аралық
мөлшері.Кейде жарты ... деп те ... ... ... ... ... саусақтың ұшы мен қолдың бірінші буынының аралығы.
2. Шынтақ- қолдың басы мен ... ... ... ... басы мен ... аралығы.
4. Құлаш- иық деңгейінде созылған екі қол ұшының арасы.
5. Кере ... ... иық ... кере ... екі қол ... ... өлшенетін ұзындық өлшемдері:
1. Табан- аяқтың өкшесі мен башпайдың ұшының аралығы.
2. Адым (қадам)- жүру ... екі ... ... қашықтығы.
3. Аттам- екі аяқты кере созғандағы қашықтық.
Саусақпен өлшенетін сыйымдылық өлшемдері:
1. Шымшым- ұсақ затты басч бармақ және сұқ саусақпен қысып ... ... ұсақ ... үш ... ... ... ... өлшем.
3. Бір уыс- қол саусақтарын жымдастыра бүккендегі өлшем.
4. Қос уыс- қос қолдың саусақтарын ... ... ... ... ... ... ... Көген бойы-көгеннің ұзындығы.
2. Көген тастам- көген бойы, жақын.
3. Қазық бойы- қазықтың ұзындығы.
4. Найза бойы- ... ... ... ... халықтық өлшем.
5. Оқ бойы- тым таяу, оқ жетер мөлшеріндегі қашықтық.
6. Тұсау ... ... аз ғана ... ... ... тым ... бір метр ... өлшемдері
Өте жақын деген мағынада айтылатын қашықтық өлшемдері:
1. Аттам (бір аттам) жер;
2. Бөрік ... ... Иек ... жер.
4. Қозы көген жер.
5. Қол (құлаш) созым жер.
6. Қырық қадам.
7. Тас лақтырым жер.
8. Таяқ тастам жер.
Жақын деген ... ... ... өлшемдері:
1. Ат жетер жер.
2. Ат шақырым жер.
3. ... ... ... жер.
5. Қозы көш жер.
6. Құнан шаптырым жер.
7. Тай ... ... ... жер.
9. Талай жер.
Өте алыс деген мағынада айтылатын қашықтық өлшемдері:
1. Айшылық жер.
2. Ит өлген жер.
3. ... ... ... ... бойына байланысты тереңдік өлшемдері:
1. Тобыққа дейін.
2. Тізе бойы.
3. Белуар(белбуар) бойы.
4. Кіндік бойы
5. Кісі бойы.
Мал тұқымымен байланысты терңдік өлшемдері:
1. Ат тұяғына ... 2. Ат ... ... 3. ... ... дейін;
4. Ат бауырына дейін; 5. Ат сауырына дейін; 6. Ат құлағына дейін.
Ауырлық өлшемдері:
1. ... ... жуық ... ... ... 400 ... жуық ауырлық өлшемі.
3. Пұт- 16 килограмға жуық ауырлық өлшемі.
4. Қап- 4 пұтқа жуық ауырлық өлшемі.
5. Батпан-10 ... жуық ... ... ... ... ... өте аз ... мағынаны білдіреді.
2. Ат төбеліндей- орташа деген мағынаны білдіреді.
3. Ат тісіндей- орташа деген мағынаны білдіреді.
4. Ұлтарақтай- ... ... ... ... Үй орнындай- орташа деген мағынаны білдіреді.
6. Кең-байтақ-өте ... ... ... білдіреді.
7. Ұлтан-байтақ- өте үлкен деген мағынаны білдіреді.
Көлем өлшемдері
1. Титімдей- өте аз деген мағынаны білдіреді.
2. Бас бармақтай- ... ... ... ... Жұдырықтай- орташа деген мағынаны білдіреді.
4. Кесектей- орташа деген мағынаны білдіреді.
5. Қазандай- орташа ... ... ... ... ... өлшемдері
1. Бау- шамамен алғанда қолтыққа сыятын пішеннің өлшемі.
2. Буда(будан)- қос қолдап жиналғандағы көлем мөлшері.
3. ... қап ... ... ... ... ... қапсыра құшақтағандағы өлшем.
5. Мая-бірнеше шөмеледен тұратын көлем өлшемі.
6. ... кіші ... ... ... ... ... көлем өлшемі.
Экологиялық уақыт өлшемдері:
1. Ай туғанда; 2. Алғаш қар жауғанда; 3. Жер көктегенде;4.Жұлдыз-
дар өшкенде; 5. Күн ... 6. Күн ... бойы ... 7. ... 8. Күн ... ... 9. ... 10. Қырау
түскенде; 11. Таң бозарып атқанда; 12. Шөп сарғайғанда.
1. Нүкте кесінді. Ұзындықты әр түрлі ... ... ... ... кесінді. Ұзындықты әр түрлі
өлшемдермен өлшеу.
Мақсаты: а/Оқушылардың нүкте, кесінді туралы түсініктерін қалыптастыру.
Геометриялық фигуралардың атауларынымен таныстыру.
ә/ Сантиметрмен ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу.
Көрнекілігі: суреттер, ойыншықтар, кесте, геометриялық фигуралар.
Сабақтың барысы:
I.Ұйымдастыру бөлімі:Оқушылармен амандасу, сыныпты түгендеу.
-психологиялық көңіл-күй.
II.Тірек білімдерін жетілдіру.
1. «Не өзгерді», «сана және ... ... ... «дыбыс қай жақтан шықты?»
ойындары.
2. Геометриялық фигураларды көрсету, өздеріңе белгілі фигураларды тап
және ата.
III.Жаңа ... ... ... ... ... ... ... оқиды.
- Бұл сөздердің барлығы сендерге кішкентай жаңалықтар ашуға ... ... және ... ... ... ... танысқан сызық
түрлерін естеріңе түсіріңдер. Оларды атаңдар. Қайшыны алып түзу ... ... екі ... ... ... ... Енді ... пайда болды.
Кесінді екі жағынан нүктемен шектелген. Яғни, оның басы мен ұшы ... біз екі ... ... соза ... ... ... ... пен кесіндінің қандай айырмашылығы, қандай ... ... ... бола ма? Кесіндіні ше?» деген сұрақтар қою.
№2. Бізге өлшеу үшін ... да бір ... ... Әлия қызыл өлшемді алып
кесіндіні өлшеді.Оның өлшемін кесіндіге неше рет ... ... ... ... ... түрлі өлшеммен өлшеген кезде, әр түрлі
шама шығатынына аудару.
№3. ... ... алып ... ... ... ... ... жаттығулар.
Сергіту сәті.
Тербеледі ағаштар,
Алдымен жел еседі.
Кіп-кішкентай балалар,
Үп-үлкен боп ... ... ... ала ... ... ... жұмыстар жүргізу. №2,3
Геометриялық фигуралардың атауларын бекіту.
ІV.Қорытынды. Сұрақ-жауап жұмысы.
V.Мадақтау.
-Сабақ аяқталды.

Пән: Математика, Геометрия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық түсіндіру.30 бет
Материалдық емес активтер сипаттамасы27 бет
Тарихи өлкетану курсының жұмыс бағдарламасы.30 бет
Бірліктер жүйесі5 бет
Физикалық шама10 бет
Физикалық шама бірліктер жүйесі6 бет
Физикалық шама бірліктері жүйесі5 бет
Физикалық шамалар, олардың бірліктері және шкалалары жайлы ақпарат6 бет
C++ екі өлшемді массивтер20 бет
Matlab жүйесі. Үш өлшемді графика10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь